{"id":597,"date":"2025-04-12T08:40:09","date_gmt":"2025-04-12T08:40:09","guid":{"rendered":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2025\/04\/12\/chinh-bien-de-nhi-ky-thuc-luc-ve-thanh-to-nhan-hoang-de-minh-mang-quyen-117-176\/"},"modified":"2025-04-12T08:40:09","modified_gmt":"2025-04-12T08:40:09","slug":"chinh-bien-de-nhi-ky-thuc-luc-ve-thanh-to-nhan-hoang-de-minh-mang-quyen-117-176","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2025\/04\/12\/chinh-bien-de-nhi-ky-thuc-luc-ve-thanh-to-nhan-hoang-de-minh-mang-quyen-117-176\/","title":{"rendered":"Ch\u00ednh bi\u00ean \u2013 \u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Minh M\u1ea1ng \u2013 quy\u1ec3n 117 \u2013 176"},"content":{"rendered":"<div>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXVII<\/a> \u2013 117<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834] (Thanh \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 14), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1. D\u1ee5 r\u1eb1ng : Ph\u00e0m quan Kinh l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c ban y\u1ebfn, m\u00e0 c\u00f3 tang kh\u00f4ng d\u1ef1, th\u00ec \u0111\u1ec1u gia \u01a1n ban th\u01b0\u1edfng chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng \u0111\u1ec3 tang c\u0169ng c\u00f3 tang nh\u1eb9 tang n\u1eb7ng, m\u00e0 trong h\u1ea1ng l\u1ea1i nh\u1ea5t kh\u00e1i kh\u00f4ng d\u1ef1 l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u1ea1 th\u00ec th\u1ef1c ch\u01b0a c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. Chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ec5 : t\u1eeb nay ph\u00e0m quan vi\u00ean trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh c\u00f3 tang 3 n\u0103m v\u1eabn theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, trong 27 th\u00e1ng, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u1ea1 ; n\u1ebfu g\u1eb7p tang 1 n\u0103m, th\u00ec t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean cho mi\u1ec5n tri\u1ec1u h\u1ea1 3 th\u00e1ng ; ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng mi\u1ec5n 1 th\u00e1ng ; \u0111\u1ec1u b\u1eaft \u0111\u1ea7u k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c tin c\u00e1o ph\u00f3. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7 l\u00e2u d\u00e0i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho c\u00e1c quan to nh\u1ecf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh : t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833] tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, nh\u00e2n v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u1ea1t \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 l\u00e0m danh s\u00e1ch, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, r\u1ed9ng tha.<\/p>\n<p><span id=\"more-633\"><\/span><\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o 6 th\u00e1ng cho 99 tr\u1ea1m t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i (Th\u1eeba Thi\u00ean 6 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng Nam 7 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 5 tr\u1ea1m, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 6 tr\u1ea1m, Ph\u00fa Y\u00ean 6 tr\u1ea1m, Kh\u00e1nh H\u00f2a 11 tr\u1ea1m, B\u00ecnh Thu\u1eadn 16 tr\u1ea1m, Bi\u00ean H\u00f2a 5 tr\u1ea1m, Gia \u0110\u1ecbnh 3 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 4 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 6 tr\u1ea1m, H\u00e0 T\u0129nh 6 tr\u1ea1m, Ngh\u1ec7 An 5 tr\u1ea1m, Thanh Hoa 5 tr\u1ea1m, Ninh B\u00ecnh 2 tr\u1ea1m, H\u00e0 N\u1ed9i 6 tr\u1ea1m. Duy c\u00f3 tr\u1ea1m Ninh \u0110a m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 40 quan, g\u1ea1o 25 ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n c\u00e1c tr\u1ea1m m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ec1u ti\u1ec1n 30 quan, g\u1ea1o 20 ph\u01b0\u01a1ng). C\u00f2n nh\u1eefng tr\u1ea1m \u00edt vi\u1ec7c, n\u0103m ngo\u00e1i c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p ph\u1ea3i truy\u1ec1n \u0111\u1ec7 n\u00ean c\u0169ng gia \u00e2n th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau (Gia \u0110\u1ecbnh, Gia L\u1ed9c 1 tr\u1ea1m, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 3 tr\u1ea1m, V\u0129nh Long 2 tr\u1ea1m, An Giang 4 tr\u1ea1m, H\u00e0 Ti\u00ean 1 tr\u1ea1m, B\u1eafc Ninh 4 tr\u1ea1m, Th\u00e1i Nguy\u00ean 1 tr\u1ea1m, L\u1ea1ng S\u01a1n 3 tr\u1ea1m, Cao B\u1eb1ng 2 tr\u1ea1m, S\u01a1n T\u00e2y 10 tr\u1ea1m, c\u1ed9ng 36 tr\u1ea1m, m\u1ed7i tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u ti\u1ec1n 50 quan, g\u1ea1o 30 ph\u01b0\u01a1ng. Nam \u0110\u1ecbnh 2 tr\u1ea1m, H\u01b0ng Y\u00ean 1 tr\u1ea1m, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 4 tr\u1ea1m, H\u00e0 N\u1ed9i, H\u00e0 Xuy\u00ean 1 tr\u1ea1m, B\u1eafc Ninh, B\u1eafc \u0110\u00f4ng 1 tr\u1ea1m, c\u1ed9ng 9 tr\u1ea1m, m\u1ed7i tr\u1ea1m ti\u1ec1n 30 quan, g\u1ea1o 20 ph\u01b0\u01a1ng. \u00c2n th\u01b0\u1edfng m\u00f9a h\u1ea1 c\u0169ng th\u1ebf).<\/p>\n<p>B\u1ecdn Tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan gi\u1eb7c Xi\u00eam \u1edf s\u00f4ng C\u1ed5 H\u1ed7 \u53e4\u51b1 (t\u1ee9c l\u00e0 th\u1ee7 s\u1edf Chi\u1ebfn Sai c\u0169).<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia b\u1ecdn Gi\u1ea3ng t\u1eeb Thu\u1eadn C\u1ea3ng lui \u0111\u00f3ng \u1edf s\u00f4ng C\u1ed5 H\u1ed7, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u1edf hai b\u00ean b\u1edd l\u00e0m th\u1ebf \u1ef7 gi\u1ed1c. Sau \u0111\u00f3 v\u00e0i ng\u00e0y, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i \u0111\u1ebfn. Gi\u1eb7c Xi\u00eam d\u1eabn h\u01a1n 100 binh thuy\u1ec1n t\u1eeb Thu\u1eadn C\u1ea3ng xu\u1ed1ng, d\u00e0n ngang gi\u1eefa d\u00f2ng s\u00f4ng, c\u1ea7m c\u1ef1 chu s\u01b0 c\u1ee7a ta, l\u1ea1i v\u00e2y \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n \u1edf b\u1edd b\u00ean t\u1ea3. Qu\u1ea3n v\u1ec7 gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m c\u1ef1 chi\u1ebfn, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Kh\u1ed5 L\u1ea1c v\u00e0 h\u01a1n 20 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c d\u1ef1ng tr\u1ea1i \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi l\u0169y ta, ng\u00e0y \u0111\u00eam b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c. Qu\u00e2n ta c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng cho r\u1eb1ng th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng d\u1eef t\u1ee3n hung h\u0103ng, b\u00e8n phi t\u01b0 cho qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i th\u00eam binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng. B\u1ea5y gi\u1edd v\u1eeba g\u1eb7p Tham t\u00e1n H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9. Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng li\u1ec1n b\u00e0n, u\u1ef7 [V\u0103n Khu\u00ea] \u0111i gi\u00fap vi\u1ec7c qu\u00e2n. L\u1ea1i ph\u00e1i Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eadu th\u1ee7y Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Khoan \u0111em h\u01a1n 300 binh d\u00f5ng v\u00e0 7 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00f9ng ti\u1ebfn. R\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n b\u00ean t\u1ea3, tho\u1ea1t g\u1eb7p gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n, li\u1ec1n \u0111\u1ed1c th\u00fac qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft gi\u1eb7c : d\u1eabu l\u00e0 th\u1eafng tr\u1eadn nh\u1ecf, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m m\u1ea1nh thanh th\u1ebf qu\u00e2n ta. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long nh\u1ecf v\u00e0 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n l\u1edbn. Th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c bi\u1ec1n binh 100 quan ti\u1ec1n. Ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, c\u00f2n m\u1ed7i \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c l\u00e0 3 l\u1ea1ng. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Huy b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn, ban ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c. L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n, binh d\u00f5ng, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ea7u tr\u1edf l\u00ean, t\u1ee9c th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1i th\u1ebb \u201cth\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ng\u00e2n b\u00e0i\u201d. M\u1ea5y l\u1ea7n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng cho truy c\u1ea5p. R\u1ed3i c\u0169ng tr\u00ecnh b\u00e0y lu\u00f4n th\u1ec3 \u1edf trong t\u1eadp t\u1ea5u \u0111\u1ec3 cho bi\u1ebft r\u00f5 c\u00f4ng tr\u1ea1ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169ng th\u1ebf.<\/p>\n<p>\u201cNh\u1eefng binh v\u00e0 thuy\u1ec1n do Kinh ph\u00e1i \u0111i, th\u1ee7y b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, hi\u1ec7n nay ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 r\u1ed3i. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n n\u00ean r\u1ed9ng b\u00e0y m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc, c\u1ed1t \u0111\u00e1nh cho qu\u00e2n Xi\u00eam thua to, s\u1edbm \u0111em c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. M\u1ed9t khi bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n th\u00ec s\u1ebd c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng to\u201d.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c Xi\u00eam chia \u0111\u1ea3ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef ph\u1ee7 Ba C\u1ea7u Nam \u1edf Ch\u00e2n L\u1ea1p. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean, m\u1edbi nghe tin, cho r\u1eb1ng n\u01a1i \u1ea5y c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Quang H\u00f3a v\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng du Tr\u1ecdc Giang \u6fc1\u6c5f thu\u1ed9c Bi\u00ean H\u00f2a, li\u1ec1n l\u00e0m gi\u1ea5y t\u01b0 cho th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 V\u0169 Qu\u00fdnh theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t canh gi\u1eef. Qu\u00fdnh l\u1eadp t\u1ee9c th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng \u1ee7y cho \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m Duy Trinh \u0111i \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng Nguy\u00ean (ch\u1ed7 \u0111\u1ed1i ngang v\u1edbi Tr\u1ecdc Giang) thu\u1ed9c th\u1ee7 s\u1edf An L\u1ee3i, \u0111\u1ed1c th\u00fac bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3ng gi\u1eef ng\u0103n ch\u1eb7n. \u0110\u1ebfn khi Trinh v\u1ec1 t\u1ec9nh, Qu\u00fdnh l\u1ea1i th\u00e2n \u0111em binh d\u00f5ng v\u00e0 voi tr\u1eadn, theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, theo T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n 3 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ph\u00e2n ph\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. S\u1edb t\u00e2u l\u00ean, vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 s\u1edb t\u00e2u, th\u00ec \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng du Bi\u00ean H\u00f2a c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i xung y\u1ebfu, m\u00e0 m\u1ea5y l\u1ea7n l\u00ednh Kinh ph\u00e1i \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u, v\u1eady n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Ph\u1ea1m Duy Trinh li\u1ec7u xem trong s\u1ed1 2000 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng hi\u1ec7n m\u1edbi b\u1eaft, l\u01b0u l\u1ea1i h\u01a1n 1000 \u0111\u1ec3 gi\u1eef t\u1ea5n s\u1edf, c\u00f2n th\u1eeba m\u1edbi cho V\u0169 Qu\u00fdnh \u0111em \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cH\u01a1n 10 t\u00ean gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh nh\u00e2n ban \u0111\u00eam, l\u1ea9n ra ngo\u00e0i qu\u00e1ch b\u00ean t\u1ea3. Qu\u00e2n ta b\u1eafn ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u00ean. Gia Ti\u1ec7p quy\u1ec1n sai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i V\u0169 V\u0103n Hi\u1ec1n v\u00e0 quy\u1ec1n sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ebft s\u1ea5n \u0111\u1ebfn ch\u00e9m \u0111\u1ea7u hai t\u00ean b\u1ecb b\u1eafn \u1ea5y. Gi\u1eb7c l\u00f9i ch\u1ea1y, v\u01b0\u1ee3t th\u00e0nh m\u00e0 v\u00e0o. B\u1ecdn th\u1ea7n hi\u1ec7n \u0111\u00e3 theo c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf, chia qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, \u0111\u00f3ng xen v\u1edbi h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, ng\u00e0y \u0111\u00eam ph\u00f2ng th\u1ee7 nghi\u00eam c\u1ea9n. L\u1ea1i \u1edf c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ea7u T\u00e2y Hoa, \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u1ee7y th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 V\u0169 Qu\u00fdnh \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi h\u1ed9i c\u00f9ng \u00e1n s\u00e1t Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Minh v\u00e0 L\u00e3nh binh L\u00ea S\u00e1ch, t\u00ecm ch\u1ed7 xung y\u1ebfu, \u0111\u1eb7t 1 \u0111\u1ed3n l\u1edbn \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef. C\u00f2n \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a th\u00ec ph\u00e1i th\u00eam 300 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng Gia \u0110\u1ecbnh theo Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00ea V\u0103n H\u1ee3p tu\u1ea7n ti\u1ec5u ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Xi\u00eam. L\u1ea1i n\u1eefa, Tham t\u00e1n Tr\u1ea7n V\u0103n Tri tr\u01b0\u1edbc tr\u00fang \u0111\u1ea1n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, nay \u0111\u00e3 kh\u1ecfi, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c coi t\u1ea5n ph\u1eadn b\u00ean t\u1ea3, \u0111\u1ed1c qu\u00e2n canh gi\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 cho V\u0169 V\u0103n Hi\u1ec1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ebft \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ngay v\u00e0 th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u1ec1 c\u00f4ng ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ecba th\u1ebf v\u00e0 nh\u00e2n t\u00ecnh \u1edf \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u1ed1n am hi\u1ec3u nhi\u1ec1u, li\u1ec1n ra l\u1ec7nh cho C\u01b0\u01a1ng \u0111em v\u00e0i tr\u0103m h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, hi\u1ec7p c\u00f9ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc, h\u1ed9i b\u00e0n c\u00f4ng vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1, r\u00fat Ho\u00e0ng V\u0103n Minh v\u1ec1 t\u1ec9nh. B\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng b\u00e8n khi\u1ebfn L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng coi qu\u1ea3n 2 v\u1ec7 Th\u1ea7n uy, H\u00f9ng v\u00f5 v\u00e0 h\u01a1n 1.200 binh d\u00f5ng c\u00e1c c\u01a1 v\u1eabn cai qu\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i ph\u00e1i V\u1ec7 \u00fay Kinh t\u01b0\u1ee3ng Tam v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb coi h\u01a1n 60 bi\u1ec1n binh v\u00e0 15 th\u1edbt voi tr\u1eadn, chia \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, b\u00e0n c\u00f9ng V\u0169 Qu\u00fdnh v\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh gi\u1eef.<\/p>\n<p>Vua nghe n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc kia, An Giang c\u00f3 vi\u1ec7c, Gia \u0110\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng thuy\u1ec1n, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 thi\u1ebfu, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi ch\u1eadm tr\u1ec5, b\u00e8n sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Duy Phi\u00ean c\u00f9ng b\u1ecdn B\u1ed1 \u00e1n Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n v\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Minh ph\u1ea3i g\u1ea5p r\u00fat \u0111\u1ed1c th\u00fac \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n v\u00e0 ch\u1eefa thuy\u1ec1n, c\u1ed1t cho th\u1ea3y \u0111\u1ec1u t\u1ec1 ch\u1ec9nh \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. C\u1ea3 \u0111\u1ebfn s\u00fang \u0111\u1ea1n kh\u00ed gi\u1edbi, l\u01b0\u01a1ng \u0103n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebfu th\u1ed1n m\u1ed9t th\u1ee9c g\u00ec, n\u1ebfu c\u00f3 l\u1ea7m l\u1ee1, sai s\u00f3t, t\u1ea5t s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i theo qu\u00e2n lu\u1eadt. L\u1ea1i n\u1eefa, h\u1ec5 g\u1eb7p c\u00f3 khi n\u00ean c\u1ea5p thuy\u1ec1n m\u00e0nh, kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 qu\u00e2n nhu, c\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u th\u00ec l\u00e0m \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1edd \u0111\u1ee3i h\u1ed9i b\u00e0n v\u00e0 c\u00e2u n\u1ec7 v\u0103n b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn ch\u1eadm tr\u1ec5. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn n\u1ebfu th\u1ea5y quan qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 do Kinh sai ph\u00e1i, \u0111i qua th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ed1c th\u00fac h\u1ecfa t\u1ed1c ti\u1ebfn l\u00ean.<\/p>\n<p>Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Phi k\u1ef5 l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Th\u1ecb \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf An Giang.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc An v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng H\u1ea1o cho r\u1eb1ng Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0 Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ed9ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, H\u00e0 T\u0129nh c\u0169ng c\u00f3 b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean m\u00e0 t\u1ec9nh h\u1ea1t li\u1ec1n s\u00e1t v\u1edbi m\u1ea1n r\u1eebng n\u00fai, t\u00e2u xin \u0111\u01b0a bi\u1ec1n binh h\u1ea1 ban t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i thao di\u1ec5n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng sai ph\u00e1i. Vua y cho. B\u1ecdn An l\u1ea1i b\u00e0n \u1ee7y L\u00e3nh binh V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean \u0111em 50 qu\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1ea5n s\u1edf Qu\u1ea3ng tu\u1ea7n d\u00f2 th\u00e1m, ch\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c tin Y\u00ean S\u01a1n b\u1ecb gi\u1eb7c Man l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp, Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n l\u00e0 X\u01b0\u01a1ng Na ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn s\u00e1ch D\u0169ng L\u1ea1n, li\u1ec1n t\u01b0 \u0111i th\u00fac V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean l\u1ea5y th\u00eam l\u00ednh th\u1ed5, ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean l\u00e0 L\u00e3nh binh quan to, m\u00e0 ph\u00e1i \u1ee7y \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n ph\u00f2ng th\u1ee7, ch\u1ec9 c\u00f3 50 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh, c\u00f2n th\u00e0nh s\u1ef1 th\u1ec3 g\u00ec. V\u1ea3, gi\u1eb7c Man th\u1eeba c\u01a1 x\u00e2m l\u1ea5n, \u0111\u1ecba h\u1ea1t y\u00ean S\u01a1n \u0111\u00e3 c\u00f3 quan qu\u00e2n Ngh\u1ec7 An \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, v\u1eady \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n D\u0169ng L\u1ea1n th\u00ec m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i, n\u00ean r\u00fat ngay V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean v\u1ec1, r\u1ed3i th\u00f4ng t\u01b0 sang Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ed1c s\u1ee9c quan qu\u00e2n s\u1edbm di\u1ec7t cho h\u1ebft l\u0169 gi\u1eb7c Man \u1ea5y \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>Sai Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Ki\u1ec1u \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111i thuy\u1ec1n Thanh d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u, ch\u1edf \u0111\u1ed3 binh kh\u00ed (s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y T\u1ed1ng v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i th\u1ee9 1000 c\u00e2y, thu\u1ed1c s\u00fang 10000 c\u00e2n, di\u00eam ti\u00eau 500 c\u00e2n, l\u01b0u ho\u00e0ng 1.000 c\u00e2n, \u1ed1ng phun l\u1eeda 500 c\u00e1i, \u0111\u1ea1n c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c 110500 vi\u00ean, \u0111\u1ea1n ch\u00ec s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang 100.000 vi\u00ean) v\u00e0o qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, t\u00e2u xin b\u1eaft th\u00eam h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n \u0111\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u1ed3n Tr\u1ea5n Man. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Canh Ng\u1ecd, c\u00f3 s\u1ea5m s\u00e9t. Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m \u0111em vi\u1ec7c xem b\u00f3i v\u1ec1 s\u00e9t \u0111\u00e1nh, l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean. S\u1eafc sai t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1edd phi\u1ebfn t\u00e2u k\u00edn.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Thanh Hoa t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n S\u1ea7m N\u01b0a l\u00e0 B\u1ea3o C\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft, nh\u00e0 vua \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 l\u1ea5y th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 \u0110\u1ea1o Nam l\u00ean thay. Nay \u0110\u1ea1o Nam theo t\u1ee5c Man, con \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf t\u1eadp. Xin nh\u01b0\u1eddng cho con B\u1ea3o C\u01b0\u01a1ng l\u00e0 B\u1ea3o Cung. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 x\u00e9t B\u1ea3o Cung l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c\u201d. Vua b\u00e8n y cho.<\/p>\n<p>D\u00e2n 11 s\u00e1ch man \u1edf ngu\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n, thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng giao d\u1ecbch, \u0111\u1ea7u th\u00fa v\u00e0 ch\u1ecbu ph\u1ee5c, xin b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u00e0m \u0103n th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng. Quan t\u1ec9nh x\u00e9t r\u00f5 t\u00ecnh th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean D\u1ee5 sai tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng uy \u0111\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, khi\u1ebfn h\u1ecd bi\u1ebft s\u1ee3 v\u00e0 m\u1ebfn, th\u1ef1c l\u00f2ng ch\u1ecbu ph\u1ee5c m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>D\u00f9ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, v\u1ec7 Th\u1eafng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nh\u00e2n, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay H\u1eefu v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n<p>Qu\u00e1ch C\u00f4ng Qu\u1ebf l\u00e0 t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Ninh B\u00ecnh, t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ed1t v\u00e0 c\u01b0\u1edbp nh\u00e0 d\u00e2n \u1edf x\u00e3 Tr\u1ea1ch L\u00e2m (thu\u1ed9c huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n, Thanh Hoa). Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay H\u1eefu v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Th\u01b0 gi\u1eef \u0111\u1ed3n Bi\u1ec3u S\u01a1n, \u0111em qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eafn ch\u1ebft. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Nh\u01b0 L\u00fd, ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y, b\u00e8n hi\u1ec7p c\u00f9ng bi\u1ec1n binh do ph\u1ee7 ph\u00e1i \u0111i c\u00f9ng c\u1ee9u \u1ee9ng, h\u1ebft s\u1ee9c ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh : ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ea7u v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean. Gi\u1eb7c b\u00e8n theo \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng tr\u1ed1n tho\u00e1t. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c th\u00e2n \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn ngay \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>Vua nghe tin, b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn n\u00fai Tam \u0110i\u1ec7p c\u00f3 to\u00e1n gi\u1eb7c n\u1ed5i l\u00ean, Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. C\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 m\u1ea5t t\u00edch. Th\u1ebf m\u00e0 nay c\u00f2n c\u00f3 b\u1ecdn n\u00e0y th\u1eeba c\u01a1 g\u00e2y vi\u1ec7c, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec s\u01a1 h\u1edf tr\u1ec5 bi\u1ebfng m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u1ebf. V\u1eady Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ng\u1ea1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. C\u00f2n L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Th\u01b0 khinh \u0111\u1ecbch, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thua c\u01a1, \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh kh\u00f3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i, nh\u01b0ng ngh\u0129, Ph\u01b0\u1edbc Th\u01b0 ra tr\u1eadn qu\u00ean m\u00ecnh, c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, v\u1eady c\u1ee9 cho chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c, th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, khi \u0111\u1ebfn Bi\u1ec3n S\u01a1n, c\u1ee9 theo t\u00ean gi\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u00e3 b\u00e1o ra d\u1eabn \u0111\u1ebfn ph\u1ea7n r\u1eebng l\u00e0ng K\u1ef3 L\u00e3o (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u1ee5ng H\u00f3a, Ninh B\u00ecnh, ti\u1ebfp gi\u00e1p \u0111\u1ecba gi\u1edbi Thanh Hoa) l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i t\u00ean gi\u1eb7c c\u00f9ng v\u1edbi kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 gi\u1ea5y t\u1edd c\u1ee7a gi\u1eb7c. C\u00f2n \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tan. Kh\u1ea3 B\u1eb1ng b\u00e8n l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u00e1ch C\u00f4ng Qu\u1ebf l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng Ng\u1ecdc L\u00e2u, thu\u1ed9c L\u1ea1c Th\u1ed5, Ninh B\u00ecnh, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ed3ng l\u00f5a v\u1edbi t\u00ean ph\u1ec9 tr\u1ed1n l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng l\u00e0m gi\u1eb7c, ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Hi\u1ec7p ch\u01b0\u1edfng trung qu\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c con l\u00e0 C\u00f4ng C\u01a1, C\u00f4ng M\u1eadt chia \u0111i c\u00e1c huy\u1ec7n Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u1ed3n Ho\u00e0nh Giang v\u00e0 Ph\u1ed1 C\u00e1t. T\u1eeb khi \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u00fang l\u1ee7i v\u00e0o ph\u1ea7n r\u1eebng l\u00e0ng K\u1ef3 L\u00e3o. G\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u1ec9nh tho\u1ea3ng nh\u1eefng v\u1ee5 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c x\u1ea3y ra \u1edf n\u00fai Tam \u0110i\u1ec7p v\u00e0 c\u00e1c huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ed9c, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, \u0111\u1ec1u do b\u1ed1 con n\u00f3 l\u00e0m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng. V\u1ea3, ch\u1ed7 s\u00e0o huy\u1ec7t qu\u1ea7n t\u1ee5 c\u1ee7a n\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0 n\u01a1i gi\u00e1p gi\u1edbi Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh : \u0111\u00e1nh ph\u00eda \u0111\u00f4ng th\u00ec n\u00f3 ch\u1ea1y sang ph\u00eda t\u00e2y, b\u1eaft ch\u1ed7 n\u00e0y th\u00ec n\u00f3 l\u1ea9n sang ch\u1ed7 kh\u00e1c. N\u1ebfu hai t\u1ec9nh ch\u1eb3ng \u0111em qu\u00e2n h\u1ee3p b\u1eaft, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y qu\u00e9t s\u1ea1ch hang \u1ed5 n\u00f3 \u1edf l\u00e0ng K\u1ef3 L\u00e3o, th\u00ec n\u00f3 v\u1eabn l\u1ea1i l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi \u0111\u1ec3 h\u1ea1i cho d\u00e2n. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 m\u1ea5y l\u1ea7n t\u01b0 b\u00e1o, nh\u01b0ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea Nguy\u00ean Hy ch\u1eb3ng ch\u1ecbu h\u1ed9i ti\u1ec5u, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u1ee9 ph\u1ea3i lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, n\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u1ea5t Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec3 l\u1ee7i tr\u1ed1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c \u1ea5y th\u01b0\u1eddng \u0111i l\u1ea1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho Ninh B\u00ecnh \u0111em qu\u00e2n h\u1ed9i ti\u1ec5u, th\u1ebf m\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hy l\u1ea1i c\u00f2n chia r\u1ebd gi\u1edbi h\u1ea1n, c\u00f3 \u00fd \u0111un \u0111\u1ea9y. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 ban qu\u1edf. B\u00e2y gi\u1edd ph\u1ea3i nghi\u00eam \u0111\u1ed1c quan qu\u00e2n h\u1eb9n ng\u00e0y h\u1ed9i ti\u1ec5u, c\u1ed1t sao ph\u1ea3i ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1 con b\u00e8 \u0111\u1ea3ng Qu\u00e1ch C\u00f4ng Qu\u1ebf, n\u1ebfu c\u00f2n ch\u00fat \u00fd ki\u1ebfn k\u1ef3 th\u1ecb kia kh\u00e1c \u0111\u1ec3 n\u00f3 \u0111i l\u1ea1i t\u1ef1 do, xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf h\u1ea1t n\u00e0o ho\u1eb7c \u1ea9n n\u00fap \u1edf h\u1ea1t n\u00e0o th\u00ec ch\u1ec9 h\u1ecfi t\u1ed9i ngay quan h\u1ea1t \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng : h\u1ec5 ai b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch t\u00ean Qu\u00e1ch C\u00f4ng Qu\u1ebf, \u0111em gi\u1ea3i quan, th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 L\u00ea Nguy\u00ean Hy t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd t\u01b0 c\u1ee7a Thanh Hoa \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng v\u00ec l\u00ednh t\u1ec9nh ph\u1ea3i ph\u00e1i \u0111i S\u01a1n \u00c2m tu\u1ea7n ti\u1ec5u, s\u1ed1 hi\u1ec7n c\u00f2n l\u1ea1i c\u00f3 \u00edt, n\u00ean th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n An L\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn t\u1ea1i ch\u1ed7, l\u1ec7 thu\u1ed9c [d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a Thanh Hoa] \u0111\u1ec3 v\u00e2y b\u1eaft gi\u1eb7c. Nay Thanh Hoa l\u1ea1i t\u00e2u b\u1ea3o r\u1eb1ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu h\u1ed9i ti\u1ec5u th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e1ch C\u00f4ng Qu\u1ebf nguy\u00ean l\u00e0 gi\u1eb7c tr\u1ed1n c\u1ee7a h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i, l\u1ea1i ch\u1eb3ng tr\u01b0\u1edbc k\u00edp \u0111em qu\u00e2n h\u1ed9i ti\u1ec5u cho h\u1ebft m\u1ea7m \u00e1c, \u0111\u1ebfn khi b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u tr\u00ecnh c\u00f3 ch\u1ec9 ban qu\u1edf, l\u1ea1i c\u00f2n li\u1ebfn l\u00e1u b\u00e0o ch\u1eefa cho m\u00ecnh. N\u1ebfu b\u1ea3o s\u1ed1 qu\u00e2n c\u00f3 \u00edt th\u00ec sao ch\u1eb3ng th\u00e2n \u0111em qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed3n s\u1edf t\u1ea1i hi\u1ec7p s\u1ee9c c\u00f9ng b\u1eaft ? Tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1ea5y c\u00f2n \u0111\u1ed5 cho ai. Th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i b\u1ea3o ng\u01b0\u1eddi ta t\u00e2u tr\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c ? V\u1eady giao b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n x\u1eed\u201d. L\u00ea Nguy\u00ean Hi cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>H\u00e0 T\u0129nh t\u00e2u b\u00e1o : \u201cCu\u1ed1i m\u00f9a \u0111\u00f4ng, trong h\u1ea1t x\u1ea3y 5 v\u1ee5 c\u01b0\u1edbp, \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp nh\u1ecf. M\u1ea5y l\u1ea7n \u0111\u00e1nh b\u1eaft \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 \u0111\u1ee9a\u201d. B\u1ea5y gi\u1edd g\u1eb7p l\u00fac th\u1ecb v\u1ec7 Tr\u1ea7n V\u0103n Ki\u1ebfm \u0111i d\u00f2 x\u00e9t v\u1ec1, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNhi\u1ec1u ch\u1ed7 c\u00f3 c\u01b0\u1edbp, b\u00e8 l\u0169 c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 100 t\u00ean, m\u00e0 quan l\u1ea1i b\u1eaft \u1ee9c s\u1ef1 ch\u1ee7 ph\u1ea3i khai b\u00e1o l\u00e0 \u00edt, ho\u1eb7c gi\u1ea5u kh\u00f4ng b\u00e1o, th\u1eadm ch\u00ed b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp d\u00e1m thi\u1ebft l\u1eadp doanh tr\u1ea1i \u1edf trong r\u1eebng c\u0169ng ch\u1eb3ng t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, th\u00ec \u0111\u1ee7 bi\u1ebft quan t\u1ec9nh v\u1eabn gi\u1ea5u nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. \u0110\u00e1ng ph\u1ea3i giao B\u1ed9 nghi\u00eam kh\u1eafc tr\u1ecb t\u1ed9i, nh\u01b0ng ngh\u0129 : \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1ed1 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1ecf ra h\u01a1i bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i v\u00e0 c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ea5y. V\u1eady h\u00e3y ra \u01a1n cho mi\u1ec5n ph\u00e2n x\u1eed. R\u1ed3i s\u1ee9c cho ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng d\u00f2 b\u1eaft \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp y\u00ean, d\u00e2n vui. N\u1ebfu gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp c\u00f2n r\u00f4ng r\u1ee1 th\u00ec c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i, kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n<p>B\u00e3i vi\u1ec7c tr\u1ed3ng \u0111ay t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 ch\u1ec9 sai c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng \u0111ay, sau nghe n\u00f3i c\u00f3 nhi\u1ec1u s\u1ef1 l\u00e0m kh\u1ed5 cho d\u00e2n, n\u00ean \u0111\u00e3 cho \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh ra B\u1eafc. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, b\u00e3i b\u1ecf h\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a B\u1ed9 v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n v\u00e0 nu\u00f4i t\u1eb1m. \u0110\u00f3 l\u00e0 th\u1ef1c mu\u1ed1n b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc ch\u00ednh s\u1ef1 c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng x\u01b0a, ch\u0103m s\u00f3c c\u00e0y c\u1ea5y v\u00e0 t\u1eb1m tang ch\u1eb3ng nh\u1eefng \u0111\u1ec3 cung vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 khuy\u00ean d\u00e2n chuy\u00ean c\u1ea7n ngh\u1ec1 n\u00f4ng, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 \u0103n, ch\u0103m vi\u1ec7c ch\u0103n t\u1eb1m t\u01a1 \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 m\u1eb7c. D\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c no \u1ea5m. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1eb3ng thi\u1ebfu g\u00ec c\u1ee7a, h\u00e1 th\u00eam tranh l\u1ee3i v\u1edbi d\u00e2n ? V\u1eady, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c quan t\u1ec9nh n\u00ean th\u1ec3 theo \u00fd n\u00e0y, tuy\u00ean b\u1ea3o nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft : nh\u1eefng th\u00f3c l\u00faa \u1edf ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, v\u00e0 t\u01a1 s\u1ed1ng \u1edf nh\u00e0 t\u1eb1m ch\u1ec9 c\u1ed1t m\u1ea9y ch\u1eafc, t\u1ed1t \u0111\u1eb9p l\u00e0 qu\u00fd. Kh\u00f4ng c\u1ea7n so \u0111\u1ecd \u00edt hay nhi\u1ec1u. Tuy B\u1ed9 \u0111\u00e3 b\u00e0n c\u00f3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc quy \u0111\u1ecbnh c\u0169ng l\u00e0 \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh s\u1ed1 \u0111\u1ec3 t\u1ecf c\u00e1i \u00fd khuy\u1ebfn kh\u00edch n\u00eau g\u01b0\u01a1ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ed1c tr\u00e1ch theo h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 khi v\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, ph\u1ea3i mua b\u00f9 th\u00eam tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed1i h\u1ea1i cho d\u00e2n ! V\u1eady \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng n\u00f4ng phu v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed3ng d\u00e2u nu\u00f4i t\u1eb1m, c\u0169ng n\u00ean thu\u00ea m\u01b0\u1edbn b\u1eb1ng gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn \u0111\u1ec3 h\u1ecd vui v\u1ebb l\u00e0m c\u00f4ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m th\u00e2n d\u00e2n, \u0111\u00e3 nghe l\u1eddi d\u1ee5 \u0111inh ninh n\u00e0y th\u00ec n\u00ean th\u1ec3 theo l\u00e0m kh\u00e9o, ng\u00f5 h\u1ea7u kh\u00f4ng ph\u1ee5 c\u00e1i b\u1ea3n \u00fd l\u1eadp ph\u00e1p c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>S\u1eeda \u0111\u1ec1n th\u1edd th\u1ea7n \u1edf n\u00fai Ng\u1ecdc Tr\u1ea3n. Sai b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0m th\u00eam c\u00e1c \u0111\u1ed3 th\u1edd \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n l\u1ea1i \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c Xi\u00eam \u1edf s\u00f4ng C\u1ed5 H\u1ed7. L\u00fac \u1ea5y, gi\u1eb7c \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u s\u00f4ng, th\u1ee7y b\u1ed9 c\u00f9ng ch\u1ed1ng c\u1ef1 v\u1edbi qu\u00e2n ta, \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam th\u1eeba l\u00fac n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u xu\u1ed1ng, ch\u00fang \u1edf hai b\u00ean ven s\u00f4ng \u0111\u1ed1t l\u1eeda \u0111\u00e1nh b\u00e8, ng\u0103n c\u1ea3 chu s\u01b0 c\u1ee7a ta, r\u1ed3i \u0111em qu\u00e2n s\u1ea5n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n t\u1ea3 ng\u1ea1n, x\u00f4ng \u0111\u00e1nh. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng b\u1ecb b\u1ec7nh, kh\u00f4ng ra tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng sai Qu\u1ea3n v\u1ec7 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m th\u00fac qu\u00e2n \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ed3n : ho\u1eb7c \u0111\u00e2m \u0111\u00e1nh, ho\u1eb7c b\u1eafn s\u00fang, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c. L\u1ea1i \u1edf tr\u00ean c\u00e1c thuy\u1ec1n C\u1ef1 H\u1ea3i l\u1ea5y \u0111\u1ea1i b\u00e1c, m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, b\u1eafn v\u00e0o thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, b\u00ean c\u1ea1nh, b\u1eafn v\u00e0o b\u1ed9 binh c\u1ee7a gi\u1eb7c \u1edf b\u1edd b\u00ean t\u1ea3 : t\u1eeb gi\u1edd D\u1ea7n \u0111\u1ebfn gi\u1edd T\u1ef5, gi\u1eb7c ch\u1ebft ng\u1ed5n ngang, th\u00e2y ch\u1ed3ng l\u00ean nhau. Ch\u00fang li\u1ec1n r\u00fat lui. Qu\u00e2n ta c\u0169ng \u0111\u00f3ng l\u1ea1i. Tr\u1eadn \u0111\u00e1nh d\u1eef d\u1ed9i v\u1edbi gi\u1eb7c n\u00e0y, Ban tr\u1ef1c T\u1ea3 v\u1ec7 r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c kho v\u00e0 30 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn th\u01b0\u1edfng cho Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m v\u00e0 v\u1ec7 binh \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. R\u1ed3i l\u00e0m tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng li\u1ec1n \u0111em b\u1ed9 h\u1ea1 quay v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam b\u1ecf t\u00ecnh giao hi\u1ebfu, g\u00e2y m\u1ed1i c\u1eebu th\u00f9, x\u00e2m ph\u1ea1m bi\u00ean gi\u1edbi ta, l\u1ea1i th\u1eeba l\u00fac n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u xu\u1ed1ng, \u0111\u1ed1t l\u1eeda \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ta. Quan qu\u00e2n h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 60 \u0111\u1ea7u, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi. Th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng l\u1eafm. Trong \u0111\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafc l\u1ef1c nh\u1ea5t l\u00e0 V\u1ec7 \u00fay Ban tr\u1ef1c T\u1ea3 v\u1ec7 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, th\u01b0\u1edfng cho l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 ; Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hu\u1ea5n th\u01b0\u1edfng cho gia h\u00e0m V\u1ec7 \u00fay. C\u00e1c Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Ng\u00f4n 6 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1edfng cho gia h\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 ; Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Cai \u0111\u1ed9i ; Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea Ng\u1ecdc Thi\u00eam tr\u01b0\u1edbc v\u00ec can \u00e1n, ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p \u0111\u1ed5i \u0111i, nay chu\u1ea9n cho khai ph\u1ee5c. C\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y th\u01b0\u1edfng chung cho 1.000 quan ti\u1ec1n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, nay gi\u1eb7c Xi\u00eam nhi\u1ec1u tr\u1eadn thua to, ch\u1eafc \u0111\u00e3 run s\u1ee3 ; m\u00e0 tinh th\u1ea7n qu\u00e2n ta l\u1ea1i m\u1ea1nh g\u1ea5p tr\u0103m l\u1ea7n. Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n do Kinh ph\u00e1i \u0111i, l\u1ea1i l\u1ee5c t\u1ee5c k\u00e9o \u0111\u1ebfn, thanh th\u1ebf s\u1ebd c\u00e0ng th\u00eam l\u00ean. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n n\u00ean tu\u00e2n theo ch\u1ec9 d\u1ee5 m\u1ea5y l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ecdn ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu, v\u00e2y \u0111\u00e1nh, ru\u1ed5i d\u00e0i, th\u1eb3ng ti\u1ebfn, l\u1ea5y l\u1ea1i An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh Nam Vang, s\u1edbm \u0111em c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, mau t\u1ea5u c\u00f4ng to\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng t\u1eeb An Giang v\u1ec1 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh. B\u00ecnh kh\u1ea5u t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng li\u1ec1n th\u00e2n \u0111em c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh d\u01b0\u1edbi c\u1edd h\u01a1n 470 ng\u01b0\u1eddi, chia \u0111i 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n l\u00ea ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn An Giang \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. S\u1edb t\u00e2u l\u00ean, vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u00ecnh kh\u1ea5u t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng \u0111i l\u1ea7n n\u00e0y ch\u00ednh h\u1ee3p \u00fd ta, h\u1eb3n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh l\u00f9i gi\u1eb7c Xi\u00eam, \u0111\u1ec3 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1i t\u00ean \u201cB\u00ecnh kh\u1ea5u\u201d t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. H\u00e3y c\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean !\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTa v\u1ed1n bi\u1ebft ng\u01b0\u01a1i d\u0169ng c\u1ea3m, c\u00f3 t\u00e0i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, song c\u00e1i \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u01b0\u1edbng ph\u1ea3i n\u00ean c\u00f3 m\u01b0u. Binh thuy\u1ec1n do Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i \u0111i, l\u1ee5c t\u1ee5c ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 k\u1ec3 c\u00f3 h\u00e0ng v\u1ea1n thuy\u1ec1n b\u00e8, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n v\u00e0 h\u1ecfa kh\u00ed \u0111\u1ec1u d\u01b0 d\u1ee5, l\u1ea5y \u0111\u00e2u c\u00f3 \u0111\u00f3. Qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u1ea7m c\u1ef1 v\u1edbi ta \u0111\u00e3 l\u00e2u, v\u00ec th\u1ebf chia r\u00f5 ch\u1ee7 kh\u00e1ch, ph\u1ea7n th\u1eafng ta \u0111\u00e3 n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng c\u00e1c Tham t\u00e1n n\u00ean ngh\u0129 m\u01b0u c\u01a1 th\u1ebf n\u00e0o, ra qu\u00e2n k\u1ef3, li\u1ec7u th\u1ebf bi\u1ebfn ; ho\u1eb7c nh\u00e2n chi\u1ec1u gi\u00f3 v\u00e0 n\u01b0\u1edbc tri\u1ec1u m\u00e0 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ho\u1eb7c d\u00f9ng h\u1ecfa kh\u00ed \u0111\u1ec3 gi\u00e0nh ph\u1ea7n th\u1eafng, ho\u1eb7c c\u00f4ng ph\u00e1 nh\u1eefng s\u00e1ch (k\u00e8) b\u1eb1ng g\u1ed7, khi\u1ebfn cho thuy\u1ec1n gi\u1eb7c m\u1ea5t ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng c\u1eady, m\u00e0 t\u1ef1 tan v\u1ee1, ho\u1eb7c \u0111\u00e1nh \u00fap thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, khi\u1ebfn cho c\u00e1c s\u00e1ch g\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh c\u0169ng tan, ho\u1eb7c \u0111em k\u1ef3 binh, theo \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft \u0111i H\u1eadu Giang, \u0111i v\u00f2ng \u0111\u1ebfn sau l\u01b0ng gi\u1eb7c, \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i, khi\u1ebfn qu\u00e2n gi\u1eb7c, th\u1ebf b\u1ecb chia, s\u1ee9c b\u1ecb y\u1ebfu, t\u1ea5t ph\u1ea3i tan ch\u1ea1y, ho\u1eb7c ng\u1ea7m \u0111em g\u1ed7, \u0111\u00e1 l\u1ea5p k\u00edn Thu\u1eadn C\u1ea3ng \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1, th\u00ec khi gi\u1eb7c r\u00fat ch\u1ea1y, h\u1eb3n b\u1ecb kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n m\u00e0 ch\u1ebft \u1edf c\u1eeda c\u1ea3ng. R\u00fat l\u1ea1i, n\u00ean t\u00f9y c\u01a1 m\u00e0 l\u00e0m, sao cho \u0111\u00fang kh\u1edbp, c\u1ed1t cho m\u1ed9t tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng, ta s\u1ebd \u01b0u h\u1eadu ban th\u00eam t\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, r\u1eb1ng : \u201cNay qu\u00e2n Xi\u00eam hi\u1ec7n \u1edf An Giang ch\u1ed1ng c\u1ef1 v\u1edbi quan qu\u00e2n t\u1ea5t b\u1ecf \u0111\u1ea5t H\u00e0 Ti\u00ean, kh\u00f4ng r\u1ed7i ph\u00f2ng b\u1ecb. N\u1ebfu ta \u0111em v\u00e0i ngh\u00ecn qu\u00e2n th\u1ee7y th\u1eb3ng theo \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n l\u00e9n \u0111\u1ebfn l\u1ea5y l\u1ea1i [H\u00e0 Ti\u00ean], th\u00ec gi\u1eb7c t\u1ea5t s\u1ebd m\u1ea5t h\u1ebft tinh th\u1ea7n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ta \u0111\u00e1nh ph\u00e1 ch\u00fang, ch\u1eb3ng kh\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e2u\u201d. Li\u1ec1n xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3 l\u00e0m thuy\u1ec1n bu\u00f4n, do \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng Long Xuy\u00ean, Ki\u1ebfn Giang ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n Ph\u00fa Qu\u1ed1c, Kim D\u1eef, \u0111i d\u00f2 th\u00e1m cho bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh. L\u1ea1i sai Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh H\u00e0 Duy Phi\u00ean ch\u1ecdn l\u1ea5y su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ho\u1eb7c th\u1ecb v\u1ec7 t\u00f2ng qu\u00e2n, \u0111\u00e3 quen thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, ph\u00e1i \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u ((1) T\u1ee9c Singapore.) d\u00f2 h\u1ecfi tin t\u1ee9c g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee7a th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c ((2) T\u1ee9c B\u0103ng C\u1ed1c.2) v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u1edf g\u1ea7n H\u1ea1 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh ra th\u00fa \u0111\u1ec1u n\u00f3i t\u00ean ngh\u1ecbch t\u1eb7c L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, \u0111\u00eam ng\u00e0y 11 c\u1ee7a th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 ch\u1ebft v\u00ec b\u1ec7nh ph\u00f9 th\u0169ng. B\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u suy t\u00f4n con n\u00f3 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n C\u00f9 \u9ece\u6587\u9d1d l\u00e0m Nguy\u00ean su\u00fd, m\u1edbi l\u00ean 8 tu\u1ed5i. Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m \u962e\u6587\u9b6b [c\u00f3 s\u00e1ch ghi Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1eafm, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1eafm.] t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 ng\u1ee5y \u0110i\u1ec1u khi\u1ec3n. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u01b0 cho qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang bi\u1ebft v\u00e0 vi\u1ebft th\u01b0 b\u1eafn v\u00e0o th\u00e0nh, b\u1ea3o r\u00f5 h\u1ecda Ph\u01b0\u1edbc khi\u1ebfn gi\u1eb7c s\u1edbm ra \u0111\u1ea7u h\u00e0ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m nguy\u00ean l\u00e0 t\u00ean t\u00f9 ph\u00e1t ph\u1ed1i l\u00e0m l\u00ednh, l\u1ea1i d\u00e1m c\u00f9ng t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i c\u00f9ng m\u01b0u l\u00e0m lo\u1ea1n. Nay Kh\u00f4i \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb tr\u1eddi gi\u1ebft, nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb hi\u1ebfp t\u00f2ng \u0111\u00e3 l\u1ee5c t\u1ee5c ra th\u00fa, th\u1ebf m\u00e0 t\u00ean Ch\u1ea9m c\u00f2n li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ed1 gi\u1eef kh\u00e1ng c\u1ef1, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ee9a ngoan c\u1ed1 ki\u1ec7t hi\u1ec7t nh\u1ea5t trong l\u0169 gi\u1eb7c \u1ea5y. Hi\u1ec7n nay quan qu\u00e2n v\u00e2y \u0111\u00e1nh s\u00e1t th\u00e0nh, n\u00f3 nh\u01b0 con c\u00e1 b\u01a1i d\u01b0\u1edbi \u0111\u00e1y h\u0169, s\u1edbm mu\u1ed9n s\u1ebd m\u1ed5 th\u00f4i ! Nh\u01b0ng b\u00e0 con th\u00e2n th\u00edch n\u00f3, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 t\u00e2u b\u00e1o b\u1eaft giam, \u0111\u00e3 giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n l\u1eadp t\u1ee9c theo lu\u1eadt nghi\u00eam x\u1eed r\u1ed3i t\u00e2u. Khi \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, th\u00ec con n\u00f3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecbnh b\u1ecb \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 k\u00eau g\u1ecdi t\u00ean Ch\u1ea9m nh\u1eadn di\u1ec7n. C\u00f2n v\u1ee3, con g\u00e1i, em v\u00e0 ch\u00e1u t\u00ean Ch\u1ea9m 8 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u gi\u1ebft \u0111i. L\u1ea1i sai quan H\u01b0ng Y\u00ean theo qu\u00ea qu\u00e1n ph\u1ea1m nh\u00e2n, \u0111\u00e0o m\u1ea3 t\u1ed5 n\u00f3 l\u00ean, \u0111\u1ed1t h\u00e0i c\u1ed1t, \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng s\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn quan n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/%E1%BB%90c_nha\">\u1ed1c nha<\/a> Tr\u00e0 Tri [Chakrey \u2013 Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0] t\u00ean l\u00e0 Long [Tr\u00e0 Tri Long, Tr\u00e0 Long], \u1ed1c nha Nh\u00e2m L\u1ecbch [Yomreach \u2013 H\u00ecnh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0] t\u00ean l\u00e0 \u4e8e Vu [Nh\u00e2m L\u1ecbch Vu, Nh\u00e2m Vu], \u1ed1c nha Ma Ha Thi Na \u9b54\u5475\u65bd\u90a3 t\u00ean l\u00e0 K\u00ea [Thi K\u00ea \u65bd\u96de] \u0111\u00e1nh ph\u00e1 qu\u00e2n Xi\u00eam \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. Tr\u01b0\u1edbc kia, t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Tr\u00e0 Li\u00ean Nha \u0110\u1ea1t \u8336\u9023\u7259\u9054 \u0111em h\u01a1n 5000 qu\u00e2n v\u00e0 50 th\u1edbt voi (qu\u00e2n Xi\u00eam ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n \u0111\u1ec1u b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p \u81d8\u4eba, ng\u01b0\u1eddi L\u00e0o [Lao nh\u00e2n \u7262\u4eba : c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi L\u00e0o ho\u1eb7c <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/R%C5%8Dnin\">R\u014dnin<\/a>] c\u1eaft t\u00f3c, \u0103n m\u1eb7c gi\u1ea3 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam), x\u00e2m l\u1ea5n ph\u1ee7 Ba C\u1ea7u Nam. Khi ch\u00fang s\u1eafp qua s\u00f4ng, do X\u1ec9 Kh\u00ea (thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a) k\u00e9o xu\u1ed1ng, b\u1ecdn Long \u0111em 700 Phi\u00ean binh, giao chi\u1ebfn, gi\u1ebft ch\u1ebft v\u00e0i ch\u1ee5c qu\u00e2n gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c ph\u1ea3i r\u00fat lui. B\u1ecdn Long \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 L\u00f4 Vi\u00ean, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf l\u00e0 Vi Sai Th\u01b0\u1ee3ng Li\u00eam v\u00e0 h\u01a1n 200 th\u1ee7 c\u1ea5p \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng n\u00f3, l\u1ea1i b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 3 t\u00ean, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 nghi tr\u01b0\u1ee3ng v\u00f4 k\u1ec3. Gi\u1eb7c Xi\u00eam ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn s\u1ed1c Tham M\u00f4n. L\u0169 Long li\u1ec1n sai \u00e1p gi\u1ea3i t\u00f9 binh \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 xin quan qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1t c\u1edd h\u1ed3ng b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn (c\u1edd vi\u1ebft 4 ch\u1eef \u201cSo\u00e1t tho\u00e1i Xi\u00eam binh\u201d). R\u1ed3i \u0111em nh\u1eefng t\u00ean gi\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft l\u00ean m\u1eb7t l\u0169y \u0111\u1ea5t, rao kh\u1eafp n\u01a1i, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u b\u00eau l\u00ean, \u0111\u1ec3 cho trong th\u00e0nh tuy\u1ec7t v\u1ecdng. Tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn Long 20 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn v\u00e0 23 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n nh\u1ecf. Li\u1ec1n l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00e2n, tin th\u1eafng tr\u1eadn \u0111\u1ebfn \u0111\u00e3 qu\u00e1 n\u1eeda \u0111\u00eam, do c\u1eeda cung \u0111\u01b0a v\u00e0o. Vua tr\u1edf d\u1eady, kho\u00e1c \u00e1o ra xem, c\u1ea3 m\u1eebng, th\u01b0\u1edfng cho vi\u00ean \u0111\u1ecdc s\u1edb b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn l\u00e0 Ki\u1ec3m th\u1ea3o T\u00f4n Th\u1ea5t C\u1ea9n, vi\u00ean ti\u1ebfp nh\u1eadn \u0111\u1ec7 l\u00ean l\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 Binh Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00fd v\u00e0 H\u1ed9 v\u1ec7 T\u00f4n Th\u1ea5t Di\u1ec5n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn (sau \u0111\u00f3 c\u1edd \u0111\u1ecf c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1o b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp \u0111\u1ec7 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tuy\u00ean \u0111\u1ecdc tin \u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u01b0\u1edfng).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam sang x\u00e2m l\u1ea5n khi th\u1ee7y qu\u00e2n n\u00f3 \u0111\u1ebfn b\u1edd c\u00f5i, ta \u0111o\u00e1n qu\u00e2n b\u1ed9 c\u1ee7a gi\u1eb7c t\u1ea5t do \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a m\u00e0 \u0111\u1ebfn r\u1ed3i ra qu\u1ea3 nhi\u00ean, kh\u00f4ng ng\u1edd r\u1eb1ng b\u1ecdn quan Phi\u00ean l\u1ea1i hay t\u1eadp h\u1ee3p h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, l\u1ea5y \u00edt ch\u1ed1ng nhi\u1ec1u, th\u1ef1c l\u00e0 Ch\u00e2n L\u1ea1p c\u00f2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 gi\u1eb7c Xi\u00eam kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2 g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c !\u201d. Li\u1ec1n d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho t\u00ean Long, t\u00ean Vu \u0111\u1ec1u l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, tr\u1eadt t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, ki\u00eam l\u0129nh nguy\u00ean ch\u1ee9c \u1ed1c nha Tr\u00e0 Tri, \u1ed1c nha Nh\u00e2m L\u1ecbch ; t\u00ean K\u00ea cho l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay ch\u01b0 qu\u00e2n, tr\u1eadt t\u00f2ng tam ph\u1ea9m, ki\u00eam l\u0129nh nguy\u00ean ch\u1ee9c \u1ed1c nha Ma Ha Thi Na. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho kim ti\u1ec1n, ng\u00e2n ti\u1ec1n l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf, \u00e1o g\u1ea5m v\u00e0 th\u1ebb b\u1ea1c. C\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c theo \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ng\u00e2n ti\u1ec1n l\u1edbn nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 50 \u0111\u1ed3ng, \u00e1o chi\u1ebfn c\u00e1c m\u00e0u 10 c\u00e1i. Qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 1000 quan.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n truy\u1ec1n h\u1ecbch cho b\u1ecdn L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Th\u1ecfa (Th\u1ecfa, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111em binh d\u00f5ng \u0111\u1ebfn M\u00f4ng Ph\u1ee5 thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n gi\u1eb7c Xi\u00eam) ch\u1ecdn l\u1ea5y h\u01a1n 1000 binh d\u00f5ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a \u0111em g\u1ea5p \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Ph\u1ee7 B\u1eafc, h\u1ed9i c\u00f9ng b\u1ecdn Long : n\u1ebfu t\u00ecnh th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec g\u1ed9p s\u1ee9c l\u1ea1i m\u00e0 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, b\u1eb1ng ch\u01b0a ti\u1ec7n v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9c \u0111\u1ea1o khinh su\u1ea5t ti\u1ebfn qu\u00e2n th\u00ec c\u0169ng cho t\u00f9y c\u01a1 canh gi\u1eef, ch\u1edb n\u00ean c\u1ea7u c\u00f4ng m\u00e0 v\u00e0o s\u00e2u. \u0110\u1ee3i khi quan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u00e1nh l\u00f9i h\u1ebft gi\u1eb7c th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c s\u1ea5n \u0111i \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh. L\u1ea1i d\u1ee5 cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam ch\u1ec9 c\u1eady \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, mu\u1ed1n qu\u1ea5y r\u1ed1i ph\u00eda sau qu\u00e2n ta \u0111\u1ec3 chia s\u1ebb s\u1ee9c qu\u00e2n, nay nghe tin qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u00e3 thua, l\u1ea1i g\u1eb7p bu\u1ed5i gi\u00f3 \u0111\u00f4ng m\u1edbi b\u1ed1c, s\u1ee3 qu\u00e2n ta th\u1eeba th\u1ebf \u0111\u00e1nh \u00fap, ch\u1eafc ch\u00fang s\u1eafp l\u1ea9n tr\u1ed1n. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean k\u00edp \u0111\u00e1nh gi\u1ebft cho h\u1ebft, khi\u1ebfn ch\u00fang l\u00e2u d\u00e0i kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u00f2m ng\u00f3 n\u01b0\u1edbc ta. N\u1ebfu ch\u00fang ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc th\u00ec c\u0169ng n\u00ean \u0111u\u1ed5i g\u1ea5p, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang ra xa ngo\u00e0i kh\u01a1i, r\u1ed3i sau m\u1edbi r\u00fat qu\u00e2n. L\u1ea1i, th\u1eeba th\u1eafng, th\u1eb3ng l\u1ea5y Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ebfn B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n canh, s\u1ee9c cho Phi\u00ean m\u1ee5c \u0111\u00f3ng gi\u1eef, r\u1ed3i r\u00fat v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 : C\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 Nam chinh, \u1edf l\u00e2u ch\u1ed7 tr\u1eadn m\u1ea1c : ho\u1eb7c kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1eafc b\u1ec7nh, ho\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, b\u00e8n sai N\u1ed9i c\u00e1c truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 An Giang s\u1ee9c cho c\u00e1c y sinh theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9, ho\u1eb7c ph\u00e1i th\u00eam th\u1ea7y thu\u1ed1c trong h\u1ea1t \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng c\u1ee9u ch\u1eefa. Ph\u00e0m thu\u1ed1c thang, c\u01a1m ch\u00e1o, ph\u1ea3i th\u00e2n \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t. Th\u1ea7y thu\u1ed1c n\u00e0o ch\u1eefa kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u th\u00ec cho l\u00e0m danh s\u00e1ch \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 ban th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i sai th\u1ea7y thu\u1ed1c ngo\u1ea1i khoa l\u00e0 Ho\u00e0ng Ti\u1ebfn H\u1ea1nh \u0111o \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang l\u00e0m \u0111i\u1ec1u h\u1ed9.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Th\u01b0\u1edbc t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf ph\u1ea7n r\u1eebng Y\u00ean Ch\u00e2u, hi\u1ec7n \u0111ang l\u00f9ng b\u1eaft ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u00edch x\u00e1c th\u00ec b\u1ecdn n\u00f3 c\u00f3 h\u01a1n 300 t\u00ean, \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n \u1edf 2 t\u1ed5ng Y\u00ean Ch\u00e2u v\u00e0 L\u1ec7 Vi\u1ec5n (\u0111\u1ec1u thu\u1ed9c ch\u00e2u An B\u00e1c). Tr\u1ed9m ngh\u0129 : k\u1ebf l\u00e0m b\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 n\u00ean tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t l\u1eddi vua, l\u00e0m cho \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 tan r\u00e3, khi\u1ebfn n\u00f3 m\u1ed9t m\u00ecnh kh\u00f4ng ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng th\u00e2n, th\u00ec h\u1eb3n d\u1ec5 b\u1eaft. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 k\u00ednh ch\u00e9p l\u1eddi d\u1ee5 ra \u01a1n, \u1ee7y cho vi\u00ean quan c\u00f3 t\u1ed9i l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn tuy\u00ean l\u1eddi d\u1ee5 b\u1ea3o v\u00e0 s\u1ee9c cho bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, \u0111\u1ec3 t\u1ecf c\u00e1i th\u1ebf t\u1ea5t \u0111\u00e1nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c Th\u01b0\u1edbc c\u00f2n l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i \u1edf ph\u1ea7n r\u1eebng Y\u00ean Ch\u00e2u, t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1000 ng\u01b0\u1eddi, ngh\u0129 n\u00ean th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Ta \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho 2 t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u ; nay l\u1ea1i n\u00f3i n\u00ean l\u00e0m k\u1ebf chi\u00eau an ph\u1ee7 d\u1ee5 l\u00e0 h\u01a1n. Sao t\u00e2u n\u00f3i m\u1eadp m\u1edd, tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn ? V\u1ea3, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ta \u0111\u00e3 h\u1ea1 d\u1ee5 : Ph\u00e0m nh\u1eefng k\u1ebb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 tr\u00f3t l\u1ee1 theo gi\u1eb7c, nay bi\u1ebft h\u1ed1i l\u1ed7i, ra th\u00fa, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1ed5i m\u1edbi, bao gi\u1edd ch\u1eb3ng c\u0169ng m\u1edf l\u01b0\u1edbi 3 m\u1eb7t, ch\u1ec9 t\u1ea1i th\u1eeba h\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 n\u00f3i su\u00f4ng, r\u00fat c\u1ee5c n\u00e0o c\u00f3 \u00edch g\u00ec. Ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i n\u00ean ph\u1ea5n kh\u1edfi c\u1ed1 g\u1eafng g\u1ea5p b\u1ed9i th\u1ebf n\u00e0o, ho\u1eb7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ho\u1eb7c v\u1ed7 v\u1ec1, ta c\u0169ng kh\u00f4ng b\u00f3 bu\u1ed9c g\u00ec \u0111\u00e2u. V\u1eady h\u1eb9n trong m\u1ed9t th\u00e1ng, ph\u1ea3i t\u00ecm nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, c\u1ed1t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u00e1n, nghi\u00eam tr\u1ecb. N\u1ebfu v\u1eabn c\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec th\u00ec kh\u00f3 ch\u1ed1i l\u1ed7i n\u1eb7ng \u0111\u1ea5y\u201d. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u1edf kho c\u00f2n \u00edt, sai t\u01b0 l\u1ea5y 10000 quan c\u1ee7a t\u1ec9nh B\u1eafc \u0111em \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>To\u00e1n gi\u1eb7c Tuy\u00ean Quang l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t t\u1ed5ng Th\u1ed5 Ho\u00e0ng, ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ph\u01b0\u1edbc Nghi l\u00e0 th\u1ed5 ty Ma Do\u00e3n Th\u1ea3n \u0111em th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111i \u0111\u00e1nh ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 3 t\u00ean. Gi\u1eb7c r\u00fat lui, r\u1ed3i l\u1ea1i k\u00e9o h\u00e0ng \u0111\u00e0n \u0111\u1ebfn h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ea3n th\u1ea5y qu\u00e2n m\u00ecnh \u00edt, r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ed3n, canh gi\u1eef. Quan t\u1ec9nh l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m nghe tin, l\u1eadp t\u1ee9c t\u01b0 ngay cho L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu Y\u1ebfn \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i, ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed9i ti\u1ec5u.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua, vua d\u1ee5 sai t\u01b0 cho b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 khi \u0111\u1ea1i qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n tr\u1edf v\u1ec1, n\u00ean ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng qua \u0111\u1ea5y, li\u1ec7u s\u1edbm d\u1eadp t\u1eaft ngay \u0111i !<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc Ninh, l\u01b0u l\u1ea1i 700 bi\u1ec1n binh \u1edf c\u00e1c c\u01a1 thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ea7n sai bi\u1ec1n binh \u0111i l\u00f9ng, ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam b\u1ecdn th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c g\u1ed3m 14 t\u00ean, \u0111\u00e3 \u0111em l\u0169 ng\u1ee5y \u0110\u1ed1c V\u1eadn v\u00e0 N\u00f4ng Ho\u00e0nh Khai, b\u1ed1 t\u00ean ng\u1ee5y H\u00f2a l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc \u0110\u1ecbch g\u1ed3m 7 ph\u1ea1m nh\u00e2n, ch\u00e9m r\u1ed3i, c\u00f2n th\u00ec giao cho Cao B\u1eb1ng thu nh\u1eadn, giam c\u1ea5m, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 tu\u00e2n l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed7i t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed7i t\u00ean t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng, th\u01b0\u1edfng 3 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i \u0111\u1ecbnh th\u1ec3 l\u1ec7 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng : n\u1ebfu l\u00e0 quan qu\u00e2n, ho\u1eb7c th\u1ed5 ty v\u00e0 th\u1ed5 m\u1ee5c, tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng theo gi\u1eb7c, th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u1ea5p th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu l\u00e0 h\u1ea1ng \u0111i g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i ho\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 tr\u00f3t l\u1ee1 theo gi\u1eb7c, nay l\u1ea1i ra s\u1ee9c b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, th\u00ec t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, kh\u00f4ng n\u00ean v\u1ed9i th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p Tu\u1ea5t, t\u1ebf Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i gi\u00e1 g\u1ea1o cao. D\u1ee5 quan t\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y c\u1ea5p s\u1ed1 th\u00f3c cho d\u00e2n l\u1ea5y v\u1ed1n l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ee7 \u0103n. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua \u0111\u01b0\u1eddng r\u1ed3i c\u00f2n th\u1eeba, th\u00ec gia \u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n cho l\u00e1i bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh. Sang n\u0103m s\u1ebd l\u1ea1i y theo l\u1ec7 c\u1ea5m tr\u01b0\u1edbc. B\u1ed9 H\u1ed9 l\u1ea1i xin truy\u1ec1n b\u00e1o c\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng : \u0111\u1ee3i n\u1ed9p \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em b\u00e1n.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTu\u1ef3 theo \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a d\u00e2n. Ch\u1eb3ng th\u1ebf, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m tin v\u1edbi d\u00e2n ? H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa g\u1ea1o c\u0169ng k\u00e9m. Sai l\u1ea5y th\u00f3c kho, gi\u1ea3m gi\u00e1 b\u00e1n ra ; n\u1ebfu ai mu\u1ed1n vay c\u0169ng cho\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Thanh Hoa l\u1ea1i t\u00e2u xin ti\u1ebfp t\u1ee5c thu\u00ea d\u00e2n ngh\u00e8o \u0111i l\u1ea5y \u0111\u00e1 n\u00fai, chi\u1ebfu theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i \u00fd nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u1ec3 thay cho ph\u00e1t ch\u1ea9n\u201d. Chu\u1ea9n y l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng khuy\u1ebft nhi\u1ec1u gi\u00e1o th\u1ee5 v\u00e0 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o. Sai b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n x\u00e9t b\u1ed5 d\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi do c\u1eed nh\u00e2n xu\u1ea5t th\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ed7i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi d\u1ee5ng, ho\u1eb7c b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0m b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m \u1edf Kinh.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cTa \u0111\u00eam ng\u00e0y nh\u1eefng ngh\u0129 vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 mu\u1ed1n b\u1ed3i d\u01b0\u1ee1ng nh\u00e2n t\u00e0i \u1edf ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u. Duy c\u00f3 c\u00f4ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng, c\u00f3 t\u1ed9i th\u00ec ph\u1ea1t, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u00e9p th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, c\u00f4ng ph\u00e1p quy\u1ebft ch\u1eb3ng b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay ch\u1ee7 nh\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i t\u1edb, k\u1ebb n\u00e0o ch\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, c\u0169ng c\u00f2n y\u00eau th\u01b0\u01a1ng, hu\u1ed1ng chi b\u1ea7y t\u00f4i bi\u1ebft ph\u1ea5n kh\u1edfi, c\u1ed1 g\u1eafng, \u00f4ng vua h\u00e1 n\u1ee1 c\u1ee9 b\u1ecf \u0111i sao ?\u201d.<\/p>\n<p>Khai ph\u1ee5c cho Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u1eeb t\u1ebf ty h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u0129nh th\u0103ng th\u1ef1 T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9, c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00f4n Th\u1ea5t H\u00f3a chuy\u00ean l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c T\u1ea3 T\u1eeb t\u1ebf ty.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp \u0111\u00ea m\u1edbi \u1edf 2 t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 B\u1eafc Ninh (H\u00e0 N\u1ed9i : 1 \u0111o\u1ea1n \u1edf l\u00e0ng \u0110\u1ed3ng C\u01b0 huy\u1ec7n Nam Xang, d\u00e0i h\u01a1n 50 tr\u01b0\u1ee3ng, 1 \u0111o\u1ea1n \u1edf l\u00e0ng L\u1ea1i X\u00e1 huy\u1ec7n Thanh Li\u00eam, d\u00e0i h\u01a1n 400 tr\u01b0\u1ee3ng. B\u1eafc Ninh : 1 \u0111o\u1ea1n \u1edf l\u00e0ng Ph\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea1ch, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Ng\u00e0n, d\u00e0i h\u01a1n 150 tr\u01b0\u1ee3ng, 1 \u0111o\u1ea1n \u1edf l\u00e0ng Ng\u00f4 \u0110\u1ea1o, huy\u1ec7n Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc d\u00e0i h\u01a1n 50 tr\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n<p>L\u00e0m nh\u00e0 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng cho quan L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y v\u00ec \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i 6 c\u01a1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ec1u c\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 chuy\u00ean coi, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho l\u00e3nh binh c\u00f9ng \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh, m\u1ed7i th\u00e1ng 2 l\u1ea7n \u0111i tu\u1ea7n xem x\u00e9t. Nay ngh\u0129 t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u1edf gi\u1eef, m\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea3i ven bi\u00ean gi\u1edbi n\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t vi\u00ean quan to cai qu\u1ea3n th\u00ec l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c m\u1edbi mong \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i ch\u1ecdn ngay l\u1ea5y m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t trong \u0111\u00f3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1c c\u01a1 m\u1ed9t t\u00f2a s\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1eddng cho l\u00e3nh binh, \u0111\u1ec3 L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0129nh th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn g\u1ea7n \u0111\u1ea5y tu\u1ea7n ph\u00f2ng, r\u1ed3i hu\u1ea5n luy\u1ec7n bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec3 nghi\u00eam vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>C\u00e1c s\u1edf c\u1eeda \u1ea3i v\u00e0 b\u1ebfn \u0111\u00f2 \u1edf 2 t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc v\u00ec c\u00f3 gi\u1eb7c, ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh tr\u01b0ng \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n<p>L\u00e0m b\u00e0i ng\u00e0 \u201cKi\u1ec3m nghi\u1ec7m ng\u1ef1 d\u01b0\u1ee3c\u201d c\u1ea5p cho c\u00e1c L\u00e3nh th\u1ecb v\u1ec7 L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa, Ph\u1ea1m Ph\u00fa Qu\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e1i. Ph\u00e0m khi c\u00f3 d\u00e2ng thu\u1ed1c l\u00ean vua, chu\u1ea9n cho c\u00f9ng V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ng\u1ef1 y ki\u1ec3m nghi\u1ec7m l\u1ea1i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 nguy\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m th\u1ef1<\/p>\n<p>V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb. V\u00e2n tr\u01b0\u1edbc v\u00ec \u0111au m\u1eaft xin v\u1ec1 h\u01b0u ; \u0111\u1ebfn nay, kh\u1ecfi b\u1ec7nh, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, nh\u1eefng c\u1eed nh\u00e2n v\u00e0 gi\u00e1m sinh h\u1eadu b\u1ed5 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng khi<\/p>\n<p>c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5, th\u00ec c\u1eed nh\u00e2n b\u1ed5 th\u00ed th\u1ef1 Tri huy\u1ec7n, gi\u00e1m sinh b\u1ed5 th\u00ed th\u1ef1 Huy\u1ec7n th\u1eeba.<\/p>\n<p>N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf Tuy\u00ean Quang, l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, x\u00e2m l\u1ea5n mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng du h\u1ea1t Cao B\u1eb1ng. Tham t\u00e1n V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb \u0111\u00e3 th\u00e1m bi\u1ebft t\u1eeb \u0111\u1ed3n Nh\u01b0\u1ee3ng B\u1ea1n th\u00f4ng \u0111\u1ebfn t\u1ed5 gi\u1eb7c \u1edf Ng\u1ecdc M\u1ea1o, V\u00e2n Trung, c\u00f3 3 con \u0111\u01b0\u1eddng (m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eefa do \u0111\u1ed3n s\u1edf \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Trung Th\u1ea3ng, qua c\u00e1c l\u00e0ng Th\u00f4ng N\u00f4ng, L\u01b0\u01a1ng Y \u0111\u1ebfn B\u1ebf L\u00e3nh ; m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng b\u00ean h\u1eefu : \u0111i ngang ra c\u00e1c l\u00e0ng Ph\u00f9 Tang, S\u00f3c Giang, l\u1ea1i qua l\u00e0ng L\u01b0\u01a1ng Y \u0111\u1ebfn B\u1ebf L\u00e3nh, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc M\u1ea1o ; m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng b\u00ean t\u1ea3 : \u0111i ngang ra Hi\u00ean L\u00e3nh, qua c\u00e1c x\u00e3 Th\u00e1p Na, B\u00ecnh L\u00e3ng, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung), li\u1ec1n ph\u00e1i \u1ee7y b\u1ecdn V\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 Th\u00e0nh th\u1ee7 \u00fay T\u00f4n Th\u1ea5t T\u1ef1 chia nhau \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf L\u01b0\u01a1ng Y, Th\u00f4ng N\u00f4ng l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eefa v\u00e0 Th\u00e1p Na, B\u00ecnh L\u00e3ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng b\u00ean t\u1ea3, c\u00f2n ch\u00ednh m\u00ecnh th\u00ec \u0111em \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n Trung Th\u1ea3ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. L\u1ea1i t\u01b0 cho T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng ch\u1eb9n \u1edf Ph\u00f9 Tang, S\u00f3c Giang l\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng b\u00ean h\u1eefu. Gi\u1eb7c \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, \u0111i ven n\u00fai k\u00e9o \u0111\u1ebfn, c\u00f9ng v\u1edbi quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y.<\/p>\n<p>T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u00e0m s\u1edb phi t\u00e2u v\u00e0 n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c n\u00e0y sau khi thua v\u1ee1, ch\u1ea1y tr\u1ed1n kh\u00f4ng r\u1ed3i nay b\u1ed7ng l\u1ea1i d\u00e1m \u0111em qu\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ebf, l\u00e0 b\u1edfi \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Tuy\u00ean Quang \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u0169ng ch\u01b0a ti\u1ebfn s\u00e1t \u0111\u1ebfn n\u01a1i cho n\u00ean n\u00f3 l\u1ea1i d\u1ef1a v\u00e0o V\u00e2n Trung, Ng\u1ecdc M\u1ea1o l\u00e0m s\u00e0o huy\u1ec7t, chi\u00eau t\u1eadp ng\u01b0\u1eddi Tri\u1ec1u Ch\u00e2u, thu th\u1eadp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, v\u00e0 t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c t\u00e0n qu\u00e2n c\u1ee7a ngh\u1ecbch C\u1ea9n, ngh\u1ecbch Huy\u00ean, ngh\u1ecbch Chi\u00eau, ngh\u1ecbch C\u00e1n (Chi\u00eau, C\u00e1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u00e1u L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i), nhen l\u1ea1i n\u1eafm tro \u0111\u00e3 t\u00e0n. M\u00e0 t\u1eeb Cao B\u1eb1ng ti\u1ebfn l\u00ean, c\u00e1c d\u00e3y n\u00fai ch\u1eb1ng ch\u1ecbt b\u00e1t ng\u00e1t hi\u1ec3m tr\u1edf. Gi\u00e1p g\u1ea7n \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u Ng\u1ecdc M\u1ea1o, V\u00e2n Trung l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft m\u00e0 hi\u1ec3m, ph\u1ea3i \u0111i h\u00e0ng m\u1ed9t nh\u01b0 x\u00e2u c\u00e1, r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n. Gi\u1eb7c \u1edf tr\u00ean n\u00fai, t\u1eeb cao b\u1eafn xu\u1ed1ng, quan qu\u00e2n m\u1ea1o hi\u1ec3m ti\u1ebfn l\u00ean, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi t\u1ed5n h\u1ea1i. Thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb th\u1ebf kh\u00f3 m\u1ed9t m\u00ecnh l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu theo l\u1eddi d\u1ee5, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y k\u00e9o qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n th\u00ec gi\u1eb7c l\u1ea1i \u0111\u1ebfn, ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng y\u00ean \u1ed5n l\u00e2u d\u00e0i. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 li\u1ec7u \u0111\u1ec3 qu\u00e2n v\u00e0 voi \u1edf th\u00e0nh Cao B\u1eb1ng, r\u1ed3i li\u1ec1n t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn l\u00ean, t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c V\u00e2n Trung, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Tuy\u00ean Quang \u0111\u00e0o hang ph\u00e1 t\u1ed5, t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng \u0111\u00e3 ph\u1ea3i c\u1ea1o t\u00f3c tr\u1ed1n ch\u1ebft, ch\u1eafc \u0111\u00e3 s\u1ee3 h\u00e3i oai qu\u00e2n, \u1ea9n n\u00fap x\u00f3 r\u1eebng, t\u1ea1m mong k\u00e9o d\u00e0i h\u01a1i t\u00e0n m\u00e0 th\u00f4i ! Cho n\u00ean d\u00f9 c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i t\u00ean l\u00e9n l\u00fat t\u1ee5 h\u1ecdp c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u1ea7n \u0111\u1ec3 \u00fd, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111u\u1ed5i th\u00fa kh\u1eafp r\u1eebng l\u00e0m g\u00ec ! Kh\u00f4ng ng\u1edd th\u00f3i \u0111i\u00ean kh\u00f4ng ch\u1eeba, n\u00f3 l\u1ea1i c\u00f2n d\u00e1m t\u1ee5 h\u1ecdp gi\u1eb7c t\u00e0n, l\u1ea9n v\u1ec1 V\u00e2n Trung, m\u01b0u toan ch\u1ed1ng c\u1ef1. Ch\u00ednh l\u00e0 b\u1ecd ng\u1ef1a ch\u1ed1ng xe t\u1ef1 \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1i ch\u1ebft ! Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 ti\u1ebfn qu\u00e2n th\u00ec chu\u1ea9n cho h\u1ed9i ngay v\u1edbi V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb : th\u1eeba th\u1ebf th\u1eafng l\u1ee3i n\u00e0y \u0111\u1ed1c s\u1ee9c t\u01b0\u1edbng s\u0129, ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m cho h\u1ebft nh\u1eefng t\u00ean th\u1ee7 ph\u1ea1m, y\u1ebfu ph\u1ea1m v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, s\u1edbm r\u00fat qu\u00e2n t\u00e2u kh\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n, \u0111\u1ec3 uy vua \u0111\u01b0\u1ee3c vang d\u1eady, bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n l\u00e2u d\u00e0i\u201d. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 l\u1ea5y ngay 1000 bi\u1ec1n binh v\u00e0 15 th\u1edbt voi chi\u1ebfn c\u1ee7a B\u1eafc Ninh \u2013 Th\u00e1i Nguy\u00ean giao cho \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u01b0u v\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng c\u1ea5p t\u1ed1c \u0111em \u0111\u1ebfn 2 l\u00e0ng B\u1eb1ng Th\u00e0nh, C\u1ed5 \u0110\u1ea1o, gi\u00e1p gi\u1edbi Tuy\u00ean Quang, g\u1ed9p s\u1ee9c h\u1ed9i ti\u1ec5u.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Long, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung h\u00f9ng thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n l\u00e0 b\u1ed9 bi\u1ec1n \u1edf t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n Trinh \u1edf ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ed3n Trinh b\u1ecb gi\u1eb7c chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng, Long \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111em qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u, v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u1ebfn L\u00fd Nh\u00e2n th\u00ec g\u1eb7p v\u00e0i tr\u0103m t\u00ean gi\u1eb7c b\u00e8n x\u00f4ng \u0111\u00e1nh : gi\u1eb7c ch\u1ea1y. Long li\u1ec1n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Trinh, l\u1ea1i \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 5 \u0111\u1ea7u v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng.<\/p>\n<p>Vua nghe tin khen ng\u1ee3i, cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Long l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, th\u01b0\u1edfng cho binh d\u00f5ng \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn \u1ea5y 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh \u0111\u1ea1o Tr\u1ea5n T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn s\u00e1ch Tr\u00fa C\u1ea9m, ch\u00e2u Quy H\u1ee3p, c\u00f9ng v\u1edbi V\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long chia \u0111\u1ed3n canh gi\u1eef. Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u0111\u1ea1o Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu c\u0169ng \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n Cam M\u00f4n theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t ph\u00f2ng th\u1ee7. B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u00ecnh c\u1ee9 tin b\u00e1o, t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cC\u00e1c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh, L\u1ea1c Bi\u00ean, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh thu\u1ed9c t\u1ec9nh c\u00f3 qu\u00e2n Xi\u00eam ho\u1eb7c v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u th\u1ed5 d\u00e2n, ho\u1eb7c \u0111\u01b0a th\u01b0 t\u00ecm \u0111\u00f2i nh\u1eefng d\u00e2n xi\u00eau gi\u1ea1t ho\u1eb7c tr\u00e0n v\u00e0o \u0111\u1ea5t ta. C\u00f2n n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng tuy l\u00e0 thu\u1ed9c qu\u1ed1c c\u1ee7a ta, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 man thu\u1ed9c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, theo tin d\u00f2 th\u00e1m th\u00ec Nam Ch\u01b0\u1edfng c\u0169ng h\u1ecdp t\u1eadp qu\u00e2n Man m\u00e0 \u0111\u1ebfn. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 phi t\u01b0 cho b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o li\u1ec7u c\u01a1 ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam 100 bi\u1ec1n binh dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch, \u0111em theo 5 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. L\u1ea1i phi s\u1ee9c cho vi\u00ean tri ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh h\u1ecdp t\u1eadp nhi\u1ec1u d\u00e2n th\u1ed5, \u0111\u1ee3i Qu\u1ea3n v\u1ec7 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, cho theo l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. Ph\u00e0m nh\u1eefng con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn Nam Ch\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu, l\u1eadp \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, l\u1ea5y l\u00ednh th\u1ed5 canh gi\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i tr\u00f9 t\u00ednh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 th\u1ecfa \u0111\u00e1ng, n\u00ean l\u1ea5y th\u00eam 700, 800 ho\u1eb7c 1.000 \u1ed1ng phun l\u1eeda, chia c\u1ea5p cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u00e0ng n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2m c\u1ea9n th\u1eadn c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ebf d\u1ed3i d\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn V\u1ec7 \u00fay \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, \u00e1n s\u00e1t H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ph\u1ea1m Phi ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Ba Lan, \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i. H\u01a1n 500 l\u00ednh th\u1ed5 c\u00e1c ch\u00e2u, tr\u1ed1n m\u1ea5t qu\u00e1 n\u1eeda. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n T\u00fa ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c phi s\u1ee9c cho Tri ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 l\u00e0 H\u00e0 Th\u1ebf Ngh\u1ecb, Tri ch\u00e2u H\u01b0\u1edbng H\u00f3a l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Khi\u00eam th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c th\u1ed5 binh v\u00e0 tra r\u00f5 \u0111\u1ec3 tr\u1eebng ph\u1ea1t, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u b\u1eaft ra ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u00e0i t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c m\u00e0 th\u00f4i, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ebb nh\u00fat nh\u00e1t, tr\u1ed1n \u0111i kh\u00f4ng c\u1ea7n tra h\u1ecfi n\u1eefa, ch\u1ec9 n\u00ean ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi mau \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111\u00f2i h\u1ebft c\u00e1c l\u1ea1i m\u1ee5c \u0111\u1ebfn, hi\u1ec3u d\u1ee5 cho h\u1ecd m\u00e1ch b\u1ea3o l\u1eabn nhau, v\u1ec1 h\u1ecdp d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3n quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Xi\u00eam, kh\u00f4ng nh\u1eefng gi\u1eef to\u00e0n v\u1eb9n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n m\u00ecnh, nh\u00e0 m\u00ecnh v\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n th\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 binh d\u00f5ng m\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y \u0111em \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 1000, m\u00e0 gi\u1eb7c Xi\u00eam \u1edf \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u1ea5y ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 c\u00f3 ti\u1ebfng h\u00e3o, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i ng\u00f3n g\u00ec kh\u00e1c, th\u1ebf m\u00e0 V\u0103n Th\u1ee5y ch\u1eb3ng ngh\u0129 c\u1ed5 v\u00f5 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111u\u1ed5i gi\u1eb7c ra kh\u1ecfi b\u1edd c\u00f5i, ch\u1ec9 ch\u1ed1ng ch\u1ebf v\u00ec c\u1edb l\u00ednh th\u1ed5 \u00edt \u1ecfi. Nh\u01b0 th\u1ebf r\u1ea5t kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd ! Nay n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c chia th\u00fac binh d\u00f5ng \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, ra s\u1ee9c v\u00e2y \u0111\u00e1nh, c\u1ed1t sao m\u1ed9t tr\u1eadn d\u1eb9p tan, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00e9o d\u00e0i ng\u00e0y gi\u1edd !\u201d.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9, quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9 Binh, l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong v\u00e0 h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tu g\u1ea5p \u0111i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y h\u1ed9i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c Xi\u00eam lui v\u1ec1 \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi qu\u00e2n ta \u1edf Ti\u1ec1n Giang, b\u1ecb thua lu\u00f4n, \u0111\u1ecbnh r\u00fat lui, b\u00e8n ng\u1ea7m \u0111em 1 c\u00e1nh qu\u00e2n \u0110\u00e0 \u0110\u1ea1o (thu\u1ed9c \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng) \u1edf b\u00ean h\u1eefu s\u00f4ng, ch\u1ef1c \u0111\u00e1nh \u00fap \u0111\u1ed3n h\u1eefu ng\u1ea1n, nh\u01b0ng bi\u1ebft ta \u0111\u00e3 ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean cu\u1ed1i c\u00f9ng m\u01b0u kh\u00f4ng th\u00e0nh, b\u00e8n d\u1ed1c h\u1ebft qu\u00e2n h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 \u0111\u1ed3n t\u1ea3 ng\u1ea1n, h\u00f2 la b\u1eafn s\u00fang, l\u00e0m ra d\u00e1ng \u0111\u1ecbnh c\u01b0\u1edbp tr\u1ea1i : t\u1eeb s\u00e1ng s\u1edbm \u0111\u1ebfn canh t\u01b0 m\u1edbi im ti\u1ebfng s\u00fang. Khi quan qu\u00e2n bi\u1ebft th\u00ec gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 l\u00eca tr\u1ea1i, b\u1ecf x\u00e1c ch\u1ebft m\u00e0 \u0111i r\u1ed3i. Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n li\u1ec1n \u0111em v\u00e0i ch\u1ee5c binh thuy\u1ec1n ri\u00eang \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u1ee7 s\u1edf T\u00e2n Ch\u00e2u \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n. B\u1ecdn Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea v\u00e0 T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u0111\u1ed1c th\u00fac, \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n do Thu\u1eadn C\u1ea3ng qua H\u1eadu Giang, \u0111u\u1ed5i theo \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf b\u1edd s\u00f4ng ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng sai Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m v\u00e0 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Tri\u1ec1u, m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111i thuy\u1ec1n C\u1ef1 H\u1ea3i s\u1ea5n l\u00ean tr\u01b0\u1edbc. Gi\u1eb7c d\u00f9ng s\u00fang l\u1edbn, s\u00fang nh\u1ecf b\u1eafn lo\u1ea1n x\u1ea1. Qu\u00e2n ta nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u01a1ng vong. Tri\u1ec1u c\u0169ng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Ta b\u00e8n chia qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef tr\u00ean b\u1edd v\u00e0 d\u00e0n chu s\u01b0 \u1edf trong s\u00f4ng, t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. R\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111em qu\u00e2n c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc v\u00e0o l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp, b\u1ecb qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh gi\u1ebft nhi\u1ec1u l\u1ea7n, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec, th\u1ebf t\u1ea5t \u0111\u00eam tr\u1ed1n, qu\u1ea3 nh\u01b0 ta \u0111\u00e3 li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc. Nay l\u00fac v\u1ec1 Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, ch\u1eb3ng qua m\u01b0u m\u00f4 l\u00e0m ra ch\u1ed1ng c\u1ef1 \u0111\u1ec3 t\u00ednh c\u00e1ch l\u1ee7i nh\u01b0 con th\u1ecf m\u00e0 th\u00f4i, quy\u1ebft ch\u1eb3ng d\u00e1m \u0111\u00f3ng l\u00e2u \u1edf \u0111\u1ea5y. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n n\u00ean \u0111\u1ed1c th\u00fac t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n, binh d\u00f5ng m\u1ed9t phen ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u1ec3 qu\u00e2n d\u00e2n h\u1ea3 gi\u1eadn. V\u00e0 \u0111\u1ec3 \u00fd tu\u1ea7n ph\u00f2ng d\u00f2 th\u00e1m : n\u1ebfu th\u1ea5y n\u00f3 c\u00f3 n\u1ea3y m\u1ed9t ch\u00fat t\u00ecnh h\u00ecnh ch\u1ea1y tr\u1ed1n, th\u00ec chia qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh ngay, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ung dung m\u00e0 cao bay xa ch\u1ea1y, n\u1ebfu c\u00f3 t\u1ea3n l\u1ea1c v\u00e0o r\u1eebng, th\u00ec s\u1ee9c b\u1ea3o d\u00e2n b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u1ec3 d\u00e2ng c\u00f4ng. N\u1ebfu n\u00f3 c\u00f2n gi\u1eef th\u00e0nh \u0111\u1ea5t Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t d\u00f9ng ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i b\u1eafn v\u00e0o : ch\u1ed7 \u1ea5y \u0111\u1ea5t h\u1eb9p ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u, t\u1ea5t \u0111\u1ec1u tan n\u00e1t ; m\u1ed9t m\u1eb7t m\u1ed9 l\u1ea5y d\u0103m ba tr\u0103m qu\u00e2n c\u1ea3m t\u1eed, th\u1eeba l\u00fac \u0111\u00eam t\u1ed1i, l\u00e9n \u0111\u1ebfn s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf, c\u1eafm c\u1ecdc \u0111\u1ed5 \u0111\u00e1 v\u00e0o ch\u1ed7 c\u1eeda s\u00f4ng b\u00f9n l\u1ea7y, n\u00f4ng, h\u1eb9p. N\u1ebfu hay c\u1eaft \u0111\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 c\u1ee7a thuy\u1ec1n gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng 1.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c. L\u1ea1i giao d\u0103m ba ch\u1ee5c chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn cho 1, 2 vi\u00ean Tham t\u00e1n, do s\u00f4ng Th\u1ee5y S\u01a1n ho\u1eb7c c\u1eeda s\u00f4ng H\u1eadu Giang, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u00f3n ch\u1eb7n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi gi\u1eb7c s\u1ed5ng tr\u1ed1n th\u00ec l\u1ea1i l\u00e0 m\u01b0u cao. V\u1ea3, gi\u1eb7c Xi\u00eam ch\u1eb3ng bi\u1ebft ngh\u0129a l\u00fd, b\u1ecf t\u00ecnh h\u1eefu ngh\u1ecb, t\u00ecm m\u1ed1i th\u00f9 h\u1eb1n, th\u1ea7n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u gi\u1eadn. \u0110\u00e1ng n\u00ean g\u1eafng s\u1ee9c, \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 c\u00f9ng, gi\u1ebft h\u1ebft c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 h\u1ea3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng ngh\u0129 t\u01b0\u1edbng s\u0129 kh\u00f3 nh\u1ecdc \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u00e3 l\u00e2u, n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111u\u1ed5i ra ngo\u00e0i c\u00f5i, th\u1eeba th\u1eafng th\u1eb3ng l\u1ea5y \u0111\u1ea5t Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ebfn B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, binh uy c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u1eebng l\u1eaby, \u0111\u1ee7 l\u00e0m cho l\u00f2ng qu\u00e2n man di ph\u1ea3i s\u1ee3 h\u00e3i, th\u00ec chu\u1ea9n cho r\u00fat qu\u00e2n, kh\u1ea3i ho\u00e0n ngay, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u1ea5y qu\u00e2n h\u1ecfi t\u1ed9i, xa x\u00f4i tr\u00e8o l\u1ed9i cho th\u00eam kh\u00f3 nh\u1ecdc n\u1eefa !\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng : \u201cNay m\u0169i nh\u1ecdn \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng c\u1ee7a gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 b\u1ecb g\u00e3y r\u1ed3i, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1eddi c\u01a1 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Khi d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu ti\u1ebfp t\u1edd t\u01b0 c\u1ee7a An Giang b\u00e1o r\u1eb1ng Xi\u00eam \u0111\u00e3 tan v\u1ee1 tr\u1ed1n xa t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111i n\u1eefa ; n\u1ebfu c\u00f2n \u1edf Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, H\u00e0 Ti\u00ean ch\u01b0a r\u00fat, th\u00ec T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n hay Tham t\u00e1n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ee9c t\u1ed1c \u0111\u00eam ng\u00e0y \u0111em th\u1ee7y s\u01b0 kinh binh v\u00e0 nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u1ed9 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 2000 ng\u01b0\u1eddi tinh nhu\u1ec7 chia \u0111i h\u01a1n 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng v\u00e0 thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef B\u00ecnh, v\u1edbi nhi\u1ec1u s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 h\u1ecfa kh\u00ed v\u00f2ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n H\u00e0 Ti\u00ean hay \u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 c\u1ee7a gi\u1eb7c, khi\u1ebfn cho m\u1ed9t m\u1ea3nh gi\u00e1p kh\u00f4ng c\u00f2n v\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea5c v\u00e1n thuy\u1ec1n kh\u00f4ng s\u00f3t \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho tr\u1ecdn c\u00f4ng vi\u1ec7c. R\u00fat l\u1ea1i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean r\u1ed9ng m\u1edf m\u01b0u hay, l\u1eadp l\u1ea5y c\u00f4ng l\u1edbn, ch\u1ee9 \u0111\u1eebng ch\u1eadm tr\u1ec5, u\u1ed5ng ph\u00ed m\u1ed9t phen \u0111i l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, t\u1eeb V\u00e2n Trung r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh Tuy\u00ean Quang. Khi b\u1ecdn \u0110\u1ee9c m\u1edbi ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, gi\u1eb7c V\u00e2n li\u1ec1n \u0111em h\u1ebft gia quy\u1ebfn tr\u1ed1n sang thung r\u1eebng thu\u1ed9c \u0111\u1ecba gi\u1edbi nh\u00e0 Thanh, b\u1ecdn \u0110\u1ee9c chia ph\u00e1i l\u00f9ng b\u1eaft, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o. G\u1eb7p ngay l\u00fac b\u1ecdn gi\u1eb7c 600, 700 t\u00ean t\u1eeb ph\u1ea7n r\u1eebng Cao B\u1eb1ng \u2013 Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef V\u00e2n Trung ; ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, ph\u00eda sau, t\u1eeb \u1edf tr\u00ean n\u00fai cao b\u1eafn s\u00fang xu\u1ed1ng. \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n th\u1eeba th\u1eafng, khinh \u0111\u1ecbch, ti\u1ebfn l\u00ean b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp m\u1ea5t 5 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n ; k\u1ecbp l\u00fac vi\u1ec7n binh k\u00e9o \u0111\u1ebfn th\u00ec gi\u1eb7c tr\u1ed1n v\u00e0o n\u00fai s\u00e2u, ta ch\u1ec9 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ea7u v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e0 th\u00f4i. \u1edf m\u1eb7t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n sau, L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c v\u1eeba \u0111\u1ebfn th\u00ec gi\u1eb7c li\u1ec1n l\u00f9i ch\u1ea1y, \u0111u\u1ed5i kh\u00f4ng k\u1ecbp, r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1. Gi\u1eb7c l\u1ea1i ch\u1eb9n ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh \u1edf sau qu\u00e2n ta. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 \u1ed1ng tr\u1ea1m, \u0111\u1ec1u b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng. B\u1ecdn kinh ph\u00e1i Th\u1ecb v\u1ec7 Phan Gia Phi\u00ean, t\u1ec9nh ph\u00e1i Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i L\u1ea1i Th\u1ebf T\u1ea1i v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Kim \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft. Trong qu\u00e2n, \u0111\u00e3 h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng ph\u00e1i nh\u1edd l\u01b0\u01a1ng \u1edf v\u00f9ng gi\u1eb7c, nay s\u1eafp kh\u00f4ng k\u1ebf ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. \u0110\u1ea5t n\u00e0y, lam ch\u01b0\u1edbng r\u1ea5t n\u1eb7ng, binh d\u00f5ng b\u1ecb b\u1ec7nh ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u. B\u1ecdn \u0110\u1ee9c cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3ng qu\u00e2n ch\u1edd \u0111\u1ee3i d\u1ee5 Ch\u1ec9, th\u00ec m\u1ed9t ng\u00e0y m\u1ed9t kh\u00f3 h\u01a1n l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n, b\u00e8n \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y r\u00fat c\u1ea3 m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n v\u1ec1. Khi qua n\u00fai Kha \u0110\u1ed5ng, l\u00e0ng An L\u00e3ng, qu\u00e2n gi\u1eb7c d\u1ef1a th\u1ebf hi\u1ec3m, ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, qu\u00e2n ta s\u1ea5n \u0111\u1ebfn, ch\u00e9m gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i t\u00ean, gi\u1eb7c li\u1ec1n ch\u1ea1y tr\u1ed1n. K\u1ecbp \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Ni\u00eam Giang, theo b\u1edd m\u00e0 \u0111i, len l\u1ecfi quanh co, \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c v\u00e0 V\u1ec7 \u00fay T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n \u1edf sau, th\u00ecnh l\u00ecnh t\u1eeb trong h\u1ed1 b\u00ean h\u1eefu c\u00e1ch s\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ec9nh n\u00fai l\u01b0ng \u0111\u00e8o, gi\u1eb7c b\u1eafn s\u00fang ra t\u1edbi t\u1ea5p : qu\u00e2n ta b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft nhi\u1ec1u, b\u1ecf m\u1ea5t 2 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa. \u0110i 15 ng\u00e0y, m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u0129nh 400 bi\u1ec1n binh v\u00e0 1000 th\u1ed5 d\u00f5ng \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef r\u1ed3i v\u1ec1 y\u00ean ngh\u1ec9 \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>B\u1ecdn \u0110\u1ee9c d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh, xin ch\u1ecbu t\u1ed9i v\u00e0 n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea5t B\u1ea3o L\u1ea1c h\u1ebbo l\u00e1nh \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, th\u00f3i quen hung t\u1ee3n, m\u1edd t\u1ed1i \u0111\u00e3 l\u00e2u. Nay gi\u1eb7c v\u00e0o m\u1ed9t m\u00ecnh ch\u1ea1y tr\u1ed1n, nghe n\u00f3i \u0111\u00e3 b\u1ec7n t\u00f3c, sang nh\u00e0 Thanh, mong t\u1ea1m k\u00e9o d\u00e0i h\u01a1i t\u00e0n, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u1edf tr\u01b0\u1edbc, b\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c c\u00f2n d\u00e1m t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf sau, ch\u1eb7n \u0111\u00f3n \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbc \u1ed1ng tr\u1ea1m, gi\u1ebft h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i. L\u1ea1i r\u00ecnh l\u00fac quan qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1, ch\u00fang ch\u1eb9n hi\u1ec3m, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng, ngang ng\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ea1y \u0111\u01b0\u1ee3c ! Trong \u1ea5y, t\u1ed5ng M\u00f4ng \u00c2n th\u00ec c\u00f3 Ma S\u0129 Hu\u1ef3nh l\u00e0 con r\u1ec3 gi\u1eb7c V\u00e2n ; l\u00e0ng An L\u00e3ng v\u00e0 l\u00e0ng An L\u1ea1c thu\u1ed9c t\u1ed5ng V\u00e2n Quang th\u00ec c\u00f3 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, N\u00f4ng V\u0103n Thao l\u00e0 anh em con ch\u00fa con b\u00e1c c\u1ee7a gi\u1eb7c V\u00e2n. Ch\u00fang l\u00e0m v\u00e2y c\u00e1nh cho nhau, l\u1ea1i gian ngoan l\u1eafm. Tuy \u0111\u00e3 sai th\u1ed5 ty ph\u00f2ng th\u1ee7 theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn, song x\u00e9t k\u1ef9 nh\u00e2n t\u00ecnh th\u1ea5y h\u1ecd kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 l\u00f2ng kinh h\u00e3i v\u00ec gi\u1eb7c V\u00e2n h\u00e3y c\u00f2n ch\u01b0a b\u1ecb n\u1ed9p \u0111\u1ea7u. B\u1ecdn th\u1ea7n th\u1ef1c r\u1ea5t e r\u1eb1ng tro t\u00e0n s\u1ebd l\u1ea1i nhen ch\u00e1y. Hu\u1ed1ng chi l\u0169 gi\u1eb7c S\u0129, gi\u1eb7c C\u1eadn \u0111\u1ec1u ch\u01b0a b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec3 x\u1eed \u00e1n, th\u1ebf t\u1ea5t ch\u00fang l\u1ea1i li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi nhau, th\u00ec Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng, L\u1ea1ng S\u01a1n ch\u01b0a ch\u1eafc gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 s\u1ef1 ! V\u1ea3, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, n\u00fai s\u00f4ng phong t\u1ee5c \u0111\u1ec1u ch\u01b0a am t\u01b0\u1eddng, nay \u0111\u00e3 th\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i th\u00ec \u0111\u00e3 h\u01a1i bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1eddng t\u1eadn v\u1ec1 m\u00e1nh kh\u00f3e c\u1ee7a gi\u1eb7c, v\u1ec1 t\u00ecnh th\u1ef1c hay d\u1ed1i c\u1ee7a d\u00e2n, v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i hi\u1ec3m hay d\u1ec5, xa hay g\u1ea7n. L\u1ea1i, gi\u1eb7c ch\u1ec9 c\u1eady c\u00f3 ngh\u1ec1 n\u00fap ch\u1ed7 hi\u1ec3m b\u1eafn s\u00fang ra, c\u00f2n th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec tr\u1ed9i. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 n\u00fai non tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p, \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i ch\u1eb1ng ch\u1ecbt, \u1edf xa m\u00e0 tr\u00f4ng th\u00ec nh\u01b0 t\u1ed5 ong b\u1eadu t\u1ed5 ki\u1ebfn, \u0111\u1ebfn g\u1ea7n m\u00e0 nh\u00ecn th\u00ec nh\u01b0 r\u1eafn \u0111\u1ed9c v\u1eb1n tro. N\u1ebfu ch\u1eb3ng t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u binh d\u00f5ng, c\u00e1c \u0111\u1ea1o c\u00f9ng \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i, th\u00ec cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng ch\u1ec9 u\u1ed5ng c\u00f4ng \u0111i l\u1ea1i th\u00f4i ! Tuy c\u00f3 l\u1ea5y nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00f5ng, nh\u01b0ng ph\u1ea3i ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi quan qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ch\u1ee7 tr\u00ec th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Nay m\u00f9a xu\u00e2n \u1ea5m \u00e1p ch\u01b0a c\u00f3 m\u01b0a l\u1ee5t, xin \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 t\u1ec9nh m\u00ecnh ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, r\u1ed3i s\u1ebd tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 toan t\u00ednh vi\u1ec7c l\u00e0m sau n\u00e0y cho c\u00f3 c\u00f4ng hi\u1ec7u. V\u1eady tha thi\u1ebft xin s\u1eafc sai c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec1u ph\u00e1i bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, h\u1eb9n k\u1ef3 h\u1ed9i ti\u1ec5u\u201d.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y, v\u00ec th\u1ed5 ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang g\u00e2y vi\u1ec7c, b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi v\u00e2ng m\u1ec7nh chuy\u00ean chinh h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u b\u00e1o th\u1eafng tr\u1eadn ; ta \u0111\u00e3 khen th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc r\u1ed3i. V\u1ea3, d\u01b0\u1edbi c\u1edd c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i qu\u00e2n l\u00ednh tinh nhu\u1ec7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, c\u00e1c th\u1ed5 m\u1ee5c tranh nhau ra th\u00fa, qu\u00e2n gi\u1eb7c nghe h\u01a1i ch\u1ea1y tr\u1ed1n, c\u01a1 h\u1ed9i v\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ec1u t\u1ed1t. Ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1, qu\u00e2n tr\u1ea3y ngh\u00ecn d\u1eb7m, c\u1ed1t \u1edf nhanh ch\u00f3ng. Th\u1ebf m\u00e0 ch\u1eb3ng bi\u1ebft nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i, ti\u1ebfn th\u1eadt nhanh ; l\u1ea1i b\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ch\u1eadm tr\u1ec5 \u0111\u1ec3 qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eb9n tr\u01b0\u1edbc ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu, th\u1eeba l\u00fac s\u01a1 h\u1edf tr\u1ed1n xa. Tuy c\u00f3 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ed1t ph\u00e1 c\u00e1i s\u00e0o huy\u1ec7t tr\u1ed1ng r\u1ed7ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng h\u1ec1 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c v\u00e0 th\u00e2n nh\u00e2n n\u00f3. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1, l\u0169 n\u00f3 l\u1ea1i ph\u00f2ng b\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ch\u1ed7. Cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u00e2n s\u0129 th\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng<\/p>\n<p>v\u00e0 ch\u1ebft, s\u00fang l\u1edbn th\u00ec c\u00f3 c\u1ed7 b\u1ecb b\u1ecf m\u1ea5t. U\u1ed5ng c\u00f4ng \u0111i l\u1ea1i kh\u00f3 nh\u1ecdc nh\u01b0 th\u1ebf, tuy c\u00f3 ch\u00e9m v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t v\u00e0i t\u00ean, nh\u01b0ng c\u00f4ng ch\u1eb3ng \u0111\u1ee7 che l\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i th\u00ec t\u1ed9i c\u00f2n ch\u1ed1i sao \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady giao b\u1ed9 Binh b\u00e0n x\u1eed. Nay \u0111\u00e3 k\u00e9o qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n th\u00ec chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh n\u00e0o l\u1ea1i v\u1ec1 cung ch\u1ee9c t\u1ec9nh \u1ea5y. C\u00f2n vi\u1ec7c xin l\u1ea1i \u0111i \u0111\u00e1nh n\u1eefa th\u00ec \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd c\u00f3 Ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c b\u00e8n \u0111\u1ec3 V\u1ec7 \u00fay H\u1eefu v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n \u1edf l\u1ea1i, hi\u1ec7p c\u00f9ng L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc qu\u1ea3n l\u0129nh 900 bi\u1ec1n binh v\u00e0 5 th\u1edbt voi chi\u1ebfn, coi gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh Tuy\u00ean Quang, r\u1ed3i do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u1ec1 S\u01a1n T\u00e2y. Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u00e3 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n l\u1ea1i v\u1ec1 B\u1ed1 Ch\u00ednh.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c h\u1ea1ng binh d\u00f5ng v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee7 h\u1ea1 theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, t\u1eeb th\u00e1ng 10 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12, c\u1ea7n d\u00f9ng l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u th\u00ec tu\u1ef3 ti\u1ec7n l\u1ea5y d\u00f9ng \u1edf \u0111\u00f3, ch\u1ee9 ch\u01b0a chi cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai t\u00ednh th\u00e1ng cho truy c\u1ea5p. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh, hay \u0111\u00e3 v\u1ec1 t\u1ec9nh h\u1ea1t ho\u1eb7c \u0111i \u0111\u1ed3n th\u00fa th\u00ec cho th\u00f4ng t\u01b0 chi\u1ebfu c\u1ea5p m\u1ed9t lo\u1ea1t. L\u1ea1i ngh\u0129 qu\u00e2n Kinh r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ed3n th\u00fa nh\u01b0 H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy \u0111\u00f3ng \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh \u0111\u00f3ng \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m \u0111\u00f3ng \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, T\u1ea3 v\u1ec7 doanh H\u1ed5 uy t\u1ea3 \u0111\u00f3ng \u1edf B\u1eafc Ninh, \u0111\u1ec1u ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng kh\u00f3 nh\u1ecdc l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ngo\u00e0i, k\u1ec3 c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n l\u00ednh \u00e1o qu\u1ea7n c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Quan qu\u00e2n qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c. L\u00fac gi\u1eb7c Xi\u00eam m\u1edbi r\u00fat lui, th\u00ec qu\u00e2n th\u1ee7y c\u1ee7a gi\u1eb7c \u1edf Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 h\u01a1n 10.000 b\u1ed9 binh v\u00e0 voi ng\u1ef1a \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng qu\u00e2n ta. B\u1ecdn Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea v\u00e0 T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u0111\u1ed1c s\u1ee9c binh d\u00f5ng ti\u1ebfn s\u00e1t \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c : hai b\u00ean c\u00f9ng b\u1eafn nhau su\u1ed1t ng\u00e0y ch\u01b0a h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ea5y gi\u1edd binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a B\u00ecnh kh\u1ea5u t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn. Gi\u1eb7c nh\u00e2n ban \u0111\u00eam, ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t h\u1ebft kho t\u00e0ng, nh\u00e0 c\u1eeda trong \u0111\u1ed3n m\u00e0 \u0111i. Qu\u00e2n ta v\u00e0o \u0111\u1ed3n ch\u1ec9 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 8 c\u1ed7 s\u00fang h\u1ed3ng y v\u00e0 h\u01a1n 90 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i, c\u00f2n ti\u1ec1n b\u1ea1c, th\u00f3c g\u1ea1o b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t ch\u00e1y g\u1ea7n h\u1ebft. Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng ph\u00e1i ngay L\u00e3nh binh An Giang l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean \u0111em binh thuy\u1ec1n hi\u1ec7p c\u00f9ng b\u1ecdn tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 l\u00e3nh binh H\u00e0 Ti\u00ean do s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf nh\u1eb1m \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh. Phi t\u1ea5u l\u00ean vua. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Xi\u00eam t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn ph\u1ea1m b\u1edd c\u00f5i, quan qu\u00e2n nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e1nh th\u1eafng, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c ; ch\u1ec9 hi\u1ec1m ch\u01b0a hay m\u1ed9t phen \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, \u0111\u1ec3 n\u00f3 ng\u1ea7m tr\u1ed1n ! T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n l\u1ea1i ch\u1eb3ng theo h\u00fat \u0111u\u1ed5i gi\u1ebft, \u0111\u1ec3 n\u00f3 ch\u1ea1y xa, ta th\u1ef1c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eeba \u00fd ! Ch\u1ec9 ngh\u0129 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 ch\u1ecbu nh\u1ecdc l\u00e2u ng\u00e0y, n\u00ean ch\u1eb3ng tr\u00e1ch l\u1eafm. Nay bi\u1ec1n binh do Kinh ph\u00e1i \u0111i ch\u1eafc \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng r\u1ed3i. Khi d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn, n\u00ean chia ngay l\u00e0m 2 \u0111\u1ea1o : Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u0111em 1 \u0111\u1ea1o binh d\u00f5ng, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Nam Vang, \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh l\u1ea5y l\u1ea1i th\u00e0nh tr\u00ec, r\u1ed3i ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n. V\u00ed b\u1eb1ng gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edbc tr\u1ed1n xa ra ngo\u00e0i b\u1edd c\u00f5i, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t l\u1eadp 1 \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 quan Phi\u00ean, qu\u00e2n Phi\u00ean canh gi\u1eef. Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea \u0111em m\u1ed9t \u0111\u1ea1o binh thuy\u1ec1n mau \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean \u0111u\u1ed5i theo : n\u1ebfu gi\u1eb7c Xi\u00eam tr\u1ed1n v\u1ec1 \u0111\u00e3 xa th\u00ec th\u00f4i, v\u00ed b\u1eb1ng k\u1ef3 n\u00e0y gi\u00f3 \u0111\u00f4ng ch\u01b0a n\u1ed5i, thuy\u1ec1n gi\u1eb7c kh\u00f3 n\u1ed7i tr\u1ed1n v\u1ec1, c\u00f2n ph\u1ea3i l\u1ea9n qu\u1ea9n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea3o, c\u00e1c h\u00f2n g\u1ea7n bi\u1ec3n th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c h\u0103ng h\u00e1i huy \u0111\u1ed9ng chu s\u01b0 ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, ch\u1edb \u0111\u1ec3 m\u1ed9t m\u1ea3nh v\u00e1n thuy\u1ec1n c\u00f2n l\u00e9n \u0111\u1eadu \u1edf ngo\u00e0i kh\u01a1i, l\u1ea1i h\u00f2ng manh t\u00e2m d\u00f2m ng\u00f3 n\u1eefa, r\u1ed3i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i s\u1eeda ch\u1eefa t\u1ec9nh th\u00e0nh H\u00e0 Ti\u00ean, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 1000 binh d\u00f5ng \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng l\u1ea1i quay \u0111i Nam Vang, h\u1ed9i c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng b\u00e0n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa s\u01a1 qua th\u00e0nh Nam Vang, r\u1ed3i \u0111\u1ec3 2 qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c v\u00e0 1000 binh d\u00f5ng \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Cho Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u1edf l\u1ea1i cung ch\u1ee9c t\u1ea1i t\u1ec9nh An Giang, c\u00f2n th\u00ec \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh ngay, th\u1eeba l\u00fac qu\u00e2n ta kh\u00ed th\u1ebf \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1ea1nh, h\u1eb9n k\u1ef3 l\u1ea5y l\u1ea1i th\u00e0nh Phi\u00ean An \u0111\u1ec3 l\u00e0m tr\u1ecdn c\u00f4ng vi\u1ec7c\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb thua, \u0111\u00e3 b\u1ecf Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, ng\u1ea7m tr\u1ed1n, quan qu\u00e2n qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eeba th\u1eafng th\u1ee7y b\u1ed9 c\u00f9ng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Ch\u1eafc r\u1eb1ng Nam Vang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean c\u0169ng s\u1ebd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 Ch\u1ec9 d\u1ee5 b\u1ea3o kh\u00f4ng n\u00ean v\u1ed9i \u0111i v\u00e0o s\u00e2u, l\u00e0 v\u00ec b\u1ea5y gi\u1edd gi\u1eb7c Xi\u00eam c\u00f2n \u1edf Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c c\u1ea7m c\u1ef1 v\u1edbi qu\u00e2n ta, n\u00ean ch\u01b0a ti\u1ec7n \u0111em c\u00f4 qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh m\u1ed9t m\u00ecnh, nay th\u1ee7y qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh lui \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c r\u1ed3i, v\u1eady n\u00ean s\u1ee9c ngay cho b\u1ecdn L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Th\u1ecfa \u0111\u1ed1c th\u00fac binh d\u00f5ng v\u00e0 l\u00ednh th\u1ed5 Ch\u00e2n L\u1ea1p ti\u1ebfn mau, theo quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o B\u00ecnh kh\u1ea5u t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n h\u1ecdp s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Gi\u1ea3ng l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p theo gi\u1eb7c Xi\u00eam, c\u00f3 k\u1ebb n\u00f3i : hai em vua Phi\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi 2000 quan qu\u00e2n n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam gi\u1eef th\u00e0nh Nam Vang ; k\u1ebb kh\u00e1c l\u1ea1i n\u00f3i : 1 ng\u01b0\u1eddi \u1edf Nam Vang, 1 ng\u01b0\u1eddi \u1edf ph\u1ee7 Long T\u00f4n. B\u1ecdn th\u1ea7n hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i \u0111i d\u00f2 th\u00e1m, t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n th\u1ebf b\u1ea3o quan qu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9t x\u1ee9 An Giang l\u00faa ru\u1ed9ng ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n g\u1eb7t. N\u1ebfu gi\u1eb7c Xi\u00eam c\u00f2n \u1edf th\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n ch\u1eb3ng kh\u1ecfi hoang mang, t\u1ea5t c\u00f3 h\u1ea1i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, nay n\u00f3 \u0111\u00e3 l\u1ea9n tr\u1ed1n, \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ecbp th\u1eddi thu ho\u1ea1ch. Th\u1ef1c may cho d\u00e2n, c\u0169ng l\u00e0 may cho n\u01b0\u1edbc, ta \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i l\u1eafm !\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn V\u1ec7 \u00fay \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, \u00e1n s\u00e1t H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ph\u1ea1m Phi t\u1eeb Cam Giang, ch\u00e2u Ba Lan ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Th\u00fa Kh\u00ea, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c Xi\u00eam. H\u01a1n 2000 qu\u00e2n gi\u1eb7c d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai l\u00e0m \u0111\u1ed3n, th\u1ea5y qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn, chia ra hai b\u00ean \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh. Qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, reo h\u00f2, ti\u1ebfn l\u00ean. Gi\u1eb7c l\u00f9i ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn ch\u00e2u T\u1ea7m B\u1ed3n. Ta thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 3 th\u1edbt voi. B\u1ecdn Th\u1ee5y cho r\u1eb1ng n\u00fai r\u1eebng r\u1eadm r\u1ea1p, kh\u00f4ng li\u1ec7u \u0111u\u1ed5i theo, b\u00e8n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u1ea1i, r\u1ed3i cho \u0111em c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, v\u00e0 t\u01b0 l\u00ean t\u1ec9nh l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u. H\u1ed9 ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u00f3 th\u1eafng tr\u1eadn \u0111\u1ea5y, nh\u01b0ng trong \u1ea5y tr\u00ecnh b\u00e0y t\u00ecnh h\u00ecnh ch\u01b0a s\u00e1ng, n\u00ean kh\u00f3 v\u1ed9i b\u00e0n khen th\u01b0\u1edfng. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y ph\u1ea3i t\u00e2u r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u1ec1 vi\u1ec7c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, c\u00f3 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c hay kh\u00f4ng, s\u1ebd l\u1ea1i h\u1ea1 Ch\u1ec9 thi h\u00e0nh. Sau n\u00e0y n\u1ebfu c\u00f3 \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh m\u00e0 th\u1eafng tr\u1eadn c\u0169ng cho l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u, do qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec7 l\u00ean, kh\u00f4ng c\u1ea7n tu t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 th\u00eam loanh quanh phi\u1ec1n ph\u1ee9c !\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Th\u1ee5y ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn 2 ch\u00e2u T\u1ea7m B\u1ed3n v\u00e0 M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng, th\u00ec l\u0169 gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecf tr\u1ed1n, ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc, b\u00e8n tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3ng \u1edf Cam Giang, d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cGi\u1eb7c \u0111\u00e3 ch\u1ea1y ra ngo\u00e0i c\u00f5i, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho th\u1ed5 m\u1ee5c s\u1edf t\u1ea1i chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n v\u1ec1. V\u1eady xin \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y cho r\u00fat qu\u00e2n \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi l\u00e2u ng\u00e0y gi\u00e3i d\u1ea7u lam ch\u01b0\u1edbng\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam v\u01b0\u1ee3t b\u1edd c\u00f5i, x\u00e2m l\u1ea5n d\u00e2n Man v\u00e0 phi\u00ean thu\u1ed9c c\u1ee7a ta. Quan qu\u00e2n v\u1eeba m\u1edbi ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh m\u1ed9t phen, \u0111\u00e3 tan ch\u1ea1y ! Nay gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111u\u1ed5i ra ngo\u00e0i c\u00f5i, bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1eb3ng. Xem t\u1edd t\u1ea5u, ta r\u1ea5t y\u00ean \u1ee7i v\u00e0 khen ng\u1ee3i, chu\u1ea9n cho r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 ngay\u201d. L\u1ea1i ban d\u1ee5 chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n T\u00fa v\u1ec1 t\u1ec9nh, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong v\u1ec1 Kinh, v\u1eabn chi\u1ebfu theo ch\u1ee9c c\u0169 m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Sai Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 x\u00e9t xem chi\u1ebfc Thanh D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1i thuy\u1ec1n l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc do Kinh ph\u00e1i ch\u1edf di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, nay c\u00f2n \u0111\u1ed7 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng th\u00ec cho ho\u1eb7c b\u1ed1c h\u00e0ng l\u00ean kho ; ho\u1eb7c l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf H\u1ea3i \u0110\u00e0i, c\u00f2n binh thuy\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 th\u00ec ch\u1ecdn ch\u1ed7 m\u00e0 \u0111\u1eadu cho y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n<p>B\u00e3i vi\u1ec7c m\u1ed9 l\u00ednh \u1edf Ngh\u1ec7 An. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec Ngh\u1ec7 An b\u00e1o c\u00f3 gi\u1eb7c \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, n\u00ean \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n binh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng sai ph\u00e1i. Nay An Giang v\u00e0 Cam L\u1ed9 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, ch\u1eafc r\u1eb1ng nh\u1eefng k\u1ebb g\u00e2y s\u1ef1 \u1edf \u0111\u1ea5t m\u1edbi ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u00e0 d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c Xi\u00eam, th\u1ebf t\u1ea5t nghe h\u01a1i xa ch\u1ea1y. V\u1eady vi\u1ec7c chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n binh n\u00ean \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 ngay, r\u1ed3i \u0111em nh\u00e2n s\u1ed1 ngo\u1ea1i t\u1ecbch m\u1ed9 l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean\u201d. B\u1ecdn T\u00e2n li\u1ec1n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u1ee9ng m\u1ed9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, l\u1ebb t\u1ebb kh\u00f4ng th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169\u201d. Ra l\u1ec7nh cho b\u00e3i b\u1ecf c\u1ea3.<\/p>\n<p>C\u1ea5p th\u00eam \u0111\u00e1 l\u1eeda cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u 10000 phi\u1ebfn : Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a \u0111\u1ec1u 7000 phi\u1ebfn ; B\u00ecnh Thu\u1eadn 8.000 phi\u1ebfn). Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ed3 binh kh\u00ed, duy c\u00f3 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang l\u00e0 c\u1ed1t y\u1ebfu m\u00e0 c\u00f3 m\u00e1y \u0111\u00e1 l\u1ea1i c\u1ea7n h\u01a1n h\u1ebft. Nay ngh\u0129 l\u1eeda b\u1eadt cho m\u00e1y b\u1eafn ra ph\u1ea3i c\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1 l\u1eeda, m\u00e0 d\u00e2n gian kh\u00f4ng c\u00f3, n\u1ebfu tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o qu\u00e2n l\u00ednh ph\u1ea3i t\u1ef1 l\u00e0m l\u1ea5y th\u00ec ch\u1eb3ng kh\u1ecfi h\u1ecd l\u1ea5y h\u00f2n \u0111\u00e1 thay v\u00e0o, t\u1ea5t s\u1ebd h\u1ea1i \u0111\u1ebfn m\u00e1y s\u00fang, ho\u1eb7c l\u1ea5y b\u00f9i nh\u00f9i ch\u00e2m l\u1eeda m\u00e0 b\u1eafn th\u00ec s\u00fang s\u1ebd ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00ean l\u00e0 m\u00e1y \u0111\u00e1, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ef1c c\u1ee7a m\u00e1y. \u0110\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e2n r\u1ea5t l\u00e0 quan tr\u1ecdng, h\u00e1 n\u00ean coi th\u01b0\u1eddng s\u01a1 s\u00e0i nh\u01b0 th\u1ebf ! V\u1eady sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh : Ph\u00e0m nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c ban c\u1ea5p s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang c\u00f3 m\u00e1y \u0111\u00e1 th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00e9t xem s\u1ed1 \u0111\u00e1 l\u1eeda c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c hi\u1ec7n c\u00f2n, ho\u1eb7c h\u1ebft s\u1ea1ch, c\u1ee9 th\u1ef1c khai b\u00e1o l\u00ean B\u1ed9 t\u00e2u xin c\u1ea5p th\u00eam \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 t\u1eadp b\u1eafn v\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u1ef1 tr\u1eef m\u00e0 d\u00f9ng. C\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf ngo\u00e0i n\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f3 sai ph\u00e1i th\u00ec quan tr\u00ean ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc li\u1ec7u c\u1ea5p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1 s\u1ef1 cho r\u1eb1ng [\u0111\u00e1 l\u1eeda] l\u00e0 c\u1ee7a c\u00f4ng quan tr\u1ecdng, kh\u00f4ng d\u00e1m chi ph\u00e1t. N\u1ebfu v\u1eady th\u00ec ra bi\u1ebfn m\u00e1y \u0111\u00e1 l\u00e0 \u0111\u1ed3 l\u1ee3i kh\u00ed th\u00e0nh v\u1eadt v\u00f4 d\u1ee5ng ! C\u00e1i t\u1ed9i l\u00e0m l\u1ee1 vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u1ea1i c\u00e0ng to h\u01a1n. Ph\u00e0m s\u1ed1 \u0111\u00e3 chi \u0111i r\u1ed3i, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, l\u00e0m s\u1ed5 s\u00e1ch, ghi v\u00e0o kho\u1ea3n \u0111\u00e3 ti\u00eau d\u00f9ng, n\u1ebfu s\u1eafp h\u1ebft, ph\u1ea3i t\u1ea5u ngay, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 c\u1ea5p th\u00eam\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1ea5y l\u1ea7n c\u1ee9 theo tin b\u00e1o c\u1ee7a qu\u1ea3n c\u01a1 ph\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n S\u1eed v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay ph\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu, th\u00ec t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Ph\u1ecdc L\u1ea1t X\u00e0 Linh \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3n N\u00f9ng Khai, b\u1eaft giam l\u00e1i bu\u00f4n \u1edf Tr\u1ea5n Ninh ; l\u1ea1i \u0111\u01b0a th\u01b0 cho b\u1ecdn Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 Ki\u1ec7u Hu\u1ed1ng v\u00e0 Ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri l\u00e0 Kh\u00e2m Khuy\u1ebft \u0111\u00f2i tr\u1ea3 l\u1ea1i di d\u00e2n V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng. \u1edf Hi\u1ec3n B\u00f4n, Gi\u00e1ng Nam, Phu T\u1ed5ng thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u c\u00f3 qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n. Th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n v\u00e0 Huy\u1ec7n th\u1eeba Cam Linh \u0111\u1ec1u b\u1ecb Xi\u00eam b\u1eaft. Th\u1ed5 d\u00e2n 3 huy\u1ec7n Cam Linh, Cam C\u00e1t, Cam M\u00f4n \u0111\u1ec1u kinh h\u00e3i tan t\u00e1c ! Qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o \u0111\u00e3 \u1ee7y \u0111i Tr\u1ea5n T\u0129nh, L\u1ea1c Bi\u00ean \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3ng \u1edf s\u00e1ch Tr\u00fa C\u1ea9m. Hi\u1ec7n m\u1edbi ph\u00e2n ph\u00e1i V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long \u0111em m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9ng Giang M\u00e0n v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong l\u00e0 H\u1ed3 Vi\u1ebft \u00c2n \u0111em m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed9ng D\u1ecbch, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. V\u1ea3 l\u1ea1i, m\u1ed9t h\u1ea1t Tr\u1ea5n Ninh ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam ch\u01b0a d\u00e1m \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, l\u00e0 v\u00ec n\u01a1i \u1ea5y \u0111\u1ea5t hi\u1ec3m, qu\u00e2n nhi\u1ec1u ch\u1ee9 kh\u00f4ng y\u1ebfu k\u00e9m nh\u01b0 Tr\u1ea5n T\u0129nh, L\u1ea1c Bi\u00ean v\u00e0 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh. B\u1ecdn th\u1ea7n b\u1ea3o b\u1ecdn Ki\u1ec7u Hu\u1ed1ng vi\u1ebft th\u01b0 tr\u1ea3 l\u1eddi, l\u1ea5y ngh\u0129a l\u00fd b\u1ebb b\u00e1c l\u1ea1i. N\u1ebfu n\u00f3 d\u00e1m g\u00e2y s\u1ef1 th\u00ec bi\u1ec1n binh t\u1ec9nh ph\u00e1i v\u00e0 l\u00ednh th\u1ed5 c\u0169ng ch\u1ed1ng ch\u1ecdi. Duy \u0111\u1ecba th\u1ebf Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh \u1edf v\u00e0o kho\u1ea3ng gi\u1eefa Tr\u1ea5n T\u0129nh, L\u1ea1c Bi\u00ean v\u00e0 Tr\u1ea5n Ninh, t\u1eeb Hi\u1ec3n B\u00f4n do Nam Pha \u0111\u1ebfn t\u1ea5n s\u1edf Ng\u1ea1n Ph\u1ed1, ch\u1ec9 c\u00f3 7 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng. Nay ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y l\u00e0 ch\u1ed7 y\u1ebft h\u1ea7u, c\u1ea7n n\u00ean ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam c\u1ea9n \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n s\u1ef1 x\u00e2m l\u1ea5n. B\u1ecdn th\u1ea7n l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e3 ph\u00e1i th\u00eam th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u1ee3i \u0111em h\u01a1n 200 bi\u1ec1n binh dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 3 th\u1edbt voi chi\u1ebfn \u0111\u1ebfn hi\u1ec7p c\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u00ednh vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u1ecfa \u0111\u00e1ng. V\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam th\u1ea5y l\u1ee3i l\u00e0m c\u00e0n, b\u1ecf ngh\u0129a, g\u00e2y t\u00ecm th\u00f9, th\u1ef1c v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i t\u00ecnh l\u00fd, kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u1ea1i l\u1ea5y \u0111i\u1ec1u ngh\u0129a l\u00fd hi\u1ec3u d\u1ee5 n\u00f3 n\u1eefa. Nay qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang \u1edf Nam K\u1ef3 \u0111\u00e3 b\u00e1o tin lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng tr\u1eadn, hai \u0111\u1ea1o qu\u00e2n th\u1ee7y l\u1ee5c c\u1ee7a Xi\u00eam \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u1ea9n tr\u1ed1n. Quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh lui qu\u00e2n Xi\u00eam, \u0111em c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. Nh\u1eefng to\u00e1n g\u00e2y s\u1ef1 \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn Tr\u1ea5n Ninh v\u00e0 Tr\u1ea5n T\u0129nh ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c Man qu\u00e8n c\u00f3 t\u00e0i gi\u1ecfi g\u00ec \u0111\u00e2u, t\u1ea5t s\u1ebd nghe h\u01a1i ch\u1ea1y tr\u1ed1n. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 ngay cho Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o v\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 : l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ed1c th\u00fac binh d\u00f5ng th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, \u0111u\u1ed5i gi\u1eb7c ra ngo\u00e0i b\u1edd c\u00f5i. R\u1ed3i chia ph\u00e1i th\u1ed5 d\u00f5ng canh ph\u00f2ng nghi\u00eam ng\u1eb7t \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i xung y\u1ebfu \u0111o\u1ea1n k\u00e9o qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n ngay, ch\u1edb n\u00ean ch\u1eadm tr\u1ec5 nghe ng\u00f3ng, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf l\u00e2u cho h\u1ea1i l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng\u201d.<\/p>\n<p>D\u1ed3n 82 t\u00ean t\u00f9 giam nguy\u00ean l\u00e0 nh\u1eefng l\u00ednh coi kho \u0103n tr\u1ed9m c\u1ee7a kho l\u00e0m hai \u0111\u1ed9i An Bi\u00ean nh\u1ea5t, An Bi\u00ean nh\u1ecb, ph\u00e1t ph\u1ed1i ra qu\u00e2n th\u1ee9 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Khai ph\u1ee5c cho vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1eadn (nguy\u00ean L\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An) l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i t\u1ea1m quy\u1ec1n coi qu\u1ea3n, \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ecbu s\u1ef1 sai ph\u00e1i c\u1ee7a ph\u00e2n ph\u00f2ng Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu.<\/p>\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u00e3nh \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh l\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh \u0111i Ngh\u1ec7 An, \u0111em theo m\u1ed9t qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 400 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c doanh Th\u1ea7n s\u00e1ch g\u1ea5p \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Tr\u1ea5n T\u0129nh, thay L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o, qu\u1ea3n l\u00e3nh quan qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc kia ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c Xi\u00eam.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o \u0111\u1ebfn Quy H\u1ee3p, b\u1ed7ng b\u1ecb b\u1ec7nh, b\u00e8n \u1edf l\u1ea1i N\u1eadm Nhu\u1ebf Kh\u00ea, b\u1ec7nh ng\u00e0y th\u00eam n\u1eb7ng ph\u1ea3i t\u1ea1m giao Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long coi c\u1ea3 bi\u1ec1n binh. B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u0129nh cho r\u1eb1ng c\u00e1c qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u00f9ng \u0111i tr\u1eadn \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 quan v\u00f5 thu\u1ed9c quy\u1ec1n, kh\u00f4ng cai qu\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c nhau, b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb xin cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn thay, qu\u1ea3n l\u0129nh to\u00e1n qu\u00e2n c\u1ee7a T\u1ea1o \u0111\u1ec3 T\u1ea1o v\u1ec1 t\u1ec9nh d\u01b0\u1ee1ng b\u1ec7nh. Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1eadn n\u00ean d\u1ee5 sai \u1edf l\u1ea1i c\u1ea3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ph\u00e1i L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh \u0111\u1ebfn thay.<\/p>\n<p>D\u00f9ng V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n, ki\u00eam l\u0129nh \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh, v\u00e0 ki\u00eam l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXVIII<\/a> \u2013 118<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang. \u0110\u1ea1o qu\u00e2n H\u00e0 Ti\u00ean l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh l\u1ef5. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c Xi\u00eam t\u1eeb Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c l\u00f9i ch\u1ea1y, t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, giao c\u1edd qu\u00e2n l\u1ec7nh cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng h\u1ed9i c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn L\u00e3nh binh An Giang Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean, \u0111em h\u01a1n 600 binh d\u00f5ng v\u1edbi h\u01a1n 20 thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n l\u00ea ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh. G\u1eb7p ph\u1ee5c binh gi\u1eb7c \u1edf b\u1edd s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf, h\u1ecd \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c ch\u1ea1y. Khi ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Giang Th\u00e0nh, th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111\u1ed3n r\u00fat tr\u01b0\u1edbc, b\u00e8n l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh l\u1ef5. C\u00f3 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, theo h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng ch\u1ea1y \u1edf ngo\u00e0i kh\u01a1i. Qu\u00e2n ta \u0111u\u1ed5i theo b\u1eafn tr\u00fang 1 chi\u1ebfc ; qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u nh\u00e0o xu\u1ed1ng bi\u1ec3n ch\u1ebft. Ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 c\u1ed7 s\u00fang Ch\u00e0 V\u00e0 th\u1eed v\u0129 \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, c\u00f9ng thu\u1ed1c s\u00fang v\u00e0 g\u01b0\u01a1m ng\u1eafn. C\u00f2n c\u00e1c thuy\u1ec1n kh\u00e1c ta \u0111u\u1ed5i kh\u00f4ng k\u1ecbp. Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng li\u1ec1n phi t\u01b0 cho qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang \u0111i\u1ec1u th\u00eam thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec3 l\u00f9ng b\u1eaft. R\u1ed3i sai \u0111em c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn v\u00e0 phi t\u00e2u l\u00ean vua.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u, ta r\u1ea5t th\u1ecfa l\u00f2ng\u201d. Li\u1ec1n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam thua tr\u1eadn, tr\u1ed1n v\u1ec1, qu\u00e2n ta th\u1eeba th\u1eafng, ru\u1ed5i d\u00e0i, l\u1ea5y l\u1ea1i t\u1ec9nh l\u1ef5, tuy c\u00f3 c\u00e1i th\u1ebf d\u1ec5 nh\u01b0 ch\u1ebb tre, kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00f9ng s\u1ee9c m\u1ea5y, nh\u01b0ng qu\u00e2n s\u0129 \u0111i tr\u1eadn \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u00ed c\u0103m th\u00f9, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen. Duy c\u00f3 nh\u1eefng t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh nh\u01b0 b\u1eafn tr\u00fang thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, c\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec kh\u00f4ng, s\u00fang v\u00e0 thu\u1ed1c s\u00fang, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf trong thuy\u1ec1n hay \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o, trong t\u1eadp t\u1ea5u \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng k\u1ec3 r\u00f5. V\u00e0, ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi \u1edf t\u1ec9nh hi\u1ec7n c\u00f2n bao nhi\u00eau, hay l\u00e0 b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp h\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn. L\u1ea1i n\u1eefa thuy\u1ec1n gi\u1eb7c theo h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng ch\u1ea1y tr\u1ed1n, c\u00f2n l\u00e9n \u0111\u1ed7 \u1edf h\u00f2n \u0111\u1ea3o n\u00e0o, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f2n ph\u1ea3i t\u01b0 \u0111i l\u1ea5y th\u00eam thuy\u1ec1n n\u1eefa ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u0169ng n\u00f3i ch\u01b0a r\u00f5. Th\u1eadt kh\u00f3 b\u1eb1ng c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 b\u00e0n th\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady cho c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u ngay\u201d. Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng li\u1ec1n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n ta \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f3 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u00f3 bu\u1ed3m, \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e1 nhanh nh\u1eb9n, cho n\u00ean m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, trong c\u00f3 s\u00fang v\u00e0 thu\u1ed1c s\u00fang ; c\u00f2n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ed9t bu\u1ed3m, v\u1eeba ch\u00e8o v\u1eeba \u0111u\u1ed5i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng \u0111u\u1ed5i k\u1ecbp. Sau nghe n\u00f3i thuy\u1ec1n gi\u1eb7c c\u00f2n \u1edf v\u00f9ng bi\u1ec3n C\u1ea7n B\u1ed9t, n\u00ean t\u1ef1 xin \u0111i\u1ec1u th\u00eam thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec3 ra ngo\u00e0i kh\u01a1i l\u00f9ng b\u1eaft, th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. C\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u00e0i s\u00fang v\u00e0 kho l\u01b0\u01a1ng \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t ph\u00e1 ; ti\u1ec1n, g\u1ea1o, s\u00fang, \u1ed1ng, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ed9t v\u1eadt g\u00ec c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c t\u1eeb sau khi thua tr\u1eadn nghe ti\u1ebfng gi\u00f3 th\u1ed5i, h\u1ea1c k\u00eau c\u0169ng ho\u1ea3ng s\u1ee3 [T\u00edch truy\u1ec7n t\u1eeb <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tr%E1%BA%ADn_Ph%C3%AC_Th%E1%BB%A7y\">tr\u1eadn Ph\u00ec Th\u1ee7y<\/a>: \u98a8\u8072\u9db4\u5533\u8349\u6728\u7686\u5175 Phong thanh h\u1ea1c l\u1ec7, th\u1ea3o m\u1ed9c giai binh: C\u00e2u th\u00e0nh ng\u1eef n\u00e0y \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 qu\u00e2n T\u1ea7n khi r\u00fat ch\u1ea1y s\u1ee3 h\u00e3i \u0111\u1ebfn m\u1ee9c nghe ti\u1ebfng gi\u00f3 r\u00edt (phong thanh), h\u1ea1c k\u00eau (h\u1ea1c l\u1ec7), nh\u00ecn th\u1ea5y c\u00e2y c\u1ecf (th\u1ea3o m\u1ed9c) m\u00e0 c\u0169ng t\u01b0\u1edfng l\u00e0 qu\u00e2n T\u1ea5n \u0111ang \u0111u\u1ed5i theo m\u00ecnh.]. Ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac qu\u00e2n ta n\u00ean nh\u00e2n uy th\u1ebf \u1ea5y, mau ch\u00f3ng ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u1eadt m\u1ea1nh, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i l\u1ea5y c\u1edb v\u00ec thuy\u1ec1n kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ed9t bu\u1ed3m quanh co t\u01b0 b\u00e1o \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea3nh, d\u1eabn qu\u00e2n xa ch\u1ea1y. Th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec trong cu\u1ed9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. \u0110\u00e1ng n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, c\u00f2n n\u00f3i g\u00ec c\u00f4ng ! B\u1ecdn Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean, \u0111\u1ec1u b\u1ecb truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf, kh\u00f4ng n\u00ean b\u00e0n th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>\u0110em vi\u1ec7c quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh l\u00f9i gi\u1eb7c Xi\u00eam b\u00e1 c\u00e1o trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. D\u1ee5 r\u1eb1ng :<\/p>\n<p>\u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta c\u00f9ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam m\u1ea5y \u0111\u1eddi h\u00f2a m\u1ee5c, \u0111\u00e3 h\u01a1n 40 n\u0103m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n x\u00e2m ph\u1ea1m tri\u1ec1u ta, n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u00e3 t\u1eebng sai qu\u00e2n theo Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, hi\u1ec7p l\u1ef1c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. V\u00ec ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam quen th\u00f3i tham t\u00e0n, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u l\u00e0m qu\u00e1 m\u1ea5t l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, n\u00ean r\u00fat c\u1ee5c kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng. Nh\u01b0ng l\u00f2ng tr\u1ee3 thu\u1eadn c\u1ee7a vua Xi\u00eam tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng \u0111\u00e1ng tin \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn khi xe vua \u0111\u00f3ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u01b0\u1ee3c tin n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam b\u1ecb Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n l\u00e0m cho kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, li\u1ec1n sai \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c \u0111em m\u1ed9t v\u1ea1n chu s\u01b0 \u0111i c\u1ee9u vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u01a1n tr\u01b0\u1edbc. Tuy khi \u0111\u1ebfn th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e3 y\u00ean, nh\u01b0ng c\u00e1i ngh\u0129a c\u1ee9u k\u1ebb ho\u1ea1n n\u1ea1n, th\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf s\u00e1ng \u1edf \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. \u0110\u1ebfn khi ta l\u00ean n\u1ed1i ng\u00f4i, c\u00e1i t\u00ecnh ngh\u1ecb l\u00e1ng gi\u1ec1ng l\u1ea1i c\u00e0ng g\u1eafn b\u00f3 : s\u1ef1 \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng h\u1ec1 gi\u00e1n \u0111o\u1ea1n. N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 [1824], <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Gibson_(s%E1%BB%A9_gi%E1%BA%A3_Mi%E1%BA%BFn_%C4%90i%E1%BB%87n)\">Mi\u1ebfn \u0110i\u1ec7n sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng xin h\u1ed9i qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh Xi\u00eam<\/a>. Ta ngh\u0129 ch\u1ed7 n\u01b0\u1edbc l\u00e1ng gi\u1ec1ng l\u1ebd \u0111\u00e2u v\u00f4 c\u1edb tr\u01b0\u1edbc t\u1ef1 b\u1ecf t\u00ecnh giao hi\u1ebfu, b\u00e8n ru\u1ed3ng r\u1eaby s\u1ee9 gi\u1ea3, d\u1ee5 r\u00f5 kh\u00f4ng chu\u1ea9n y l\u1eddi xin. L\u1ea1i n\u1eefa, \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thuy\u1ec1n b\u1ecb n\u1ea1n, tr\u00ean b\u1ed9 c\u00f3 d\u00e2n xi\u00eau gi\u1ea1t, h\u1ec5 x\u1ea3y \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn n\u01b0\u1edbc ta th\u00ec ta \u0111\u1ec1u gi\u00fap \u0111\u1ee1 \u01b0u h\u1eadu v\u00e0 cho \u0111\u01b0a v\u1ec1. \u0110\u1ebfn n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8 [1827] n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng g\u00e2y h\u1ea5n v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, ta l\u1ea1i sai s\u1ee9 \u0111em s\u1eafc \u0111\u1ebfn d\u1ee5 b\u1ea3o c\u00e1i ngh\u0129a k\u00ednh tr\u1eddi, th\u1edd n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e2y vi\u1ec7c tranh gi\u00e0nh. Nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t hay d\u1edf \u0111em gi\u1ebft h\u1ea1i s\u1ee9 gi\u1ea3 ta l\u00e0 b\u1ecdn Phan V\u0103n Th\u00f4ng. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0a th\u01b0 tr\u00e1ch h\u1ecfi, Xi\u00eam \u0111\u00e3 nh\u1eadn t\u1ed9i xin l\u1ed7i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1eb3ng l\u00e0m qu\u00e1 l\u1eafm, l\u00e2u ng\u00e0y c\u0169ng \u0111\u00e3 b\u1ecf qua. N\u0103m ngo\u00e1i, vua th\u1ee9 hai n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam ch\u1ebft cho s\u1ee9 \u0111\u1ebfn b\u00e1o tang, n\u01b0\u1edbc ta c\u0169ng sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 vi\u1ebfng. Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf t\u1ecf ra tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta c\u1eed \u0111\u1ed9ng ch\u00ednh \u0111\u1ea1i quang minh l\u00e0 d\u01b0\u1eddng n\u00e0o, \u01a1n l\u1ec5 l\u1ea1i trung h\u1eadu chu \u0111\u00e1o l\u00e0 d\u01b0\u1eddng n\u00e0o ? Kh\u1eafp trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u nghe bi\u1ebft c\u1ea3. N\u00f3 tuy l\u00e0 man di c\u0169ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m \u0111\u00e1ng n\u00ean m\u00e3i m\u00e3i nh\u1edb \u01a1n m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean x\u1eed \u00e1c v\u1edbi nhau. Kh\u00f4ng ng\u1edd ta x\u1eed ngh\u0129a tr\u01b0\u1edbc, n\u00f3 l\u1ea1i m\u01b0u l\u1ee3i sau ; ta gi\u1eef l\u00f2ng nh\u00e2n, n\u00f3 l\u1ea1i c\u00f3 \u00fd \u00e1c ! B\u1ed7ng kho\u1ea3ng th\u00e1ng 12 n\u0103m ngo\u00e1i, c\u1ee9 theo m\u1ea5y l\u1ea7n t\u1ea5u b\u00e1o c\u1ee7a H\u00e0 Ti\u00ean, An Giang, th\u00ec vua t\u00f4i n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, nh\u00e2n Nam K\u1ef3 c\u00f3 cu\u1ed9c bi\u1ebfn lo\u1ea1n v\u1ec1 gi\u1eb7c L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, tham g\u00e1i \u0111\u1eb9p v\u00e0 ng\u1ecdc l\u1ee5a c\u1ee7a gi\u1eb7c ph\u1ec9nh g\u1ea1t, b\u1ecf giao hi\u1ebfu, g\u00e2y c\u1eebu th\u00f9 l\u00e0m tr\u00e1i ngh\u0129a l\u00fd ; th\u1eeba l\u00fac ta kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb, chia qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 v\u00e0o c\u01b0\u1edbp, chi\u1ebfm c\u1ee9 Ch\u00e2n L\u1ea1p, H\u00e0 Ti\u00ean, Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c c\u00e1c n\u01a1i, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u1ee7a c\u1ea3i, \u0111\u1ed3 v\u1eadt, \u0111\u1ec3 h\u1ea1i \u0111\u1ebfn sinh linh ! L\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ee9 theo l\u1eddi t\u1ea5u b\u00e1o c\u1ee7a Ngh\u1ec7 An, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, th\u00ec gi\u1eb7c Xi\u00eam do \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda t\u00e2y, x\u00e2m l\u1ea5n c\u00e1c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, L\u1ea1c Bi\u00ean v\u00e0 Cam L\u1ed9 l\u00e0 \u0111\u1ea5t m\u1edbi c\u1ee7a ta. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 th\u1ef1c v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i t\u00ecnh l\u00fd x\u01b0a nay. Nghe tin b\u00e1o kh\u00f4n xi\u1ebft n\u1ed5i gi\u1eadn ! Nay n\u00f3 \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u00f2ng nh\u01b0 r\u1eafn r\u1ebft, quy\u1ebft kh\u00f3 \u0111em ngh\u0129a l\u00fd d\u1ee5 b\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c, li\u1ec1n c\u1ea5p t\u1ed1c truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Nam K\u1ef3, chia qu\u00e2n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam qu\u00e2n Kinh v\u00e0 \u0111i\u1ec1u v\u00e0i v\u1ea1n binh d\u00f5ng \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, \u0111\u1ecbnh nh\u1eadt k\u1ef3, do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 g\u1ea5p \u0111\u1ebfn v\u00e2y \u0111\u00e1nh. L\u1ea1i sai b\u1ecdn V\u1ec7 \u00fay L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y \u0111em m\u1ed9t to\u00e1n qu\u00e2n, do \u0111\u01b0\u1eddng Cam L\u1ed9, \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. L\u1ea1i sai Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u, \u0111\u1ec3 t\u1ecf oai tr\u1eddi chinh ph\u1ea1t. V\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y, th\u1ef1c l\u00e0 b\u1ea5t ngh\u0129a v\u00e0 v\u00f4 danh, ch\u1eafc b\u1ecb tr\u1eddi ch\u00e1n b\u1ecf, c\u00f2n ta th\u00ec l\u1eddi th\u1eafng, l\u00fd c\u1ee9ng, \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi ph\u00f9 h\u1ed9, cho n\u00ean tr\u01b0\u1edbc khi Kinh binh ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, qu\u00e2n ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10000 qu\u00e2n Xi\u00eam ch\u1ea1y \u0111\u1ed1t tr\u1ea1i, c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n, ch\u00e9m b\u1eaft kh\u00e1 nhi\u1ec1u. Ng\u00e0y h\u00f4m 15 th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m ngo\u00e1i b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, h\u00f4m \u1ea5y g\u1eb7p ng\u00e0y H\u1ee3p t\u1ebf cu\u1ed1i m\u00f9a \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y tr\u1eddi v\u00e0 t\u1ed5 ti\u00ean r\u1ee7 l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng y\u00eau gi\u00fap \u0111\u1ee1, cho n\u00ean m\u00ecnh \u00edt m\u00e0 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c nhi\u1ec1u, l\u00e0m l\u1eebng l\u1eaby danh ti\u1ebfng qu\u00e2n ta. N\u0103m nay, \u0111\u1ea7u th\u00e1ng gi\u00eang, c\u1ee9 theo tin b\u00e1o nhi\u1ec1u l\u1ea7n th\u00ec vi\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c Ch\u00e2n L\u1ea1p chia gi\u1eef \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 c\u1ee7a ta, \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh lui \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e1n qu\u00e2n b\u1ed9 c\u1ee7a gi\u1eb7c. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang l\u1ea1i b\u00e1o lu\u00f4n tin th\u1eafng tr\u1eadn. T\u00ednh ra, tr\u01b0\u1edbc sau gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 6 \u2013 7 t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam v\u00e0 h\u01a1n 600 qu\u00e2n Xi\u00eam, thu \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n, s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Gi\u1eb7c nhi\u1ec1u l\u1ea7n thua ch\u1ea1y, \u0111\u00e3 r\u1ee7n ch\u00ed ng\u00e3 l\u00f2ng, l\u1ea1i nghe \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i qu\u00e2n Kinh s\u1eafp \u0111\u1ebfn, t\u1ef1 bi\u1ebft m\u00ecnh l\u00e0 qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p, mu\u00f4n ph\u1ea7n kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c, li\u1ec1n \u0111ang n\u1eeda \u0111\u00eam l\u1ebbn tr\u1ed1n \u0111i. Quan qu\u00e2n th\u1eeba th\u1eafng, \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn : Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec1u l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y c\u0169ng b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eadn. C\u1ee9 theo l\u1eddi b\u00e1o, th\u00ec binh d\u00f5ng \u0111\u1ebfn ch\u00e2u Ban Lan, g\u1eb7p gi\u1eb7c Xi\u00eam, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft m\u1ed9t tr\u1eadn, qu\u00e2n Xi\u00eam tan v\u1ee1 thua ch\u1ea1y t\u1ee9 tung. Ta li\u1ec1n xu\u1ed1ng d\u1ee5 nghi\u00eam s\u1ee9c quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u1eeba th\u1ebf \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh : n\u1ebfu gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa, th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng th\u00e8m \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, kh\u1ecfi ph\u1ea3i tr\u00e8o l\u1ed9i kh\u00f3 nh\u1ecdc. N\u00ean \u0111em ngay qu\u00e2n th\u1eafng tr\u1eadn \u0111\u00f3 s\u1edbm h\u1ea1 th\u00e0nh Phi\u00ean An, tr\u1eeb k\u1ebb t\u00e0n b\u1ea1o, v\u1ed7 y\u00ean d\u00e2n l\u00e0nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho xong vi\u1ec7c. C\u00f2n nh\u1eefng gi\u1eb7c qu\u00e8n \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi Tr\u1ea5n Ninh v\u00e0 L\u1ea1c Bi\u00ean ch\u1eb3ng qua c\u0169ng ch\u1ec9 h\u01b0 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf. Ta c\u0169ng \u0111\u00e3 s\u1eafc sai chia \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u1eafc r\u1eb1ng b\u1ecdn gi\u1eb7c man l\u1ebb t\u1ebb \u1ea5y c\u0169ng ch\u1ec9 h\u1eb9n ng\u00e0y b\u1ecb di\u1ec7t h\u1ebft. R\u00fat l\u1ea1i, Xi\u00eam l\u00e0 man di ngu xu\u1ea9n, v\u00f4 c\u1edb g\u00e2y th\u00f9 v\u1edbi n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, kh\u00f4ng nh\u1eefng m\u1ea1nh v\u1edbi y\u1ebfu, ch\u1ee7 v\u1edbi kh\u00e1ch, th\u1ebf l\u1ef1c xa c\u00e1ch nhau m\u00e0 c\u00e1i l\u00fd gian v\u1edbi ngay, thu\u1eadn v\u1edbi ngh\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c thua th\u1ef1c \u0111\u00e3 s\u1edd s\u1edd tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft. Cho n\u00ean nay \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi t\u1ed5 ban Ph\u01b0\u1edbc, th\u1ea7n linh gi\u00fap thu\u1eadn, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng s\u0129 h\u0103ng h\u00e1i chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, b\u1edfi th\u1ebf qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u \u0111\u1ec1u s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3. Vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u1eb3ng nh\u1eefng th\u1ea7n d\u00e2n tri\u1ec1u ta \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea3 l\u00f2ng c\u0103m ph\u1eabn v\u00ec vi\u1ec7c ngh\u0129a, m\u00e0 \u0111\u1ebfn c\u1ea3 c\u00f5i ngo\u00e0i, n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c ch\u1eafc c\u0169ng \u0111\u00e3 r\u00f5 bi\u1ebft ai ph\u1ea3i, ai tr\u00e1i, ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c hay, d\u1edf r\u1ed3i. V\u1eady \u0111em nguy\u00ean \u1ee7y n\u00f3i r\u00f5, \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nghe bi\u1ebft\u201d. Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang r\u1eb1ng : \u201cNay gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1eb9p y\u00ean, n\u00ean nh\u00e2n ti\u1ec7n \u0111i\u1ec1u tra cho r\u00f5 duy c\u1edb ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam v\u00e0o c\u01b0\u1edbp, t\u1ea1i sao t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean ch\u1eb3ng d\u00f2 th\u00e1m tin t\u1ee9c m\u00e0 ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c th\u1eeba h\u01b0, s\u1ea5n v\u00e0o \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ea5t th\u1ee7. L\u1ea1i An Giang \u0111\u01b0\u1ee3c tin tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t, n\u1ebfu hay h\u1ebft l\u00f2ng ch\u1ed1ng gi\u1eef, \u0111\u1ee3i vi\u1ec7n binh \u0111\u1ebfn, c\u0169ng c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1, th\u1ebf m\u00e0 nghe tin gi\u1eb7c v\u1eeba \u0111\u1ebfn, c\u0169ng \u0111\u00e3 v\u1ed9i v\u00e3 b\u1ecf t\u1ec9nh m\u00e0 \u0111i ! B\u1ec1 t\u00f4i coi gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, h\u00e1 n\u00ean nh\u00fat nh\u00e1t nh\u01b0 th\u1ebf ! V\u1eady ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u tra cho r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh v\u1ec1 b\u1ecdn tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 l\u00e3nh binh 2 t\u1ec9nh \u1ea5y, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 h\u1eb7c. L\u1ea1i c\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a ph\u00e1i vi\u00ean do Kinh ph\u00e1i \u0111i, th\u00ec V\u0129nh Long c\u00f2n c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb, m\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng canh gi\u1eef s\u01a1 s\u00e0i, trong h\u1ea1t l\u1ea1i c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t v\u1ec1 ch\u1ee9c v\u1ee5. V\u1eady \u0111\u1ed1i v\u1edbi B\u1ed1 ch\u00ednh Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n, \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa, L\u00e3nh binh Cao H\u1eefu Tuy\u00ean, c\u0169ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u tra r\u00f5 : n\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 g\u00ec th\u00ec nghi\u00eam h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb\u201d. \u0110\u1ebfn khi b\u1ea3n t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean, c\u00e1c quan t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ee9, ai m\u1edbi can \u00e1n b\u1ecb c\u00e1ch, b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec1u giao tra x\u00e9t \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh ; c\u00f2n ai \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch l\u01b0u th\u00ec chu\u1ea9n cho kh\u00f4ng ph\u1ea3i ngh\u1ecb x\u1eed n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u 500 l\u00ednh t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00ean B\u1eafc Ninh l\u1ec7 thu\u1ed9c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 ph\u00e2n ph\u00e1i. B\u1eafc Ninh l\u00e0 \u0111\u1ea5t xung y\u1ebfu, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ch\u01b0a y\u00ean, cho n\u00ean t\u1eadp h\u1ee3p binh l\u1ef1c cho h\u00f9ng h\u1eadu \u0111\u1ec3 ng\u0103n gi\u1eef.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i thu\u1ebf h\u01b0\u01a1ng cho \u0111\u1ed9i Am S\u01a1n thu\u1ed9c B\u00ecnh Thu\u1eadn (t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, h\u1eb1ng n\u0103m, n\u1ed9p k\u1ef3 nam h\u01b0\u01a1ng 19 l\u1ea1ng ho\u1eb7c 14 \u2013 16 l\u1ea1ng kh\u00f4ng ch\u1eebng. Hai n\u0103m nay, t\u00ecm ki\u1ebfm kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, chu\u1ea9n cho m\u1ed7i n\u0103m, \u0111\u1ed5i n\u1ed9p h\u00e0ng tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng t\u1ed1t 20 c\u00e2n.<\/p>\n<p>Khi\u1ebfn b\u1ecdn Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy v\u00e0 Ch\u1ee7 s\u1ef1 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c coi qu\u1ea3n c\u00e1c thuy\u1ec1n hi\u1ec7u \u0110\u1ecbnh D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Thanh D\u01b0\u01a1ng \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n sang H\u1ea1 Ch\u00e2u [Singap\u1ecfe] \u0111em theo C\u00e0 L\u1ed9 v\u00e0 T\u00fa La (hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb an tr\u00ed \u1edf t\u1ea5u s\u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng), l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u00fat-tu-k\u00ea [B\u1ed3 \u0110\u00e0o Nha], th\u1ea3 cho v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. Tr\u0103m quan v\u00e0o s\u00e2n, l\u1ea1y ch\u1ea7u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, m\u01b0a d\u1ea7m h\u00e0ng tu\u1ea7n, vua l\u00e1nh r\u00e9t \u1edf hi\u00ean \u0111\u00f4ng \u0111i\u1ec7n Trung H\u00f2a, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y chi\u1ec1u tr\u1eddi t\u1ea1nh n\u1eafng, m\u1edbi ng\u1ef1 coi ch\u1ea7u. Vua nh\u00e2n l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 \u201cXu\u00e2n s\u1eafc m\u00e3n ho\u00e0ng \u0111\u00f4 ((1) S\u1eafc xu\u00e2n tr\u00e0n ng\u1eadp Kinh \u0111\u00f4.1), sai c\u00e1c quan \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ai l\u00e0 khoa m\u1ee5c th\u00ec \u1edf l\u1ea1i Duy\u1ec7t th\u1ecb \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u1ed9t b\u00e0i \u0111\u1ec3 d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 An Giang, ch\u1ea5n ch\u1ec9nh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n th\u1eb3ng ti\u1ebfn Nam Vang \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c Xi\u00eam. Tr\u01b0\u1edbc kia, qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 kh\u00f4i ph\u1ee5c Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, cho r\u1eb1ng H\u00e0 Ti\u00ean ch\u01b0a l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u01b0a ti\u1ec7n d\u1ed3n s\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh Nam Vang, b\u00e8n b\u00e0n \u1ee7y Tham t\u00e1n H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea \u0111em 20 thuy\u1ec1n qu\u00e2n ch\u1edf \u0111\u1ebfn Ti\u1ec1n Giang, hi\u1ec7p c\u00f9ng \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn L\u00f4 An (t\u00ean c\u0169 l\u00e0 L\u00f4 Y\u1ebfm, thu\u1ed9c n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p) \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho m\u1ea1nh thanh th\u1ebf ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, H\u00e0 Ti\u00ean b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, b\u1ecdn N\u0103ng li\u1ec1n do H\u1eadu Giang, ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Nam Vang, h\u1ed9i ti\u1ec5u. S\u1edb d\u00e2ng l\u00ean, vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u00e2y gi\u1edd ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1, n\u00ean k\u1ecbp ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u1edb b\u1ecf l\u1ee1. Ch\u1eafc ch\u1ec9 m\u1ed9t tr\u1eadn s\u1ebd th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d. Sau \u0111\u00f3, gi\u1eb7c nghe tin \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, b\u00e8n \u0111em nhau ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc. Qu\u00e2n ta l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh Nam Vang, \u0111em c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. Vua cho r\u1eb1ng Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, H\u00e0 Ti\u00ean v\u00e0 Nam Vang, 3 l\u1ea7n b\u00e1o tin chi\u1ebfn th\u1eafng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng, n\u00ean th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c l\u00ednh tr\u1ea1m mang c\u1edd \u0111\u1ecf v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi mang ph\u1ee5 : ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn nh\u1ecf c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean, tr\u01b0\u1edbc kia, v\u00ec t\u1ec9nh l\u1ef5 th\u1ea5t th\u1ee7, c\u00f9ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0 L\u00e3nh binh B\u00f9i C\u00f4ng Lai, ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn mi\u1ec1n s\u00f4ng Sa \u0110\u00e9c, An Giang. B\u1ea5y gi\u1edd Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111em \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, s\u1ee9c sai thu th\u1eadp t\u00e0n qu\u00e2n theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. \u0110\u1ebfn tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf Thu\u1eadn C\u1ea3ng, Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng, B\u00f9i C\u00f4ng Lai \u0111\u1ec1u chia ng\u1ed3i thuy\u1ec1n qu\u00e2n, ch\u1ecbu l\u1ec7 thu\u1ed9c, \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Sau khi gi\u1eb7c l\u00f9i, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111em \u0111\u1ee7 nguy\u00ean do t\u00e2u l\u00ean. Vua gh\u00e9t Nguy\u00ean nh\u00fat nh\u00e1t, d\u1ee5 sai gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, giao b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Sai Thanh Hoa ph\u00e1i v\u1ec7 Nh\u1ea5t, doanh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111i th\u00fa L\u1ea1ng S\u01a1n ; Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i v\u1ec7 Nh\u1ecb dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch chia ra \u0111i th\u00fa Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Ninh. V\u1ec7 Trung doanh H\u1ed5 uy do Kinh ph\u00e1i \u0111i v\u1eabn \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTham t\u00e1n Ho\u00e0ng \u0110\u1eb7ng Th\u1eadn \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, qua s\u1ef1 b\u00e0n b\u1ea1c, \u0111\u00e3 \u1ee7y cho \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a, \u0111\u1ed5ng \u0111\u1ed1c quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1ef1, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c Xi\u00eam. L\u1ea1i \u1edf n\u00fai \u0111\u1ea5t tr\u00ean tr\u01b0\u1eddng l\u0169y ngo\u00e0i th\u00e0nh, ng\u00e0y ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng thay \u0111\u1ed5i nhau, b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c ; gi\u1eb7c s\u1ee3 ch\u1eb3ng d\u00e1m \u0111\u1ed9ng. M\u1ea5y l\u1ea7n c\u00f3 h\u01a1n 50 ng\u01b0\u1eddi gi\u00f2ng d\u00e2y ra kh\u1ecfi th\u00e0nh, \u0111\u1ea7u th\u00fa. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 v\u00e2ng theo l\u1eddi d\u1ee5, giao Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh kh\u1ecfe, d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m \u0111\u1ed9i L\u1ef1c d\u00f5ng, cho \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i ; c\u00f2n h\u1ea1ng gi\u00e0 y\u1ebfu v\u00e0 \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i \u0111\u1ec1u th\u1ea3 cho v\u1ec1 nh\u00e0.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam x\u00e2m ph\u1ea1m b\u1edd c\u00f5i, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 Quang H\u00f3a r\u1ea5t l\u00e0 xung y\u1ebfu, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 Ch\u1ec9 l\u1ea5y th\u00eam binh d\u00f5ng \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n. Nay b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh l\u00f9i, gi\u1eb7c gi\u00e3 \u0111\u00e3 y\u00ean, th\u00ec ch\u1eb3ng c\u1ea7n l\u1ea1i ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa. V\u1eady n\u00ean li\u1ec7u r\u00fat b\u1edbt binh d\u00f5ng ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, t\u1eadp h\u1ee3p binh l\u1ef1c cho h\u00f9ng h\u1eadu \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh l\u1ea5y th\u00e0nh Phi\u00ean An. Li\u1ec1n sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em \u0111i 3 c\u00e2n qu\u1ebf Thanh Hoa, 7 c\u00e2n qu\u1ebf Ngh\u1ec7 An, Qu\u1ea3ng Nam : ph\u00e0m ai b\u1ecb b\u1ec7nh c\u1ea7n d\u00f9ng, t\u1eeb t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n \u0111\u1ebfn qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00ec d\u00f9ng qu\u1ebf Thanh Hoa, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ec d\u00f9ng qu\u1ebf Ngh\u1ec7 An, Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Sai quan qu\u00e2n h\u1ed9 t\u1ed1ng qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 Ch\u0103n, v\u00ec gi\u1eb7c Xi\u00eam x\u00e2m ph\u1ea1m b\u1edd c\u00f5i, n\u00ean ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u1edf V\u0129nh Long ; ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 \u01b0u \u0111\u00e3i ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o ; l\u1ea1i sai t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 tham t\u00e1n \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Xi\u00eam. Hi\u1ec7n nay qu\u00e2n vua \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, m\u1eb7t tr\u1eadn \u0111\u1ec1u d\u1eb9p y\u00ean c\u1ea3. Ta l\u1ea1i sai \u0111em s\u1eafc th\u01b0 v\u00e0 l\u1ee5a m\u00e0u \u0111\u1ec3 ban cho qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng \u1ea5y. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn b\u1ed1, \u00e1n V\u0129nh Long l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang v\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y l\u1ea5y c\u1ee7a c\u00f4ng chi ra 3.000 quan ti\u1ec1n, 500 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1eafng, v\u00e0 ph\u00e1t 1 \u0111\u1ea1o s\u1eafc th\u01b0, chu\u1ea9n cho \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang sung l\u00e0m kh\u00e2m s\u1ee9 tuy\u00ean s\u1eafc c\u1ea5p ph\u00e1t cho ; r\u1ed3i s\u1eeda so\u1ea1n binh thuy\u1ec1n, h\u1ed9 t\u1ed1ng qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Khi \u0111\u1ebfn Nam Vang th\u00ec \u1ee7y cho Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng s\u1eafp x\u1ebfp cho \u1ed5n th\u1ecfa, khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n nh\u1edd uy \u0111\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, h\u00f2a h\u1ee3p b\u1ed9 l\u1ea1c, c\u1ee7ng c\u1ed1 b\u1edd c\u00f5i l\u00e2u d\u00e0i\u201d.<\/p>\n<p>Ra \u01a1n cho nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng t\u00f2ng chinh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o Nam K\u1ef3, kh\u00f4ng k\u1ec3 hi\u1ec7n c\u00f2n l\u01b0u l\u1ea1i t\u1ea5n s\u1edf Gia \u0110\u1ecbnh hay \u0111\u00f3ng ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf ti\u1ebfp c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, k\u1ec3 t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 2 cho \u0111\u1ebfn khi vi\u1ec7c y\u00ean th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Nh\u01b0\u1ee3ng B\u1ea1n. Qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u im l\u1eb7ng \u1edf trong r\u1eebng n\u00fai. Li\u1ec1n chia sai \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n d\u00f2 b\u1eaft r\u1ed3i \u0111em s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cKhi m\u1edbi ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh l\u1ea5y l\u1ea1i Cao B\u1eb1ng, c\u00f3 nguy\u00ean qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Cao h\u00f9ng \u0111\u00e3 h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu B\u1eb1ng, \u0111\u01b0a c\u00e1c con l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu H\u1ef1u, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Gi\u1ea3n, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u00f9y, Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0103ng v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n H\u1eefu Vi\u00ean, \u0110\u00e0m V\u0169 Ki\u00ean, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh (nguy\u00ean gi\u1eef th\u00e0nh, b\u1ecb thua tr\u1eadn), Cai \u0111\u1ed9i B\u1ebf Kim Ti\u1ec1u, N\u00f4ng Tr\u00ed H\u1eadu (nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Th\u00f4ng N\u00f4ng, b\u1ecb thua tr\u1eadn) c\u00f9ng c\u00e1c th\u1ed5 ty 14 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111em th\u1ed5 d\u00f5ng, t\u00ecnh nguy\u1ec7n theo \u0111i g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 chia sai l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u1ec1u h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng. Trong \u1ea5y c\u00f3 Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh, ngay khi t\u1ec9nh th\u00e0nh b\u1ecb m\u1ea5t, \u0111\u00e3 ng\u1ea7m h\u1ecdp c\u00e1c th\u1ed5 h\u00e0o l\u00e0 Mai Ng\u1ecdc L\u00fd v\u00e0 Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u, gi\u1eef l\u00e0ng C\u1ed5 L\u1ee5c \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng nhau v\u1edbi gi\u1eb7c ; l\u1ea1i l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ef1c x\u00e1c th\u1ef1c. Nguy\u1ec5n H\u1eefu Vi\u00ean ng\u1ea7m \u0111\u01b0a v\u1ee3 con c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c \u0111i tr\u1ed1n v\u00e0 nu\u00f4i n\u1ea5ng, k\u1ec3 c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen\u201d. Vua d\u1ee5 : Chu\u1ea9n cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha h\u1ebft t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0 v\u1eabn cho theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n Tr\u1ea5n T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee7 l\u1ef5.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh th\u1ea5t th\u1ee7, gi\u1eb7c Xi\u00eam chi\u1ebfm c\u1ee9 l\u1ea5y \u0111\u1ea5t, \u0111\u1eb7t 9 \u0111\u1ed3n s\u1edf, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb qu\u00e2n ta. L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o chia \u1ee7y hai \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long v\u00e0 c\u1ee7a H\u1ed3 Vi\u1ebft \u00c2n \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00f9ng ti\u1ebfn. Qu\u00e2n \u0110\u1ee9c Long ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Th\u00e2m Nguy\u00ean, th\u00ec qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111i tu\u1ea7n tr\u00f4ng th\u1ea5y, lui v\u1ec1 \u0111\u1ed3n. Qu\u00e2n ta th\u1eeba th\u1ebf \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i, d\u00f9ng h\u1ecfa ph\u00e1o m\u00e0 b\u1eafn. H\u01a1n 1000 qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u00e8n \u0111\u1ed1t h\u1ebft \u0111\u1ed3n s\u1edf m\u00e0 ch\u1ea1y. Qu\u00e2n Vi\u1ebft \u00c2n \u0111\u1ebfn \u0110\u1ed9ng D\u1ecbch th\u00ec gi\u1eb7c c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111\u00e1nh, t\u1ef1 r\u00fat lui. Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o li\u1ec1n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a b\u1ecdn tuy\u00ean \u00fay, \u0111\u1ed3ng tri, th\u1ed5 tri ch\u00e2u v\u00e0 huy\u1ec7n th\u1eeba v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u1ee7 l\u1ef5, r\u1ed3i \u0111em c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. L\u1ea1i \u0111em vi\u1ec7c t\u01b0 v\u1ec1 t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>B\u1ed1, \u00e1n Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh \u0111em m\u1ecdi duy\u00ean do t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 theo tin b\u00e1o 2 ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea5n Ninh, gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n ch\u1ea1y c\u1ea3\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111em 5 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp, v\u1ed1n mu\u1ed1n chia s\u1ee9c qu\u00e2n ta, \u0111\u1ec3 d\u1ed1c to\u00e0n l\u1ef1c v\u00e0o m\u1ed9t d\u1ea3i An Giang. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u00e2n quan qu\u00e2n ta nhi\u1ec1u l\u1ea7n chi\u1ebfn th\u1eafng, gi\u1eb7c Xi\u00eam th\u1eeba l\u00fac \u0111\u00eam t\u1ed1i ph\u1ea3i l\u00e9n tr\u1ed1n \u0111i. C\u00f2n nh\u1eefng \u0111\u1ea1o kh\u00e1c ch\u1eb3ng qua l\u00e0 b\u1ecdn man qu\u00e8n, th\u1ebf t\u1ea5t nghe h\u01a1i m\u00e0 tan v\u1ee1, qu\u1ea3 \u0111\u00fang nh\u01b0 \u0111\u00e3 li\u1ec7u. Nay c\u1ee9 theo nh\u1eefng l\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o th\u00ec c\u00e1c h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u0129nh, L\u1ea1c Bi\u00ean, Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh tan gi\u1eb7c Xi\u00eam, d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1eb3ng l\u1eb7ng c\u1ea3 r\u1ed3i. V\u1eady vi\u1ec7c chi\u00eau ph\u1ee7, n\u00ean s\u1ee9c cho th\u1ed5 ty s\u1edf t\u1ea1i gia t\u00e2m l\u00e0m cho \u1ed5n th\u1ecfa \u0111\u1ec3 th\u1ed5 d\u00e2n l\u1ea1i v\u1ec1, \u1edf y\u00ean nh\u01b0 c\u0169. C\u00f2n bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u cho r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o b\u1ecb \u1ed1m, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 sai L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh \u0111\u1ebfn thay ; nay gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 r\u00fat lui th\u00ec L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh l\u1eadp t\u1ee9c do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m v\u1ec1 Kinh, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o c\u0169ng v\u1ec1 ngay t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n t\u00e2u b\u00e1o : \u201cQu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long \u1edf Tr\u1ea5n T\u0129nh, chia ph\u00e1t su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u00e1c x\u1ee9 N\u00f4ng L\u0169ng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 ng\u1ef1a. G\u1eb7p l\u00fac L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, th\u1ea7n \u0111\u00e3 ch\u1ecdn ph\u00e1i th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u01a1ng \u0111em 400 bi\u1ec1n binh, 5 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n v\u00e0 100 \u1ed1ng phun l\u1eeda, theo Thu\u1eadn T\u0129nh \u0111\u1ebfn ngay qu\u00e2n th\u1ee9\u201d. Vua l\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i. Gi\u1eb7c Xi\u00eam m\u1ea5t v\u00eda, ch\u1ea1y tr\u1ed1n. C\u00f2n s\u00f3t m\u1ed9t v\u00e0i qu\u00e2n t\u00e0n, ch\u1eafc c\u0169ng nghe h\u01a1i, tan v\u1ee1 n\u1ed1t. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u00e1c \u0111\u1ea1o mau mau \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111u\u1ed5i ra ngo\u00e0i c\u00f5i, r\u1ed3i theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, r\u00fat ngay v\u1ec1. L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh c\u0169ng theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, v\u1ec1 Kinh, kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u1ea1i \u0111i n\u1eefa. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, V\u0169 \u0110\u0129nh, c\u1ee9 theo t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1eafng tr\u1eadn 2 l\u1ea7n, \u0111em c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y, l\u00e0m b\u1ea3n danh s\u00e1ch, t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i n\u1eefa, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 v\u1eeba m\u1edbi g\u1eb7p gi\u1eb7c, li\u1ec1n v\u1ed9i r\u00fat lui \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i Tr\u1ea5n T\u0129nh th\u1ea5t th\u1ee7 \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 gi\u00e1ng c\u1ea5p r\u1ed3i ; nay c\u1ee9 theo t\u1edd t\u1ea5u sau, th\u00ec trong c\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec1n th\u1eafng tr\u1eadn \u1ea5y, c\u00f3 c\u00e1c vi\u00ean su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u th\u1eafng tr\u1eadn. \u0110\u1ee9c Long c\u0169ng l\u00e0 t\u00ec t\u01b0\u1edbng th\u1ebf m\u00e0 ch\u1eb3ng c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00fat th\u1ef1c tr\u1ea1ng l\u00e0 \u0111\u00e3 xung phong, d\u1eabn \u0111\u1ea7u qu\u00e2n l\u00ednh g\u00ec c\u1ea3. V\u1eady h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 cho nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi n\u00ean vi\u1ec7c, m\u1ea1o nh\u1eadn l\u00e0m c\u00f4ng hay sao ? C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tra cho r\u00f5 s\u1ef1 th\u1ef1c, r\u1ed3i g\u1ed9p v\u1edbi \u00e1n tr\u01b0\u1edbc nghi\u00eam h\u1eb7c tr\u1eebng tr\u1ecb, \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb h\u00e8n nh\u00e1t\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n Ngh\u1ec7 An, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u00e1nh l\u00f9i, d\u1ee5 cho H\u00e0 T\u0129nh v\u00e0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1 nh\u1eefng qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 sai \u0111i ph\u00f2ng th\u1ee7.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin tri\u1ec7u t\u1eadp h\u1ebft c\u00e1c bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh cho thao di\u1ec5n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNay, c\u00e1c h\u1ea1t \u1ea5y, vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u00e3 y\u00ean, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean l\u1eb7ng. Duy \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac v\u00f4 s\u1ef1, vi\u1ec7c v\u00f5 b\u1ecb c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf, m\u00e0 n\u00ean th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng r\u00e8n luy\u1ec7n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n x\u00e9t xem nh\u1eefng bi\u1ec1n binh c\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i ng\u0169 th\u00ec k\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng n\u00e0y ; nh\u1eefng l\u00ednh h\u1ea1 ban m\u1edbi t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i, th\u00ec k\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y nh\u1eadp ng\u0169, \u0111\u1ec1u theo th\u00e1ng, ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 3, r\u1ed3i s\u1ee9c b\u1ecdn qu\u1ea3n l\u0129nh h\u1ebft l\u00f2ng r\u00e8n luy\u1ec7n khi\u1ebfn cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh th\u1ea1o\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean H\u00f2a, Ph\u1ea1m Duy Trinh, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y m\u1ed9 2000 d\u00e2n trong h\u1ea1t, d\u1ed3n th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169 ; c\u00f3 h\u01a1n 800 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c theo th\u1ef1 ph\u1ee7 V\u0169 Qu\u00fdnh \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, c\u00f2n h\u01a1n 1000 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef th\u00e0nh t\u1ec9nh\u201d. Vua cho r\u1eb1ng gi\u1eb7c Xi\u00eam nay \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean, chu\u1ea9n cho l\u1ec7nh th\u1ea3 v\u1ec1 ngay nh\u1eefng l\u00ednh tr\u00fa ph\u00f2ng \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean Nguy\u1ec5n M\u01b0u, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng \u0111em h\u01a1n 1000 bi\u1ec1n binh v\u00e0 5 th\u1edbt voi chi\u1ebfn ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn B\u0103ng Th\u00e0nh, C\u1ed5 \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u th\u1ed5 ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u1eafc r\u1eb1ng \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng \u0111\u00e3 th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn s\u00e0o huy\u1ec7t V\u00e2n Trung, Ng\u1ecdc M\u1ea1o. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean mau mau ti\u1ebfn qu\u00e2n, t\u01b0 cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1, 2 \u0111\u01b0\u1eddng gi\u00e1p \u0111\u00e1nh, c\u1ed1t sao b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111\u1ebfn x\u1eed \u00e1n, t\u1ea5t s\u1ebd c\u00f3 th\u01b0\u1edfng to\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, \u0111i\u1ec3m binh.<\/p>\n<p>\u0110\u00fac ng\u00e2n ti\u1ec1n \u201cMinh M\u1ec7nh phi long\u201d (ph\u00e9p \u0111\u00fac : d\u00f9ng 8 ph\u1ea7n b\u1ea1c, 2 ph\u1ea7n k\u1ebdm). Sai \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 H\u1ed9, b\u1ed9 C\u00f4ng v\u00e0 m\u1ed9t qu\u1ea3n l\u00e3nh v\u1edbi m\u1ed9t th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c thay \u0111\u1ed5i nhau, \u0111\u1ebfn s\u1edf N\u1ed9i t\u1ea1o, coi vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m l\u00ean th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ee7y qu\u00e2n. Cho th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 \u0110o\u00e0n Kim chuy\u00ean coi qu\u1ea3n N\u1ed9i th\u1ee7y v\u1ec7 ; Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c sung l\u00e0m L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i sung Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh \u0111\u1ed5i l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng, \u0111\u1ee3i sau tuy\u00ean tri\u1ec7u s\u1ebd v\u1ec1 Kinh cung ch\u1ee9c. Th\u0103ng T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng l\u00ean th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i. \u0110i\u1ec1u H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i. Cho H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u chuy\u00ean l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n bi\u1ec7n L\u1ec5 b\u1ed9 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa v\u00ec h\u1ecdc th\u1ee9c n\u00f4ng c\u1ea1n, qu\u00ea k\u1ec7ch b\u1ecb l\u00f9i l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i. Sai T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u1ec1 B\u1ed9, cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>H\u01b0ng Y\u00ean, g\u1ea1o k\u00e9m. D\u1ee5 sai m\u1edf kho cho d\u00e2n vay. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 h\u1ed9c, \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00ec thu l\u1ea1i. Th\u1ef1 ph\u1ee7 Tr\u1ecbnh Quang Khanh t\u00e2u xin cho vay l\u00e0m 2 l\u1ea7n v\u00e0 \u0111\u00f2i v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1. Vua d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cTa cho r\u1eb1ng h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc g\u1eb7p n\u1ea1n l\u1ee5t, \u0103n d\u00f9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, cho n\u00ean mu\u1ed1n ban \u01a1n r\u1ed9ng \u0111\u1ec3 c\u1ee9u n\u1ed7i \u0111au kh\u1ed5 cho d\u00e2n. N\u1ebfu nh\u01b0 ng\u01b0\u01a1i xin, th\u00ec d\u00e2n \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0111i l\u1ea1i phi\u1ec1n ph\u1ee9c m\u00e0 k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111\u00f2i l\u1ea1i g\u1ea5p, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady chu\u1ea9n cho theo ngay d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>C\u00f3 4 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 gi\u00e0u t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111em c\u1ee7a nh\u00e0 ra l\u1ea1c quy\u00ean (ti\u1ec1n 1160 quan, g\u1ea1o 100 h\u1ed9c, ru\u1ed9ng t\u01b0 24 m\u1eabu). Tr\u1ecbnh Quang Khanh \u0111\u1ec1u l\u1ea5y chia c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o t\u00fang. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111em g\u1ed9p v\u1edbi 64 ng\u01b0\u1eddi m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00e3 quy\u00ean (ti\u1ec1n h\u01a1n 5.900 quan, th\u00f3c g\u1ea1o 3.690 h\u1ed9c v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u01b0 88 m\u1eabu), theo s\u1ed1 quy\u00ean nhi\u1ec1u \u00edt, chu\u1ea9n c\u1ea5p cho m\u0169 \u00e1o v\u00e0 cho mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n, vi\u1ec7c \u0111i l\u00ednh v\u00e0 dao d\u1ecbch t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Quan n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u00e0 Tri, Nh\u00e2m L\u1ecbch \u0111\u00e1nh th\u1eafng li\u00ean ti\u1ebfp qu\u00e2n Xi\u00eam \u1edf ph\u1ee7 C\u1ea7n Thu v\u00e0 L\u00f4 Vi\u00ean, ch\u00e9m h\u01a1n 200 th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft s\u1ed1ng 9 t\u00ean v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c voi chi\u1ebfn, s\u00fang \u1ed1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u ; \u0111\u01b0a t\u00f9 binh \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, gi\u1ebft \u0111i. L\u1ea1i c\u00f3 h\u01a1n 3.000 qu\u00e2n Xi\u00eam t\u1eeb ph\u1ee7 Ba C\u1ea7u Nam ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn b\u1ebfn Trang, c\u1ed1n b\u00e8 \u0111\u1ecbnh qua s\u00f4ng sang B\u00f4ng Xui. B\u1ecdn Tr\u00e0 Tri \u0111em qu\u00e2n Phi\u00ean \u0111u\u1ed5i theo \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n l\u1ea1i. Tin b\u00e1o \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang, Tham t\u00e1n H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea \u0111em ngay binh thuy\u1ec1n, ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng s\u00f4ng l\u1edbn \u0111i l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c v\u1ec1. \u0110\u1ebfn n\u01a1i gi\u1eb7c \u0111\u00e3 qua s\u00f4ng \u0111i r\u1ed3i. Khu\u00ea l\u1ea1i nghe n\u00f3i c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1nh qu\u00e2n gi\u1eb7c lui v\u00e0o ph\u1ee7 S\u01a1n B\u1ed1c v\u00e0 ph\u1ee7 S\u01a1n Ph\u1ee7, li\u1ec1n th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Kha L\u0103ng d\u00f2 th\u00e1m l\u00f9ng b\u1eaft. T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh c\u0169ng \u0111em b\u1ecdn Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u1ea3i ph\u1eadn C\u1ea7n B\u1ed9t, \u0111u\u1ed5i b\u1eaft thuy\u1ec1n gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eb7c Xi\u00eam sang x\u00e2m l\u1ea5n, nh\u1eefng th\u00e0nh qu\u00e1ch v\u00e0 d\u00e2n c\u01b0 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean b\u1ecb \u0111\u1ed1t c\u01b0\u1edbp h\u1ea7u h\u1ebft. Hi\u1ec7n nay, d\u00e2n Phi\u00ean b\u1ecb gi\u1eb7c xua \u0111u\u1ed5i t\u1eeb Long \u00dac tho\u00e1t v\u1ec1 h\u01a1n 800 thuy\u1ec1n, th\u1ea7n \u0111\u00e3 cho \u0111em v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n. Nay \u0111\u01b0\u01a1ng chia ph\u00e1i bi\u1ec1n binh v\u00e0 s\u1ee9c b\u1ecdn quan Phi\u00ean d\u00f2 b\u1eaft nh\u1eefng t\u00ean gi\u1eb7c c\u00f2n tr\u1ed1n (C\u1ea7n Thu, L\u00f4 Vi\u00ean, Ba C\u1ea7u Nam, B\u00f4ng Xuy, S\u01a1n Ph\u1ee7, S\u01a1n B\u1ed1c, Kha L\u0103ng, C\u1ea7n B\u1ed9t \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean ph\u1ee7).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam nhi\u1ec1u l\u1ea7n thua tr\u1eadn ng\u1ea7m tr\u1ed1n, ch\u1eafc \u0111\u00e3 ho\u1ea3ng h\u1ed3n m\u1ea5t v\u00eda, c\u00f2n \u1edf l\u1ea1i S\u01a1n B\u1ed1c, S\u01a1n Ph\u1ee7 v\u00e0 h\u1ea3i ph\u1eadn C\u1ea7n B\u1ed9t ch\u1eb3ng qua l\u1ebb t\u1ebb m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1ee9a. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ch\u00ednh n\u00ean th\u1eeba c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y mau ch\u00f3ng chia ph\u00e1i \u0111\u00e1nh b\u1eaft ch\u00e9m gi\u1ebft cho k\u1ef3 h\u1ebft, ch\u1edb \u0111\u1ec3 m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ea5t ta, v\u00e0 s\u1edbm n\u00ean chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n ch\u00fang s\u1eeda sang b\u1edd c\u00f5i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 l\u1ee7i tr\u1ed1n, b\u00e8n d\u1ee5 cho t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh : ph\u00e0m nh\u1eefng voi chi\u1ebfn, do c\u00e1c t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean H\u00f2a l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i tr\u00fa ph\u00f2ng t\u1ee9c th\u00ec cho r\u00fat v\u1ec1 nguy\u00ean t\u1ec9nh. L\u1ea1i d\u1ee5 V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 400 \u2013 500 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng coi gi\u1eef th\u00e0nh t\u1ec9nh, c\u00f2n th\u00ec th\u1ea3 v\u1ec1 cho l\u00e0m \u0103n. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, theo d\u1ee5, \u0111\u00e3 g\u1ecdi l\u1ea5y h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng d\u1ed3n l\u00e0m 6 c\u01a1 Tr\u01b0\u1eddng d\u0169ng Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu H\u1eadu v\u00e0 c\u01a1 T\u01b0\u1eddng uy Ti\u1ec1n, ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ph\u00f2ng gi\u1eef c\u00e1c s\u1edf g\u1ed3m 2.400 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n 600 th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh. Nay l\u00faa \u0111\u1ed3ng trong h\u1ea1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u00edn, v\u1eady xin th\u1ea3 cho nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng c\u00f2n l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 h\u1ebft, \u0111\u1ec3 k\u1ecbp th\u1eddi g\u1eb7t l\u00faa\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o quan h\u1ea7u l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Nam K\u1ef3 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u1ea1nh m\u1ebd, can \u0111\u1ea3m, n\u01a1i kh\u00e1c kh\u00f4ng so s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, v\u00ec gi\u1eb7c Kh\u00f4i n\u1ed5i lo\u1ea1n, qu\u00e2n Xi\u00eam sang x\u00e2m l\u1ea5n c\u00e1c h\u1ea1t c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u1ee9ng ngh\u0129a, t\u00f2ng chinh, t\u1eadp quen chi\u1ebfn tr\u1eadn ; sau n\u00e0y, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c, \u0111\u1ed9ng d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn, h\u1eb3n l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng m\u1eebng. Duy trong \u1ea5y c\u00f3 k\u1ebb b\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c gi\u1ea3 nh\u00e2n v\u1ed1n t\u1eadp quen vi\u1ec7c binh r\u1ed3i \u0103n d\u01b0ng ng\u1ed3i r\u1ed7i, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi x\u01b0\u1edbng xu\u1ea5t n\u1ed5i l\u00e0m gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng lo ! Khi vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ed9t phen x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, m\u1edbi mong v\u00f4 s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. L\u1ea1i b\u1ea3o H\u00e0 [T\u00f4ng] Quy\u1ec1n r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ta nh\u00e2n \u0111i ch\u01a1i \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng, b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ee9a tr\u1ebb nh\u00e0 d\u00e2n g\u1ecdi ta l\u00e0 cha. M\u1eb9 n\u00f3 s\u1ee3 h\u00e3i, v\u1ed9i b\u1ebf ch\u1ea1y tr\u1ed1n. V\u1ec7 binh theo m\u00e0 qu\u00e1t m\u1eafng, ta ng\u0103n l\u1ea1i, b\u1ea3o ch\u1edb l\u00e0m cho n\u00f3 s\u1ee3. Nh\u00e2n ngh\u0129 : d\u00e2n trong thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a ta. Ta tuy kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 cha, m\u00e0 c\u0169ng nh\u01b0 cha v\u1eady. Li\u1ec1n ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e2u \u0111\u1ed1i :<em>B\u1ea5t th\u1ecb ng\u00f4 nhi, ng\u00f4 x\u00edch t\u1eed ; Tuy phi nh\u0129 ph\u1ee5, nh\u0129 nghi\u00eam qu\u00e2n<\/em>\u201d. Ngh\u0129a l\u00e0 : <em>Ch\u1eb3ng ph\u1ea3i con \u0111\u1ebb m\u00e0 l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Ta tuy ch\u1eb3ng ph\u1ea3i b\u1ed1 m\u00e0y, nh\u01b0ng l\u00e0 nghi\u00eam qu\u00e2n m\u00e0y<\/em>. V\u1ea3 l\u1ea1i, vua m\u00e0 y\u00eau d\u00e2n nh\u01b0 con th\u00ec d\u00e2n c\u0169ng coi vua nh\u01b0 cha m\u1eb9. T\u1eeb x\u01b0a, Nghi\u00eau Thu\u1ea5n tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, ch\u1eb3ng qua c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 th\u00f4i. Ta ch\u1eb3ng b\u1eb1ng Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n, n\u00ean ngh\u0129 l\u1ea5y Nghi\u00eau, Thu\u1ea5n l\u00e0m khu\u00f4n ph\u00e9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 y\u00ean, vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi n\u00ean tr\u01b0\u1edbc x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, b\u00e8n sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n k\u1ef9 v\u1ec1 m\u1ecdi vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu cho th\u00e0nh Nam Vang v\u00e0 2 t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n cho r\u1eb1ng c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng n\u00ean s\u1eeda sang th\u1ef1c kh\u00f3 l\u00e0m c\u1ea3 m\u1ed9t l\u00fac. V\u1eady xin tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y li\u1ec7t k\u00ea t\u1eebng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean :<\/p>\n<p>1. Thi\u1ebft l\u1eadp th\u00e0nh tr\u00ec \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i (Th\u00e0nh Nam Vang \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c Xi\u00eam t\u00e0n ph\u00e1, \u0111\u00e1ng n\u00ean do vua Phi\u00ean s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u1ec3 \u1edf v\u00e0 gi\u1eef. Nh\u01b0ng l\u00fac m\u1edbi l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n ng\u1edd s\u1ee3, n\u00ean ph\u1ea3i li\u1ec7u \u0111em tr\u1ecdng binh \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c tr\u1ea5n \u00e1p. Xin ch\u1ecdn m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u1edf d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh l\u1eadp m\u1ed9t \u0111\u1ed3n to \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed3n An Man, \u0111\u1ec3 2.000 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed9t quan L\u00e3nh binh An Giang \u0111\u1ebfn coi qu\u1ea3n, ph\u00e0m nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng \u0111\u1ec1u do quan t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. C\u00f2n c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean v\u1eabn do vua Phi\u00ean li\u1ec7u l\u00fd. V\u00ec m\u1ea1n th\u01b0\u1ee3ng du, B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u r\u1ea5t xung y\u1ebfu, c\u0169ng xin ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t \u1edf ch\u1ed7 \u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u1ed3n to g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed3n T\u1ecbch Bi\u00ean, ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 nghi\u00eam vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb. \u1ede d\u01b0\u1edbi Nam Vang c\u00f3 x\u1ee9 T\u1ee9c Bi\u1ec7n, tr\u00ean th\u00f4ng v\u1edbi Nam Vang, d\u01b0\u1edbi su\u1ed1t \u0111\u1ebfn An Giang, \u0111\u1ea5y l\u00e0 trung \u0111\u1ed9. V\u00e0, \u0111\u1ed1i ng\u1ea1n v\u1edbi Nam Vang l\u00e0 x\u1ee9 L\u00f4 An, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Quang H\u00f3a. \u1ede tr\u00ean Nam Vang c\u00f3 v\u1ee5ng X\u00e0 N\u0103ng, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u1ea3 : v\u00ed ch\u1eb3ng do B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n hay do \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c m\u00e0 \u0111\u1ebfn, \u0111i qua v\u1ee5ng \u1ea5y c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Nam Vang v\u00e0 ph\u00eda nam B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n. X\u1ee9 Ba N\u1ed9n l\u00e0 cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u00e0 l\u00e0 \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu, \u0111\u1ec1u n\u00ean li\u1ec7u \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, ph\u00e1i v\u00e0i ch\u1ee5c qu\u00e2n Man \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Khi c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec b\u00e1o cho nhau \u0111\u1ec3 th\u00f4ng tin t\u1ee9c. Ngo\u00e0i \u0111\u00f3 ra ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n xin do b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng x\u00e9t k\u1ef9, t\u00e2u l\u00ean s\u1ebd theo th\u1ee9 t\u1ef1 c\u1eed h\u00e0nh. C\u00f2n th\u00e0nh t\u1ec9nh An Giang tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u1ef1ng \u1edf \u0111\u1ea5t Long S\u01a1n, ch\u01b0a l\u00e0m xong. Ch\u1ed7 \u1ea5y c\u0169ng cao r\u00e1o, s\u00e1ng s\u1ee7a, \u0111\u00e0o c\u1ea3ng th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, c\u00f3 th\u1ec3 ngo\u00e1i tr\u00f4ng c\u1ea3 Ti\u1ec1n Giang v\u00e0 H\u1eadu Giang, \u0111\u1ee7 l\u00e0 \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m tr\u1edf h\u1eefu h\u00ecnh, xin n\u00ean theo ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, ti\u1ebfp t\u1ee5c x\u00e2y \u0111\u1eafp cho \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n th\u00e0nh. L\u1ea1i n\u1eefa, Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, tr\u00ean th\u00f4ng Nam Vang, d\u01b0\u1edbi ti\u1ebfp V\u0129nh Long, c\u00f9ng v\u1edbi H\u00e0 Ti\u00ean, che ch\u1ed1ng l\u1eabn cho nhau ; xin theo nh\u01b0 c\u0169, s\u1eeda \u0111\u1eafp th\u00eam, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 tr\u1ecdng binh canh gi\u1eef. T\u1eeb mi\u1ec1n h\u1ea1 du Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c \u0111\u1ebfn th\u1ee7 s\u1edf Chi\u1ebfn Sai c\u0169 l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y Ti\u1ec1n Giang \u2013 H\u1eadu Giang t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111i qua. Quan qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n. Xin v\u1eabn \u1edf ch\u1ed7 \u1ea5y, l\u1eadp 2 ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu : 1 c\u00e1i \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 To\u00e0n Th\u1eafng \u0111\u00e0i, 1 c\u00e1i l\u00e0 Ph\u00e1 \u0110\u1ecbch \u0111\u00e0i, li\u1ec7u v\u00e1t bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef. C\u00f2n t\u1ec9nh th\u00e0nh H\u00e0 Ti\u00ean, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec l\u1ef5 s\u1edf c\u0169 ch\u1eadt h\u1eb9p n\u00ean \u0111\u00e3 d\u1eddi \u0111\u1ebfn Giang Th\u00e0nh. Ch\u1ed7 n\u00e0y \u0111\u1ecba th\u1ebf cao, r\u1ed9ng, quang \u0111\u00e3ng, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 c\u01b0 t\u1ee5. N\u1ebfu d\u1ef1ng l\u1eadp t\u1ec9nh th\u00e0nh \u1edf \u0111\u1ea5y, r\u1ed3i \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n l\u1edbn \u1edf t\u1ec9nh l\u1ef5 c\u0169, \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng tr\u1ecdng binh, ngo\u00e0i c\u00f3 ph\u00e1o \u0111\u00e0i Kim D\u1eef c\u00f9ng b\u1ea3o v\u1ec7 l\u1eabn cho nhau, v\u00ed nh\u01b0 \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u01b0\u1eddng ph\u00ean che \u0111\u1ee1, l\u1ea1i c\u00f3 c\u1eeda ng\u00f5 canh ph\u00f2ng, th\u00ec nh\u1eefng l\u00fac g\u1eb7p vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1, \u1ee9ng ph\u00f3 th\u00ecnh l\u00ecnh, c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t tr\u1eafc. C\u00f2n nh\u01b0 t\u1ec9nh l\u1ef5 c\u0169, g\u1ea7n s\u00e1t c\u1eeda bi\u1ec3n ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 che \u0111\u1ee1, e kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ea5t t\u1ed1t. Duy h\u1ed9 ph\u1ee7 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u00e2u, chu\u1ea9n cho thi\u1ebft l\u1eadp l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169. V\u1eady xin do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng x\u00e9t l\u1ea1i, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. V\u00e0, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Nam Vang, ch\u1ed7 c\u1ea7u T\u00e2y Hoa \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a r\u1ea5t l\u00e0 xung y\u1ebfu. Xin \u0111\u1eafp m\u1ed9t th\u00e0nh \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed3n \u1edf c\u1ea7u T\u00e2y Hoa ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef).<\/p>\n<p>2. Li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng ph\u00e2n ph\u00e1i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng d\u1ecbch v\u00e0 vi\u1ec7c tr\u00fa ph\u00f2ng. (Ngo\u00e0i th\u00e0nh Nam Vang v\u00e0 2 \u0111\u1ed3n l\u1edbn B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y \u0111\u1eafp xin do b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng li\u1ec7u ph\u00e1i bi\u1ec1n binh, th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng v\u1edbi vua Phi\u00ean li\u1ec7u v\u00e1t qu\u00e2n, d\u00e2n n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean g\u00f3p s\u1ee9c c\u00f9ng l\u00e0m. C\u00f2n th\u00e0nh m\u1edbi An Giang, \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, To\u00e0n Th\u1eafng v\u00e0 Ph\u00e1 \u0110\u1ecbch, th\u00e0nh \u0111\u1ea5t Quang H\u00f3a t\u1ea5n s\u1edf c\u1ea7u T\u00e2y Hoa, \u0111\u1ec1u do quan t\u1ec9nh An Giang, Gia \u0110\u1ecbnh s\u1edf t\u1ea1i li\u1ec7u v\u00e1t qu\u00e2n, d\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m. C\u00f2n bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng : \u0111\u1ed3n An Man do b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 2000 bi\u1ec1n binh, v\u00e1t thuy\u1ec1n b\u00e8 canh gi\u1eef ; \u0111\u1ed3n T\u1ecbch Bi\u00ean, li\u1ec7u tr\u00edch l\u1ea5y 500 ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 2.000 qu\u00e2n \u1ea5y chia nhau canh gi\u1eef. Th\u00e0nh m\u1edbi An Giang, \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c c\u00f9ng 2 ph\u00e1o \u0111\u00e0i To\u00e0n Th\u1eafng v\u00e0 Ph\u00e1 \u0110\u1ecbch th\u00ec do 2 t\u1ec9nh An Giang, V\u0129nh Long. Th\u00e0nh \u0111\u1ea5t Quang H\u00f3a, t\u1ea5n s\u1edf T\u00e2y Hoa, th\u00ec do t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh li\u1ec7u ph\u00e1i bi\u1ec1n binh canh gi\u1eef. C\u00f2n X\u00e0 N\u0103ng, Ba N\u1ed9n, L\u00f4 An v\u00e0 T\u1ee9c Bi\u1ec7n thu\u1ed9c Nam Vang v\u00e0 ngo\u00e0i nh\u1eefng ch\u1ed7 \u1ea5y, ph\u00e0m c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1eb7t t\u1ea5n s\u1edf th\u00ec v\u00e1t qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n h\u01b0ng c\u00f4ng l\u00e0m. Nh\u1eefng ch\u1ed7 canh gi\u1eef do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m. V\u00e0, s\u1ed1 qu\u00e2n t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 bao nhi\u00eau, xin do qu\u1ea3n t\u1ec9nh An Giang ph\u00e1i th\u00eam 500 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef. N\u1ebfu t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1eb7t \u1edf Giang Th\u00e0nh, t\u1ec9nh l\u1ef5 c\u0169, m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u1ed3n to th\u00ec xin l\u1ea5y qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n t\u1ec9nh V\u0129nh Long \u0111\u1ec3 c\u00f9ng l\u00e0m. C\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u1ea3i v\u00e0 c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf \u1edf Ch\u00e2n L\u1ea1p th\u00ec do quan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An Giang b\u00e0n c\u00f9ng vua Phi\u00ean li\u1ec7u v\u00e1t qu\u00e2n Phi\u00ean xen v\u1edbi quan qu\u00e2n ta \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7).<\/p>\n<p>3. D\u1ef1 tr\u1eef qu\u00e2n nhu \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i. (N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0ng tr\u1eef, l\u1ea1i tr\u1ea3i sau khi t\u00e0n ph\u00e1. V\u1eady 2000 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0111\u1ed3n An Man, xin do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An Giang h\u00e3y t\u01b0 l\u1ea5y th\u00f3c 1, 2 v\u1ea1n h\u1ed9c, ti\u1ec1n 1, 2 v\u1ea1n quan \u1edf 2 t\u1ec9nh Long \u2013 T\u01b0\u1eddng \u0111em \u0111\u1ebfn ch\u1ee9a \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng quan, r\u1ed3i s\u1ebd l\u00e0m d\u1ea7n).<\/p>\n<p>4. Ph\u00e2n bi\u1ec7t c\u00f4ng v\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a quan n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean. (Khi gi\u1eb7c Xi\u00eam m\u1edbi v\u00e0o c\u01b0\u1edbp, vua Phi\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc sang ta, m\u00e0 quan Phi\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o bi\u1ebft t\u1ee5 h\u1ecdp qu\u00e2n d\u00e2n, m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng quan qu\u00e2n, \u0111\u00e1nh l\u00f9i gi\u1eb7c Xi\u00eam, kh\u00f4ng nh\u1eefng v\u00ec n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean di\u1ec7t th\u00f9. V\u00e0 l\u1ea1i hay v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ra s\u1ee9c, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 b\u1ecdn Nh\u00e2m L\u1ecbch, Tr\u00e0 Tri, n\u00ean li\u1ec7u cho khen th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi sau. V\u00e0, trong b\u1ecdn quan Phi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o nhanh nh\u1eb9n, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n Phi\u00ean tin ph\u1ee5c, xin \u0111\u1ec1u do b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng h\u1ed9i c\u00f9ng vua Phi\u00ean l\u00e0m danh s\u00e1ch k\u00ea r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd, quan ch\u1ee9c v\u00e0 s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 ban cho quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t tr\u00f9m l\u00ean tr\u00ean, khi\u1ebfn h\u1ecd c\u00f9ng \u0111\u1ed9i \u00e2n vinh cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft khuy\u1ebfn kh\u00edch. Nh\u1eefng k\u1ebb cam l\u00f2ng theo gi\u1eb7c, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u l\u00e0m \u00e1c th\u00ec cho vua Phi\u00ean t\u1ec9a ra \u0111\u1ec3 nghi\u00eam tr\u1ecb, \u0111\u1ec3 h\u1ecd bi\u1ebft r\u0103n s\u1ee3. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft \u00e9p theo gi\u1eb7c kh\u00f4ng n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9).<\/p>\n<p>5. \u0110\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c cho s\u1ee9 Ch\u00e2n L\u1ea1p sang Xi\u00eam La. (Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n sai s\u1ee9 sang Xi\u00eam, do quan th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169 \u0111em vi\u1ec7c chuy\u1ec3n t\u00e2u cho h\u1ee3p l\u1ec5 giao hi\u1ebfu v\u1edbi l\u00e1ng gi\u1ec1ng. Nay ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam tham t\u00e0n c\u00e0n r\u1ee1, \u0111em qu\u00e2n v\u00e0o c\u01b0\u1edbp, xua \u0111u\u1ed5i d\u00e2n Phi\u00ean, c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a c\u1ea3i v\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a Phi\u00ean. Ch\u00e2n L\u1ea1p c\u00f9ng Xi\u00eam La \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh th\u00f9 \u0111\u1ecbch. V\u1eady vi\u1ec7c th\u00f4ng s\u1ee9, xin do quan T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 chuy\u1ec3n s\u1ee9c, \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 m\u00e3i m\u00e3i).<\/p>\n<p>6. Ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n Phi\u00ean v\u00e0 chi\u1ebfn c\u1ee5. (N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f4ng, m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay qu\u00e2n l\u00ednh t\u1ea3n m\u00e1c, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00f4ng thu\u1ed9c. C\u1ea7n n\u00ean m\u1ed9t phen ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, cho c\u00f3 quy t\u1eafc. Xin do b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng h\u1ed9i c\u00f9ng vua Phi\u00ean s\u1ee9c cho an ph\u1ee7 c\u00e1c ph\u1ee7 : c\u1ee9 s\u1ed1 d\u00e2n, 10 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y 1 l\u00e0m l\u00ednh, cho theo c\u00e1c an ph\u1ee7, \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ecba h\u1ea1t. L\u1ea1i n\u00ean b\u1ea3o cho vua Phi\u00ean ph\u1ea3i r\u1ed9ng t\u00edch tr\u1eef, s\u1eafm kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1eddng th\u1ecbnh).<\/p>\n<p>\u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00e1ch x\u1ebfp \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec3 s\u1eeda sang b\u1edd c\u00f5i g\u00ecn gi\u1eef n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean. Trong \u1ea5y c\u00f2n c\u00f3 vi\u1ec7c t\u1ed1t n\u00ean l\u00e0m, vi\u1ec7c d\u1edf n\u00ean b\u1ecf, xin do c\u00e1c quan tham t\u00e1n, th\u1ef1 ph\u1ee7 h\u1ebft l\u00f2ng t\u00ednh l\u00e0m. Khi l\u1eddi \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean, vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c \u0111i\u1ec1u ban \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 th\u1ecfa h\u1ee3p, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy l\u00fac m\u1edbi s\u1eeda sang, n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc theo th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc, sau, ho\u00e3n, c\u1ea5p. Trong \u1ea5y c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00e0nh t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, n\u00ean \u0111\u1ee3i sau khi bi\u00ean gi\u1edbi y\u00ean l\u1eb7ng, m\u1ecdi vi\u1ec7c qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t xong xu\u00f4i r\u1ed3i m\u1edbi do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 h\u1ed9i c\u00f9ng an ph\u1ee7 th\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i kh\u00e1m x\u00e9t ho\u1eb7c n\u00ean v\u1eabn \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169, ho\u1eb7c n\u00ean r\u1eddi \u0111i ch\u1ed7 kh\u00e1c, l\u00e0m ri\u00eang t\u1eadp t\u1ea5u, s\u1ebd xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 cho l\u00e0m. C\u00f2n vi\u1ec7c ch\u1ecdn l\u1ea5y qu\u00e2n Phi\u00ean ch\u00ednh l\u00e0 n\u00ean l\u00e0m. Duy vi\u1ec7c m\u1edbi s\u00e1ng ki\u1ebfn, tai m\u1eaft ch\u1eb3ng kh\u1ecfi l\u1ea1 l\u00f9ng. V\u1eady chu\u1ea9n cho b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn ch\u1ec9 b\u1ea3o r\u00f5 r\u00e0ng cho vua Phi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c quan Phi\u00ean r\u1eb1ng : n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ed5 s\u00e1ch qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n, l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, h\u00f4 \u1ee9ng kh\u00f4ng nh\u1ea1y, n\u00ean n\u1ed7i gi\u1eb7c Xi\u00eam m\u1edbi nhi\u1ec1u l\u1ea7n r\u00f4ng r\u1ee1 l\u00e0m c\u00e0n. Nay nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c oai s\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, gi\u00fap cho xua \u0111u\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc. V\u1eady n\u00ean k\u1ecbp th\u1eddi b\u00e2y gi\u1edd m\u1ed9t ph\u1ea7n s\u1eeda sang cho th\u00e0nh c\u00e1i th\u1ebf c\u00e1nh tay gi\u01a1 l\u00ean th\u00ec c\u00e1c ng\u00f3n tay \u0111\u1ec1u theo, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 nh\u00f2m ng\u00f3 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, m\u00e0 gi\u1eef y\u00ean b\u1edd c\u00f5i. Ph\u00e0m s\u1ed1 qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n an ph\u1ee7 \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 trong h\u1ea1t ho\u1eb7c d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 cai qu\u1ea3n c\u1ee7a ai, \u0111\u1ec1u n\u00ean l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3c, n\u1ed9p \u1edf T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 gi\u1eef l\u00e0m b\u1eb1ng c\u1ee9 \u0111\u1ec3 khi c\u00f3 vi\u1ec7c, ti\u1ec7n b\u1ec1 tr\u01b0ng d\u1ee5ng v\u00e0 \u0111i\u1ec1u b\u00e1t. L\u00e0m v\u1eady, l\u00e0 c\u1ed1t \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean. V\u1eady n\u00ean \u0111em \u00fd \u1ea5y th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft, khi\u1ebfn h\u1ecd \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00f2ng. C\u00f2n trong ki\u1ebfn ngh\u1ecb n\u00f3i : Theo d\u00e2n s\u1ed1 10 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y 1 l\u00e0m l\u00ednh th\u00ec ch\u1eb3ng c\u1ea7n c\u00e2u n\u1ec7 quy \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 v\u1eady. Chu\u1ea9n cho c\u00f9ng v\u1edbi vua quan n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean ngh\u0129 b\u00e0n \u1ed5n th\u1ecfa ho\u1eb7c 10 l\u1ea5y 1 hay 20 l\u1ea5y 1 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00ec li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ec7 thu\u1ed9c quan an ph\u1ee7 sai ph\u00e1i ; khi c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec l\u1ea5y \u0111i h\u1ebft \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb. Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ecfi han t\u1ec9 m\u1ec9, b\u00e0n b\u1ea1c \u0111\u00edch x\u00e1c, c\u1ed1t sao l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi th\u1ecfa thu\u1eadn r\u1ed3i sau m\u1edbi l\u00e0m l\u00e0 ph\u1ea3i, ch\u1edb n\u00ean c\u1ee9ng nh\u1eafc nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 g\u1eafn tr\u1ee5c \u0111\u00e0n. C\u00f2n \u0111\u1ec1u y theo nh\u01b0 ngh\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang v\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, gi\u1eb7c Kh\u00f4i l\u00e0m lo\u1ea1n, c\u00f3 Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 V\u0129nh b\u1ea3o t\u1ea3 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ti\u00eau, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ef1c, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ed sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 V\u0129nh uy h\u1eefu l\u00e0 S\u01a1n \u0110\u1ed9t theo T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o sai ph\u00e1i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf Tra Giang, chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u1edbi gi\u1eb7c, h\u1ecd \u0111\u1ec1u ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn. Nay m\u1edbi h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng\u201d. Vua sai truy t\u1eb7ng : L\u00ea V\u0103n Ti\u00eau l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, h\u00e0m T\u00f2ng tam ph\u1ea9m ; S\u01a1n \u0110\u1ed9t l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, h\u00e0m T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ef1c l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, h\u00e0m Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u theo h\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eb7ng cho ti\u1ec1n t\u1eed tu\u1ea5t.<\/p>\n<p>Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 L\u01b0\u01a1ng T\u00e0i h\u1ea7u Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng ch\u1ebft. N\u0103ng, khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn Nam Vang, b\u1ed7ng b\u1ecb b\u1ec7nh n\u1eb7ng, \u0111em vi\u1ec7c qu\u00e2n giao cho Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n h\u1ed9i nhau c\u00f9ng l\u00e0m ; r\u1ed3i \u0111em thu\u1ed9c h\u1ea1 quay v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111i \u0111\u1ebfn B\u1ebfn Si\u00eau \u8d85\u6d25 (\u1edf tr\u00ean Thu\u1eadn C\u1ea3ng) th\u00ec ch\u1ebft. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua v\u00ec N\u0103ng, ngh\u1ec9 tri\u1ec1u 3 ng\u00e0y, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng l\u00e0 t\u01b0\u1edbng c\u0169 tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc r\u00f5 r\u1ec7t c\u00f3 c\u00f4ng cao. L\u00e2u n\u0103m gi\u00fap ta c\u0169ng v\u1eabn k\u00ednh c\u1ea9n gi\u1eef l\u00f2ng trung h\u1eadu, n\u1ebft t\u1ed1t kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y kh\u00e2m sai coi vi\u1ec7c qu\u00e2n, l\u1ea1i hay \u0111em l\u00f2ng \u0111\u1ecbch kh\u00e1i, kh\u00edch l\u1ec7 qu\u00e2n s\u0129, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng to. Nay gi\u1eb7c Xi\u00eam hi\u1ec7n \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean, m\u1ea7m gi\u1eb7c Phi\u00ean An ch\u1eb3ng m\u1ea5y ng\u00e0y n\u1eefa s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft. C\u00f4ng l\u1edbn s\u1eafp l\u00e0m xong. Nh\u00e2n v\u00ec kh\u00f3 nh\u1ecdc ch\u1ed3ng ch\u1ea5t, m\u1eafc th\u00e0nh b\u1ec7nh \u0111\u1ebfn ch\u1ebft ! Nghe tin, ta r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc ! V\u1eady truy t\u1eb7ng h\u00e0m Th\u00e1i ph\u00f3, t\u1ea5n phong T\u00e2n Th\u00e0nh qu\u1eadn c\u00f4ng, ban cho t\u00ean th\u1ee5y l\u00e0 Trung D\u0169ng, th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho g\u1ea5m m\u00e0u, nhi\u1ec5u m\u00e0u, sa m\u00e0u m\u1ed7i th\u1ee9 10 t\u1ea5m v\u00e0 3000 quan ti\u1ec1n. Chu\u1ea9n cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn tuy\u00ean d\u1ee5 l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf\u201d. R\u1ed3i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc theo t\u1eebng \u0111\u1ecba h\u1ea1t, h\u1ed9 t\u1ed1ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, \u0111\u01b0a v\u1ec1 ng\u1ee5 s\u1edf \u1edf kinh \u0111\u00f4. H\u00f4m an t\u00e1ng, l\u1ea1i cho t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n. Vua l\u1ea1i th\u00e2n l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ec3 vi\u1ebfng. Khi \u0111\u00e1m tang \u0111\u1ebfn Kinh, vua sai Ho\u00e0ng t\u1eed Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 nh\u00e0 \u0111\u00e1m, tuy\u00ean Ch\u1ec9 ban cho 3 n\u1eadm r\u01b0\u1ee3u.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n ki\u00eam gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n Ti\u1ec1n qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c Xi\u00eam l\u1ea1i t\u1ee5 t\u1eadp h\u01a1n 5000 qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n C\u00f4ng Nh\u1ea1c, ch\u00e2u M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng thu\u1ed9c Cam L\u1ed9. B\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh : ph\u00e1 tan \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, khi gi\u1eb7c Xi\u00eam m\u1edbi lui, qu\u00e2n ta r\u00fat v\u1ec1, v\u1eeba \u0111\u1ebfn s\u00f4ng T\u1ea5m L\u1ee5c \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u Ba Lan, th\u00ec ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin c\u1ee7a Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c T\u1ea7m B\u1ed3n l\u00e0 H\u1ea1t S\u00e0 B\u00fat c\u1ea5p b\u00e1o v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c. B\u1ecdn Th\u1ee5y li\u1ec1n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh d\u00f5ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i, t\u1eeb gi\u1edd T\u1ef5 \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00e2n, gi\u1eb7c thua v\u1ee1 tan t\u00e0nh. Ta ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 Man X\u00e1c Kh\u00f4n La M\u00e2n Danh Khi\u00eau, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u1ed1ng kh\u00e1 nhi\u1ec1u, li\u1ec1n \u0111em c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, v\u00e0 \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i k\u00e8m t\u00e2u tr\u1eadn th\u1eafng \u1edf Th\u00fa Kh\u00ea l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc : qu\u00e2n ta v\u1eeba m\u1edbi x\u00f4ng \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c li\u1ec1n b\u1ecf \u0111\u1ed3n ch\u1ea1y, ta ch\u1ec9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c voi, s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi th\u00f4i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : Tr\u01b0\u1edbc kia, b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Ba Lan, nguy\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec, \u0111\u00e3 v\u1ed9i b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 \u00fd m\u1ea1o nh\u1eadn l\u1ea5y c\u00f4ng, \u0111\u00e1ng n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i, nay l\u1ea1i hay h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, l\u1ea1i b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c th\u1eadt l\u00e0m h\u01a1i h\u1ea3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. L\u1ed7i \u00edt, c\u00f4ng nhi\u1ec1u, c\u0169ng \u0111\u00e1ng t\u01b0\u1edfng l\u1ee5c. V\u1eady L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, Ph\u1ea1m Phi, H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m v\u00e0 b\u1ecdn c\u00f9ng \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn \u1ea5y l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng, L\u00ea V\u0103n T\u00fac, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 ; binh d\u00f5ng th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 1.000 quan. Ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam, th\u01b0\u1edfng cho 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Binh d\u00f5ng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Nay gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 thua v\u1ee1, chu\u1ea9n cho b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y th\u1eeba th\u1eafng, \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, xua gi\u1eb7c qua b\u1edd s\u00f4ng ph\u00eda nam s\u00f4ng Khung, r\u1ed3i t\u1ee9c th\u00ec k\u00e9o qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai b\u1ed9 Binh ph\u00e1i 1 cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y, 50 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn ngay qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111\u00f3ng c\u0169i \u0111\u01b0a t\u00f9 binh Xi\u00eam v\u1ec1 Kinh. Khi \u0111\u00e3 \u0111em \u0111\u1ebfn, sai d\u1eabn \u0111i r\u00eau rao kh\u1eafp c\u00e1c ch\u1ee3, r\u1ed3i l\u1ea1i nh\u1ed1t v\u00e0o c\u0169i g\u1ed7, tr\u00ean c\u0169i c\u1eafm 1 l\u00e1 c\u1edd, 1 c\u00e1i th\u1ebb \u0111\u1ec1u vi\u1ebft nh\u1eefng ch\u1eef : \u201cSinh ho\u1ea1ch, Xi\u00eam t\u01b0\u1edbng, M\u1ea1n X\u00e1c Kh\u00f4n La M\u00e2n Danh Khi\u00eau, b\u1ea3ng th\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1\u201d ((1) B\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 M\u1ea1n X\u00e1c Kh\u00f4n La M\u00e2n Danh Khi\u00eau, ti\u00eau \u0111\u1ec1 cho thi\u00ean h\u1ea1 bi\u1ebft.1). Ph\u00e1i bi\u1ec1n binh thay phi\u00ean nhau, \u0111\u01b0a t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ra B\u1eafc, tuy\u00ean th\u1ecb trong h\u1ea1t d\u0103m ba ng\u00e0y, r\u1ed3i sau gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c Tuy\u00ean Quang l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp h\u01a1n 1.000 qu\u00e2n ch\u00fang, t\u1eeb l\u00e0ng Th\u00f4ng S\u01a1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Trung Th\u1ea3ng, ch\u1ed1ng c\u1ef1 v\u1edbi quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng. Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n v\u00e0 V\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m th\u00e2n \u0111\u1ed1c binh d\u00f5ng, \u0111\u00e1nh nhau 2 ng\u00e0y, b\u1eafn ch\u1ebft h\u01a1n 10 t\u00ean gi\u1eb7c, qu\u00e2n ta c\u0169ng c\u00f3 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong. T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb \u1edf Nh\u01b0\u1ee3ng B\u1ea1n nghe tin, b\u00e8n s\u1ee9c cho b\u1ecdn Xu\u00e2n t\u1ea1m v\u1ec1 Hi\u00ean L\u0129nh ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, v\u00e0 chia qu\u00e2n, \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n \u1edf 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn. R\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed3n Trung Th\u1ea3ng b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ec1u r\u1eebng n\u00fai, c\u00e2y c\u1ed1i um t\u00f9m, tr\u00ean su\u1ed1t \u0111\u1ebfn Th\u00f4ng S\u01a1n, d\u01b0\u1edbi th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn L\u01b0\u01a1ng N\u0103ng, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9c \u0111\u1ea1o hi\u1ec3m h\u00f3c, nh\u1ecf h\u1eb9p, g\u1ed3 gh\u1ec1. Qu\u00e2n ta ti\u1ebfn l\u00ean tranh n\u00fai th\u00ec gi\u1eb7c d\u1ef1a r\u1eebng b\u1eafn s\u00fang ra, ch\u1ed7 \u1ea5y ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t thu\u1eadn l\u1ee3i cho vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Hu\u1ed1ng chi m\u00e9 sau t\u1eeb L\u01b0\u01a1ng N\u0103ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, qua Hi\u00ean L\u0129nh \u0111\u1ebfn Nh\u01b0\u1ee3ng B\u1ea1n, b\u00ean t\u1ea3 th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Th\u00e1p Na, Gia B\u1eb1ng, b\u00ean h\u1eefu th\u00f4ng \u0111\u1ebfn S\u00f3c Giang, C\u00f4ng L\u0129nh, n\u00fai non hi\u1ec3m tr\u1edf, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i nhi\u1ec1u ng\u00e1ch, n\u1ebfu c\u1ee9 \u1edf Trung Th\u1ea3ng, \u0111\u00e1nh \u1edf \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, e gi\u1eb7c c\u00f3 khi \u0111\u00e1nh \u00fap \u1edf \u0111\u1eb1ng sau. Cho n\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0m c\u00e1i k\u1ebf lui qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 nh\u1eed gi\u1eb7c, cho n\u00f3 khinh nh\u1eddn, c\u00f4ng nhi\u00ean k\u00e9o \u0111\u00e0n l\u0169 \u0111\u1ebfn, qu\u00e2n ta s\u1ebd do 3 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i m\u1edbi l\u00e0 m\u01b0u k\u1ebf v\u1ea1n to\u00e0n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf V\u00e2n Trung, \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u1ecb \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Tuy\u00ean Quang \u0111\u00e1nh ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t tan v\u1ee1 tr\u1ed1n h\u1ebft, nay c\u00f2n d\u00e1m h\u1ecdp t\u1eadp qu\u00e2n t\u00e0n ch\u1ef1c mong ch\u1ed1ng c\u1ef1, th\u1ef1c r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 ph\u00e1i binh g\u1ea5p \u0111\u1ebfn B\u00e0ng Th\u00e0nh, C\u1ed5 \u0110\u1ea1o, ti\u1ebfp gi\u00e1p Ng\u1ecdc M\u1ea1o, \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 v\u00e2y \u0111\u00e1nh. Nay l\u1ea1i ph\u00e1i L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh d\u00f5ng, l\u1ea1i do \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169 Tuy\u00ean Quang th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, ch\u1eafc r\u1eb1ng qu\u00e2n gi\u1eb7c, sau cu\u1ed9c thua v\u1ee1 tan t\u00e0nh, ch\u1eb3ng s\u1edbm th\u00ec mu\u1ed9n s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft h\u1ebft. Ng\u01b0\u01a1i, T\u1ea1 Quang C\u1ef1, n\u00ean c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i Cao B\u1eb1ng, hi\u1ec7p c\u00f9ng V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n vi\u1ec7c qu\u00e2n, nh\u1eefng k\u1ebf b\u00e0n \u0111\u1eb7t qu\u00e2n mai ph\u1ee5c v\u00e0 nh\u1eed gi\u1eb7c c\u0169ng cho theo l\u1eddi xin m\u00e0 l\u00e0m. N\u1ebfu hay \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c, c\u01a1 h\u1ed9i c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u0169ng ch\u1eb3ng n\u00ean b\u1ecf qua. N\u1ebfu c\u00f2n ph\u1ea3i ch\u1edd \u0111\u1ee3i, t\u1ee9c th\u00ec t\u01b0 cho b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng v\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u01b0u \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y gi\u00e1p c\u00f4ng, c\u1ed1t sao th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc M\u1ea1o, V\u00e2n Trung san ph\u1eb3ng s\u00e0o huy\u1ec7t, \u0111em gi\u1eb7c V\u00e2n, gi\u1eb7c Huy\u1ec1n v\u00e0 gi\u1eb7c C\u1eadn l\u00e0 nh\u1eefng t\u00ean y\u1ebfu ph\u1ea1m, ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u00e1n, r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c k\u00e9o qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n, m\u1edbi l\u00e0 xong vi\u1ec7c. C\u00f2n m\u1ecdi th\u1ee9 qu\u00e2n nhu, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n v\u1eabn do 2 t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, B\u1eafc Ninh chuy\u00ean ch\u1edf cung c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ea1o T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ti\u1ec5u b\u1ed9 qu\u00e2n v\u1ee5, th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u00e0m Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh V\u00e2n Trung. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n truy\u1ec1n d\u1ee5 h\u1ecd r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n ng\u1ea7m ng\u1ea5m manh t\u00e2m l\u00e0m ph\u1ea3n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y n\u00f3 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ecba th\u1ebf hi\u1ec3m tr\u1edf m\u00e0 g\u00e2y s\u1ef1, ta \u0111\u00e3 ph\u00e1i b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u00e0o hang \u0111\u1ed1t t\u1ed5. N\u00f3 b\u00e8n c\u1ea1o t\u00f3c tr\u1ed1n ch\u1ebft. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t n\u00f3 ra ngo\u00e0i \u00fd ngh\u0129, d\u1ee5 sai c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i k\u00e9o qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n. Ch\u1eb3ng ng\u1edd n\u00f3 v\u1eabn th\u00f3i n\u00e0o t\u1eadt \u1ea5y, nhen l\u1ea1i tro l\u1eeda \u0111\u00e3 t\u00e0n, ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n l\u1ea7n n\u1eefa ! Ch\u00ednh n\u00ean \u0111em nhi\u1ec1u qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh m\u1ed9t phen. Nay T\u1ea1 Quang C\u1ef1, V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb hi\u1ec7n \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ea5t Cao B\u1eb1ng, li\u1ec7u c\u01a1 ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng v\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u01b0u c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn B\u1eb1ng Th\u00e0nh, C\u1ed5 \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u. Chu\u1ea9n cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, ng\u01b0\u01a1i l\u1ea5y 1000 bi\u1ec1n binh sinh l\u1ef1c thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n \u1edf t\u1ec9nh, l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u 500 bi\u1ec1n binh \u1edf 2 v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, Trung nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 th\u00fa binh \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, v\u00e0 1500 th\u1ed5 d\u00f5ng S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean ; Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 ng\u01b0\u01a1i l\u1ea5y 1000 bi\u1ec1n binh sinh l\u1ef1c thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n \u1edf t\u1ec9nh v\u00e0 1000 th\u00fa \u0111inh ((1) Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ra th\u00fa, quy thu\u1eadn.1) v\u1edbi th\u1ee7 h\u1ea1 trong t\u1ec9nh, nh\u1eb1m trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 2, h\u1ed9i \u1edf Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ec3 kh\u1edfi h\u00e0nh. L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u1eabn do \u0111\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i Mi\u1ec7n, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u1eabn do \u0111\u01b0\u1eddng C\u1ed3n Lu\u00e2n, mau ch\u00f3ng ti\u1ebfn qu\u00e2n. V\u00e0 k\u00edp t\u01b0 cho b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1, h\u1eb9n k\u1ef3 h\u1ed9i ti\u1ec5u. V\u1ea3, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 quan to, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u01b0a l\u00e0m xong vi\u1ec7c ; nay l\u1ea1i c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111i l\u1ea7n n\u1eefa, n\u00ean ngh\u0129 b\u00e0y h\u1ebft m\u01b0u k\u1ebf ch\u1eb9n ch\u1ed7 hi\u1ec3m, \u0111\u1eb7t k\u1ef3 binh, c\u1ed1t sao m\u1ed9t tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng ; b\u1eaft b\u1ecdn gi\u1eb7c V\u00e2n, gi\u1eb7c Huy\u1ec1n, gi\u1eb7c C\u1eadn, \u0111\u00f3ng c\u0169i \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh tr\u1ecb t\u1ed9i, \u0111\u1ec3 t\u1ecf c\u00e1i oai \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u1ee7a nh\u00e0 vua, th\u00ec ch\u1eb3ng nh\u1eefng tha h\u1ebft t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i c\u00f3 th\u01b0\u1edfng h\u1eadu. N\u1ebfu ch\u00fang nh\u01b0 hang th\u1ecf nhi\u1ec1u ng\u00e1ch, ch\u01b0a th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec oai qu\u00e2n r\u1ea7m r\u1ed9 c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u00fang b\u1ea1t v\u00eda kinh h\u1ed3n, v\u1eady kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111u\u1ed5i th\u00fa c\u00f9ng r\u1eebng, m\u00e0 n\u00ean t\u1ee9c th\u00ec v\u1ed7 y\u00ean nh\u00e2n d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi khi\u1ebfn \u0111\u1ec1u y\u00ean nghi\u1ec7p r\u1ed3i k\u00e9o qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n, cho kh\u1ecfi \u1edf l\u00e2u c\u1ea3m m\u1ea1o lam ch\u01b0\u1edbng ! C\u00f2n l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n th\u00ec do L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ng\u01b0\u01a1i v\u00e0 quan t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang t\u00ednh k\u1ef9 l\u00e0m cho \u1ed5n th\u1ecfa, tu\u1ef3 ti\u1ec7n m\u00e0 v\u1eadn t\u1ea3i theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 hay \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y c\u1ed1t ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00e0, c\u00e1c binh d\u00f5ng \u0111em \u0111i tr\u1eadn l\u1ea7n n\u00e0y trong s\u1ed1 10 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec n\u00ean 7 ng\u01b0\u1eddi mang s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, 3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi. Tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng c\u0169ng n\u00ean c\u1eaft ng\u1eafn, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed9 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 7 th\u01b0\u1edbc, cho d\u1ec5 \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch. S\u00fang \u0111i\u1ec3u sang tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i ph\u00e1t d\u00f9ng 1 \u0111\u1ed3ng 6 ph\u00e2n thu\u1ed1c s\u00fang, nay li\u1ec7u th\u00eam 1, 2 ph\u00e2n khi\u1ebfn cho m\u1ea1nh h\u01a1n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh xa \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1ch d\u00f9ng c\u00e1i tr\u1ed9i \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ecbch m\u00e0 ta c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo !\u201d L\u1ea1i sai b\u1ed9 Binh l\u1ea5y ra 2 c\u1ed7 s\u00fang du s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o m\u1ed7i c\u1ed7 k\u00e8m theo 150 vi\u00ean \u0111\u1ea1n, ph\u00e1i 4 ph\u00e1o th\u1ee7, \u0111em \u0111\u1ebfn giao cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t kh\u1ea9u.<\/p>\n<p>Sai L\u00e3nh binh m\u1edbi b\u1ed5 \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c, do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, g\u1ea5p \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, hi\u1ec7p c\u00f9ng Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9 \u0111em th\u00fa binh, 2 v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, Trung nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m theo b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u th\u00fa binh v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua sai d\u1ee5 l\u1ea1i c\u00e1c th\u1ed5 d\u00e2n Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 Cao B\u1eb1ng r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, to\u00e1n gi\u1eb7c Tuy\u00ean Quang g\u00e2y vi\u1ec7c, quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u00e3 ph\u00e1 t\u1ed5 \u0111\u00e0o hang. \u0110\u00f3 th\u1ef1c b\u1edfi t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m \u00e1c, t\u1ef1 l\u00e0m n\u00ean t\u1ed9i. C\u00f2n th\u1ed5 m\u1ee5c v\u00e0 th\u1ed5 qu\u00e2n ch\u1eb3ng qua v\u00ec n\u00f3 hi\u1ebfp t\u00f2ng l\u1ea1i b\u1ecb gi\u1eb7c Huy\u1ec1n, gi\u1eb7c C\u1eadn xui d\u1ed7, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111em m\u00ecnh theo gi\u1eb7c, ch\u1ee9 th\u1ef1c ra b\u1ea3n t\u00e2m kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m lo\u1ea1n. Ta \u0111\u00e3 t\u1eebng xu\u1ed1ng d\u1ee5 d\u1eabn b\u1ea3o cho \u0111\u1ed5i m\u1edbi \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i. V\u1eady, n\u00ean b\u00e1o c\u00e1o l\u1eabn nhau s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1. Nay l\u1ea1i nghe n\u00f3i l\u0169 gi\u1eb7c V\u00e2n t\u1ee5 h\u1ecdp t\u00e0n qu\u00e2n, m\u01b0u ch\u1ed1ng quan qu\u00e2n, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 1, 2 \u0111\u1ee9a ngoan ngu c\u1ed1 t\u00e2m theo gi\u1eb7c, \u1ea5y l\u00e0 sao v\u1eady ? B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i tuy l\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n, song \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n khoan h\u00f2a, h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ee9c nh\u00e2n h\u1eadu, h\u01a1n 40 n\u0103m y\u00ean vui bi\u1ebft bao. B\u1ed7ng ch\u1ed1c v\u00ec gi\u1eb7c V\u00e2n g\u00e2y lo\u1ea1n, l\u00e0m nh\u1ecdc quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Nh\u00e2n \u0111\u1ea5y, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i l\u00eca b\u1ecf v\u1ee3 con, tan n\u00e1t nh\u00e0 c\u1eeda, kh\u1ed5 s\u1edf l\u00e0 d\u01b0\u1eddng n\u00e0o ! B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 vui g\u00ec m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00f3. H\u00e1 ch\u1eb3ng nghe n\u00f3i : Trong th\u00e1ng 11 n\u0103m ngo\u00e1i, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam d\u1ed1c c\u1ea3 to\u00e0n qu\u1ed1c, \u0111em 5 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n sang x\u00e2m, quan qu\u00e2n nhi\u1ec1u l\u1ea7n chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u00e9m gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 600 th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u00eau 6, 7 \u0111\u1ea7u t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, Xi\u00eam li\u1ec1n tr\u1ed1n xa ! V\u00e0 quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9, Tr\u1ea5n T\u0129nh, L\u1ea1c Bi\u00ean c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh tan gi\u1eb7c Xi\u00eam, hi\u1ec7n nay bi\u00ean gi\u1edbi th\u1ea3y \u0111\u1ec1u y\u00ean l\u1eb7ng. Th\u1eed ngh\u0129 : V\u00e2n Trung nh\u1ecf m\u1ecdn, gi\u1eb7c V\u00e2n s\u1ee9c v\u00f3c ph\u1ecfng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau m\u00e0 d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ? Nay T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb hi\u1ec7n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn Cao B\u1eb1ng, t\u00f9y c\u01a1 ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh ; L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng, \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n M\u01b0u c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn B\u1eb1ng Th\u00e0nh C\u1ed5, \u0110\u1ea1o h\u1ed9i ti\u1ec5u. L\u1ea1i sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n l\u1ea1i \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung h\u1ed9i qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Ch\u1eafc r\u1eb1ng b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u00e0n c\u00f2n s\u00f3t \u1ea5y hi\u1ec7n nay c\u0169ng y\u00ean r\u1ed3i. V\u1eady, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y xu\u1ed1ng d\u1ee5 n\u00f3i r\u00f5 : Tr\u1eeb t\u00ean ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, v\u00e0 gi\u1eb7c Huy\u1ec1n, gi\u1eb7c C\u1eadn \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 tha t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n ai tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 theo gi\u1eb7c, ho\u1eb7c nh\u1eadn quan ch\u1ee9c gi\u1eb7c hay cho gi\u1eb7c ti\u1ec1n, g\u1ea1o n\u1ebfu bi\u1ebft ra th\u00fa v\u00e0 \u0111i v\u1ec1 th\u00ec \u0111\u1ec1u tha t\u1ed9i cho. Ai bi\u1ebft tr\u1edf l\u1ea1i theo \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh, \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 quan qu\u00e2n m\u00e0 quy thu\u1eadn, t\u1ee5 t\u1eadp th\u1ed5 m\u1ee5c, theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u00ec \u0111\u1ee3i c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng s\u1ebd li\u1ec7u l\u1ee5c d\u00f9ng. Ai ch\u00e9m hay b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 \u0111em \u0111\u1ebfn x\u1eed \u00e1n th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng theo nh\u01b0 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc : b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u00edch ph\u1ea1m l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, th\u01b0\u1edfng 500 l\u1ea1ng b\u1ea1c, b\u1ed5 quan ng\u0169 ph\u1ea9m ; b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m gi\u1eb7c Huy\u1ec1n, gi\u1eb7c C\u1eadn, th\u01b0\u1edfng 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c, b\u1ed5 quan th\u1ea5t ph\u1ea9m. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ngh\u0129 : Theo tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec thu\u1eadn m\u00e0 c\u00f3 l\u1ee3i, theo gi\u1eb7c V\u00e2n th\u00ec tr\u00e1i m\u00e0 b\u1ecb h\u1ea1i hung. V\u1eady c\u1ea7n ph\u1ea3i bi\u1ebft l\u1ef1a ch\u1ecdn con \u0111\u01b0\u1eddng lui t\u1edbi, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh l\u00e2u d\u00e0i. Sau khi \u0111\u00e3 c\u00e1o d\u1ee5, n\u1ebfu c\u00f2n gi\u1eef th\u00f3i u m\u00ea, kh\u00f4ng t\u1ec9nh ng\u1ed9, c\u1ee9 theo l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec qu\u00e2n vua k\u00e9o \u0111\u1ebfn, s\u1ebd gi\u1ebft s\u1ea1ch, nh\u00e0 c\u1eeda v\u1ee3 con \u0111\u1ec1u tan n\u00e1t ngay, b\u1ea5y gi\u1edd c\u00f3 h\u1ed1i c\u0169ng mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 L\u00e3nh binh V\u0129nh Long l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, Do\u00e3n U\u1ea9n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u1ee5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, chi\u00eau t\u1eadp nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf g\u1ea7n t\u1ec9nh \u0111\u1eb7t l\u00e0m 5 c\u01a1 Trung ngh\u0129a Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu ; sau \u0111\u00f3 v\u00e2ng theo Ch\u1ec9 d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng, l\u1ea5y th\u00eam h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng d\u1ed3n l\u00e0m 5 c\u01a1 Long An Trung, Ti\u1ec1n T\u1ea3, H\u1eefu v\u00e0 Long B\u00ecnh, c\u1ed9ng 10 c\u01a1. Ph\u00e1i 4 c\u01a1 \u0111i An Giang theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. C\u00f2n 6 c\u01a1 th\u00ec chia ph\u00e1i canh gi\u1eef nh\u1eefng n\u01a1i xung y\u1ebfu v\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ph\u00f2ng th\u1ee7 th\u00e0nh t\u1ec9nh. G\u1ea7n \u0111\u1ea5y, l\u1ea1i ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean phi b\u00e1o r\u1eb1ng c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n Gia Giang, \u0110\u1ed1c Ho\u00e0ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, \u0111\u00e3 ph\u00e1i ra m\u1ed9t su\u1ea5t c\u01a1 v\u00e0 200 binh d\u00f5ng \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng. V\u1eady xin sau khi vi\u1ec7c y\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng th\u1ea3 v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n. C\u00f2n c\u00e1c su\u1ea5t c\u01a1 v\u00e0 ph\u00f3 su\u1ea5t c\u00e1c c\u01a1 cho \u0111\u1ebfn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, h\u1ec5 ai \u0111\u00edch th\u1ef1c xu\u1ea5t s\u1eafc, xin x\u00e9t th\u1ef1c, l\u00e0m danh s\u00e1ch, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng coi gi\u1eef \u1edf t\u1ec9nh, \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 b\u1ea3o li\u1ec7u cho v\u1ec1 r\u1ed3i. Duy huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean c\u00f2n c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c g\u00e2y s\u1ef1, n\u00ean t\u01b0 cho quan to \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 li\u1ec7u ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n v\u00e2y \u0111\u00e1nh, ch\u1edb \u0111\u1ec3 lan tr\u00e0n ra\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch Ti\u1ec1n dinh Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111em bi\u1ec1n binh do Kinh ph\u00e1i \u0111i Ngh\u1ec7 An, hi\u1ec7p c\u00f9ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c Xi\u00eam. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y, qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i Tr\u1ea5n T\u0129nh, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u1ee7 s\u1edf, ph\u00e1i \u1ee7y b\u1ecdn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Nh\u1ea1 Th\u1ef1c v\u00e0 L\u00ea B\u1ea3o gi\u1eef \u0111\u1ed3n N\u00f4ng L\u0169ng. Th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong T\u1ea3 l\u00e0 H\u1ed3 Vi\u1ebft \u00c2n t\u1ef1 \u0111em 150 bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn B\u1ea1n Khinh Kh\u00ea, \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i. B\u1ed7ng c\u00f3 h\u01a1n 1000 qu\u00e2n gi\u1eb7c x\u00f4ng \u0111\u1ebfn v\u00e2y b\u1ee9c. \u00e1n h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, ch\u00ednh tay \u0111\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean. H\u1ed3i l\u00e2u, v\u00ec \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i nhi\u1ec1u, \u00c2n c\u00f9ng vi\u00ean su\u1ea5t \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh S\u1eaft m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5, v\u00e0 6 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft h\u1ea1i ; c\u00f2n \u0111\u1ec1u tan v\u1ee1 c\u1ea3. S\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi b\u1ecf m\u1ea5t kh\u00e1 nhi\u1ec1u. Gi\u1eb7c th\u1eeba th\u1eafng, ti\u1ebfn l\u00ean. Qu\u00e2n \u0111\u1ed3n N\u00f4ng L\u0169ng c\u0169ng b\u1ecf ch\u1ea1y. Gi\u1eb7c li\u1ec1n chia qu\u00e2n k\u1eb9p \u0111\u00e1ch ph\u1ee7 s\u1edf. Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long l\u00f9i \u0111\u1ebfn ch\u00e2n n\u00fai Giang M\u00e0n thu\u1ed9c Tham Nguy\u00ean, gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1. L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o b\u00e1o v\u1ec1 t\u1ec9nh. B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh li\u1ec1n t\u01b0 ngay cho L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn coi qu\u1ea3n c\u1ea3 bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u1ed1c c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0111em 5 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n sang ta nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb quan qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh lui. Ch\u1eafc ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ho\u1ea3ng s\u1ee3, ph\u00e1ch l\u1ea1c, h\u1ed3n xi\u00eau, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i c\u00f4ng nhi\u00ean sinh s\u1ef1 n\u1eefa. Nay c\u1ee9 theo tin b\u00e1o, th\u00ec c\u00f2n c\u00f3 b\u1ed9 bi\u1ec1n \u0111i \u0111\u00e1nh b\u1ecb thua. \u0110\u00f3 th\u1ef1c b\u1edfi H\u1ed3 Vi\u1ebft \u00c2n khinh \u0111\u1ecbch, th\u1ea5t c\u01a1, m\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long nh\u00fat nh\u00e1t, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i, ch\u1eb3ng ch\u1ecbu g\u1eafng s\u1ee9c ti\u1ebfn l\u00ean, l\u1ea1i t\u1ef1 ph\u1ee5 l\u00e0 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng, tr\u01b0\u1edbc sau cho sai b\u1ecdn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111i \u0111\u00e1nh l\u1ebb t\u1ebb ; v\u1eeba m\u1edbi g\u1eb7p gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 v\u1ed9i lui v\u1ec1. Quan v\u00f5, h\u00e8n k\u00e9m nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! V\u1eady c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay, x\u00edch l\u1ea1i giao Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh tra r\u00f5, nghi\u00eam x\u1eed, t\u1ea5u l\u00ean. L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh, tr\u01b0\u1edbc kia, v\u00ec c\u00f3 tin b\u00e1o th\u1eafng tr\u1eadn, \u0111\u00e3 h\u1ea1 Ch\u1ec9 cho r\u00fat v\u1ec1, nay chu\u1ea9n cho v\u1eabn c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i qu\u00e2n th\u1ee9, coi qu\u1ea3n c\u1ea3 bi\u1ec1n binh tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i l\u1ea5y ra \u1edf v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 m\u1ed7i \u0111\u1eb1ng 6 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 300 bi\u1ec1n binh, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng Cai \u0111\u1ed9i Kinh t\u01b0\u1ee3ng Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Li\u1ec7u v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 \u0110\u00e0o Quang B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u quy\u1ec1n sung ph\u00f3 v\u1ec7, \u0111em theo hai th\u1ee9 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n v\u00e0 th\u1ea7n c\u00f4ng, m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 5 c\u1ed7 s\u00fang, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111\u1ec1u 100 ph\u00e1t, r\u1ed3i cho th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay dinh V\u0169 l\u00e2m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n V\u00e2n coi qu\u1ea3n \u0111em \u0111i v\u00e0 do th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n th\u1ed1ng l\u0129nh, nh\u1eb1m ng\u00e0y mai l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, hi\u1ec7p c\u00f9ng L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Chu\u1ea9n cho v\u00e1t l\u1ea5y 7, 8 th\u1edbt voi chi\u1ebfn v\u00e0 500 \u1ed1ng phun l\u1eeda c\u1ee7a H\u00e0 T\u0129nh v\u00e0 Ngh\u1ec7 An \u0111em theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. L\u1ea1i d\u1ee5 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y v\u00e0 H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m \u1edf \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc nghe n\u00f3i \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn ch\u00edn ch\u00e2u c\u00f3 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c x\u1ee9 Tr\u1ea5n T\u0129nh v\u00e0 L\u1ea1c Bi\u00ean, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, n\u1ebfu v\u00f9ng Ba Lan \u0111\u00e3 y\u00ean l\u1eb7ng, v\u00e0 d\u00f2 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y qu\u1ea3 c\u00f3 ti\u1ec7n l\u1ee3i cho vi\u1ec7c h\u00e0nh qu\u00e2n th\u00ec chu\u1ea9n cho m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t sai ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i h\u01b0\u1edbng d\u1eabn, li\u1ec1n \u0111em \u0111\u1ea1o qu\u00e2n th\u1eafng tr\u1eadn ti\u1ebfn \u0111i h\u1ed9i c\u00f9ng b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1eafc s\u00e1ch. N\u1ebfu con \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y m\u1edbi l\u00e0 nghe \u0111\u1ed3n, c\u00f2n \u0111\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng ng\u1ea1i th\u00ec c\u0169ng c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, r\u1ed3i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 t\u1eeb xa l\u00e0m thanh th\u1ebf c\u1ee9u \u1ee9ng, kh\u00f4ng c\u1ea7n khinh su\u1ea5t m\u00e0 ti\u1ebfn. H\u00e3y \u0111\u1ee3i m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y n\u1eefa, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o tin b\u00e1o th\u1eafng tr\u1eadn c\u1ee7a Ngh\u1ec7 An, s\u1ebd xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 cho r\u00fat v\u1ec1. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c qu\u00e2n, c\u1ea7n n\u00ean kh\u00f4n kh\u00e9o th\u1ec3 theo \u00fd ta m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u1eebng n\u00ean ch\u1eadm tr\u1ec5, h\u1ecfng vi\u1ec7c, c\u0169ng ch\u1eb3ng n\u00ean khinh su\u1ea5t, l\u00e0m li\u1ec1u. Ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn m\u00e0 m\u01b0u t\u00ednh \u0111\u1ea5y !\u201d. Vua l\u1ea1i ngh\u0129 : \u201cH\u1ed3 Vi\u1ebft \u00c2n v\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh S\u1eaft ch\u1ebft \u1edf chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, t\u00ecnh c\u0169ng n\u00ean th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u truy t\u1eb7ng Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, cho c\u1ea5p ti\u1ec1n t\u1eed tu\u1ea5t theo ph\u1ea9m h\u00e0m, l\u1ea1i gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c. C\u00e1c bi\u1ec1n binh ch\u1ebft tr\u1eadn, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i. C\u00f2n Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long khi \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u00e1n, b\u1ecb x\u1eed v\u00e0o t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u, cho r\u1eb1ng 2 t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean (thu\u1ed9c Nam K\u1ef3) v\u00e0 th\u00e0nh Nam Vang \u0111\u1ec1u c\u00f3 chia ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef, s\u1eeda sang, ph\u1ea3i n\u00ean li\u1ec7u t\u1ea3i ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o \u0111\u1ebfn cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n d\u00f9ng. V\u1eady xin tr\u00edch l\u1ea5y \u1edf kho V\u0129nh Long ti\u1ec1n 10000 quan, g\u1ea1o 15000 ph\u01b0\u01a1ng \u0111em \u0111\u1ebfn An Giang, r\u1ed3i An Giang l\u1ea1i tr\u00edch ra 5.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 3000 ti\u1ec1n \u0111em \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean. C\u00f2n th\u00e0nh Nam Vang c\u0169ng do An Giang chuy\u1ec3n c\u1ea5p. L\u1ea1i n\u1eefa, Cao B\u1eb1ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c v\u1eabn c\u00f2n ch\u01b0a xong. Xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho B\u1eafc Ninh chuy\u1ec3n v\u1eadn 9000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u1edf kho ph\u1ee7 L\u1ea1ng Giang giao cho L\u1ea1ng S\u01a1n c\u1ea5t ch\u1ee9a ; n\u1ebfu Cao B\u1eb1ng c\u1ea7n d\u00f9ng l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u0103n th\u00ec \u0111em c\u1ea5p cho ngay. Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng : qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh g\u1ea7n \u0111\u1ea5y \u0111em ti\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 th\u1eeba th\u00e3i, v\u1eady sai chuy\u1ec3n c\u1ea5p cho V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng m\u1ed7i t\u1ec9nh 20000 quan, v\u00e0 Bi\u00ean H\u00f2a 10000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXIX<\/a> \u2013 119<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834] m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 2. Ninh B\u00ecnh g\u1ea1o k\u00e9m. D\u1ee5 cho quan t\u1ec9nh \u0111em th\u00f3c kho, b\u00e1n h\u1ea1 gi\u00e1 v\u00e0 cho d\u00e2n vay. B\u1ea5y gi\u1edd h\u1ed9 ph\u1ee7 L\u00ea Nguy\u00ean Hy v\u1eeba m\u1edbi t\u00e2u b\u00e1o : T\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn nay, d\u00e2n \u0111\u00f3i H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh h\u1ea1t [Ninh B\u00ecnh] v\u00e0 Thanh Hoa ki\u1ebfm \u0103n c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi. Vua li\u1ec1n xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng v\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hy \u0111em ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o h\u1eadu c\u1ea5p cho m\u1ed9t l\u1ea7n, khi\u1ebfn h\u1ecd l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cH\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u l\u00e0 hai t\u1ec9nh l\u1edbn \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, gi\u00e0u c\u00f3 h\u01a1n m\u1ecdi h\u1ea1t ; n\u0103m ngo\u00e1i, b\u1ed7ng g\u1eb7p n\u1ea1n l\u1ee5t, kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n, ta \u0111\u00e3 t\u1eebng cho ph\u00e1t ch\u1ea9n, tha t\u00f4 ; r\u1ed3i l\u00faa m\u00f9a ch\u00edn \u0111\u1ebfn, d\u00e2n s\u1ebd t\u1ea1m \u0111\u1ee7 \u0103n, l\u00f2ng ta r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m m\u1eebng, kh\u00f4ng ng\u1edd g\u1eb7p l\u00fac gi\u00e1p h\u1ea1t, li\u1ec1n c\u00f3 n\u1ed7i kh\u1ed1n kh\u1ed5 b\u00e1ch thi\u1ebft n\u00e0y, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi b\u00ean c\u1ea1nh ch\u1eb3ng kh\u1ecfi kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng. Th\u1ebf m\u00e0 t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c hai t\u1ec9nh \u1ea5y coi nh\u01b0 kh\u00f4ng nghe kh\u00f4ng th\u1ea5y, \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean kh\u00f4ng t\u00e2u b\u00e1o g\u00ec c\u1ea3 ! Ch\u1ee9c tr\u00e1ch ch\u0103n d\u00e2n \u1edf \u0111\u00e2u. V\u1eady n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam x\u00e9t xem t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i, n\u00ean c\u1ee9u ch\u1eefa th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n kh\u1ecfi \u0111\u00f3i r\u00e9t, r\u1ed3i c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i ngh\u0129 : n\u1ebfu t\u00e2u \u0111i x\u00e9t l\u1ea1i, \u0111\u1ed9ng t\u00ed l\u00e0 ph\u1ea3i l\u00e2u \u0111\u1ebfn m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trai tr\u00e1ng s\u1ebd lan \u0111i 4 ph\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu s\u1ebd l\u1ea5p \u0111\u1ea7y ng\u00f2i l\u1ea1ch, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi l\u1ea1i th\u00eam n\u00f4ng n\u1ed7i \u0111au kh\u1ed5. Li\u1ec1n d\u1ee5 [hai t\u1ec9nh] \u0111\u1ec1u l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1t ch\u1ea9n, truy\u1ec1n t\u1eadp h\u1ee3p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n c\u00f9ng t\u00fang l\u1ea1i : chia ra h\u1ea1ng ngh\u00e8o qu\u00e1, h\u1ea1ng ngh\u00e8o v\u1eeba, h\u1ea1ng b\u00e9 nh\u1ecf \u0111\u1ec3 li\u1ec7u ph\u00e1t ch\u1ea9n cho. M\u1ed9t th\u00e1ng sau, n\u1ebfu th\u1ea5y \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eafc m\u1eb7t th\u00ec th\u00f4i, n\u1ebfu c\u00f2n ch\u1eadt v\u1eadt th\u00ec chu\u1ea9n cho theo \u0111\u00f3, ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1t ch\u1ea9n\u201d.<\/p>\n<p>Th\u0103ng : Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Vi\u1ec7n l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay ; Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Ch\u1ea5n l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay ; Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 l\u00e0 T\u00f4 V\u0103n Tr\u1ef1c l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay ; Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Tr\u1ecb l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ch\u1ee7 s\u1ef1 T\u00e0o ch\u00ednh Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ngh\u0129a l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00e0o ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Gi\u1ea3m b\u1edbt cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u00e2ng ti\u1ebfn c\u00e1c ph\u1ea9m v\u1eadt. Vua d\u1ee5 b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2ng ti\u1ebfn c\u00e1c th\u1ed5 s\u1ea3n c\u0169ng l\u00e0 l\u1ec5 k\u1ebb d\u01b0\u1edbi cung ph\u1ee5ng ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i ch\u1eb3ng n\u1ee1 \u0111\u1ec3 d\u00e2n ph\u1ea3i nh\u1ecdc nh\u1eb1n v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ea1y tr\u1ea1m \u0111em ti\u1ebfn. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay ph\u00e0m g\u1eb7p nh\u1eefng ng\u00e0y t\u1ebf Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu v\u00e0 ng\u00e0y ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd th\u00e1ng 11, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng theo l\u1ec7 d\u00e2ng ti\u1ebfn cam \u0111\u01b0\u1eddng ; th\u00e1ng 12 ng\u00e0y k\u1ef5 \u1edf \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh : H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn cam \u0111\u01b0\u1eddng, Nam \u0110\u1ecbnh ti\u1ebfn m\u1eafm r\u01b0\u01a1i. C\u00f2n \u0111\u1ec1u cho th\u00f4i h\u1ebft.<\/p>\n<p>B\u1ecdn quan Phi\u00ean l\u00e0 b\u1ecdn \u1ed1c nha Li\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng Li\u00eam v\u00e0 \u1ed1c nha Y\u1ebft Tr\u00e1ch nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Xi\u00eam \u1edf ph\u1ee7 C\u1ea7n Thu, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 6 t\u00ean t\u00ec t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c v\u00e0 h\u01a1n 200 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn b\u1ebfn Tr\u00e0 Lai (thu\u1ed9c s\u00f4ng l\u1edbn n\u01b0\u1edbc Nam Vang). L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 b\u00e1o \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng sai ngay th\u1ecb v\u1ec7 Ph\u1ea1m V\u0103n Ph\u1ea1t v\u00e0 L\u00ea Kim Tr\u1ee3 : 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i Quang H\u00f3a, chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho Tham t\u00e1n Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Th\u1ecfa mau ph\u00e1i qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ti\u1ec5u ; 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i Nam Vang chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho b\u1ecdn Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng li\u1ec7u sai binh thuy\u1ec1n \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, r\u1ed3i li\u1ec1n l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. V\u00e0 t\u00e2u b\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n th\u1ee9 : nguy\u00ean 3 m\u1eb7t t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169 \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp th\u00eam n\u00fai \u0111\u1ea5t, m\u1ed7i c\u00e1i cao tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 25 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00f2m v\u00e0o trong th\u00e0nh. L\u1ea1i k\u00e9o c\u00e1c th\u1ee9 \u0111\u1ea1i b\u00e1c l\u00ean tr\u00ean n\u00fai \u0111\u1ea5t nh\u1eb1m b\u1eafn qu\u00e2n gi\u1eb7c. C\u00e1c binh thuy\u1ec1n c\u00e1c v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu thu\u1ed9c dinh Long v\u00f5 h\u1eefu do Kinh ph\u00e1i, hi\u1ec7n nay \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 k\u00edn r\u1eb1ng : M\u1ea7m gi\u1eb7c s\u00f3t \u1edf Phi\u00ean An kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, th\u1ebf t\u1ea5t m\u00f2n m\u1ecfi t\u00e0n h\u00e9o l\u1eafm r\u1ed3i, n\u00ean t\u00f9y c\u01a1 s\u1edbm h\u1ea1 l\u1ea5y th\u00e0nh, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 qu\u00e2n \u0111\u00f3ng l\u00e2u ? V\u1eady n\u00ean b\u00e0n t\u00ednh ngay, \u0111\u1ed1c th\u00fac t\u01b0\u1edbng s\u0129, h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, c\u1ed1t sao m\u1ed9t tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 cho xong vi\u1ec7c. N\u1ebfu trong \u0111\u00f3 c\u00f2n c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u1ea3n ng\u1ea1i g\u00ec, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u k\u00edn. V\u00e0 n\u00ean k\u00e9o nhi\u1ec1u l\u00e1 c\u1edd v\u1ea3i v\u00e0ng vi\u1ebft 4 ch\u1eef to : \u201cH\u1ea1 l\u1ec7nh chi\u00eau h\u00e0ng\u201d d\u1ef1ng \u1edf 4 g\u00f3c th\u00e0nh khi\u1ebfn cho qu\u00e2n gi\u1eb7c trong th\u00e0nh tr\u00f4ng th\u1ea5y. Ng\u01b0\u1eddi ra h\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, th\u00ec \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f4 th\u1ebf, d\u1ec5 \u0111\u00e1nh ph\u00e1. L\u1ea1i n\u1eefa, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 : M\u1eadt tuy\u1ec3n l\u1ea5y s\u1ed1 d\u0169ng s\u0129, \u0111\u00eam sai v\u00e0o th\u00e0nh \u201cd\u01b0\u01a1ng m\u00e3\u201d ((1) H\u00e1n v\u0103n l\u00e0 \u201cd\u01b0\u01a1ng m\u00e3 th\u00e0nh\u201d t\u1ee9c l\u00e0 b\u1ee9c th\u00e0nh \u1edf gi\u1eefa kho\u1ea3ng th\u00e0nh l\u1edbn v\u00e0 h\u00e0o, cao 5 th\u01b0\u1edbc, d\u00e0y 6 th\u01b0\u1edbc x\u01b0a, tr\u00ean l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ee9c n\u1eef t\u01b0\u1eddng, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u1ea7m c\u1ef1 \u0111\u1ecbch v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 s\u00fac v\u1eadt ph\u1ea3i r\u00fat v\u00e0o t\u1eeb c\u00e1c n\u01a1i g\u1ea7n th\u00e0nh khi c\u00f3 gi\u1eb7c.1) gi\u1ebft gi\u1eb7c sao ch\u01b0a th\u1ea5y l\u00e0m ? Nay n\u00ean b\u00ed m\u1eadt ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng qu\u00e2n tinh d\u0169ng, t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u00eam v\u00e0o \u0111\u00e1nh \u00fap, \u1eadp gi\u1ebft nh\u1eefng qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf ngo\u00e0i qu\u00e1ch v\u00e0 \u1edf th\u00e0nh \u201cd\u01b0\u01a1ng m\u00e3\u201d \u0111\u1ec3 tri\u1ec7t v\u00e2y c\u00e1nh c\u1ee7a gi\u1eb7c, \u1ea5y l\u00e0 k\u1ebf cao. L\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang l\u1ef1a l\u1ea5y m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 t\u00f9 binh Xi\u00eam, ho\u1eb7c l\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, ho\u1eb7c l\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh, h\u1ec5 t\u00ean n\u00e0o bi\u1ebft r\u00f5 duy\u00ean c\u1edb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam g\u00e2y cu\u1ed9c binh \u0111ao v\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb quan qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh thua, ch\u1ea1y tr\u1ed1n, r\u1ed3i x\u00edch l\u1ea1i, \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh, x\u00e9t r\u00f5 nguy\u00ean \u1ee7y. Sau \u0111\u00f3, b\u1ecdn Gi\u1ea3ng li\u1ec1n gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn 2 t\u00ean t\u00f9 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam l\u00e0 t\u00ean S\u00fac v\u00e0 t\u00ean S\u1ea3n, giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n tra t\u1ea5n \u0111\u1ebfn c\u00f9ng r\u1ed3i gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng cho c\u00e1c quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 b\u00ecnh gi\u1eb7c Xi\u00eam. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c Xi\u00eam sang x\u00e2m l\u1ea5n, quan qu\u00e2n qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0111\u1ecbnh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u00e1nh nhau, \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh tan \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10.000 qu\u00e2n gi\u1eb7c, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, kh\u00f4ng ai d\u00e1m ng\u0103n tr\u1edf. Qu\u00e2n gi\u1eb7c s\u1ee3 oai, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 1 th\u00e1ng, nghe h\u01a1i \u0111\u00e3 tan v\u1ee1 ch\u1ea1y tr\u1ed1n ! Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, H\u00e0 Ti\u00ean v\u00e0 Nam Vang l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f4ng \u1ea5y th\u1ef1c ch\u1eb3ng nh\u1ecf. V\u1eady n\u00ean th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng t\u01b0\u1edbng s\u0129 ta. Chu\u1ea9n cho : X\u00e9t t\u1eeb tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf Thu\u1eadn C\u1ea3ng n\u0103m ngo\u00e1i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc sau c\u00f3 tham d\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0y, t\u1eeb tham t\u00e1n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n l\u00ednh, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ai tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i t\u00f2ng chinh r\u1ed3i v\u00ec sai \u0111i vi\u1ec7c kh\u00e1c, tr\u1edf v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, c\u0169ng th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u1ea3. C\u00f2n nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho n\u1eeda th\u00e1ng. Duy nh\u1eefng bi\u1ec1n binh 2 t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ecb thua tr\u1eadn, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c, th\u00ec c\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 chu\u1ed9c t\u1ed9i, v\u00e0 nh\u1eefng binh d\u00f5ng m\u1edbi \u0111\u1ebfn m\u00e0 gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia nh\u00e2n Nam K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c, n\u00ean ph\u00e1i kinh binh v\u00e0 l\u1ea5y h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nghe n\u00f3i gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n kh\u00f4ng t\u1ed1t, sai qu\u00e2n l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang. Th\u00f3i x\u1ea5u \u1ea5y th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 cho to l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 : T\u1eeb t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u n\u00ean y\u00eau th\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n s\u0129, t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch c\u1ed5 v\u00f5 khuy\u1ebfn kh\u00edch khi\u1ebfn cho gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng ; n\u1ebfu ai d\u00e1m sai khi\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang t\u1eeb 1 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean m\u00e0 t\u1ef1 ta bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c hay do ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c t\u00e2u h\u1eb7c th\u00ec t\u1ea5t tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. V\u00e0, nghi\u00eam c\u1ea5m binh d\u00f5ng c\u1ea9n th\u1eadn gi\u1eef k\u1ef7 lu\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u1ee7a d\u00e2n gian m\u1ed9t v\u1eadt g\u00ec, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m m\u1ea5t l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ; n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m, s\u1ebd x\u1eed b\u1eb1ng qu\u00e2n ph\u00e1p. L\u1ea1i nghe \u0111\u1ed3n \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t Nam K\u1ef3 c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u1ecdn c\u00f4n \u0111\u1ed3 h\u01b0 h\u1ecfng th\u1eeba c\u01a1, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ! V\u1ea3, sau khi lo\u1ea1n l\u1ea1c, ch\u00ednh n\u00ean c\u1ea5m ch\u1ea5p k\u1ebb b\u1ea1o, gi\u1eef cho d\u00e2n y\u00ean, \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n ph\u1eb3ng l\u1eb7ng, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 cho tr\u1ed9m c\u1eafp l\u1ebbn l\u00fat, l\u00e0m h\u1ea1i x\u00f3m l\u00e0ng ? \u0110\u00f3 l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 l\u00e3nh binh t\u00ecm c\u00e1ch nghi\u00eam tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Tr\u1ea5n Ninh, Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Ki\u1ec7u Hu\u1ed1ng v\u00e0 Ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri l\u00e0 Kh\u00e2m Khuy\u1ebft l\u00e0m ph\u1ea3n. Tr\u01b0\u1edbc kia, b\u1ecdn Hu\u1ed1ng th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0a th\u01b0 d\u1ecda n\u1ea1t v\u00e0 d\u1ee5 d\u1ed7, \u0111em l\u00f2ng s\u1ee3 h\u00e3i, b\u00e8n \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n, t\u00ecm c\u1edb n\u00f3i r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, d\u1ef1ng kho l\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n gi\u00e1p ph\u1ee7 h\u1ea1t \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a qu\u00e2n Xi\u00eam. Nh\u1eefng quan tr\u00fa ph\u00f2ng l\u00e0 b\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay gia h\u00e0m V\u1ec7 \u00fay T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n S\u1eed tin l\u1eddi tr\u00edch h\u01a1n 100 th\u00fa binh, sai c\u00f9ng Kh\u00e2m Khuy\u1ebft \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n. Ki\u1ec7u Hu\u1ed1ng b\u00e8n ng\u1ea7m t\u1eadp h\u1ee3p v\u00e0i ngh\u00ecn qu\u00e2n Man \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam \u0111\u00e1nh \u00fap \u0111\u1ed3n s\u1edf qu\u00e2n ta. Minh v\u00e0 S\u1eed, hai ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u1ebft. Kh\u00e2m Khuy\u1ebft \u0111\u1ebfn Xuy Huy\u1ec7n t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i m\u1ea5t. To\u00e1n qu\u00e2n ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc lui v\u1ec1, \u0111\u00e1nh thua, c\u0169ng tan ch\u1ea1y. B\u1ed1, \u00e1n Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c tin do vi\u00ean ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng ru\u1ed5i ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn b\u00e1o, li\u1ec1n sai quy\u1ec1n sung \u0110\u1ecbnh v\u00f5, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7n \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n M\u01b0\u1eddng Then truy\u1ec1n h\u1ecbch g\u1ecdi c\u00e1c th\u1ed5 d\u00f5ng ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 3 huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u1ea5y chia \u0111i ph\u00f2ng b\u1ecb. R\u1ed3i l\u01b0\u1ee3c \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cDuy\u00ean do g\u00e2y bi\u1ebfn, ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u00edch x\u00e1c, xin \u0111\u1ee3i x\u00e9t r\u00f5, s\u1ebd t\u00e2u ti\u1ebfp\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea5n Ninh t\u1eeb khi v\u1ec1 v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m m\u1ec7t qu\u00e2n s\u0129 ta, ph\u00ed ti\u1ec1n g\u1ea1o ta. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i ch\u0103m s\u00f3c v\u1ed7 v\u1ec1 cho nh\u00e2n d\u00e2n x\u1ee9 \u1ea5y, b\u1ea5y l\u00e2u h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n tr\u00ean ch\u0103n chi\u1ebfu. Nay v\u00f4 c\u1edb manh t\u00e2m l\u00e0m ph\u1ea3n, gi\u1ebft h\u1ea1i quan qu\u00e2n. Th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c v\u01b0\u1ee3t ngo\u00e0i t\u00ecnh v\u00e0 l\u00fd. Sau khi nghe n\u00f3i, kh\u00f4n xi\u1ebft t\u1ee9c gi\u1eadn. \u0110\u00e1ng l\u00fd ra ph\u1ea3i n\u00ean \u0111em qu\u00e2n h\u1ecfi t\u1ed9i, \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf s\u00e1ng v\u00e0 \u0111\u00fang \u0111\u1eafn. Nh\u01b0ng ngh\u0129 vi\u1ec7c x\u1ea3y th\u00ecnh l\u00ecnh trong \u0111\u00f3 c\u00f3 hay kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng l\u0169 h\u01b0 h\u1ecfng g\u00e2y n\u00ean bi\u1ebfn lo\u1ea1n, c\u00f2n ch\u01b0a th\u1ec3 bi\u1ebft. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y truy\u1ec1n h\u1ecbch b\u1ea3o nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc bi\u1ebft vi\u1ec7c \u0111i tuy\u00ean th\u1ecb d\u1eabn b\u1ea3o cho h\u1ecd \u0111\u1ea1i kh\u00e1i n\u00f3i r\u1eb1ng : H\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m t\u00f4i con tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u, nay gi\u1eb7c Xi\u00eam m\u01b0u toan x\u00e2m l\u1ea5n, ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 phao \u0111\u1ed3n \u0111e d\u1ecda ch\u1ee9 kh\u00f4ng t\u00e0i gi\u1ecfi g\u00ec kh\u00e1c. \u0110\u00e1ng n\u00ean theo gi\u00fap quan qu\u00e2n ra s\u1ee9c gi\u1ebft gi\u1eb7c, l\u1ea1i b\u1ecb gi\u1eb7c Xi\u00eam l\u1eeba b\u1ecbp, quay l\u1ea1i c\u1eafn c\u00e0n, l\u00e0 sao v\u1eady ? N\u1ebfu bi\u1ebft h\u1ebft s\u1ee9c h\u1ed1i h\u1eadn l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu vi\u1ec7c \u1ea5y qu\u1ea3 do 1-2 t\u00ean ph\u00eca t\u1ea1o v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang g\u00e2y bi\u1ebfn, m\u00e0 ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri n\u1ebfu b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng r\u1ed3i ra th\u00fa th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 tha h\u1ebft t\u1ed9i cho. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 do ch\u00ednh ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri m\u01b0u ph\u1ea3n m\u00e0 ph\u00eca t\u1ea1o v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang n\u1ebfu ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft \u0111em gi\u1ea3i n\u1ed9p th\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng c\u1ea3 c\u00f4ng sau. N\u1ebfu u m\u00ea, kh\u00f4ng t\u1ec9nh ng\u1ed9, m\u1ed9t khi quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn gi\u1ebft h\u1ebft s\u1ea1ch th\u00ec c\u00f3 \u0103n n\u0103n c\u0169ng mu\u1ed9n. C\u00f2n \u0111\u1ed3n \u1edf M\u01b0\u1eddng Then, t\u01b0\u1edfng gi\u1eb7c c\u0169ng ch\u01b0a d\u00e1m v\u1ed9i \u0111\u1ebfn. V\u1eady n\u00ean s\u1ee9c cho \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7n canh gi\u1eef nghi\u00eam m\u1eadt h\u01a1n n\u1eefa v\u00e0 d\u1ef1 tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf ch\u1ed7 \u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 cho qu\u00e2n d\u00f9ng\u201d. Sau \u0111\u00f3 c\u00f3 qu\u00e2n tan t\u1eeb Tr\u1ea5n Ninh ch\u1ea1y v\u1ec1, b\u1ecdn T\u00e2n h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng, t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kh\u00e1c n\u00e0o t\u01b0\u1ee3ng g\u1ed7, h\u00e1 c\u00f3 \u0111\u1ee9a c\u00f3 l\u00f2ng ph\u1ea3n ngh\u1ecbch nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd kh\u00f4ng h\u1edf c\u1ea1nh g\u00f3c ra sao ? Duy\u00ean c\u1edb ch\u1ec9 b\u1edfi c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u1eb3ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi m\u00e0 th\u00f4i\u201d. B\u00e8n gi\u00e1ng Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 c\u1ea5p. Truy t\u1eb7ng T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m ; Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n S\u1eed l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u theo ph\u1ea9m m\u1edbi m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Minh 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n S\u1eed 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c. C\u00f2n nh\u1eefng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh ch\u1ebft tr\u1eadn, \u0111\u1ec1u cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u01b0\u1edfng th\u00eam 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c, l\u1ea1i sai l\u1eadp \u0111\u00e0n \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh cho t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh, Xu\u00e2n t\u1eebng l\u00e0m quan \u1edf Ngh\u1ec7 An, th\u00f4ng thu\u1ed9c t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi, cho n\u00ean khi\u1ebfn \u0111i l\u00e0m ch\u1ee9c \u1ea5y. V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110o\u00e0i, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t l\u00e0 Ng\u00f4 T\u00e0i \u0110\u1eafc \u0111\u1ec1u \u0111em qu\u00e2n trong v\u1ec7 \u0111i theo. Con trai c\u1ee7a Xu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy\u00ean v\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a Xu\u00e2n l\u00e0 H\u1eefu sai Nh\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u cho \u0111em theo \u0111\u1ec3 sai b\u1ea3o. L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u 500 bi\u1ec1n binh H\u00e0 T\u0129nh v\u00e0 3 th\u1edbt voi Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111i g\u1ea5p. C\u00f2n Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eefu b\u1ea3o nguy\u00ean th\u00fa Ngh\u1ec7 An, c\u00f3 Ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i ; H\u1eadu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong nguy\u00ean th\u00fa H\u00e0 N\u1ed9i, c\u00f3 Ch\u1ec9 r\u00fat v\u1ec1 Kinh, c\u0169ng \u0111\u1ec1u cho l\u01b0u l\u1ea1i Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eefu dinh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n<\/p>\n<p>H\u1eefu qu\u00e2n ; Th\u1ed1ng ch\u1ebf V\u0169 l\u00e2m H\u1eefu d\u1ef1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Ti\u1ec1n qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ea1o Tr\u1ea5n T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu, \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n Xi\u00eam \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i Na Kham, X\u00e1n Ca. Qu\u1ea3n v\u1ec7 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u1ee3i do sau ph\u00e1i \u0111i c\u0169ng ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn h\u1ee3p l\u1ef1c c\u00f9ng \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. B\u1ed1, \u00e1n Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, V\u0169 \u0110\u0129nh c\u1ee9 theo tin b\u00e1o, t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNghe n\u00f3i gi\u1eb7c Xi\u00eam h\u00e3y c\u00f2n hung h\u0103ng, quan qu\u00e2n kh\u00f4ng n\u00ean chia ra nhi\u1ec1u ng\u1ea3. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean s\u1ee9c cho b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u1ee3i ch\u1edb n\u00ean \u0111em c\u00f4 qu\u00e2n v\u00e0o s\u00e2u \u0111u\u1ed5i k\u1ef3 c\u00f9ng, m\u00e0 n\u00ean t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i theo Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh, t\u1eadp h\u1ee3p cho d\u00e0y binh l\u1ef1c \u0111\u1ec3 thu c\u00f4ng t\u1ea5t th\u1eafng v\u1ea1n to\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u00e2n l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNay c\u00e1c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh, Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c. Vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y th\u00ec s\u00f4ng ng\u00f2i n\u00f4ng c\u1ea1n, thuy\u1ec1n b\u00e8 kh\u00f4ng th\u00f4ng ; \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 th\u00ec t\u1eeb t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ninh \u0111i 15 ng\u00e0y, \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Tr\u1ea5n T\u0129nh \u0111\u1ec1u h\u01a1n 10 ng\u00e0y : n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i kh\u00f3 nh\u1ecdc. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, 2 ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh v\u00e0 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh thu\u00ea d\u00e2n theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t thay \u0111\u1ed5i v\u1eadn t\u1ea3i. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thu\u00ea ai c\u0169ng lo s\u1ee3 v\u00ec s\u01a1n lam ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f4ng s\u00e1 do quan chi c\u1ea5p th\u00ec c\u00f3 h\u1ea1n, m\u00e0 do d\u00e2n thu\u00ea nhau th\u00ec l\u1ea1i t\u1ed1n g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n. Nay trong c\u00e1c ph\u1ee7, nh\u1eefng d\u00e2n \u1edf g\u1ea7n ti\u1ec7n g\u1ecdi th\u00ec \u0111\u00e3 t\u1ea3n \u0111i c\u1ea3, t\u1ea5t ph\u1ea3i r\u1ed9ng thu\u00ea d\u00e2n trong h\u1ea1t v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9. X\u00e9t ra t\u00ecnh h\u00ecnh r\u1ea5t l\u00e0 v\u1ea5t v\u1ea3. V\u1eady xin l\u1ea5y g\u1ea1o kho, l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4, ph\u00e0m khi sai qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u mang theo 6 uy\u1ec3n [l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4] v\u00e0 mu\u1ed1i g\u1eebng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u1ea1n l\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua y cho v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n ch\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng t\u00ednh to\u00e1n m\u00e0 l\u00e0m ; ho\u1eb7c tr\u1ea3 th\u00eam gi\u00e1 thu\u00ea cho d\u00e2n th\u1ecfa thu\u1eadn vui l\u00e0m, c\u1ed1t ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00f4ng chu th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng ph\u00e1p, ch\u1ee9 quy\u1ebft kh\u00f4ng l\u1ea5y n\u00ea v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 hi\u1ec3m tr\u1edf kh\u00f3 kh\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec7u b\u1ed5 L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean l\u00e0m L\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>C\u1ea5p 1000 chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n c\u00f3 l\u00f4ng cho bi\u1ec1n binh \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 thu\u1ed9c dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch Ngh\u1ec7 An. L\u1ea1i d\u1ee5 xem v\u1ec7 n\u00e0o c\u00f3 khuy\u1ebft c\u1ea3 ch\u00e1nh v\u1ec7 v\u00e0 ph\u00f3 v\u1ec7 th\u00ec li\u1ec1n ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e2u n\u0103m, \u0111\u1ee7 s\u1ee9c c\u00e1ng \u0111\u00e1ng, cho quy\u1ec1n sung ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, khi\u1ebfn s\u1ef1 cai qu\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed1ng.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQuan ch\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c Xi\u00eam, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e0 b\u1eaft s\u1ed1ng gi\u1ea3i n\u1ed9p kh\u00e1 nhi\u1ec1u\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam v\u00e0o c\u01b0\u1edbp, vua Phi\u00ean tr\u01b0\u1edbc t\u1ef1 b\u1ecf ch\u1ea1y sang ta m\u00e0 b\u1ecdn quan Phi\u00ean l\u1ea1i hay \u0111em l\u00f2ng \u0111\u00e1nh k\u1ebb ch\u1ed1ng l\u1ea1i nh\u00e0 vua, thu l\u01b0\u1ee3m qu\u00e2n t\u00e0n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c Xi\u00eam, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. Chu\u1ea9n cho l\u1ea5y ra 2.000 quan ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u0111\u1ebfn qu\u00e2n Phi\u00ean \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd khuy\u1ebfn kh\u00edch. R\u1ed3i x\u00e9t xem nh\u1eefng \u0111\u1ea7u m\u1ee5c n\u00e0o c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, s\u1ebd t\u00f9y theo ph\u1ea9m tr\u1eadt cao th\u1ea5p, \u0111em g\u1ea5m \u0111o\u1ea1n, nhi\u1ec5u, sa, tr\u1eebu \u0111\u1ebfn, may th\u00e0nh \u00e1o cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e1i, v\u00e0 li\u1ec7u c\u1ea5p cho ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long r\u1ed3i tuy\u00ean \u0111\u1ecdc Ch\u1ec9 d\u1ee5 khen ng\u1ee3i \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd bi\u1ebft \u00e2n \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. L\u1ea1i \u0111em h\u1ecd t\u00ean quan ch\u1ee9c c\u1ee7a b\u1ecdn quan n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean v\u00e0 c\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u1ee7a h\u1ecd chia t\u1eebng h\u1ea1ng, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 cho th\u00eam quan ch\u1ee9c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Gi\u1ea3ng l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh qua v\u1ee5ng Long \u00dac v\u00e0 v\u1ee5ng S\u00e0 N\u0103ng, gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 tr\u1ed1n ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i, v\u1eady xin \u0111\u1ee3i qu\u00e2n H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea \u0111\u1ea1o Kha L\u0103ng v\u1ec1 th\u00e0nh Nam Vang \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p, li\u1ec1n th\u00e2n \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh, t\u00f9y c\u01a1 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, gi\u1eb7c Xi\u00eam nghe h\u01a1i \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa, ch\u00ednh l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111ang t\u1ed1t. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ed1c th\u00fac binh d\u00f5ng ti\u1ebfn mau, c\u1ed1t \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh m\u1ed9t phen, \u0111u\u1ed5i gi\u1eb7c Xi\u00eam ra ngo\u00e0i c\u00f5i, ch\u1edb n\u00ean ch\u1eadm tr\u1ec5, loanh quanh, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed1n tho\u00e1t\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Th\u01b0\u1edbc l\u00e0 gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n, t\u1ee5 t\u1eadp c\u00f9ng b\u1ecdn ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111ang tr\u1ed1n l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ba An, l\u1ea9n l\u00fat \u1edf r\u1eebng An Ch\u00e2u. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng ph\u00e1i \u1ee7y vi\u00ean hi\u1ec7u l\u1ef1c l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam \u0111i d\u1ee5 h\u00e0ng ; l\u1ea1i khi\u1ebfn b\u1ecdn Qu\u1ea3n c\u01a1 Trung ti\u1ec7p l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Nguy\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Trung c\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n \u0110inh, \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi h\u1ed9i c\u00f9ng qu\u00e2n l\u00ednh c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean ph\u00e1i \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u. Qu\u00e2n t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, b\u1ecdn V\u00f5 V\u0103n Nguy\u00ean c\u00f9ng qu\u00e2n B\u1eafc Ninh ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 3 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, c\u00f2n \u0111\u1ec1u tan tr\u1ed1n. B\u1ecdn Nguy\u00ean b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ng\u1ee5y hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 10 t\u00ean v\u1edbi kh\u00ed gi\u1edbi, \u1ea5n t\u00edn \u0111em n\u1ed9p. D\u00e2n L\u1ec7 Vi\u1ec5n, An Ch\u00e2u, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng theo D\u01b0\u01a1ng Tam \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh xin th\u00fa, \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111\u1ec1u th\u1ea3 cho v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n \u0111\u1ec3 h\u1ecd m\u00e1ch b\u1ea3o l\u1eabn nhau, ra s\u1ee9c b\u1eaft gi\u1eb7c. R\u1ed3i \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111em \u0111\u1ee7 s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua khen, d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng b\u1ecdn V\u00f5 V\u0103n Nguy\u00ean v\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n \u0110inh \u0111\u1ec1u gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p. Binh d\u00f5ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 500 quan ti\u1ec1n, vi\u00ean quan c\u00f3 t\u1ed9i l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Tam \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u01a1n khai ph\u1ee5c l\u00e0m c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i. B\u1ed9 bi\u1ec1n 2 t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec3n v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0110\u1ed7 V\u0103n Giai \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Sai Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, to\u00e1n gi\u1eb7c B\u1ea3o L\u1ea1c l\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Trung Th\u1ea3ng, qu\u00e2n ta quay v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf Hi\u00ean L\u0129nh. Quan t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 b\u00e1o v\u1edbi L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec3 xin qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7. \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng b\u00e8n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCao B\u1eb1ng ngay sau khi th\u1ed5 ph\u1ec9 lan tr\u00e0n tuy c\u00f3 \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, nh\u01b0ng ngh\u1ecbch Huy\u1ec1n v\u00e0 ngh\u1ecbch C\u1eadn h\u00e3y c\u00f2n tr\u1ed1n ch\u1ebft, d\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng du l\u1ea1i c\u00e0ng u m\u00ea b\u1ecb b\u01b0ng b\u00edt n\u00ean ch\u00fang m\u1edbi th\u1eeba c\u01a1 th\u00f4ng v\u1edbi ngh\u1ecbch V\u00e2n, t\u1ee5 h\u1ecdp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, l\u1ea1i n\u1ed5i d\u1eady. Nh\u01b0ng c\u00e1i c\u1edb s\u1edf d\u0129 ch\u00fang \u0111\u1ebfn hung h\u0103ng ng\u00f4ng cu\u1ed3ng nh\u01b0 th\u1ebf, l\u00e0 c\u0169ng b\u1edfi quan qu\u00e2n ta d\u1ea7n sinh ki\u00eau c\u0103ng, khinh nh\u1eddn, kh\u00f4ng ch\u1ecbu chu\u1ea9n b\u1ecb, chia qu\u00e2n l\u00f9ng t\u00ecm nh\u1eefng n\u01a1i r\u1eebng r\u1eadm, th\u00e0nh th\u1eed thanh th\u1ebf h\u01b0 nh\u01b0\u1ee3c, n\u00ean ch\u00fang m\u1edbi nh\u00e2n k\u1ebd s\u01a1 h\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c. Kh\u00f4ng th\u1ebf, sao ch\u00fang kh\u00f4ng n\u1ed5i l\u00ean ngay l\u00fac quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1 Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, m\u00e0 l\u1ea1i ch\u1ed1ng c\u1ef1 v\u1edbi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n \u1edf Cao B\u1eb1ng ? Th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u01b0 l\u1ea5y c\u01a1 Nh\u1ea5t thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc Ninh \u0111i th\u00fa, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTo\u00e1n gi\u1eb7c \u1edf An Ch\u00e2u \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, th\u00ec L\u1ea1ng S\u01a1n hi\u1ec7n nay y\u00ean \u1ed5n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ngo\u00e1i lo \u1edf ph\u00eda sau. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u00e2n \u0111em d\u0103m ba bi\u1ec1n binh th\u1ee7 h\u1ea1, mau \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 b\u00e0n vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. V\u1ea3, ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi do ta l\u1ef1a ch\u1ecdn, c\u1ea5t nh\u1eafc l\u00ean \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c n\u00e0y, n\u00ean ngh\u0129 c\u1ea3m k\u00edch, c\u1ed1 g\u1eafng, gi\u1ebft gi\u1eb7c, l\u1eadp c\u00f4ng, c\u1ed1t c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng, cho kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi th\u00ec s\u00e1ng, tr\u00e1ch m\u00ecnh th\u00ec qu\u00e1ng ! Ch\u1ec9 nh\u1eefng b\u00e0n su\u00f4ng tr\u00ean gi\u1ea5y t\u1edd, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh hi\u1ec7u g\u00ec c\u1ea3 !\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 qu\u1edf b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh m\u1ed9t \u0111\u1ea1o quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u00e0ng kh\u00f4ng c\u00f3 ai d\u00e1m ng\u0103n tr\u1edf, oai qu\u00e2n l\u1eebng l\u1eaby bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o ! Th\u1ebf m\u00e0, sau khi l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u1ec9nh r\u1ed3i, \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng bi\u1ebft th\u1eeba th\u1eafng \u0111\u00e1nh b\u1eaft d\u01b0 \u0111\u1ea3ng, l\u1ea1i ch\u1eb3ng hay nghi\u00eam c\u1ea5m qu\u00e2n s\u0129 \u0111\u1ec3 cho tr\u00e0n ra b\u1ed1n ph\u00eda c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n gian \u0111ang tan t\u00e1c l\u1ea9n l\u00fat, qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u00e8n l\u1ea1i th\u1eeba h\u1edf n\u1ed5i d\u1eady. T\u1ed9i \u1ea5y c\u00f2n \u0111\u1ec3 cho ai ? Nay n\u00ean c\u1ed5 v\u00f5 khuy\u1ebfn kh\u00edch t\u01b0\u1edbng s\u0129 s\u1edbm l\u00e0m th\u00e0nh c\u00f4ng, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 k\u00e9o qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n. N\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, \u0103n h\u1ea1i l\u01b0\u01a1ng, th\u00ec c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i sau \u0111\u00e2u. V\u1ea3, t\u1eadp t\u1ea5u tr\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 n\u00f3i b\u00e0y k\u1ebf d\u1ee5 gi\u1eb7c, n\u1ebfu l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 l\u1eddi, th\u00ec b\u1ecdn ch\u00fang m\u1eafc b\u1eaby mai ph\u1ee5c, t\u1ea5t ph\u1ea3i tan v\u1ee1 ngay, sao \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng th\u1ea5y b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn ? H\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec s\u1ee3 vi\u1ec7c ng\u1ea1i kh\u00f3, nh\u1eefng toan l\u00f9i b\u01b0\u1edbc, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra chuy\u1ec7n \u1ea5y \u0111\u1ec3 mong l\u1ea5p li\u1ebfm \u0111\u00f3 ch\u0103ng ? V\u1ea3, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e1i qu\u00e2n hi\u1ec7p \u0111\u00e1nh, nay l\u1ea1i c\u00f3 Ch\u1ec9 cho L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n th\u00e2n \u0111\u1ed1c binh d\u00f5ng \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ti\u1ec5u, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean vui h\u00f2a, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, g\u00f3p s\u1ee9c \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng, c\u1ed1t sao m\u1ed9t phen m\u1edf r\u1ed9ng m\u01b0u m\u00f4, s\u1edbm gi\u1ebft h\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c cho y\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eadm tr\u1ec5, loanh quanh tr\u00f4ng ng\u00f3ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3ng l\u00e2u l\u00e0 m\u1ea5t nhu\u1ec7 kh\u00ed qu\u00e2n ta t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb t\u1ed9i !\u201d.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn v\u00e0 quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n L\u00e2m Ph\u1ee7 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecdn quan n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean l\u00e0 Tr\u00e0 Tri Long \u0111\u00e1nh tan gi\u1eb7c Xi\u00eam \u1edf Ba C\u1ea7u Nam, \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u1ee7y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh C\u00e1t c\u00f9ng Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Th\u1ecfa \u0111em binh d\u00f5ng c\u00f9ng nhau \u0111\u1ed1c th\u00fac \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh. Sau \u0111\u00f3, b\u1ecdn \u1ed1c nha Y Tr\u00e1ch Xu l\u1ea1i \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c \u1edf Kha L\u0103ng ; gi\u1eb7c ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn Tr\u00e0 L\u0103ng. L\u1ea1i ph\u00e1i nguy\u00ean Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Phi\u00ean An l\u00e0 Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam \u0111\u1ebfn x\u1ee9 An Khu, \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3n ch\u1eb7n. Nay qu\u00e2n gi\u1eb7c lui \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn S\u01a1n Ph\u1ee7, Ba Lai, th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u01b0 cho c\u00e1c tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang b\u00e0n t\u00ednh m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u1ee3i t\u1edd t\u01b0 Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1p l\u1ea1i, s\u1ebd t\u00f9y c\u01a1 h\u1ed9i ti\u1ec5u ngay\u201d. (Tr\u00e0 L\u0103ng : t\u00ean \u0111\u1ea5t ; Ba Lai : t\u00ean ph\u1ee7).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan, l\u1ea1i b\u1ecb quan phi\u00ean ch\u1eb7n \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, ch\u1eafc \u0111\u00e3 m\u1ea5t v\u00eda, ho\u1ea3ng s\u1ee3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn c\u1ea3 nh\u1eefng khi nghe ti\u1ebfng h\u1ea1c k\u00eau gi\u00f3 th\u1ed5i [T\u00edch truy\u1ec7n t\u1eeb <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tr%E1%BA%ADn_Ph%C3%AC_Th%E1%BB%A7y\">tr\u1eadn Ph\u00ec Th\u1ee7y<\/a>.]. V\u1eady c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean mau ch\u00f3ng chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh cho s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. C\u00f2n c\u00f4ng vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf Nam Vang x\u1ebfp \u0111\u1eb7t\u201d. Chu\u1ea9n cho Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn \u0111em binh d\u00f5ng theo \u0111i tr\u01b0\u1edbc, v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, g\u00f3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh th\u00e0nh. Sau \u0111\u00f3, b\u1ed5 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 An Giang, cho t\u1ea1m l\u00e0m H\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng tu\u1ea7n ph\u1ee7, v\u1eabn \u1edf l\u1ea1i th\u00e0nh Nam Vang, hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng b\u00e0n l\u00e0m vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ec3 nh\u1edd tay quen gi\u00fap vi\u1ec7c. C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cHo\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ch\u00ea L\u0103ng, \u0111u\u1ed5i b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u1ed1n, th\u00ec ti\u1ebfp tin, do th\u1ee7y \u0111\u1ea1o Nam Vang b\u00e1o l\u1ea1i r\u1eb1ng con \u0111\u01b0\u1eddng Ph\u1ee7 L\u1eadt c\u00f2n nhi\u1ec1u tr\u1edf ng\u1ea1i, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 c\u00f9ng V\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi do \u0111\u01b0\u1eddng Nam Vang kh\u00e1c, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn X\u00e0 N\u0103ng t\u00f9y c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u00e1nh\u201d (Ph\u1ee7 L\u1eadt : t\u00ean ph\u1ee7).<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u00e3 th\u0103ng cho ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u00ecm h\u1ebft m\u01b0u k\u1ebf l\u00e0m cho x\u1ee9ng v\u1edbi nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111\u00e3 giao\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o ch\u1ebft. T\u1ea1o l\u00fac m\u1edbi b\u1ecb b\u1ec7nh l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf s\u00e1ch Tr\u00fa C\u1ea9m, \u0111\u1ebfn nay b\u1ec7nh n\u1eb7ng, ch\u1ebft. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng, chu\u1ea9n cho c\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec3n l\u00e0m L\u00e3nh binh L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKho ch\u1ee9a di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng c\u00f2n \u00edt, \u0111\u00e3 t\u01b0 v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i chuy\u1ec3n giao \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng. Nh\u01b0ng H\u00e0 N\u1ed9i l\u1ea1i vin c\u1edb b\u1eadn vi\u1ec7c, \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean kh\u00f4ng ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111em \u0111\u1ebfn cho !\u201d. Vua li\u1ec1n sai b\u1ed9 H\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea chi\u1ebfu theo s\u1ed1 \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, v\u00e1t qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n v\u1eadn t\u1ea3i \u0111i, r\u1ed3i do B\u1eafc Ninh v\u00e0 L\u1ea1ng S\u01a1n thay l\u01b0\u1ee3t nhau m\u00e0 chuy\u1ec3n gi\u1ea3i. C\u00f2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y t\u1ea1 s\u1ef1 \u0111un \u0111\u1ea9y th\u00ec truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh L\u00ea Nguy\u00ean Hy v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n m\u1eadt t\u00e2u : \u201cDo th\u00e1m bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u1edf \u0110\u1ed1ng \u0110\u00e1 l\u00e0ng Ch\u00e2n L\u1ea1i thu\u1ed9c Ph\u1ee5ng H\u00f3a v\u00e0 mi\u1ec1n r\u1eebng n\u00fai thu\u1ed9c Gia Vi\u1ec5n v\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c m\u01b0u toan g\u00e2y vi\u1ec7c. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 phi t\u01b0 cho H\u00e0 N\u1ed9i, theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 ph\u00f2ng th\u1ee7. L\u1ea1i \u0111\u1ed1c th\u00fac Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u01a1ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 Gi\u00e1p V\u0103n T\u00e2n v\u00e0 Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan l\u00e0 V\u0169 Th\u1ebf Gi\u1edbi \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i n\u1eefa, l\u00ednh t\u1ec9nh v\u00ec ph\u1ea3i sai ph\u00e1i \u0111i h\u1ebft, v\u1eady xin s\u1eafc sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh g\u1ea5p \u0111i\u1ec1u 500 qu\u00e2n mau \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef [Ninh B\u00ecnh]\u201d. Vua li\u1ec1n sai truy\u1ec1n d\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1i ngay \u0111\u00fang nh\u01b0 s\u1ed1 qu\u00e2n \u0111\u00e3 xin.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNinh B\u00ecnh l\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, s\u1ef1 n\u00e0y l\u00e0 vi\u1ec7c qu\u00e2n kh\u1ea9n c\u1ea5p, sao ch\u1eb3ng t\u01b0 tr\u00ecnh ch\u1ed7 g\u1ea7n m\u00e0 l\u1ea1i t\u00e2u xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1eafc sai ph\u00e1i qu\u00e2n, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u1ea1i th\u00eam b\u1eadn r\u1ed9n \u0111i l\u1ea1i ? Hay l\u00e0 Ninh B\u00ecnh t\u1ef1 cho r\u1eb1ng \u1edf kh\u00e1c h\u1ea1t, ch\u1eb3ng ch\u1ecbu ph\u1ee5c t\u00f2ng, cho n\u00ean m\u1edbi n\u00f3i ra nh\u01b0 th\u1ebf ? Ho\u1eb7c gi\u1ea3, \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u01b0 b\u00e1o m\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c b\u1ecf m\u1eb7c ngo\u00e0i tai, ch\u1eb3ng ch\u1ecbu \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 s\u1edb t\u00e2u \u1ea5y ? Trong \u1ea5y s\u1ef1 t\u00ecnh th\u1ebf n\u00e0o, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 L\u00ea Nguy\u00ean Hy v\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u1ea1i, s\u1ebd xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 thi h\u00e0nh. V\u1ea3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ra ki\u00eam h\u1ea1t c\u1ed1t \u0111\u1ec3 t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 tu\u1ea7n ph\u1ee7 gi\u00fap nhau tr\u00f4ng nom chung, n\u00ean m\u1edbi giao cho tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ki\u1ec1m ch\u1ebf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb : ph\u00e0m c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng th\u00ec \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 c\u0169ng \u0111\u1ec1u n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng b\u00e0n t\u00ednh, sao g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng s\u1ef1 ch\u1eb3ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u1edf ki\u00eam h\u1ea1t ? Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 : n\u0103m ngo\u00e1i, qu\u00e2n \u00e1c man qu\u1ea5y r\u1ed1i \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, m\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 ch\u1eb3ng ch\u1ecbu tr\u00f9 t\u00ednh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9 gi\u00fap nhau ? Nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 ki\u00eam h\u1ea1t l\u00e0m g\u00ec. V\u1eady, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nghi\u00eam qu\u1edf l\u1ea7n n\u1eefa. T\u1eeb nay n\u1ebfu Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i ki\u00eam h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa ki\u00eam h\u1ea1t Ph\u00fa Y\u00ean, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh ki\u00eam h\u1ea1t Kh\u00e1nh H\u00f2a, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean ki\u00eam h\u1ea1t Bi\u00ean H\u00f2a, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng ki\u00eam h\u1ea1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t H\u00e0 Ti\u00ean, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh ki\u00eam h\u1ea1t H\u00e0 T\u0129nh, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh ki\u00eam h\u1ea1t Ninh B\u00ecnh, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean ki\u00eam h\u1ea1t H\u01b0ng Y\u00ean, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean ki\u00eam h\u1ea1t Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng H\u00f3a, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i ki\u00eam h\u1ea1t Th\u00e1i Nguy\u00ean, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean ki\u00eam h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng B\u00ecnh ki\u00eam h\u1ea1t Cao B\u1eb1ng. Ph\u00e0m c\u00f3 nh\u1eefng s\u1ef1 v\u1ee5 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n c\u01a1, vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi cho \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c b\u1eaft c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n, t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 ki\u00eam h\u1ea1t \u0111\u1ec1u n\u00ean coi nh\u01b0 m\u1ed9t th\u1ec3, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef3 th\u1ecb t\u1ec9nh n\u00e0y t\u1ec9nh kia. N\u1ebfu t\u1ec9nh thu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 \u00fd coi khinh kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u01b0 tr\u00ecnh th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 ki\u00eam h\u1ea1t h\u1eb7c t\u00e2u. N\u1ebfu \u0111\u00e3 t\u01b0 tr\u00ecnh m\u00e0 \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 ki\u00eam h\u1ea1t kh\u00f4ng ch\u1ecbu tr\u00f9 t\u00ednh l\u00e0m cho th\u00ec c\u0169ng cho tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh ho\u1eb7c l\u00e3nh binh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh thu\u1ed9c h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eb7c t\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKhi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tin Ninh B\u00ecnh c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, li\u1ec1n ph\u00e1i L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Chung \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi k\u00edp \u0111\u1ebfn Chi N\u00ea h\u1ed9i ti\u1ec5u v\u00e0 l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 cho Ninh B\u00ecnh bi\u1ebft \u0111\u1ebfn h\u1ed9i. Sau ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9 d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng, th\u00ec l\u1ea1i l\u1ef1a ph\u00e1i th\u00fa binh v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNinh B\u00ecnh, \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 ph\u00e1i 1 v\u1ec7 kinh binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee7 gi\u00fap cho vi\u1ec7c tr\u1ea5n \u00e1p r\u1ed3i c\u00f2n bi\u1ec1n binh do H\u00e0 N\u1ed9i ph\u00e1i \u0111i th\u00ec cho r\u00fat v\u1ec1 ngay, \u0111\u1ec3 gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh. L\u1ea1i n\u1eefa, \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 b\u00e1o, li\u1ec1n ph\u00e2n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u, l\u00e0m th\u1ebf \u0111\u00e3 l\u00e0 th\u1ecfa \u0111\u00e1ng r\u1ed3i. V\u1eady m\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hy trong t\u1eadp t\u1ea5u tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5, l\u1ea1i xin xu\u1ed1ng s\u1eafc cho ph\u00e1i qu\u00e2n. Th\u1ef1c l\u00e0 h\u00e0m h\u1ed3 ! V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf\u201d.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t hai v\u1ec7 Uy d\u0169ng v\u00e0 Tr\u00e1ng d\u0169ng. L\u1ea5y \u1edf D\u1ef1c uy, D\u1ef1c t\u00edn, D\u1ef1c th\u1eafng, D\u1ef1c th\u00e0nh m\u1ed7i \u0111\u1eb1ng 2 \u0111\u1ed9i, v\u00e0 D\u1ef1c ch\u1ea5n, D\u1ef1c th\u1ecbnh m\u1ed7i \u0111\u1eb1ng 1 \u0111\u1ed9i, t\u1ea5t c\u1ea3 10 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 v\u1ec7 Uy d\u0169ng, d\u00f9ng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ninh B\u00ecnh. L\u1ea5y \u1edf Tr\u1ea5n ph\u1ee7 1 \u0111\u1ed9i, \u1edf s\u00e1u Ki\u00ean m\u1ed7i ki\u00ean 1 \u0111\u1ed9i, \u1edf D\u1ef1c v\u0129nh, D\u1ef1c c\u01b0\u1eddng, D\u1ef1c \u0111\u1ecbnh, m\u1ed7i \u0111\u1eb1ng 1 \u0111\u1ed9i, t\u1ea5t c\u1ea3 10 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 v\u1ec7 Tr\u00e1ng d\u0169ng, d\u00f9ng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i V\u0169 V\u0103n B\u1eb1ng quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef S\u01a1n T\u00e2y. L\u1ea1i tr\u00edch l\u1ea5y to\u00e0n \u0111\u1ed9i th\u1ee9 5 Trung sai, \u0111\u1ed9i Nh\u1ecb, \u0111\u1ed9i Tam H\u1eefu sai, \u0111\u1ed9i th\u1ee9 3 D\u1ef1c d\u0169ng, \u0111\u1ed9i th\u1ee9 1 D\u1ef1c h\u00f9ng, \u0111\u1ed9i th\u1ee9 2 D\u1ef1c tr\u00e1ng, \u0111\u1ed9i Tam, \u0111\u1ed9i T\u1ee9 T\u00e2n sai, \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, \u0111\u1ed9i Nh\u00ec, \u0111\u1ed9i T\u1ee9 H\u00f9ng sai, \u0111\u1ed9i th\u1ee9 3 \u1ee9ng sai, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i m\u1ed9t n\u1eeda, d\u1ed3n l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i, ph\u00e1i \u0111i Thanh Hoa, l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o v\u1ec7 Th\u1eafng v\u00f5 m\u1edbi \u0111\u1eb7t, theo qu\u1ea3n v\u1ec7 sai ph\u00e1i canh ph\u00f2ng.<\/p>\n<p>Sai quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n sung l\u00e0m Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i s\u1ee9, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ea7n s\u00e1ch Ti\u1ec1n dinh l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n sung Kinh l\u01b0\u1ee3c ph\u00f3 s\u1ee9, c\u1ea5p cho \u1ea5n quan ph\u00f2ng Kinh l\u01b0\u1ee3c, coi qu\u1ea3n c\u00e1c v\u1ec7 Kinh binh ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 bi\u1ec1n binh do H\u00e0 T\u0129nh ph\u00e1i \u0111i, nh\u1eb1m gi\u1edd l\u00e0nh ng\u00e0y 12, l\u00ean ng\u1ef1a ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ninh, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 Ki\u1ec7u Hu\u1ed1ng v\u00e0 Kh\u00e2m Khuy\u1ebft qu\u00ean \u01a1n, c\u1eafn tr\u1ea3, t\u1ef1 \u0111\u1eb7t ra ngo\u00e0i v\u00f2ng sinh th\u00e0nh, bu\u1ed9c ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u1ec3 t\u1ecf oai tr\u1eddi v\u00e0 r\u0103n k\u1ebb ngu mu\u1ed9i ngoan ng\u1ea1nh. Nay c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh, chu\u1ea9n cho m\u1ed9t m\u1eb7t truy\u1ec1n h\u1ecbch d\u1ee5 b\u1ea3o th\u1ed5 tri huy\u1ec7n v\u00e0 huy\u1ec7n th\u1eeba 8 huy\u1ec7n trong ph\u1ee7 : ai hay t\u00ecm c\u00e1ch ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c hai t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y gi\u1ea3i n\u1ed9p s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng v\u00e0 l\u1ea5y quan ch\u1ee9c c\u1ee7a hai t\u00ean \u1ea5y trao cho, khi\u1ebfn bi\u1ebft \u0103n n\u0103n, \u0111\u1ed5i m\u1edbi, \u0111\u1ec1u ngh\u0129 quy thu\u1eadn ; m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111\u1ed1c th\u00fac qu\u00e2n v\u00e0 voi ti\u1ebfn mau \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m s\u1ea1ch hai t\u00ean ph\u1ea3n ngh\u1ecbch v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u1ec3 d\u1eb9p y\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi. C\u00f2n m\u1ecdi vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu c\u0169ng c\u1ea7n ph\u1ea3i s\u1eafp x\u1ebfp s\u1eb5n. Hai t\u00ean ph\u1ea1m kia \u0111em l\u00f2ng ph\u1ea3n b\u1ed9i, noi theo th\u00f3i c\u0169 c\u1ee7a t\u00ean Chi\u00eau N\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, t\u1ef1 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 t\u1ed9i di\u1ec7t vong. \u0110\u00f3 tuy b\u1edfi con ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 c\u0169ng v\u00ec c\u1edb \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t x\u1ea5u. N\u1ebfu \u0111\u00e3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ph\u1ea3n t\u1eb7c \u1ea5y r\u1ed3i th\u00ec n\u00ean t\u00ecm \u0111\u1ecba th\u1ebf kh\u00e1c, d\u1eddi ph\u1ee7 l\u1ef5 ra c\u00e1ch ch\u1ed7 c\u0169 v\u00e0i d\u1eb7m, hay h\u01a1n m\u01b0\u01a1i d\u1eb7m, k\u00e9n trong \u0111\u00e1m th\u1ed5 ty l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u00f2ng chinh \u0111\u1eafc l\u1ef1c, chia \u0111\u1eb7t quan ch\u1ee9c, \u0111\u1ec3 cho chi\u00eau t\u1eadp v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n. R\u1ed3i t\u00e2u ngay \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, k\u00e9o qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i tuy cao tu\u1ed5i nh\u01b0ng \u0111\u00e1nh tr\u1eadn \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u; m\u1ed9t d\u1ea3i Tr\u1ea5n Ninh, ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1eebng th\u00e2n \u0111\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 v\u1ed1n \u0111\u00e3 th\u00f4ng thu\u1ed9c. V\u1eady, n\u00ean v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ra s\u1ee9c m\u1ed9t phen. Ch\u1ed7 \u1ea5y, nguy\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh qu\u00e1ch \u0111\u1ee7 c\u1eady, m\u00e0 d\u00e2n l\u1ea1i ch\u1eb3ng t\u1eadp quen chi\u1ebfn tr\u1eadn, th\u00ec c\u01a1 nghi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u0169ng d\u1ec5 th\u00e0nh c\u00f4ng. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c, khuy\u1ebfn kh\u00edch qu\u00e2n s\u0129 mau ch\u00f3ng ti\u1ebfn l\u00ean, c\u1ed1t mong m\u1ed9t tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ed9 l\u1ea1c ng\u01b0\u1eddi Man n\u00ean bi\u1ebft ra th\u00fa, quy thu\u1eadn, th\u00ec c\u0169ng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, li\u1ec7u th\u01b0\u1edfng cho. N\u1ebfu t\u00ean n\u00e0o c\u00f2n d\u00e1m ra m\u1eb7t ch\u1ed1ng c\u1ef1 ta, th\u00ec quy\u1ebft \u0111\u00e1nh gi\u1ebft k\u1ecbch li\u1ec7t, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, m\u1ed5 b\u1ee5ng, b\u00eau l\u00ean r\u1eebng n\u00fai \u0111\u1ec3 cho bi\u1ebft s\u1ee3, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00f9 nh\u1edd dung t\u00fang k\u1ebb gian \u0111\u1ec3 l\u1ed7i c\u00e1i \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u01b0\u1edbng. V\u1ea3, qu\u00e2n \u0111i tr\u00e8o l\u1ed9i, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi nh\u1ecdc nh\u1eb1n. Chu\u1ea9n cho v\u00e1t nhi\u1ec1u th\u1ea7y thu\u1ed1c d\u1ef1 b\u1ecb thu\u1ed1c thang ho\u00e0n t\u00e1n, cho \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Ph\u00f9ng \u0110\u1eafc Ninh, Bi\u00ean tu N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ef3nh theo \u0111i l\u00e0m t\u1eeb h\u00e0n trong qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201c500 bi\u1ec1n binh v\u1ec7 Uy v\u00f5 do H\u00e0 T\u0129nh ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u00e3 tr\u00edch l\u1ea5y 300 theo qu\u00e2n th\u1ee9 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh, c\u00f2n 200 \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ec3 b\u1eaft th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Qu\u1ef3nh L\u01b0u. L\u1ea1i c\u0103n c\u1ee9 theo s\u1ed1 qu\u00e2n do Kinh ph\u00e1i \u0111i l\u00e0 v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, v\u1ec7 Trung nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m, vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 s\u1ed1 qu\u00e2n l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7 thu\u1ed9c dinh Ti\u1ec1n phong h\u1eadu, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 1.600 bi\u1ec1n binh v\u00e0 10 th\u1edbt voi chi\u1ebfn, hi\u1ec7p c\u00f9ng Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111em \u0111i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. L\u1ea1i n\u1eefa, \u0111\u1ecba h\u1ea1t Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 b\u00e1o y\u00ean l\u1eb7ng, qu\u00e2n \u0111\u1ea1o \u1ea5y xin r\u00fat v\u1ec1 ngay. Khi v\u1ec1 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, giao cho L\u00e3nh binh V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean cai qu\u1ea3n \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u ban c\u1ea5p c\u00e1o s\u1eafc cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng : \u201cH\u1ed9i \u0111i\u1ec3n \u0111\u00e3 l\u00e0m xong, chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n \u0111\u1ecbnh : Ph\u00e0m nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 ho\u1eb7c th\u1ef1c th\u1ee5 \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1o s\u1eafc, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo m\u1eabu v\u0103n ngh\u0129 s\u1eb5n, d\u00f9ng ho\u1ea1t b\u1ea3n, x\u1ebfp ch\u1eef, in ra, c\u1ea5p cho. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy c\u1ea5p th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1eddi ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, do c\u00e1c nha tr\u00edch ra t\u1eeb trong s\u1ed5 s\u00e1ch s\u1eafp x\u1ebfp theo t\u1eebng lo\u1ea1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5, th\u0103ng th\u1ef1, gia h\u00e0m, th\u00ec c\u1ee9 nh\u1eb1m ng\u00e0y b\u1ea3n s\u00e1ch \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9 ph\u00ea chu\u1ea9n, theo nguy\u00ean ph\u1ea9m m\u00e0 c\u1ea5p. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f2n b\u1ecb gi\u00e1ng l\u01b0u th\u00ec \u0111\u1ee3i khi \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c s\u1ebd l\u00e0m. Nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean t\u1eadp \u1ea5m ho\u1eb7c \u1ea5m th\u1ee5, chi\u1ec3u theo ph\u1ea9m, \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p c\u00e1o s\u1eafc, th\u00ec ngh\u0129 th\u1ec3 th\u1ee9c v\u0103n kh\u00e1c c\u1ea5p cho\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ea3i ph\u1eadn V\u0129nh Long c\u00f3 th\u01b0\u01a1ng thuy\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, nh\u00e2n g\u1eb7p n\u1ea1n b\u00e3o, h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1ea1t v\u00e0o. Vua nghe tin, b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Xi\u00eam b\u1ecf t\u00ecnh giao hi\u1ebfu sinh vi\u1ec7c th\u00f9 h\u1eb1n, v\u00f4 c\u1edb g\u00e2y h\u1ea5n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong thuy\u1ec1n \u1ea5y \u1edf n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u0169ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam v\u1eady. Hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh quen l\u00e0m trinh th\u00e1m cho gi\u1eb7c Xi\u00eam, \u0111\u00e1ng n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i. Nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u0169 ti\u1ec3u nh\u00e2n \u1ea5y, ch\u1eb3ng th\u00e8m nghi\u00eam tr\u00e1ch. V\u1eady sai \u00e1p gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Nam Vang, do \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, l\u00f9a ra ngo\u00e0i c\u00f5i\u201d.<\/p>\n<p>C\u1eeda \u1ea3i v\u00e0 b\u1ebfn \u0111\u00f2 \u1edf hai t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Quang, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec c\u00f3 gi\u1eb7c, vi\u1ec7c bu\u00f4n b\u00e1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, thu\u1ebf kh\u00f3a thi\u1ebfu nhi\u1ec1u. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n l\u01b0\u1ee3ng cho gi\u1ea3m thu\u1ebf (Th\u00e1i Nguy\u00ean : gi\u1ea3m 5 ph\u1ea7n 10, S\u01a1n T\u00e2y : gi\u1ea3m 2 ph\u1ea7n 10).<\/p>\n<p>\u00e1c Man \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e9n xu\u1ed1ng c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ed3n bi\u00ean gi\u1edbi. Th\u00ed sai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u01a1 T\u0129nh man th\u1ee9 t\u01b0 l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n Ph\u1ee7 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, tr\u00fang t\u00ean \u0111\u1ed9c b\u1ecb ch\u1ebft. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua sai truy t\u1eb7ng Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, g\u1ea1o k\u00e9m. D\u00e2n kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n. D\u1ee5 cho quan t\u1ec9nh m\u1edf kho cho d\u00e2n vay. Nh\u1eefng t\u00f4 c\u00f2n thi\u1ebfu t\u1eeb v\u1ee5 \u0111\u00f4ng v\u00e0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u cho ho\u00e3n. D\u00e2n trong h\u1ea1t c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh nguy\u1ec7n b\u1ecf ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c ra quy\u00ean (6 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 gi\u00e0u quy\u00ean ti\u1ec1n 1050 quan, th\u00f3c 1000 h\u1ed9c). Ra l\u1ec7nh \u0111em s\u1ed1 quy\u00ean \u0111\u00f3 ph\u00e1t ch\u1ea9n ngay cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o t\u00fang. M\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i, S\u01a1n T\u00e2y c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi quy\u00ean ti\u1ec1n (3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 gi\u00e0u quy\u00ean ti\u1ec1n 2500 quan) th\u00ec b\u1ea5y gi\u1edd g\u1eb7p l\u00faa v\u1ee5 m\u00f9a ch\u00edn, c\u00f3 Ch\u1ec9 tr\u1ea3 l\u1ea1i. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, c\u0169ng sai quan t\u1ec9nh chia ph\u00e1t cho d\u00e2n ngh\u00e8o. R\u1ed3i chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n theo s\u1ed1 quy\u00ean nhi\u1ec1u hay \u00edt, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u0169 \u00e1o, mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 vi\u1ec7c \u0111i phu, \u0111i l\u00ednh, c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Tr\u1ea7n Nguy\u00ean T\u01b0\u1edfng, Lang trung b\u1ed9 Binh, l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Anh C\u00e1t L\u1ee3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7 \u1edf t\u1ea5n s\u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam, b\u1eafn 9 ph\u00e1t s\u00fang ch\u00e0o. Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u00e1n th\u1ee7 2 ph\u00e1o \u0111\u00e0i An H\u1ea3i v\u00e0 \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay tr\u00fa ph\u00f2ng l\u00e0 Cao V\u0103n \u0110i\u1ec7n, v\u00ec th\u1ea5y s\u1eafp \u0111\u1ebfn ng\u00e0y l\u1ec5 \u0110\u1ea1i t\u1ef1, kh\u00f4ng d\u00e1m b\u1eafn s\u00fang \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ec5. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cThuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn, theo l\u1ec7, c\u00f3 b\u1eafn s\u00fang \u0111\u00e1p l\u1ec5. Hu\u1ed1ng chi, b\u1eafn s\u00fang c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 h\u1ea1i quan h\u1ec7 g\u00ec \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf ? B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i sao m\u00e0 ch\u1eb3ng th\u00f4ng ngh\u0129a l\u00fd \u0111\u1ebfn th\u1ebf !\u201d. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng. S\u1eafc sai b\u1ed9 Binh t\u01b0 h\u1ed9i, v\u00e0 truy\u1ec1n cho 2 ph\u00e1o \u0111\u00e0i m\u1ed7i \u0111\u00e0i b\u1eafn ngay 3 ph\u00e1t s\u00fang \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ec5, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn n\u00f3i v\u1edbi ch\u1ee7 thuy\u1ec1n Anh C\u00e1t L\u1ee3i r\u1eb1ng : v\u1eeba \u0111\u00e2y, vi\u00ean gi\u1eef t\u1ea5n s\u1edf v\u00ec th\u1ea5y qu\u00fd qu\u1ed1c m\u1edbi \u0111\u1ebfn, n\u00ean ch\u01b0a d\u00e1m t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1eafn s\u00fang \u0111\u00e1p l\u1ec5 ; nay \u0111\u01b0\u1ee3c quan Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c truy\u1ec1n s\u1ee9c, m\u1edbi theo l\u1ec7 l\u00e0m. Sau \u0111\u00f3 sai b\u1ecdn sung bi\u1ec7n C\u00e1c v\u1ee5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n \u0111\u1ed5i mua v\u00f5 kh\u00ed v\u00e0 d\u1eb7n : n\u00ean gi\u1eef m\u1ed9t m\u1ef1c c\u00f4ng b\u00ecnh ch\u00ednh tr\u1ef1c, khi\u1ebfn sau n\u00f3 kh\u00f4ng n\u00f3i l\u1ea1i g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00ecnh, \u0111\u1ec3 gi\u1eef qu\u1ed1c th\u1ec3. C\u00f2n thu\u1ebf c\u1ea3ng th\u00ec \u0111\u00e1nh theo l\u1ec7 thuy\u1ec1n T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>L\u00e3nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cG\u1ea7y \u0111\u00e2y, ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin Ngh\u1ec7 An t\u01b0 b\u00e1o Tr\u1ea5n Ninh c\u00f3 gi\u1eb7c, xin ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u. L\u1ea1i n\u1eefa th\u1ed5 ph\u1ec9 Ninh B\u00ecnh th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t m\u01b0u toan g\u00e2y vi\u1ec7c. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 v\u00e1t 600 l\u00ednh th\u1ed5 Th\u1ecd Xu\u00e2n \u0111\u1ebfn T\u00e0m Ch\u00e2u, Lang Ch\u00e1nh \u0111\u1ec3 canh ph\u00f2ng v\u00e0 1000 l\u00ednh th\u1ed5 Thi\u1ec7u H\u00f3a chia \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea5n Ninh c\u00f3 \u0111\u1ed9ng ch\u1eb3ng qua do b\u1ecdn th\u1ed5 ty b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam ph\u1ec9nh ph\u1edd d\u1ee5 d\u1ed7, n\u00ean m\u1edbi manh t\u00e2m c\u00e0n b\u1eady l\u00e0m ph\u1ea3n. V\u1ea3, gi\u1eb7c Xi\u00eam tr\u01b0\u1edbc chia n\u0103m \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u1ea5n, \u0111\u1ea1o \u1edf Nam Vang \u2013 H\u00e0 Ti\u00ean r\u1ea5t l\u00e0 hung h\u0103ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, d\u1ea1 ch\u1ed9t h\u1ed3n xi\u00eau \u0111ang \u0111\u00eam ph\u1ea3i tr\u1ed1n ! \u0110\u1ed1i v\u1edbi hai \u0111\u1ea1o Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u2013 Tr\u1ea5n T\u0129nh, quan qu\u00e2n ta, m\u1edbi \u0111\u00e2y, l\u1ea1i k\u1ebf ti\u1ebfp b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. Duy c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c Hu\u1ed1ng, gi\u1eb7c Khuy\u1ebft \u1edf Tr\u1ea5n Ninh, ngu t\u1ed1i kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi m\u00ea ho\u1eb7c ; n\u1ebfu bi\u1ebft tin c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ec1u thua \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1, th\u00ec th\u1ebf t\u1ea5t s\u1ebd tan r\u00e3 nh\u01b0 ng\u00f3i s\u1ee5t. Nay \u0111\u00e3 ph\u00e1i Kinh binh ra, v\u00e0 l\u1ea5y qu\u00e2n l\u00ednh H\u00e0 T\u0129nh, theo c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean Kinh l\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, \u0111\u1ee7 gi\u00fap v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Hi\u1ec7n nay, ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m n\u00ean vi\u1ec7c r\u1ed3i. H\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u1ea5y th\u1ed5 binh chia \u0111i canh gi\u1eef \u0111\u1ec3 th\u00eam kinh \u0111\u1ed9ng. N\u00ean li\u1ec7u th\u1ea3 ngay s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9c \u1ea5y v\u1ec1, kh\u00f4ng n\u00ean ph\u00e1i \u0111i T\u00e0m Ch\u00e2u, Lang Ch\u00e1nh, ch\u1ec9 th\u00eam l\u1eb7n l\u1ed9i v\u1ea5t v\u1ea3 lu\u1ed1ng c\u00f4ng ! N\u1ebfu b\u1ecdn h\u1ecd \u0111\u1ec1u ngh\u0129 t\u00ecnh nguy\u1ec7n h\u0103ng h\u00e1i l\u1eadp c\u00f4ng, th\u00ec n\u00ean s\u1ee9c cho qu\u1ea3n ph\u1ee7 2 ph\u1ee7 \u0111em h\u1ecd chia \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba v\u00e0 v\u00f9ng n\u00fai Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u, l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c h\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u b\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh trong qu\u00e2n, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef th\u00e0nh. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u1ef1a k\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c 200 binh d\u00f5ng h\u0103ng h\u00e1i chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u r\u1ed3i ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng c\u00e1n vi\u00ean cho \u0111\u1ee9ng cai qu\u1ea3n, \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn, chia \u0111i \u1ea9n n\u1ea5p r\u00ecnh d\u00f2 \u1edf n\u01a1i t\u1ea5n s\u1edf b\u00ean tr\u01b0\u1eddng l\u0169y c\u1ee7a b\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh \u0111\u1ec3 d\u1ee9t \u0111\u01b0\u1eddng qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u1ea9n ra t\u00ecm ki\u1ebfm rau d\u01b0a. L\u1ea1i s\u1ee9c nh\u1eefng qu\u00e2n b\u1eafn s\u00fang \u1edf tr\u00ean c\u00e1c n\u00fai \u0111\u1ea5t : n\u1ebfu th\u1ea5y qu\u00e2n gi\u1eb7c t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf trong th\u00e0nh, th\u00ec l\u1ea5y ngay ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i ra b\u1eafn \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1ecfi m\u1ec7t hao m\u00f2n, s\u1ebd l\u1ef1a c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d. Vua d\u1ee5 k\u00edn r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5y, \u0111\u00e3 d\u1ee5 sai s\u1edbm li\u1ec7u h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, \u0111\u1ec3 l\u00e0m xong vi\u1ec7c. V\u1ea3, ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i l\u00e0 th\u1ee9 l\u1ee3i kh\u00ed gi\u1ebft gi\u1eb7c, n\u00ean truy\u1ec1n l\u1ec7nh k\u00edn cho b\u1ecdn ph\u00e1o th\u1ee7 d\u00f9ng c\u00e1i th\u01b0\u1edbc \u1edf s\u00fang m\u00e0 \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3c t\u00ednh \u0111\u1ed9 s\u1ed1, th\u01b0\u1eddng nh\u1eb1m v\u00e0o ph\u00e1o \u0111\u00e0i trong th\u00e0nh c\u1ee7a gi\u1eb7c m\u00e0 b\u1eafn, c\u1ed1t b\u1eafn sao th\u1eadt tr\u00fang, \u0111\u1ee3i ng\u00e0y ra l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, r\u1ed3i c\u1ee9 theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc b\u1eafn nhi\u1ec1u v\u00e0o th\u00e0nh \u0111\u00e0i, c\u1ed1t \u0111\u1ea1n b\u1eafn kh\u00f4ng ch\u1ec7ch, \u0111\u1ec3 qu\u00e2n gi\u1eb7c tr\u00ean th\u00e0nh kinh s\u1ee3, \u0111\u00f4i khi qu\u00e2n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh \u0111\u00e3 tr\u00e8o l\u00ean th\u00e0nh r\u1ed3i m\u1edbi h\u00e3y th\u00f4i b\u1eafn. N\u1ebfu gi\u1eb7c d\u00e1m l\u00ean m\u1eb7t th\u00e0nh ch\u1ed1ng c\u1ef1 th\u00ec t\u1ea5t tr\u00fang ph\u1ea3i ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i, l\u1eadp t\u1ee9c s\u1ebd tan nh\u01b0 c\u00e1m ! N\u1ebfu gi\u1eb7c s\u1ee3 ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i, xa xa \u1ea9n tr\u00e1nh, ch\u1eb3ng d\u00e1m l\u00ean \u0111\u00e0i th\u00ec quan qu\u00e2n b\u00e1m v\u00e0o nh\u01b0 ki\u1ebfn, s\u00e1t c\u00e1nh nhau m\u00e0 tr\u00e8o l\u00ean, ch\u1eafc c\u0169ng d\u1ec5 th\u00f4i. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc ph\u00e1 th\u00e0nh r\u1ea5t hay, n\u00ean kh\u00e9o th\u1ec3 theo \u00fd \u1ea5y, ng\u1ea7m sai ph\u00e1o th\u1ee7 luy\u1ec7n t\u1eadp cho tinh th\u1ee5c, r\u1ea5t kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i nghe bi\u1ebft tin h\u01a1i. \u0110\u1ebfn k\u1ef3, m\u1eadt truy\u1ec1n t\u01b0\u1edbng l\u1ec7nh, theo k\u1ebf tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m, ch\u1eafc l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 Tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng : tr\u00edch l\u1ea5y 1, 2 t\u00ean t\u00f9 binh Xi\u00eam, sai \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111i\u1ec7u l\u00ean tr\u00ean l\u0169y, rao cho ch\u00fang bi\u1ebft r\u1eb1ng quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh tan gi\u1eb7c Xi\u00eam, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u0111\u00edch danh ph\u1ea1m t\u1ed9i r\u1ed3i ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111em b\u00eau \u0111\u1ec3 trong th\u00e0nh h\u1ebft mong c\u1ee9u vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ea5n s\u1edf m\u1eb7t sau tr\u01b0\u1eddng l\u0169y \u0111\u00e3 b\u1eafn 1 ph\u00e1t ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i, tr\u00fang v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u1ee9a thu\u1ed1c s\u00fang v\u00e0 \u1ed1ng phun l\u1eeda c\u1ee7a gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh : kh\u00f3i l\u1eeda b\u1ed1c l\u00ean ng\u00f9n ng\u1ee5t, qu\u00e2n gi\u1eb7c s\u1ee3 h\u00e3i\u201d. Sai th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n Cao B\u1eb1ng \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf \u0110inh L\u0129nh, kh\u00f4ng l\u1ee3i. T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch t\u01b0\u1edbc phong. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 v\u1ec1 Hi\u00ean L\u0129nh, C\u1ef1 \u0111\u00f3ng \u1edf Nh\u01b0\u1ee3ng B\u1ea1n, T\u1eeb \u0111\u00f3ng \u1edf x\u00e3 B\u00e0 \u0110\u00f4ng, chia ph\u00e1i bi\u1ec1n binh ch\u1eb7n gi\u1eef. Qu\u00e2n gi\u1eb7c trung chi, do C\u00f4ng L\u0129nh xu\u1ed1ng, h\u1eefu chi do S\u00f3c Giang xu\u1ed1ng, qu\u00e2n ta b\u1eafn ch\u1ebft c\u0169ng nhi\u1ec1u, ch\u00fang d\u1ea7n d\u1ea7n k\u00e9o lui. B\u1ed7ng t\u1ea3 chi c\u1ee7a gi\u1eb7c t\u1ef1 Kim M\u00e3, Th\u00e1i Nguy\u00ean k\u00e9o \u0111\u1ebfn \u01b0\u1edbc h\u01a1n 2000 ng\u01b0\u1eddi, x\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Gia Bang. Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00ea V\u0103n S\u0129 v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n V\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0110inh L\u0129nh, \u0111\u00e1nh nhau su\u1ed1t ng\u00e0y, s\u1ee9c qu\u00e2n \u0111\u00e3 m\u1ec7t. T\u1ed1i \u0111\u1ebfn, gi\u1eb7c 3 m\u1eb7t \u1eadp \u0111\u1ebfn, qu\u00e2n ta kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong nhi\u1ec1u. L\u00ea V\u0103n S\u0129 c\u0169ng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, lui v\u00e0o l\u00e0ng L\u00e2n Ch\u1ec9. B\u00e1o \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb l\u00f9i \u0111\u00f3ng \u1edf Nh\u01b0\u1ee3ng B\u1ea1n, T\u1ea1 Quang C\u1ef1 th\u00ec \u0111\u00f3ng \u1edf ch\u00e2u s\u1edf Th\u1ea1ch L\u00e2m. R\u1ed3i \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c nay \u0111\u00e3 lan tr\u00e0n th\u00eam r\u1ed9ng. D\u00e2n Cao B\u1eb1ng theo gi\u1eb7c kh\u00f4ng nh\u1eefng m\u1ed9t t\u1ed5ng Th\u00f4ng N\u00f4ng. M\u00e0 s\u1ed1 3000 qu\u00e2n \u0111i tr\u1eadn b\u1ea5y nay tr\u00e8o \u0111\u00e8o l\u1eb7n su\u1ed1i, nh\u1ecdc m\u1ec7t \u0111\u00e3 l\u00e2u, so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc nay \u0111\u00e3 d\u1ea7n k\u00e9m h\u0103ng h\u00e1i s\u1eafc b\u00e9n ! Hu\u1ed1ng chi v\u00f9ng n\u00e0y t\u1eeb B\u00e0 \u0110\u00f4ng tr\u1edf l\u00ean, 3 m\u1eb7t r\u1eebng n\u00fai bao la, \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i nhi\u1ec1u ng\u1ea3. Qu\u00e2n gi\u1eb7c v\u1ee5t \u0111\u1ebfn, v\u1ee5t \u0111i ch\u1eb3ng kh\u1ecfi gi\u1eef ch\u1ed7 n\u00e0y, m\u1ea5t ch\u1ed7 kh\u00e1c. L\u1ea1i c\u0169ng ch\u1eb3ng ti\u1ec7n m\u1ea1o hi\u1ec3m v\u00e0o s\u00e2u, th\u00e0nh th\u1eed m\u1edbi ph\u1ea3i t\u1ea1m d\u1eddi qu\u00e2n v\u1ec1, \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 d\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9c, v\u00e0 \u0111\u1ebfn g\u1ea7n \u0111\u1ec3 gi\u1eef kho t\u00e0ng t\u1ec9nh th\u00e0nh. V\u1eady xin ph\u00e1t th\u00eam bi\u1ec1n binh sinh l\u1ef1c v\u00e0 s\u1eafc sai 2 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u00f9ng ti\u1ebfn, h\u1ee3p \u0111\u00e1nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 theo l\u1eddi t\u00e2u th\u1eafng tr\u1eadn, ch\u1ec9 n\u00f3i b\u1eafn ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u qu\u00e2n gi\u1eb7c nh\u01b0ng kh\u00f4ng n\u00f3i ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean n\u00e0o, th\u1ebf m\u00e0 quan qu\u00e2n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong nhi\u1ec1u, s\u00fang \u1ed1ng gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 m\u1ea5t m\u00e1t, th\u00ec ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u00f9 l\u1ea1i ch\u1ed7 m\u1ea5t ! L\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc kia, t\u00e2u tr\u00ecnh r\u1eb1ng gi\u1ea3 v\u1edd r\u00fat lui \u0111\u1ec3 nh\u1eed gi\u1eb7c v\u00e0o mai ph\u1ee5c, nay ch\u1eb3ng nh\u1eefng kh\u00f4ng gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c m\u00e0 gi\u1eb7c l\u1ea1i th\u00eam hung h\u0103ng. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1edfi b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 l\u00f2ng s\u1ee3 s\u1ec7t \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n kh\u00f4ng h\u1ee3p nghi. Ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t nghi\u00eam, kh\u00f3 tha th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady T\u1ea1 Quang C\u1ef1 b\u1ecb c\u00e1ch t\u01b0\u1edbc b\u00e1, c\u00f2n l\u1ea1i t\u01b0\u1edbc t\u1eed. V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb c\u0169ng b\u1ecb c\u00e1ch t\u01b0\u1edbc nam, v\u00e0 truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00ea V\u0103n S\u0129 v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n V\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p cho \u0111i \u0111\u1edbi t\u1ed9i l\u1eadp c\u00f4ng. Nay 2 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang,<\/p>\n<p>Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e1i qu\u00e2n hi\u1ec7p ti\u1ec5u. L\u1ea1i c\u00f3 Ch\u1ec9 sai L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111\u1ebfn hi\u1ec7p s\u1ee9c c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1. Chu\u1ea9n cho b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ngh\u1ec9 ng\u01a1i m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, s\u1edbm b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m cho h\u1ebft s\u1ea1ch b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y. N\u1ebfu cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng th\u00ec th\u1eed ngh\u0129 xem c\u00f3 \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i c\u00e1i l\u1ed7i n\u1eb7ng \u1ea5y kh\u00f4ng ?\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u th\u00fa binh v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 L\u1ea1ng S\u01a1n g\u1ea5p \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, theo T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Sai bi\u1ec1n binh th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111i 2 c\u00e1i thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0110\u1ea1o, ch\u1edf s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y \u0111\u00e1 l\u1eeda v\u00e0 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c m\u1ed7i th\u1ee9 500 kh\u1ea9u \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn 2 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n th\u1ee9 Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang (m\u1ed7i \u0111\u1ea1o 250 kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, m\u1ed7i kh\u1ea9u 150 vi\u00ean \u0111\u1ea1n). L\u1ea1i sai Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i tr\u00edch l\u1ea5y s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y \u0111\u00e1 l\u1eeda \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn B\u1eafc Ninh v\u00e0 Tuy\u00ean Quang. N\u1ebfu 2 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Cao B\u1eb1ng \u2013 Tuy\u00ean Quang c\u00f3 thi\u1ebfu d\u00f9ng th\u00ec t\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>B\u1ecdn V\u1ec7 \u00fay \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, \u00e1n s\u00e1t H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ph\u1ea1m Phi t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c \u1edf C\u00f4ng Nh\u1ea1c, \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn La Ha C\u1ee5c (t\u00ean \u0111\u1ea5t, c\u00e1ch s\u00f4ng Khung \u0111\u1ed9 1 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng), gi\u1eb7c b\u1ecf \u0111\u1ed3n, tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. V\u00ec b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u1ea1i h\u1ea1n, n\u01b0\u1edbc c\u1ea1n, c\u1ecf kh\u00f4, qu\u00e2n v\u00e0 voi kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u1edf l\u00e2u, b\u00e8n quay v\u1ec1 s\u00f4ng T\u1ea5m L\u1ee5c \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u1ebfu \u0111\u00e3 theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn l\u00ean, c\u00f9ng L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh h\u1ecdp qu\u00e2n th\u00ec th\u00f4i, v\u00ed b\u1eb1ng c\u00f2n \u1edf T\u1ea5m L\u1ee5c th\u00ec cho r\u00fat ngay v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u1edf ph\u1ee7 Cam L\u1ed9. C\u00f2n c\u00f4ng tr\u1ea1ng tr\u1eadn n\u00e0y, \u0111\u1ee3i khi r\u00fat qu\u00e2n s\u1ebd ph\u00e2n bi\u1ec7t b\u00e0n c\u00f4ng \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng\u201d. Sau \u0111\u00f3, b\u1ecdn V\u0103n Th\u1ee5y t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00f2 h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t, t\u1eeb Ba Lan \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u0129nh ph\u1ea3i tr\u1ea3i 7, 8 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng n\u00fai, chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng r\u1ea5t kh\u00f3, ch\u01b0a d\u00e1m v\u1ed9i v\u00e0ng khinh su\u1ea5t m\u00e0 ti\u1ebfn. V\u1ea3, qu\u00e2n ta 2 l\u1ea7n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c Xi\u00eam, ch\u00fang \u0111\u00e3 ch\u1ea1y xa r\u1ed3i. Nh\u01b0ng Man L\u1ea1o b\u1eadp b\u1ed7ng th\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f2n c\u00f3 gi\u1eb7c t\u00e0n \u1ea9n n\u00fap \u1edf trong r\u1eebng r\u1eadm, n\u00ean c\u00f2n ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ba Lan, chia nhau do th\u00e1m tu\u1ea7n ti\u1ec5u\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o quan qu\u00e2n \u1ea5y \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c Man \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 Ba Lan, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1eaft t\u01b0\u1edbng, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, th\u1ea3y \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 g\u1ea7n y\u00ean l\u1eb7ng. Ta \u0111\u00e3 h\u1ea1 ch\u1ec9 d\u1ee5 t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho c\u00e1c binh d\u00f5ng. Nay l\u1ea1i gia \u01a1n cho quan qu\u00e2n c\u01b0\u1ee1i voi m\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng, c\u00f2n c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 binh d\u00f5ng \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn \u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho n\u1eeda th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng. V\u1ec7 \u00fay L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, v\u1eabn coi v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng Nh\u1ea5t. H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 b\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 v\u1eabn l\u0129nh \u00e1n s\u00e1t. Th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ph\u1ea1m Phi cho th\u1ef1c th\u1ee5 ngay. Nay gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 t\u1eebng khi\u1ebfp s\u1ee3, m\u1ed9t d\u1ea3i s\u01a1n ph\u1eadn ch\u00edn ch\u00e2u hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ph\u1eb3ng l\u1eb7ng, chu\u1ea9n cho b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m v\u00e0 Ph\u1ea1m Phi theo ngay l\u1eddi d\u1ee5 l\u1ea7n sau, r\u00fat v\u1ec1 Cam L\u1ed9, \u0111em kinh binh ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng m\u1edbi b\u1ed5, do \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i l\u1ed9, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, theo qu\u00e2n th\u1ee9 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh, hi\u1ec7p s\u1ee9c c\u00f9ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m \u0111em theo 50 l\u00ednh c\u01a1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m qu\u00e2n b\u1ed9 h\u1ea1.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 theo tin c\u1ee7a 2 t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh m\u1ea5y l\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u00e1o, d\u00f2 th\u1ea5y th\u1ed5 ph\u1ec9 S\u01a1n \u00c2m qu\u1ea7n t\u1ee5, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf ph\u1ea7n r\u1eebng c\u00e1c huy\u1ec7n Gia Vi\u1ec5n, Ph\u1ee5ng H\u00f3a thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh, Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, Ho\u00e0i An thu\u1ed9c H\u00e0 N\u1ed9i, v\u00e0 M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i Ph\u00f3 l\u00e3nh binh T\u1ed1ng V\u0103n Tuy\u1ec3n \u0111em qu\u00e2n g\u1ea5p \u0111\u1ebfn M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng ng\u0103n ch\u1eb7n v\u00e0 t\u01b0 cho b\u1ed9 bi\u1ec1n 2 t\u1ec9nh t\u00f9y c\u01a1 h\u1ee3p \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i c\u00f3 to\u00e1n gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf h\u1ea1t huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ninh. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 \u0110oan H\u00f9ng T\u1ed1ng H\u1eefu \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111em qu\u00e2n \u0111i, g\u1eb7p nguy hi\u1ec3m. Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng T\u00e2n b\u1ecb gi\u1eb7c l\u00e0m h\u1ea1i. Th\u1ea7n c\u0169ng \u0111\u00e3 ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn t\u1ea1i ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 h\u1ed9i b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai k\u00edp th\u00fac b\u1ed9 bi\u1ec1n s\u1edbm d\u1eadp t\u1eaft ngay. T\u1ed1ng H\u1eefu \u0110\u01b0\u1eddng \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y ph\u1ea1t gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i. L\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 1 ng\u00e0y, vua \u0111\u1ebfn trai cung, th\u00e2n tr\u1ed3ng 10 c\u00e2y th\u00f4ng \u1edf 2 b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu trai cung. R\u1ed3i treo th\u1ebb \u0111\u1ed3ng \u1edf tr\u00ean c\u00e2y, th\u1ebb \u0111\u1ed3ng kh\u1eafc b\u00e0i minh do vua so\u1ea1n \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n l\u00e2u d\u00e0i. L\u1ea1i sai c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed m\u1ecdi t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed3ng 1 c\u00e2y th\u00f4ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ebb \u0111\u1ed3ng kh\u1eafc ghi t\u01b0\u1edbc m\u00ecnh (v\u1ec1 sau, \u1edf Kinh, t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m \u1ea5n quan ph\u00f2ng tr\u1edf l\u00ean v\u00e0 c\u00e1c quan \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Kinh d\u1ef1 l\u1ec5 t\u1ebf Giao \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed3ng c\u00e2y, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ebb \u0111\u1ed3ng kh\u1eafc t\u00ean h\u1ecd v\u00e0 ng\u00e0y th\u00e1ng). H\u00f4m \u1ea5y, khi tr\u1eddi \u1ea5m \u00e1p, l\u1ec5 nghi ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, nh\u00e0n nh\u00e3. \u0110\u1ebfn khi vua v\u1ec1 cung, th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c quan ch\u1ea5p s\u1ef1 kim ti\u1ec1n, ng\u00e2n ti\u1ec1n c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc (sau \u0111\u00f3 \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng). \u0110\u00eam h\u00f4m \u1ea5y, tr\u1eddi m\u01b0a. Vua r\u1ea5t m\u1eebng, d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u1edf Kinh huy\u1ec7n((1) Kinh huy\u1ec7n : t\u1ee9c ba huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, Ph\u00fa Vinh v\u00e0 Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n thu\u1ed9c Kinh \u0111\u00f4.1) l\u00faa v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u00e2m b\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eadn m\u01b0a xu\u00e2n n\u00e0y chan ch\u1ee9a nhu\u1ea7n th\u1ea5m, tr\u0103m th\u1ee9 l\u00faa \u0111\u1ec1u t\u1ed1t b\u1ed3ng l\u00ean, ch\u1eafc h\u1eb3n n\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to, c\u00e0ng t\u1ecf c\u00e1i \u0111i\u1ec1m tr\u1eddi \u0111\u1ea5t ph\u00f9 h\u1ed9 \u0111\u1ed9 tr\u00ec, ta c\u00e0ng xi\u1ebft bao k\u00ednh c\u1ea9n c\u1ea3m k\u00edch ! V\u1eady sai b\u1ed9 L\u1ec5 truy\u1ec1n d\u1ee5 h\u1ecfi kh\u1eafp c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : t\u00ecnh tr\u1ea1ng m\u01b0a m\u00f3c v\u00e0 ru\u1ed9ng l\u00faa ra sao, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. H\u00f4m t\u1ebf Giao \u1ea5y, t\u1ec9nh Thanh Hoa, theo l\u1ec7 ph\u1ea3i ti\u1ebfn cam \u0111\u01b0\u1eddng, do tr\u1ea1m chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7, l\u1ee1 k\u1ef3 kh\u00f4ng k\u1ecbp d\u00e2ng ti\u1ebfn. Vua cho r\u1eb1ng t\u1ebf Giao l\u00e0 l\u1ec5 quan tr\u1ecdng. S\u1eafc sai t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 h\u00e1i ti\u1ebfn, cho \u0111\u1ed5i sai c\u00e1n vi\u00ean nh\u1eadn l\u0129nh chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7, c\u1ed1t ph\u1ea3i s\u00e1ng s\u1edbm ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn trai \u0111\u00e0n ; n\u1ebfu l\u1ea1i ch\u1eadm tr\u1ec5, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng ngay ph\u00e1i vi\u00ean \u1ea5y. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Sai Kinh do\u00e3n \u0111\u1eafp l\u1ea1i nh\u1eefng m\u1ed3 m\u1ea3 b\u1ecf hoang.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cX\u01b0a, vua V\u0103n v\u01b0\u01a1ng gia \u01a1n th\u1ea5m \u0111\u1ebfn x\u01b0\u01a1ng kh\u00f4, s\u1eed s\u00e1ch cho l\u00e0 m\u1ed9t chuy\u1ec7n \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd. B\u1ea3n tri\u1ec1u, tr\u01b0\u1edbc kia, nh\u00e2n vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00e0n Nam Giao, m\u1edf nh\u1eb1m ch\u1ed7 c\u00f3 m\u1ed3 m\u1ea3, \u0111\u00e3 ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t d\u1eddi m\u1ed9 \u0111i, h\u1eb1ng n\u0103m ban l\u1ec5 t\u1ebf \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng nh\u00e2n h\u1eadu. Nay ngh\u0129 : ng\u00e0y th\u00e1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi s\u1ee5t l\u1edf. V\u1eady sai vi\u00ean Kinh do\u00e3n thu\u00ea d\u00e2n s\u1eeda \u0111\u1eafp, l\u1ea1i cho m\u1ed9t tu\u1ea7n t\u1ebf. Sau n\u00e0y, c\u1ee9 3 n\u0103m hay 5 n\u0103m, m\u1ed9t l\u1ea7n ki\u1ec3m so\u00e1t, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 s\u00fac v\u1eadt gi\u00e0y x\u00e9o \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u00f2n l\u1edf th\u00ec b\u1ed3i \u0111\u1eafp l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0m s\u1ed5 danh s\u00e1ch t\u00e2u tr\u00ecnh v\u1ec1 c\u00f4ng tr\u1ea1ng tr\u01b0\u1edbc sau c\u1ee7a c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch thu\u1ed9c t\u1ec9nh, trong \u1ea5y c\u00f3 vi\u00ean tri huy\u1ec7n B\u00ecnh An l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Th\u0103ng, chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n phu, nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c h\u01a1n 10 t\u00ean. Chu\u1ea9n cho th\u0103ng b\u1ed5 \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ph\u1ee7 Th\u00e1i B\u00ecnh, gia h\u00e0m tri ph\u1ee7. Tri ph\u1ee7 Ph\u01b0\u1edbc Long \u0110\u1eb7ng V\u0103n Ch\u00ednh, Tri huy\u1ec7n Long Th\u00e0nh L\u00ea Huy Quang \u0111\u1ec1u hay c\u1ed1 g\u1eafng h\u0103ng h\u00e1i theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng th\u00eam 1 c\u1ea5p, h\u1ec5 g\u1eb7p c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft, \u0111\u1ec1u n\u00ean th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00e0 b\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc. B\u1ecdn th\u00ed sai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Ho\u00e0ng V\u0103n Ch\u1eed 4 ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo sai ph\u00e1i, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5, v\u1eabn \u1edf l\u1ea1i ch\u1ee9c c\u0169. L\u1ea1i c\u00f3 Gi\u00e1o th\u1ee5 Ph\u01b0\u1edbc Long l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 t\u00ean ph\u1ea3n ngh\u1ecbch \u0110inh Phi\u00ean. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 V\u0169 Qu\u00fdnh, \u1edf t\u1eadp t\u1ea5u th\u1ec9nh an, c\u00f3 n\u00f3i k\u00e8m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y. Vua gh\u00e9t \u0110\u1ee9c Ph\u01b0\u01a1ng h\u1ecdc thu\u1eadt b\u1ea5t ch\u00ednh, li\u1ec1n b\u1eaft ph\u1ea3i v\u1ec1 l\u00e0ng, h\u01b0u tr\u00ed ngay. Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Nam \u2013 Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n N\u0103ng T\u0129nh v\u00e0 Gi\u00e1o th\u1ee5 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u01b0 c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u00f4n \u0111\u1ed3 \u0110inh Phi\u00ean n\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e3i ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrong t\u1ec9nh c\u00f3 3 huy\u1ec7n, m\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u 7 t\u1ed5ng, nh\u01b0ng trong \u1ea5y c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n l\u1ec7 thu\u1ed9c nhi\u1ec1u \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, d\u00e2n c\u01b0 l\u1ea1i xa c\u00e1ch nhau, c\u00f3 \u0111\u00f2i g\u1ecdi ho\u1eb7c \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c g\u00ec, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng ch\u1eadm tr\u1ec5. V\u1eady ngh\u0129 : m\u1ed7i huy\u1ec7n n\u00ean b\u1ecf b\u1edbt 1 t\u1ed5ng, r\u1ed3i t\u00f9y \u0111\u1ecba th\u1ebf li\u00ean l\u1ea1c nhau m\u00e0 chia l\u00e0m 6 t\u1ed5ng. Xin \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n l\u00ednh, s\u1ebd \u0111\u1ed5i l\u1ea1i s\u1ed5 s\u00e1ch\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng ki\u00eam coi c\u1ea3 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa, t\u00e2u h\u1eb7c th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn m\u1ed9 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, ch\u1ecdn b\u1ed5 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn C\u00f4ng Li\u00eau l\u00e0 quan to m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i ra tay th\u00eam b\u1edbt, l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1eb1ng, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta tham h\u1eb7c, th\u1ef1c ph\u1ee5 l\u00f2ng \u1ee7y th\u00e1c c\u1ee7a ta nhi\u1ec1u l\u1eafm\u201d. Vi\u1ec7c giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n x\u1eed, c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i c\u00e1ch, l\u01b0u.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ng\u1ea1n d\u00e2ng t\u1eadp t\u1ea5u th\u1ec9nh an, trong c\u00f3 n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng ru\u1ed9ng c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n trong h\u1ea1t, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, d\u00e2n x\u00e3 ho\u1eb7c nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng hay v\u00ec n\u1ee3 ri\u00eang thay \u0111\u1ed5i c\u1ea7m b\u00e1n, ti\u1ebfng l\u00e0 chia ru\u1ed9ng, nh\u01b0ng th\u1ef1c ra l\u00e0 b\u1ecb l\u0169 c\u01b0\u1eddng h\u00e0o chi\u1ebfm h\u1eefu. V\u1eady xin : Ph\u00e0m nh\u1eefng c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u1ea7m ho\u1eb7c b\u00e1n r\u1ed3i, th\u00ec giao cho d\u00e2n chi\u1ec3u l\u1ec7 chia c\u1ea5p, nh\u01b0 v\u1eady ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft s\u1ee9c l\u00e0m ru\u1ed9ng m\u00e0 c\u00f3 \u0103n, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 n\u1ea1n ki\u00eam t\u00ednh.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i 2 huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba v\u00e0 Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, h\u1ed3i n\u0103m ngo\u00e1i, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Bang kh\u1edfi lo\u1ea1n, chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t Ho\u00e0nh Giang v\u00e0 Ph\u1ed1 C\u00e1t, c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 huy\u1ec7n s\u1edf V\u0129nh L\u1ed9c, \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u do th\u1ed5 binh 2 huy\u1ec7n l\u00e0m v\u00e2y c\u00e1nh cho n\u00f3. Ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, b\u1ecdn gi\u1eb7c m\u1edbi tan v\u1ee1. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00e0 Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean c\u1ea5p b\u1eb1ng cho ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Di \u0111em th\u1ed5 binh 2 huy\u1ec7n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ph\u1ed1 C\u00e1t. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m theo quy\u1ec1n nghi. Nay nghe n\u00f3i th\u1ed5 ph\u1ec9 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u00fd mu\u1ed1n n\u1ed5i lo\u1ea1n, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 b\u1ecdn ch\u00fang \u1edf \u0111\u1ea5y, th\u00ec th\u1ef1c l\u00e0 d\u1eabn gi\u1eb7c v\u00e0o tr\u1ea1i m\u00e0 b\u1ea3o r\u00f5 h\u01b0, th\u1ef1c. V\u1eady xin sai qu\u1ea3n ph\u1ee7 Thi\u1ec7u H\u00f3a th\u1ea3 cho ch\u00fang v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i ph\u00e1i Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i<\/p>\n<p>H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c \u0111em 300 th\u1ed5 binh C\u1ea9m Th\u1ee7y \u0111\u1ebfn thay \u0111\u1ec3 canh gi\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch gi\u1eef \u0111\u1ea5t m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, th\u00ec d\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 bi\u00ean gi\u1edbi, ch\u00ednh l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ed5n ph\u1eadn ng\u01b0\u01a1i. V\u1ea3, ph\u00e9p chia ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh l\u1ec7, n\u1ebfu th\u1ea5y \u0111\u00edch x\u00e1c c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u1ea7m ho\u1eb7c b\u00e1n, nay giao d\u00e2n qu\u00e2n c\u1ea5p, l\u00e0m m\u00e0 th\u1ecfa \u0111\u00e1ng v\u00e0 ti\u1ec7n l\u1ee3i th\u00ec n\u00ean b\u00e0n c\u00f9ng tu\u1ea7n ph\u1ee7 v\u00e0 b\u1ed1 ch\u00ednh m\u00e0 thi h\u00e0nh ; kh\u00f4ng ti\u1ec7n l\u1ee3i th\u00ec th\u00f4i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c cho qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ph\u1ed1 C\u00e1t, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean c\u0169ng l\u00e0 t\u1ea1m \u0111\u1eb7t, h\u00e1 n\u00ean c\u00e2u n\u1ec7 r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 th\u00e0nh m\u00e0 ng\u1ea1i thay \u0111\u1ed5i ? Sao ch\u1eb3ng b\u00e0n c\u00f9ng tu\u1ea7n ph\u1ee7 v\u00e0 b\u1ed1 ch\u00ednh, li\u1ec7u sai ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ebfn thay \u0111\u1ec3 m\u01b0u t\u00ednh ph\u00f2ng b\u1ecb t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 l\u1ea1i t\u00e2u xin l\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho ph\u1ea3i \u0111i l\u1ea1i th\u00eam phi\u1ec1n ? Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c t\u1ec9nh nh\u01b0 v\u1eady ch\u1eb3ng \u00edt, n\u1ebfu nh\u1ea5t nh\u1ea5t c\u1ee9 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 d\u1ee5 th\u00ec ch\u1eb3ng h\u00f3a ra m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m thay cho ng\u01b0\u01a1i hay sao ? N\u1ebfu nh\u01b0 th\u1ebf ch\u1ee9c v\u1ee5 \u1edf \u0111\u00e2u ? V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m \u0111i S\u01a1n T\u00e2y, hi\u1ec7p c\u00f9ng b\u1ed1, \u00e1n coi gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh, v\u00e0 quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Tr\u1ea1m \u0111\u00e3 \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u1ecba th\u1ebf d\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 th\u00f4ng thu\u1ed9c, nh\u00e2n khi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, cho n\u00ean sai Tr\u1ea1m l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y. Tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc b\u1ec7 t\u1eeb bi\u1ec7t, vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTo\u00e1n gi\u1eb7c nh\u1ecf \u1edf \u0111\u1ea5y l\u00e0 qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p, ch\u1eb3ng \u0111\u00e1ng lo ng\u1ea1i. C\u1ea7n n\u00ean nghi\u00eam c\u1ea5m l\u1ea1i d\u1ecbch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam nhi\u1ec5u, ph\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c ph\u1ea3i th\u00e2n t\u1ef1 ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m, c\u1ed1t l\u00e0m cho d\u00e2n \u0111\u1ec1u m\u1ed9t l\u00f2ng c\u1ea3m ph\u1ee5c, theo thu\u1eadn m\u00e0 kh\u00f4ng theo ngh\u1ecbch, th\u00ec gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp s\u1ebd im h\u01a1i, d\u00e2n h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, ch\u1eb3ng c\u1ea7n ch\u1ec9 chuy\u00ean \u0111\u00e1nh d\u1eb9p l\u00e0m g\u00ec !\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 \u0110o\u00e0n Kim quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n th\u1ee7y qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Cho nguy\u00ean Tr\u1ea5n th\u1ee7 Cao B\u1eb1ng, quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh, V\u00f5 V\u0103n T\u00ednh, chi\u1ebfu nguy\u00ean ch\u1ee9c h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m theo l\u1ec7 m\u00e0 l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng. R\u1ed3i chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m v\u1ec1 h\u01b0u, n\u1ebfu c\u00f3 sai ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, m\u00e0 ch\u01b0a khai ph\u1ee5c ch\u1ee9c h\u00e0m th\u00ec c\u0169ng chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m h\u00e0m tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i c\u01a1 An thu\u1eadn \u1edf Ngh\u1ec7 An l\u00e0m c\u01a1 An tr\u00e1ng.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n H\u1eefu V\u0103n, ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, \u0111em hi\u1ebfn b\u1ed9 H\u1ed5 tr\u01b0\u1edbng khu c\u01a1 m\u00e0 nh\u00e0 m\u00ecnh \u0111\u00e3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua sai ban cho 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Phan V\u0103n C\u1eedu, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ki\u00eau k\u1ef5, sau \u0111\u00f3 th\u0103ng Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t doanh V\u0169 l\u00e2m.<\/p>\n<p>Ho\u00e3n vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi ch\u00edn ch\u00e2u thu\u1ed9c Cam L\u1ed9, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0o ra m\u1eaft. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, 3 ch\u00e2u Ba Lan, T\u1ea7m B\u1ed3n v\u00e0 M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng b\u1ecb gi\u1eb7c Xi\u00eam x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y r\u1ed1i, d\u00e2n \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i tan t\u00e1c. C\u00e1c ch\u00e2u M\u01b0\u1eddng Vanh nh\u00e2n \u0111\u00f3, c\u0169ng c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, b\u1ecb b\u1eadn r\u1ed9n v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u01b0ng m\u1ed9 \u0111i\u1ec1u b\u00e1t. \u0110\u1ebfn nay, bi\u00ean c\u1ea3nh m\u1edbi y\u00ean, g\u1ea7n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 v\u00e0o chi\u00eam b\u00e1i, quan t\u1ec9nh t\u00e2u xin ho\u00e3n \u0111\u1ebfn sang n\u0103m. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u1ea5u.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : C\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh t\u1eeb nay c\u00f3 ai can \u00e1n, b\u1ecb x\u1eed c\u00e1ch, ph\u1ea3i tru\u1ea5t, th\u00ec \u0111\u1ec1u cho c\u00e1ch ch\u1ee9c lui l\u00e0m v\u1ec7 binh, g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1eaft v\u1ec1 h\u1ed3i d\u00e2n. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7nh (v\u00ec c\u1edb v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh c\u00f3 ngh\u1ec1 chuy\u00ean m\u00f4n).<\/p>\n<p>N\u00ean th\u01b0\u1edfng nh\u1eefng th\u1ecd d\u00e2n 100 tu\u1ed5i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 2 ng\u01b0\u1eddi ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, H\u00e0 T\u0129nh, Nam \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXX<\/a> \u2013 120<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng hai. Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111em h\u01a1n 20 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n theo th\u01b0\u1ee3ng du \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn b\u1ebfn B\u00f4ng Linh (thu\u1ed9c ph\u1ee7 B\u00f4ng Xui) h\u1ed9i v\u1edbi T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh tr\u00f9 bi\u1ec7n vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u1edf X\u00e0 N\u0103ng, nghe qu\u00e2n Xi\u00eam r\u00fat lui v\u1ec1 Ba Lai, r\u1ed3i qua B\u00f4ng Xui k\u00e9o \u0111i, b\u00e8n ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng B\u00f4ng Linh, chia ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u th\u00e1m th\u00ednh. L\u00fac \u0111\u00f3 v\u1eeba g\u1eb7p Tham t\u00e1n H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea t\u1eeb Kha L\u0103ng v\u1ec1 l\u01b0u \u0111\u00f3ng \u1edf Nam Vang. B\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng li\u1ec1n \u0111\u1ebfn h\u1ecdp ngay v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh v\u00e0 l\u00e0m s\u1edb d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edb t\u00e2u, gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00e1nh tan, ch\u1ea1y tr\u1ed1n, \u0111\u1ea5t Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. V\u1eady c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111em 1000 binh d\u00f5ng \u0111\u00f3ng l\u1ea1i th\u00e0nh Nam Vang \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p v\u00e0 tr\u00f9 t\u00ednh vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu. C\u00f2n bao nhi\u00eau binh d\u00f5ng, cho H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u0111\u1ec1u mang c\u1ea3 v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, hi\u1ec7p s\u1ee9c c\u00f9ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n ra l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh nhau \u0111\u1ec3 cho xong vi\u1ec7c\u201d. Sau \u0111\u00f3, b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cHai ph\u1ee7 B\u00f4ng Xui, Ph\u1ee7 L\u1eadt gi\u00e1p li\u1ec1n \u0111\u1ea5t Xi\u00eam (B\u00f4ng Xui \u1edf b\u1edd b\u00ean h\u1eefu Bi\u1ec3n H\u1ed3, Ph\u1ee7 L\u1eadt \u1edf b\u1edd b\u00ean t\u1ea3 Bi\u1ec3n H\u1ed3). Nay qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00e3 do l\u1ed1i B\u00f4ng Xui tr\u1ed1n \u0111i, m\u00e0 n\u01a1i \u1ea5y \u0111\u1ecba th\u1ebf xa v\u1eafng, r\u1eebng r\u1eadm l\u1eafm ng\u1ea3, qu\u00e2n ta ch\u01b0a ti\u1ec7n khinh ti\u1ebfn. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho quan Phi\u00ean l\u00e0 Tr\u00e0 Tri Long mang qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft r\u1ed3i. Duy Ph\u1ee7 L\u1eadt ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n ; v\u1ea3 nghe n\u00f3i b\u1ecdn ngh\u1ecbch Giun, ngh\u1ecbch Y\u00eam v\u00e0 ngh\u1ecbch C\u1ed1 c\u00f2n t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n gi\u1eb7c, \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n l\u1ea1i ; v\u1eady c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ee3p s\u1ee9c ti\u1ebfn ti\u1ec5u, khi\u1ebfn r\u1ee3 m\u1ecdi m\u00e3i m\u00e3i khi\u1ebfp s\u1ee3 binh uy ; cho n\u00ean b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh thuy\u1ec1n t\u1eeb \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng X\u00e0 N\u0103ng \u0111i ng\u01b0\u1ee3c ra t\u1ea3 ng\u1ea1n Bi\u1ec3n H\u1ed3, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ph\u1ee7 L\u1eadt, th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, t\u1edbi \u0111\u1ecba ph\u1eadn B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ea5t Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng, li\u1ec1n chia \u0111\u1eb7t t\u1ea5n s\u1edf \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7 r\u1ed3i k\u00e9o qu\u00e2n v\u1ec1. L\u1ea1i c\u00f2n 1 \u0111\u1ea1o H\u00e0 Ti\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ti\u1ec5u, duy ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t vi\u00ean quan to \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. Nay \u1edf Nam Vang \u0111\u00e3 v\u00f4 s\u1ef1, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u01b0 b\u00e1o cho H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea mang 1.000 binh d\u00f5ng chia nhau \u0111i thuy\u1ec1n th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean x\u1ebfp \u0111\u1eb7t m\u1ecdi vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam \u1edf Ph\u1ee7 L\u1eadt v\u00e0 B\u00f4ng Xui ch\u1eb3ng qua c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i b\u1ecdn l\u1ebb t\u1ebb. Ch\u00fang t\u01b0\u1edfng nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u00f3 xa x\u00f4i, quan qu\u00e2n ch\u1eb3ng b\u00f5 \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, n\u00ean c\u00f2n l\u01b0u l\u1ea1i m\u01b0u \u0111\u1ed3 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n Phi\u00ean \u0111\u00f3 th\u00f4i. V\u1eady chu\u1ea9n cho t\u1ee9c t\u1ed1c ti\u1ebfn l\u00ean v\u1edbi m\u1ed9t uy th\u1ebf r\u1ea5t r\u1ea7m r\u1ed9, c\u1ed1t sao ti\u1ec5u tr\u1eeb cho h\u1ebft gi\u1eb7c \u0111\u00f3, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 ngay th\u00e0nh Nam Vang \u0111\u1ec3 tr\u00f9 bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c ; Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh c\u1ee9 tu\u00e2n theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, tr\u1edf v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh. C\u00f2n m\u1ed9t \u0111\u1ea1o H\u00e0 Ti\u00ean th\u00ec chu\u1ea9n cho H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea nhanh ch\u00f3ng l\u00e0m cho thanh th\u1ecfa r\u1ed3i c\u00f9ng l\u1eadp t\u1ee9c tu\u00e2n d\u1ee5, mang s\u1ed1 binh thuy\u1ec1n v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn \u00e1n s\u00e1t \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n M\u01b0u v\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn ph\u1ed1 N\u00e0 Mi\u00eau thu\u1ed9c C\u1ea3m H\u00f3a, t\u01b0 tr\u01b0\u1edbc cho T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb, h\u1eb9n ng\u00e0y h\u1ed9i ti\u1ec5u. Khi \u0111\u1ebfn ph\u1ed1 B\u1eb1ng Qu\u00e2n th\u00ec l\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 g\u1ea7n c\u1ea1n, b\u00e8n t\u1ea1m l\u1ea5y s\u1ed1 t\u00f4 thu\u1ebf m\u00e0 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i c\u00f2n thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u00e0m qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng. \u0110\u01b0\u1ee3c tin th\u00e1m t\u1eed b\u00e1o : b\u1ecdn gi\u1eb7c \u01b0\u1edbc h\u01a1n 2.000 t\u00ean, t\u1eeb \u0111\u1ed9ng Long L\u0169ng l\u1ea5n v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn V\u1ee5 N\u00f4ng, Ho\u00e0nh M\u00f4 (\u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean x\u00e3 thu\u1ed9c t\u1ed5ng Kim M\u00e3) v\u00e0 L\u00e2n Ch\u1ec9, L\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0 (\u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean x\u00e3 thu\u1ed9c t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng), th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c do n\u00fai B\u1eafc \u00e1 ti\u1ebfn v\u1ec1 m\u1ecf Nh\u00e2n S\u01a1n (gi\u00e1p \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi t\u1ed5ng Kim M\u00e3) t\u1ea1m \u0111\u00f3ng l\u1ea1i, th\u00ec v\u1eeba ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng t\u01b0 xin t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ngay Linh Quang, Linh Mai (\u0111\u1ec1u t\u00ean x\u00e3, c\u0169ng thu\u1ed9c t\u1ed5ng Kim M\u00e3), ph\u1ed1i h\u1ee3p \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n M\u01b0u li\u1ec1n ch\u1ec9nh b\u1ecb qu\u00e2n l\u00ednh, ch\u1edd ng\u00e0y ti\u1ebfn qu\u00e2n. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng N\u00e0 Mi\u00eau \u1edf m\u1eb7t sau, c\u00f3 2 \u0111\u01b0\u1eddng : m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng \u0111\u1ebfn B\u1eafc Th\u00e0nh, C\u1ed5 \u0110\u1ea1o, m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng v\u1ec1 x\u00e3 V\u1ee5 N\u00f4ng t\u1ed5ng Kim M\u00e3 l\u00e0 n\u01a1i c\u1ed5 h\u1ecdng c\u1ee7a Th\u00e1i Nguy\u00ean, b\u00e8n b\u00e1o cho B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 v\u00e0 L\u00e3nh binh T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb ph\u00e1i 200 qu\u00e2n ra \u0111\u00f3 ph\u00f2ng ng\u1ef1. R\u1ed3i \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y sau khi \u0111\u00e3 thua l\u1ee5n b\u1ea1i, c\u00f2n d\u00e1m n\u01b0\u01a1ng n\u01a1i r\u1eebng r\u1eadm, t\u1eadp h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! Nay c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i mang qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 th\u00f4ng tin t\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi \u0111\u1ea1i qu\u00e2n Cao B\u1eb1ng, th\u00ec chu\u1ea9n cho t\u01b0 b\u00e1o ngay : tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft s\u1edbm ti\u1ec5u tr\u1eeb nh\u1eefng b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf g\u1ea7n \u0111\u00f3, r\u1ed3i th\u1eeba th\u1eafng, h\u1eb9n ng\u00e0y k\u00e9o th\u1eb3ng t\u1edbi Ng\u1ecdc M\u1ea1o, V\u00e2n Trung, gi\u1ebft s\u1ea1ch k\u1ebb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng, s\u1ebd c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i n\u1eefa, vi\u1ec7c h\u00e0nh qu\u00e2n th\u00ec l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u00e0 t\u1ed1i quan tr\u1ecdng. Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 \u0111\u1ec3 binh l\u01b0\u01a1ng thi\u1ebfu th\u1ed1n nh\u01b0 v\u1eady, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u00e0m l\u1ee1 c\u00f4ng vi\u1ec7c ? V\u1eady nay c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u01b0u d\u00f9ng, v\u1eabn \u0111\u1ec3 cho l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00f9 li\u1ec7u chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu th\u1ed1n kh\u00f4ng chu, s\u1ebd tr\u1ecb theo qu\u00e2n lu\u1eadt\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c nghe th\u1ea5y 2 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, th\u00ec ch\u00fang lui v\u1ec1 Long L\u0169ng. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n M\u01b0u li\u1ec1n do n\u00fai Gi\u1ea3ng, n\u00fai C\u00f9ng g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng \u0111u\u1ed5i theo. \u0110u\u1ed5i \u0111\u1ebfn m\u1ecf thi\u1ebfc V\u1ee5 N\u00f4ng, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edbc r\u00fat lui r\u1ed3i, b\u00e8n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u1ea1i Linh Quang, ch\u1edd hai \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ti\u1ec5u, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, gi\u1eb7c d\u00e3 tr\u00f4ng b\u00f3ng l\u1ea9n tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc ; tin r\u1eb1ng s\u1ef1 c\u01a1 \u0111\u00e3 thu\u1eadn l\u1ee3i. V\u1eady n\u00ean h\u1eb9n ng\u00e0y ti\u1ebfn qu\u00e2n, s\u1edbm d\u1eb9p tan \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb l\u1ea1i ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ed3n c\u0169, v\u00e0 ph\u00e2n ph\u00e1i ng\u0103n ch\u1eb7n. Ban \u0111\u00eam, sai Cai \u0111\u1ed9i c\u01a1 Cao H\u00f9ng l\u00e0 \u0110\u00e0m V\u0169 Ki\u00ean, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh mang th\u1ed5 h\u00e0o l\u00e0 l\u0169 Ma Ng\u1ecdc L\u00fd, Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u \u0111em qu\u00e2n th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u00e1nh \u00fap gi\u1eb7c \u1edf n\u00fai C\u00f4ng L\u0129nh, gi\u1eb7c ch\u1ea1y tr\u1ed1n theo l\u1ed1i sau n\u00fai. Quan qu\u00e2n ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 3 th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 4 t\u00ean ph\u1ea1m v\u00e0 \u0111\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1i s\u00e1ch h\u01a1n 20 n\u01a1i. R\u1ed3i \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u00e2u n\u00f3i : B\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf n\u00fai C\u00f4ng L\u0129nh \u0111\u00e3 lui, duy c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng b\u1ecdn \u1edf Gia B\u1eb1ng v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0 th\u00ec \u0111\u00e3 t\u01b0 sang \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean h\u1eb9n ng\u00e0y h\u1ed9i ti\u1ec5u. L\u1ea1i, tr\u1eadn \u0111\u00e1nh n\u00e0y, Ma Ng\u1ecdc L\u00fd xu\u1ea5t s\u1eafc nh\u1ea5t, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u, n\u00ean \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c l\u1ea1ng v\u00e0 th\u1ebb b\u1ea1c \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng hung h\u0103ng, m\u00e0 th\u1ed5 ty, th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam tr\u1ed5 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh \u00fap, th\u1eafng tr\u1eadn nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1ee7 l\u00e0m n\u1ee9c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00f4i ch\u00fat ! V\u1eady th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ma Ng\u1ecdc L\u00fd l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh, Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ; l\u1ea1i ban cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn v\u00e0 m\u1ed9t chi\u1ebfc qu\u1ea7n m\u00e0u. Nh\u1eefng l\u00ednh d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y, th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t quan ti\u1ec1n. Th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u00e0m V\u0169 Ki\u00ean gia h\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Cai \u0111\u1ed9i<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 nay \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Th\u00e1i Nguy\u00ean ch\u1eafc \u0111\u00e3 h\u1ed9i l\u1ea1i \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7, \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Tuy\u00ean Quang c\u0169ng s\u1eafp ti\u1ebfn l\u00ean, m\u00e0 chuy\u1ebfn n\u00e0y b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ea1i b\u1ecb thua tr\u1eadn. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean kh\u00edch l\u1ec7 binh d\u00f5ng, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ti\u1ec5u tr\u1eeb cho h\u1ebft \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch \u1edf Gia B\u1eb1ng, L\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, r\u1ed3i th\u1eeba th\u1eafng x\u00f4ng th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn s\u00e0o huy\u1ec7t b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Ng\u1ecdc M\u1ea1o, V\u00e2n Trung, b\u1eaft ch\u00e9m t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a n\u00f3, \u0111\u1ec3 l\u0129nh ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng to nh\u1ea5t. N\u1ebfu l\u1ea7n ch\u1ea7n tr\u00f4ng ng\u00f3ng, \u0111\u1ec3 s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng l\u1ecdt v\u00e0o tay m\u1ed9t v\u0103n quan \u0111\u1ea1o kh\u00e1c th\u00ec ng\u01b0\u01a1i T\u1ea1 Quang C\u1ef1, th\u00e2n l\u00e0m T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o tr\u00f4ng th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ta ?\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf Ng\u1ecdc M\u1ea1o, c\u00f3 ngo\u1ea1i \u1ee7y Cai \u0111\u1ed9i \u0110inh C\u00f4ng Tr\u1ecdng, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Nh\u1ecb v\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0110inh C\u00f4ng T\u0129nh \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafc l\u1ef1c. Nay l\u1ea1i v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i Tuy\u00ean Quang \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u1ea7n \u0111\u00e3 phi s\u1ee9c cho m\u1ea5y t\u00ean \u1ea5y v\u00e1t l\u00ednh th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111i t\u00f2ng chinh. V\u1eady xin \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 ch\u1ee9c h\u00e0m cho ch\u00fang, \u0111\u1ec3 ch\u00fang ph\u1ea5n kh\u1edfi\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n chu\u1ea9n cho \u0110inh C\u00f4ng Tr\u1ecdng v\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Nh\u1ecb l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh, \u0110inh C\u00f4ng T\u0129nh l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169 c\u00f3 h\u01a1n tr\u0103m t\u00ean, nh\u00e2n ban \u0111\u00eam, l\u1ebbn ra ngo\u00e0i ti\u1ec5u l\u0169y \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi qu\u00e2n l\u00ednh \u0111i tu\u1ea7n. Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh \u0111\u01b0\u1ee3c tin, th\u00e2n \u0111\u1ed1c bi\u1ec1n binh \u1edf Tr\u01b0\u1eddng L\u0169y s\u1ea5n l\u1ea1i \u0111\u00e1nh gi\u00e1p l\u00e1 c\u00e0. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng c\u0169ng ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn c\u1ee9u \u1ee9ng. Gi\u1eb7c lui v\u00e0o th\u00e0nh. C\u00e1c s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c tr\u00ean th\u00e0nh \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00f9ng b\u1eafn. Bi\u1ec1n binh b\u1ecb \u0111\u1ea1n ch\u1ebft h\u01a1n 40 ng\u01b0\u1eddi. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n t\u1ee9c th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u00edch danh, nghi\u00eam h\u1eb7c t\u1ea5n ph\u1eadn s\u1edf t\u1ea1i v\u00e0 qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u00e1c v\u1ec7 ti\u1ebfp \u1ee9ng. T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh c\u0169ng \u0111\u1ec1u t\u1ef1 nh\u1eadn l\u1ed7i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i \u1edf Phi\u00ean An, kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n b\u00e1m l\u1ea5y c\u00f4 th\u00e0nh, c\u00f2n c\u00f3 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng g\u00ec m\u00e0 d\u00e1m \u0111\u00eam ra qu\u1ea5y nhi\u1ec5u ! \u0110\u00f3 th\u1ef1c b\u1edfi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n : k\u1ef7 lu\u1eadt kh\u00f4ng nghi\u00eam, t\u1ea5n s\u1edf t\u1ecf ra c\u00f3 ch\u00fat tr\u1ec5 tr\u00e0ng s\u01a1 s\u00f3t, cho n\u00ean qu\u00e2n gi\u1eb7c m\u1edbi nh\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o k\u1ebd h\u1edf. L\u00fac l\u00e2m s\u1ef1, \u1ee9ng bi\u1ebfn, l\u1ea1i kh\u00f4ng nhanh, \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng b\u1eaft gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0o, m\u00e0 bi\u1ec1n binh l\u1ea1i b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong ! Xem t\u1edd t\u1ea5u, bao xi\u1ebft c\u0103m gi\u1eadn, t\u1ee9c b\u1ef1c ! Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 t\u1eebng d\u1ee5 b\u1ea3o : chia qu\u00e2n ra \u0111\u00f3ng b\u1ed1n g\u00f3c, n\u1ebfu gi\u1eb7c ra qu\u1ea5y nhi\u1ec5u ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec hai g\u00f3c t\u1ea3, h\u1eefu t\u1ee9c t\u1ed1c \u0111i v\u00f2ng ra ph\u00eda sau, \u0111\u00e1nh \u00fap gi\u1eb7c. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t m\u01b0u m\u1eb9o c\u1ed1t y\u1ebfu nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 gi\u1ebft gi\u1eb7c. Sao kh\u00f4ng l\u00e0m theo c\u00e1ch \u1ea5y, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u1ea3i th\u1ea5t b\u1ea1i nh\u01b0 v\u1eady ! Hai Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u1edf t\u1ea5n s\u1edf l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Hy \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m l\u00ednh ; hai ti\u1ebfp \u1ee9ng qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e0 Ng\u00f4 T\u1ea5t Khoa v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u01b0u, cho g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i ; L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh ph\u1ea3i gi\u00e1ng hai c\u1ea5p, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng cho ch\u1ed1ng c\u00e3i.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i b\u1ecdn ph\u1ea3n ngh\u1ecbch th\u1ebf \u0111\u00e3 c\u00f9ng qu\u1eabn, c\u00f2n d\u00e1m l\u1ebbn ra chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u nh\u01b0 th\u1ebf, l\u00e0 v\u00ec c\u1edb ch\u00fang nh\u00f2m bi\u1ebft vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1ef1 m\u1eb7t \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, kh\u00f4ng am hi\u1ec3u qu\u00e2n lu\u1eadt. Nay s\u1ed1 bi\u1ec1n binh do Kinh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, v\u1eady chu\u1ea9n cho l\u1ea5y ngay th\u00eam qu\u00e2n sung v\u00e0o t\u1ea5n s\u1edf m\u1eb7t \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c ti\u1ec5u gi\u1eb7c Xi\u00eam \u1edf \u0111\u1ea1o Nam Vang \u0111\u00e3 g\u1ea7n xong, b\u00e8n sai Binh b\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n x\u00e9t trong \u0111\u00e1m h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng thu\u1ed9c h\u1ea1 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u, ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111i t\u00f2ng chinh th\u00ec s\u1ee9c cho mang v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 theo c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n sai ph\u00e1i. C\u00f2n bao nhi\u00eau th\u00ec th\u1ea3 ra ngay. Nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Bi\u00ean H\u00f2a, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 t\u00f2ng chinh, v\u00e0 nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh, c\u0169ng ra l\u1ec7nh th\u1ea3 cho v\u1ec1 h\u1ebft.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean sung Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 thu\u1ed9c quy\u1ec1n, nh\u1eb1m ng\u00e0y 12 kh\u1edfi h\u00e0nh \u0111i S\u01a1n T\u00e2y, h\u1ed9i c\u00f9ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec3 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c d\u1eb9p gi\u1eb7c. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, Tr\u1ee9 t\u00e2u xin ph\u00e1t ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng cho nh\u1eefng th\u00fa \u0111inh v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 mang theo \u0111\u1ec3 h\u1ecd chi d\u00f9ng. Vua chu\u1ea9n y cho.<\/p>\n<p>Binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a b\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t dinh V\u0169 L\u00e2m, quy\u1ec1n sung Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd, T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh, T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng c\u01a1 v\u1ee5 l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 \u0110o\u00e0n D\u0169 do Kinh ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, binh thuy\u1ec1n \u1ea5y b\u1ecb b\u00e3o, gi\u1ea1t v\u00e0o h\u1ea3i ph\u1eadn n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, c\u1ee7i, n\u01b0\u1edbc s\u1eafp h\u1ebft, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u lo s\u1ee3. B\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u, kh\u1ea5n th\u1ea7n, th\u00ec m\u1ed9t ch\u1ed1c gi\u00f3 thu\u1eadn, \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n l\u1ea1i quay v\u1ec1. D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, g\u1eb7p \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u1ee7a gi\u1eb7c Xi\u00eam h\u01a1n tr\u0103m chi\u1ebfc, ch\u00fang \u0111\u1ec1u l\u00e1nh \u0111i, kh\u00f4ng h\u1ecfi g\u00ec c\u1ea3. V\u00ec th\u1ebf, b\u1ecdn Qu\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1. Khi \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u r\u00f5 m\u1ecdi vi\u1ec7c, do quan t\u1ec9nh \u1ea5y chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 \u0111i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u1ee9 t\u1ec9nh \u1ea5y b\u00e1o c\u00e1o r\u1eb1ng t\u1ec9nh th\u00e0nh v\u1eeba m\u1edbi thu ph\u1ee5c, binh kh\u00ed c\u00f2n thi\u1ebfu th\u1ed1n nhi\u1ec1u, xin t\u1ea1m c\u1ea5p cho m\u1ed9t s\u1ed1 s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c. (S\u00fang ph\u00e1ch s\u01a1n v\u00e0 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n m\u1ed7i th\u1ee9 10 c\u1ed7, s\u00fang lu\u00e2n xa 2 c\u1ed7, \u1ed1ng phun l\u1eeda 200 chi\u1ebfc, tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng 200 c\u00e2y, \u0111\u1ea1n ch\u00ec 2000 vi\u00ean, \u0111\u1ea1n gang 2200 vi\u00ean, s\u00fang th\u0103ng thi\u00ean 50 c\u00e2y, thu\u1ed1c s\u00fang 1500 c\u00e2n, thu\u1ed1c b\u1eafc b\u00ecnh v\u1ecb m\u1ed9t \u0111\u01a1n, thu\u1ed1c vi\u00ean 5000 vi\u00ean). Sau \u0111\u00f3, b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd, ru\u1ed5i thuy\u1ec1n \u0111i ngay qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh. Khi s\u1edb \u0111\u1ebfn n\u01a1i, vua l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cCu\u1ed9c h\u00e0nh qu\u00e2n n\u00e0y n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ea7n gi\u00fap th\u00ec sao \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf\u201d. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 s\u1eafc sai b\u1ed9 L\u1ec5 s\u1eeda l\u1ec5 Th\u00e1i lao \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1n Thi\u00ean H\u1eadu l\u1ec5 t\u1ea1.<\/p>\n<p>V\u1eddi Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Duy Phi\u00ean v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Phi\u00ean \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, th\u00e2n l\u0129nh binh d\u00f5ng, ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n chia nhau \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1ea5n s\u1edf Tr\u01b0\u1eddng L\u0169y. C\u00f3 k\u1ebb n\u00f3i v\u1edbi T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng : \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ed3n r\u1eb1ng H\u00e0 Duy Phi\u00ean c\u00f9ng qu\u00ea v\u1edbi gi\u1eb7c Kh\u00f4i, ng\u00e0y \u0111\u00eam Kh\u00f4i ch\u01b0a ch\u1ebft, n\u00f3 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0a t\u00f4m, c\u00e1, h\u1ea3i v\u1eadt \u0111\u1ebfn bi\u1ebfu Phi\u00ean ; quan qu\u00e2n c\u00f3 \u0111\u1ed9ng t\u0129nh g\u00ec, Kh\u00f4i c\u0169ng ng\u1ea7m \u0111\u01b0a th\u01b0 \u0111\u1ec3 b\u00e1o cho bi\u1ebft. L\u01b0\u01a1ng \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 n\u00f3i cho Phi\u00ean bi\u1ebft. Phi\u00ean trong l\u00f2ng kh\u00f4ng y\u00ean, b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : \u201cTh\u1ea7n qu\u00ea \u1edf Thanh Hoa, gi\u1eb7c Kh\u00f4i th\u00ec qu\u00ea \u1edf Cao B\u1eb1ng ; \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f9ng ch\u00e2u, l\u1ea1i kh\u00f4ng quen bi\u1ebft nhau. Nay b\u1ecdn Kh\u00f4i n\u1ed5i lo\u1ea1n, t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u1ea7y d\u1eaby, th\u1ea7n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u0103m gi\u1eadn. Ch\u00fang li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ed1 th\u1ee7 c\u00f4 th\u00e0nh, nh\u01b0 h\u1ed3n c\u00e1 v\u1eadt v\u1edd n\u01a1i \u0111\u00e1y ch\u00f5 ; d\u1eabu \u0111\u00e0n b\u00e0, tr\u1ebb con c\u0169ng \u0111\u1ec1u bi\u1ebft r\u1eb1ng, m\u1ed9t ng\u00e0y kh\u00f4ng xa, ch\u00fang s\u1ebd ch\u1ee5m \u0111\u1ea7u nhau m\u00e0 ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u1ebft. Th\u1ea7n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a m\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, h\u00e1 l\u1ea1i \u0111i giao k\u1ebft v\u1edbi gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 mang c\u00e1i v\u1ea1 ch\u1ebft c\u1ea3 h\u1ecd \u01b0 ? T\u1eeb khi th\u1ea7n nghe th\u1ea5y tin n\u00e0y, \u0111\u00eam ng\u00e0y lo s\u1ee3, qu\u00ean ng\u1ee7, qu\u00ean \u0103n, tuy v\u1eabn g\u1eafng g\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m vi\u1ec7c, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi nha l\u1ea1i, qu\u00e2n l\u00ednh, th\u1ea7n c\u0169ng t\u1ef1 th\u1ea5y b\u1ebd m\u1eb7t ! M\u1ed9t n\u1ed7i \u0111au kh\u1ed5 trong l\u00f2ng kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u00e0y t\u1ecf c\u00f9ng ai. V\u1eady xin nh\u00e0 vua s\u1eafc sai \u0111i\u1ec1u tra vi\u1ec7c n\u00e0y cho \u0111\u01b0\u1ee3c minh b\u1ea1ch. N\u1ebfu x\u00e9t ra th\u1ea7n c\u00f3 m\u1ea3y l\u00f2ng b\u1ea5t trung, b\u1ea5t ch\u00ednh, th\u00ec xin \u0111em gi\u1ebft c\u1ea3 h\u1ecd th\u1ea7n \u0111\u1ec3 t\u1ecf ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu th\u1ea7n ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebb t\u00e1ng t\u1eadn l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m \u0111\u1ebfn th\u1ebf, th\u00ec c\u0169ng nh\u1edd s\u1ef1 minh x\u00e9t \u0111\u00f3 m\u00e0 r\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng nh\u01a1\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c n\u00e0y ch\u1eb3ng qua v\u00ec vi\u1ec7c tham h\u1eb7c \u0110o\u00e0n C\u1ea3nh Th\u1ea1c m\u00e0 sinh ra \u0111\u00f3 th\u00f4i\u201d. (V\u1ec7 \u00fay B\u1ea3o thanh \u0110o\u00e0n C\u1ea3nh Th\u1ea1c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u00e2n l\u00fac Phi\u00ean An l\u1eafm vi\u1ec7c, n\u00f3 th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi t\u00ean gi\u1eef kho t\u1ec9nh, \u0103n c\u1eafp c\u1ee7a c\u00f4ng. H\u00e0 Duy Phi\u00ean t\u00e2u h\u1eb7c vi\u1ec7c \u0111\u00f3. Th\u1ea1c b\u1ecb b\u1eaft, gi\u1ea3i kinh, giao b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t x\u1eed. Th\u1ea1c cu\u1ed1i c\u00f9ng ph\u1ea3i ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i l\u00e0m l\u00ednh). Vua b\u00e8n d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u1ea7y tr\u1eddi, d\u1eabu k\u1ebb ch\u00ed ngu c\u0169ng bi\u1ebft l\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i th\u1ea5t b\u1ea1i. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 huy\u1ebft kh\u00ed kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u0103n th\u1ecbt, n\u1eb1m da n\u00f3 \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng c\u0103m h\u1eddn. L\u1ebd n\u00e0o m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u01b0\u1edbc l\u1ed9c, l\u1ea1i v\u00f4 c\u1edb \u0111i t\u00ecm c\u00e1i h\u1ecda ph\u1ea3i tuy\u1ec7t di\u1ec7t c\u1ea3 h\u1ecd, cam l\u00f2ng l\u00e9n l\u00fat t\u01b0 th\u00f4ng v\u1edbi l\u0169 gi\u1eb7c m\u00e0 kh\u1eafp g\u1ea7m tr\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u0103m h\u1eddn ? Vi\u1ec7c n\u00e0y, x\u00e9t c\u1ea3 v\u1ec1 t\u00ecnh, v\u1ec1 l\u00fd, \u0111\u1ec1u nh\u1ea5t quy\u1ebft l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3. \u0110\u00f3 ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t l\u1eddi \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea1i v\u00f4 c\u0103n c\u1ee9, th\u1ef1c kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i bi\u1ec7n b\u1ea1ch m\u00e0 c\u0169ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 nay \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1eddi khao \u0111\u1ed3n nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec H\u00e0 Duy Phi\u00ean ch\u1eafc c\u0169ng ch\u1eb3ng y\u00ean t\u00e2m l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady cho \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 l\u1ef1a d\u1ee5ng. S\u1ed1 binh d\u00f5ng do Phi\u00ean cai qu\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc, nay giao cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng qu\u1ea3n l\u0129nh. C\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1ec1 ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng, qu\u00e2n nhu m\u00e0 Phi\u00ean \u0111ang l\u00e0m th\u00ec giao cho B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n v\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Minh tr\u00f4ng coi. L\u1ea1i n\u1eefa, th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 b\u00e0n kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c tu\u1ea7n ph\u1ee7, n\u0103m ngo\u00e1i v\u00ec t\u1ec9nh \u1ea5y nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, n\u00ean t\u1ea1m \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n b\u1ea1c v\u00e0 l\u00e0m. Nay b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Chuy\u1ec3n v\u1eadn m\u1ed9t v\u1ea1n ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o kho \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn Bi\u00ean H\u00f2a.<\/p>\n<p>B\u1ed9 bi\u1ec1n H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00e1nh tan \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ee5i gi\u1eb7c t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh \u1edf huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n tr\u00e1nh l\u00e0 b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng t\u1eadp h\u1ee3p h\u01a1n 600 t\u00ean, ng\u1ea5m ng\u1ea7m t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf nh\u1eefng khu r\u1eebng thu\u1ed9c Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, Gia Vi\u1ec5n v\u00e0 M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1eddng l\u1eadp t\u1ee9c sai Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang \u0111em l\u00ednh v\u00e0 voi, c\u00f9ng v\u1edbi Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh \u0111i ti\u1ec5u. B\u1ecdn n\u00e0y g\u1eb7p gi\u1eb7c \u1edf Mi\u1ebfu M\u00f4n (t\u00ean \u0111\u1ea5t), \u0111\u00e1nh v\u00e0 b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ed1ng l\u00e3nh Ti\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee1ng, ch\u00e9m v\u00e0 b\u1eaft l\u00e0m t\u00f9 binh \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng n\u00f3. L\u1ea1i cho qu\u00e2n \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Tham t\u00e1n gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 N\u0103ng v\u00e0 Ph\u00f3 c\u01a1 gi\u1eb7c l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n M\u1ea1ch.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua khen vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1ea5y xu\u1ea5t s\u1eafc. Th\u01b0\u1edfng cho V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gia nh\u1eadp qu\u00e2n c\u00f4ng m\u1ed9t c\u1ea5p. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh ch\u1ee9c V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c Qu\u1ea3n ph\u1ee7. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y, cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Kh\u1ea3i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1. Ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed1ng l\u00e3nh gi\u1eb7c ngay t\u1ea1i tr\u1eadn, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c. V\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c hai ph\u1ea1m nh\u00e2n l\u00e0 tham t\u00e1n v\u00e0 ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Ngo\u00e0i ra, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p ; c\u00f2n binh d\u00f5ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng. \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, bi\u1ebft d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, th\u01b0\u1edfng gia m\u1ed9t c\u1ea5p. L\u1ea1i, Cai t\u1ed5ng Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ba v\u00ec th\u00e1m b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ph\u00e1 m\u01b0u gian c\u1ee7a gi\u1eb7c, truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban khen, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ng\u1ea1n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNinh B\u00ecnh b\u00e1o c\u00f3 to\u00e1n gi\u1eb7c v\u00e0i tr\u0103m t\u00ean ng\u1ea7m l\u1ebbn v\u1ec1 khu r\u1eebng B\u00ecnh \u0110\u00f4 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u1ee5ng H\u00f3a, ch\u1ed7 g\u1ea7n t\u1ec9nh h\u1ea1t, m\u01b0u toan sinh s\u1ef1. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng t\u1ee9c th\u00ec mang binh v\u00e0 voi ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn T\u1ed1ng S\u01a1n \u0111\u1ec3 t\u00f9y c\u01a1 h\u1ed9i ti\u1ec5u. L\u1ea1i, \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t c\u00e1c huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, V\u0129nh L\u1ed9c c\u0169ng c\u00f3 gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra. Hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. L\u1ea1i v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c tin r\u1eb1ng Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng Nam Ch\u01b0\u1edfng sai con l\u00e0 Chi\u00eau Ki\u1ec3n mang h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n qu\u00e2n v\u00e0 h\u01a1n 90 th\u1edbt voi ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf Ninh Bi\u00ean thu\u1ed9c H\u01b0ng H\u00f3a, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn d\u1ee5 3 huy\u1ec7n Tr\u00ecnh C\u1ed1, S\u1ea7m N\u01b0a v\u00e0 M\u00e1n Xuy thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Man th\u1ea7n ph\u1ee5c nh\u01b0 c\u0169, n\u1ebfu kh\u00f4ng nghe th\u00ec nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd gi\u1ebft s\u1ea1ch. X\u00e9t ra 3 huy\u1ec7n n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng, kh\u00f4ng li\u00ean quan g\u00ec \u0111\u1ebfn Nam Ch\u01b0\u1edfng, nay l\u1ea1i mang qu\u00e2n \u0111\u1ebfn s\u00e1ch nhi\u1ec5u, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng qu\u00e1i l\u1ea1. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 cho \u0111i th\u00e1m th\u00ednh l\u1ea1i cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch x\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cChuy\u00ean ngh\u1ec1 d\u1ecda n\u1ea1t d\u1ee5 d\u1ed7, l\u00e0 th\u00f3i quen c\u1ee7a b\u1ecdn Man, L\u1ea1o, ch\u1eb3ng l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m l\u1ea1. Nay d\u1ee5 sai truy\u1ec1n b\u1ea3o c\u00e1c th\u1ed5 m\u1ee5c c\u00e1c huy\u1ec7n \u1ea5y n\u00ean t\u1ef1 chu\u1ea9n b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eebng \u0111em l\u00f2ng s\u1ee3 h\u00e3i\u201d. B\u1ecdn Giai l\u1ea1i t\u00e2u xin truy\u1ec1n h\u1ecbch s\u1ee9c b\u1ea3o Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea Phi Ba mang 600 l\u00ednh th\u1ed5 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i gi\u00e1p gi\u1edbi v\u1edbi \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u 3 huy\u1ec7n \u1ea5y, xa xa l\u00e0m thanh th\u1ebf ti\u1ebfp vi\u1ec7n \u0111\u1ec3 ch\u1edd xem s\u1ef1 n\u00f3 g\u00e2y h\u1ea5n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u00e3 b\u1ecb thua r\u1ed3i, n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng nh\u1ecf x\u00edu kia h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 qu\u1ea5y r\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? Nh\u01b0ng vi\u1ec7c c\u1ed1t ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng n\u00ean coi th\u01b0\u1eddng. V\u1eady chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ee5y Th\u1ed1ng l\u00e3nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Th\u01b0\u1edbc, gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u01b0\u1edbc b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u1ec1 ch\u00e2u L\u1ed9c B\u00ecnh. Th\u1ed5 tri ch\u00e2u, gia h\u00e0m Tri ph\u1ee7, l\u00e0 Vi Th\u1ebf Tu\u00e2n, \u0111\u1ed1c th\u00fac b\u1ecdn b\u1ed9 d\u1ecbch L\u00e3nh Qu\u1ea3n \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u00f2 b\u1eaft. Th\u01b0\u1edbc c\u00f9ng v\u1edbi hai t\u00ean thu\u1ed9c h\u1ea1 g\u1ecdt \u0111\u1ea7u tr\u1ed1n v\u00e0o \u0111\u1ecba h\u1ea1t ch\u00e2u T\u01b0 L\u0103ng b\u00ean nh\u00e0 Thanh. B\u1ecdn b\u1ed9 d\u1ecbch \u0111u\u1ed5i theo \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ed7ng th\u1ea5y ch\u00e2u s\u1edf t\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn b\u1eaft mang c\u1ea3 v\u1ec1 ch\u00e2u. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, t\u1ee9c th\u00ec t\u01b0 sang ph\u1ee7 Th\u00e1i B\u00ecnh y\u00eau c\u1ea7u s\u1ee9c vi\u00ean tri ch\u00e2u trao tr\u1ea3 \u0111\u1ec3 ta x\u00e9t x\u1eed. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho bi\u1ec1n binh 3 t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean v\u00e0 B\u1eafc Ninh \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1 c\u1ea3. Khi ch\u00e2u T\u01b0 L\u0103ng \u0111\u01b0a tr\u1ea3 b\u1ecdn ph\u1ea1m nh\u00e2n sang \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng l\u1ea1i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Th\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nay \u0111em l\u00f2ng b\u1ed9i b\u1ea1c nh\u01b0 ki\u00eau k\u00ednh [Con ki\u00eau \u689f \u0103n th\u1ecbt m\u1eb9, con ph\u00e1 k\u00ednh \u7834\u734d (gi\u00f2ng mu\u00f4ng) \u0103n th\u1ecbt b\u1ed1, con ph\u00e1 k\u00ednh ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 n\u00f3 l\u00e0 con k\u00ednh \u734d, v\u00ec th\u1ebf n\u00ean g\u1ecdi k\u1ebb b\u1ea5t hi\u1ebfu l\u00e0 ki\u00eau k\u00ednh \u689f\u734d.], th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi gi\u1eb7c, m\u1ea1o x\u01b0ng danh hi\u1ec7u, tr\u1edf gi\u00e1o gi\u1ebft nguy\u00ean Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n, l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng \u0111\u00e1nh t\u1ec9nh th\u00e0nh, t\u1ed9i \u00e1c r\u1ea5t n\u1eb7ng. K\u1ecbp khi quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, l\u1ea1i c\u00f2n g\u1ecdt \u0111\u1ea7u ch\u1ea1y tr\u1ed1n sang Trung Qu\u1ed1c. L\u00e3nh Qu\u1ea3ng \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb \u0111\u1ea7u m\u1ee5c h\u00e0ng t\u1ed5ng, m\u00e0 bi\u1ebft mang l\u00ednh d\u00f5ng v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111u\u1ed5i k\u1ef3 c\u00f9ng, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean Th\u01b0\u1edbc, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c. Nay th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 cho \u0110\u01b0\u1eddng ch\u1ee9c Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh, tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Vi Th\u1ebf Tu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 ngay ch\u1ee9c th\u1ed5 Tri ph\u1ee7, nh\u01b0ng v\u1eabn l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ch\u00e2u L\u1ed9c B\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng b\u00f4ng. C\u00f2n t\u00ean ngh\u1ecbch Th\u01b0\u1edbc th\u00ec nh\u1ed1t v\u00e0o c\u0169i s\u1eaft cho l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh d\u00f9ng h\u1ebft ph\u00e9p \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a Th\u01b0\u1edbc l\u00e0 ng\u1ee5y Trung qu\u00e2n D\u01b0\u01a1ng Ba An, ng\u1ee5y H\u1eadu qu\u00e2n Ho\u00e0ng \u1ea4t An, t\u1ef1 khi b\u1ecb thua \u1edf Y\u00ean Ch\u00e2u, ch\u1ea1y v\u1ec1 khu r\u1eebng ch\u00e2u Ti\u00ean Y\u00ean thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Y\u00ean. Quan v\u00f5 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec3n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 3 t\u00ean \u0111\u1ed3ng la n\u00f3. Vua d\u1ee5 sai \u0110i\u1ec3n v\u1ec1 ngay L\u1ea1ng S\u01a1n cung ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc kia \u0110i\u1ec3n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, v\u00ec sai h\u1eb9n, b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c. Quan v\u00f5 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0110\u1ed7 V\u0103n Giai, c\u0169ng l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ee5y Tham t\u00e1n B\u00ecnh H\u1ea3i T\u1ea3 qu\u00e2n s\u01b0 L\u01b0u Huy S\u01a1n (ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u Li\u00eam nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng v\u1edbi Th\u01b0\u1edbc v\u00e0 An), \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, nay c\u0169ng cho khai ph\u1ee5c. Ng\u1ee5y Th\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh, giao cho ph\u00e1p ty x\u1eed t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng gi\u1eb7c trong th\u00e0nh ra \u0111\u1ea7u th\u00fa c\u00f3 t\u00ean B\u1ea1ch Xu\u00e2n Kh\u1ea3n l\u00e0 con B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111em giam l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tra h\u1ecfi. N\u00f3 khai r\u1eb1ng : Tr\u01b0\u1edbc n\u00f3 theo ng\u1ee5y th\u1ef1 T\u1ea3 qu\u00e2n L\u00ea B\u00e1 Minh, \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda Gia \u0110\u1ecbnh. Ng\u1ee5y b\u1ea3o h\u1ed9 \u0110\u1eb7ng V\u0129nh \u01b0ng \u0111\u00e3 ch\u1ebft. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c : \u0110i\u1ec1u khi\u1ec3n Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m, H\u1eadu qu\u00e2n V\u00f5 V\u0129nh L\u1ed9c, Trung qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, Th\u1ee7y qu\u00e2n Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng L\u01b0u T\u00edn, Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0m, Binh b\u1ed9 Th\u00e1i khanh Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a, Binh b\u1ed9 Thi\u1ebfu khanh \u0110\u1ed7 V\u0103n D\u1ef1 chia nhau \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c c\u1eeda C\u1ea3ng Th\u1ea7n, Ph\u1ee5c Vi\u1ec5n v\u00e0 Phi\u00ean An. \u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c c\u00f2n \u01b0\u1edbc h\u01a1n 2000 t\u00ean, \u1ed1m v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn 500. Voi c\u00f2n 11 th\u1edbt, th\u00f3c c\u00f2n hai kho r\u01b0\u1ee1i.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i \u0111\u00eam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u1edf t\u1ea5n s\u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh, c\u00f3 qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u00e9n ra ; l\u00ednh v\u1ec7 V\u00f5 d\u0169ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ed9t b\u1ecf s\u00fang ch\u1ea1y. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111em ch\u00e9m v\u00e0 rao \u0111\u1ec3 r\u0103n b\u1ea3o binh d\u00f5ng \u0111\u00f3ng \u1edf 4 m\u1eb7t th\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a th\u00ec li\u1ec7u \u0111\u1ec3 L\u00e3nh binh L\u00ea S\u00e1ch \u0111em binh d\u00f5ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 Ph\u1ee7 L\u00e2m v\u00e0 B\u1eafc Ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh th\u1ebf vi\u1ec7n tr\u1ee3 cho c\u00e1c quan phi\u00ean. R\u1ed3i t\u01b0 s\u1ee9c cho Tham t\u00e1n Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn c\u00f9ng v\u1edbi L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb v\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Th\u1ecfa \u0111\u1ec1u r\u00fat qu\u00e2n v\u00e0 voi v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf l\u1ea1i th\u00e0nh Nam Vang th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean r\u00fat v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh. Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ed9t g\u1eb7p gi\u1eb7c, b\u1ecf ch\u1ea1y, \u0111em ch\u00e9m \u0111\u1ec3 rao cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft, l\u00e0 r\u1ea5t ph\u1ea3i. Qu\u00e2n ph\u00e1p c\u00f3 nghi\u00eam minh th\u00ec qu\u00e2n \u0111\u1ed9i m\u1edbi mong t\u1ec1 ch\u1ec9nh, nghi\u00eam t\u00fac. T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1edf xu\u1ed1ng, n\u1ebfu g\u1eb7p gi\u1eb7c m\u00e0 ch\u00f9n lui, th\u00ec cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em ch\u00e9m ngay \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea3y may \u0111o\u00e1i ho\u00e0i, thi\u00ean v\u1ecb. C\u00f2n t\u00ean th\u00fa ph\u1ea1m B\u1ea1ch Xu\u00e2n Kh\u1ea3n t\u1ee9c th\u00ec cho \u00e1p gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 giao b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam x\u00e9t\u201d. Cu\u1ed1i c\u00f9ng Kh\u1ea3n b\u1ecb kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i ch\u00e9m, v\u00ec \u0111\u00e3 qu\u00ean s\u1ec9 nh\u1ee5c, th\u1edd qu\u00e2n th\u00f9.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n r\u1eb1ng : \u201cS\u00fang \u0111\u1ea1i xung ti\u00eau v\u00e0 \u0111\u1ea1i ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n mang \u0111i m\u1ed9t s\u1ed1 l\u1edbn. \u0110\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 b\u1ea3o ph\u1ea3i b\u1eafn c\u00e1c ph\u00e1o \u0111\u00e0i trong th\u00e0nh, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u01b0a m\u00e0 ch\u01b0a th\u1ea5y t\u1ea5u b\u00e1o ? Nay x\u00e9t nghi\u1ec7m t\u00ecnh h\u00ecnh, th\u00ec qu\u00e2n gi\u1eb7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf tr\u00ean c\u00e1c ph\u00e1o \u0111\u00e0i trong th\u00e0nh, m\u00e0 s\u00fang \u0111\u1ea1n, kh\u00ed gi\u1edbi, thu\u1ed1c s\u00fang v\u00e0 \u1ed1ng phun l\u1eeda c\u0169ng \u0111\u1ec1u ch\u1ee9a \u1edf ph\u00e1o \u0111\u00e0i c\u1ea3. V\u1eady t\u1eeb nay, ph\u1ea3i b\u00ed m\u1eadt sai c\u00e1c ph\u00e1o th\u1ee7 ph\u1ea3i \u0111em th\u01b0\u1edbc s\u00fang, \u01b0\u1edbc t\u00ednh \u0111\u1ed9 s\u1ed1 r\u1ed3i b\u1eafn \u0111\u1ea1i ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i v\u00e0o ph\u00e1 c\u00e1c \u0111\u00e0i \u1ea5y, c\u1ed1t sao ph\u1ea3i b\u1eafn cho th\u1ef1c tr\u00fang, th\u00ec \u0111\u00e0i s\u1ebd s\u1ee5t th\u00e0nh h\u1ed1 h\u1ebft, gi\u1eb7c s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng ch\u00e2n. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 b\u1eafn tr\u00fang v\u00e0o n\u01a1i ch\u1ee9a thu\u1ed1c s\u00fang v\u00e0 \u1ed1ng phun l\u1eeda, th\u00ec nh\u1eefng th\u1ee9 n\u00e0y s\u1ebd b\u1ed1c ch\u00e1y, tan n\u00e1t kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec. N\u1ebfu s\u00fang xung ti\u00eau qu\u00e1 m\u1ea1nh, s\u1ee3 b\u1eafn v\u01b0\u1ee3t qua ph\u00e1o \u0111\u00e0i trong th\u00e0nh th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 l\u00f9i s\u00fang l\u1ea1i v\u00e0i ch\u1ee5c tr\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 b\u1eafn, s\u1ebd kh\u00f4ng sai.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 b\u1ea3o \u0111em \u0111\u1ea1i b\u00e1c b\u1eafn ph\u00e1 c\u00e1nh c\u1ed5ng th\u00e0nh, sau th\u1ea5y t\u00e2u r\u1eb1ng v\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111em g\u1ed7, \u0111\u00e1 ch\u00e8n l\u1ea5y c\u1ed5ng th\u00e0nh, n\u00ean ch\u01b0a thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng th\u1eed ngh\u0129 : gi\u1ea3 s\u1eed gi\u1eb7c c\u00f3 ch\u00e8n l\u1ea5p, ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u1ea5p \u0111\u1ed9 v\u00e0i l\u1ea7n, sao ch\u1ecbu n\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee9c c\u00f4ng ph\u00e1 c\u1ee7a \u0111\u1ea1n \u0111\u1ea1i b\u00e1c ? Ch\u1ec9 tr\u1eeb m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc tr\u01b0\u1eddng l\u0169y h\u01a1i c\u00e1ch xa c\u1eeda tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng k\u1ec3, c\u00f2n ba m\u1eb7t t\u1ea3, h\u1eefu v\u00e0 sau, \u0111\u1ec1u c\u00f3 n\u00fai \u0111\u1ea5t \u0111\u1eafp cao, n\u00ean d\u00f9ng h\u1ea1ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c r\u1ea5t l\u1edbn m\u00e0 ph\u00e1 c\u1eeda th\u00e0nh c\u00e1c m\u1eb7t \u1ea5y, nh\u01b0ng c\u1ea7n li\u1ec7u t\u0103ng th\u00eam thu\u1ed1c s\u00fang, \u0111\u1ec3 s\u1ee9c ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1nh h\u01a1n. N\u1ebfu b\u1eafn v\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1nh c\u1eeda, th\u00ec g\u1ed7 \u0111\u00e1 ch\u00e8n \u1edf m\u1eb7t sau, kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 d\u1ef1a, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ed5 theo, n\u1ebfu b\u1eafn v\u1ee1 c\u1eeda t\u00f2 v\u00f2 th\u00ec l\u1ea7u tr\u00ean th\u00e0nh c\u0169ng ph\u1ea3i nghi\u00eang \u0111\u1ed5, khi \u0111\u00f3 qu\u00e2n ta m\u1edbi d\u1ec5 th\u1eeba th\u1ebf ph\u00e1 v\u1ee1 th\u00e0nh. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebf tr\u1ecdng y\u1ebfu. Ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5, n\u00ean kh\u00e9o th\u1ec3 theo l\u00e0m ngay !\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay H\u1eefu v\u1ec7, dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Ng\u00f4 T\u00e1 \u0110\u00e0m \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf tr\u00ean n\u00fai \u0111\u1ea5t b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, b\u1ed7ng tr\u00fang ph\u1ea3i \u0111\u1ea1n trong th\u00e0nh b\u1eafn ra, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho th\u1ef1c th\u1ee5 ch\u1ee9c V\u1ec7 \u00fay, v\u00e0 chi\u1ec3u theo ph\u1ea9m, c\u1ea5p ti\u1ec1n t\u1eed tu\u1ea5t, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c. D\u00f9ng Cai \u0111\u1ed9 L\u00ea \u0110\u1eafc Th\u1ef1c quy\u1ec1n sung ch\u1ee9c Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay H\u1eefu v\u1ec7, dinh Ti\u1ec1n phong.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cChi gi\u1eefa v\u00e0 chi h\u1eefu c\u1ee7a b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ea1i do n\u00fai C\u00f4ng L\u0129nh v\u00e0 s\u00f4ng S\u00f3c Giang l\u00ean xu\u1ed1ng, l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t chi t\u1eeb L\u1ee5c Th\u00f4n (ti\u1ebfp gi\u00e1p \u0111\u1ea5t nh\u00e0 Thanh) \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n Tr\u00e0 L\u0129nh. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 chia ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i ti\u1ec5u, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u thua ch\u1ea1y, c\u00f3 b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ch\u1ee5c t\u00ean. L\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tin qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn L\u0129nh Mai, chi t\u1ea3 c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n v\u00e0o Long D\u0169ng (ch\u1ed7 ti\u1ebfp gi\u00e1o v\u1edbi Tuy\u00ean Quang v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean). Nay ngh\u0129 : tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y \u0111\u1ebfn L\u1ee5c Th\u00f4n, Tr\u00e0 L\u0129nh v\u00e0 chi gi\u1eefa, chi h\u1eefu c\u1ee7a gi\u1eb7c, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u1ec5u tr\u1eeb, ch\u1edd khi qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang k\u00e9o t\u1edbi, s\u1ebd h\u1ed9i ti\u1ec5u\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 gi\u1eb7c \u1ea5y sau khi thua li\u1ec3ng xi\u1ec3ng, nay c\u00f2n d\u00e1m chia ra t\u1eebng chi \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1, quan qu\u00e2n tuy ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t phen ch\u00e9m gi\u1ebft th\u1eadt l\u1edbn, ch\u01b0a h\u1ea3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, th\u1eafng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. V\u1eady c\u00e1c quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5, c\u00e1c th\u1ed5 ty v\u00e0 binh d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn n\u00e0y, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng n\u1eeda th\u00e1ng. Nay \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111ang l\u00fac tan v\u1ee1, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ed1c s\u1ee9c qu\u00e2n \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ti\u1ec5u tr\u1eeb c\u00e1c to\u00e1n gi\u1eb7c \u1edf L\u1ee5c Th\u00f4n, Tr\u00e0 L\u0129nh v\u00e0 chi gi\u1eefa, chi h\u1eefu c\u1ee7a gi\u1eb7c, r\u1ed3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc M\u1ea1o, V\u00e2n Trung, hi\u1ec7p c\u00f9ng quan qu\u00e2n hai \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean t\u00f9y c\u01a1 v\u00e2y \u0111\u00e1nh qu\u00e2n gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf B\u1ea3o L\u1ea1c thu\u1ed9c Tuy\u00ean Quang l\u1ea1i tr\u00e0n xu\u1ed1ng V\u1ecb Xuy\u00ean qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. Vi\u00ean quy\u1ec1n L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean b\u00e1o v\u1ec1 t\u1ec9nh xin qu\u00e2n ti\u1ebfp \u1ee9ng. B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m li\u1ec1n phi s\u1ee9c cho L\u0129nh Binh Tr\u1ea7n H\u1eefu Y\u1ebfn \u0111em s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, do ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn h\u1ecdp v\u1edbi V\u1ec7 \u00fay T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n \u1edf H\u1eefu v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecd \u1edf c\u01a1 Tuy\u00ean Quang, do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i, c\u00f9ng nhau h\u1ee3p s\u1ee9c h\u1ed9i ti\u1ec5u. L\u1ea1i t\u01b0 kh\u1ea9n c\u1ea5p cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n D\u1ef1c li\u1ec7u t\u00ednh l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111\u00e3 t\u1eebng th\u1ea5t b\u1ea1i tan t\u00e0nh, c\u00f2n d\u00e1m manh t\u00e2m sinh s\u1ef1, \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u00fang t\u1ef1 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ch\u1ebft. V\u1eady, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 ph\u1ea3i t\u1ee9c t\u1ed1c ti\u1ebfn qu\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y ti\u1ec5u tr\u1eeb l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t cho h\u1ebft l\u0169 gi\u1eb7c m\u1edbi lan xu\u1ed1ng V\u1ecb Xuy\u00ean, r\u1ed3i l\u1ea1i k\u00e9o th\u1eb3ng t\u1edbi V\u00e2n Trung, Ng\u1ecdc M\u1ea1o, h\u1ed9i v\u1edbi hai \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean, ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft l\u0169 ph\u1ea1m ngh\u1ecbch l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n v\u00e0 t\u00ean Huy\u1ec1n, t\u00ean C\u1eadn \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ch\u00fang tho\u00e1t kh\u1ecfi. N\u1ebfu t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5, th\u00ec g\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng xa\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u00fac ti\u1ec1n \u1edf c\u1ee5c B\u1ea3o h\u00f3a.<\/p>\n<p>S\u1eafc sai b\u1ed9 H\u1ed9 t\u01b0 l\u1ea5y th\u1ee3 \u0111\u00fac \u1edf c\u1ee5c \u0111\u00fac ti\u1ec1n H\u00e0 N\u1ed9i, cho l\u1ec7 thu\u1ed9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00f4ng s\u1edf v\u00e0 h\u1eadu c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o. (Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u l\u00f2 m\u1ed7i th\u00e1ng 6 quan, ng\u01b0\u1eddi ph\u00f3 l\u00f2 m\u1ed7i th\u00e1ng 5 quan, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 l\u00f2 m\u1ed7i th\u00e1ng 4 quan v\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o). L\u1ea1i cho c\u00e1c th\u1ee3 h\u1ecdc t\u1eadp \u0111\u00fac ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00f3 Ch\u1ec9 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o cho ai, th\u00ec trong phi\u1ebfu ch\u1ec9 l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p th\u00f4i, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh t\u00ean hi\u1ec7u. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Kh\u01a1i d\u00f2ng s\u00f4ng \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean v\u00e0 san b\u1ecf \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u1edf h\u1ea1 l\u01b0u.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00ea H\u01b0ng Y\u00ean v\u1ee1, v\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n mu\u1ed1n \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 kh\u00f4ng \u0111\u1eafp l\u1ea1i, n\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecbnh Quang Khanh \u0111\u00e3 tu\u00e2n theo l\u1eddi d\u1ee5, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ebfn kh\u00e1m t\u1eadn n\u01a1i, tr\u00f9 t\u00ednh vi\u1ec7c kh\u01a1i \u0111\u00e0o, m\u1edf l\u1ed1i th\u00f4ng th\u1ee7y r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCh\u1ed7 \u0111\u00ea S\u00e0i Th\u1ecb v\u1ee1, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u0111\u1ea7m s\u00e2u (chu vi h\u01a1n 3 m\u1eabu, s\u00e2u 29 th\u01b0\u1edbc), th\u00f4ng v\u00e0o c\u1ea3 ng\u00f2i l\u1ea1ch trong \u0111\u1ed3ng \u0111i\u1ec1n, l\u1ea1i tr\u00e0n ru\u1ed9ng d\u00e2n \u0111\u1ebfn m\u1ed9t con ng\u00f2i nh\u1ecf, r\u1ed3i ch\u1ea3y qua c\u00e1c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng An, Kim \u0110\u1ed9ng, Ti\u00ean L\u1eef, Thi\u00ean chi, Ph\u00f9 Dung, \u0111\u1ebfn c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n T\u00e2n, r\u1ed3i \u0111\u1ed5 v\u00e0o s\u00f4ng Thanh Mi\u1ec7n thu\u1ed9c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. Nay ngh\u0129 c\u1ee9 nh\u00e2n theo h\u00ecnh th\u1ebf, ch\u1ed7 n\u00e0o \u00fang t\u1eafc th\u00ec kh\u01a1i s\u00e2u cho tho\u00e1t, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u1ea7n m\u1edf qua ru\u1ed9ng d\u00e2n c\u0169ng ph\u1ea3i h\u1ee3p s\u1ee9c kh\u01a1i \u0111\u00e0o, c\u1ea7n sao m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c 3 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c 4 th\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i n\u1eefa, con \u0111\u00ea h\u1ea1 l\u01b0u huy\u1ec7n Ph\u00f9 Dung, t\u1eeb Y\u00ean C\u1ea7u \u0111\u1ebfn Bi\u1ec7n T\u00e2n h\u01a1n 1130 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f2n th\u00e0nh \u0111\u00ea n\u1eefa. Nay c\u0169ng n\u00ean li\u1ec7u san b\u1ecf b\u1edbt \u0111i, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu, khi n\u01b0\u1edbc m\u1edbi l\u00ean, th\u00ec thu\u1eadn l\u1ed1i theo khe ng\u00f2i ; khi n\u01b0\u1edbc d\u1eaby to \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e0n qua \u0111\u00ea b\u1ecb b\u1ea1t \u1ea5y m\u00e0 \u0111\u1ed5 th\u1eb3ng ra s\u00f4ng. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i \u0111i\u1ec1u b\u00e1t d\u00e2n phu v\u00e0 \u0111\u00e3 t\u01b0 cho t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u1ee9 theo ph\u1ea7n s\u00f4ng c\u1ee7a t\u1eebng h\u1ea1t, kh\u1edfi c\u00f4ng khai \u0111\u00e0o\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a B\u1ed9 v\u1ec1 c\u00e1c ph\u1ee7 th\u00e0nh v\u00e0 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t s\u00fang h\u1ed3ng y qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam c\u1ea9n. Nay ngh\u0129 n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t s\u00fang th\u00ec c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u00f2ng ng\u1ef1 v\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n s\u00fang m\u1edbi h\u1eefu d\u1ee5ng. V\u1eady d\u1ee5 sai c\u00e1c t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc Ninh ph\u1ea3i x\u00e9t c\u00e1c th\u00e0nh c\u1ee7a ph\u1ee7, huy\u1ec7n trong t\u1ec9nh h\u1ea1t m\u00ecnh, th\u00e0nh n\u00e0o xung y\u1ebfu nh\u1ea5t c\u1ea7n \u0111\u1eb7t s\u00fang tr\u01b0\u1edbc th\u00ec li\u1ec7u ph\u00e1i bi\u1ec1n binh : m\u1ed7i ph\u1ee7 \u0111\u1ed9 150 ho\u1eb7c 100 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1ed9 100 ho\u1eb7c 50 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1ef1. L\u1ea1i s\u1ee9c cho c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n, g\u1ecdi l\u1ea5y nh\u1eefng d\u00e2n l\u00e2n c\u1eadn, ph\u1ee7 \u0111\u1ed9 60, 70 t\u00ean, huy\u1ec7n \u0111\u1ed9 40, 50 m\u01b0\u01a1i t\u00ean, \u0111\u1eb7t l\u00e0m h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ea1p d\u1ecbch, \u0111\u1ec3 l\u00fac l\u00e2m s\u1ef1, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi sai ph\u00e1i. L\u1ea1i m\u1ed9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng Ninh tr\u1edf v\u1ec1 ph\u00eda nam, am hi\u1ec3u v\u1ec1 s\u00fang l\u1edbn, cho l\u00e0m ph\u00e1o th\u1ee7. N\u1ebfu m\u1ed9 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec b\u00e1o ngay v\u1ec1 B\u1ed9 \u0111\u1ec3 ph\u00e1i l\u00ednh dinh Th\u1ea7n c\u01a1, ph\u1ee7 3 ng\u01b0\u1eddi, huy\u1ec7n 2 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn n\u01a1i h\u01b0\u1edbng d\u1eabn cho c\u00e1c bi\u1ec1n binh, ph\u00e2n ph\u00f2ng \u0111\u1ed9 n\u1eeda n\u0103m, ho\u1eb7c m\u1ed9t n\u0103m. Khi \u0111\u00e3 h\u01a1i th\u1ea1o v\u1ec1 s\u00fang l\u1edbn r\u1ed3i, b\u1ea5y gi\u1edd s\u1ebd r\u00fat l\u00ednh Th\u1ea7n c\u01a1 tr\u1edf v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh. Vi\u1ec7c n\u00e0y ph\u1ea3i n\u00ean t\u1eadn t\u00e2m l\u00e0m cho th\u1ecfa \u0111\u00e1ng, r\u1ed3i t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ec3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thi h\u00e0nh, khi\u1ebfn cho khi chi\u1ebfn, khi th\u1ee7, c\u00f3 s\u1eb5n s\u00e0ng \u1ee9ng d\u1ee5ng, \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i v\u1ec1 sau\u201d.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c vi\u00ean t\u1eed l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea Tr\u01b0\u01a1ng, L\u00ea Th\u01b0\u1edbng (con Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n L\u00ea Ch\u1ea5t) 7 ng\u01b0\u1eddi, theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. N\u1ebfu x\u00e9t ra th\u1ef1c c\u00f3 t\u00e0i l\u01b0\u1ee3c, v\u00f5 ngh\u1ec7, th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 li\u1ec7u b\u1ed5 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i \u1edf Nam K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u00e0o Nam theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 mi\u1ec5n cho thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m \u1ea5y. V\u1eabn ngh\u0129 b\u1ecdn gi\u1eb7c ti\u1ec3u y\u00eau \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y b\u1eaft h\u1ebft, th\u00ec th\u1ea3 ngay h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng cho v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, kh\u00f4ng ng\u1edd l\u1ea1i v\u00ec bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng c\u00f3 \u0111\u1ed9ng n\u00ean ch\u01b0a xong vi\u1ec7c. \u0110\u00e0nh r\u1eb1ng trong khi chinh chi\u1ebfn, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u1edbi ph\u1ea3i gi\u1eef l\u1ea1i, nh\u01b0ng h\u1ecd l\u00eca xa qu\u00ea qu\u00e1n, t\u00f2ng chinh gian kh\u1ed5 l\u00e2u ng\u00e0y, k\u1ec3 r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ! V\u1eady l\u1ea1i gia \u01a1n cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n s\u1ed1 thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay\u201d. R\u1ed3i chu\u1ea9n cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n, \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 An Giang n\u00ean hi\u1ec3u th\u1ecb t\u1eadn tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t cho h\u1ecd : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u01b0\u1edfng nh\u1edb \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng chinh, ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u00f4i. Nay \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1m, ch\u00edn ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi, c\u00e0ng ph\u1ea3i b\u1ed9i ph\u1ea7n c\u1ed1 g\u1eafng, v\u00ec n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng qu\u1ea3n nh\u1ecdc nh\u1eb1n, khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong, s\u1ebd th\u1ea3 cho v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n l\u00e0m \u0103n, v\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng ban \u01a1n hu\u1ec7. N\u1ebfu tr\u1ed1n tr\u00e1nh, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng qu\u00e2n ph\u00e1p kh\u00f4ng th\u1ec3 tha th\u1ee9, m\u00e0 c\u00e1i c\u00f4ng \u0111\u1eafp n\u00fai ch\u1ec9 c\u00f2n thi\u1ebfu m\u1ed9t s\u1ecdt \u0111\u1ea5t c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u00e2m \u1edf n\u01a1i h\u00e0ng ng\u0169 m\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c cho ch\u00f3ng th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng binh d\u00f5ng c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u00e0o ng\u0169, n\u1ebfu chi\u1ebfu l\u1ec7, b\u1eaft \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i th\u1ebf ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c thay v\u00e0o, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 phi\u1ec1n ph\u1ee9c. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t : N\u1ebfu c\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb \u0111\u00e0o ng\u0169 hay t\u1ef1 h\u1ecd ra th\u00fa, th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00ean gia \u00e2n khoan th\u1ee9, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 theo v\u1ec7 \u0111\u1ed9i c\u0169, c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Tuy\u00ean Quang h\u01a1n 3.000 t\u00ean v\u00e2y \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean. Quy\u1ec1n L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n t\u1ef1 li\u1ec7u s\u1ee9c kh\u00f3 ch\u1ed1ng n\u1ed5i, b\u00e8n tr\u01b0\u1edbc sai th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n, h\u00e0m th\u1ed5 Tri ph\u1ee7 \u1edf H\u00e0m Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u, do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u1ec1 t\u1ec9nh, r\u1ed3i m\u00ecnh t\u1ef1 \u0111em binh d\u00f5ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, r\u00fat lui \u0111\u1ec3 ch\u1edd \u0111\u1ea1i binh. B\u1ecdn B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m li\u1ec1n phi s\u1ee9c cho m\u1ea5y quan v\u00f5 ph\u00e1i \u0111i l\u1edbp tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu Y\u1ebfn v\u00e0 V\u1ec7 \u00fay T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n c\u00f9ng ti\u1ebfn \u0111i ti\u1ec5u tr\u1eeb. L\u1ea1i phi t\u01b0 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c kh\u1ea9n c\u1ea5p \u0111\u1ed1c th\u00fac bi\u1ec1n binh g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn mau. R\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 t\u1edd t\u00e2u n\u00f3i Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n do \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 r\u00fat lui, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng ; nh\u01b0ng m\u1ed9t \u0111\u1ea1o c\u00f4 qu\u00e2n, t\u1ea5t kh\u00f3 l\u00e0m tr\u00f2 g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ! V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u1eadp t\u1ee9c th\u1ed1ng l\u0129nh \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp vi\u1ec7n, ti\u1ec5u tr\u1eeb. Chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u00f9 t\u00ednh m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, vang d\u1eady oai qu\u00e2n. \u0110i t\u1edbi \u0111\u00e2u c\u0169ng ph\u1ea3i tu\u00e2n theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111em uy \u0111\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh hi\u1ec3u d\u1ee5 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5. Ph\u00e0m nh\u1eefng k\u1ebb tr\u00f3t \u0111\u00e3 l\u1ea7m l\u1ea1c theo gi\u1eb7c, nay bi\u1ebft quay \u0111\u1ea7u h\u01b0\u1edbng thu\u1eadn, \u0111\u1ec1u n\u00ean r\u1ed9ng cho ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i m\u1edbi. N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111i t\u00f2ng chinh, li\u1ec7u cho t\u01b0\u1edfng l\u1ee5c. K\u1ebb n\u00e0o c\u00f2n ngang ng\u1ea1nh kh\u00f4ng s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u quy thu\u1eadn th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ed9t phen ti\u1ec5u tr\u1eeb k\u1ecbch li\u1ec7t. Nh\u1eefng \u0111\u1ee9a \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1ee7a gi\u1eb7c, c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1eb7t \u0111\u1ea7u, m\u1ed5 ru\u1ed9t, chia ra treo l\u00ean c\u00e2y c\u1ed1i trong r\u1eebng. Nh\u1eefng \u0111\u1ee9a \u0111\u1ed3ng l\u00f5a c\u00f2n d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i, th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i b\u00eau \u0111\u1ea7u, khi\u1ebfn nh\u1eefng k\u1ebb l\u00e0m b\u1eady, tr\u00f4ng th\u1ea5y khi\u1ebfp v\u00eda, ph\u1ea3i thuy\u1ebft ph\u1ee5c l\u00e2u d\u00e0i. N\u1ebfu b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169 \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n v\u00e0 t\u00ean Huy\u1ec1n, t\u00ean C\u1eadn m\u00e0 ch\u00fang \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft ch\u1ebft r\u1ed3i, th\u00ec c\u1eaft l\u1ea5y \u0111\u1ea7u \u0111\u00f3ng h\u00f2m \u0111\u01b0a v\u1ec1 n\u1ed9p \u1edf c\u1eeda cung khuy\u1ebft ; n\u1ebfu b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ph\u1ea3i nh\u1ed1t v\u00e0o c\u0169i s\u1eaft, cho gi\u1ea3i ngay v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng h\u1ebft ph\u00e9p m\u00e0 tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, nay c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n ng\u0169, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00f3, d\u1eb9p gi\u1eb7c, y\u00ean d\u00e2n \u1edf c\u1ea3 m\u1ed9t chuy\u1ebfn n\u00e0y. V\u1eady, c\u1ea7n khuy\u1ebfn kh\u00edch qu\u00e2n s\u0129 h\u0103ng h\u00e1i tinh th\u1ea7n, m\u1ea1nh m\u1ebd ti\u1ebfn l\u00ean, c\u1ed1t sao gi\u1ebft h\u1ebft nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ea7u s\u1ecf c\u1ee7a gi\u1eb7c v\u1ed7 y\u00ean bi\u00ean c\u1ea3nh, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng sau n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>C\u1ea5p cho Nam \u0110\u1ecbnh \u2013 S\u01a1n T\u00e2y, m\u1ed7i t\u1ec9nh 2 th\u1edbt voi tr\u1eadn v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, m\u1ed7i t\u1ec9nh 3 th\u1edbt, \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5 cho \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch voi.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, mang h\u01a1n 4000 binh d\u00f5ng xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb t\u1ec9nh th\u00e0nh S\u01a1n T\u00e2y, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cV\u1eeba r\u1ed3i, ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd phi t\u01b0 c\u1ee7a Tuy\u00ean Quang b\u00e1o \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean c\u00f3 gi\u1eb7c, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i ngay bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u s\u1ed1ng tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i \u1edf huy\u1ec7n \u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Ph\u00f9 Ninh c\u0169ng b\u00e1o c\u00f3 gi\u1eb7c \u1ea9n hi\u1ec7n. B\u1ecdn th\u1ea7n c\u0169ng \u0111\u00e3 ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Nh\u01b0ng s\u1ee3 khi \u0111\u1ea1i binh k\u00e9o \u0111i r\u1ed3i, \u1edf S\u01a1n T\u00e2y ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00f3 h\u01a1n 100 l\u00ednh, l\u1ee1 l\u00fac c\u1ea7n c\u1ea5p, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u1ee9 y\u00ean t\u00e2m ti\u1ebfn qu\u00e2n, l\u1eadp c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, ta \u0111\u00e3 ti\u1ebfp ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i r\u1ed3i\u201d. L\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 theo tin b\u00e1o th\u00ec \u1edf v\u00f9ng S\u01a1n T\u00e2y c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i to\u00e1n gi\u1eb7c, th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n s\u01a1 h\u1edf, l\u00e9n l\u00fat \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf hai h\u1ea1t \u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng, Ph\u00f9 Ninh, m\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c th\u00ec hi\u1ec7n \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n v\u1eafng. V\u1eady, ph\u1ea3i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u1ecba gi\u1edbi, h\u1ec5 c\u00f3 gi\u1eb7c l\u00f3 ra th\u00ec b\u1ea5t lu\u1eadn \u1edf h\u1ea1t m\u00ecnh hay h\u1ea1t S\u01a1n T\u00e2y, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p ph\u00e1i Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u\u201d. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u00e1nh th\u1eafng gi\u1eb7c \u1edf m\u1ea1n r\u1eebng Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu ; t\u1eeb nay c\u00e0ng ph\u1ea3i h\u0103ng h\u00e1i, c\u1ed1 g\u1eafng, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng tr\u1ecdn v\u1eb9n. Trong \u0111\u00e1m quan qu\u00e2n, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u01a1i xu\u1ea5t s\u1eafc, th\u00ec chu\u1ea9n cho tr\u00ecnh r\u00f5 l\u00ean quan t\u1ec9nh, \u0111\u1ec3 c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 c\u1ea5t nh\u1eafc\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u0129nh, t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 theo \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh b\u00e1o tin d\u00f2 th\u00e1m th\u00ec c\u00f3 \u0111\u1ed9 5000 qu\u00e2n gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00f3ng \u1edf hai ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh, L\u1ea1c Bi\u00ean, t\u1ea5t c\u1ea3 h\u01a1n 20 n\u01a1i, m\u00e0 s\u1ed1 qu\u00e2n do T\u0129nh qu\u1ea3n l\u0129nh ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 1.200, xin ph\u00e1i th\u00eam cho \u0111\u1ee7 2000 qu\u00e2n m\u1edbi mong th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c ; v\u00ec th\u1ebf c\u00f2n ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn, nay sai ph\u00e1i m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 c\u00f2n nh\u00fat nh\u00e1t nh\u01b0 v\u1eady, hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ? Ta th\u1ef1c x\u1ea5u h\u1ed5 v\u00ec h\u1eafn !\u201d. R\u1ed3i xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111em to\u00e0n qu\u00e2n sang l\u1ea5n, b\u1ecb quan qu\u00e2n ta nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft ch\u00fang ch\u1eb3ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec ! B\u1ecdn \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y ch\u1eb3ng qua t\u1eadp h\u1ee3p ng\u01b0\u1eddi Man, ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf h\u00e3o th\u00f4i ! Ch\u1ec9 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long h\u00e8n k\u00e9m v\u00f4 t\u00e0i, n\u00ean b\u1ecdn ch\u00fang m\u1edbi quen th\u00f3i hung h\u0103ng ! Tr\u01b0\u1edbc kia, L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y ch\u1ec9 c\u00f3 1000 binh d\u00f5ng c\u00f2n ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 4000, 5000 qu\u00e2n Xi\u00eam, hu\u1ed1ng chi nay s\u1ed1 qu\u00e2n L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh \u0111em \u0111i \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 ! Th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ed9ng c\u00f3 vi\u1ec7c l\u00e0 xin th\u00eam qu\u00e2n, t\u1ea1i sao v\u1eady ? V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. Nay \u0111\u00e3 sai b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y \u0111em s\u1ed1 qu\u00e2n th\u1eafng tr\u1eadn ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn hi\u1ec7p l\u1ef1c d\u1eb9p gi\u1eb7c. L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh, ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i c\u1ed1 ti\u1ebfn l\u00ean gi\u1ebft gi\u1eb7c, \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i ch\u00fang ra kh\u1ecfi b\u1edd c\u00f5i, cho s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng. N\u1ebfu c\u00f2n ch\u1eadm tr\u1ec5 quanh co kh\u00f4ng ch\u1ecbu c\u1ed1 g\u1eafng, th\u00ec c\u00e1i g\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Long ch\u1eb3ng xa \u0111\u00e2u !\u201d.<\/p>\n<p>Binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a b\u1ecdn Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u0111\u1ea1o Nam Vang, do Bi\u1ec3n H\u1ed3 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn b\u1ebfn B\u00f4ng Long, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u00f3 1000 bi\u1ec1n binh, \u1ee7y cho Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng v\u00e0 V\u1ec7 \u00fay ch\u01b0 qu\u00e2n l\u00e0 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u, \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111i\u1ec3u khi\u1ec3n vi\u1ec7c n\u00e3 b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf B\u00f4ng Xui. R\u1ed3i \u0111em h\u01a1n 2000 bi\u1ec1n binh theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Ca G\u00f2. Qu\u00e2n tu\u1ea7n ti\u1ec5u ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00f9 binh Xi\u00eam, tra h\u1ecfi bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri [\u4e15\u96c5\u8cea\u77e5, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Chao_Phraya_Bodin_Decha\">Chao Phraya Bodin Decha<\/a>], sau khi b\u1ecb thua \u1edf Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c lui v\u1ec1 Ph\u1ee7 L\u1eadt, c\u00f3 ch\u1eebng 3000 qu\u00e2n v\u00e0 60 th\u1edbt voi, chia l\u00e0m 3 \u0111\u1ed3n \u1edf hai b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng Ti\u1ec3u \u0110\u00e0 \u0111\u00f3ng gi\u1eef. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng li\u1ec1n \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean. R\u1ed3i l\u1ea1i t\u01b0 cho b\u1ed9 Binh n\u00f3i : \u201cPh\u1ee7 L\u1eadt gi\u00e1p v\u1edbi B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n b\u00ean Xi\u00eam, B\u00f4ng Xui gi\u00e1p v\u1edbi L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt n\u01b0\u1edbc \u1ea5y. Nay ngh\u0129 n\u00ean ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u1edf hai ph\u1ee7 \u1ea5y m\u00e0 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n canh gi\u1eef, th\u00ec \u0111\u1ee7 b\u1ea3o v\u1ec7 cho to\u00e0n h\u1ea1t Ch\u00e2n L\u1ea1p\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u b\u00e0y lu\u00f4n th\u1ec3. Vua d\u1ee5 : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 t\u1eebng thua \u0111au, ch\u1ea1y tr\u1ed1n, c\u00f2n d\u00e1m \u0111\u1eb7t doanh tr\u1ea1i trong \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i, ch\u1eb3ng qua \u00fd mu\u1ed1n b\u1ec1 ngo\u00e0i l\u00e0m ra v\u1ebb m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 t\u1ef1 b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u00f3 th\u00f4i. Nh\u01b0ng c\u00e1i tinh th\u1ea7n \u201cnghe gi\u00f3 th\u1ed5i h\u1ea1c k\u00eau c\u0169ng s\u1ee3\u201d ((1) <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tr%E1%BA%ADn_Ph%C3%AC_Th%E1%BB%A7y\">Tr\u1eadn Ph\u00ec Th\u1ee7y<\/a>: qu\u00e2n c\u1ee7a Ph\u00f9 Ki\u00ean \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi T\u1ea1 Huy\u1ec1n nh\u00e0 T\u1ea5n, b\u1ecb thua b\u1ecf gi\u00e1p m\u00e0 ch\u1ea1y. Nghe th\u1ea5y ti\u1ebfng gi\u00f3 th\u1ed5i, h\u1ea1c k\u00eau c\u0169ng t\u01b0\u1edfng l\u00e0 qu\u00e2n nh\u00e0 T\u1ea5n.1), th\u1ebf t\u1ea5t ch\u1eb3ng th\u1ec3 \u0111\u1ee9ng v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e0o. Nay ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac n\u00ean th\u1eeba th\u1eafng \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh cho kh\u1ecfi l\u1ee1 c\u01a1 h\u1ed9i. V\u1ea3, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 ph\u1ea3i d\u1ef1ng m\u1ed9t \u0111\u1ed3n l\u1edbn \u1edf B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u00e0 \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi ngh\u1ecb c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n l\u00e0 cho \u0111\u1eb7t m\u1ed9t t\u1ea5n s\u1edf canh ph\u00f2ng \u1edf ch\u1ed7 cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ba N\u1ed9n, nay l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i hai ph\u1ee7 Ph\u1ee7 L\u1eadt, B\u00f4ng Xui ti\u1ebfp gi\u00e1p \u0111\u1ea5t Xi\u00eam, n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u1ee7 s\u1edf \u1edf hai n\u01a1i \u1ea5y th\u00ec \u0111\u1ee7 b\u1ea3o v\u1ec7 to\u00e0n h\u1ea1t Ch\u00e2n L\u1ea1p. V\u1eady chu\u1ea9n cho : Khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 n\u00e0y, n\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n ra kh\u1ecfi b\u1edd c\u00f5i th\u00ec \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 ngay ; n\u1ebfu ch\u00fang c\u00f2n \u1edf trong \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ph\u1ee7 L\u1eadt, th\u00ec n\u00ean t\u00f9y theo t\u00ecnh h\u00ecnh, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m. S\u1ed1 binh d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y n\u1ebfu \u0111\u1ee7 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u00ec th\u00f4i ; n\u1ebfu x\u00e9t c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u1eadp h\u1ee3p binh l\u1ef1c cho h\u00f9ng h\u1eadu th\u00ec \u0111i\u1ec1u m\u1ed9t n\u1eeda bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng \u1edf b\u1ebfn B\u00f4ng Long v\u00e0 l\u1ea5y th\u00eam quan qu\u00e2n Phi\u00ean n\u1eefa, \u0111\u1ec3 h\u1ee3p l\u1ef1c ti\u1ec5u tr\u1eeb, \u0111u\u1ed5i h\u1ebft qu\u00e2n gi\u1eb7c ra kh\u1ecfi b\u1edd c\u00f5i. R\u1ed3i, \u1edf hai ph\u1ee7 Ph\u1ee7 L\u1eadt, B\u00f4ng Xui, l\u1ef1a ch\u1ecdn \u0111\u1ecba th\u1ebf, d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n l\u1edbn, l\u01b0u l\u1ea1i m\u1ed7i n\u01a1i 300 quan qu\u00e2n Phi\u00ean \u0111\u1ec3 canh gi\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Tu\u1ea5t, ti\u1ebft Thanh minh. Vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u00e1i y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc nh\u1eadt k\u1ef3, vua \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u1ebfn s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng, th\u0103m l\u00faa, nh\u00e2n l\u00ean n\u00fai s\u0103n b\u1eafn. B\u1ea7y t\u00f4i kh\u00f4ng qu\u1ea3n n\u1eafng \u0111i theo vua, kh\u00f4ng ai ch\u1eadm l\u1ea1i ch\u00fat n\u00e0o. Vua th\u01b0\u1edfng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long cho h\u1ecd, c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng v\u00e0 T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 tuy l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u1ee7 r\u00f5 t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a k\u1ebb t\u00f4i con khi g\u1eb7p vi\u1ec7c bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i \u0111\u00f3 th\u00f4i ! Nh\u01b0ng, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 \u0111\u1ecba v\u1ecb b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng h\u1ebft s\u1ee9c, t\u1ecf b\u00e0y m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c hay \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u00edch cho ch\u00ednh s\u1ef1, h\u00e1 ch\u1ec9 chuy\u00ean tr\u00e1ch v\u00e0o vi\u1ec7c theo h\u1ea7u t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng m\u00e0 th\u00f4i \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n, gi\u00e1m sinh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i h\u1eadu b\u1ed5 th\u00ec t\u1eeb Kh\u00e1nh H\u00f2a tr\u1edf v\u00e0o Nam v\u00e0 t\u1eeb Ninh B\u00ecnh tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u1ec1u cho \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, v\u00ec l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Trong t\u1eadp t\u1ea5u th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u00e0 L\u00ea H\u1ef1u c\u00f3 n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 t\u00f9 ph\u1ea1m ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111i \u0111\u1ed3n B\u00ecnh Nguy\u00ean, c\u00f3 \u0111\u1ebfn 48 t\u00ean. Nh\u01b0 th\u1ebf h\u01a1i nhi\u1ec1u, nay \u0111\u1ec3 c\u1ea3 \u1edf m\u1ed9t n\u01a1i, th\u1ef1c kh\u00f3 cho vi\u1ec7c tr\u00f4ng coi\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ec9 nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m n\u00e0o can tr\u1ecdng t\u1ed9i, th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i sung ph\u1ed1i ; c\u00f2n th\u00ec chia v\u1ec1 c\u00e1c tr\u1ea1m n\u01a1i nguy\u00ean h\u1ea1t \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n th\u00fac\u201d.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n Xi\u00eam l\u1ea1i x\u00e2m l\u1ea5n ch\u00e2u Ba Lan thu\u1ed9c Cam L\u1ed9. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00fa li\u1ec1n ph\u00e1i \u1ee7y L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u0110\u1ee9c hi\u1ec7p c\u00f9ng Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n Trong, Phan V\u0103n T\u00fac, \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u00f4i v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n mang 300 bi\u1ec1n binh v\u00e0 2 voi tr\u1eadn t\u1ee9c t\u1ed1c \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u1ee9 nh\u01b0 l\u0169 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m v\u00e0 Ph\u1ea1m Phi \u0111\u00e3 t\u00e2u b\u00e1o th\u00ec qu\u00e2n Xi\u00eam man nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, \u0111\u00e3 theo b\u1edd ph\u00eda nam s\u00f4ng Khung tr\u1ed1n ch\u1ea1y, n\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 sai d\u1eddi qu\u00e2n v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An, hi\u1ec7p theo L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh \u0111i n\u00e3 gi\u1eb7c. Nay b\u1ecdn gi\u1eb7c kia l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Ba Lan qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a l\u0169 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y v\u1eabn ch\u01b0a xong. V\u1eady d\u1ee5 sai b\u1ecdn h\u1ecd l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng t\u1edbi Ba Lan, ti\u1ec5u tr\u1eeb th\u1ef1c m\u1ea1nh, \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c khi\u1ebfp s\u1ee3 l\u00e2u d\u00e0i, cho xong c\u00f4ng vi\u1ec7c. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c c\u00f2n d\u00e1m ch\u1ee3t \u0111i, l\u1ea1i ch\u1ee3t l\u1ea1i, th\u00ec h\u1ecd s\u1ebd c\u00f3 l\u1ed7i n\u1eb7ng. Nh\u1eefng quan ph\u1ea1m v\u00e0 t\u00f9 ph\u1ea1m \u1edf Cam L\u1ed9, Ai Lao, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1ecb giam, cho ph\u00e9p th\u00e1o xi\u1ec1ng x\u00edch, c\u1ea5p kh\u00ed gi\u1edbi, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho ch\u00fang, giao ngay Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u0110\u1ee9c \u0111em \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eafng l\u1ef1c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho Th\u1ecb lang quy\u1ec1n t\u1ea1m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 Binh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, H\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. Khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00ec th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n T\u00fac ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Ba Lan, \u0111\u1ed1c s\u1ee9c nh\u1eefng binh v\u00e0 voi \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ebfn t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, li\u1ec7u c\u01a1 \u0111\u00e1nh gi\u1eef, ch\u1edd khi qu\u00e2n b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y \u0111\u1ebfn, th\u00ec h\u1ee3p l\u1ef1c v\u00e2y \u0111\u00e1nh. L\u1ea1i ph\u00e1i cho 10 th\u1edbt voi \u0111\u1ec3 theo \u0111i vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Tr\u1ea5n T\u0129nh, t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c Xi\u00eam \u1edf \u0111\u1ed9ng Giang M\u00e0n, b\u1ecb thua.<\/p>\n<p>Khi T\u0129nh m\u1edbi t\u1edbi Giang M\u00e0n, \u0111\u01b0\u1ee3c tin gi\u1eb7c \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc kh\u00e1 \u0111\u00f4ng, b\u00e8n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u1ea1i, l\u1eadp 5 \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng gi\u1eef. B\u1ed7ng qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc. Vi\u00ean quy\u1ec1n Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trang v\u00f5 l\u00e0 Phan V\u0103n S\u1ef9 ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn Gi\u1eb7c do b\u1ed1n m\u1eb7t k\u00e9o \u0111\u1ebfn, qu\u00e2n ta nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, ch\u1ebft. T\u0129nh v\u1eeba \u0111\u00e1nh v\u1eeba lui \u0111\u1ebfn Ng\u00e3 ba s\u00e1ch Tr\u00fa C\u1ea9m, d\u1ef1a ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1ef1 r\u1ed3i phi t\u01b0 v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An, nh\u1edd t\u00e2u xin Kinh \u0111i ph\u00e1i cho 3000 qu\u00e2n v\u00e0 10 th\u1edbt voi tr\u1eadn \u0111\u1ebfn g\u1ea5p \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u. B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u0129nh, t\u1ee9c th\u00ec l\u1ef1a ph\u00e1i th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Qu\u00fd mang 100 qu\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1ea5n s\u1edf Quy H\u1ee3p, \u0111\u00f3ng gi\u1eef qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng l\u00e0m thanh th\u1ebf c\u1ee9u vi\u1ec7n \u1edf xa. R\u1ed3i b\u1ecdn T\u00e2n \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh b\u1ea1i tr\u1eadn t\u1ea5u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ef1c \u0111\u00e1ng gi\u1eadn v\u00f4 c\u00f9ng ! Kh\u00f4ng ng\u1edd L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh l\u1ea1i b\u1ea5t t\u00e0i nh\u01b0 v\u1eady, r\u1ea5t ph\u1ee5 l\u00f2ng ta \u1ee7y th\u00e1c !\u201d. R\u1ed3i xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Xi\u00eam qu\u1ea5y r\u1ed1i \u1edf Tr\u1ea5n T\u0129nh, ch\u1eb3ng qua t\u1eadp h\u1ecdp nh\u1eefng qu\u00e2n Man, L\u1ea1o, vi\u1ec7c ti\u1ec5u tr\u1eeb kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f3. Th\u1ebf m\u00e0 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh ch\u1eb3ng c\u00f3 m\u1ed9t m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec, \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng l\u1ea1i c\u00f2n l\u00e0m l\u1ee1 vi\u1ec7c ! \u0110\u00e1ng l\u00fd ph\u1ea3i chi\u1ebfu qu\u00e2n ph\u00e1p, tr\u1eebng tr\u1ecb n\u1eb7ng, nh\u01b0ng ngh\u0129 vi\u1ec7c ch\u1ecdn d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng thi\u1ebfu, n\u00ean h\u00e3y c\u00e1ch l\u01b0u, \u0111\u1ec3 ch\u1edd xem s\u1ef1 c\u1ed1 g\u1eafng sau n\u00e0y. V\u1eady T\u0129nh ph\u1ea3i l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o, ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m l\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, ch\u1ecdn ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n ch\u1eb7n gi\u1eef, ch\u1edd khi quan qu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7, s\u1ebd h\u1ee3p s\u1ee9c h\u1ed9i ti\u1ec5u, b\u1eaft gi\u1ebft cho s\u1ea1ch qu\u00e2n Xi\u00eam. Thua keo n\u00e0y, b\u00e0y keo kh\u00e1c, ng\u00f5 h\u1ea7u chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4i ph\u1ea7n t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu v\u1eabn c\u1ee9 nh\u01b0 c\u0169, kh\u00f4ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, th\u00ec t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p, kh\u00f4ng tha. C\u00f2n Phan V\u0103n S\u1ef9 \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng li\u1ec1u m\u1ea1ng, chu\u1ea9n cho th\u1ef1c th\u1ee5 ngay, v\u00e0 chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m tr\u1eadt, c\u1ea5p ti\u1ec1n t\u1eed tu\u1ea5t, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Nh\u1eefng binh s\u0129 ch\u1ebft tr\u1eadn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay Ti\u1ec1n v\u1ec7, dinh H\u1ed5 uy, qu\u1ea3n l\u00e3nh v\u1ec7 binh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng g\u1ea5p \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, \u0111\u00f3ng gi\u1eef. L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u v\u1ec7 Uy d\u0169ng \u0111\u00f3ng \u1edf Ninh B\u00ecnh v\u1ec7 Thanh Hoa, v\u00e0 Thanh Hoa l\u1ea1i ph\u00e1i ngay v\u1ec7 Nh\u1ea5t, dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, theo qu\u00e2n th\u1ee9 Tr\u1ea5n T\u0129nh, d\u1eb9p gi\u1eb7c. L\u1ea1i cho chuy\u1ec3n v\u1eadn 5 v\u1ea1n vi\u00ean \u0111\u1ea1n s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang \u1edf kho trong Kinh \u0111i Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u0129nh t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00f3 t\u00ean l\u00ednh \u1edf v\u1ec7 Nh\u1ea5t thu\u1ed9c H\u1eefu b\u1ea3o l\u00e0 Th\u00e1i V\u0103n T\u01b0\u1eddng t\u1eeb Tr\u1ea5n Ninh v\u1ec1 n\u00f3i r\u1eb1ng : Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u1ea5n Ninh thua tr\u1eadn, y b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft d\u1eabn \u0111\u1ebfn m\u1ed9t n\u01a1i tr\u1ea1i qu\u00e2n, th\u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u00ednh man c\u01b0 tr\u00fa ; \u0111\u1ec1u qu\u1ea5n \u0111\u1ea7u b\u1eb1ng kh\u0103n tr\u1eafng. Ng\u1ed3i \u1edf gi\u1eefa l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, h\u00f3i t\u00f3c, tr\u00ean tr\u00e1n \u0111\u1ec3 m\u1ed9t ch\u00f2m t\u00f3c tr\u00f2n, m\u00ecnh kho\u00e1c v\u1ea3i hoa m\u00e1n, che l\u1ecdng v\u00e0ng, c\u00e1c t\u00ec t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec3u ph\u1ee7 ph\u1ee5c \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc ch\u1ed7 ng\u1ed3i. M\u1ed9t ch\u1ed1c, th\u1ea5y t\u00ean Ki\u1ec7u Hu\u1ed1ng c\u0169ng g\u1ecdt \u0111\u1ea7u nh\u01b0 ki\u1ec3u t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn ph\u1ee5c \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n. Sau \u0111\u00f3, ch\u00fang \u0111em y c\u00f9ng quan qu\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft h\u01a1n 30 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3i v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, y nh\u00e2n ban \u0111\u00eam, tr\u1ed1n tho\u00e1t, tr\u1edf v\u1ec1 n\u01a1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n c\u0169 \u1edf Tr\u1ea5n Ninh, v\u1eafng l\u1eb7ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 th\u1ea5y th\u00e2y ch\u1ebft ng\u1ed5n ngang v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda d\u00e2n c\u01b0 b\u1ecb \u0111\u1ed1t ch\u00e1y g\u1ea7n h\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, nhi\u1ec1u l\u1ea7n bi\u1ec1n binh tr\u1edf v\u1ec1 t\u1ec9nh, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 120 ng\u01b0\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi th\u00ec n\u00f3i vi\u1ec7c kh\u1edfi bi\u1ebfn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Tr\u1ea5n Ninh, k\u1ebb kh\u00e1c l\u1ea1i n\u00f3i c\u0169ng c\u00f3 c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi Nam Ch\u01b0\u1edfng. Nay c\u1ee9 nh\u01b0 t\u00ean Th\u00e1i V\u0103n T\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 n\u00f3i, th\u00ec r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00edch x\u00e1c l\u00e0 c\u00e1c t\u00ean ngh\u1ecbch Hu\u1ed1ng v\u00e0 ngh\u1ecbch Khuy\u1ebft ng\u1ea7m \u0111\u01b0a qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u1ebfn gi\u1ebft h\u1ea1i quan qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNay Tr\u1ea5n Ninh \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng. L\u0169 Ki\u1ec7u Hu\u1ed1ng l\u1ea1i b\u1ecb qu\u00e2n Xi\u00eam b\u1eaft \u0111i, th\u1ef1c l\u00e0 l\u0169 ch\u00fang t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y v\u1ea1 di\u1ec7t vong, mua l\u1ea5y c\u00e1i \u0111au \u0111\u1edbn. B\u00e2y gi\u1edd qu\u00e2n ta k\u00e9o \u0111\u1ebfn ch\u1eafc c\u0169ng d\u1ec5 d\u00e0ng l\u00e0m vi\u1ec7c. Duy c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf Tr\u1ea5n T\u0129nh, gi\u1eb7c Xi\u00eam c\u00f2n hung h\u0103ng. \u0110\u1ea5y l\u00e0 ch\u1ed7 c\u1ea7n k\u00edp h\u01a1n, ta c\u1ea7n ph\u1ea3i ti\u1ec5u tr\u1eeb tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, khi ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ninh, n\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan v\u1ee1, tr\u1ed1n tr\u00e1nh r\u1ed3i th\u00ec cho r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 ngay ; n\u1ebfu c\u00f2n m\u1ed9t v\u00e0i to\u00e1n ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i, th\u00ec ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u1ef1c m\u1ea1nh cho x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng t\u1ed9i l\u1ed7i c\u1ee7a ch\u00fang. Khi xong vi\u1ec7c, c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ee9c t\u1ed1c \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 ngay, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u00f3ng l\u1ea1i. C\u00f2n c\u00f4ng vi\u1ec7c chi\u00eau an, ph\u1ee7 d\u1ee5 v\u00e0 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t \u1edf Tr\u1ea5n Ninh s\u1ebd do quan t\u1ec9nh ph\u00e1i ri\u00eang nh\u1eefng vi\u00ean ch\u1ee9c th\u00edch \u0111\u00e1ng \u0111\u1ebfn l\u00e0m c\u0169ng \u0111\u1ee7 n\u00ean vi\u1ec7c. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n th\u00ec ph\u1ea3i mang s\u1ed1 bi\u1ec1n binh v\u1eabn qu\u1ea3n l\u0129nh t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng chuy\u1ec3n v\u1ec1 Tr\u1ea5n T\u0129nh, th\u1ed1ng l\u0129nh lu\u00f4n c\u1ea3 s\u1ed1 bi\u1ec1n binh c\u1ee7a b\u1ecdn L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh, ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c qu\u00e2n mau \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng. N\u1ebfu Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n c\u1ea7n t\u1ea1m \u1edf l\u1ea1i Tr\u1ea5n Ninh, kinh l\u00fd v\u00e0i ng\u00e0y, th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i v\u00e1t l\u1ea5y 600, 700 qu\u00e2n, giao cho Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, th\u1eb3ng t\u1edbi ngay ch\u1ed7 L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Nga ba (thu\u1ed9c s\u00e1ch Tr\u00fa C\u1ea9m) \u0111\u1ec3 h\u1ed9i qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u cho kh\u1ecfi ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an. Ng\u1ecdc L\u00e2m c\u00f3 n\u00f3i \u1edf trong t\u1eadp t\u1ea5u r\u1eb1ng : D\u00e2n ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c b\u1ecb gi\u1eb7c V\u00e2n sai khi\u1ebfn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1eddi d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng cho ch\u00fang \u0111\u1ea7u th\u00fa kh\u1ecfi t\u1ed9i, th\u1ebf m\u00e0 ch\u00fang kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ed1i c\u1ea3i, l\u1ea1i c\u00f2n d\u00e1m t\u1eadp h\u1ecdp nhau, b\u00e1ch b\u1ee9c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean. B\u01b0\u1edbng b\u1ec9nh m\u00ea mu\u1ed9i nh\u01b0 th\u1ebf, t\u01b0\u1edfng gi\u1ebft s\u1ea1ch \u0111i, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ea3m ! V\u1eady xin s\u1eafc sai quan qu\u00e2n b\u1eaft gi\u1ebft th\u1ef1c m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 tr\u1eeb ti\u1ec7t h\u1ebft m\u1ea7m r\u1ec5 nh\u1eefng lo\u00e0i c\u1ecf x\u1ea5u.<\/p>\n<p>S\u0129 L\u00e2m th\u00ec n\u00f3i trong t\u1eadp t\u1ea5u r\u1eb1ng : gi\u1eb7c V\u00e2n sau khi thua v\u1ee1, s\u00e0o huy\u1ec7t \u0111\u00e3 b\u1ecb qu\u00e9t s\u1ea1ch, ch\u1eb3ng qua n\u00f3 thu nh\u1eb7t d\u00e2n ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, r\u1ed3i ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf h\u00e3o \u0111\u00f3 th\u00f4i. Nay \u0111\u1ea1i binh chia \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng ti\u1ebfn, hai \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y h\u1ee3p l\u1ef1c t\u1ea5n c\u00f4ng, t\u1ea5t nhi\u00ean ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng, s\u1edbm mu\u1ed9n r\u1ed3i c\u0169ng b\u1ecb b\u1eaft. Khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong, ph\u1ee7 d\u1ee5 y\u00ean \u1ee7i cho d\u00e2n an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p. \u01a0n tr\u1ea1ch, t\u00edn ngh\u0129a \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m th\u00f4ng phu ph\u1ec9, s\u1ebd th\u1ea5y chan h\u00f2a quang c\u1ea3nh vui v\u1ebb th\u00e1i b\u00ecnh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m l\u00e0 nh\u1eefng quan to m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ch\u1eb3ng bi\u1ebft tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c h\u00f3a \u0111\u1ec3 c\u1ea3m ph\u1ee5c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c khoan h\u1ed3ng cho nh\u1eefng k\u1ebb theo gi\u1eb7c ra th\u00fa, \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 n\u00f3i r\u00f5 r\u00e0ng, l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd ngh\u0129a \u01a1n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cho ng\u01b0\u1eddi tin, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u00e1ng l\u1ee5n n\u0103m qua, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c kh\u00f4ng ch\u00fat thay \u0111\u1ed5i, th\u00e0nh th\u1eed l\u1ea1i ph\u1ea3i qua m\u1ed9t phen \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u1ea5t v\u1ea3, th\u1ef1c \u0111\u00e3 kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5 ! Nay H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m l\u1ea1i c\u00f2n t\u00e2u n\u00f3i : M\u1ed9t khi quan qu\u00e2n k\u00e9o t\u1edbi, gi\u1eb7c Man s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft h\u1ebft v\u00e0 t\u1ee9c th\u00ec th\u1ea5y c\u1ea3nh th\u00e1i b\u00ecnh. L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u00f3 th\u1eadt c\u00f3 v\u1ebb khinh th\u01b0\u1eddng v\u00e0 coi nh\u1eb9 ! Th\u1eed ngh\u0129 : Tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a y \u1edf ch\u1ed7 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, th\u00ec ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a y l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c g\u00ec ? \u0110\u00e3 kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec \u0111\u1ec3 y\u00ean bi\u00ean c\u1ea3nh, \u0111\u1ed9ng t\u00fd l\u1ea1i l\u00e0m phi\u1ec1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ph\u1ea3i sai t\u01b0\u1edbng ra qu\u00e2n, r\u1ed3i l\u1ea1i b\u00e0n t\u00e1n su\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho t\u1eafc tr\u00e1ch, l\u00f2ng t\u1ef1 h\u1ecfi l\u00f2ng c\u00f3 \u0111\u00e1ng th\u1eb9n kh\u00f4ng ?<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m th\u00ec l\u1ea1i c\u00e0ng qu\u00e1 l\u1eafm : Trong t\u1eadp, y c\u00f3 t\u00e2u : D\u00e2n ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, \u0111em gi\u1ebft s\u1ea1ch \u0111i, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ea3m. L\u1eddi n\u00f3i \u0111\u00f3 r\u1ea5t l\u00e0 \u0111i\u00ean cu\u1ed3ng b\u1eady b\u1ea1 ! Th\u1ed5 ty v\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n kia, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd \u0111\u00f3ng g\u00f3p thu\u1ebf kh\u00f3a, v\u1eabn l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb theo gi\u1eb7c, ch\u1eb3ng qua v\u00ec t\u00ean V\u00e2n d\u1ee5 d\u1ed7, c\u00f3 ph\u1ea3i h\u1ebft th\u1ea3y l\u00e0 do b\u1ea3n t\u00e2m c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u00e2u ? L\u00e0 k\u1ebb ch\u0103n d\u00e2n, n\u1ebfu bi\u1ebft hi\u1ec3u d\u1ee5 \u0111\u1ec3 c\u1ea3m h\u00f3a l\u00f2ng d\u00e2n th\u00ec ch\u00fang l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a m\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, t\u1ea5t bi\u1ebft \u0111em nhau quy thu\u1eadn, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n. L\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i khuy\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c s\u0103n chim, gi\u1eaby c\u1ecf m\u1ed9t m\u1ebb \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u00e1i ch\u00ed ! Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e2u? \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ta, h\u1ecd d\u00e1m khinh su\u1ea5t t\u00e2u b\u00e0y nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u00e1ng l\u00fd ph\u1ea3i tr\u1eebng tr\u1ecb n\u1eb7ng, nh\u01b0ng nay h\u00e3y t\u1ea1m ph\u1ea1t nh\u1eb9 : Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m gi\u00e1ng xu\u1ed1ng hai c\u1ea5p v\u00e0 H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m m\u1ed9t c\u1ea5p, kh\u00f4ng ph\u1ea3i tra c\u1ee9u v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed1ng c\u00e3i. L\u1ea1i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf : T\u1eeb nay, ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng ph\u1ee7 d\u1ee5 t\u00ecm m\u1ecdi c\u00e1ch hi\u1ec3u th\u1ecb cho d\u00e2n, v\u00e0 ph\u1ea3i ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb t\u1ed1t, ng\u01b0\u1eddi x\u1ea5u ; k\u1ebb n\u00e0o c\u1ed1 t\u00e2m b\u01b0\u1edbng b\u1ec9nh th\u00ec Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 h\u00ecnh ph\u00e1p, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 tha th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c ; nh\u01b0ng k\u1ebb n\u00e0o s\u1edbm bi\u1ebft t\u1ec9nh ng\u1ed9, h\u1ed3i \u0111\u1ea7u ra th\u00fa th\u00ec theo ngay d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, khoan h\u1ed3ng tha th\u1ee9, \u0111\u1ec3 ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, mau mau h\u1ed3i t\u1ec9nh. N\u1ebfu c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u1ee7 d\u1ee5 d\u00e2n, \u0111\u1ec3 d\u00e2n v\u1eabn c\u1ee9 nghi ng\u1edd e s\u1ee3, th\u00ec quy\u1ebft kh\u00f4ng tha t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ea1o d\u1ee5 n\u00e0y, ph\u1ea3i \u0111em tuy\u00ean b\u1ed1 cho b\u1ecdn th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 ty \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf Tr\u00e0 L\u0129nh, \u0111\u00e3 ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn L\u1ee5c Th\u00f4n, ph\u00e1 tan s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, ch\u00e9m v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. D\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u ho\u1eb7c ch\u1ea1y sang \u0111\u1ecba ph\u1eadn nh\u00e0 Thanh, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o m\u00e0 truy n\u00e3. To\u00e1n qu\u00e2n chi t\u1ea3 c\u1ee7a gi\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u1ee9a b\u1ecb l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n v\u1eabn c\u1ee9 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn L\u00e2n Ch\u1ec9, Cao B\u1eb1ng, c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, c\u1ee9u \u1ee9ng l\u1eabn cho nhau. Duy c\u00f3 chi gi\u1eefa v\u00e0 chi h\u1eefu c\u1ee7a gi\u1eb7c th\u00ec V\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m hi\u1ec7p c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1eadp, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Di v\u00e0 L\u00ea V\u0103n S\u0129, \u0111\u00e1nh nhau \u1edf m\u1ecf s\u1eaft x\u00e3 Nghi B\u1ed1, t\u1eeb gi\u1edd Ng\u1ecd \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00e2n, gi\u1eb7c ph\u1ea3i r\u00fat \u0111i. Trong bi\u1ec1n binh c\u00f3 k\u1ebb b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb ch\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 t\u1edd t\u00e2u, c\u00e1c \u0111\u1ea1o quan qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u, \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u1eaft v\u00e0 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c c\u1ea3, duy c\u00f3 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0o, m\u00e0 bi\u1ec1n binh l\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb ch\u1ebft. \u0110\u00f3 th\u1ef1c b\u1edfi kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ed1c th\u00fac qu\u00e2n s\u0129 h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean m\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf. V\u1eady Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1eadp, Nguy\u1ec5n V\u0103n Di, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p. C\u00f2n L\u00ea V\u0103n S\u0129, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c, \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u1ea1t gi\u00e1ng b\u1ed1n c\u1ea5p, cho \u0111i \u0111\u1edbi t\u1ed9i l\u1eadp c\u00f4ng, nay l\u1ea1i h\u00e8n nh\u00e1t nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec kh\u00f4ng tha th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay, b\u1eaft l\u00e0m l\u00ednh sung l\u00e0m ti\u1ec1n khu, n\u1ebfu v\u1eabn c\u00f2n quen th\u00f3i h\u00e8n nh\u00e1t, ch\u00f9n l\u1ea1i th\u00ec cho \u0111em ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 rao \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng, mang h\u01a1n 500 bi\u1ec1n binh v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u1ed5ng th\u1ed1ng Cao B\u1eb1ng l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 b\u00e0n b\u1ea1c l\u00e0m vi\u1ec7c ti\u1ec5u gi\u1eb7c. \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 xin nh\u1eadn t\u1ed9i v\u1ec1 vi\u1ec7c kh\u1edfi h\u00e0nh h\u01a1i ch\u1eadm.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cNg\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng, h\u1eb9n ng\u00e0y th\u00e0nh c\u00f4ng, t\u1ea5t s\u1ebd c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. Ta ch\u1eb3ng ch\u1ea5p tr\u00e1ch l\u1ed7i nh\u1ecf\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 l\u1eddi th\u00e1m b\u00e1o c\u1ee7a B\u1ea1c C\u1ea7m K\u1ebf l\u00e0 th\u1ed5 Tri ch\u00e2u Thu\u1eadn Ch\u00e2u, hi\u1ec7n c\u00f3 \u01b0\u1edbc 4000 qu\u00e2n Xi\u00eam k\u00e9o \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n ch\u00e2u Ninh Bi\u00ean. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i B\u00f9i V\u0103n H\u01b0\u01a1ng \u0111em 50 t\u00ean l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u00e1c th\u1ed5 ty c\u00e1c ch\u00e2u xung quanh ch\u1eb7n gi\u1eef c\u00e1c ng\u1ea3, v\u00e0 t\u01b0 xin t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u\u201d.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam sau khi tan v\u1ee1, h\u00e1 l\u00e0m tai h\u1ecda g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ? Vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1o \u1edf Ninh Bi\u00ean, ch\u1eb3ng qua v\u00ec n\u01a1i n\u00e0y gi\u00e1p g\u1ea7n Nam Ch\u01b0\u1edfng, n\u00ean b\u1ecdn kia c\u0169ng m\u01b0\u1ee3n danh l\u00e0 gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ec3 toan do\u1ea1 n\u1ea1t d\u00e2n Man \u1edf bi\u00ean th\u00f9y \u0111\u00f3 th\u00f4i. V\u1eady b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i cu\u1ed1ng qu\u00fdt \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n l\u00ednh. S\u1ed1 bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111i, n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 l\u00e0m thanh th\u1ebf c\u1ee9u vi\u1ec7n th\u00ec th\u00f4i, \u0111\u1eebng l\u1ea5y qu\u00e2n v\u00e0 voi \u1edf S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa. L\u1ea1i n\u1eefa, ph\u1ea3i m\u1eadt s\u1ee9c cho th\u1ed5 ty s\u1edf t\u1ea1i t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ed5 d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ef1 ph\u00f2ng th\u1ee7, ch\u1edd khi hai l\u1ed9 qu\u00e2n Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh xong vi\u1ec7c ti\u1ec5u tr\u1eeb gi\u1eb7c Xi\u00eam, th\u00ec m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ebfn qu\u00e2n l\u00ednh, c\u0169ng y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n M\u01b0u, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng \u1edf \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf m\u1ecf thi\u1ebfc, th\u00e1m th\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c tin t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n Ho\u00e0nh (em N\u00f4ng V\u0103n S\u1ef9, ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Ch\u00e1nh qu\u1ea3n l\u1eef, l\u1eef H\u1eadu th\u1eafng), B\u1ebf V\u0103n Huy\u1ec1n v\u00e0 B\u1ebf V\u0103n C\u1eadn (\u0111\u1ec1u ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Th\u1ed1ng ch\u1ebf), h\u1ee3p c\u00f9ng Cai t\u1ed5ng Kim M\u00e3 l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Quang Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1c kho\u00e1ng tr\u01b0\u1edfng((1) Kho\u00e1ng tr\u01b0\u1edfng : ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u m\u1ed9t h\u1ea7m m\u1ecf.1) ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng X\u01b0\u01a1ng X\u00ed t\u1eadp h\u1ee3p b\u00e8 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1000 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00f3ng \u1edf Long L\u0169ng. B\u1ecdn M\u01b0u l\u1eadp t\u1ee9c theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai Th\u1ecf L\u0129nh v\u00e0 s\u00f4ng Bi\u1ec1n Giang ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn m\u1ecf V\u1ee5 N\u00f4ng \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n r\u1ea5t nghi\u00eam m\u1eadt. R\u1ed3i s\u1ee9c cho t\u00ean nguy\u00ean Cai \u0111\u1ed9i hi\u1ec7u l\u1ef1c l\u00e0 \u0110inh Quang Ti\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi \u0111i chi\u00eau d\u1ee5. L\u0169 L\u01b0\u01a1ng Quang Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u \u0111em s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, g\u01b0\u01a1m, gi\u00e1o \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n xin \u0111\u1ea7u th\u00fa v\u00e0 n\u00f3i : B\u1ecdn ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 Ho\u00e0nh, Huy\u1ec1n v\u00e0 C\u1eadn nghe th\u1ea5y quan qu\u00e2n ti\u1ebfn b\u1ee9c, ch\u00fang \u0111\u00e3 tr\u1ed1n v\u00e0o V\u00e2n Trung. B\u1ecdn M\u01b0u b\u00e8n b\u00e0n nhau, \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y theo \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ecf T\u1ed1ng Tinh, \u0111i t\u1eaft \u0111\u1ebfn B\u1eb1ng Th\u00e0nh, C\u1ed5 \u0110\u1ea1o (c\u00e1ch Long L\u0169ng m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng), ch\u1edd tin Cao B\u1eb1ng tr\u1ea3 l\u1eddi, s\u1ebd t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng V\u00e2n Trung h\u1ed9i ti\u1ec5u. R\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : Nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n tr\u1ed1n l\u1ee7i \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 ng\u1ee5y ch\u00e1nh ph\u00f3 \u0111\u1ed1c v\u1eadn H\u00e0 Thi\u00eam Ng\u00e2n v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng H\u1eefu \u0110\u1ee9c, t\u1ea5t c\u1ea3 6 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e3 ra th\u00fa v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c cho \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c r\u1ea5t tr\u00fang c\u01a1 nghi. Ta r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng. \u0110\u00e3 g\u1eafng l\u1ea1i g\u1eafng th\u00eam cho ch\u00f3ng th\u00e0nh c\u00f4ng, t\u1ea5t c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. \u0110inh Quang Ti\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban khen, ch\u1edd khi l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u1ec7t, s\u1ebd c\u00f3 Ch\u1ec9 sau\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh Tuy\u00ean Quang, \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n \u1edf \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean, qua s\u00f4ng L\u00f4, lui v\u1ec1 Ba Ph\u1ed1 (thu\u1ed9c x\u00e3 B\u00ecnh Sa, ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean), h\u1ecdp v\u1edbi L\u00e3nh binh Tr\u1ea5n H\u1eefu \u00e1n v\u00e0 V\u1ec7 \u00fay T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n, li\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Chung, Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ee5c g\u1ea5p \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng, r\u1ed3i mang \u0111\u1ea1i qu\u00e2n k\u1ebf \u0111\u1ebfn sau. L\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u1ea5n qu\u00e1 V\u1ecb Xuy\u00ean. Ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i qua l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ecb ng\u0103n ch\u1eb7n. L\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, qu\u00e2n nhu r\u1ea5t kh\u00f3 chuy\u1ec3n v\u1eadn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00e3 b\u1eaft th\u1ed5 d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u H\u00e0m Y\u00ean, Thu Ch\u00e2u, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 800 ng\u01b0\u1eddi cho \u0111\u00e0i t\u1ea3i \u0111i theo qu\u00e2n, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 hi\u1ec3m tr\u1edf, m\u1ed7i l\u1ea7n ch\u1ec9 t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c 400 ph\u01b0\u01a1ng, e ti\u1ebfp t\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m lo ng\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, qu\u00e2n th\u00ec r\u00f2ng, t\u01b0\u1edbng th\u00ec m\u1ea1nh, m\u00e0 gi\u1eb7c th\u00ec sau khi thua tr\u1eadn, tan t\u00e1c, c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f3 kh\u0103n ? G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u1ee9 \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng t\u1ea5u b\u00e1o, vi\u1ec7c ti\u1ec5u tr\u1eeb lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng l\u1ee3i, qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00e3 g\u1ea7n tan. \u0110\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, c\u00e1c phu m\u1ecf v\u00e0 th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111\u1ec1u k\u00e9o nhau ra \u0111\u00f3n, \u0111\u1ea7u h\u00e0ng v\u00e0 hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn v\u1ec1 B\u1eb1ng Th\u00e0nh, C\u1ed5 \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y h\u1ed9i ti\u1ec5u. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec s\u1ef1 c\u01a1 r\u1ea5t thu\u1eadn l\u1ee3i v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y \u0111i \u0111\u1ebfn th\u00e0nh c\u00f4ng. D\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a gi\u1eb7c \u1edf An Bi\u00ean c\u00f2n d\u00e1m hung h\u0103ng, ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 nh\u01b0 ch\u00e2u ch\u1ea5u ch\u1ed1ng xe, t\u1ef1 ch\u00f3ng \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ch\u1ebft. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean mau mau ti\u1ebfn l\u00ean, s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng l\u1edbn, \u0111\u1ec3 y\u00ean c\u00f5i b\u1edd. C\u00f2n nh\u01b0 binh l\u01b0\u01a1ng l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ed1i quan tr\u1ecdng. Ng\u00e0y nay \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, uy phong l\u1eebng l\u1eaby, d\u00f9 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, qu\u00e2n gi\u1eb7c h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c ? C\u1ea7n ph\u1ea3i t\u00ecm c\u00e1ch chuy\u00ean ch\u1edf \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9 \u0111\u1eebng m\u01b0\u1ee3n c\u1edb xa x\u00f4i hi\u1ec3m tr\u1edf, m\u00e0 l\u00e0m l\u1ee1 c\u00f4ng vi\u1ec7c. L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n chu\u1ea9n cho c\u00e1ch l\u01b0u, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea Quang Hy v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n, t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e2ng m\u1ec7nh truy\u1ec1n h\u1ecbch chi\u00eau d\u1ee5 nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m c\u00f2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i kh\u1eafp ba huy\u1ec7n An H\u00f3a, Ph\u1ee5ng H\u00f3a, L\u1ea1c Th\u1ed5, d\u00f9ng m\u1ecdi c\u00e1ch hi\u1ec3u d\u1ee5 khuy\u00ean b\u1ea3o, nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1ea5y ch\u00fang quy thu\u1eadn. Ch\u1ec9 c\u00f3 \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i, \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ee9c \u1edf Th\u1ea1ch Bi \u0111\u00e3 \u1ee7y th\u00e1c t\u00ean t\u00f2ng ph\u1ea1m l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng \u00fd, Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc Hi\u1ec3n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh \u0111\u1ea7u th\u00fa. Thi\u1ebft ngh\u0129 : Vi\u1ec7c chi\u00eau d\u1ee5 nh\u1eefng k\u1ebb nh\u1ecb t\u00e2m, kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ea1n trong m\u01b0\u01a1i l\u0103m ng\u00e0y m\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng hi\u1ec7u. Hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi Man m\u1edd t\u1ed1i, b\u1ecb che l\u1ea5p, kh\u00f3 hi\u1ec3u d\u1ee5, n\u1ebfu b\u00e1ch qu\u00e1 th\u00ec n\u00f3 nh\u01b0 con h\u01b0\u01a1u s\u1ee3 gi\u00e1o, ch\u1ea1y b\u1eeba, ch\u1eb3ng k\u1ecbp ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1eddng, th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1ee7i sang h\u1ea1t kh\u00e1c, th\u00ec l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t to\u00e1n gi\u1eb7c n\u1eefa. Cho n\u00ean, nay c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1ee9a t\u00f2ng ph\u1ea1m m\u1edbi ra \u0111\u1ea7u th\u00fa th\u00ec d\u00f9ng quy\u1ec1n bi\u1ebfn th\u1ea3 cho v\u1ec1, \u0111\u1ec3 ch\u00fang coi \u0111\u00f3 l\u00e0m m\u1ed9t l\u1ed1i tho\u00e1t, m\u1edbi mong ti\u1ebfp t\u1ee5c quy thu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u1eeba h\u00e0nh kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, \u0111\u00e1ng l\u00fd ph\u1ea3i tr\u1eebng ph\u1ea1t. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : C\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i k\u1ebb ra th\u00fa, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng, cho n\u00ean c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 r\u1ed9ng th\u00eam cho k\u1ef3 h\u1ea1n, ch\u1edd xem hi\u1ec7u qu\u1ea3 sau n\u00e0y. L\u0169 \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i m\u1edbi ra th\u00fa, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khoan tha. L\u1ea1i gia h\u1ea1n cho th\u00eam 3 th\u00e1ng n\u1eefa, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ee7 d\u1ee5, khi\u1ebfn cho d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ea3y n\u1edf, bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u1ee9c h\u00f3a c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 h\u1ed3i d\u1ea7n s\u1eeda \u0111\u1ed5i. N\u1ebfu qu\u00e1 h\u1ea1n, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng hi\u1ec7u g\u00ec, th\u00ec c\u1ee9 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 h\u1ecfi t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng bao l\u00e2u, b\u1ecdn ph\u1ea1m ngh\u1ecbch tr\u1ed1n tr\u00e1nh ra \u0111\u1ea7u th\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 30 t\u00ean. Trong c\u00f5i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u0111\u00f4i ch\u00fat. L\u00ea Nguy\u00ean Hy tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, nay \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0 gi\u00e1ng b\u1ed1n c\u1ea5p ; Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n b\u1ecb gi\u00e1ng hai c\u1ea5p, nay \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec7u b\u1ed5 : H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh ; H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u v\u1ec1 b\u1ed9 cung ch\u1ee9c, v\u1eabn ki\u00eam c\u00f4ng vi\u1ec7c Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng ; C\u1ea5p s\u1ef1 trung C\u00f4ng khoa l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh.<\/p>\n<p>Cho : Tr\u1ea7n V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m ; Ng\u00f4 v\u0103n Tr\u1ea1ch l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ti\u1ec1n v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 ; T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng ; T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1eafc l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ti\u1ec1n v\u1ec7 H\u1ed9 L\u0103ng ; Ph\u1ea1m V\u0103n L\u1ee3i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch ; Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 Long v\u00f5, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c th\u1ecb v\u1ec7, ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i t\u00fac tr\u1ef1c v\u00e0 ty Tr\u1ea5n ph\u1ee7 ; nguy\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u01b0\u1edbc Qu\u1ea3ng v\u1eabn h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, hi\u1ec7p l\u0129nh ch\u1ee9c Th\u1ecb v\u1ec7, chuy\u00ean cai qu\u1ea3n c\u00e1c v\u1ec7 ty, \u0111\u1ed9i : T\u00e0i Hoa, D\u1ef1c B\u1ea3o v\u00e0 L\u00fd Thi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay ta l\u1eafm khi ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c nha, c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1eadn r\u1ed9n, cho n\u00ean h\u1ec5 c\u00f3 ai ph\u1ea1m sai l\u1ea7m, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ec1u x\u1eed khoan h\u1ed3ng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, x\u00e9t ra, ch\u1ec9 nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng quan c\u00f2n bi\u1ebft h\u1ed5 th\u1eb9n m\u00e0 c\u1ed1 g\u1eafng, c\u00f2n nh\u1eefng t\u00e1 l\u00e3nh, l\u1ea1i thu\u1ed9c th\u00ec v\u00ec h\u00ecnh ph\u00e1p nh\u1eb9, l\u1ea1i d\u1ec5 ph\u1ea1m, d\u1ea7n d\u1ea7n sinh ra tr\u1ec5 n\u1ea3i. Nay kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t phen ch\u1ea5n ch\u1ec9nh l\u1ea1i \u0111\u1ec3 gi\u1eef nghi\u00eam k\u1ef7 lu\u1eadt trong quan tr\u01b0\u1eddng. Hu\u1ed1ng chi c\u00e1i \u0111\u1ea1o v\u0103n v\u00f5 l\u00fac l\u1ecfng, c\u0169ng c\u00f3 l\u00fac ch\u1eb7t. N\u01b0\u1edbc nh\u00e0 l\u1eadp ph\u00e1p, n\u1ebfu ch\u1ec9 chuy\u00ean d\u00f9ng khoan h\u1ed3ng c\u1ea3 th\u00ec l\u00e2u ng\u00e0y sinh tr\u1ec5 n\u1ea3i, sau n\u00e0y l\u01b0u t\u1ec7 bi\u1ebft \u0111\u00e2u cho c\u00f9ng ! V\u1eady th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c nha thu\u1ed9c c\u00e1c b\u1ed9, vi\u1ec7n \u1edf Kinh : Ph\u00e0m \u0111\u00e3 t\u1eebng ph\u1ea1m m\u1ed9t v\u00e0i l\u1ea7n sai l\u1ea7m, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u0103n b\u1ea3o m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i h\u1ed1i c\u1ea3i, l\u1ea1i c\u00f2n ph\u1ea1m n\u1eefa, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c chi\u1ec3u theo ph\u00e1p lu\u1eadt tr\u1eebng ph\u1ea1t n\u1eb7ng th\u00eam, quy\u1ebft kh\u00f4ng tha th\u1ee9 n\u1eefa. L\u1ea7n n\u00e0y, ta \u0111\u00e3 \u0111inh ninh d\u1ea1y b\u1ea3o, th\u00ec ph\u1ea3i bi\u1ebft khuy\u00ean b\u1ea3o nhau m\u00e3i m\u00e3i ch\u0103m lo c\u00f4ng vi\u1ec7c, ch\u1edb \u0111\u1ec3 v\u01b0\u1edbng m\u00ecnh v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 m\u1eafc t\u1ed9i t\u00ecnh. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00ean k\u00ednh c\u1ea9n !\u201d.<\/p>\n<p>Sai hai vi\u00ean su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u1ee7y qu\u00e2n mang binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t h\u1ed9 t\u1ed1ng \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng mi\u1ec1n B\u1eafc, \u0111i Nam \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 N\u1ed9i, hi\u1ec7p c\u00f9ng ph\u00e1i vi\u00ean c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh \u1ea5y, ch\u1edf c\u00e1c c\u1ee7a c\u00f4ng v\u1ec1 Kinh d\u00e2ng n\u1ed9p. T\u1eeb nay, c\u1ee9 theo l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 thi h\u00e0nh (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e1i m\u1ed9t vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ed1c v\u1eadn).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a binh l\u00ednh.<\/p>\n<p>T\u1eeb nay, nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, khi \u0111i th\u00fa h\u1ea1t kh\u00e1c ho\u1eb7c \u0111i \u00e1p gi\u1ea3i t\u00f9 ph\u1ea1m, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i t\u1eeb b\u1ed1n ng\u00e0y tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec b\u1ea5t c\u1ee9 s\u1ed1 l\u00ednh nhi\u1ec1u hay \u00edt, nh\u1eefng khi \u0111i v\u00e0 v\u1ec1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u1ea9u ph\u1ea7n theo t\u1eebng ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXXI<\/a> \u2013 121<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3, duy\u1ec7t \u0111inh, tuy\u1ec3n l\u00ednh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 6 huy\u1ec7n H\u00e0 N\u1ed9i (Kim B\u1ea3ng, Duy Ti\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u1edbc, Ph\u00fa Xuy\u00ean, S\u01a1n Minh, Ho\u00e0i An).<\/p>\n<p>Sai H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i, T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Hoan, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng H\u1ea1o, H\u1eefu tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n, V\u1ec7 \u00fay dinh V\u0169 l\u00e2m ki\u00eam l\u00e3nh \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c kinh th\u00e0nh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n, Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n Di\u1ec7u, chia nhau \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c. Khi danh s\u00e1ch t\u1ed5ng s\u1ed1 d\u00e2ng l\u00ean, c\u0169ng c\u00f3 t\u1ec9nh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u0103ng b\u1ea1, tr\u1ed9i h\u01a1n s\u1ed1 \u0111inh n\u0103m tr\u01b0\u1edbc (Th\u1eeba Thi\u00ean : h\u01a1n 4600 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng Nam : h\u01a1n 7500 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i : h\u01a1n 4100 ng\u01b0\u1eddi, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh : h\u01a1n 2600 ng\u01b0\u1eddi, H\u00e0 N\u1ed9i : h\u01a1n 3300 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>\u00a0Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc nh\u00e0 ta \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng th\u00e1i b\u00ecnh l\u00e2u ng\u00e0y, th\u1ea5m nhu\u1ea7n gi\u00e1o h\u00f3a, an nh\u00e0n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u n\u0103m, cho n\u00ean d\u00e2n ta sinh n\u1edf ng\u00e0y c\u00e0ng t\u0103ng, d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 gi\u00e0u c\u00f3, \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac. V\u1ea3 ch\u0103ng c\u00f3 th\u00e2n th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 thu\u1ebf dung, th\u00e0nh l\u1ec7 \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eb5n r\u1ed3i. Nh\u01b0ng ngh\u0129 b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111\u0103ng v\u00e0o s\u1ed5 tuy\u1ec3n l\u00ednh, khi c\u00f2n \u1edf d\u00e2n th\u00ec cung \u1ee9ng di\u00eau d\u1ecbch, n\u1ed9p thu\u1ebf kh\u00f3a ; khi l\u00e0m l\u00ednh th\u00ec theo \u0111\u1ed9i ng\u0169 l\u00e0m vi\u1ec7c binh ; \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 su\u1ed1t \u0111\u1eddi, h\u00e1 ch\u1ec9 ng\u00e0y nay ? V\u1eady gia \u00e2n cho nh\u1eefng d\u00e2n tr\u00e1ng m\u1edbi \u0111\u0103ng b\u1ea1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay\u201d.<\/p>\n<p>\u1edf Kinh k\u1ef3 c\u00f3 m\u01b0a. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cH\u00f4m v\u1eeba r\u1ed3i, b\u1ecdn Kinh do\u00e3n Tr\u1ea7n T\u00fa \u0110\u0129nh th\u1ea5y l\u00e2u kh\u00f4ng m\u01b0a, xin \u0111\u1ea3o v\u0169. Ta b\u1ea3o : Trong 3 ng\u00e0y n\u1eefa th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng m\u01b0a. Nay qu\u1ea3 m\u01b0a th\u1ef1c. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n, may m\u00e0 tr\u00fang th\u00f4i. N\u1ebfu b\u1ea3o bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc tr\u1eddi m\u00e0 tr\u1eddi kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00e1i l\u1ea1i, th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n x\u01b0a m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady, ta \u0111\u00e2u d\u00e1m t\u1ef1 nh\u1eadn \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. Ta ch\u1ec9 mong : sau tr\u1eddi m\u00e0 v\u00e2ng theo th\u1eddi ti\u1ebft c\u1ee7a tr\u1eddi th\u00f4i !\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn khoa \u0111\u1ea1o, h\u1eb1ng ng\u00e0y ch\u1ea7u h\u1ea7u b\u00ean ta, nh\u1eefng khi lui, t\u1edbi d\u01b0\u1eddng c\u00f3 v\u1ebb kh\u1ea3 quan, nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 hi\u1ec1n hay kh\u00f4ng, ch\u01b0a bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c. Mu\u1ed1n th\u1eed th\u00e1ch b\u1eb1ng l\u1eddi n\u00f3i, th\u00ec k\u1ebb c\u00f3 kh\u1ea9u t\u00e0i, th\u01b0\u1eddng n\u00f3i qu\u00e1 s\u1ef1 th\u1ef1c ; k\u1ebb th\u00e0nh th\u1ef1c ch\u1ea5t ph\u00e1c, th\u01b0\u1eddng l\u1ea1i n\u00f3i k\u00e9m. N\u1ebfu c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 d\u00f9ng hay b\u1ecf th\u00ec ch\u1eb3ng l\u1ea7m sao ? Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean x\u00e9t xem ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng d\u00f9ng th\u00ec c\u1ea5t nh\u1eafc l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTa t\u1eeb nh\u1ecf r\u1ea5t gh\u00e9t ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i d\u1ed1i. Bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ai n\u00f3i d\u1ed1i, th\u00ec kh\u00f4ng h\u1ec1 tha th\u1ee9 bao gi\u1edd. H\u00f4m v\u1eeba r\u1ed3i, xem th\u1ea5y s\u1eed ch\u00e9p vua Th\u00e1i T\u1ed5 nh\u00e0 Minh c\u00f3 cho d\u1ef1ng m\u1ed9t t\u1ea5m bia \u1edf trong cung, kh\u1eafc m\u1ea5y ch\u1eef \u201cN\u00f3i c\u00e0n b\u1eady th\u00ec ch\u00e9m\u201d. L\u00fac m\u1edbi ta c\u0169ng cho l\u00e0 ph\u1ea3i, nay nh\u00e2n ngh\u0129 : Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i d\u1ed1i, x\u00e9t v\u1ec1 t\u00ecnh v\u00e0 l\u00fd, c\u0169ng c\u00f3 n\u1eb7ng nh\u1eb9 kh\u00e1c nhau, h\u00e1 n\u00ean nh\u1ea5t thi\u1ebft tr\u1ecb t\u1ed9i c\u1ea3 ? Ta \u1edf trong cung, nghe \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh c\u00f3 ti\u1ebfng ho, h\u1ecfi, h\u1ecd ch\u1ed1i l\u00e0 kh\u00f4ng. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 h\u1ecd s\u1ee3 ta m\u00e0 ph\u1ea3i n\u00f3i d\u1ed1i, th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i g\u00ec ! X\u01b0a, vua Thu\u1ea5n hay h\u1ecfi v\u00e0 hay x\u00e9t \u0111o\u00e1n. Th\u1ef1c n\u00ean noi theo. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng b\u1eadc vua ch\u00faa, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t \u0111o\u00e1n s\u00e1ng su\u1ed1t, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t \u0111o\u00e1n h\u00e0 kh\u1eafc ; hay, d\u1edf do \u0111\u1ea5y l\u1ea1i c\u00f3 kh\u00e1c nhau\u201d.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n Ph\u1ea9m, \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf Ngh\u1ec7 An, \u0111\u1ed3ng l\u00f5a v\u1edbi l\u0169 ph\u1ea1m tr\u1ed1n l\u00e0 Ho\u00e0ng Tr\u1ecdng Ki\u1ec1u \u1edf Thanh Hoa v\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Li\u00ean, Ph\u1ea1m V\u0103n Ninh \u1edf H\u00e0 T\u0129nh, g\u1ecdi nhau t\u1eadp h\u1ee3p \u1edf n\u00fai X\u1ebb((1) H\u00e1n v\u0103n ch\u00e9p l\u00e0 C\u1ee9 S\u01a1n.1) (ch\u1ed7 gi\u00e1p gi\u1edbi hai t\u1ec9nh Thanh \u2013 Ngh\u1ec7), ng\u1ee5y x\u01b0ng quan ch\u1ee9c (\u0111\u1ec1u ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n), qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u01b0\u1ee1ng b\u00f3c d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. T\u1ec9nh ph\u00e1i quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u00fa h\u1ee3p c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay ph\u00f2ng th\u1ee7 th\u00e0nh Di\u1ec5n Ch\u00e2u l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng C\u1ea9n, \u0111em qu\u00e2n h\u1ed9i ti\u1ec5u. C\u1ea9n ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, g\u1eb7p ph\u1ee5c binh c\u1ee7a gi\u1eb7c \u1edf Chi Kh\u00ea (thu\u1ed9c v\u00f9ng Th\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea1o, huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh L\u01b0u) ; Ph\u00fa \u1edf sau, c\u1ee9u \u1ee9ng kh\u00f4ng k\u1ecbp, n\u00ean b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh thua. Bi\u1ec1n binh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong. Quan t\u1ec9nh l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh li\u1ec1n ph\u00e1i th\u00eam quy\u1ec1n Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 l\u00e0 T\u0103ng Th\u00e1p \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i ngay \u0111\u1ec3 hi\u1ec7p s\u1ee9c ti\u1ec5u tr\u1eeb.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00fang n\u00f3 ch\u1eb3ng qua m\u1ed9t \u0111\u00e1m gi\u1eb7c c\u1ecf nh\u1ecf m\u1ecdn, s\u1ed1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u l\u1eafm. Th\u1ebf m\u00e0 b\u1ed9 bi\u1ec1n khinh ti\u1ebfn, g\u1eb7p ph\u1ea3i qu\u00e2n ph\u1ee5c, \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c m\u00e0 bi\u1ec1n binh l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u01b0\u01a1ng vong ! Nay Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u00fa ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u01b0u, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng C\u1ea9n b\u1ecb gi\u00e1ng b\u1ed1n c\u1ea5p. C\u00f2n l\u00ednh ch\u1ebft tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c c\u00f3 n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng t\u00ean th\u1ee7 ph\u1ea1m th\u1ed5 m\u00e1n \u1edf Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng H\u00f3a cho \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng, ch\u01b0a m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o b\u1ecb x\u1eed \u00e1n. Gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh c\u0169ng c\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111\u1ee9a l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, l\u00fac \u1ea9n, l\u00fac hi\u1ec7n kh\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu nay c\u00e1c n\u01a1i \u0111ua nhau n\u1ed5i l\u00ean, l\u00e0m chia s\u1ebb binh l\u1ef1c c\u1ee7a ta, e c\u00f3 c\u00e1i lo ng\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0y h\u1ecfng ch\u1ed7 kh\u00e1c. T\u1eebng th\u1ea5y m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, c\u00f3 chi\u1ebfu ra \u01a1n cho c\u00e1c t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u1edf v\u00f9ng t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p ra th\u00fa, do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc khoan gi\u1ea3m. \u0110\u1ebfn nay \u0111\u00e3 g\u1ea7n b\u1ed1n th\u00e1ng m\u00e0 \u00edt th\u1ea5y c\u00f3 k\u1ebb ra th\u00fa. Ch\u1eafc ch\u00fang c\u00f2n s\u1ee3 sau khi \u0111\u00e3 th\u00fa, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tha h\u1eb3n \u0111\u1ec3 m\u00e0 h\u1ed1i c\u1ea3i, cho n\u00ean ch\u00fang c\u00f2n nghe ng\u00f3ng. V\u1eady ngh\u0129 : ngo\u00e0i ph\u00e1p lu\u1eadt, n\u00ean d\u00f9ng quy\u1ec1n bi\u1ebfn, may \u0111\u1ee1 c\u00f4ng vi\u1ec7c. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t xu\u1ed1ng d\u1ee5 ra \u01a1n l\u00e0 ch\u1ec9 tr\u1eeb nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf \u0111\u1ea1i gian, \u0111\u1ea1i \u00e1c nh\u01b0 ngh\u1ecbch V\u00e2n, ngh\u1ecbch C\u1eadn, kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e1 t\u1ed9i, c\u00f2n ngo\u00e0i ra, b\u1ea5t lu\u1eadn nh\u1eefng \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng, hay \u0111\u1ed3ng l\u00f5a, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1ea7u th\u00fa, khoan th\u1ee9, v\u00e0 gia th\u00eam k\u1ef3 h\u1ea1n. C\u00f3 m\u1ed9t phen \u0111\u1ea1i x\u00e1 nh\u01b0 v\u1eady, ng\u00f5 h\u1ea7u ch\u00fang bi\u1ebft r\u00f5 con \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng m\u1edbi d\u00e1m l\u00f3 \u0111\u1ea7u, ra m\u1eb7t. Nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf ra th\u00fa nhi\u1ec1u, th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng t\u1ef1 nhi\u00ean gi\u1ea3i t\u00e1n. R\u1ed3i nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u1ea1i sai ch\u00fang g\u1eafng s\u1ee9c \u0111i b\u1eaft nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m kh\u00e1c. T\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t m\u00e1nh kh\u00f3e \u0111\u1ec3 d\u1eb9p gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cN\u00f3i c\u0169ng c\u00f3 l\u00fd \u0111\u1ec3 thong th\u1ea3 b\u00e0n l\u1ea1i s\u1ebd cho l\u00e0m\u201d. R\u1ed3i xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c gia \u01a1n cho nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c ra \u0111\u1ea7u th\u00fa, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1edd chi\u1ebfu r\u1ed3i. Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 quan to m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfu bi\u1ebft th\u1ec3 hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng tin nh\u01b0 qu\u1ebb \u201cTrung phu\u201d kinh D\u1ecbch \u0111\u00e3 n\u00f3i th\u00ec d\u00f9 \u0111\u1ebfn lo\u00e0i l\u1ee3n hay c\u00e1 c\u0169ng c\u1ea3m h\u00f3a \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ? Nay tr\u1ea3i h\u00e0ng tu\u1ea7n h\u00e0ng th\u00e1ng m\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb tr\u1ed1n tr\u00e1nh v\u1eabn ch\u01b0a ra th\u00fa, n\u1ebfu ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u1ed7i v\u00ec c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng bi\u1ebft tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng uy \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ta tin t\u01b0\u1edfng, th\u00ec l\u1ed7i t\u1ea1i ai ?<\/p>\n<p>\u201cNay L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i d\u1eb9p gi\u1eb7c, v\u1eady chu\u1ea9n cho nh\u1eefng vi\u00ean h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n tri\u1ec7n ph\u1ea3i t\u00ecm m\u1ecdi c\u00e1ch m\u00e0 hi\u1ec3u th\u1ecb. K\u1ebb n\u00e0o bi\u1ebft th\u1eadt l\u00f2ng s\u1eeda \u0111\u1ed5i th\u00ec k\u00ea th\u00e0nh danh s\u00e1ch \u0111\u1ec3 ch\u1edd ch\u1ec9 cho khoan gi\u1ea3m, n\u1ebfu c\u00f2n cam l\u00f2ng b\u01b0\u1edbng ng\u1ea1nh th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 h\u00ecnh ph\u00e1p c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd g\u00ec do d\u1ef1 khoan th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang \u0111\u1ec1u bi\u1ebft m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0 r\u1ea5t \u0111\u00fang, ai n\u1ea5y n\u00ean ngh\u0129 l\u1ea1i, \u0103n n\u0103n h\u1ed1i l\u1ed7i s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u tr\u1edf l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cT\u1eeb khi \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c Tuy\u00ean Quang qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, nh\u1eefng k\u1ebb b\u1eady b\u1ea1 c\u0169ng th\u1eeba c\u01a1 n\u1ed5i d\u1eady. Bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh chia \u0111i tu\u1ea7n trong h\u1ea1t, th\u1ebf c\u0169ng kh\u00f3 chu ! Tuy r\u1eb1ng ph\u1ee7 c\u00f3 l\u00ednh c\u1ee7a ph\u1ee7, huy\u1ec7n c\u00f3 l\u1ec7 c\u1ee7a huy\u1ec7n, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau. M\u1ed9t khi c\u00f3 gi\u1eb7c b\u1ea5t th\u1ea7n l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1edd b\u00e1o t\u1ec9nh ph\u00e1i qu\u00e2n v\u1ec1 n\u00e3 b\u1eaft, th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa m\u1ea5t r\u1ed3i ; cho n\u00ean tuy mu\u1ed1n b\u1eaft gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n, nh\u01b0ng th\u1ef1c kh\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay xin : Ph\u00e0m nh\u1eefng ph\u1ee7 huy\u1ec7n xung y\u1ebfu \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u1eb7t 100 l\u00ednh do m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch sung v\u00e0o. C\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o ph\u1ee7 huy\u1ec7n sai ph\u00e1i, \u0111\u1ec3 khi g\u1eb7p vi\u1ec7c th\u00ecnh l\u00ecnh, d\u1ec5 b\u1ec1 \u1ee9ng ph\u00f3. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n m\u1ed9 \u1ea5y kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u00e2n x\u00e3 cam k\u1ebft. N\u1ebfu c\u00f3 t\u00ean n\u00e0o tr\u1ed1n tr\u00e1nh, th\u00ec l\u1ea1i m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111i\u1ec1n v\u00e0o. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng thi\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 gi\u00fap \u0111\u1ee1, k\u1ebb du \u0111\u00e3ng c\u00f3 s\u1ef1 b\u00f3 bu\u1ed9c, m\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n l\u1ea5y c\u1edb l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e2n m\u00e0 tr\u1ed1n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c. Thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cVi\u1ec7c n\u00e0y ta c\u0169ng \u0111\u00e3 ngh\u0129 t\u1edbi, nh\u01b0ng e r\u1eb1ng ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00e1i l\u1ee3i m\u00e0 \u0111\u00e3 th\u1ea5y ngay c\u00e1i b\u1ea5t ti\u1ec7n. H\u00e3y \u0111\u1ec3 thong th\u1ea3 s\u1ebd b\u00e0n xem\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n l\u00ednh qu\u00fd \u1edf th\u1ef1c d\u1ee5ng m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u1ed1t c\u00f3 nhi\u1ec1u. N\u1ebfu m\u1ed9 b\u1eeba trong \u0111\u00e1m ngo\u1ea1i t\u1ecbch, kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u00e2n x\u00e3 cam k\u1ebft, th\u00ec nh\u1eefng \u0111\u1ee9a du c\u00f4n, du \u0111\u00e3ng tham l\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n, tranh nhau ra \u1ee9ng m\u1ed9. L\u00fac th\u01b0\u1eddng nh\u1eadt c\u00f3 sai ph\u00e1i, kh\u00f4ng kh\u1ecfi nhi\u1ec5u d\u00e2n, l\u00fac bi\u00ean gi\u1edbi h\u1eefu s\u1ef1, t\u1ea5t l\u1ea1i tr\u1ed1n tr\u00e1nh nhi\u1ec1u. Nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1eb3ng nh\u1eefng t\u1ed1n ph\u00ed v\u1ec1 vi\u1ec7c nu\u00f4i l\u00ednh, r\u00fat c\u1ee5c kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c m\u00e0 t\u1ec7 h\u1ea1i kh\u00f4ng xi\u1ebft k\u1ec3. Th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 b\u1ea5t ti\u1ec7n.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady nay chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 n\u00ean n\u0103ng s\u1ee9c ph\u1ee7 huy\u1ec7n l\u01b0u t\u00e2m v\u1ec1 vi\u1ec7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng. H\u1ea1t n\u00e0o s\u1ed1 binh \u00edt, l\u00fac l\u00e2m s\u1ef1, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1m m\u1ed9 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng cho \u0111\u1ee7 d\u00f9ng ; khi xong vi\u1ec7c, l\u1ea1i cho v\u1ec1. Nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i phi\u1ec1n ph\u1ea3i m\u1ed9 l\u00ednh, m\u00e0 v\u1eabn c\u00f3 c\u00e1i hi\u1ec7u qu\u1ea3 v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, b\u1ea5t t\u1ea5t c\u1ee9 ph\u1ea3i ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng con s\u1ed1 kh\u00f4ng thi\u1ebft th\u1ef1c \u1ea5y l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>Trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c c\u00f3 n\u00f3i : \u201cD\u00e2n trong h\u1ea1t, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecb th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p d\u1ee5 d\u1ed7 theo ch\u00fang. Nay d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u1ea9n tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u, \u0111\u1ee9a th\u00ec b\u1ecb b\u1ed9 bi\u1ec1n b\u1eaft s\u1ed1ng, \u0111\u1ee9a th\u00ec b\u1ecb th\u00f4n l\u00e0ng b\u1eaft gi\u1ebft. Nh\u1eefng k\u1ebb theo gi\u1eb7c c\u1ed1 nhi\u00ean theo ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 tha th\u1ee9, nh\u01b0ng n\u1ebfu cho ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda l\u1ed7i, \u0111\u1ed5i m\u1edbi th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i \u0111\u1ee9c hi\u1ebfu sinh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKh\u00f4ng tr\u1ecb t\u1ed9i nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb \u00e9p theo gi\u1eb7c, l\u00e0 l\u00f2ng ch\u00ed nh\u00e2n c\u1ee7a b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ea5y trong h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i th\u1ed5 ph\u1ec9 lan tr\u00e0n, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u00fang \u00e9p theo, cho n\u00ean \u0111\u00e3 t\u1eebng xu\u1ed1ng d\u1ee5 : nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e9p theo \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i m\u1edbi, kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u1ea7m n\u00e3, b\u00e1o b\u1eaft. V\u1eady th\u00ec k\u1ebb n\u00e0o \u0111\u00e3 b\u1ecb bi\u1ec1n binh hay th\u00f4n x\u00e3 b\u1eaft gi\u1ea3i r\u1ed3i, n\u1ebfu x\u00e9t th\u1ef1c qu\u1ea3 l\u00e0 \u0111\u1ed3ng l\u00f5a th\u00ec c\u1ee9 theo d\u1ee5 m\u00e0 l\u00e0m, c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean ? T\u1ea1i sao l\u1ea1i c\u00f2n ph\u1ea3i c\u00f3 l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u n\u00e0y, r\u1ea5t l\u00e0 c\u00e2u n\u1ec7 !\u201d<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady nay cho ph\u00e9p x\u00e9t nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1ecb giam, tr\u1eeb nh\u1eefng t\u00ean ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m v\u00e0 th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m, t\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 tha, c\u00f2n nh\u1eefng t\u00ean b\u1ecb \u00e9p theo gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u tha ngay h\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, trong t\u1eadp th\u1ec9nh an, c\u0169ng c\u00f3 xin tha cho nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111\u00e3 theo gi\u1eb7c m\u00e0 t\u1ef1 \u0111\u1ea7u th\u00fa. Vua ra l\u1ec7nh cho chi\u1ec3u d\u1ee5 n\u00e0y m\u00e0 nh\u1ea5t lu\u1eadt thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai c\u00f3 n\u00f3i trong t\u1eadp th\u1ec9nh an r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ecba th\u1ebf trong t\u1ec9nh c\u00f3 hai d\u1ea3i s\u00f4ng L\u01b0\u01a1ng, s\u00f4ng M\u00e3. C\u00e1c huy\u1ec7n, c\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n l\u00e0 Quan Da, T\u00e0m Ch\u00e2u, Th\u1ecd Xu\u00e2n, Lang Ch\u00e1nh th\u00ec \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du s\u00f4ng L\u01b0\u01a1ng ; c\u00e1c huy\u1ec7n C\u1ea9m Th\u1ee7y, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba thu\u1ed9c ph\u1ee7 Thi\u1ec7u H\u00f3a th\u00ec \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du s\u00f4ng M\u00e3. Tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd ph\u1ee7 l\u1ef5 Th\u1ecd Xu\u00e2n th\u00ec \u0111\u1eb7t \u1edf L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 mi\u1ec1n tr\u00ean ph\u00eda nam s\u00f4ng M\u00e3 ; ph\u1ee7 l\u1ef5 Thi\u1ec7u H\u00f3a th\u00ec \u0111\u1eb7t \u1edf Th\u1ee5y Nguy\u00ean, l\u00e0 mi\u1ec1n d\u01b0\u1edbi ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng L\u01b0\u01a1ng. M\u00e0 su\u1ed1t m\u1ed9t d\u1ea3i s\u00f4ng M\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf ph\u00f2ng ng\u1ef1. Hu\u1ed1ng chi ph\u1ee7 Thi\u1ec7u H\u00f3a th\u1ed1ng tr\u1ecb b\u1ea3y huy\u1ec7n : \u0110\u00f4ng S\u01a1n, Th\u1ee5y Nguy\u00ean, An \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh L\u1ed9c, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba v\u00e0 C\u1ea9m Th\u1ee7y. N\u1ebfu ph\u1ee7 l\u1ef5 \u0111\u00f3ng \u1edf Th\u1ee5y Nguy\u00ean, ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi huy\u1ec7n h\u1ea1t \u0110\u00f4ng S\u01a1n, th\u00ec ph\u00eda tr\u00ean t\u1edbi huy\u1ec7n C\u1ea9m Th\u1ee7y c\u00e1ch \u0111\u1ebfn b\u1ed1n, n\u0103m ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng. \u0110\u01b0\u1eddng s\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c trung \u0111\u1ed9, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ti\u1ec7n cho nh\u00e2n d\u00e2n \u0111i l\u1ea1i khi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng, m\u00e0 c\u00e1c huy\u1ec7n \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du s\u00f4ng M\u00e3, m\u1ed9t khi c\u00f3 nguy c\u1ea5p, th\u00ec vi\u1ec7c c\u1ea7m ph\u00f2ng l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng. V\u1eady xin \u0111\u01b0a ph\u1ee7 l\u1ef5 Thi\u1ec7u H\u00f3a v\u1ec1 An \u0110\u1ecbnh, ch\u1ed7 gi\u00e1p s\u00f4ng M\u00e3, ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t x\u00e2y ph\u1ee7 th\u00e0nh. C\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n ph\u1ee7, tri ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y, ki\u00eam l\u00fd c\u1ea3 huy\u1ec7n An \u0110\u1ecbnh. R\u1ed3i ph\u00e1i \u0111\u1ed9 200, 300 t\u00ean l\u00ednh t\u1ec9nh v\u1ec1 \u0111\u00f3ng, cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u00f9y t\u00f2ng \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c. Khi y\u00ean \u1ed5n r\u1ed3i th\u00ec th\u00f4i. C\u00f2n huy\u1ec7n Th\u1ee5y Nguy\u00ean th\u00ec \u0111\u1eb7t ri\u00eang m\u1ed9t tri huy\u1ec7n, v\u1eabn cho \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u1ee7 l\u1ef5 c\u0169. L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c ch\u00e2u v\u00e0 huy\u1ec7n th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u cho ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c. Nay xin n\u00ean \u0111\u1eb7t m\u1ed7i huy\u1ec7n m\u1ed9t huy\u1ec7n \u00fay, m\u1ed7i ch\u00e2u m\u1ed9t ch\u00e2u \u00fay, l\u1ef1a ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc kh\u1ecfe m\u1ea1nh gi\u1ecfi giang sung b\u1ed5 \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng nom c\u00e1c vi\u1ec7c ki\u1ec7n t\u1ee5ng, thu\u1ebf kh\u00f3a, tu\u1ea7n ph\u00f2ng trong ch\u00e2u, trong huy\u1ec7n v\u00e0 thu\u1ed9c quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c vi\u00ean tri ph\u1ee7, qu\u1ea3n ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ec1 hai huy\u1ec7n Th\u1ea1ch Th\u00e0nh v\u00e0 Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, nay xin h\u1ee3p l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 l\u1eadp m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1ed3n huy\u1ec7n, l\u1ea5y l\u00ednh th\u1ed5 thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u1ea5y \u0111\u00f3ng.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, trong t\u1ec9nh h\u1ea1t, n\u0103m ngo\u00e1i m\u1ea5t m\u00f9a, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, ho\u00e3n thu\u1ebf kh\u00f3a, b\u00e1n r\u1ebb th\u00f3c v\u00e0 cho vay, c\u0169ng th\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 c\u1ea5p b\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : Nh\u1eefng n\u1ea1n h\u1ea1n, l\u1ee5t, l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a s\u1ed1 tr\u1eddi. Nay \u0111em c\u00e1i s\u1ed1 th\u00f3c c\u00f3 h\u1ea1n m\u00e0 h\u1eb1ng n\u0103m thi h\u00e0nh ch\u00ednh s\u00e1ch c\u1ee9u \u0111\u00f3i, th\u00ec t\u00e0i ch\u00ednh c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? V\u1eady xin ph\u1ecfng theo c\u00e1i ph\u00e9p x\u00e3 th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Chu T\u1eed \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m. N\u1ebfu v\u1ee5 chi\u00eam l\u00faa t\u1ed1t th\u00ec ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n tri\u1ec7u d\u00e2n c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n, t\u00f9y theo s\u1ed1 ru\u1ed9ng nhi\u1ec1u \u00edt, b\u1ea5t c\u1ee9 ru\u1ed9ng c\u00f4ng, ru\u1ed9ng t\u01b0, ngo\u00e0i s\u1ed1 thu\u1ebf Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ra, c\u1ee9 m\u1ed7i m\u1eabu n\u1ed9p 10 th\u01b0ng((1) M\u01b0\u1eddi th\u01b0ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea5u.1) th\u00f3c, d\u1ef1ng kho \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a, r\u1ed3i ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1eadt l\u1ef1c trong l\u00e0ng tr\u00f4ng coi, cho vay l\u00e3i. \u0110\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng, thu l\u1ea1i, c\u1ee9 t\u00ednh l\u00e3i ba ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi. R\u1ed3i l\u1ea1i thu s\u1ed1 th\u00f3c v\u1ee5 m\u00f9a n\u00e0y m\u1ed7i m\u1eabu 5 th\u01b0ng, h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ed1 th\u00f3c v\u1ee5 chi\u00eam, ch\u1ee9a v\u00e0o kho, r\u1ed3i l\u1ea1i cho vay nh\u01b0 l\u1ec7 c\u0169. N\u0103m sau v\u00e0 nh\u1eefng n\u0103m sau n\u1eefa c\u0169ng c\u1ee9 th\u1ebf. \u0110\u1ee7 5 n\u0103m r\u1ed3i, c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n t\u00ednh s\u1ed1 th\u00f3c ch\u1ee9a \u1edf c\u00e1c th\u00f4n, x\u00e3, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 cung c\u1ea5p cho d\u00e2n ngh\u00e8o trong m\u1ed9t n\u0103m \u0111\u00f3i k\u00e9m th\u00ec th\u00f4i kh\u00f4ng cho vay l\u00e3i n\u1eefa. Nh\u01b0ng h\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u00e1ng hai, ba, t\u00e1m, ch\u00edn l\u00e0 l\u00fac gi\u00e1p h\u1ea1t, ph\u00e1t ra cho d\u00e2n x\u00e3 vay. \u0110\u1ebfn l\u00fac tr\u1ea3 v\u00e0o kho th\u00ec c\u1ee9 10 th\u01b0ng ph\u1ea3i n\u1ed9p 1 th\u01b0ng th\u00f3c hao. N\u0103m n\u00e0o c\u0169ng l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec d\u00f9 c\u00f3 g\u1eb7p n\u0103m m\u1ea5t m\u00f9a, v\u1ec1 ph\u1ea7n Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c thu ph\u00ed v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u h\u00f2a c\u1ee9u t\u1ebf ; m\u00e0 v\u1ec1 ph\u1ea7n d\u00e2n, c\u0169ng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i lo \u0111\u00f3i k\u00e9m\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o : \u201cVi\u1ec7c xin x\u00e2y ph\u1ee7 th\u00e0nh Thi\u1ec7u H\u00f3a ra ch\u1ed7 kh\u00e1c v\u00e0 bi\u1ec7t l\u1eadp huy\u1ec7n l\u1ef5 Th\u1ee5y Nguy\u00ean, v\u00ec \u0111\u1ecba h\u1ea1t ph\u1ee7 \u1ea5y xa r\u1ed9ng, n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc v\u00e0 l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c l\u00e0m v\u1eefng b\u1ec1n cho n\u01a1i phi\u00ean tr\u1ea5n. V\u1eady, chu\u1ea9n cho ph\u00e1i vi\u00ean gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, \u0111i xem x\u00e9t \u0111\u1ecba th\u1ebf, v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3, l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 l\u00e0m huy\u1ec7n \u00fay, ch\u00e2u \u00fay v\u00e0 vi\u1ec7c h\u1ee3p hai huy\u1ec7n Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba l\u00e0m m\u1ed9t v\u00e0 d\u00f9ng l\u00ednh th\u1ed5 \u0111\u00f3ng, th\u00ec x\u00e9t ra r\u1eb1ng nh\u1eefng ch\u00e2u huy\u1ec7n n\u00e0y l\u00e2u nay v\u1eabn do ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd, c\u0169ng \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n, th\u00e0nh n\u1ebfp r\u1ed3i, n\u1ebfu nay l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam vi\u00ean ch\u1ee9c, ch\u1ec9 ch\u0103m v\u00e0o vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i r\u1ed1i b\u1eddi, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u1ea1i th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u ? C\u00f2n vi\u1ec7c l\u1eadp x\u00e3 th\u01b0\u01a1ng th\u00ec th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u1ed7i l\u00fac m\u1ed9t kh\u00e1c, phong t\u1ee5c m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t kh\u00e1c, h\u00e1 n\u00ean c\u1ee9ng nh\u1eafc l\u00e0m theo ? Hu\u1ed1ng chi ngo\u00e0i kho\u1ea3n thu\u1ebf ch\u00ednh cung, m\u1ed7i m\u1eabu l\u1ea1i thu 10 th\u01b0ng, ch\u01b0a ch\u1eafc d\u00e2n \u0111\u00e3 vui l\u00f2ng \u0111\u00f3ng g\u00f3p. H\u01a1n n\u1eefa, trong khi thu v\u00e0o, ph\u00e1t ra, gi\u1eef sao \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi sinh t\u1ec7. Hai vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, chu\u1ea9n cho d\u1eddi l\u00e0m ph\u1ee7 th\u00e0nh Thi\u1ec7u H\u00f3a \u1edf x\u00e3 Ph\u00f9 H\u01b0ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n An \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ecba th\u1ebf b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, c\u00e1c ph\u00eda \u0111\u00f4ng, t\u00e2y, nam \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u00e0ng m\u1ea1c, ph\u00eda b\u1eafc gi\u00e1p s\u00f4ng M\u00e3).<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 c\u00f3 n\u00f3i trong t\u1eadp th\u1ec9nh an r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh l\u1ef5 Tuy\u00ean Quang ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi huy\u1ec7n H\u00f9ng Quan thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u0110oan H\u00f9ng, t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y. T\u1eeb t\u1ec9nh l\u1ef5 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean h\u1ebft 8 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng ; t\u1eeb \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean do \u0111\u01b0\u1eddng An \u0110\u1ecbnh, B\u1eafc Nh\u1ef1 \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, h\u1ebft 5 ng\u00e0y ; n\u1ebfu do \u0111\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i Mi\u1ec7n, Ti\u1ec3u Mi\u1ec7n \u0111i V\u00e2n Trung th\u00ec h\u1ebft 8 ng\u00e0y. T\u00ednh su\u1ed1t ra, t\u1eeb t\u1ec9nh th\u00e0nh [Tuy\u00ean Quang] \u0111\u1ebfn ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00e0nh c\u0169ng \u0111\u00e3 h\u01a1n n\u1eeda th\u00e1ng. N\u00fai s\u00f4ng hi\u1ec3m tr\u1edf, \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c \u0111\u1ea5t c\u1ee7a th\u1ed5 ty, khi c\u00f3 vi\u1ec7c x\u1ea3y ra, ch\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o ph\u1ea7n nhi\u1ec1u qu\u00e1 ch\u1eadm kh\u00f4ng k\u1ecbp vi\u1ec7c. Ph\u01b0\u01a1ng chi nh\u1eefng vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng \u0111\u1ec1u do t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, s\u1ef1 \u0111i l\u1ea1i v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng ph\u1ea3i h\u00e0ng tu\u1ea7n h\u00e0ng th\u00e1ng m\u1edbi xong. C\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f3 khi b\u1ecb tr\u1edf ng\u1ea1i v\u00e0 l\u1ea7m l\u1ee1 c\u0169ng v\u00ec h\u00ecnh th\u1ebf c\u00e1ch tr\u1edf xui n\u00ean th\u1ebf. V\u1ea3 l\u1ea1i, hai t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi nhau, n\u00ean h\u1ee3p l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ea1o, d\u1eddi t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn An Bi\u00ean, th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ea3 Th\u00e1i Nguy\u00ean, v\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng mong m\u1ecfi c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang. H\u1ea1t n\u00e0y vi\u1ec7c thu\u1ebf kh\u00f3a \u00edt, ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, cho t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ki\u00eam lu\u00f4n c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed1 ch\u00ednh.<\/p>\n<p>\u201cH\u01a1n n\u1eefa, An Bi\u00ean l\u00e0 n\u01a1i trung \u0111\u1ed9 nh\u1ea5t c\u1ee7a Tuy\u00ean Quang, m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 d\u00f2ng s\u00f4ng ng\u0103n ch\u1eb7n, ba m\u1eb7t c\u00f3 n\u00fai \u0111\u00e1 \u00f4m quanh, qu\u00e3ng gi\u1eefa r\u1ed9ng r\u00e3i, ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp t\u1ec9nh th\u00e0nh. T\u00f2ng T\u1ea1o \u1edf b\u00ean h\u1eefu v\u00e0 L\u1ea1p L\u0129nh \u1edf b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e2y quan \u1ea3i ; ph\u00eda nam con s\u00f4ng c\u00f3 n\u00fai \u0111\u1ea5t, x\u00e2y ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam. Nh\u01b0 th\u1ebf, t\u1ef1 th\u00e0nh m\u1ed9t n\u01a1i hi\u1ec3m tr\u1edf c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c n\u01a1i xung y\u1ebfu nh\u01b0 \u0110\u1ea1i Mi\u1ec7n, Ti\u1ec3u Mi\u1ec7n, m\u1ecf son B\u00e1ch \u0110\u00edch v\u00e0 An \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eafp \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n ; nh\u1eefng ch\u1ed7 b\u1ecb ngh\u1ebdn l\u1ea5p, quanh co, ch\u1eadt h\u1eb9p th\u00ec cho khai \u0111\u00e0o, s\u1eeda ph\u1eb3ng \u0111\u1ec3 d\u1ec5 \u0111i l\u1ea1i. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec m\u1eb7t t\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eef B\u1ea3o L\u1ea1c, L\u1ee5c Y\u00ean, m\u1eb7t \u0111\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p \u0110\u1ea1i Man, V\u1ecb Xuy\u00ean, m\u1eb7t nam c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf H\u01b0ng H\u00f3a, m\u1eb7t b\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng v\u1edbi Th\u00e1i Nguy\u00ean ; th\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i th\u1ebf \u1edf ch\u1ed7 tr\u1ecdng m\u00e0 tr\u1ecb ch\u1ed7 khinh, ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi sai khi\u1ebfn ch\u00e2n tay v\u1eady. V\u1eadn \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e3 nhanh, tin t\u1ee9c l\u1ea1i nh\u1eady, c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng c\u00e1i ch\u01b0a n\u1ea3y m\u1ea7m, ti\u00eau tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng c\u00e1i kh\u00f4ng y\u00ean t\u0129nh. R\u1ed3i thay \u0111\u1eb7t nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ea7u tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n, khi\u1ebfn ch\u00fang noi khu\u00f4n theo ph\u00e9p, tai th\u1ea5m, m\u1eaft nhu\u1ea7n, th\u00ec kh\u00f4ng qu\u00e1 ba n\u0103m, c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u00f3i man th\u00e0nh phong t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Kinh, l\u00e2u d\u00e0i tuy\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i lo bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 d\u1eddi \u0111\u1ed5i t\u1ec9nh th\u00e0nh l\u00e0 vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi ta l\u1ea5y l\u00e0m ng\u1ea1i, c\u00f3 hai c\u1edb : M\u1ed9t l\u00e0 \u1edf An Bi\u00ean, lam ch\u01b0\u1edbng r\u1ea5t n\u1eb7ng ; hai l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00f3 kh\u0103n. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 hai ba l\u1ea7n tr\u00f9 t\u00ednh : An Bi\u00ean \u0111\u1ed1i ng\u1ea1n v\u1edbi H\u00e0 Giang, \u1edf \u0111\u00e2y ch\u1ee3 ph\u1ed1 li\u00ean ti\u1ebfp, ng\u01b0\u1eddi Kinh, ng\u01b0\u1eddi Thanh \u1edf l\u1eabn v\u1edbi nhau \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed3n th\u1ecbnh. V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u1eeb An Bi\u00ean \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean Quang c\u00f9ng \u0103n m\u1ed9t con s\u00f4ng, \u0111\u00e3 cho c\u00e2n nghi\u1ec7m th\u00ec n\u01b0\u1edbc hai n\u01a1i kh\u00f4ng n\u1eb7ng nh\u1eb9 h\u01a1n nhau bao nhi\u00eau((1) N\u01b0\u1edbc ta ng\u00e0y x\u01b0a c\u00f3 t\u1ee5c c\u00e2n n\u01b0\u1edbc : N\u01b0\u1edbc n\u01a1i n\u00e0o n\u1eb7ng l\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9c ; n\u01b0\u1edbc n\u01a1i n\u00e0o nh\u1eb9 l\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u00e0nh.1). Nay cho l\u00e0 lam ch\u01b0\u1edbng, ch\u1eb3ng qua ng\u01b0\u1eddi ta th\u00edch g\u1ea7n, ng\u1ea1i xa \u0111\u00f3 th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u201cN\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c nhu ph\u00ed : H\u1ea1t n\u00e0y ch\u1ea5t \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1 ; n\u00fai, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng gieo tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eeba r\u1ed3i nh\u1eefng ch\u1ed7 th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111i qua th\u1ea5y th\u00f3c l\u00faa \u0111\u1ec3 l\u1ed9 \u1edf trong r\u1eebng, trong g\u00f2. H\u01a1n 4.000 binh d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn chuy\u1ebfn \u1ea5y, su\u1ed1t t\u1eeb th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn th\u00e1ng ch\u1ea1p, m\u00e0 m\u1ed9t x\u00e3 V\u00e2n Quang cung c\u1ea5p, kh\u00f4ng thi\u1ebfu th\u1ed1n, th\u00ec \u0111\u1ee7 bi\u1ebft nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00e1c. X\u00e9t ra, ru\u1ed9ng \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ed5 \u0111i\u1ec1n v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng n\u1ed9p thu\u1ebf. Nh\u1eefng \u0111\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 gieo tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f2n b\u1ecf hoang nhi\u1ec1u. V\u1eady th\u00ec ch\u1ec9 ph\u1ea3i chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ee7 d\u00f9ng n\u1eeda n\u0103m. Sau n\u00e0y, chi\u00eau m\u1ed9 nh\u1eefng d\u00e2n xi\u00eau \u1edf c\u00e1c x\u00e3 khai kh\u1ea9n, r\u1ed3i chi\u1ebfu nh\u1eefng \u0111\u1ea5t th\u1ef1c \u0111\u00e3 tr\u1ed3ng c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc thu l\u1ea5y thu\u1ebf, ch\u1ee9a l\u1ea1i \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng s\u1ee3 thi\u1ebfu th\u1ed1n.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c s\u1edf m\u1ecf v\u00e0ng, m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf t\u1eeb 1 \u0111\u1ebfn 4 l\u1ea1ng, m\u1ed7i l\u1ea1ng t\u00ednh 80 quan ti\u1ec1n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh l\u00e0m m\u1ecf, m\u1ed7i n\u01a1i t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm \u0103n \u0111\u1ebfn tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 700, 800 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb du \u0111\u00e3ng tr\u1ed1n tr\u00e1nh. Ch\u00fang \u0111\u00e0o x\u1ebb m\u1ea1ch \u0111\u1ea5t, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng g\u00e2y ra x\u00edch m\u00edch. Ng\u00e0y n\u1ecd, gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, ch\u00e9m gi\u1ebft b\u1eeba b\u00e3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ec1u do b\u1ecdn n\u00e0y h\u00f9a \u0111\u1ea3ng, gi\u00fap n\u00f3 l\u00e0m b\u1eady c\u1ea3. S\u1ed1 thu\u1ebf v\u00e0ng thu nh\u1eadp \u1ea5y, c\u00f3 hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Nay h\u00e3y xin t\u1ea1m b\u1eaft c\u00e1c m\u1ecf v\u00e0ng \u0111\u00f3ng c\u1eeda. \u0110u\u1ed5i h\u1ebft v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc nh\u1eefng b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Thanh t\u1ee5 t\u1eadp ki\u1ebfm \u0103n \u1edf \u0111\u1ea5y. Sau n\u00e0y, c\u00f3 ai xin tr\u01b0ng, c\u1ee9 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t th\u1ef1c, s\u1ebd chi\u1ec3u theo c\u00e1i l\u1ec7 \u201cH\u1ed9 l\u00e0m v\u00e0ng\u201d \u1edf Qu\u1ea3ng Nam m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. R\u1ed3i th\u01b0\u1eddng cho ki\u1ec3m so\u00e1t, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u00fang t\u1ef1 gi\u1ea5u b\u1edbt nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u00e3 d\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i lo b\u1ea5t ng\u1edd, m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0m d\u1ed3i d\u00e0o th\u00eam vi\u1ec7c ti\u00eau d\u00f9ng c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u201cH\u01a1n n\u1eefa, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, s\u1ed1 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh n\u00e3 gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn g\u1ea7n m\u1ed9t n\u1eeda, s\u1ed1 hi\u1ec7n c\u00f2n t\u1ea1i ng\u0169, s\u1ee3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. Nh\u1eefng th\u1ed5 m\u1ee5c trong t\u1ec9nh v\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee7 h\u1ea1 c\u1ee7a th\u1ea7n, g\u1eb7p khi c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n, k\u1ec3 c\u0169ng \u0111\u1eafc l\u1ef1c. Nay xin cho m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp l\u00e0m hai c\u01a1 binh, m\u1ed7i c\u01a1 600 ng\u01b0\u1eddi. K\u1ebb n\u00e0o m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 60 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec cho l\u00e0m su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, k\u1ebb n\u00e0o m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 10 \u0111\u1ed9i cho l\u00e0m qu\u1ea3n c\u01a1. S\u1ed1 l\u00ednh m\u1ed9 trong \u0111\u00e1m l\u1eadu \u0111inh n\u00e0y kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i, m\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng c\u00f3 c\u0103n c\u01b0\u1edbc ghi s\u1ed5 s\u00e1ch c\u0169ng c\u00f3 s\u1ef1 qu\u1ea3n th\u00fac. Nh\u01b0 v\u1eady c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch t\u0103ng th\u00eam qu\u00e2n v\u00e0 d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang ti\u1ebfp gi\u00e1p Th\u00e1i Nguy\u00ean, m\u00e0 An Bi\u00ean l\u1ea1i l\u00e0 n\u01a1i trung \u0111\u1ed9, hi\u1ec3m tr\u1edf c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c xin d\u1eddi t\u1ec9nh th\u00e0nh Tuy\u00ean Quang v\u1ec1 An Bi\u00ean, cho th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ea3 Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng mong m\u1ecfi c\u1ee7a d\u00e2n, d\u01b0\u1eddng c\u0169ng c\u00f3 l\u00fd. Nh\u01b0ng, vi\u1ec7c l\u00e0m d\u1ea7n d\u1ea7n th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1a nhau m\u00e0 d\u1ec5 th\u00e0nh c\u00f4ng. Ch\u1ed7 n\u00e0y, \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u r\u1eebng r\u1eadm, ng\u01b0\u1eddi, v\u1eadt c\u00f2n th\u01b0a th\u1edbt. N\u1ebfu nay d\u1ef1ng t\u1ec9nh th\u00e0nh \u1edf \u0111\u1ea5y th\u00ec th\u1ef1c c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a ti\u1ec7n. H\u00e3y ch\u1edd sau n\u00e0y bi\u00ean gi\u1edbi y\u00ean t\u0129nh, s\u1ebd b\u00e0n ch\u01b0a mu\u1ed9n.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n vi\u1ec7c xin \u0111u\u1ed5i h\u1ebft ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u00e0m m\u1ecf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7t c\u00e1i m\u1ea7m l\u00e0m b\u1eady. X\u00e9t c\u00e1i m\u1ed1i l\u1ee3i nh\u1ecf m\u1ecdn v\u1ec1 m\u1ecf v\u00e0ng, c\u1ed1 nhi\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u1ea7n. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng d\u00e2n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u00e3 nh\u1edd \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 nu\u00f4i b\u1ed1 m\u1eb9, v\u1ee3 con, n\u1ebfu ch\u00fang d\u00e1m manh t\u00e2m l\u00e0m b\u1eady, \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e1p lu\u1eadt, h\u00e1 n\u00ean qu\u00e1 ph\u00f2ng xa m\u00e0 v\u1ed9i \u0111u\u1ed5i ch\u00fang \u0111i \u01b0 ?<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, binh l\u00ednh qu\u00fd tinh, ch\u1eb3ng qu\u00fd nhi\u1ec1u. N\u1ebfu kh\u00e9o d\u1ee5ng binh th\u00ec s\u1ed1 l\u00ednh thu\u1ed9c t\u1ec9nh c\u0169ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c ti\u1ec5u tr\u1eeb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ed9 nhi\u1ec1u nh\u1eefng k\u1ebb du \u0111\u00e3ng \u0111i u\u1ed5ng ph\u00ed l\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n l\u00e0m g\u00ec ? V\u1eady vi\u1ec7c xin m\u1ed9 l\u00ednh l\u00e0m hai c\u01a1, kh\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ebfn n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>\u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cK\u00e8 \u0111\u00e1 b\u1edd s\u00f4ng C\u00e1i (t\u1eeb ph\u01b0\u1eddng Th\u1ea1ch Kh\u1ed1i \u0111\u1ebfn g\u1ea7n th\u00f4n H\u00e0n, d\u00e0i h\u01a1n 340 tr\u01b0\u1ee3ng) \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc x\u00f3i, b\u1ea3o v\u1ec7 ch\u00e2n th\u00e0nh \u0111\u1ea5t. M\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u00e0m l\u1edf \u0111\u1ebfn h\u01a1n 100 tr\u01b0\u1ee3ng, xin l\u1ea5y bi\u1ec1n binh s\u1eeda \u0111\u1eafp l\u1ea1i\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>L\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c thu\u1ed9c th\u1ee7y qu\u00e2n. (Th\u1ee7y qu\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc kia, c\u00f3 v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u1ef1c, sau \u0111\u00e3 b\u1ecf). Cho m\u1ed9 nh\u1eefng d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0 tr\u1ef1c k\u1ef3 sung v\u00e0o. M\u1ed7i v\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ed9i, \u0111\u1eb7t 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 2 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 2 Ngo\u1ea1i \u1ee7y \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng. C\u1ea5p b\u1eadc v\u00e0 kh\u1ea9u ph\u1ea7n ru\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u1ea5m binh v\u00e0 n\u1ed9i th\u1ee7y. Th\u1ec3 l\u1ec7 kh\u00f3a c\u00f4ng v\u1ec1 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ngo\u1ea1i \u1ee7y \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u1ea5m binh.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 Binh : B\u1ea5t c\u1ee9 bi\u1ec1n binh hay th\u1ee9 d\u00e2n, ai g\u1eafng s\u1ee9c chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ednh n\u00e0y, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng b\u1eb1ng c\u1ea5p. N\u1ebfu m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 m\u1ed9t \u0111\u1ed9i, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c thu ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u1edf Qu\u1ea3ng Nam c\u00f3 2 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c Thanh l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn \u0110\u1ea1i Chi\u00eam, \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a c\u1ea3i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i bu\u00f4n, l\u1ea1i l\u00ean b\u1edd \u0111\u1ed1t ph\u00e1 nh\u00e0 d\u00e2n. Binh thuy\u1ec1n do t\u1ec9nh ph\u00e1i, \u0111i \u0111\u00e1nh, b\u1eafn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y t\u00ean. Gi\u1eb7c li\u1ec1n giong bu\u1ed3m ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. Kh\u00f4ng bao l\u00e2u, ch\u00fang l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 bi\u1ec3n m\u00e9 ngo\u00e0i Th\u00e1i C\u1ea7n thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c r\u1ed3i \u0111i. Sau \u0111\u00f3 b\u1ed9 bi\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1ea1 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u1edf v\u0169ng An V\u0129nh thu\u1ed9c Sa K\u1ef3.<\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c tin, vua h\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh x\u00e9t h\u1ecfi v\u00e0 nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o B\u1ed9 binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh c\u1ee9 quen th\u00f3i c\u0169, th\u01b0\u1eddng l\u1ea3ng v\u1ea3ng \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n, mua l\u1eadu g\u1ea1o, r\u1ed3i g\u1eb7p ch\u1ed7 v\u1eafng ng\u01b0\u1eddi, nh\u00e2n k\u1ebd s\u01a1 h\u1edf, \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n, t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 ri\u00eang m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n n\u00e0y. V\u1ea3, g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn Nam, Ng\u00e3i c\u0169ng c\u00f3 hai ba chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea9n tr\u1ed1n. Hi\u1ec7n nay gi\u00f3 B\u1eafc \u0111\u01b0\u01a1ng l\u1ed9ng, th\u1ebf t\u1ea5t ch\u00fang c\u00f2n \u1ea9n n\u1ea5p quanh c\u00e1c h\u1ea3i \u0111\u1ea3o, ch\u01b0a th\u1ec3 \u0111i xa \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam t\u1edbi B\u00ecnh Thu\u1eadn, ph\u1ea3i nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec1n tu\u1ea7n d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf th\u1ee7 s\u1edf, ph\u1ea3i ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111i l\u1ea1i tu\u1ea7n tra, tho\u0103n tho\u1eaft \u0111\u01b0a nh\u01b0 thoi, n\u1ebfu g\u1eb7p thuy\u1ec1n l\u1ea1 ng\u01b0\u1eddi Thanh, c\u00f3 v\u1ebb kh\u1ea3 nghi, x\u00e9t kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u1ec3 x\u00e9t tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ea1 l\u1ec7nh cho quan ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 : T\u1eeb nay ph\u00e0m vi\u1ec7c xu\u1ea5t nh\u1eadp, thu chi v\u00e0ng v\u00e0 b\u1ea1c, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i do ch\u00ednh m\u00ecnh c\u00e2n l\u01b0\u1eddng, ki\u1ec3m nghi\u1ec7m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd tay c\u00e1c l\u1ea1i vi\u00ean. \u0110\u1ebfn khi c\u1ea5t \u0111\u1ec3, c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u00ednh m\u00ecnh ki\u1ec3m so\u00e1t vi\u1ec7c ni\u00eam phong, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u v\u00e0 \u0111\u00f3ng kh\u00f3a ; n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o \u0111\u1ec3 x\u1ea3y ra vi\u1ec7c t\u1ec7 h\u1ea1i th\u00ec c\u1ea3 ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n v\u00e0 ch\u1ee7 th\u1ee7 \u0111\u1ec1u nh\u1ea5t lu\u1eadt b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cNay c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i c\u00e2n, khi kh\u00f4ng c\u00e2n g\u00ec th\u00ec th\u0103ng b\u1eb1ng, \u0111\u1ec3 v\u1eadt v\u00e0o c\u00e2n th\u00ec c\u00f3 n\u1eb7ng nh\u1eb9. Ta cho \u0111\u1ed5i v\u1eadt kh\u00e1c c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 th\u1eed, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y th\u0103ng b\u1eb1ng. Hai ba l\u1ea7n nh\u1eadn x\u00e9t, kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u00ec c\u1edb sao. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft c\u00f2n ch\u1eb3ng ph\u00e2n bi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi m\u1ecdi vi\u1ec7c trong thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Khoa Minh th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cV\u1eadt ch\u1eb3ng \u0111\u1ec1u nhau, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i m\u1ed9t vi\u1ec7c n\u00e0y. B\u1ed9 c\u1ee7a th\u1ea7n t\u1eebng \u0111\u00e3 l\u01b0\u1eddng th\u1eed th\u00f3c, g\u1ea1o, th\u00ec hai ph\u01b0\u01a1ng th\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n m\u1ed9t h\u1ed9c, m\u00e0 hai ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t h\u1ed9c. N\u1ebfu nay l\u1ea5y c\u00e1ch l\u01b0\u1eddng g\u1ea1o m\u00e0 l\u01b0\u1eddng th\u00f3c th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi sai. Xin ph\u1ea3i ch\u1ebf t\u1ea1o ri\u00eang c\u00e1c \u0111\u1ed3 d\u00f9ng \u1ea5y th\u00ec m\u1edbi b\u00ecnh qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 s\u1ebd b\u00e0n sau, ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u1edf \u0111\u1ea1o Nam Vang \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Xi\u00eam, lu\u00f4n lu\u00f4n th\u1eafng tr\u1eadn.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn G\u00f2 Ca, c\u00f3 tin do th\u00e1m b\u00e1o r\u1eb1ng t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri [\u4e15\u96c5\u8cea\u77e5, <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Chao_Phraya_Bodin_Decha\">Chao Phraya Bodin Decha<\/a>] \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ph\u1ee7 L\u1eadt, b\u00e8n chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn : Gi\u1ea3ng v\u00e0 \u0110\u0129nh \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea3, Xu\u00e2n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eefu ; h\u1eb9n c\u00f9ng h\u1ed9i nhau \u1edf \u0111\u1ea5t C\u1ea7m B\u00f4ng \u2013 C\u1ea7n Th\u0103ng [c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 Kampong Krasang]. Xu\u00e2n, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, g\u1eb7p h\u01a1n ngh\u00ecn qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u00f3 30 th\u1edbt voi, b\u00e0y tr\u1eadn s\u1eb5n \u1edf khu r\u1eebng ph\u1ee7 Ca L\u0103ng. Xu\u00e2n t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u1ed1c qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y. Ta ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 8 th\u1ee7 c\u1ea5p, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang l\u1edbn, s\u00fang nh\u1ecf c\u1ee7a gi\u1eb7c. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng, \u0110\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c tin, k\u00e9o \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng, th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan v\u1ee1, b\u00e8n \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea5y. Ng\u00e0y h\u00f4m sau, sai quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a ti\u1ebfn l\u00ean tr\u01b0\u1edbc. M\u1edbi \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 1 d\u1eb7m th\u00ec v\u1eeba g\u1eb7p qu\u00e2n gi\u1eb7c 3000 t\u00ean c\u00f9ng 50 th\u1edbt voi, t\u1eeb Ph\u1ee7 L\u1eadt k\u00e9o t\u1edbi ho\u1eb7c ch\u1eb7n ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c v\u00f2ng ph\u00eda sau. Gi\u1ea3ng v\u00e0 \u0110\u0129nh d\u1ed3n qu\u00e2n s\u1ea5n t\u1edbi, giao chi\u1ebfn m\u1ea5y h\u1ee3p, th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c. Xu\u00e2n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp, l\u1ea1i ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 4 th\u1ee7 c\u1ea5p n\u1eefa. Cai \u0111\u1ed9i dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00e1ch \u1edf m\u1eb7t tr\u1eadn, b\u1eafn s\u00fang lu\u00e2n xa, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c v\u00f4 k\u1ec3. Gi\u1eb7c r\u00fat lui v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u. Tr\u1eddi g\u1ea7n t\u1ed1i, qu\u00e2n ta l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 Ca L\u0103ng, \u0111\u00f3ng l\u1ea1i. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng cho r\u1eb1ng, tr\u1eadn \u0111\u00e1nh n\u00e0y, Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00e1ch b\u1eafn s\u00fang r\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ef1c n\u00ean h\u00e3y th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c. L\u00ednh \u0111i tu\u1ea7n ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u00ean gi\u1eb7c Xi\u00eam, cho \u0111em ra ch\u00e9m \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n, r\u1ed3i b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e1nh nhau d\u1eef d\u1ed9i lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y, qu\u00e2n ta ai c\u0169ng m\u1ed9t \u0111\u01b0\u01a1ng m\u01b0\u1eddi, d\u0169ng kh\u00ed c\u00e0ng t\u0103ng, lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng tr\u1eadn. \u0110\u1ee7 th\u1ea5y c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u00ec n\u01b0\u1edbc c\u1ed1 g\u1eafng l\u1eadp l\u00ean c\u00f4ng l\u1edbn n\u00e0y. Ta quy\u1ebft h\u1eadu th\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ti\u1ebfc\u201d.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00eam tr\u1ed1n. Qu\u00e2n ta \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn h\u1ebft mi\u1ec1n bi\u00ean gi\u1edbi, tr\u1edf v\u1ec1.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri \u0111\u01b0\u1ee3c tin qu\u00e2n n\u00f3 b\u1ecb thua \u1edf Ca L\u0103ng, b\u00e8n \u0111\u01b0a h\u1ebft qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ecbnh d\u1ed3n s\u1ee9c \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u1ec3 quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c thua. Qu\u00e2n b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111\u00f3ng \u1edf Ca L\u0103ng s\u1eafp xu\u1ea5t ph\u00e1t, th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn khi\u00eau chi\u1ebfn. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng \u0111\u00f3ng y\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng. Gi\u1eb7c b\u00e8n \u0111em 4000, 5000 qu\u00e2n v\u00e0 100 th\u1edbt voi \u0111\u1ebfn khu r\u1eebng tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t b\u00e0y tr\u1eadn. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng cho 500 qu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p ra \u0111\u00e1nh th\u1eed. Qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p g\u1eb7p gi\u1eb7c tan ch\u1ea1y. Gi\u1eb7c th\u1eeba th\u1eafng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u d\u00f9ng nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n tre ken li\u1ec1n v\u1edbi nhau l\u00e0m c\u00e1i m\u00f4ng xung \u0111\u1ec3 che th\u00e2n, d\u1ea7n d\u1ea7n ti\u1ebfn b\u1ee9c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n ta, d\u00f9ng s\u00fang l\u1edbn s\u00fang nh\u1ecf b\u1ed1n m\u1eb7t ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. H\u1ed3i l\u00e2u, b\u1ecdn Gi\u1ea3ng ch\u1edd gi\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn g\u1ea7n, b\u00e8n tung qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, reo h\u00f2, x\u00f4ng ra ch\u00e9m gi\u1ebft r\u1ea5t h\u0103ng. Qu\u00e2n gi\u1eb7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb t\u1eed, th\u01b0\u01a1ng, b\u1ecf h\u1ebft m\u00f4ng xung m\u00e0 ch\u1ea1y. Qu\u00e2n b\u1ecdn Gi\u1ea3ng \u0111u\u1ed5i ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng, \u0111o\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c thanh g\u01b0\u01a1m v\u00e0ng (quan Phi\u00ean \u0111\u1ec1u n\u00f3i : T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Xi\u00eam c\u1ea7m g\u01b0\u01a1m v\u00e0ng nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 ch\u1ee9c quan c\u1eedu ph\u1ea9m c\u1ee7a Xi\u00eam) m\u00e0 t\u01b0\u1edbng \u1ea5y c\u1ea7m, r\u1ed3i li\u00ean ti\u1ebfp gi\u1ebft qu\u00e2n gi\u1eb7c v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u s\u00fang l\u1edbn, s\u00fang nh\u1ecf. \u0110\u00eam h\u00f4m \u1ea5y, gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t tr\u1ea1i, ng\u1ea7m tr\u1ed1n \u0111i. Qu\u00e2n ta ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Ph\u1ee7 L\u1eadt (c\u00e1ch B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n h\u01a1n m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng) \u0111\u1ec3 \u0111u\u1ed5i theo, th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ra kh\u1ecfi c\u00f5i. Quan Phi\u00ean l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y con voi c\u1ee7a gi\u1eb7c Xi\u00eam \u1edf C\u1ea7m \u0110i\u1ec1n, \u0111em n\u1ed9p. B\u1ecdn th\u1ea7n li\u1ec1n xem x\u00e9t \u0111\u1ecba th\u1ebf v\u00f9ng n\u00e0y, th\u1ea5y \u1edf ph\u00eda nam m\u1ed9t con s\u00f4ng nh\u00e1nh, c\u00f3 c\u00e1i \u0111\u1ed3n c\u0169 c\u1ee7a Ch\u00e2n L\u1ea1p, tr\u00f4ng kh\u00e1 cao r\u00e1o, b\u00e8n sai s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i (t\u1ee9c \u0111\u1ed3n T\u1ecbch Bi\u00ean) v\u00e0 ch\u1ecdn \u1ee7y cho b\u1ecdn quan phi\u00ean l\u00e0 \u1ed1c nha Ma Ha Thi Na K\u00ea \u0111em 1.000 l\u00ednh Phi\u00ean \u0111\u00f3ng gi\u1eef. R\u1ed3i \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y k\u00e9o qu\u00e2n v\u1ec1 l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u phi t\u1ea5u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cL\u1ea7n n\u00e0o quan qu\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 1.500 ng\u01b0\u1eddi, gi\u1eb7c th\u00ec g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n. Nh\u1eefng quan qu\u00e2n Phi\u00ean t\u00f2ng chinh th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 \u1edf ph\u00eda sau l\u00e0m ti\u1ebfng ti\u1ebfp \u1ee9ng \u1edf xa m\u00e0 th\u00f4i. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 giao \u01b0\u1edbc : ai \u0111\u1ed1c th\u00fac binh d\u00f5ng \u0111\u00e1nh lui \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho \u201cth\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ng\u00e2n b\u00e0i\u201d. Tr\u1eadn \u0111\u00e1nh h\u00f4m \u1ea5y, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 theo d\u00f9ng l\u1eddi giao \u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1edfng cho 46 ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n v\u1ec7, su\u1ea5t c\u01a1 v\u00e0 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ng\u00e2n b\u00e0i. Cai \u0111\u1ed9i dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 \u0110\u1ed7 \u0110\u1ee9c T\u1ea5n v\u00e0 quy\u1ec1n sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy c\u00f9ng ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c. L\u1ea1i n\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n tr\u1ed5 s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i c\u0169ng \u0111\u1ec1u c\u1ed1 g\u1eafng, h\u0103ng h\u00e1i, c\u0169ng k\u00ea c\u1ea3 v\u00e0o \u0111\u00e2y, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u, th\u1ea5y qu\u00e2n ta l\u1ea5y \u00edt \u0111\u00e1nh nhi\u1ec1u, lu\u00f4n lu\u00f4n th\u1eafng tr\u1eadn, l\u00e0m uy v\u0169 nh\u00e0 vua \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eebng l\u1eaby ra xa, khi\u1ebfn qu\u00e2n c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecbch ph\u1ea3i khi\u1ebfp s\u1ee3, tr\u1ed1n ch\u1ea1y ra ngo\u00e0i b\u1edd c\u00f5i, kh\u00f4ng d\u00e1m manh t\u00e2m nh\u00f2m ng\u00f3 n\u1eefa. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00f4ng lao c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen, m\u00e0 l\u00f2ng ta c\u0169ng r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c vui m\u1eebng, an \u1ee7i\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam k\u00e9o theo c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc sang x\u00e2m l\u1ea5n, lu\u00f4n lu\u00f4n b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, ph\u1ea3i nh\u00e2n ban \u0111\u00eam, l\u1ea9n tr\u1ed1n. V\u1eady m\u00e0 c\u00f2n t\u1eadp h\u1ee3p d\u01b0 \u0111\u1ea3ng tan t\u00e1c \u1edf cu\u1ed1i bi\u00ean gi\u1edbi Ch\u00e2n L\u1ea1p toan ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i. K\u1ecbp khi quan qu\u00e2n t\u1edbi, l\u1ea1i d\u00e1m c\u1eady nhi\u1ec1u qu\u00e2n, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn khi\u00eau chi\u1ebfn, ch\u1ed1ng c\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc ra m\u1eb7t, th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! Qu\u00e2n ta ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 1.500 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, li\u1ec1n ng\u00e0y \u0111\u00e1nh d\u1eef, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 50 th\u1ee7 c\u1ea5p, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 voi tr\u1eadn r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Gi\u1eb7c ph\u1ea3i \u0111\u1ed1t tr\u1ea1i, tr\u1ed1n xa. Th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng r\u1ea5t h\u1eadu \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129.<\/p>\n<p>\u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n x\u00f4ng pha t\u00ean \u0111\u1ea1n, tr\u01b0\u1edbc l\u1eadp c\u00f4ng \u0111\u1ea7u, chu\u1ea9n cho t\u1ea5n phong t\u01b0\u1edbc T\u00e2n Kh\u00e1nh b\u00e1, l\u1ea1i th\u0103ng th\u1ee5 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, v\u1eabn l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng ;<\/p>\n<p>\u201cTr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, c\u00f4ng \u0111\u1ee9ng th\u1ee9 hai, chu\u1ea9n cho t\u1ea5n phong t\u01b0\u1edbc B\u00ecnh Th\u00e0nh t\u1eed, l\u1ea1i th\u0103ng th\u1ee5 Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, v\u1eabn l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 ;<\/p>\n<p>\u201cHai vi\u00ean n\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng :<\/p>\n<p>\u201cM\u1ed9t chi nh\u00e2n s\u00e2m Quan \u0110\u00f4ng, lo\u1ea1i r\u1ea5t t\u1ed1t, c\u1ee7a nh\u00e0 vua v\u1eabn d\u00f9ng ; hai chi s\u00e2m Cao Ly c\u1ee7a nh\u00e0 vua v\u1eabn d\u00f9ng ba \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n nh\u1ecf ch\u1ea1m hai r\u1ed3ng ; m\u1ed9t chi\u1ebfc \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 t\u00e2y ; m\u1ed9t chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t kim c\u01b0\u01a1ng to b\u1eb1ng h\u1ed9t \u0111\u1eadu tr\u1eafng ;<\/p>\n<p>\u201cT\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 Tham tri b\u1ed9 Binh v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long nh\u1ecf, l\u1ea1i m\u1ed9t con trai \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m th\u1ee5 C\u1ea9m y hi\u1ec7u \u00fay ;<\/p>\n<p>\u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng l\u00e0 : c\u00e1c qu\u1ea3n v\u1ec7 L\u00ea H\u1eefu Du, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh, Phan V\u0103n \u0110i\u1ec7n, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng m\u1ed9t c\u1ea5p v\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long nh\u1ecf ;<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c cai \u0111\u1ed9i quy\u1ec1n sai, Ph\u00f3 qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Nh\u00e0n, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n Vi\u1ec7t Th\u1ecb v\u00e0 Tr\u1ea7n H\u01b0ng Bi\u1ec3u \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 tinh binh Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, v\u1eabn qu\u1ea3n su\u1ea5t c\u00e1c v\u1ec7 nh\u01b0 c\u0169 ;<\/p>\n<p>\u201cK\u1ef5 \u0111\u00f4 \u00fay Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc B\u00e1 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 tinh binh Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay ;<\/p>\n<p>\u201cCai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 ;<\/p>\n<p>\u201cNgo\u00e0i ra, th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng 40 ng\u01b0\u1eddi ;<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ed7 \u0110\u1ee9c T\u1ea5n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam, nay th\u01b0\u1edfng th\u00eam 80 l\u1ea1ng b\u1ea1c n\u1eefa cho \u0111\u1ee7 100 l\u1ea1ng. \u0110\u1ed7 \u0110\u1ee9c T\u1ea5n l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Qu\u1ea3n c\u01a1 ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 1 chi\u1ebfc \u201cth\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ng\u00e2n b\u00e0i\u201d ;<\/p>\n<p>\u201cNh\u1eefng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111i tr\u1eadn n\u00e0y m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn ;<\/p>\n<p>\u201cNg\u01b0\u1eddi \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n : T\u01b0 v\u1ee5 Tr\u01b0\u01a1ng Qu\u1ed1c D\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ch\u1ee7 s\u1ef1 ; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i : T\u00f4 Tr\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ecnh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 T\u01b0 v\u1ee5 ; c\u00e1c \u0111\u1ed9i th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 th\u1ee7y qu\u00e2n Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u cho theo Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng sai ph\u00e1i, ch\u1edd khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong, khuy\u1ebft \u0111\u00e2u s\u1ebd b\u1ed5. Binh d\u00f5ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 5000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c tr\u1eadn vong t\u01b0\u1edbng s\u0129 : Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 T\u1eb1ng Vi\u1ebft Thanh \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, v\u00e0 m\u1ed9t con trai \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5 \u1ea5m l\u00e0m C\u1ea9m y v\u1ec7 thi\u00ean h\u1ed9, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c ;<\/p>\n<p>\u201cNgo\u1ea1i \u1ee7y su\u1ea5t c\u01a1 c\u01a1 Trung d\u0169ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Trinh \u0111\u01b0\u1ee3c truy thu Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m ; Ph\u00f3 su\u1ea5t c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c truy thu Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m ; c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 sai tri\u1ec1u th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i gi\u1eb7c Xi\u00eam th\u00f4ng s\u1ee9c cho trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, v\u00ec Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh ch\u01b0a c\u00f3 con trai, n\u00ean \u1ea5m th\u1ee5 cho em l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc H\u00e0o l\u00e0m C\u1ea9m y hi\u1ec7u \u00fay.<\/p>\n<p>Sai N\u1ed9i c\u00e1c truy\u1ec1n d\u1ee5 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh x\u00e9t trong t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00f9ng c\u00e1c quan phi\u00ean \u0111i tr\u1eadn, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng v\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng xu\u1ea5t s\u1eafc, th\u00ec l\u1ea5y s\u1ed1 sa, tr\u1eebu, g\u1ea5m, \u0111o\u1ea1n, l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111em \u0111i m\u00e0 trao th\u01b0\u1edfng ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ho\u1eb7c may th\u00e0nh \u00e1o m\u00e0 cho h\u1ecd, kh\u00f4ng n\u00ean ti\u1ebfc. L\u1ea1i ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t h\u1ed9 v\u1ec7, th\u1ecb v\u1ec7, ho\u1eb7c V\u0169 l\u00e2m c\u1ea5m binh su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u00e3 \u0111i t\u00f2ng chinh \u1edf Ph\u1ee7 L\u1eadt, bi\u1ebft t\u01b0\u1eddng t\u1eadn t\u00ecnh h\u00ecnh vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p m\u00e0 l\u1ea1i n\u00f3i n\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c minh b\u1ea1ch th\u00ec cho \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 nh\u00e0 vua h\u1ecfi chuy\u1ec7n.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, t\u00e2u b\u00e0y v\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1eeda sang x\u1ebfp \u0111\u1eb7t trong t\u1ec9nh, n\u00f3i : \u201cPh\u00e1o \u0111\u00e0i H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c Xi\u00eam t\u00e0n ph\u00e1, n\u00ean cho tu s\u1eeda l\u1ea1i \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1nh. V\u1eady xin \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n ph\u00e1o \u0111\u00e0i, b\u00ean b\u1edd t\u1ea5n s\u1edf, cho x\u00e2y tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t d\u1ea3i l\u0169y \u0111\u00e1 d\u00e0i 111 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, cao 3 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n d\u00e0y 5 th\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t r\u1ed9ng 3 th\u01b0\u1edbc, c\u1ee9 c\u00e1ch m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u1ed7 s\u00fang to. L\u1ea1i ch\u1ecdn nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t cao r\u00e1o r\u1ed9ng r\u00e3i, d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1ed3n c\u00f3 bao th\u00e0nh xung quanh, m\u1ed7i m\u1eb7t \u0111\u1ec1u 20 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i t\u1ec9nh l\u1ef5. Ph\u00eda sau, l\u1ea1i x\u00e2y 2 c\u00e1i \u0111\u1ed3n n\u1eefa \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. Tr\u00ean nh\u1eefng ng\u1ecdn cheo leo \u1edf c\u00e1c n\u00fai t\u1eeb C\u1ea7n B\u1ed9t t\u1edbi Giang Th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1eb7t \u0111\u00e0i \u0111\u1ed1t l\u1eeda b\u00e1o hi\u1ec7u v\u00e0 d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n canh, t\u1ea1m l\u00e0m s\u1ef1 ph\u00f2ng b\u1ecb. C\u00f2n vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng t\u1ec9nh th\u00e0nh l\u00e0 m\u1ed9t c\u00f4ng tr\u00ecnh to l\u1edbn, n\u00ean ch\u1edd sau n\u00e0y, khi nh\u00e2n d\u00e2n h\u1ed3i s\u1ee9c l\u1ea1i, v\u1eadt li\u1ec7u d\u1ed3i d\u00e0o s\u1ebd do quan t\u1ec9nh tr\u00f9 t\u00ednh l\u00e0m sau\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cT\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean m\u1edbi thu ph\u1ee5c, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f2n b\u1eadn r\u1ed9n. Nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u01b0a th\u1ec3 nh\u1ea5t nh\u1ea5t \u0111\u1ec1u l\u00e0m m\u1ed9t l\u00fac. Ph\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 th\u1ec3 h\u00e3y t\u1ea1m s\u1eeda ch\u1eefa, c\u1ed1t cho ch\u00f3ng xong, r\u1ed3i li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 500 binh d\u00f5ng \u0111\u1ec3 c\u00f9ng v\u1edbi t\u1ec9nh \u0111\u00f3ng gi\u1eef. C\u00f2n nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh to l\u1edbn, t\u1ea1m ch\u1edd khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong, s\u1ebd b\u00e0n. Khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5, ph\u1ea3i t\u1ee9c th\u00ec mang binh d\u00f5ng hi\u1ec7n \u0111em theo, quay v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh. Vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n, th\u00e0nh H\u00e0 Ti\u00ean giao cho quan t\u1ec9nh v\u00e0 l\u00ednh \u0111\u1ed3n tr\u00fa \u0111\u1ee9ng l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ea1i s\u1ee9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n v\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ea1o Tr\u1ea5n Ninh thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n M\u01b0\u1eddng Then thu\u1ed9c K\u1ef3 S\u01a1n. C\u00f3 th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf huy\u1ec7n M\u1ed9c, huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, d\u1eaft gi\u00e0 c\u00f5ng tr\u1ebb, h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn tr\u00fa ng\u1ee5, b\u00e8n sai s\u1edf t\u1ea1i ch\u1ecdn n\u01a1i cho h\u1ecd \u1edf y\u00ean, ch\u1edd sau s\u1ebd khu x\u1eed. R\u1ed3i ch\u1ecdn 20 ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfe m\u1ea1nh c\u00f9ng v\u1edbi h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m th\u1ed5 d\u00f5ng \u1edf K\u1ef3 S\u01a1n, cho t\u00f9y t\u00f2ng trong qu\u00e2n \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. V\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m kh\u00f3 \u0111i, cho r\u00fat h\u1ebft c\u00e1c voi tr\u1eadn tr\u1edf v\u1ec1 t\u1ec9nh. V\u00e0 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee9 t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u00e2u b\u00e1o, l\u0169 ngh\u1ecbch ph\u1ea1m Ki\u1ec7u Hu\u1ed1ng \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c Xi\u00eam b\u1eaft \u0111i th\u00ec to\u00e0n c\u00f5i Tr\u1ea5n Ninh kh\u00f4ng c\u00f2n gi\u1eb7c gi\u00e3 n\u1eefa. V\u1eady c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i tu\u00e2n theo t\u1edd d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0m cho xong xu\u00f4i, r\u1ed3i s\u1edbm mang qu\u00e2n v\u1ec1 Tr\u1ea5n T\u0129nh h\u1ed9i ti\u1ec5u\u201d.<\/p>\n<p>V\u00ec th\u1ea5y s\u1ed1 \u1ed1ng phun l\u1eeda hi\u1ec7n tr\u1eef \u1edf Ngh\u1ec7 An c\u00f2n \u00edt, vua l\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Thanh Hoa v\u1eadn t\u1ea3i \u1ed1ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An (Qu\u1ea3ng B\u00ecnh : 200 \u1ed1ng ; Thanh Hoa : 300 \u1ed1ng).<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh l\u1ea5y 400 t\u1ea5m \u201cth\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ng\u00e2n b\u00e0i\u201d \u1edf kho, ph\u00e1i th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em giao c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n M\u01b0u v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, m\u1ed7i \u0111\u1ea1o 100 t\u1ea5m. V\u00e0 Ngh\u1ec7 An l\u1ea5y ra ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf, m\u1ed7i th\u1ee9 100 \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ec3 giao qu\u00e2n th\u1ee9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 l\u0169 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y x\u00e9t trong tr\u1eadn chi\u1ebfn th\u1eafng l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng ai \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 17 th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c, th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u201cth\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ng\u00e2n b\u00e0i\u201d.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : Ph\u00e0m nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111i t\u00f2ng chinh, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o v\u00ec b\u1ecb b\u1ec7nh, ph\u1ea3i v\u1ec1 l\u00e0ng \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng r\u1ed3i ch\u1ebft, th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u1ec7 binh l\u00ednh, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 lan tr\u00e0n \u1edf Cao B\u1eb1ng, l\u00e2u kh\u00f4ng tr\u1eeb ti\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m gi\u1eadn, b\u00e8n d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cT\u1eeb khi bi\u00ean th\u00f9y nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, ta th\u1ee9c ng\u1ee7 kh\u00f4ng y\u00ean, \u0103n mu\u1ed9n, d\u1eady s\u1edbm. Tr\u01b0\u1edbc kia, v\u00ec l\u0169 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 B\u00f9i T\u0103ng Huy h\u00e8n k\u00e9m, v\u00f4 t\u00e0i, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ed5 ph\u1ec9 ng\u00e0y th\u00eam qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. V\u00ec ngh\u0129 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e3o luy\u1ec7n v\u1ec1 tr\u1eadn m\u1ea1c, l\u1ea1i v\u1eeba m\u1edbi l\u1eadp chi\u1ebfn c\u00f4ng, n\u00ean trao quy\u1ec1n T\u1ed5ng th\u1ed1ng v\u00e0 d\u00f9ng V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 v\u00e0 cho chuy\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Ng\u00e0y th\u00e1ng 10 n\u0103m ngo\u00e1i xu\u1ea5t qu\u00e2n, kh\u00f4i ph\u1ee5c lu\u00f4n 2 t\u1ec9nh, \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n \u0111o\u00e1i th\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u. Kh\u00f4ng ng\u1edd l\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecf ch\u00f3ng \u0111\u1ea7y, tr\u01b0\u1edbc ch\u0103m sau bi\u1ebfng, \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng ch\u1ecbu n\u1eb1m gai n\u1ebfm m\u1eadt, v\u00ec c\u00f4ng qu\u00ean t\u01b0, m\u00e0 c\u00e1ch x\u1eed th\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1eafn, qu\u00e2n lu\u1eadt l\u1ea1i kh\u00f4ng nghi\u00eam. Khi m\u1edbi kh\u00f4i ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c Cao B\u1eb1ng, kh\u00f4ng ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u ngay, ch\u1ec9 \u1ee7y th\u00e1c cho V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb \u0111i m\u1ed9t m\u00ecnh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng hi\u1ec7u. L\u1ea1i th\u00eam kh\u00f4ng bi\u1ebft nghi\u00eam c\u1ea5m qu\u00e2n s\u0129, \u0111\u1ec3 m\u1ea5t l\u00f2ng d\u00e2n. Cho n\u00ean, \u0111\u1ed1ng l\u1eeda t\u00e0n l\u1ea1i b\u1ed1c ch\u00e1y, ch\u1ec9 th\u00eam phi\u1ec1n l\u1ee5y cho d\u00e2n. H\u01a1n n\u1eefa, qu\u00e2n \u0111\u00f3ng l\u00e2u, ph\u00ed l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, qu\u00e2n s\u0129 m\u1ecfi m\u1ec7t, t\u1eeb \u0111\u00f4ng sang xu\u00e2n \u0111\u00e3 qu\u00e1 n\u0103m th\u00e1ng nay. Th\u00e0nh th\u1eed qu\u00e2n, d\u00e2n v\u1ea5t v\u1ea3 gian lao, m\u00e0 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn bao gi\u1edd tr\u1eeb tuy\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00eam khuya suy x\u00e9t, b\u1ef1c t\u1ee9c v\u00f4 c\u00f9ng ! \u0110\u00e1ng l\u00fd, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb ra x\u00e9t h\u1ecfi tr\u1ecb t\u1ed9i, nh\u01b0ng ngh\u0129 : hi\u1ec7n nay c\u00e1c l\u1ed9 \u0111\u00e3 h\u1ed9i qu\u00e2n, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 s\u1eafp xong, n\u00ean h\u00e3y t\u1ea1m tha cho t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng sau.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c vi\u00ean \u1ea5y : t\u1eeb nay ph\u1ea3i bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5, c\u1ed1 g\u1eafng g\u1ea5p b\u1ed9i, ph\u1ea3i khuy\u1ebfn kh\u00edch qu\u00e2n s\u0129, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169, h\u1ea1n trong th\u00e1ng n\u00e0y ph\u1ea3i s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng, n\u1ebfu sai, s\u1ebd c\u00f3 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tin quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o n\u00e0y, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 nh\u1eefng t\u00ean h\u01b0 h\u1ecfng, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u th\u1ed5 d\u00e2n, l\u00e0m m\u1ea5t l\u00f2ng d\u00e2n nhi\u1ec1u qu\u00e1 ! Nay cho ph\u00e9p T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb gi\u1eef c\u00f4ng b\u1eb1ng, tra x\u00e9t minh b\u1ea1ch : n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec t\u1eeb ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1edf l\u00ean, cho c\u1ee9 th\u1ef1c nghi\u00eam h\u1eb7c ; t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf xu\u1ed1ng, cho l\u1eadp t\u1ee9c mang ch\u00e9m \u0111\u1ec3 rao v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu T\u1ea1 Quang C\u1ef1, V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb t\u01b0 v\u1ecb, kh\u00f4ng c\u00f4ng minh, th\u00ec cho ph\u00e9p th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n t\u00e2u h\u1eb7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng b\u00eanh v\u1ef1c nhau. M\u1ed9t khi vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra, s\u1ebd kh\u00f3 tr\u00e1nh l\u1ed7i n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, quy\u1ec1n L\u00e3nh binh V\u0169 V\u0103n T\u00ecnh l\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean h\u01b0u tr\u00ed, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec t\u00ecnh nguy\u1ec7n ra s\u1ee9c l\u1eadp c\u00f4ng, n\u00ean cho \u0111i theo qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn g\u1ea7n nay ch\u1ec9 chuy\u1ec7n n\u00f3i su\u00f4ng ch\u1eb3ng th\u1ea5y n\u1ea3y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u s\u1edf tr\u01b0\u1eddng g\u00ec c\u1ea3. Nay cho ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 gi\u1ebft gi\u1eb7c, n\u1ebfu c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u00e0ng, th\u00ec t\u00e2u ngay l\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1edd ban \u01a1n r\u1ed9ng, n\u1ebfu nh\u00fat nh\u00e1t v\u00f4 t\u00e0i, c\u0169ng ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ec3 tr\u1eebng t\u1ed9i n\u1eb7ng. N\u1ebfu y \u0111\u00e3 gi\u00e0 nua y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i, c\u0169ng n\u00ean t\u00e2u tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111i, kh\u00f4ng cho tr\u00e0 tr\u1ed9n v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 u\u1ed5ng ph\u00ed l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQuan qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u ph\u1ec9 su\u1ed1t m\u1ed9t d\u1ea3i t\u1eeb \u0110\u00e0o Ng\u1ea1n, Nghi B\u1ed1 \u0111\u1ebfn n\u00fai C\u00f4ng L\u0129nh, \u0111\u1ed1t h\u1ebft doanh tr\u1ea1i ven n\u00fai c\u1ee7a gi\u1eb7c h\u01a1n 30 n\u01a1i v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y t\u00ean gi\u1eb7c, c\u00f2n th\u00ec ch\u00fang tr\u1ed1n xa, t\u1eeb \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1edf l\u1ea1i n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u201cNguy\u00ean L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Duy, n\u0103m ngo\u00e1i b\u1ecb \u00e1n v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1ea5t b\u1ea1i \u1edf ch\u1ee3 M\u1edbi, \u0111\u00e3 x\u1eed tr\u1ea3m giam h\u1eadu. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y v\u1ed1n quen vi\u1ec7c chi\u1ebfn tr\u1eadn, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin chu\u1ea9n cho theo qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i khi\u1ebfn y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp c\u00f4ng chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c nay \u0111\u00e3 g\u1ea7n tan, m\u00e0 2 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u00e3 g\u1ea7n t\u1edbi s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean nh\u00e2n c\u00e1i th\u1ebf th\u1eafng l\u1ee3i n\u00e0y, \u0111\u1ed1c s\u1ee9c t\u01b0\u1edbng s\u0129, \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 ti\u1ebfn ti\u1ec5u, x\u00f4ng v\u00e0o ph\u00e1 tan \u1ed5 gi\u1eb7c, ch\u1edb c\u00f3 l\u1ea7n ch\u1ea7n, ch\u1eadm tr\u1ec5 \u0111\u00f3ng l\u00e2u. C\u00f2n Tr\u1ea7n V\u0103n Duy l\u00e0 m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng thua tr\u1eadn, ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f3 tha th\u1ee9, nh\u01b0ng ngh\u0129 nay \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac h\u1eefu s\u1ef1, n\u00ean h\u00e3y t\u1ea1m tha, cho \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n, g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Cho Cai \u0111\u1ed9i c\u01a1 Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 v\u1eabn theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t c\u01a1 Ngh\u1ecb d\u0169ng t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c c\u00f3 s\u1ee9c cho thu\u1ed9c h\u1ea1 m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 200 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u1edf t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. G\u1eb7p khi Tuy\u00ean Quang c\u00f3 vi\u1ec7c, \u0111em \u0111i d\u1eb9p gi\u1eb7c, c\u00f3 xin \u0111\u1ec3 l\u00fac xong vi\u1ec7c, s\u1ebd chia \u0111\u1eb7t ra c\u01a1 \u0111\u1ed9i, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn nay \u0111\u00e3 m\u1ed9 \u0111\u1ee7 500 t\u00ean, d\u1ed3n l\u00e0m m\u1ed9t c\u01a1 10 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 c\u01a1 Ngh\u1ecb d\u0169ng. L\u1ea1i m\u1ed9 th\u00eam 50 ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 Nh\u1ecb, \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 c\u0169 th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 Nh\u1ea5t. Hai t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean, H\u01b0ng H\u00f3a m\u1ed7i t\u1ec9nh c\u0169ng m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 50 ng\u01b0\u1eddi, xin \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7. Vua c\u0169ng \u0111\u1ec1u y cho c\u1ea3.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf T\u1ed1ng S\u01a1n, \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e9n ph\u00e1t \u1edf h\u1ea1t V\u0129nh L\u1ed9c, b\u00e8n ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u00ean, c\u00f2n \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tr\u1ed1n.<\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c tin, vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng th\u00e2n l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7, m\u1ed9t ch\u1ee9c quan to, \u0111em qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, th\u1ebf m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 gi\u1eb7c d\u00e1m c\u00f4ng nhi\u00ean c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ngay b\u00ean c\u1ea1nh. Kh\u1ea3 B\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00f3n ch\u1eb7n, ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft c\u1ea3 to\u00e1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho ra \u00e1n, m\u00e0 l\u1ea1i ch\u1ec9 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 2 t\u00ean th\u00ec sao h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ? V\u1eady ph\u1ea3i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, v\u00ec l\u00e0m quan \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y 3 n\u0103m, d\u00e2ng s\u1edb xin v\u1ec1 Kinh ch\u1ea7u vua.<\/p>\n<p>Vua kh\u00f4ng \u01b0ng, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ch\u01b0a h\u1ebft, nh\u00e2n d\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, c\u00e1i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi quan to \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf. Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c h\u00f3a c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, khi\u1ebfn cho gi\u1eb7c t\u0129nh, d\u00e2n y\u00ean, t\u1ea5t c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng, ch\u1ee9 ch\u1eb3ng nh\u1eefng ch\u1ec9 v\u1eddi v\u1ec1 Kinh m\u00e0 th\u00f4i ! N\u1ebfu nu\u00f4i v\u1ed7 nh\u00e2n d\u00e2n sai h\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ec3 to\u00e0n h\u1ea1t ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, t\u1ea5t c\u00f3 l\u1ed7i n\u1eb7ng, th\u00ec c\u00f3 ch\u1ea7u h\u1ea7u v\u00e0o \u0111\u00e2u ? Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean, kh\u00e1m x\u00e9t vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh H\u01b0ng Y\u00ean, t\u00e2u xin \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c x\u00e2y c\u1eeda b\u00ean t\u1ea3, \u0111\u1ec3 b\u1edbt c\u00f4ng s\u1ee9c, v\u00e0 xin l\u1ef1a ch\u1ecdn lo\u1ea1i b\u1edbt \u0111\u00e1 ong v\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1eadt.<\/p>\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n x\u00e9t tr\u1ea3 l\u1eddi, cho r\u1eb1ng th\u00e0nh tr\u00ec \u0111\u1eb7t ra c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00ean c\u1ed1 nh\u01b0 th\u00e0nh v\u00e0ng h\u00e0o n\u00f3ng, h\u00e1 n\u00ean x\u00e2y l\u1ec7ch l\u1ea1c. V\u1eady c\u1eeda b\u00ean t\u1ea3, c\u1ee9 y th\u1ee9c m\u00e0 x\u00e2y. C\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u00e1 ong v\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1eadt, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 tr\u00f3t mang \u0111\u1ebfn b\u00e1n cho r\u1ed3i, n\u1ebfu nay nh\u1ea5t nh\u1ea5t l\u1ef1a l\u1ecdc, lo\u1ea1i ra, th\u00ec l\u00e0m kh\u1ed5 cho d\u00e2n !<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cL\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a B\u1ed9 th\u1ef1c l\u00e0 hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i \u0111\u1ea1i th\u1ec3, c\u00f2n vi\u00ean t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, kh\u00f4ng kh\u1ecfi ch\u1ec9 nh\u00ecn th\u1ea5y c\u00e1i nh\u1ecf m\u1ecdn\u201d. R\u1ed3i th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u01b0\u1eddng quan \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9 v\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean t\u00e1 l\u0129nh \u1edf b\u1ed9 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>\u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u1edf ph\u00eda sau Qu\u1ea3ng Minh \u0111\u00ecnh ngo\u00e0i th\u00e0nh t\u1ec9nh, c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i h\u00f2m g\u1ed7 vu\u00f4ng treo th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1ee7a gi\u1eb7c T\u00e2y S\u01a1n, Nguy\u1ec5n Quang Th\u00f9y, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 cho mang v\u1ec1 tr\u1ea1i l\u00ednh \u0111\u1ec3 ch\u1edd Ch\u1ec9 d\u1ee5, s\u1ebd tu\u00e2n h\u00e0nh. B\u1ed9 H\u00ecnh xin giao cho nh\u00e0 ng\u1ee5c H\u00e0 N\u1ed9i giam c\u1ea7m nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ec3 n\u00ean t\u1ed9i \u00e1c\u201d. Vua sai \u0111em v\u1ee9t xu\u1ed1ng s\u00f4ng.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean, Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng, c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. D\u00f9ng T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n l\u00e0m th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, khi gi\u1eb7c Xi\u00eam ti\u1ebfn s\u00e1t t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, \u0110\u01b0\u1eddng l\u1ea5y gi\u1ea5u 1000 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng \u1edf kho \u0111em xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n ch\u1ea1y tr\u1ed1n, c\u00f3 nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean tr\u00f4ng th\u1ea5y. \u0110\u1ebfn khi t\u1ec9nh l\u1ef5 \u0111\u00e3 thu ph\u1ee5c, \u0110\u01b0\u1eddng l\u1ea1i t\u00e2u man l\u00e0 ti\u1ec1n \u1edf kho b\u1ecb gi\u1eb7c l\u1ea5y m\u1ea5t. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, Tham t\u00e1n H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea nh\u00e2n \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean ph\u00e1t gi\u00e1c, m\u1edbi ch\u1ec9 \u0111\u00edch danh m\u00e0 h\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cTr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 l\u1ed7i, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea1t b\u1ecf v\u1ebft x\u1ea5u m\u00e0 l\u1ea1i d\u00f9ng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, v\u00ec c\u00f3 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc, \u1ee7y cho ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ph\u1ee7. Khi \u0111i nh\u1eadm ch\u1ee9c, ta \u0111\u00e3 khuy\u00ean b\u1ea3o t\u1eadn m\u1eb7t v\u00e0 h\u1eadu c\u1ea5p cho b\u1ea1c l\u1ea1ng l\u00e0m ti\u1ec1n d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam ((1) Nu\u00f4i l\u00f2ng thanh li\u00eam.1). \u0110\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u01a1n m\u1edbi ph\u1ea3i, th\u1ebf m\u00e0 khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, kh\u00f4ng t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t s\u1edf tr\u01b0\u1eddng g\u00ec, \u0111\u1ec3 H\u00e0 Ti\u00ean th\u1ea5t th\u1ee7, t\u1ed9i \u0111\u00e3 kh\u00f3 tha th\u1ee9, l\u1ea1i c\u00f2n d\u00e1m nh\u00e2n l\u00fac \u1ea5y, l\u1ea5y c\u1eafp ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ebfn 1000 quan, v\u1ed9i b\u1ecf th\u00e0nh tr\u00ec \u0111\u1ea5t \u0111ai m\u00e0 ch\u1ea1y. B\u1ea3n t\u00e2m c\u1ee7a y ch\u00ednh l\u00e0 nh\u1eb1m l\u1ee3i d\u1ee5ng l\u00fac c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c gian tham \u0111\u00f3, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! Nay l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, cho x\u00edch l\u1ea1i, giao vi\u00ean ti\u1ebfp bi\u1ec7n l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n x\u00e9t r\u00f5, t\u00e2u l\u00ean. C\u00f2n \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean th\u00ec ph\u1ea3i ti\u1ec7t l\u01b0u \u0111\u1ec3 ch\u1edd \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i li\u1ec1n h\u1ea1 l\u1ec7nh gi\u1ea3i \u0110\u01b0\u1eddng v\u1ec1 Kinh, l\u1ea5y c\u00e1c ch\u1ee9ng c\u1edb, giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam x\u00e9t. V\u1eeba l\u00fac \u0111\u00f3 th\u00ec t\u1edd s\u1edb nh\u1eadn t\u1ed9i c\u1ee7a \u0110\u01b0\u1eddng c\u0169ng \u0111\u1ebfn, n\u00f3i : \u201cKhi t\u1ec9nh l\u1ef5 th\u1ea5t th\u1ee7, mang s\u1ed1 ti\u1ec1n \u1ea5y \u0111i theo thuy\u1ec1n, ti\u00eau h\u1ebft h\u01a1n 400 quan, c\u00f2n bao nhi\u00eau, bi\u1ec1n binh v\u1ee9t xu\u1ed1ng s\u00f4ng c\u1ea3. T\u1eadp t\u1ea5u tr\u01b0\u1edbc n\u00f3i gi\u1eb7c l\u1ea5y \u0111i m\u1ea5t, l\u00e0 n\u00f3i sai s\u00f3t, xin cam ch\u1ecbu t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean \u0110\u01b0\u1eddng x\u00e2m l\u1ea1m ti\u1ec1n c\u00f4ng, l\u1ea1i b\u1ee9c b\u00e1ch bi\u1ec1n binh khai man l\u00e0 v\u1ee9t xu\u1ed1ng s\u00f4ng. \u0110\u00e3 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi tham h\u1eb7c, c\u00f2n d\u00e1m vin c\u1edb \u0111\u00f3 m\u00e0 c\u00e3i, sao n\u00f3 gian d\u1ed1i \u0111\u1ebfn th\u1ebf !\u201d.<\/p>\n<p>Khi th\u00e0nh \u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i th\u1eaft c\u1ed5 ngay. Sau \u0111\u00f3 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Nguy\u00ean, tu\u00e2n theo t\u1edd ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, c\u0169ng b\u1ecb gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, giao b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam x\u00e9t, r\u1ed3i x\u1eed v\u00e0o t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng m\u1eadt t\u00e2u v\u1ec1 m\u1ecdi s\u1ef1 nghi tr\u00f9 t\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, xin \u0111\u00f3ng \u0111\u1ea1i doanh \u1edf nh\u00e0 Nhu vi\u1ec5n Nam Vang r\u1ed3i li\u1ec7u l\u1ea5y quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef, \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1i ch\u01b0\u1edbc thi\u1ec7n h\u1eadu. L\u1ea1i n\u1eefa, con \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 t\u1eeb Quang H\u00f3a tr\u1edf l\u00ean gi\u00e1p s\u00f4ng l\u1edbn, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang, c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ed3ng c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean \u0111\u1ec3 cho nh\u1eefng d\u00e2n Ch\u00e0m (d\u00f2ng gi\u1ed1ng Chi\u00eam Th\u00e0nh) xi\u00eau gi\u1ea1t \u1edf v\u00f9ng \u00c2n Khu, Tham B\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i t\u1ea1i \u0111\u00f3 m\u00e0 c\u00e0y c\u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1edb t\u00e2u v\u00e0 \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y r\u1ed3i. M\u1ecdi vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu c\u1ee9 chi\u1ebfu theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m. Duy mi\u1ec1n th\u01b0\u1ee3ng du Quang H\u00f3a m\u1edbi tr\u1ea3i qua m\u1ed9t cu\u1ed9c r\u1ed1i ren, nh\u00e2n d\u00e2n tan t\u00e1c, \u0103n \u1edf ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, nay ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac c\u1ea7n ph\u1ea3i s\u1eeda sang ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n l\u1ea1i. H\u01a1n n\u1eefa, n\u1ebfu \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 l\u00e0 ch\u1ed7 tr\u1ed3ng c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i nhi\u1ec1u n\u01a1i b\u1ecf hoang m\u00e0 d\u00e2n Ch\u00e0m xi\u00eau gi\u1ea1t, kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, th\u00ec vi\u1ec7c thu x\u1ebfp cho d\u00e2n c\u00f3 ch\u1ed7 \u1edf v\u00e0 \u0111\u1eb7t ra th\u1ec3 l\u1ec7 \u0111i\u1ec1n s\u1ea3n, c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a ch\u00ednh s\u1ef1 v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3. V\u1eady cho ph\u00e9p ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh l\u1eadp t\u1ee9c x\u00e9t xem v\u00f9ng \u1ea5y, ph\u00e0m ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y tr\u1ed3ng v\u00e0 \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec cho ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e0m \u0111\u1ebfn l\u01b0u tr\u00fa, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ecf s\u00f3t ngu\u1ed3n l\u1ee3i, d\u00e2n c\u00f3 ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p th\u01b0\u1eddng l\u00e0m \u0103n. R\u1ed3i th\u00ec x\u00e9t nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u00e2n \u1edf, t\u00f9y theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, s\u1ed1 ru\u1ed9ng nhi\u1ec1u \u00edt, li\u1ec7u chia ra l\u00e0m huy\u1ec7n, t\u1ed5ng, \u1ea5p, l\u00e0ng, c\u00f3 gi\u1edbi h\u1ea1n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, \u0111\u1ec3 h\u1ecd cai qu\u1ea3n l\u1eabn nhau. R\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c chia gi\u1edbi h\u1ea1n v\u00e0 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea7u m\u1ee5c th\u1ebf n\u00e0o, l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean. Ch\u1edd 3 n\u0103m sau, quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf kh\u00f3a t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebf tr\u1ecdng y\u1ebfu trong vi\u1ec7c kinh l\u00fd bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 m\u00e0 l\u00e0m. Th\u1ea3ng ho\u1eb7c c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn g\u00ec kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n th\u1ecfa \u0111\u00e1ng, t\u1ed1t \u0111\u1eb9p h\u01a1n, th\u00ec c\u0169ng cho ph\u00e9p c\u1ee9 th\u1ef1c tr\u00ecnh b\u00e0y, ch\u1edd Ch\u1ec9 tu\u00e2n h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u0129nh \u1edf Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c vi\u00ean th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n v\u00e0 Huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n Xa H\u1ed5, S\u1ea7m T\u1ed9 thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean, th\u00e1m b\u00e1o c\u00f3 gi\u1eb7c Nam Ch\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed9 h\u01a1n 1 v\u1ea1n, \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u1ed3n ch\u00e2u Ninh Bi\u00ean thu\u1ed9c H\u01b0ng H\u00f3a, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n Man v\u00e0 phao ng\u00f4n r\u1eb1ng s\u1eafp s\u1eeda \u0111\u1ebfn c\u00e1c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean v\u00e0 Tr\u1ea5n Man. V\u1ea3 l\u1ea1i Nam Ch\u01b0\u1edfng l\u00e0 m\u1ed9t thu\u1ed9c qu\u1ed1c ph\u1ea3i tri\u1ec1u c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ta, nay h\u00f9a \u0111\u1ea3ng v\u1edbi Xi\u00eam l\u00e0m b\u1eady, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi. \u0110\u00e1ng l\u00fd ra c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, kh\u00f4ng tr\u00ec ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean \u1edf m\u1ed9t n\u01a1i ch\u00e2n tr\u1eddi h\u1ebbo l\u00e1nh, c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh h\u01a1n 20 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, n\u00fai khe r\u1ea5t hi\u1ec3m tr\u1edf. H\u1ecfi c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 c\u1ee7a t\u1ec9nh, kh\u00f4ng ai am t\u01b0\u1eddng t\u1ea5t c\u1ea3. Nay s\u1ed1 l\u00ednh hi\u1ec7n \u1edf t\u1ec9nh c\u00f3 \u00edt. N\u1ebfu ch\u1ec9 ph\u00e1i \u0111\u1ed9 200, 300 ng\u01b0\u1eddi \u0111i ph\u00f2ng gi\u1eef, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f3 gi\u1eef tr\u1ecdn v\u1eb9n mu\u00f4n ph\u1ea7n, m\u00e0 ngh\u00ecn d\u1eb7m t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u00f3 kh\u0103n ch\u1eadt v\u1eadt. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 h\u1ea1 tr\u00e1t s\u1ee9c cho th\u1ed5 ty c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea5y nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u1ea5t \u0111ai b\u1edd c\u00f5i : n\u1ebfu qu\u00e2n gi\u1eb7c qu\u1ea3 \u0111\u1ebfn th\u1eadt th\u00ec hi\u1ec7p s\u1ee9c l\u1ea1i, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 ch\u00fang x\u00e2m ph\u1ea1m b\u1edd c\u00f5i g\u00e2y s\u1ef1. V\u00e0 \u0111\u00e3 t\u01b0 b\u00e1o cho t\u1ec9nh Thanh Hoa bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cPh\u1ea3i, n\u00f3i r\u1ea5t ph\u1ea3i\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNam Ch\u01b0\u1edfng l\u00e0 \u0111\u1ea5t nh\u1ecf m\u1ecdn, qu\u00e2n l\u00ednh kh\u00f4ng m\u1ea5y, l\u00e0m g\u00ec c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n, h\u00e0ng ngh\u00ecn ? Ch\u1eb3ng qua ch\u00fang m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng gi\u1eb7c Xi\u00eam, ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf h\u00e3o, \u0111\u1ec3 d\u1ecda n\u1ea1t d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 th\u00f3i quen c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Man, L\u1ea1o \u0111\u1ea5y th\u00f4i. Nay nh\u1eefng to\u00e1n l\u1edbn qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean, n\u01a1i n\u00e0o c\u0169ng b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh lui, ch\u00fang \u0111\u01b0\u01a1ng \u00f4m \u0111\u1ea7u, tr\u1ed1n l\u1ee7i nh\u01b0 chu\u1ed9t ch\u01b0a xong, l\u0169 ti\u1ec3u y\u00eau \u1ea5y l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f2 g\u00ec ! Ph\u1ea3i truy\u1ec1n s\u1ee9c ngay c\u00e1i \u00fd \u1ea5y cho kh\u1eafp c\u00e1c th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111\u1ec3 ch\u00fang y\u00ean t\u00e2m h\u1ebft s\u1ee9c ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh. Kh\u00f4ng n\u00ean ph\u00e1i nhi\u1ec1u bi\u1ec1n binh \u0111i xa x\u00f4i cho ph\u1ea3i l\u1eb7n l\u1ed9n v\u1ea5t v\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng c\u0169ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cHuy\u1ec7n Tr\u00ecnh C\u1ed1 thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Man c\u00f3 b\u00e1o r\u1eb1ng gi\u1eb7c Nam Ch\u01b0\u1edfng l\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb Ninh Bi\u00ean t\u1edbi \u00e9p ph\u1ea3i ph\u1ee5c t\u00f2ng ch\u00fang, n\u1ebfu kh\u00f4ng, ch\u00fang s\u1ebd qu\u00e2y b\u1eaft h\u1ebft d\u00e2n. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c v\u00e1t nhi\u1ec1u l\u00ednh th\u1ed5 d\u00f5ng gi\u1eef \u0111\u1ecba gi\u1edbi. V\u1ea3 l\u1ea1i, trong khi th\u1ed5 ph\u1ec9 nam, b\u1eafc ch\u01b0a y\u00ean h\u1ebft, n\u00ean d\u1ef1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi lo v\u1ed9i v\u00e0ng kh\u00f4ng k\u1ecbp. Nay xin ph\u00e1t c\u1ee7a kho ra ch\u1ebf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng, \u00e1o chi\u1ebfn, n\u00f3n tr\u1eadn, m\u1ed7i th\u1ee9 200 chi\u1ebfc, g\u1eb7p khi c\u1ea7n k\u00edp, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng c\u00e1c h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng thu\u1ed9c h\u1ea1t hi\u1ec7p c\u00f9ng l\u00ednh th\u1ed5 hai ph\u1ee7 Thi\u1ec7u H\u00f3a, Th\u1ecd Xu\u00e2n, mang \u0111i, qu\u00e2y b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cB\u1ea5t t\u1ea5t cu\u1ed1ng qu\u00edt, ch\u1ec9 n\u00ean tr\u1ea5n t\u0129nh \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Ta \u0111o\u00e1n Nam Ch\u01b0\u1edfng t\u1ea5t kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ; n\u1ebfu ch\u00fang d\u00e1m g\u00e2y s\u1ef1, th\u00ec ch\u1ec9 l\u00e0 t\u00ecm l\u1ea5y c\u00e1i ch\u1ebft th\u00f4i !\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 sai s\u1ee9c kh\u1eafp th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n [t\u1ec9nh Thanh Hoa] \u0111\u1ec1u v\u00e1t th\u1ed5 d\u00f5ng, chi\u1ebfu theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 tu\u1ea7n ph\u00f2ng. N\u1ebfu gi\u1eb7c qu\u1ea3 \u0111\u1ebfn th\u00ec hi\u1ec7p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eef v\u00e0 b\u00e1o t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 d\u1ef1a l\u00e0m b\u1eb1ng m\u00e0 \u0111\u1ed1i ph\u00f3. Vi\u1ec7c ch\u1ebf s\u1eb5n tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng, \u00e1o chi\u1ebfn, chu\u1ea9n cho l\u00e0m nh\u01b0 l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>CXXII \u2013 122<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng ba. \u0110\u1ed5i 6 ch\u00e2u Th\u1ea5t To\u00e1n, V\u0103n Quan, An B\u00e1c thu\u1ed9c L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Th\u1ea1ch L\u00e2m, Th\u01b0\u1ee3ng Lang, Qu\u1ea3ng Uy\u00ean thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng l\u00e0m huy\u1ec7n. \u0110\u1eb7t tri huy\u1ec7n v\u00e0 gi\u00e1o ch\u1ee9c (Th\u1ea1ch L\u00e2m thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u00f9ng Kh\u00e1nh ki\u00eam l\u00fd th\u00ec \u0111\u1eb7t gi\u00e1o th\u1ee5, c\u00f2n 5 huy\u1ec7n th\u00ec \u0111\u1eb7t hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o). Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n l\u1ef1a ch\u1ecdn quan Kinh sung b\u1ed5. Khi s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, c\u00f3 th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecb b\u1ed5 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng th\u01b0 l\u1ea1i kh\u00f4ng xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb khoa m\u1ee5c, kh\u00f4ng cho. C\u00f2n v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn b\u1ed5 kh\u00e1c th\u00ec s\u1eafc n\u00f3i : Ph\u00e0m ai th\u1ef1 h\u00e0m ((1) Th\u1ef1 h\u00e0m : \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 t\u1ea1m, nh\u01b0ng c\u00f2n ph\u1ea3i qua th\u1eddi k\u1ef3 th\u00ed sai, n\u1ebfu l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1edbi cho th\u1ef1c th\u1ee5.1) ph\u1ea3i sau 3 n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5, ai \u0111\u00e3 th\u1ef1c th\u1ee5 r\u1ed3i, ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 3 n\u0103m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng hay \u0111\u1ed5i. L\u00e0m th\u1ebf \u0111\u1ec3 t\u01b0 c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng.<\/p>\n<p>L\u00ednh c\u00e1c c\u01a1 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, \u0110\u1ecbnh Th\u1eafng (nguy\u00ean l\u00e0 l\u00ednh \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n d\u1ed3n l\u1ea1i) b\u1ecf tr\u1ed1n h\u1ea7u h\u1ebft. Vua sai quan t\u1ec9nh c\u1ee9 s\u1ed1 hi\u1ec7n c\u00f2n l\u1ea1i, \u0111\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i, cho theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i. Nh\u1eefng k\u1ebb tr\u1ed1n v\u1ec1, cho ghi v\u00e0o s\u1ed5 l\u00e0ng \u0111\u1ec3 chia thu\u1ebf kh\u00f3a.<\/p>\n<p>Cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i T\u01b0 v\u1ee5 \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, M\u1ef9 l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 l\u1ed7i, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c theo B\u1ed9, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i : \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ch\u1ebf 500, 600 \u1ed1ng phun l\u1eeda tr\u1eef v\u00e0o kho.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Tu\u1ea5n l\u00e0m quan c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u1ebft x\u1ea5u. \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa v\u1ea1ch ra c\u00e1c t\u1ed9i : tha ph\u1ea1m nh\u00e2n, t\u1ef1 ti\u1ec7n gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, tra t\u1ea5n ri\u00eang, c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p h\u00f2a gi\u1ea3i, gi\u1ea5u gi\u1ebfm k\u1ebb theo gi\u1eb7c v\u00e0 h\u00fat thu\u1ed1c phi\u1ec7n, l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 tham h\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cNg\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng hay li\u1ec1u ch\u1ebft ch\u1ed1ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 th\u00e0nh b\u1ecb h\u00e3m, \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e2u h\u1ebft t\u1ed9i. Khi thu ph\u1ee5c t\u1ec9nh th\u00e0nh, ch\u1eb3ng qua nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c m\u00e0 l\u00e0m n\u00ean vi\u1ec7c, \u01b0a may m\u00e0 nh\u1eadn l\u1ea5y c\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc r\u1ea5t ch\u00f3ng. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i m\u1eafc t\u1ed9i m\u1ea1o c\u00f4ng nh\u1eadn th\u01b0\u1edfng, \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb t\u1ed9i : ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 t\u1ed9i \u0111\u1ed3. V\u00ec ngh\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng khi l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f2n thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, n\u00ean ch\u01b0a k\u1ecbp xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 ph\u00e2n x\u1eed, c\u00f2n r\u1ed9ng cho l\u01b0u d\u00f9ng, mong bi\u1ebft s\u1eeda \u0111\u1ed5i v\u1ec1 sau.<\/p>\n<p>\u201cKh\u00f4ng ng\u1edd l\u01b0\u1ee3ng nh\u1ecf \u0111\u1ec5 d\u1ea7y, t\u1ef1 ti\u1ec7n t\u00e1c uy t\u00e1c Ph\u01b0\u1edbc. Nay b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta tham h\u1eb7c, th\u00ec ra m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m c\u00e0n, u m\u00ea kh\u00f4ng s\u1ee3 ph\u00e1p lu\u1eadt. V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft x\u00edch l\u1ea1i, giao cho B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0129nh Long l\u00e0 \u0110o\u00e0n Ki\u00eam Quang th\u00e2n h\u00e0nh tra h\u1ecfi, nghi\u00eam x\u00e9t l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean\u201d. Khi \u00e1n xong, Tu\u1ea5n b\u1ecb kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0169 Hi\u1ec3n, v\u1eddi Phan Thanh Gi\u1ea3n \u1edf b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u1ebfn, b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTa xem c\u00e1i \u00e1n t\u1ec9nh V\u0129nh Long x\u00e9t x\u1eed vi\u1ec7c quan ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u1ea5n, c\u00f3 t\u00ean ng\u1ee5y \u0110i\u1ec3n s\u1ef1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n : Khi L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o b\u1ecb b\u1eaft, ai c\u0169ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, m\u00e0 t\u00ean n\u00e0y l\u1ea1i b\u1ea3o : \u201cTuy b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o, vi\u1ec7c c\u0169ng ch\u01b0a xong\u201d. N\u00f3 n\u00f3i th\u1ebf l\u00e0 \u00fd th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d.<\/p>\n<p>Gi\u1ea3n th\u01b0a : \u201c\u00fd n\u00f3 n\u00f3i ph\u1ea3i b\u1eaft c\u1ea3 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng n\u1eefa m\u1edbi xong vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cL\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c x\u01b0a \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf \u01b0 ! V\u1ea3 l\u1ea1i, d\u00e2n Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 d\u00e2n trung ngh\u0129a. Ng\u01b0\u01a1i sinh tr\u01b0\u1edfng \u1edf \u0111\u1ea5t \u1ea5y, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng r\u00f5 : Tr\u01b0\u1edbc kia Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, c\u1ea7m c\u1ef1 v\u1edbi T\u00e2y S\u01a1n. \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh ch\u1ec9 c\u00f3 Hi\u1ebfu khang ho\u00e0ng h\u1eadu, Cao ho\u00e0ng h\u1eadu, Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu v\u00e0 m\u1ea5y anh em ta th\u00f4i. Ng\u00e0y \u0111\u00f3, \u0111\u00e1nh nhau thua lu\u00f4n, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ngay ng\u00e1y lo s\u1ee3. H\u01a1n n\u1eefa, h\u00e0ng t\u01b0\u1edbng T\u00e2y S\u01a1n l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00f3 kh\u00e1 nhi\u1ec1u. Trong l\u00fac l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi hoang mang nh\u01b0 v\u1eady, t\u01b0\u1edfng t\u1ea5t \u0111\u1ebfn dao \u0111\u1ed9ng, xi\u1ebft \u0111\u1ed5 c\u1ea3 ! V\u1eady m\u00e0 binh l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 thi\u1ebfu th\u1ed1n v\u1eabn nh\u1ea5t nh\u1ea5t l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf d\u00e2n, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 khi thu thu\u1ebf, l\u1ea5y ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn hai ba n\u0103m tr\u1edf \u0111i, v\u00e0 l\u1ea5y l\u00ednh, l\u1ea5y \u0111\u1ebfn c\u1ea3 h\u1ea1ng h\u1ecdc tr\u00f2. Tuy thu\u1ebf m\u00e1, binh, d\u1ecbch n\u1eb7ng n\u1ec1 nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 d\u00e2n v\u1eabn m\u1ed9t l\u00f2ng h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 vi\u1ec7c ngh\u0129a, ai c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u00fat k\u00eau ca. L\u00f2ng trung ngh\u0129a sao m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u1ebf !<\/p>\n<p>\u201cNay thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac th\u00e1i b\u00ecnh, kho t\u00e0ng \u0111\u1ea7y \u1eafp, binh gi\u00e1p tinh nhu\u1ec7, tuy c\u00f3 vi\u1ec7c gi\u1eb7c Kh\u00f4i kh\u1edfi bi\u1ebfn, nh\u01b0ng, v\u1edbi s\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ti\u1ec5u tr\u1eeb c\u00f3 kh\u00f3 g\u00ec. V\u1eady sao k\u1ebb kia an t\u00e2m v\u1edbi vi\u1ec7c b\u1ed9i ngh\u1ecbch m\u00e0 th\u1ed1t ra l\u1eddi cu\u1ed3ng b\u1ea1o c\u00e0n r\u1ee1 nh\u01b0 v\u1eady ?<\/p>\n<p>\u201cTa th\u01b0\u1eddng b\u1ea3o : B\u1eafc K\u1ef3, phong t\u1ee5c ki\u00eau ng\u1ea1o, n\u00ean nh\u00e2n d\u00e2n th\u00edch n\u1ed5i lo\u1ea1n. Kh\u00f4ng ng\u1edd n\u01a1i d\u1ef1ng nghi\u1ec7p vua, nay c\u0169ng c\u00f3 c\u00e1i th\u00f3i ki\u00eau ng\u1ea1o \u1ea5y, th\u00ec so v\u1edbi B\u1eafc K\u1ef3, c\u00f3 h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1ea5c kh\u00f4ng ? \u0110\u00eam khuya ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y, ta b\u1ea5t gi\u00e1c b\u00e0ng ho\u00e0ng, ng\u1ee7 kh\u00f4ng y\u00ean gi\u1ea5c\u201d.<\/p>\n<p>Th\u0103ng \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa l\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh ; Tri ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng l\u00ean Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng. C\u1ea3 hai c\u00f9ng h\u1ed9 l\u00fd d\u00e2n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a Tu\u1ea7n ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Kinh K\u1ef3 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Luy\u1ec7n l\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 thi\u1ebfu khanh, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i cho l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, theo l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n<p>Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n X\u01b0\u1edbng, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh mang bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111i \u0111o \u0111\u1ea1c h\u00ecnh th\u1ebf n\u00fai s\u00f4ng c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Ph\u00fa Y\u00ean tr\u1edf v\u1ec1 ph\u00eda nam, v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean. Sau \u0111\u00f3 cho r\u1eb1ng \u0111\u1ecba h\u1ea1t An \u2013 H\u00e0 c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, n\u1ebfu \u0111\u1ee3i l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u1ebfn th\u00ec th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1eadm, n\u00ean l\u1ea1i sai X\u01b0\u1edbng \u0111i ngay \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Nam Vang, ph\u00e0m c\u00e1c mi\u1ec1n \u1edf Ch\u00e2n L\u1ea1p ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi \u0111\u1ecba gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng xung y\u1ebfu th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111i kh\u1eafp m\u00e0 ng\u1eafm \u0111o, v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u00f3 bi\u00ean ch\u00fa minh b\u1ea1ch, \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh vua xem tr\u01b0\u1edbc. R\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, x\u00e9t nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng sang Xi\u00eam, nh\u01b0 \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 Khai Bi\u00ean, Qu\u1ea3ng Bi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c h\u00ecnh th\u1ebf ch\u1ed7 hi\u1ec3m tr\u1edf, ch\u1ed7 b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, \u1edf c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n nh\u1ea5t nh\u1ea5t \u0111\u1ec1u mi\u00eau t\u1ea3 v\u1ebd ra. Khi b\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean, th\u01b0\u1edfng cho X\u01b0\u1edbng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 bi\u1ec1n binh 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c \u0111\u1ea3o thu\u1ed9c h\u1ea3i ph\u1eadn c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 nhi\u1ec1u nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf. Tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u01b0a c\u1ea5p ph\u00e1t cho thuy\u1ec1n v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi. M\u1ed9t khi c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n nh\u00e2n s\u01a1 h\u1edf, \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, th\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng, \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i. Nay ph\u1ea3i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t c\u00e1c t\u1ec9nh ven bi\u1ec3n, x\u00e9t xem nh\u1eefng h\u00f2n \u0111\u1ea3o n\u00e0o c\u00f3 d\u00e2n \u1edf thu\u1ed9c v\u1ec1 h\u1ea1t m\u00ecnh, th\u00ec s\u1ee9c sai s\u1eeda sang ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 \u0111i th\u1ef1c mau l\u1eb9, s\u1ed1 d\u00e2n nhi\u1ec1u th\u00ec 3 chi\u1ebfc, \u00edt th\u00ec 2 chi\u1ebfc, m\u1ed7i thuy\u1ec1n ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi v\u00e0i ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi, ph\u00ed t\u1ed5n bao nhi\u00eau, Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u1ebd tr\u1ea3. R\u1ed3i li\u1ec7u c\u1ea5p ph\u00e1t cho tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng, s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, khi\u1ebfn h\u1ecd \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u. N\u1ebfu g\u1eb7p gi\u1eb7c bi\u1ec3n, th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111em nhau ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, m\u1ed9t m\u1eb7t ru\u1ed5i thuy\u1ec1n \u0111i b\u00e1o \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 vi\u1ec7c. Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch t\u00f9y ti\u1ec7n t\u1ea1m l\u00e0m \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 d\u00e2n. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c l\u00e0m cho h\u1ea3i ph\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng l\u00e2u d\u00e0i, t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ed9t phen x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f3 quy c\u1ee7. V\u1eady chu\u1ea9n cho c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c suy x\u00e9t, t\u00ednh to\u00e1n k\u1ef9, ho\u1eb7c n\u00ean \u0111\u1eb7t ph\u00e1o \u0111\u00e0i, ph\u00e1i binh \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng gi\u1eef, ho\u1eb7c n\u00ean m\u1ed9 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u1edf \u0111\u00f3, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng v\u1ec7 cho d\u00e2n ; l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p th\u1ecfa \u0111\u00e1ng, th\u00ec b\u00e0n k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean, ch\u1edd Ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Hai t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng tu\u00e2n d\u1ee5 x\u00e9t h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh tr\u1ea1ng nh\u1eefng quan v\u00f5 thu\u1ed9c t\u1ec9nh, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean :<\/p>\n<p>C\u00e1c v\u00f5 ch\u1ee9c thu\u1ed9c t\u1ec9nh V\u0129nh Long ; ho\u1eb7c v\u00ec g\u1eb7p gi\u1eb7c, b\u1ecb thua, ho\u1eb7c v\u00ec th\u1ea5t th\u1ee7, b\u1ecf tr\u1ed1n, sau l\u1ea1i l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i. K\u1ebb n\u00e0o c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng th\u00ec c\u00e1ch l\u01b0u, h\u00e8n k\u00e9m th\u00ec c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft v\u1ec1 l\u00e0ng. C\u00e1c v\u00f5 ch\u1ee9c thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng : c\u00f3 t\u00ean \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u00e9p \u0111i theo, c\u00f3 t\u00ean l\u1ea1i \u0111\u00e3 nh\u1eadn ch\u1ee9c c\u1ee7a gi\u1eb7c, th\u1eeba l\u00fac s\u01a1 h\u1edf tr\u1ed1n tho\u00e1t. Nay \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c, cho theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i l\u1ea1i l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1eaft h\u1ed5 (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i con th\u01b0\u1edfng 30 quan. Nay \u0111\u1ed5i l\u00e0 15 quan v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p \u0111u\u00f4i h\u1ed5).<\/p>\n<p>Ch\u1edf nh\u1eefng s\u00fang m\u00e3 sang h\u1ea1ng ng\u1eafn \u1edf Kinh \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u1ec3 c\u1ea5p theo voi (m\u1ed7i th\u1edbt voi, ph\u00e1t 2 c\u00e2y s\u00fang, m\u1ed7i c\u00e2y s\u00fang c\u00f3 10 vi\u00ean \u0111\u00e1 l\u1eeda, v\u00e0 50 ph\u00e1t \u0111\u1ea1n thu\u1ed1c). Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i ph\u00e1t th\u00eam lo\u1ea1i s\u00fang n\u00e0y cho c\u00e1c t\u1ec9nh. (Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y, m\u1ed7i t\u1ec9nh 50 c\u00e2y s\u00fang ; H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, m\u1ed7i t\u1ec9nh 30 c\u00e2y ; Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, m\u1ed7i t\u1ec9nh 20 c\u00e2y. M\u1ed7i c\u00e2y s\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c 100 ph\u00e1t \u0111\u1ea1n thu\u1ed1c).<\/p>\n<p>D\u1ee5 sai c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, khi \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, n\u1ebfu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea1o b\u1eafn s\u00fang, th\u00ec cho mang theo \u0111\u1ec3 gi\u1ebft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh, t\u1eeb t\u1ec9nh th\u00e0nh Cao B\u1eb1ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Nh\u01b0\u1ee3ng B\u1ea1n, h\u1ed9i v\u1edbi T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb b\u00e0n b\u1ea1c vi\u1ec7c qu\u00e2n. Cho th\u00e1m th\u00ednh th\u1ea5y \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc : Trung Th\u1ea3ng, Th\u00f4ng S\u01a1n ph\u00eda gi\u1eefa, Th\u00e1p Na ph\u00eda t\u1ea3 v\u00e0 Khuy L\u0129nh ph\u00eda h\u1eefu, tr\u1edf l\u00ean t\u1edbi gi\u00e1p Ng\u1ecdc M\u1ea1o, qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u00f2n n\u01b0\u01a1ng r\u1eebng, t\u1ef1a hi\u1ec3m, m\u01b0u ng\u0103n tr\u1edf qu\u00e2n ta. H\u1ecd b\u00e8n \u1ea5n \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y chia \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng ti\u1ebfn \u0111i ti\u1ec5u : \u0110\u01b0\u1eddng gi\u1eefa, V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb c\u00f9ng L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn v\u1edbi h\u01a1n 1.800 binh d\u00f5ng, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi do n\u00fai C\u00f4ng, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi do n\u00fai Hi\u00ean L\u0129nh ti\u1ebfn l\u00ean Trung Th\u1ea3ng ; \u0110\u01b0\u1eddng t\u1ea3, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n, v\u1edbi h\u01a1n 1000 binh d\u00f5ng, do Gia B\u1eb1ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Th\u00e1p Na ; \u0110\u01b0\u1eddng h\u1eefu, L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng, v\u1edbi h\u01a1n 1000 binh d\u00f5ng, do T\u0129nh Oa ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn n\u00fai Khuy L\u0129nh. T\u1ea1 Quang C\u1ef1 th\u00ec \u1edf ph\u00eda sau, mang h\u01a1n 1000 binh d\u00f5ng v\u00e0 40 th\u1edbt voi ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u00f3ng \u1edf B\u00e0 \u0110\u00f4ng, \u0111\u1ec3 t\u00f9y c\u01a1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. L\u1ea1i ph\u00e1i 400 binh d\u00f5ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n Gia B\u1eb1ng, v\u00e0 100 gi\u1eef \u0111\u1ed3n Nh\u01b0\u1ee3ng B\u1ea1n. S\u1edb v\u00e0o \u0111\u1ebfn Kinh. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, quan qu\u00e2n lu\u00f4n lu\u00f4n th\u1eafng tr\u1eadn, tinh th\u1ea7n qu\u00e2n s\u0129 h\u0103ng h\u00e1i g\u1ea5p b\u1ed9i. C\u1ea7n n\u00ean nh\u00e2n c\u00e1i th\u1eafng th\u1ebf \u0111\u00f3, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t mau ch\u00f3ng ti\u1ec5u tr\u1eeb \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, m\u1ed9t d\u1ea3i th\u01b0\u1ee3ng du, r\u1ed3i t\u1ee9c th\u00ec \u1ea5n \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y, h\u1ed9i c\u00f9ng hai \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Tuy\u00ean \u2013 Th\u00e1i \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o Ng\u1ecdc M\u1ea1o, V\u00e2n Trung, c\u1ed1t sao m\u1ed9t tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi s\u1ef1 \u0111\u00e3 \u1ee7y th\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu ch\u1ea5n l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Quy\u1ec1n, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Thi\u1ec7n v\u00f5 l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Nh\u1eabn v\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i H\u1eefu \u0111\u1ecbnh l\u00e0 H\u00e0 \u0110\u1ed9 \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111em bi\u1ec1n binh theo nguy\u00ean Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111i ti\u1ec5u th\u1ed5 ph\u1ec9. Tr\u1eadn thua \u1edf L\u1ea1ng Chung, l\u0169 \u0110\u1ed7 V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1ea1i. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng m\u1edbi h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng, t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 \u0110\u1ed7 V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111i ti\u1ec5u l\u1ea7n \u1ea5y, l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c, \u0111\u00e1ng l\u00fd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. Nh\u01b0ng ngh\u0129 vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n sai l\u1ea7m l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ec1n, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecbu r\u1ed3i. C\u00f2n b\u1ecdn y ra tr\u1eadn b\u1ecf m\u00ecnh, t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. Nay gia \u00e2n \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m h\u00e0m c\u0169, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p b\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Sai H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 Ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Vi\u1ebft S\u00fay \u0111i ngu\u1ed3n H\u1eefu nguy\u00ean ch\u1ebf xe \u201cth\u1ee7y h\u1ecfa k\u00fd t\u1ebf\u201d (c\u00e1ch l\u00e0m : l\u1ee3i d\u1ee5ng s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc x\u00f4 m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 m\u00e1y xoay chuy\u1ec3n, kh\u00f4ng t\u1ed1n c\u00f4ng s\u1ee9c) v\u00e0 chi\u1ebfu theo c\u00e1c b\u00e0i thu\u1ed1c s\u00fang m\u1edbi ch\u1ebf theo m\u00e0 luy\u1ec7n thu\u1ed1c (b\u00e0i H\u1ed3ng Ph\u01b0\u01a1ng, b\u00e0i H\u00f9ng Ph\u01b0\u01a1ng, b\u00e0i H\u1ed9c Ph\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i th\u1ee9 2 v\u1ea1n c\u00e2n). L\u1ea1i ph\u00e1i c\u00e1c vi\u00ean ty thu\u1ed9c c\u00e1c B\u1ed9, c\u00e1c Vi\u1ec7n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i th\u1ecb v\u1ec7, kim th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn xem \u0111\u1ec3 suy nghi\u1ec7m.<\/p>\n<p>Vua c\u00f9ng b\u1ea7y t\u00f4i n\u00f3i \u0111\u1ebfn ph\u00e9p ch\u1ebf luy\u1ec7n than l\u00e0m thu\u1ed1c s\u00fang, nh\u00e2n b\u1ea3o h\u1ecd r\u1eb1ng : \u201cTa \u1edf trong cung, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed v\u00e0 H\u1ea1 ch\u00ed, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y \u0111\u1ea5t v\u00e0 than c\u00e2n n\u1eb7ng b\u1eb1ng nhau, r\u1ed3i \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 chi\u00eam nghi\u1ec7m kh\u00ed h\u1eadu ; \u0111\u1ebfn ti\u1ebft H\u1ea1 ch\u00ed th\u00ec \u0111\u1ea5t n\u1eb7ng, than nh\u1eb9 ; m\u00e0 \u0111\u1ebfn ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed th\u00ec \u0111\u1ea5t nh\u1eb9, than n\u1eb7ng. V\u00ec \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c kh\u00ed \u00e2m, ti\u1ebft H\u1ea1 ch\u00ed th\u00ec nh\u1ea5t \u00e2m sinh, cho n\u00ean \u0111\u1ea5t n\u1eb7ng ; than thu\u1ed9c kh\u00ed d\u01b0\u01a1ng, ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed th\u00ec nh\u1ea5t d\u01b0\u01a1ng sinh, cho n\u00ean than n\u1eb7ng. \u0110\u00f3 v\u00ec kh\u00ed \u00e2m v\u00e0 kh\u00ed d\u01b0\u01a1ng, lo\u00e0i n\u00e0o theo lo\u00e0i \u1ea5y. Suy l\u1ebd \u0111\u00f3 ra, c\u00e1i l\u00fd \u00e2m, d\u01b0\u01a1ng t\u1ed1t hay x\u1ea5u, c\u00e1i c\u01a1 qu\u00e2n t\u1eed, ti\u1ec3u nh\u00e2n th\u1ecbnh hay suy, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTa th\u1ea5y trong cung d\u00f9ng n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i g\u00e1nh, x\u00e1ch r\u1ea5t phi\u1ec1n, nh\u00e2n ch\u1ebf ra c\u00e1i xe n\u01b0\u1edbc, t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft bao nh\u00e2n l\u1ef1c (c\u00e1ch th\u1ee9c : \u0111\u1ee5c m\u1ed9t c\u00e1i l\u1ed7 t\u1eeb ph\u00eda ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng trong cung th\u00f4ng v\u00e0o ph\u00eda trong, h\u00ecnh d\u1ea1ng khu\u1ea5t kh\u00fac, trong ngo\u00e0i kh\u00f4ng tr\u00f4ng th\u1ea5y nhau. Trong t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 m\u1ed9t chi\u1ebfc ch\u1eadu \u0111\u1ed3ng l\u1edbn. \u1ea5n \u0111\u1ecbnh gi\u1edd l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc, ph\u00eda ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ea9y xe n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn r\u00f3t v\u00e0o mi\u1ec7ng l\u1ed7 cho ch\u1ea3y v\u00e0o ch\u1eadu ; trong cung, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00f3 l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>\u201cTr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u00f4ng nh\u00e0 \u1edf, m\u00f9a h\u00e8 r\u1ea5t s\u1ee3 ch\u00e1y. Ta \u0111\u00e3 ch\u1ebf c\u00e1i xe ch\u1eefa ch\u00e1y. N\u1ebfu d\u00f9ng ch\u1eefa ch\u00e1y th\u00ec \u0111\u1ee1 t\u1ed1n s\u1ee9c m\u00e0 l\u1eeda n\u00e0o c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1eaft. R\u1ed3i sau \u0111em xe ra cho b\u1ea7y t\u00f4i xem\u201d. (C\u00e1ch th\u1ee9c : n\u01b0\u1edbc ch\u1ee9a v\u00e0o trong m\u1ed9t c\u00e1i th\u00f9ng. Trong th\u00f9ng l\u00e0m m\u1ed9t c\u00e1i m\u00e1y \u0111\u1ea9y n\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i l\u1ea5y da cu\u1ed9n th\u00e0nh m\u1ed9t c\u00e1i v\u00f2i tr\u00f2n m\u00e0 d\u00e0i. Khi ch\u1eefa ch\u00e1y, 4, 5 ng\u01b0\u1eddi k\u00e9o xe, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m c\u00e1i s\u00e0o d\u00e0i bu\u1ed9c v\u00f2i da v\u00e0o \u0111\u1ea7u s\u00e0o gi\u01a1 l\u00ean ; 4 ng\u01b0\u1eddi theo hai b\u00ean xe v\u1eb7n m\u00e1y, th\u00ec n\u01b0\u1edbc trong th\u00f9ng ch\u1ea1y qua v\u00f2i da tu\u00f4n l\u00ean nh\u01b0 m\u01b0a).<\/p>\n<p>Sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh ki\u00eam coi c\u1ea3 T\u00e0o ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Cho L\u00ea B\u00e1 T\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Ki\u1ec3m th\u1ea3o v\u00e0 sung l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>V\u1ec7 binh v\u1ec7 C\u1ea9m y \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng qua B\u00ecnh Thu\u1eadn, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u kh\u00f4ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0103n \u0111\u01b0\u1eddng. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua sai truy\u1ec1n Ch\u1ec9 s\u1ee9c h\u1ecfi. Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u c\u00e3i v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00f4ng h\u00e0nh c\u1ee7a t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u1ea5p. Vua ph\u1ea1t Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Ng\u00f4 Do\u00e3n Ph\u00fa, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, v\u00ec \u0111i tr\u1eadn, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, cho th\u1ef1c th\u1ee5 ngay, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ph\u00e1t cho gia \u0111\u00ecnh.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed9i linh tinh \u1edf Kinh l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u00e1c nha, n\u1ebfu c\u00f3 th\u00ed sai su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 Binh c\u1ea5p b\u1eb1ng. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n M\u01b0u v\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01b0ng \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf ph\u1ed1 B\u1eafc N\u1eadm, b\u1ecb thua (B\u1eafc N\u1eadm thu\u1ed9c x\u00e3 Nh\u1ea1n M\u00f4n, ch\u00e2u B\u1ea1ch Th\u00f4ng, gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 B\u1eb1ng Th\u00e0nh, c\u00e1ch V\u00e2n Trung m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng).<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, b\u1ecdn M\u01b0u ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn B\u1eafc N\u1eadm, ch\u1ed7 n\u00e0y b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u00fai, \u1edf gi\u1eefa c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i khe l\u1edbn ng\u0103n c\u00e1ch, b\u00e8n chia qu\u00e2n ra \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n ; M\u01b0u \u0111\u00f3ng \u1edf ng\u1ecdn n\u00fai ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc khe ; \u01afng \u0111\u00f3ng \u1edf ng\u1ecdn n\u00fai ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam \u0111\u1eb1ng sau khe. B\u1ed7ng b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u01a1n 1000 t\u00ean t\u1eeb C\u1ed5 \u0110\u1ea1o k\u00e9o \u0111\u1ebfn, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a M\u01b0u, tr\u1ecdn ng\u00e0y ch\u01b0a ph\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c, thua. Ng\u00e0y h\u00f4m sau, gi\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00e1ch gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u1edf m\u1eb7t sau, b\u1eafn s\u00fang, r\u1ed3i d\u1ed3n h\u1ebft qu\u00e2n \u0111\u00e1nh m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc. T\u1eeb s\u00e1ng s\u1edbm \u0111\u1ebfn tr\u01b0a, qu\u00e2n ta \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n h\u1ebft, vi\u1ec7n binh th\u00ec c\u00e1ch tr\u1edf kh\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n th\u1eafng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Anh v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i c\u01a1 B\u1eafc thu\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh C\u00e1t \u0111\u1ec1u ch\u1ebft tr\u1eadn. M\u01b0u b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft. Gi\u1eb7c l\u1ea1i b\u1ed1n m\u1eb7t v\u00e2y \u0111\u00e1nh qu\u00e2n \u01afng. \u01afng \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng l\u1ea1i, ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y ch\u1ea1y l\u1ed1i Ch\u1ee3 R\u00e3 v\u1ec1 \u0111\u1ed3n B\u1eafc C\u1ea1n, bi\u1ec1n binh, s\u00fang l\u1edbn v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi ph\u1ea7n nhi\u1ec1u th\u1ea5t l\u1ea1c. V\u0169 V\u0103n S\u01a1n, Qu\u1ea3n c\u01a1 gia h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, \u1edf c\u01a1 Th\u00e1i Nguy\u00ean, c\u0169ng b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, r\u1ed3i b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfu, g\u1ea5p \u0111\u1ebfn theo \u01afng \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eef. R\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u1ee9 t\u1edd t\u00e2u b\u00e1o, th\u00ec \u0111\u1ea1o binh n\u00e0y \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, phu m\u1ecf v\u00e0 th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111\u1ec1u \u0111em nhau ra \u0111\u00f3n h\u00e0ng, g\u01b0\u01a1m kh\u00f4ng ph\u1ea3i d\u00ednh m\u00e1u, s\u1ef1 c\u01a1 t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 thu\u1eadn l\u1ee3i. Nay v\u1ee5t c\u00f3 chuy\u1ebfn th\u1ea5t b\u1ea1i n\u00e0y, t\u00f3m l\u1ea1i l\u00e0 b\u1edfi b\u1ecdn h\u1ecd khinh \u0111\u1ecbch, v\u00e0o s\u00e2u n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c th\u1eeba c\u01a1. V\u1eady, h\u1eb5ng cho c\u00e1ch l\u01b0u Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng \u0111\u1ec3 y c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i, Nguy\u1ec5n M\u01b0u cam ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c b\u1eaft, chi\u1ebfu theo c\u00e1i ngh\u0129a kh\u00f4ng ch\u1ebft v\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc th\u00ec th\u1ef1c kh\u00f3 tr\u1ed1n t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady c\u00e1ch ngay h\u1ebft ch\u1ee9c, h\u00e0m c\u0169 c\u1ee7a M\u01b0u. Nguy\u1ec5n V\u0103n Anh, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh C\u00e1t ra tr\u1eadn b\u1ecf m\u00ecnh, t\u00ecnh th\u1ef1c \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. Nay truy t\u1eb7ng : Nguy\u1ec5n V\u0103n Anh ch\u1ee9c Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, h\u00e0m T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh C\u00e1t, ch\u1ee9c Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, h\u00e0m T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m ; c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu theo h\u00e0m m\u1edbi t\u1eb7ng m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. V\u0169 V\u0103n S\u01a1n b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft, c\u0169ng cho c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>\u201cNay m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai Th\u00e1i Nguy\u00ean ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, m\u00e0 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Tuy\u00ean Quang, t\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 s\u1eafp t\u1edbi V\u00e2n Trung, th\u00ec \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 c\u00e1i lo \u1edf ph\u00eda sau, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac n\u00ean \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y gi\u00e1p c\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u00f3ng xong vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u201cCho ph\u00e9p Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 khi ti\u1ebfp d\u1ee5 n\u00e0y, l\u1eadp t\u1ee9c th\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u00f3ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, chi\u00eau t\u1eadp nh\u1eefng qu\u00e2n c\u00f2n l\u1ea1i, v\u00e0 li\u1ec7u v\u00e1t 1.000 binh d\u00f5ng thu\u1ed9c h\u1ea1t giao cho Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng, mang \u0111i \u0111\u1ec3 c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ea1i binh Cao B\u1eb1ng \u2013 Tuy\u00ean Quang h\u1ed9i ti\u1ec5u. L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u00ednh th\u00fa \u1edf v\u1ec7 Tr\u00e1ng d\u0169ng S\u01a1n T\u00e2y k\u00edp \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng \u0111\u1ec3 hi\u1ec7p l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Cho T\u01b0 v\u1ee5 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh, th\u1ef1 ch\u1ee9c \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t H\u01b0ng H\u00f3a xa r\u1ed9ng, ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Ninh B\u00ecnh v\u00e0 Tuy\u00ean Quang, c\u00f2n nhi\u1ec1u nh\u1eefng k\u1ebb can ph\u1ea1m \u1ea9n n\u1ea5p nh\u1eefng n\u01a1i r\u1eebng r\u1eadm, nh\u1eb1m nh\u1eefng ch\u1ed7 s\u01a1 h\u1edf m\u00e0 nh\u00f2m ng\u00f3. Nay \u1edf Ninh Bi\u00ean v\u1eeba c\u00f3 c\u1ea5p b\u00e1o m\u00e0 s\u1ed1 l\u00ednh hi\u1ec7n c\u00f3 \u1edf t\u1ec9nh c\u00f2n \u00edt. V\u1eady xin m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch b\u1ea5t c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Nam hay ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc, d\u1ed3n cho \u0111\u1ee7 5 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1eb7t l\u00e0m c\u01a1 th\u1ee9 2 c\u1ee7a H\u01b0ng H\u00f3a, \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n l\u00fac l\u00e2m s\u1ef1\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, c\u1ea7n sai ph\u00e1i, cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n bi\u1ebfn thi h\u00e0nh l\u1eddi \u0111\u00e3 th\u1ec9nh c\u1ea7u. L\u1ea1i sai H\u00e0 N\u1ed9i chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u1ebfn ph\u00e1t cho 2.000 c\u00e2n thu\u1ed1c s\u00fang.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c trong th\u00e0nh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ra h\u00e0ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 100 t\u00ean, ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1u n\u00f3i : nh\u1eefng t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c : T\u1ea3 qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u1ee5, Th\u1ee7y qu\u00e2n V\u0169 C\u00f4ng T\u01b0\u1edbc, Gi\u00e1m th\u00e0nh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ecbnh, ng\u1ee5y L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u00e1i khanh Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ch\u1ebft r\u1ed3i ; ng\u1ee5y \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m c\u0169ng \u1ed1m s\u1eafp ch\u1ebft. Hi\u1ec7n c\u00f2n ng\u1ee5y H\u1eadu qu\u00e2n V\u00f5 V\u0129nh L\u1ed9c x\u01b0ng l\u00e0 ng\u1ee5y ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ; L\u01b0u T\u00edn, \u0110\u1ed7 V\u0103n D\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 ng\u1ee5y b\u1ea3o h\u1ed9, c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 1.800 ng\u01b0\u1eddi, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb b\u1ec7nh r\u1ea5t nhi\u1ec1u. V\u1ea3 l\u1ea1i, th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111\u00e3 r\u1ea5t c\u00f9ng qu\u1eabn.<\/p>\n<p>\u201cB\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n \u0111\u1ed1c tr\u00f9 b\u1ecb nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, ch\u1edd khi binh d\u00f5ng c\u00e1c \u0111\u1ea1o r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, s\u1ebd \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y \u0111\u00e1nh h\u1ea1 th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay, b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i \u1edf Phi\u00ean An ng\u00e0y c\u00e0ng kh\u1ed1n qu\u1eabn, nh\u1eefng \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng ng\u00e0y m\u1ed9t ch\u1ebft d\u1ea7n. Hi\u1ec7n t\u1ea1i l\u0169 li\u1ec1u ch\u1ebft, kh\u00f4ng c\u00f2n bao nhi\u00eau, m\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb \u1ed1m l\u1ea1i \u0111\u1ebfn m\u1ed9t n\u1eeda. C\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y r\u1ea5t n\u00ean n\u1eafm l\u1ea5y, quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o l\u1ea1i c\u1ee9 l\u1ea7n ch\u1ea7n, \u0111\u00f3ng im l\u00e2u ng\u00e0y \u0111\u1ec3 nh\u1ee5t m\u1ea5t kh\u00ed th\u1ebf. Hi\u1ec7n nay quan qu\u00e2n t\u1eadp h\u1ecdp \u0111\u00e3 \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ea1i b\u00e1c v\u00e0 c\u00e1c h\u1ecfa kh\u00ed \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. L\u1ea1i c\u1ee9 theo t\u1edd t\u00e2u th\u00ec \u0111\u1ed3 d\u00f9ng \u0111\u00e1nh th\u00e0nh c\u0169ng \u0111\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb r\u1ed3i, th\u00ec vi\u1ec7c th\u1eeba th\u1ebf, l\u1ea5y l\u1ea1i th\u00e0nh, l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 chuy\u1ebfn n\u00e0y. V\u1eady cho ph\u00e9p l\u1eadp t\u1ee9c nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i, h\u1ea1 l\u1ec7nh \u1ea5n \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y h\u1ee3p c\u00f4ng, l\u1ea1i ph\u1ea3i nghi\u00eam c\u1ea9n tu\u00e2n theo nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i trong t\u1edd \u0111\u1ea1o d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00e9o th\u1ec3 theo m\u00e0 l\u00e0m, c\u1ea7n sao hi\u1ec7u l\u1ec7nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed1ng nh\u1ea5t, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u00fang c\u01a1 nghi, m\u1ed9t tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho xong vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u201cKhi h\u1ea1 th\u00e0nh xong, m\u1ed9t m\u1eb7t cho \u0111em c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, m\u1ed9t m\u1eb7t h\u00e3y th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho :<\/p>\n<p>\u201cT\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng 100 quan ti\u1ec1n ;<\/p>\n<p>\u201cH\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng 80 quan ;<\/p>\n<p>\u201cTham t\u00e1n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 60 quan ;<\/p>\n<p>\u201cT\u00e1n t\u01b0\u01a1ng, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 30 quan ;<\/p>\n<p>\u201cCh\u00e1nh , ph\u00f3 qu\u1ea3n v\u1ec7 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 20 quan ;<\/p>\n<p>\u201cCh\u00e1nh, ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, quy\u1ec1n sung qu\u1ea3n v\u1ec7, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ;<\/p>\n<p>\u201cSu\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 Ngo\u1ea1i \u1ee7y qu\u1ea3n c\u01a1 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 quan ;<\/p>\n<p>\u201cCh\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 Ngo\u1ea1i \u1ee7y su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan ;<\/p>\n<p>\u201cL\u00ednh v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ;<\/p>\n<p>\u201cT\u1ea5n s\u1edf n\u00e0o, ho\u1eb7c v\u1ec7 n\u00e0o, c\u01a1 n\u00e0o v\u00e0o th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc th\u00ec th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc 1.000 quan ;<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i x\u00e9t c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng chinh, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ec7 l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i khen th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu ;<\/p>\n<p>\u201cNh\u1eefng l\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n, \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u00f4ng \u1edf kho t\u00e0ng trong th\u00e0nh, khi h\u1ea1 th\u00e0nh xong, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c h\u1ed9i nhau ni\u00eam phong \u0111\u00f3ng d\u1ea5u l\u1ea1i, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 quan l\u1ea1i, binh d\u00f5ng x\u1ebbo x\u00e9n m\u1ea3y may. R\u1ed3i giao cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Gia \u0110\u1ecbnh ki\u1ec3m nh\u1eadn, tra r\u00f5 s\u1ed1 m\u1ee5c, k\u00ea th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u1ec7 t\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea mau v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec3 h\u1ed9i nhau tr\u00f9 t\u00ednh m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cPh\u00eda ngo\u00e0i l\u0169y tu\u1ea7n ti\u1ec5u \u1edf t\u1ea5n s\u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 qu\u00e2n gi\u1eb7c gi\u00f2ng d\u00e2y xu\u1ed1ng th\u00e0nh, l\u1ebbn \u0111\u1ebfn nh\u1ed5 tr\u1ed9m ch\u00f4ng g\u1ed7, b\u1ecb qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n b\u1eafn ch\u1ebft 2 t\u00ean, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111em n\u1ed9p. \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn m\u1eb7t h\u1eefu c\u00f3 kh\u1ea9u s\u00fang \u201cPh\u00e1 \u0111\u1ecbch trung t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d, b\u1eafn m\u1ed9t ph\u00e1t tr\u00fang ph\u00e1o \u0111\u00e0i g\u00f3c t\u1ea3 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh, n\u01a1i ch\u1ee9a thu\u1ed1c s\u00fang c\u1ee7a gi\u1eb7c, kh\u00f3i b\u1ed1c nghi ng\u00fat, gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb ch\u1ebft c\u0169ng nhi\u1ec1u. L\u1ea1i n\u1eefa, vi\u00ean t\u00fa t\u00e0i Nguy\u1ec5n H\u1eefu Nghi\u00eam do Kinh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, ch\u1ebf h\u1ecfa ph\u00e1o, h\u1ecfa y\u00ean((1) H\u1ecfa m\u00f9.1), h\u1ecfa ti\u1ec5n ((2) T\u00ean l\u1eeda th\u00f4 s\u01a1.2) v\u00e0 h\u1ecfa kh\u00ed hi\u1ec7n \u0111\u00e3 l\u00e0m xong, \u0111\u01b0\u01a1ng cho di\u1ec5n t\u1eadp c\u00e1ch d\u00f9ng, ch\u1edd \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0111\u00e1nh th\u00e0nh th\u00ec d\u00f9ng gi\u1ebft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y m\u1ed9t c\u00f9ng qu\u1eabn, quan qu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn nh\u01b0 m\u00e2y h\u1ecdp l\u1ea1i, nh\u1eefng \u0111\u1ed3 d\u00f9ng \u0111\u00e1nh th\u00e0nh c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ee7, th\u1ebf m\u00e0 ch\u1eb3ng th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft gi\u1eb7c, c\u00f2n \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y n\u00e0o ? V\u1eady ph\u1ea3i tu\u00e2n theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, t\u1ee9c th\u00ec h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00e2u l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u201cT\u00ean bi\u1ec1n binh ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c gi\u00f2ng d\u00e2y ra th\u00e0nh \u0111\u00e3 chi\u1ebfu l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ea1ng. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho x\u00e9t r\u00f5 nh\u1eefng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf t\u1ea5n s\u1edf, th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9. R\u1ed3i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quan qu\u00e2n \u1edf t\u1ea5n s\u1edf ai n\u1ea5y ph\u1ea3i l\u01b0u t\u00e2m ph\u00f2ng ng\u1eeba, n\u1ebfu gi\u1eb7c l\u00e9n ra, m\u00e0 \u0111\u00f3n ch\u1eb7n ch\u00e9m gi\u1ebft ngay \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec c\u0169ng c\u1ee9 chi\u1ebfu theo l\u1ec7 n\u00e0y, ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00ean trong \u0111\u1ed9i B\u1eafc thu\u1eadn, H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng m\u00e0 x\u00e9t c\u00f3 d\u1ea5u th\u00edch ch\u1eef \u1edf m\u1eb7t th\u00ec th\u01b0\u1edfng c\u1ee9 m\u1ed7i th\u1ee7 c\u1ea5p l\u00e0 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c t\u1ed1t. N\u1ebfu ai ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb 30 th\u1ee7 c\u1ea5p tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 tham t\u00e1n \u1edf c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf c\u0169ng t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ec3 khen th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu. N\u1ebfu ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u1ec5 tr\u00e0ng s\u01a1 h\u1edf \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c ng\u1ea7m tr\u1ed1n ra \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng ng\u1ea7m th\u00f4ng \u0111i l\u1ea1i v\u1edbi gi\u1eb7c, th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1eafn tr\u00fang ch\u1ed7 ch\u1ee9a thu\u1ed1c s\u00fang c\u1ee7a gi\u1eb7c, th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9 kh\u00e1 \u0111\u00f4ng, cho tri\u1ec7u b\u1ecdn quy\u1ec1n sung Th\u1ed1ng ch\u1ebf L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, V\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay B\u00f9i V\u0103n Thi v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ec3 l\u1ef1a d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c kh\u00e1c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai tr\u00edch l\u1ea5y h\u01a1n 10 chi\u1ebfc c\u00e1c lo\u1ea1i thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o, thuy\u1ec1n \u00d4, thuy\u1ec1n L\u00ea do Kinh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, do th\u1ee7y qu\u00e2n Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c, \u0110\u1ed7 Chi\u00eam Ph\u00e1c theo thuy\u1ec1n cai qu\u1ea3n, nay ch\u1edf v\u1ec1 n\u1ed9p.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u1edf \u0111\u1ea1o Nam Vang, t\u1eeb Ph\u1ee7 L\u1eadt v\u1ec1, \u0111\u1ebfn b\u1ebfn s\u00f4ng X\u00e0 N\u0103ng, \u0111\u01b0\u1ee3c tin B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0129nh Long l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang \u0111\u00e3 h\u1ed9 t\u1ed1ng vua Phi\u00ean v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh b\u00e8n l\u01b0u l\u1ea1i X\u00e0 N\u0103ng, kinh l\u00fd b\u1edd c\u00f5i B\u00f4ng Xui. Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u1ee9c th\u00ec mang theo Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u v\u1ec1 th\u00e0nh Nam Vang l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u n\u00f3i : \u201cTh\u00e0nh Nam Vang tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb gi\u1eb7c Xi\u00eam ph\u00e1 h\u1ee7y, vua Phi\u00ean ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ed7 \u1edf nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Hi\u1ec7n nay th\u1ea7n \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t tr\u1ecdng y\u1ebfu, ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c ch\u1ed1ng gi\u1eef, l\u1eadp m\u1ed9t th\u00e0nh tr\u00ec cho vua Phi\u00ean \u1edf v\u00e0 l\u00e0m ch\u1ed7 cho qu\u00e2n ta l\u01b0u l\u1ea1i ph\u00f2ng th\u1ee7\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNam Vang nay m\u1edbi thu ph\u1ee5c, c\u00f4ng vi\u1ec7c kinh l\u00fd v\u00e0 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f2n ph\u1ea3i c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebf ho\u1ea1ch tr\u1ecdng y\u1ebfu. Th\u00e0nh tr\u00ec \u1ea5y \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e1 h\u1ee7y, ch\u1ec9 n\u00ean tu s\u1eeda qua l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 \u1edf v\u00e0 \u0111\u00f3ng gi\u1eef th\u00f4i, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1ec9 ch\u0103m v\u00e0o s\u1ef1 m\u1ef9 quan. Th\u00e0nh tr\u00ec Nam Vang v\u00e0 \u0111\u1ed3n T\u1ecbch Bi\u00ean \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du, cho ph\u00e9p ng\u01b0\u01a1i b\u00e0n v\u1edbi vua Phi\u00ean, v\u00e1t l\u00ednh Phi\u00ean, d\u00e2n Phi\u00ean ra l\u00e0m. C\u00f2n \u0111\u1ed3n An Man ngo\u00e0i th\u00e0nh Nam Vang th\u00ec l\u1ea5y bi\u1ec1n binh x\u00e2y \u0111\u1eafp v\u00e0 ph\u00e2n ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef. R\u1ed3i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t qu\u00e2n ph\u00f2ng gi\u1eef nh\u1eefng n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n s\u1eeda sang b\u1edd c\u00f5i, khi\u1ebfn cho ch\u1ed1n bi\u00ean gi\u1edbi ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng, th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i s\u1ee9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n v\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, \u0111\u1ea1o Tr\u1ea5n Ninh thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 l\u1ef5 Tr\u1ea5n Ninh, qu\u00e2n Xi\u00eam man nghe th\u1ea5y b\u00f3ng gi\u00f3, \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0ng m\u1ea1c d\u00e2n c\u01b0 xa g\u1ea7n \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u1ed1t ch\u00e1y g\u1ea7n h\u1ebft, b\u00e8n sai ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m h\u00e0i c\u1ed1t nh\u1eefng bi\u1ec1n binh ch\u1ebft tr\u1eadn, thu nh\u1eb7t \u0111em ch\u00f4n. L\u1ea1i s\u1ee9c th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00f5ng chia nhau \u0111i 8 huy\u1ec7n trong h\u1ea1t chi\u00eau d\u1ee5 th\u1ed5 d\u00e2n cho h\u1ecd \u0111em nhau quy thu\u1eadn, \u0111i b\u00e1o v\u00e0 ch\u1ec9 r\u00f5 tung t\u00edch l\u0169 ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 Hu\u1ed1ng, Khuy\u1ebft v\u00e0 gi\u1eb7c Xi\u00eam man, t\u00ecm c\u00e1ch n\u00e3 b\u1eaft, r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean Hu\u1ed1ng, t\u00ean Khuy\u1ebft manh t\u00e2m ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, d\u1eabn d\u1eaft b\u1ecdn Xi\u00eam man v\u00e0o g\u00e2y vi\u1ec7c bi\u1ebfn, t\u1ed9i ch\u00fang c\u1ed1 nhi\u00ean \u0111\u00e1ng gi\u1ebft. C\u00f2n nh\u01b0 th\u1ed5 m\u1ee5c, nh\u00e2n d\u00e2n thu\u1ed9c h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh vun \u0111\u1eafp t\u1eeb l\u00e2u, t\u01b0\u1edfng ch\u1eb3ng c\u00f3 l\u00f2ng n\u00e0o kh\u00e1c. Nay n\u00ean m\u1ed9t m\u1eb7t tuy\u00ean truy\u1ec1n l\u00f2ng nh\u00e2n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh mu\u1ed1n d\u1ee5 d\u00e2n v\u1ec1 y\u00ean c\u01b0, \u0111\u1ec3 h\u1ecd b\u1ea3o nhau tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0ng c\u0169 ; m\u1ed9t m\u1eb7t t\u1ee9c th\u00ec tu\u00e2n theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. Khi v\u1ec1 t\u1edbi t\u1ec9nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n nay \u0111\u00e3 gi\u00e0 y\u1ebfu, cho \u1edf l\u1ea1i t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c, giao bi\u1ec1n binh cho Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n cai qu\u1ea3n, mang tr\u1edf v\u1ec1 Tr\u1ea5n T\u0129nh, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. C\u00f2n c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n x\u1ebfp \u0111\u1eb7t \u1edf Tr\u1ea5n Ninh n\u00ean \u0111\u1ec3 quan t\u1ec9nh thong th\u1ea3 l\u00e0m sau. R\u1ed3i x\u00e9t trong \u0111\u00e1m th\u1ed5 ty, c\u1eed l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft l\u00e0m vi\u1ec7c, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tin ph\u1ee5c, t\u00e2u xin c\u1ea5p b\u1eb1ng cho t\u1ea1m quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee7, \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ed1ng thu\u1ed9c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn H\u1ed9 ph\u1ee7 L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Cao H\u1eefu D\u1ef1c, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrong ngo\u00e0i h\u1ea3i ph\u1eadn t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u00e3 do hai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An chia nhau tu\u1ea7n ph\u00f2ng r\u1ed3i, xin \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n tu\u1ea7n d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9t d\u1ea3i ven n\u00fai h\u1ea1t c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nghe c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u00e9n ph\u00e1t. Ph\u1ea3i n\u00ean l\u01b0u t\u00e2m d\u00f2 b\u1eaft, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 ch\u00fang \u1ea9n n\u1ea5p trong r\u1eebng r\u00fa, l\u00e0m kh\u1ed5 cho d\u00e2n. N\u1ebfu vi\u1ec7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng m\u1eb7t bi\u1ec3n \u0111\u00e3 c\u00f3 2 t\u1ec9nh l\u00e0m r\u1ed3i, th\u00ec ta kh\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u1eefa. V\u1eady cho \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 !\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n T\u00fa \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn s\u00f4ng T\u1ea5m L\u1ee5c \u1edf Ba Lan ; Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, B\u1ed1 ch\u00ednh l\u0129nh \u00e1n s\u00e1t H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ph\u1ea1m Phi c\u0169ng mang qu\u00e2n ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn. \u0110\u01b0\u1ee3c tin gi\u1eb7c Xi\u00eam, m\u1ed9t \u0111\u1ea1o li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi c\u00e1c Man \u1edf S\u1ea7m D\u0169ng, Khi\u00eam Ma L\u1ea1t, \u0111\u00f3ng \u1edf M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng ; m\u1ed9t \u0111\u1ea1o li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi 28 b\u1ea3n \u1edf M\u1ee5c \u0110a H\u00e1n, \u0111\u00f3ng \u1edf T\u1ea7m B\u1ed3n. B\u1ecdn T\u00fa b\u00e8n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u00edch x\u00e1c, \u0111\u1ec3 li\u1ec7u c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. H\u1ed9 ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong c\u1ee9 theo tin b\u00e1o t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y tr\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam li\u00ean k\u1ebft b\u00e8 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n 3000, 4000 t\u00ean, qu\u1ea5y r\u1ed1i \u1edf v\u00f9ng Ba Lan, lu\u00f4n b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, k\u00e9o nhau l\u1ea9n tr\u1ed1n. Nay l\u1ea1i d\u00e1m \u0111\u1ebfn n\u1eefa, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 nh\u1eefng d\u01b0 \u0111\u1ea3ng l\u1ebb t\u1ebb. N\u1ebfu ta k\u00edp ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, t\u1ea5t ch\u00fang thua ch\u1ea1y c\u0169ng ch\u1eb3ng xong, th\u00ec c\u00f3 kh\u00f3 g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c ! Khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 n\u00e0y, cho ph\u00e9p l\u1eadp t\u1ee9c ti\u1ebfn qu\u00e2n hi\u1ec7p s\u1ee9c qu\u00e2y \u0111\u00e1nh, b\u1eaft gi\u1ebft cho h\u1ebft gi\u1eb7c Xi\u00eam, \u0111\u1ec3 ch\u00fang m\u00e3i m\u00e3i khi\u1ebfp ph\u1ee5c binh uy, th\u00ec c\u00f4ng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng nh\u1ecf ! Ta t\u1ea5t kh\u00f4ng ti\u1ebfc h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu l\u1ea7n ch\u1ea7n tr\u00f4ng ng\u00f3ng, l\u00e0m l\u1ee1 th\u1eddi c\u01a1, t\u1ee9c l\u00e0 ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn qu\u00e2n ph\u00e1p\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, b\u1ecdn T\u00fa t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 tin th\u00e1m t\u1eed v\u1ec1 b\u00e1o, th\u00ec \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c nghe tin quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1t tr\u1ea1i tr\u1ed1n \u0111i. V\u1ea3, c\u00e1c M\u00e1n \u1edf ven bi\u00ean gi\u1edbi v\u1ed1n khinh d\u00e2n ch\u00edn ch\u00e2u((1) Ch\u00edn ch\u00e2u : M\u01b0\u1eddng Vanh, Na B\u00f4n, Th\u01b0\u1ee3ng K\u1ebf, T\u00e1 Bang, X\u01b0\u01a1ng Th\u1ecbnh, T\u1ea7m B\u1ed3n, Ba Lan, M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng, L\u00e0ng Th\u00ecn.1) nh\u00fat nh\u00e1t, n\u00ean \u0111\u1ed3ng l\u00f5a v\u1edbi gi\u1eb7c Xi\u00eam, x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean. Qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn th\u00ec ch\u00fang tr\u1ed1n, qu\u00e2n ta v\u1ec1 th\u00ec ch\u00fang l\u1ea1i tr\u1edf l\u1ea1i. C\u00f2n 28 b\u1ea3n \u1edf M\u1ee5c \u0110a H\u00e1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn ng\u1ee5 \u1edf T\u1ea7m B\u1ed3n. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh r\u1ed9ng l\u01b0\u1ee3ng cho ch\u00fang tr\u00fa ng\u1ee5, th\u1ebf m\u00e0 ch\u00fang kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch nh\u1edb \u01a1n, l\u1ea1i \u0111i theo gi\u1eb7c sinh s\u1ef1, t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ch\u1ebft, kh\u00f4ng tha. V\u1eady xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u1ecfi t\u1ed9i 28 b\u1ea3n kia, r\u1ed3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u1ec5u tr\u1eeb. B\u1ecdn th\u1ea7n hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh d\u00f5ng t\u1eeb qu\u00e2n th\u1ee9 Ba Lan xu\u1ea5t ph\u00e1t\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cM\u01b0\u1eddng, L\u1ea1o ch\u1ec9 bi\u1ebft s\u1ee3 oai, kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u1ebfn \u0111\u1ee9c, n\u1ebfu kh\u00f4ng tr\u1eebng ph\u1ea1t cho \u0111au m\u1ed9t phen, th\u00ec sao y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u00e3i m\u00e3i ? C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean k\u00edp ti\u1ebfn, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 l\u1ee1 vi\u1ec7c. C\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 thuy\u1ebft ph\u1ee5c k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, r\u1ed3i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 ngay, \u0111\u1eebng \u1edf l\u00e2u, kh\u00f4ng ti\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau, Th\u1ef1 ph\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean, b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Li\u00eau l\u00e0m vi\u1ec7c x\u00e9t nghi\u1ec7m v\u1ec1 t\u00e0 \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 trong h\u1ea1t, \u0111\u00e3 h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m, kh\u00f4ng \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn v\u1ea1ch ra, tham h\u1eb7c. Vua sai c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00eca l\u1ef5 s\u1edf, v\u1ec1 Kinh, theo b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. D\u00f9ng quy\u1ec1n B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u00fa Y\u00ean, h\u1ed9i c\u00f9ng V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn, gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a Tu\u1ea7n ph\u1ee7. Th\u0103ng \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung l\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh ; Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed Tr\u1ea7n X\u00e1c l\u00ean Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Gi\u00e1ng Nguy\u1ec5n \u0110\u00f4n T\u1ed1, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Th\u00e1i Nguy\u00ean, xu\u1ed1ng l\u00e0m Kinh l\u1ecbch.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, T\u1ed1 m\u1ed9t m\u1ef1c nh\u00fat nh\u00e1t, ch\u00f9n l\u1ea1i, \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u; \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u1ed5i gi\u00e1ng xu\u1ed1ng ch\u1ee9c n\u00e0y, cho theo b\u1ecdn Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng \u0111i chuy\u1ec3n v\u1eadn qu\u00e2n nhu. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i ph\u00e1t gi\u00e1c c\u00e1i \u00e1n nh\u0169ng l\u1ea1m, T\u1ed1 b\u1ecb c\u00e1ch h\u1eb3n.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Lang trung sung V\u0169 kh\u1ed1 \u0111\u1ed1c c\u00f4ng l\u00e0 L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh l\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Th\u00e1i Nguy\u00ean. Tr\u01b0\u1eddng Danh v\u00e0 Tr\u1ea7n X\u00e1c v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t vua, vua v\u1eddi v\u00e0o b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ch\u1ee9c quan nh\u1ecf, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc l\u00ean ch\u1ee9c ng\u00e0y nay, c\u0169ng l\u00e0 mu\u1ed1n l\u1ea5y ch\u00ednh tr\u1ecb m\u00e0 th\u1eed, \u0111\u1ec3 xem thi th\u1ed1 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. K\u1ec3 ra, hai ch\u1eef \u201ctrung hi\u1ebfu\u201d c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng r\u00f5 ? Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 l\u00f2ng kh\u00f4ng d\u1ed1i, th\u00ec d\u00f9 tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t vua cha hay \u1edf xa mu\u00f4n d\u1eb7m, c\u0169ng v\u1eabn m\u1ed9t l\u00f2ng \u1ea5y. N\u1ebfu khi ra kh\u1ecfi c\u1eeda cung, li\u1ec1n cho r\u1eb1ng vua \u1edf xa mu\u00f4n d\u1eb7m, m\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 \u00e1m mu\u1ed9i l\u00e0m b\u1eady, l\u1eadp t\u00e2m nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 n\u1eefa ! Th\u1ea7n minh \u1edf g\u1ea7n, tr\u1eddi v\u00e0 m\u1eb7t tr\u1eddi kh\u00f3 d\u1ed1i, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111em m\u00ecnh \u0111\u1ec3 th\u1eed ph\u00e1p lu\u1eadt ch\u0103ng ? H\u00e3y c\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean !\u201d<\/p>\n<p>Vua ngo\u1ea3nh b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cTa th\u01b0\u1eddng th\u1eafc m\u1eafc v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3, d\u00f9ng khoa m\u1ee5c \u0111\u1ec3 k\u00e9n l\u1ea5y k\u1ebb s\u0129, v\u1eabn l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh. Nh\u01b0ng c\u00e1i s\u1edf h\u1ecdc c\u1ee7a h\u1ecd l\u1ea1i kh\u00e1c v\u1edbi s\u1edf h\u00e0nh. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 Tr\u1ecbnh \u0110\u01b0\u1eddng ban \u0111\u1ea7u l\u00e0m Tri huy\u1ec7n, do m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u1ea5y thuy\u1ec1n tre, gi\u1ea3 l\u00e0m voi, \u0111\u1ea9y lui \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c ta tri ng\u1ed9, nh\u1eafc l\u00ean ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ph\u1ee7. Th\u1ebf m\u00e0 l\u00fac n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 h\u1eefu s\u1ef1. \u0110\u01b0\u1eddng l\u1ea5y c\u1eafp ti\u1ec1n c\u00f4ng. \u0110\u00f3 h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi khoa m\u1ee5c \u0111\u1ea5y \u01b0 ? X\u01b0a, V\u01b0\u01a1ng An Th\u1ea1ch nh\u00e0 T\u1ed1ng l\u00e0 ch\u00e2n ti\u1ebfn s\u0129 c\u1eadp \u0111\u1ec7, \u0111\u1ecdc h\u1ebft s\u00e1ch c\u1ed5, s\u00e1ch kim, nh\u01b0ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn thi th\u1ed1 s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u00ec r\u00fat c\u1ee5c c\u00f3 b\u1ed5 \u00edch g\u00ec ? Nay c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean c\u00e1c B\u1ed9, c\u00e1c Vi\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n Nam kh\u00f4ng nhi\u1ec1u b\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n B\u1eafc. C\u00f3 l\u1ebd v\u1ec1 v\u0103n h\u1ecdc Nam K\u1ef3 m\u1edbi ch\u1edbm n\u1edf, \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t c\u00f2n \u00edt, t\u1eeb khi m\u1edf khoa thi ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi c\u00f3 m\u1ed9t m\u00ecnh Phan Thanh Gi\u1ea3n \u0111\u1ed7. N\u1ebfu c\u1ee9 c\u00e2u n\u1ec7 c\u00f3 khoa m\u1ee5c m\u1edbi d\u00f9ng th\u00ec sau \u0111\u00e2y m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m n\u1eefa, v\u1eabn \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 d\u1ee5ng, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n Nam, do \u0111\u00e2u m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t v\u00e0o s\u1ed5 l\u00e0m quan ? V\u1eady, t\u1eeb nay ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n Nam n\u00e0o l\u00e0 m\u1eabn c\u00e1n, th\u00ec b\u1ea5t c\u1ee9 c\u00f3 khoa m\u1ee5c hay kh\u00f4ng, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u00f9y t\u00e0i m\u00e0 \u0111\u1ec1 b\u1ea1t c\u1ea5t nh\u1eafc, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 thi H\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u : \u201cTh\u1ec3 trong ph\u00e9p thi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eeda \u0111\u1ed5i. N\u0103m nay ch\u00ednh l\u00e0 n\u0103m \u0111\u1ebfn khoa thi H\u01b0\u01a1ng, xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n th\u1ec3 l\u1ec7 thi, ch\u00e9p th\u00e0nh \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 \u0111\u1ec3 tu\u00e2n h\u00e0nh l\u00e2u d\u00e0i :<\/p>\n<p>(M\u1ed9t \u2013 Tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean, s\u0129 t\u1eed c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Y\u00ean, thi chung ;<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh, s\u0129 t\u1eed c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Kh\u00e1nh H\u00f2a tr\u1edf v\u00e0o Nam, thi chung ;<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An, s\u0129 t\u1eed hai t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, thi chung ;<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1u l\u1ea5y c\u00e1c ng\u00e0y 1, 6, 12 th\u00e1ng 7 nh\u1eadp tr\u01b0\u1eddng, ng\u00e0y 23 y\u1ebft b\u1ea3ng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng Thanh Hoa, s\u0129 t\u1eed hai t\u1ec9nh Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, thi chung ;<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng H\u00e0 N\u1ed9i, s\u0129 t\u1eed c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng H\u00f3a, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Cao B\u1eb1ng, thi chung ;<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh, s\u0129 t\u1eed c\u00e1c t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, thi chung ;<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1u l\u1ea5y c\u00e1c ng\u00e0y 1, 6, 12 th\u00e1ng 9 nh\u1eadp tr\u01b0\u1eddng, ng\u00e0y 23 y\u1ebft b\u1ea3ng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y h\u00f4m [y\u1ebft b\u1ea3ng] \u1ea5y, ban m\u0169 \u00e1o, ng\u00e0y h\u00f4m sau, cho \u0103n y\u1ebfn.<\/p>\n<p>Hai \u2013 3 th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 thi, c\u00e1c gi\u00e1o th\u1ee5, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o thi th\u1eed m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 \u1ee9ng th\u00ed trong h\u1ea1t m\u00ecnh, r\u1ed3i chuy\u1ec3n giao cho th\u01b0\u1ee3ng ty H\u1ecdc ch\u00ednh s\u00e1t h\u1ea1ch l\u1ea1i. N\u01a1i n\u00e0o ch\u01b0a \u0111\u1eb7t gi\u00e1o th\u1ee5, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o th\u00ec c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n l\u00e0m thay ; n\u01a1i n\u00e0o ch\u01b0a \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed1c h\u1ecdc th\u00ec do \u0111\u1ed1c h\u1ecdc \u1edf g\u1ea7n ki\u00eam l\u0129nh. N\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng quy\u1ec3n vi\u1ebft kh\u00f4ng th\u00e0nh v\u0103n ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 quy\u1ec3n tr\u1eafng hay kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 quy\u1ec3n, th\u00ec t\u00f9y theo nhi\u1ec1u, \u00edt, s\u1ebd li\u1ec7u x\u00e9t h\u1ecfi, ngh\u0129 x\u1eed. R\u1ed3i h\u1ed9i l\u1ea1i l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch \u0111\u1ec7 \u0111i, h\u1ea1n tr\u01b0\u1edbc trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 2 \u0111\u00e3 ph\u1ea3i t\u1edbi Kinh.<\/p>\n<p>Ba \u2013 Nh\u1eefng s\u0129 t\u1eed du h\u1ecdc \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00ec v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n \u1ee9ng th\u00ed. Duy nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf Bi\u00ean H\u00f2a tr\u1edf v\u00e0o Nam, ho\u1eb7c sinh tr\u01b0\u1edfng \u1edf kinh k\u1ef3, v\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n c\u01b0 tr\u00fa t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u \u0111\u1eddi, th\u00ec cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5 th\u00ed [t\u1ea1i ch\u1ed7 m\u00ecnh \u1edf].<\/p>\n<p>B\u1ed1n \u2013 Tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 thi m\u1ed9t th\u00e1ng, quan ch\u1ee9c n\u01a1i s\u1edf t\u1ea1i c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng thi ph\u1ea3i may s\u1eb5n m\u0169 \u00e1o c\u1eed nh\u00e2n : Th\u1eeba Thi\u00ean, Ngh\u1ec7 An m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 35 b\u1ed9 ; Gia \u0110\u1ecbnh, Thanh Hoa, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 25 b\u1ed9 ; H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 40 b\u1ed9.<\/p>\n<p>N\u0103m \u2013 Ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng thi, ph\u1ea3i ch\u1ecdn quan nh\u1ecb ph\u1ea9m ; ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o, ph\u1ea3i ch\u1ecdn quan tam ph\u1ea9m, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng m\u1ed9t vi\u00ean. Gi\u00e1m kh\u1ea3o, ph\u1ea3i ch\u1ecdn quan t\u1ee9 ph\u1ea9m ; H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 2 vi\u00ean ; c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean, Gia \u0110\u1ecbnh, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 1 vi\u00ean. \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u, ch\u1ecdn quan t\u1ee9 ph\u1ea9m ; ph\u00f3 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec7u, ch\u1ecdn quan ng\u0169 ph\u1ea9m, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 1 vi\u00ean. Ph\u00e2n kh\u1ea3o, ch\u1ecdn quan ng\u0169 ph\u1ea9m ; c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 2 vi\u00ean ; Thanh Hoa, Gia \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 1 vi\u00ean. Ph\u01b0\u1edbc kh\u1ea3o, ch\u1ecdn quan ng\u0169, l\u1ee5c ph\u1ea9m ; H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 8 vi\u00ean ; Th\u1eeba Thi\u00ean, Ngh\u1ec7 An, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 6 vi\u00ean ; Thanh Hoa, Gia \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 4 vi\u00ean. S\u01a1 kh\u1ea3o, d\u00f9ng quan th\u1ea5t, b\u00e1t ph\u1ea9m, v\u00e0 nh\u1eefng c\u1eed nh\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 ; H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 14 vi\u00ean ; Th\u1eeba Thi\u00ean, Ngh\u1ec7 An, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 12 vi\u00ean ; Thanh Hoa, Gia \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 6 vi\u00ean. L\u1ea1i xin ch\u1ecdn c\u00e1c vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o sung l\u00e0m gi\u00e1m s\u00e1t c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 2 vi\u00ean, chuy\u00ean ki\u1ec3m s\u00e1t c\u00e1c vi\u1ec7c N\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 Ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng, n\u1ebfu th\u1ea5y nh\u1eefng vi\u1ec7c gian l\u1eadn, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c ch\u1ec9 t\u00ean m\u00e0 h\u1eb7c. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c vi\u1ec7c ch\u1ea5m quy\u1ec3n thi v\u00e0 c\u00e2n nh\u1eafc l\u1ea5y hay b\u1ecf, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. R\u1ed3i, \u1edf Ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng, ph\u00eda sau nh\u00e0 th\u00ed vi\u1ec7n v\u00e0 \u1edf N\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng, ph\u00eda sau ph\u00f2ng quan gi\u00e1m kh\u1ea3o, m\u1ed7i n\u01a1i l\u00e0m th\u00eam m\u1ed9t ph\u00f2ng quan gi\u00e1m s\u00e1t \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c \u0103n \u1edf.<\/p>\n<p>S\u00e1u \u2013 C\u00e1c vi\u00ean m\u1eadt s\u00e1t v\u00e0 th\u1ec3 s\u00e1t \u1edf N\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 Ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u d\u00f9ng c\u00e1c vi\u00ean cai \u0111\u1ed9i. Th\u1eeba Thi\u00ean, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 4 m\u1eadt s\u00e1t v\u00e0 8 th\u1ec3 s\u00e1t ; Gia \u0110\u1ecbnh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 4 m\u1eadt s\u00e1t v\u00e0 4 th\u1ec3 s\u00e1t.<\/p>\n<p>B\u1ea3y \u2013 V\u1ec1 s\u1ed1 l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n : Th\u1eeba Thi\u00ean, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 40 vi\u00ean ; Gia \u0110\u1ecbnh, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An, m\u1ed7i tr\u01b0\u1eddng 30 vi\u00ean. C\u00e1c s\u1ed1 l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n n\u00e0y, c\u1ee9 m\u1ed9t n\u1eeda theo ch\u1ee7 kh\u1ea3o, m\u1ed9t n\u1eeda theo \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>T\u00e1m \u2013 C\u1ea3 3 k\u1ef3 \u0111\u1ec1u theo v\u0103n th\u1ec3 m\u1edbi \u0111\u1ecbnh. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 th\u1ee9 3 l\u00e0 k\u1ef3 th\u01a1, ph\u00fa th\u00ec : Th\u01a1 l\u1ea5y v\u1ea7n ch\u1eef g\u00ec, ph\u1ea3i sao nh\u1eefng ch\u1eef thu\u1ed9c v\u1ec1 v\u1ea7n \u1ea5y cho y\u1ebft th\u1ecb c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ea7u b\u00e0i ; v\u1ec1 ph\u00fa, c\u00f3 tr\u00ean, d\u01b0\u1edbi hai v\u1ea7n, th\u00ed d\u1ee5 : \u201c\u0111\u00f4ng\u201d [ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4ng] v\u1edbi \u201c\u0111\u00f4ng\u201d (m\u00f9a \u0111\u00f4ng), \u201cchi\u201d v\u1edbi \u201cvi\u201d, \u201cng\u1eef\u201d v\u1edbi \u201cng\u1ef1\u201d v\u00e0 \u201cng\u1ed7\u201d v\u1edbi \u201cng\u1ed9\u201d\u2026 th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>Ch\u00edn \u2013 Quan \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec7u s\u1ee9c cho c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch thu\u1ed9c quy\u1ec1n, \u0111\u00f3ng ri\u00eang m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u1ed5 ghi danh s\u00e1ch c\u00e1c th\u00ed s\u0129, t\u00ean n\u00e0o thu\u1ed9c s\u1ed1 hi\u1ec7u n\u00e0o, chua ngay v\u00e0o d\u01b0\u1edbi t\u00ean trong s\u1ed5 cho r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n nh\u1eadn x\u00e9t. C\u1ee9 m\u1ed7i k\u1ef3, ch\u1ee7 kh\u1ea3o duy\u1ec7t xong quy\u1ec3n thi, l\u1ea1i giao cho nh\u1eadn gi\u1eef. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 th\u1ee9 3, ph\u1ea3i ki\u1ec3m k\u1ef9 s\u1ed1 hi\u1ec7u, \u0111em 3 quy\u1ec3n c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00ednh l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ec7 l\u00ean ch\u1ee7 kh\u1ea3o \u0111\u1ec3 x\u00e9t l\u1ea5y s\u1ed1 quy\u1ec3n l\u1ea5y \u0111\u1ed7 ho\u1eb7c \u0111\u00e1nh h\u1ecfng, xong r\u1ed3i l\u1ea1i giao tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 d\u00e1n t\u00ean v\u00e0o [t\u1ee9c l\u00e0 h\u1ee3p ph\u00e1ch].<\/p>\n<p>M\u01b0\u1eddi \u2013 C\u00e1c quan trong vi\u1ec7n thi, c\u1ee9 m\u1ed7i khi \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec7u \u0111\u1ec3 quy\u1ec3n thi \u0111\u1ebfn, th\u00ec chuy\u1ec3n giao cho quan gi\u00e1m kh\u1ea3o \u1edf n\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 chia cho c\u00e1c vi\u00ean s\u01a1 kh\u1ea3o ch\u1ea5m, x\u00e9t ph\u00ea h\u1ea1ng \u01b0u, b\u00ecnh, th\u1ee9, li\u1ec7t, k\u00fd t\u00ean v\u00e0o quy\u1ec3n \u0111\u00e3 ch\u1ea5m r\u1ed3i tr\u1ea3 l\u1ea1i. Vi\u00ean gi\u00e1m kh\u1ea3o l\u1ea1i \u0111em nh\u1eefng quy\u1ec3n tr\u00fang k\u1ef3 s\u01a1 kh\u1ea3o \u1ea5y giao cho Ph\u01b0\u1edbc vi\u1ec7n ; c\u00f2n nh\u1eefng quy\u1ec3n h\u1ecfng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1edf vi\u1ec7n gi\u00e1m kh\u1ea3o. C\u00e1c vi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc kh\u1ea3o ch\u1ea5m xong, c\u0169ng x\u00e9t ph\u00ea c\u00e1c h\u1ea1ng \u01b0u, b\u00ecnh, th\u1ee9, li\u1ec7t, r\u1ed3i k\u00fd t\u00ean v\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i. Vi\u00ean gi\u00e1m kh\u1ea3o l\u1ea1i \u0111em t\u1ea5t c\u1ea3 quy\u1ec3n tr\u00fang, quy\u1ec3n h\u1ecfng do Ph\u01b0\u1edbc vi\u1ec7n ch\u1ea5m, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng quy\u1ec3n h\u1ecfng do vi\u1ec7n s\u01a1 kh\u1ea3o ch\u1ea5m, \u0111\u1ec1u duy\u1ec7t l\u1ea1i m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t, x\u00e9t ph\u00ea c\u00e1c h\u1ea1ng \u01b0u, b\u00ecnh, th\u1ee9, li\u1ec7t, r\u1ed3i k\u00fd t\u00ean v\u00e0o quy\u1ec3n n\u1ed9p tr\u1ea3 quan ch\u1ee7 kh\u1ea3o \u1edf th\u00ed vi\u1ec7n. Ch\u1ee7 kh\u1ea3o x\u00e9t duy\u1ec7t l\u1ea1i, chia th\u00e0nh th\u1ee9 t\u1ef1 h\u01a1n k\u00e9m r\u1ed3i c\u00e2n nh\u1eafc l\u1ea5y hay lo\u1ea1i. Ba quy\u1ec3n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u l\u00e0 t\u1ed9t b\u1eadc, hai quy\u1ec3n \u01b0u, m\u1ed9t quy\u1ec3n b\u00ecnh l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ea5t, hai \u01b0u, m\u1ed9t th\u1ee9, hay m\u1ed9t \u01b0u, hai b\u00ecnh l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u00ec, c\u1ee9 th\u1ebf m\u00e0 suy ra. T\u1ef1u trung k\u1ef3 th\u1ee9 ba [tam tr\u01b0\u1eddng] l\u00e0 quan tr\u1ecdng, r\u1ed3i th\u1ee9 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u1ee9 hai [nh\u1ecb tr\u01b0\u1eddng] v\u00e0 k\u1ef3 th\u1ee9 nh\u1ea5t [nh\u1ea5t tr\u01b0\u1eddng].<\/p>\n<p>M\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u2013 C\u00e1c quan \u1edf N\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 Ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n ra v\u00e0o, vi\u1ec7n s\u01a1 kh\u1ea3o v\u00e0 vi\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc kh\u1ea3o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111i l\u1ea1i v\u1edbi nhau. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 v\u00ec t\u01b0 t\u00ecnh, \u0111\u1ebfn th\u0103m nhau, \u0111\u00e1nh b\u1ea1c hay ch\u01a1i \u0111\u00f9a \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n<p>M\u01b0\u1eddi hai \u2013 Quan tr\u01b0\u1eddng c\u00f9ng v\u1edbi s\u0129 t\u1eed th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng g\u1eedi g\u1eafm th\u00ec quan tr\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u00e1ng ho\u1eb7c c\u00e1ch, s\u0129 t\u1eed n\u1ebfu ph\u1ea1m th\u00ec kh\u00e9p ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 t\u1ed9i \u0111\u1ed3. M\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi g\u00e0 v\u0103n ho\u1eb7c g\u00e0 v\u0103n cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecb sung qu\u00e2n. L\u1ea1i \u0111i\u1ec3n c\u00f9ng v\u1edbi m\u1eadt s\u00e1t v\u00e0 th\u1ec3 s\u00e1t l\u00e0m b\u1eady c\u0169ng b\u1ecb kh\u00e9p ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 t\u1ed9i \u0111\u1ed3.<\/p>\n<p>M\u01b0\u1eddi ba \u2013 Nh\u1eefng t\u00fa t\u00e0i khoa tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1ecf kh\u00f4ng v\u00e0o thi, s\u1ebd b\u1ecb c\u00e1ch m\u1ea5t t\u00fa t\u00e0i \u1edf s\u1ed5 khoa c\u0169 ; n\u1ebfu d\u1ef1 thi m\u00e0 kh\u00f4ng vi\u1ebft \u0111\u1ee7 quy\u1ec3n ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 quy\u1ec3n tr\u1eafng c\u0169ng b\u1ecb c\u00e1ch nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c kho\u1ea3n cung \u1ee9ng, c\u1ea5p ph\u00e1t \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169).<\/p>\n<p>Vua theo l\u1eddi ngh\u1ecb. Duy vi\u1ec7c c\u1eed khoa \u0111\u1ea1o \u0111i gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi, th\u00ec cho \u0111\u1ec3 l\u00fac t\u1edbi k\u1ef3 thi s\u1ebd \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ph\u00e1i \u0111i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1ea5n \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc. Vi\u1ec7c l\u00e0m ph\u00f2ng \u1edf cho c\u00e1c gi\u00e1m s\u00e1t c\u0169ng \u0111\u00ecnh ch\u1ec9.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng : N\u0103m ngo\u00e1i, s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 nh\u00e2n c\u00f3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng, h\u1ecdc tr\u00f2 kh\u00f4ng th\u1ea3 s\u1ee9c h\u1ecdc t\u1eadp, n\u00ean chu\u1ea9n cho v\u0103n b\u00e0i thi khoa n\u00e0y h\u00e3y c\u00f2n t\u00f9y \u00fd theo m\u1edbi hay c\u0169. Khoa sau s\u1ebd theo \u0111\u00fang th\u1ec3 th\u1ee9c m\u1edbi.<\/p>\n<p>Cho ho\u00e3n c\u00e1c th\u1ee9 thu\u1ebf \u0111inh, \u0111i\u1ec1n v\u00e0 thu\u1ebf th\u1ed5 s\u1ea3n bi\u1ec7t t\u00ednh, bi\u1ec7t n\u1ea1p c\u1ee7a t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 6 m\u1edbi thu.<\/p>\n<p>Th\u0103ng ch\u1ee9c Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c N\u1ed9i t\u1ea1o l\u00ean tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m (tr\u01b0\u1edbc T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m). \u0110\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c Ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c, tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m. D\u00f9ng Cai \u0111\u1ed9i Ho\u00e0ng V\u0103n L\u1ecbch l\u00e0m Ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c, hi\u1ec7p c\u00f9ng Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c Tr\u1ea7n V\u0103n Hi\u1ec7u, sung l\u00e0m \u0110\u1ed1c c\u00f4ng \u1edf c\u00f4ng x\u01b0\u1edfng V\u0169 kh\u1ed1. L\u1ec7 c\u0169, l\u1ea5y Lang trung l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c c\u00f4ng. T\u1eeb \u0111\u00e2y b\u1ecf \u0111i.<\/p>\n<p>\u1edf Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, h\u00e0nh kh\u00e1ch \u0111\u1ebfn 800, 900 ng\u01b0\u1eddi. V\u1eb7n h\u1ecfi th\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i trong thuy\u1ec1n. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, t\u00ean gi\u1eb7c Kh\u00f4i l\u00e0m ph\u1ea3n, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh a dua, mang l\u1ea5y t\u1ed9i ch\u1ebft. Nay b\u1ecdn kh\u00e1ch \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n n\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 bang tr\u01b0\u1edfng ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cam k\u1ebft b\u1ea3o \u0111\u1ea3m. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho b\u1ecdn thuy\u1ec1n h\u1ed9 : l\u1ea7n n\u00e0y l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u l\u1ea7m l\u1ed7i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u00e3y t\u1ea1m tha th\u1ee9, kh\u00f4ng nghi\u00eam tr\u00e1ch. T\u1eeb nay, ph\u1ea3i b\u1ea3o nhau : n\u1ebfu l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c \u0111i bu\u00f4n th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn trao \u0111\u1ed5i mua b\u00e1n. C\u00f2n c\u1ee9 ch\u1edf \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tr\u0103m h\u00e0ng ngh\u00ecn nh\u1eefng qu\u00e2n v\u00f4 l\u1ea1i du c\u00f4n, l\u1ee1 x\u1ea3y ra vi\u1ec7c l\u00f4i th\u00f4i th\u00ec ph\u1ea1m nh\u00e2n t\u1ea5t b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, m\u00e0 thuy\u1ec1n h\u1ed9 c\u0169ng b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng v\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3i trong thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb sung c\u00f4ng. Nay h\u1ea1n cho trong th\u00e1ng t\u01b0, ph\u1ea3i quay bu\u1ed3m v\u1ec1, n\u1ebfu c\u1ed1 \u00fd \u0111\u1ec3 h\u00e0nh kh\u00e1ch l\u01b0u l\u1ea1i k\u00e9o l\u00ean b\u1edd g\u00e2y s\u1ef1, th\u00ec thuy\u1ec1n h\u1ed9 t\u1ea5t b\u1ecb ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n<p>Sai Gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc S\u0129 c\u00f9ng th\u1ee7y qu\u00e2n h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi \u0111i thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea3o Ho\u00e0ng Sa thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3. Khi tr\u1edf v\u1ec1, vua h\u1ecfi v\u1ec1 nh\u1eefng th\u1ee9 s\u1ea3n v\u1eadt \u1edf \u0111\u1ea5y, S\u0129 t\u00e2u : \u201cN\u01a1i n\u00e0y l\u00e0 b\u00e3i c\u00e1t gi\u1eefa b\u1ec3, man m\u00e1c kh\u00f4ng b\u1edd, ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111i l\u1ea1i \u0111\u00e1nh c\u00e1 b\u1eaft chim m\u00e0 th\u00f4i\u201d. Nh\u00e2n \u0111em d\u00e2ng vua nh\u1eefng th\u1ee9 chim, c\u00e1, ba ba, \u1ed1c, s\u00f2 ngao, \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf n\u01a1i \u0111\u00f3, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng v\u1eadt l\u1ea1, \u00edt th\u1ea5y. Vua v\u1eddi th\u1ecb th\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem v\u00e0 th\u01b0\u1edfng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i v\u1ec1, ti\u1ec1n, b\u1ea1c c\u00f3 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>\u1ede S\u01a1n T\u00e2y c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u01a1n ngh\u00ecn t\u00ean l\u00e9n ph\u00e1t \u1edf huy\u1ec7n An L\u00e3ng, ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng. \u1edf t\u1ec9nh ph\u00e1i l\u1ea5y L\u00e3nh binh \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i mang l\u00ednh v\u00e0 voi, \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, t\u1ed5ng, l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i hi\u1ec7p s\u1ee9c c\u00f9ng \u0111i n\u00e3 b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng. \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u00f9 c\u00e1ch m\u1ed9t ng\u00e0y sau m\u1edbi d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn. Quan t\u1ec9nh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 h\u1eb7c Nguy\u1ec5n Tr\u00f9.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho quan qu\u00e2n ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u00f3 kh\u00e1c nhau. Gi\u00e1ng Nguy\u1ec5n Tr\u00f9 xu\u1ed1ng 4 c\u1ea5p v\u00e0 sai quan t\u1ec9nh ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n 400, 500 th\u1ed5 d\u00f5ng chia \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 : \u201c\u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n m\u1ed9t v\u1ec7 l\u00ednh th\u00fa \u1edf Ninh B\u00ecnh giao cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang ki\u00eam l\u0129nh, r\u1ed3i mang \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u \u1edf con \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eefa qu\u00e3ng H\u00e0 N\u1ed9i gi\u00e1p S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 Ninh B\u00ecnh. V\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, n\u1ebfu ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin c\u1ea5p b\u00e1o c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh, th\u00ec ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i binh \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ti\u1ec5u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 bi\u1ec7t h\u1ea1t\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n<\/a> CXXIII \u2013 123<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng ba. To\u00e1n gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, tr\u00e0n xu\u1ed1ng Ch\u1ee3 R\u00e3, Ch\u1ee3 M\u1edbi. Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng lui v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n Ch\u1ee3 \u0110u, k\u00edp b\u00e1o T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 cho th\u00eam qu\u00e2n \u0111i ng\u0103n ch\u1eb7n. Ph\u1ed5 t\u1ea1m ph\u00e1i L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Di mang 100 qu\u00e2n \u0111i. L\u1ea1i t\u01b0 l\u1ea5y \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i t\u1ec9nh 500 qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 v\u00e0 3 th\u1edbt voi tr\u1eadn ch\u1edd khi t\u1edbi n\u01a1i s\u1ebd th\u00e2n mang \u0111i sau. R\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c n\u00e0y, sau khi Nguy\u1ec5n M\u01b0u b\u1ecb b\u1ea1i, \u00fd mu\u1ed1n lan r\u1ed9ng ra. C\u1ea7n ph\u1ea3i k\u00edp ti\u00eau di\u1ec7t cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf r\u00f5 s\u1ef1 tr\u1eebng ph\u1ea1t. Vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u th\u00eam binh l\u00ednh v\u00e0 voi \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh c\u0169ng h\u1ee3p l\u00fd. V\u1eady k\u00edp tu\u00e2n d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, xu\u1ea5t ph\u00e1t ngay m\u00e0 t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. C\u00f2n nh\u01b0 t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh l\u00e0 n\u01a1i xung y\u1ebfu, c\u0169ng n\u00ean cho ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Di t\u00f2ng chinh \u0111\u1eafc l\u1ef1c th\u00ec cho mang \u0111i theo m\u00e0 sai L\u00e3nh binh Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh B\u1eafc Ninh ; n\u1ebfu T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb \u0111\u1eafc l\u1ef1c th\u00ec cho Tr\u1ecb \u0111i theo m\u00e0 sai Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Di tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc Ninh\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u1ea1t V\u1ecb Xuy\u00ean. Th\u00e1m th\u00ednh bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c t\u1eeb khi An Bi\u00ean th\u1ea5t th\u1ee7, ng\u00e0y m\u1ed9t lan d\u1ea7n xu\u1ed1ng m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean v\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u1eadn ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man. Ch\u00fang chia \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, m\u01b0u \u0111\u1ed3 ch\u1ed1ng c\u1ef1. B\u1ecdn \u0110\u1ee9c li\u1ec1n b\u00e0n nhau, chia l\u00e0m hai \u0111\u1ea1o : \u0110\u1ee9c do \u0111\u01b0\u1eddng V\u1ecb Xuy\u00ean, Tr\u1ee9 chuy\u1ec3n \u0111i l\u1ed1i \u0110\u1ea1i Man, \u0111\u1ec1u mang theo v\u00e0i ba ng\u00e0y l\u01b0\u01a1ng, ti\u1ebfn qu\u00e2n l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n \u0110\u1ee9c qua Ho\u00e0ng Mai (t\u00ean x\u00e3) \u0111\u01b0\u1ee3c tin thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn b\u1ebfn Ph\u00f9 Loan (t\u00ean x\u00e3), b\u00e8n \u0111\u1ec3 L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00c1n \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3n, h\u1ed9 t\u1ed1ng l\u01b0\u01a1ng theo qu\u00e2n. Khi \u0111\u1ebfn B\u1eb1ng H\u00e0nh v\u00e0 Ng\u1ecdc Li\u1ec5u (\u0111\u1ec1u t\u00ean x\u00e3), gi\u1eb7c \u1edf trong r\u1eebng ch\u1ed7 500, ch\u1ed7 300, chia nhau n\u1ea5p b\u1eafn s\u00fang ra. Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n trong to\u00e1n qu\u00e2n \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed1c qu\u00e2n s\u1ea5n \u0111\u00e1nh, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t th\u1ee7 c\u1ea5p, c\u00f2n th\u00ec ch\u00fang tr\u1ed1n c\u1ea3. Th\u1ed5 ty Ma T\u01b0\u1eddng Huy c\u0169ng b\u1eafn ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c v\u00e0 \u0111o\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi, nghi tr\u01b0\u1ee3ng. B\u1ea5y gi\u1edd ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 n\u00f3i qu\u00e2n c\u1ee7a Tr\u1ee9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ph\u01b0\u1edbc Nghi, theo t\u1ea3 ng\u1ea1n s\u00f4ng Ng\u00e2m (t\u1ee9c G\u00e2m), th\u1eb3ng ti\u1ebfn. Khi qua Kim T\u01b0\u01a1ng, N\u0103ng Kh\u1ea3 (\u0111\u1ec1u t\u00ean x\u00e3) \u0111\u1ec1u c\u00f3 gi\u1eb7c mai ph\u1ee5c ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng. Th\u1ed5 d\u00f5ng \u1edf \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t th\u1ee7 c\u1ea5p, gi\u1eb7c li\u1ec1n tan ch\u1ea1y. \u1edf Nh\u01b0 H\u01b0\u01a1ng (t\u00ean \u0111\u1ea5t) b\u00ean kia b\u1edd s\u00f4ng, b\u00e1o c\u00f3 Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Chu t\u1eeb ph\u00eda Th\u00e1i Nguy\u00ean, h\u1ee3p v\u1edbi Nguy\u1ec5n Quang Thi\u00eam l\u00e0 em Th\u1ed1ng ch\u1ebf gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i, l\u1eadp ra 3 \u0111\u1ed3n v\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n ngh\u00ecn t\u00ean. B\u1ecdn th\u1ea7n hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng cho l\u00e0m b\u00e8 sang s\u00f4ng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c n\u00e0y, r\u1ed3i x\u00f4ng th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn C\u00f4n L\u00f4n (t\u00ean x\u00e3), san ph\u1eb3ng s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ed9i qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c \u0111em m\u1ecdi t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cHai \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn qu\u00e2n, c\u1ea7n ph\u1ea3i li\u1ec7u ch\u1eebng \u0111\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng, th\u00f4ng b\u00e1o l\u1eabn v\u1edbi nhau \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn d\u1ea7n, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u1ec5u tr\u1eeb r\u1ed3i c\u00f9ng h\u1ed9i qu\u00e2n l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean. R\u1ed3i l\u1ea1i chia \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung h\u1ee3p s\u1ee9c ti\u1ec5u gi\u1eb7c. Nh\u01b0 v\u1eady e kh\u00f4ng kh\u1ecfi m\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u00e0y gi\u1edd\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o n\u00e0y ti\u1ebfn d\u1eb9p th\u1ed5 ph\u1ec9, tuy ch\u01b0a ch\u00e9m gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1edbn, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u1eaft, c\u00f3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u00e0 g\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng t\u0103m. Th\u1ed5 ty Ma T\u01b0\u1eddng Huy tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u00f4ng b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 ch\u1ee9c \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ; nay l\u1ea1i gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c. V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c th\u0103ng th\u1ee5 cho Huy ch\u1ee9c Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y. L\u1ea1i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c th\u1ed5 ty, ai hay gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, l\u1eadp c\u00f4ng, c\u0169ng chi\u1ebfu theo \u0111\u00f3 m\u00e0 khen th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u1ea3m k\u00edch ph\u1ea5n kh\u1edfi.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, n\u0103m ngo\u00e1i h\u00e0nh qu\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1eadm tr\u1ec5 \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea3nh rang, th\u00e0nh ra v\u00f4 c\u00f4ng, ng\u00e0y nay l\u1ea1i \u0111\u1ebfn, c\u1ea7n ph\u1ea3i ki\u00eang r\u0103n \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. Hu\u1ed1ng nay \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Cao B\u1eb1ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c th\u1eafng lu\u00f4n, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng quay l\u1ea1i ch\u1edd ng\u00e0y qu\u00e2y b\u1eaft. C\u01a1 h\u1ed9i \u1ea5y kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf l\u1ee1, v\u1eady cho ph\u00e9p L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ed1c s\u1ee9c binh d\u00f5ng tr\u1eeb di\u1ec7t cho s\u1edbm nh\u1eefng d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf l\u00e2n c\u1eadn, r\u1ed3i th\u1eeba th\u1eafng ru\u1ed5i d\u00e0i, c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ea1o h\u1ed9i qu\u00e2n, x\u00f4ng th\u1eb3ng t\u1edbi V\u00e2n Trung, b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u201cDuy qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ed1i kh\u1ea9n y\u1ebfu, n\u00ean \u0111\u00e3 d\u1ee5 sai Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m \u1edf Tuy\u00ean Quang, m\u1ed9t trong hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y ph\u1ea3i th\u00e2n \u0111i \u0111\u1ed1c th\u00fac v\u1eadn t\u1ea3i, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai xa x\u00f4i tr\u1edf ng\u1ea1i, l\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a t\u1edbi ngay \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn d\u00e2n gian mua th\u00f3c g\u1ea1o, th\u00ec li\u1ec7u tr\u1ea3 gi\u00e1 cao cho d\u00e2n ; l\u1ea1i nghi\u00eam s\u1ee9c qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m ph\u1ea1m m\u1ea3y may c\u1ee7a d\u00e2n, khi\u1ebfn d\u00e2n vui l\u00f2ng mang b\u00e1n cho, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 d\u00f9ng khi c\u1ea7n.<\/p>\n<p>\u201cSai \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m, Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Tr\u1ecb \u2013 B\u00ecnh, \u0111i Tuy\u00ean Quang, h\u1ed9i v\u1edbi b\u1ecdn Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m \u0111\u1ed1c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i d\u1ee5 H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i t\u1ec9nh ph\u00e1i m\u1ed9t qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, mang theo \u0111\u1ed9 400, 500 bi\u1ec1n binh, ri\u00eang H\u00e0 N\u1ed9i ph\u1ea3i v\u00e1t th\u00eam h\u01a1n ch\u1ee5c chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, cho c\u00f9ng theo \u0111i v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u00e2u : \u201cNh\u1eefng quan qu\u00e2n ti\u1ec5u gi\u1eb7c \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du : \u0111\u1ea1o qu\u00e2n gi\u1eefa, Tham t\u00e1n V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn n\u00fai M\u00e3 H\u1ed3i, ph\u00e1 li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 tr\u1ea1i gi\u1eb7c, hi\u1ec7n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf s\u01a1n ph\u1eadn n\u00fai Trung Th\u1ea3ng ; \u0111\u1ea1o qu\u00e2n h\u1eefu l\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng S\u00f3c Giang ; \u0111\u1ea1o qu\u00e2n t\u1ea3, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng L\u01b0\u01a1ng N\u0103ng. Gi\u1eb7c \u0111\u00e3 r\u00fat kh\u1ecfi c\u00e1c n\u01a1i n\u00e0y, nh\u01b0ng c\u00f2n d\u1ef1a nh\u1eefng ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu, \u0111\u00f3ng gi\u1eef m\u1ea1n Th\u00f4ng N\u00f4ng tr\u1edf l\u00ean gi\u00e1p B\u1ea3o L\u1ea1c. V\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Th\u00e1i Nguy\u00ean thua, gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng \u1edf Linh Quang \u01b0\u1edbc 3.000 t\u00ean ch\u1ef1c l\u1ea5n xu\u1ed1ng Cao B\u1eb1ng. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 truy\u1ec1n h\u1ecbch \u0111i\u1ec1u V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n quay v\u1ec1 Gia B\u1eb1ng \u00e1n ng\u1eef v\u00e0 m\u1eadt t\u01b0 cho V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. R\u1ed3i th\u1ea7n l\u1ea1i l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ed3n Nh\u01b0\u1ee3ng B\u1ea1n cho \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1i qu\u00e2n do ng\u01b0\u01a1i th\u1ed1ng l\u0129nh, th\u1ef1c nhi\u1ec1u h\u01a1n so v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1o kh\u00e1c, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng v\u00e0 bi\u1ec1n binh sung s\u1ee9c \u1edf v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 \u0111\u1ebfn tr\u1ee3 chi\u1ebfn th\u00ec \u0111\u00e1nh d\u1eb9p l\u0169 gi\u1eb7c \u00f4 h\u1ee3p \u1ea5y, ph\u1ecfng c\u00f3 kh\u00f3 g\u00ec ? Th\u1ebf m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd c\u1ee9 loanh quanh \u1edf v\u00f9ng Trung Th\u1ea3ng v\u00e0 Nh\u01b0\u1ee3ng B\u1ea1n, kh\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u1ea5c. K\u00e9o d\u00e0i ng\u00e0y gi\u1edd nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec \u0111\u1ebfn bao gi\u1edd xong vi\u1ec7c ? Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u00e1i Nguy\u00ean ng\u1eabu nhi\u00ean th\u1ea5t b\u1ea1i, \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 ti\u1ebfn v\u1ec1 t\u1ec9nh th\u00e0nh v\u00e0 v\u00e1t th\u00eam bi\u1ec1n binh t\u00f9y c\u01a1 di\u1ec7t gi\u1eb7c. B\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng g\u1ea7n t\u1edbi An Bi\u00ean r\u1ed3i. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ed1c s\u1ee9c khuy\u1ebfn kh\u00edch binh d\u00f5ng, ph\u00f2ng gi\u1eef Cao B\u1eb1ng, r\u1ed3i h\u1ed9i v\u1edbi V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng t\u1eadp h\u1ee3p binh l\u1ef1c cho h\u00f9ng h\u1eadu. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft x\u00f4ng th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf Ng\u1ecdc M\u1ea1o v\u00e0 V\u00e2n Trung, l\u00e0m cho gi\u1eb7c c\u00f3 c\u00e1i lo ngo\u00e1i v\u1ec1 ph\u00eda sau, khi\u1ebfn hai \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n \u0111\u00f3 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn h\u1ed9i binh, th\u00ec lo g\u00ec ch\u1eb3ng th\u1eafng ? N\u1ebfu c\u1ee9 loanh quanh tr\u00f4ng ng\u00f3ng, e r\u1eb1ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafp n\u00fai, thi\u1ebfu m\u1ed9t s\u1ecdt \u0111\u1ea5t, c\u00f4ng phu t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc s\u1ebd h\u1ecfng c\u1ea3. Ch\u1eb3ng n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng l\u1eafm sao ?\u201d.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i s\u1ee9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, Ph\u00f3 s\u1ee9 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ea1o Tr\u1ea5n Ninh, thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cD\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ec1, nh\u01b0ng sau l\u00fac lo\u1ea1n ly, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, n\u00ean c\u00f3 tr\u1ecdng binh \u0111\u00f3ng \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u1ee7y L\u00e3nh binh V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean l\u0129nh 500 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng l\u1ea1i. R\u1ed3i r\u1eddi qu\u00e2n qua l\u1ed1i K\u1ef3 S\u01a1n nh\u1eb1m \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng ti\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u0129nh.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cT\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n nay kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o kh\u00e1c. X\u1ebfp \u0111\u1eb7t nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng ph\u1ea3i\u201d. R\u1ed3i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea5n Ninh m\u1edbi qua c\u01a1n binh l\u1eeda, d\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c an c\u01b0, m\u00e0 qu\u00e2n ta \u0111\u00f3ng nhi\u1ec1u \u1edf \u0111\u1ea5y, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c r\u1ea5t l\u00e0 kh\u1ea9n y\u1ebfu. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean tr\u00f9 t\u00ednh ngay vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho qu\u00e2n l\u00ednh \u1edf \u0111\u00f3. L\u1ea1i ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t vi\u00ean th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch, ho\u1eb7c ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 l\u01b0u t\u00e2m ph\u1ee7 d\u1ee5 nh\u00e2n d\u00e2n cho ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00eam th\u1ea5m, r\u1ed3i r\u00fat ngay v\u1ec1 to\u00e1n qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u0111\u00e0n \u00e1p \u1edf \u0111\u1ea5y, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u1edf l\u00e2u. L\u1ea1i ph\u1ea3i tu\u00e2n d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, cho \u0111\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5 d\u00e2n v\u1ec1 \u1edf y\u00ean nh\u01b0 c\u0169\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n : \u201cTr\u01b0\u1edbc cho r\u1eb1ng nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i gi\u00e0 y\u1ebfu, n\u00ean c\u00f3 d\u1ee5 n\u00f3i khi mang qu\u00e2n v\u1ec1 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh l\u1ef5 th\u00ec l\u01b0u l\u1ea1i t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c. Nay c\u1ee9 t\u1edd t\u00e2u th\u00ec ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n chuy\u1ec3n qu\u00e2n th\u1eb3ng t\u1edbi Tr\u1ea5n T\u0129nh. Nay cho t\u1ef1 x\u00e9t n\u1ebfu kh\u00ed l\u1ef1c c\u00f2n m\u1ea1nh, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c qu\u00e2n th\u00ec c\u00f9ng h\u1ed9i ti\u1ec5u cho vi\u1ec7c qu\u00e2n ch\u00f3ng ho\u00e0n th\u00e0nh ; n\u1ebfu th\u1ea5y s\u1ee9c \u0111\u00e3 suy k\u00e9m, th\u00ec tu\u00e2n theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ec9nh, \u0111\u1ec3 an d\u01b0\u1ee1ng tu\u1ed5i gi\u00e0 m\u1ed9t th\u1ec3. Tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1eaft bu\u1ed9c nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i \u0111i tr\u1eadn m\u1ea1c v\u1ea5t v\u1ea3 \u0111\u00e2u. C\u00f2n vi\u1ec7c t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf Tr\u1ea5n T\u0129nh, chuy\u1ec3n giao cho Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9 d\u1ee5, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201c\u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac bi\u00ean th\u00f9y h\u1eefu s\u1ef1 n\u00e0y, th\u1ea7n tuy kh\u00ed l\u1ef1c \u0111\u00e3 suy, nh\u01b0ng t\u1ea5m l\u00f2ng khuy\u1ec3n m\u00e3 c\u00f2n mong b\u00e1o \u0111\u00e1p. Xin c\u00f9ng Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n h\u1ed9i nhau l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 Xu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i gi\u00e0, ch\u00ed kh\u00ed v\u1eabn h\u0103ng. \u0110\u00e3 kh\u1ea3ng kh\u00e1i xin \u0111i th\u00ec nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay to\u00e1n l\u1edbn gi\u1eb7c Xi\u00eam \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, tr\u1ed1n xa r\u1ed3i, th\u00ec d\u01b0 \u0111\u1ea3ng \u1edf m\u1ed9t d\u1ea3i Tr\u1ea5n T\u0129nh, th\u1ebf t\u1ea5t c\u0169ng s\u1ebd tr\u1ed1n, quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 \u1edf l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi nh\u1eefng bi\u1ec1n binh do b\u1ecdn Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u1edf Kinh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa v\u00e0 Qu\u1ea3n v\u1ec7 Thanh Hoa l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n Ngh\u1ecb mang \u0111i, ch\u1eafc c\u0169ng \u0111\u00e3 g\u1eb7p nhau \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7 r\u1ed3i. V\u1edbi ba, b\u1ed1n ngh\u00ecn qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 v\u00e0 sung s\u1ee9c nh\u01b0 th\u1ebf, gi\u1eb7c n\u00e0o d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i ? Khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9, ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u1ef1c m\u1ea1nh, khi\u1ebfn n\u01b0\u1edbc kia v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng d\u00e1m qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean gi\u1edbi ta\u201d. B\u00e8n sai th\u1ecb v\u1ec7 mang ph\u00e1t cho nh\u00e2n s\u00e2m v\u00e0 h\u1ed3ng s\u00e2m Cao Ly h\u1ea1ng t\u1ed1t nh\u1ea5t m\u1ed7i th\u1ee9 3 chi. L\u1ea1i giao cho d\u1ea7u b\u1ea1c h\u00e0 v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u ng\u1ef1 phong m\u1ed7i th\u1ee9 20 l\u1ecd, \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1t cho quan qu\u00e2n tr\u1ecb b\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa t\u00e2u : \u201cTh\u00e1m t\u1eed c\u1ee7a t\u1ec9nh \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ch\u1ea5p Y\u1ebft (t\u00ean t\u1ed5ng) huy\u1ec7n Tr\u00ecnh C\u1ed1, tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t c\u00f3 qu\u00e2n l\u00ednh gi\u1eb7c ng\u0103n tr\u1edf. Th\u00e1m t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c tin qu\u00e2n Xi\u00eam man \u1edf \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean xua \u0111u\u1ed5i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi H\u01b0ng H\u00f3a, \u00fd mu\u1ed1n l\u1ea5n sang \u0111\u1ecba ph\u1eadn ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Man. Ba huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng h\u1ebft th\u1ed5 binh, \u0111\u1ed9 2000 ng\u01b0\u1eddi, ra ng\u0103n ch\u1eb7n. H\u1ecd \u0111\u1ec1u t\u00ecnh nguy\u1ec7n ra s\u1ee9c ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, quy\u1ebft kh\u00f4ng theo gi\u1eb7c. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea Phi Ba c\u0169ng \u0111\u00e3 mang qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNam Ch\u01b0\u1edfng l\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf c\u00f3 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng g\u00ec, ch\u1eb3ng qua b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam l\u1eeba d\u1ed7 m\u00e0 d\u1ecda n\u1ea1t d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean. Hi\u1ec7n nay nh\u1eefng gi\u1eb7c Xi\u00eam x\u00e2m l\u1ea5n \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng Ch\u00e2n L\u1ea1p, H\u00e0 Ti\u00ean, Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c v\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u1eadn Cam L\u1ed9, Tr\u1ea5n Ninh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u00e1nh tan, \u0111u\u1ed5i ra kh\u1ecfi c\u00f5i. Nh\u1eefng k\u1ebb \u1edf Nam Ch\u01b0\u1edfng x\u00fai gi\u1ee5c g\u00e2y s\u1ef1 kia, s\u1edbm mu\u1ed9n c\u0169ng t\u1ea5t ph\u1ea3i r\u00fat \u0111i th\u00f4i ! V\u1ea3 l\u1ea1i, binh d\u00f5ng c\u1ee7a L\u00ea Phi Ba hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u1ee7 l\u00e0m thanh th\u1ebf r\u1ed3i. Ba huy\u1ec7n thu\u1ed9c Tr\u1ea5n Man l\u1ea1i c\u00f9ng ra s\u1ee9c ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, s\u1ef1 c\u01a1 ch\u1eafc c\u0169ng thu\u1eadn l\u1ee3i. V\u1eady, n\u00ean nh\u00e2n d\u1ecbp, ph\u00e1i ngay ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u00e1c th\u1ed5 ty truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban khen, v\u00e0 b\u00e1o cho h\u1ecd bi\u1ebft r\u00f5 v\u1ec1 tin quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u00e1nh lui gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ec3 h\u1ecd th\u00eam h\u0103ng h\u00e1i. R\u1ed3i l\u1ea1i phao ng\u00f4n l\u00ean l\u00e0 m\u1ea5y v\u1ea1n qu\u00e2n b\u1ea5t nh\u1eadt s\u1ebd ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh di\u1ec7t n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng m\u1edbi th\u00f4i, \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c nghe th\u1ea5y ho\u1ea3ng s\u1ee3, t\u1ef1 ph\u1ea3i r\u00fat \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh, \u0111\u1ea1o Nam Vang, k\u00e9o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf v\u1ee5ng X\u00e0 N\u0103ng. C\u1ee9 tin th\u00e1m b\u00e1o, th\u00ec t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Tr\u1ea1c, Phi Nh\u00e3 X\u00e1 Li\u00ean, c\u00f2n \u0111\u00f3ng \u1edf L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt. Nh\u1eefng \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u1edf B\u00f4ng Xui \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 thi\u00eau h\u1ee7y. B\u1ecdn Xu\u00e2n b\u00e8n sai quan Phi\u00ean l\u00e0 \u1ed1c nha Tr\u00e0 Tri Long s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u1ed3n c\u0169 B\u00f4ng Th\u01a1m, cai qu\u1ea3n 1000 l\u00ednh Phi\u00ean \u0111\u00f3ng gi\u1eef. R\u1ed3i b\u1ecdn Xu\u00e2n \u0111em ngay binh thuy\u1ec1n v\u1ec1 th\u00e0nh Nam Vang h\u1ed9i b\u00e0n v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng. Tr\u00edch l\u1ea5y c\u00e1c v\u1ec7 l\u00ednh Kinh hi\u1ec7n theo \u0111i tr\u1eadn c\u00f9ng v\u1edbi thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng c\u00e1c t\u1ec9nh h\u01a1n 2000 ng\u01b0\u1eddi, v\u1edbi 42 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, cho theo Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, \u0111\u00f3ng t\u1ea1i Nam Vang \u0111\u00e0n \u00e1p v\u00e0 tr\u00f9 t\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1 ; 1600 binh d\u00f5ng v\u1edbi 36 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, th\u00ec cho theo Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u0111em v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh. H\u01a1n 60 t\u00f9 binh gi\u1eb7c hi\u1ec7n b\u1ecb giam gi\u1eef, h\u1ec5 t\u00ean n\u00e0o l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p theo gi\u1eb7c th\u00ec giao cho vua Phi\u00ean tr\u1eebng tr\u1ecb \u0111\u1ec3 r\u0103n m\u1ecdi k\u1ebb kh\u00e1c. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em ch\u00e9m \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n. R\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cX\u1eed tr\u00ed \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ea3. Duy Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u th\u00ec c\u0169ng cho mang h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, theo c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh th\u00e0nh Phi\u00ean An\u201d. V\u1eeba l\u00fac \u0111\u00f3 th\u00ec th\u1ef1 ph\u1ee7 An Giang l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn, c\u00f9ng nhau k\u00fd t\u00ean v\u00e0o t\u1eadp t\u00e2u, cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c kinh l\u00fd bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7n nay c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 t\u01b0\u1edbng v\u00f5 \u0111\u1eafc l\u1ef1c gi\u00fap \u0111\u1ee1 \u0111\u1ec3 khi c\u00e1nh tay \u0111\u01b0a ra th\u00ec c\u00e1c ng\u00f3n tay \u0111\u1ec1u theo. Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd t\u00f2ng chinh kh\u00e1 th\u1ea1o vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1, m\u00e0 l\u1ea1i am t\u01b0\u1eddng nh\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u1ecba th\u1ebf n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean. V\u1eady xin c\u1ee9 \u0111\u1ec3 cho Tri\u1ec1u l\u01b0u l\u1ea1i Nam Vang \u0111\u1ec3 theo \u0111\u00f2i b\u00e0n b\u1ea1c m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c. [Vua] b\u00e8n cho Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh An Giang.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00ean c\u1ea5p ti\u1ec1n, g\u1ea1o cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong khi \u0111i d\u1eb9p gi\u1eb7c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9, chia h\u1ea1ng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc c\u1ea5p ph\u00e1t cho. V\u00ec ngh\u0129 r\u1eb1ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Nam Vang, t\u00f2ng chinh \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, n\u1ebfu nh\u1ea5t thi\u1ebft theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh, th\u00ec nhu ph\u00ed h\u00e0ng ng\u00e0y l\u1ea5y \u0111\u00e2u cho \u0111\u1ee7 ? Nay gia \u00e2n : t\u1eeb T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111\u1ebfn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, v\u1ec1 k\u1ef3 th\u00e1ng 4, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng, chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m tr\u1eadt m\u00e0 l\u0129nh c\u1ea3.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u0129nh t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u00e2u : \u201cL\u0169 \u1ea4p Ma H\u1ea1t [\u9091\u9ebb\u66f7 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Uparaja\">Oupahat<\/a>: Ph\u00f3 v\u01b0\u01a1ng, Nh\u1ecb v\u01b0\u01a1ng] \u1edf huy\u1ec7n Cam L\u0129nh thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh b\u00e1o c\u00f3 gi\u1eb7c Xi\u00eam x\u00e2m l\u1ea5n c\u00e1c huy\u1ec7n Cam C\u00e1t, Cam M\u00f4n, thi\u00eau h\u1ee7y nh\u00e0 d\u00e2n. B\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u01b0\u01a1ng v\u00e1t th\u1ed5 d\u00e2n l\u1eadp \u0111\u1ed3n nghi\u00eam ph\u00f2ng \u1edf Na N\u00f9ng (t\u00ean \u0111\u1ea5t). V\u1ea3, c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh \u1edf h\u1ebbo l\u00e1nh m\u1ed9t khu, xen v\u00e0o qu\u00e3ng gi\u1eefa Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, qu\u00e2n Xi\u00eam x\u00e2m l\u1ea5n, quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh lui, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 100 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba. G\u1ea7n nay, kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u0103m h\u01a1i qu\u00e2n gi\u1eb7c. Nay \u0111\u1ed9t nhi\u00ean l\u1ea1i c\u00f3 c\u1ea5p b\u00e1o, th\u1ef1c l\u1ea5y l\u00e0m ng\u1edd. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam th\u00e1m th\u1ea5y \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n d\u1ed3n l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0o Tr\u1ea5n Ninh v\u00e0 Tr\u1ea5n T\u0129nh, n\u00ean m\u1edbi b\u00e0y tr\u00f2 \u0111\u00f3 \u1edf Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 nh\u1eb1m chia x\u1ebb binh l\u1ef1c c\u1ee7a ta ch\u0103ng. Thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean ph\u00e1i nhi\u1ec1u qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u1ed1ng gi\u1eef. B\u1ecdn th\u1ea7n hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u1ee7y ph\u00f3 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Mai mang 100 bi\u1ec1n binh, ki\u00eam l\u00e3nh c\u1ea3 s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng, ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng l\u1ea1i. Khi n\u00e0o \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u0129nh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u00ec \u0111i ngay ti\u1ebfp \u1ee9ng\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00c1n \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 b\u1edd s\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng Kh\u00ea (t\u00ean x\u00e3), b\u1ed7ng c\u00f3 h\u01a1n 500 gi\u1eb7c t\u1eeb trong r\u1eebng tr\u1ed5 ra n\u00e3 s\u00fang, \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n. Bi\u1ec1n binh tan v\u1ee1. \u00e1n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, c\u0169ng l\u1ed9i s\u00f4ng ch\u1ea1y. Duy c\u00f3 m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u1ee7a thuy\u1ec1n h\u1ed9 \u0110o\u00e0n V\u0103n Gi\u1edbi ch\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2y bu\u1ed9c thuy\u1ec1n, bu\u00f4ng xu\u00f4i theo d\u00f2ng, \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t, c\u00f2n \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c l\u1ea5y m\u1ea5t. B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u, r\u1ea5t t\u1ee9c gi\u1eadn ! C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c g\u00ec gi\u00fap n\u01b0\u1edbc, th\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa !\u201d. L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c mang \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn l\u00ean, v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 khuy\u00ean b\u1ea3o ph\u1ea3i t\u1eadn t\u00e2m h\u1ed9 v\u1ec7 v\u1eadn t\u1ea3i, v\u1eady m\u00e0 nay gi\u1eb7c c\u00f2n d\u00e1m th\u1eeba c\u01a1 c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t m\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng. Tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tuy thu\u1ed9c v\u1ec1 k\u1ebb \u0111i \u0111\u1ed1c su\u1ea5t h\u1ed9 v\u1ec7, nh\u01b0ng v\u00ec \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n sai l\u1ea7m th\u00ec t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u0169ng kh\u00f3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i. Nay c\u00e1ch ch\u1ee9c Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00c1n v\u00e0 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y, cho l\u00e0m l\u00ednh ; ph\u1ea1t l\u00ednh m\u1ed7i t\u00ean 100 tr\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 cho t\u00f2ng qu\u00e2n g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. C\u00f2n nh\u01b0 c\u1ea3 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n b\u1ecb c\u01b0\u1edbp, m\u00e0 ri\u00eang m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a thuy\u1ec1n h\u1ed9 \u0110o\u00e0n V\u0103n Gi\u1edbi l\u1ea1i k\u00edp quay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 th\u1ea5t tho\u00e1t g\u00ec, th\u1ef1c r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho Gi\u1edbi 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn.<\/p>\n<p>\u201cNay \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a m\u01b0a xu\u00e2n, s\u00f4ng ng\u00f2i lu\u00f4n \u0111\u1ea7y n\u01b0\u1edbc. Qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng l\u00e0 vi\u1ec7c r\u1ea5t kh\u1ea9n thi\u1ebft. B\u1ecdn Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m ph\u1ea3i l\u1eadp c\u00e1ch th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. Ph\u1ea3i l\u1ea5y nhi\u1ec1u bi\u1ec1n binh, kh\u00ed gi\u1edbi \u0111i \u00e1p t\u1ea3i. L\u1ea1i ph\u1ea3i t\u01b0 b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tham t\u00e1n \u0111\u1ec3 ph\u00e1i qu\u00e2n ti\u1ebfp gi\u1ea3i, c\u1ed1t cho \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n ch\u1eafc ch\u1eafn. N\u1ebfu c\u00f2n s\u01a1 su\u1ea5t nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u1ee1 vi\u1ec7c, t\u1ea5t chi\u1ec3u qu\u00e2n ph\u00e1p tr\u1eebng tr\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, \u1edf Tuy\u00ean Quang, t\u00ean th\u1ee7 ngh\u1ecbch N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n kh\u1edfi bi\u1ebfn, lan \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean. Sau, b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, n\u00f3 \u0111\u00e3 g\u1ecdt \u0111\u1ea7u tr\u1ed1n tr\u00e1nh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, n\u00f3 l\u1ea1i h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng qu\u1ea5y r\u1ed1i. Nay quan qu\u00e2n ba \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c l\u1ea1i d\u00e1m \u1ea9n ch\u1ed7 n\u00e0y, hi\u1ec7n ch\u1ed7 kh\u00e1c, ch\u1ed1ng b\u00ean \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ee1 b\u00ean t\u00e2y. H\u00e1 ph\u1ea3i m\u1ed9t m\u00ecnh ngh\u1ecbch V\u00e2n ph\u00e2n th\u00e2n ra \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c n\u01a1i nh\u01b0 v\u1eady ? T\u1ef1u trung m\u1ed7i n\u01a1i t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng ch\u1ee7 m\u01b0u v\u00e0 \u0111\u1ed9c l\u1eadp t\u00e1c chi\u1ebfn ! V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang v\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 : ai n\u1ea5y ph\u1ea3i xem t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, n\u1ebfu nh\u01b0 c\u00f3 b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0o, th\u00ec ph\u1ea3i h\u1ecfi r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a gi\u1eb7c, hay l\u00e0 ph\u00e1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 \u0111i b\u00ed m\u1eadt do th\u00e1m, xem ngo\u00e0i t\u00ean N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n ra, c\u00f2n l\u0169 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i, L\u01b0u Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng, B\u1ebf V\u0103n C\u1eadn, B\u1ebf V\u0103n Huy\u1ec1n, N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, N\u00f4ng V\u0103n Th\u1ea1c, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f3 bao nhi\u00eau t\u00ean, t\u00ean n\u00e0o \u1edf \u0111\u1ea1o qu\u00e2n n\u00e0o, cho ch\u00ed nh\u1eefng vi\u1ec7c ti\u1ebfp \u1ee9ng, hi\u1ec7u l\u1ec7nh, ng\u01b0\u1eddi ta h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng ra sao, \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n nhu t\u00ecm l\u1ea5y \u1edf \u0111\u00e2u\u2026 C\u1ea7n h\u1ecfi cho \u0111\u00edch x\u00e1c r\u1ed3i t\u00e2u r\u00f5 cho bi\u1ebft nguy\u00ean \u1ee7y. L\u1ea1i ph\u1ea3i sai ph\u00e1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i truy\u1ec1n b\u1ea3o : tr\u1eeb t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n t\u1ed9i \u00e1c qu\u00e1 n\u1eb7ng, ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 tha ra, c\u00f2n t\u1eeb Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i tr\u1edf xu\u1ed1ng, n\u1ebfu s\u1edbm bi\u1ebft h\u1ed1i c\u1ea3i, b\u1eaft ho\u1eb7c gi\u1ebft t\u00ean V\u00e2n \u0111em n\u1ed9p, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tha h\u1ebft t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc ; n\u1ebfu c\u00f2n m\u00ea mu\u1ed9i, c\u1ed1 s\u1ee9c gi\u00fap nhau l\u00e0m b\u1eady, th\u00ec c\u00e1i t\u1ed9i h\u00f9a \u0111\u1ea3ng l\u00e0m \u00e1c kh\u00f3 l\u1ecdt kh\u1ecfi l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi. Ch\u1eb3ng nh\u1eefng ch\u1ebft \u0111\u1ebfn th\u00e2n, m\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng v\u1ea1 l\u00e2y \u0111\u1ebfn v\u1ee3 con, \u0103n n\u0103n sao k\u1ecbp.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c th\u1ed5 d\u00e2n, th\u00ec n\u00ean t\u00ecm hi\u1ec3u c\u00e1ch hi\u1ec3u d\u1ee5 r\u1eb1ng : C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ebb c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e9p theo, c\u0169ng l\u00e0 v\u00ec b\u1ecb b\u1ee9c b\u00e1ch tr\u00ean ng\u1ecdn l\u1eeda b\u1ecfng, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i b\u1ea3n t\u00e2m mu\u1ed1n \u0111\u00e2u. L\u1ea1i v\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u00fd mu\u1ed1n ban \u01a1n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ta tin, cho n\u00ean g\u1ea7n \u0111\u00e2y ch\u01b0a c\u00f3 ai ra th\u00fa. Nay qu\u00e2n nh\u00e0 vua k\u00e9o \u0111\u1ebfn ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 di\u1ec7t nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ea7u s\u1ecf, ch\u1ee9 kh\u00f4ng tr\u1eebng tr\u1ecb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u00e9p theo. N\u1ebfu c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u bi\u1ebft l\u1ebd thu\u1eadn, l\u1ebd ngh\u1ecbch, b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m k\u1ebb ngh\u1ecbch ph\u1ea1m \u0111\u1ec3 d\u00e2ng c\u00f4ng, ho\u1eb7c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c tha th\u1ee9 t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu quay gi\u00e1o xin h\u00e0ng ho\u1eb7c b\u1ecf v\u1ec1 l\u00e0ng, x\u00f3m th\u00ec c\u0169ng r\u1ed9ng tha cho. Th\u1ea3ng ho\u1eb7c c\u1ee9 m\u1ed9t ni\u1ec1m cam l\u00f2ng b\u01b0\u1edbng ng\u1ea1nh, kh\u00f4ng theo gi\u00e1o h\u00f3a, \u0111\u1eb7t m\u00ecnh ngo\u00e0i v\u00f2ng sinh th\u00e0nh, th\u00ec khi \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, nh\u01b0 l\u1eeda d\u1eef \u0111\u1ed1t C\u00f4n C\u01b0\u01a1ng((1) Do ch\u1eef Kinh Th\u01b0 : l\u1eeda \u0111\u1ed1t C\u00f4n C\u01b0\u01a1ng, ng\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u00e1 \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e1y. \u00fd n\u00f3i : tr\u01b0\u1edbc l\u00e0n t\u00ean \u0111\u1ea1n, l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n c\u0169ng nh\u01b0 gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u b\u1ecb n\u1ea1n c\u1ea3.1), h\u1ed1i c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ecbp n\u1eefa !\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m \u1edf Tuy\u00ean Quang, l\u00e2u nay c\u00f2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ch\u01b0a b\u1ecb gi\u1ebft, t\u1ee9c l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u01b0a xong. L\u1ea7n n\u00e0y l\u1ea1i v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, nh\u1eadn s\u1ef1 k\u00fd th\u00e1c v\u1ec1 qu\u00e2n l\u1eef. C\u01a1 m\u01b0u vi\u1ec7c qu\u00e2n, ta tuy \u0111\u00e3 tr\u00f9 li\u1ec7u nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng vi\u1ec7c \u1edf xa h\u00e0ng m\u1ea5y ng\u00e0n d\u1eb7m, t\u00ecnh h\u00ecnh m\u1ed7i l\u00fac thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t kh\u00e1c, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1ea5t nh\u1ea5t d\u1ef1 t\u00ednh m\u00e0 ch\u1ec9 b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u ? Nay \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho ph\u00e9p c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c : c\u00f3 c\u00e1ch \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u00f3 v\u1ed7 v\u1ec1, l\u00fac n\u00ean ti\u1ebfn, l\u00fac n\u00ean ng\u1eebng, c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u00f9 t\u00ednh k\u1ef9 v\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc th\u1ebf n\u00e0o cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang kh\u1edbp, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 ph\u1ea3i mang v\u1ec1 cho ta b\u1ed1n ch\u1eef \u201cC\u1eadp t\u1ea3o th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d((1) \u201cS\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d.1) th\u00ec m\u1edbi kh\u1ecfi ph\u1ee5 l\u00f2ng ta \u1ee7y th\u00e1c. L\u1ea1i n\u1eefa, vi\u1ec7c binh qu\u00fd \u1edf mau ch\u00f3ng. Ph\u1ea3i s\u1edbm l\u00e0m k\u1ecbp th\u1eddi c\u01a1, t\u01b0 ngay cho hai \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00f9ng ti\u1ebfn. N\u1ebfu l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c cho vang d\u1eady oai qu\u00e2n, \u0111\u00e1nh tan \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, khi\u1ebfn ch\u00fang ho\u1ea3ng s\u1ee3, l\u1ea9n tr\u1ed1n kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1edf l\u1ea1i ch\u1ed1ng c\u1ef1 n\u1eefa, th\u00ec c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u00e0 thuy\u1ebft ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng k\u1ebb gian, t\u1ecf r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tr\u1eebng ph\u1ea1t c\u1ee7a nh\u00e0 tr\u1eddi. C\u00f2n t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n l\u00e9n s\u1ed1ng trong r\u1eebng r\u00fa, b\u1ea5t t\u1ea5t \u0111\u1ee3i n\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u00e1n hay ch\u01b0a, c\u0169ng chu\u1ea9n cho c\u1ea3 3 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat v\u1ec1 h\u00e1t kh\u1ea3i ca, kh\u00f4ng n\u00ean d\u00f9ng d\u1eb1ng \u1edf l\u00e2u m\u00e0 nhi\u1ec5m lam ch\u01b0\u1edbng\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 L\u00e3nh binh Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110a ph\u1ea1m t\u1ed9i, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>V\u0103n \u0110a, mang binh thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n, g\u1eb7p khi thuy\u1ec1n g\u1eb7p ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh b\u1ecb b\u00e3o, t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam b\u1ea1t \u0111\u1ebfn h\u1ea3i ph\u1eadn C\u1ea7u Hu\u00e2n, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c h\u1eb7c t\u00e2u, V\u0103n \u0110a li\u1ec1n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, cho l\u00e0m l\u00ednh \u1edf t\u1ec9nh \u1ea5y.<\/p>\n<p>B\u1ecdn ngh\u1ecbch ph\u1ea1m \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 ng\u1ee5y T\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n \u0111i\u1ec1u b\u00e1t Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e2m, ng\u1ee5y Th\u1ed1ng l\u00e3nh Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2n v\u00e0 ng\u1ee5y \u0110\u00f4 qu\u1ea3n l\u00e3nh Qu\u00e1ch Ng\u1ecdc Khuy\u1ebfn, khi t\u00ean gi\u1eb7c Kh\u00f4i b\u1eaft \u0111\u1ea7u kh\u1edfi bi\u1ebfn, b\u1ecdn n\u00e0y th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi gi\u1eb7c, ho\u1eb7c \u0111em voi ra c\u01b0\u1ee1i, ho\u1eb7c l\u1eeba m\u1edf c\u1ed5ng th\u00e0nh cho gi\u1eb7c. Khi quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, th\u1ebf c\u00f9ng, ch\u00fang ra \u0111\u1ea7u th\u00fa. Nguy\u00ean Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Duy Phi\u00ean x\u00e9t r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh, t\u00e2u l\u00ean. Ch\u00fang b\u1ecb xi\u1ec1ng x\u00edch gi\u1ea3i kinh giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n nghi\u00eam x\u00e9t. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, ch\u00fang \u0111\u1ec1u b\u1ecb kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>L\u1ec5 b\u1ed9 T\u1ea3 th\u1ecb lang Tr\u1ea7n V\u0103n Trung, H\u1ed3ng l\u00f4 T\u1ef1 khanh Phan Thanh Gi\u1ea3n, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u, sang s\u1ee9 nh\u00e0 Thanh v\u1ec1, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i b\u1ed5 : Tr\u1ea7n V\u0103n Trung l\u00e0m L\u1ec5 b\u1ed9 H\u1eefu th\u1ecb lang, Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n<p>Cho : H\u1ed3 V\u0103n Uy, Qu\u1ea3n c\u01a1, c\u01a1 Ch\u00ednh v\u00f5, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n, Qu\u1ea3n c\u01a1 T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 Nam \u0110\u1ecbnh, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh ; Tr\u1ea7n Qu\u1ea3ng T\u1ee9, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung th\u1ee7y, quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh Th\u1ee7y qu\u00e2n Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Cho : Ho\u00e0ng V\u0103n Vi\u00ean, th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch, l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Cung v\u00f5. Th\u0103ng Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn T\u00e1, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5, l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5.<\/p>\n<p>B\u1ea3y t\u1ed9c Man \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean xin \u0111em h\u01a1n 160 c\u00e2y s\u00fang \u0111i\u1ec3n sang, do h\u1ecd l\u00e0m ri\u00eang, n\u1ed9p Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Vua sai quan t\u1ec9nh l\u1ea5y ti\u1ec1n kho th\u01b0\u1edfng cho h\u1ecd (h\u1ea1ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i kh\u1ea9u 5 quan, h\u1ea1ng kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i kh\u1ea9u 3 quan) v\u00e0 hi\u1ec3u d\u1ee5 h\u1ecd r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u1ef1c \u0111\u00e3 x\u00e9t th\u1ea5u t\u1ea5m l\u00f2ng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i bi\u1ebft h\u01b0\u1edbng theo \u0111i\u1ec1u ngh\u0129a. T\u1eeb \u0111\u00e2y, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ee9c khoan h\u00f2a, l\u00f2ng nh\u00e2n h\u1eadu c\u1ee7a nh\u00e0 vua, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e0o gi\u1ebfng m\u00e0 u\u1ed1ng, c\u1ea5y l\u00faa m\u00e0 \u0103n, c\u00f9ng nhau y\u00ean \u1ea5m, m\u00e3i m\u00e3i l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh, h\u00e1 ch\u1eb3ng h\u01a1n m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc kia \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai c\u00e1c t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean tuy\u00ean d\u1ee5 cho c\u00e1c th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i coi vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng. Sau \u0111\u00f3, d\u00e2n h\u1ea1t L\u1ea1ng S\u01a1n xin n\u1ed9p h\u01a1n 80 c\u00e2y \u0111i\u1ec3u sang m\u00e0 t\u00ecnh nguy\u1ec7n kh\u00f4ng l\u0129nh th\u01b0\u1edfng. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 \u0111\u1ea5t r\u1eebng r\u00fa. Th\u1ed5 d\u00e2n l\u00e0m ri\u00eang nhi\u1ec1u s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, h\u00e0ng ng\u00e0y l\u1ea5y s\u0103n b\u1eafn l\u00e0m th\u00fa vui, kh\u00f4ng ch\u0103m lo l\u00e0m \u0103n ; l\u1ee1 khi b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1ee9c b\u00e1ch, kh\u00f4ng kh\u1ecfi v\u00e1c s\u00fang \u0111i theo, t\u1ef1 m\u1eafc v\u00e0o t\u1ed9i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 \u00e2n c\u1ea7n khuy\u00ean b\u1ea3o khi\u1ebfn ch\u00fang nhi\u1ec5m theo phong h\u00f3a \u201cb\u00e1n dao mua b\u00f2\u201d((1) Cung To\u1ea1i nh\u00e0 H\u00e1n l\u00e0m Th\u00e1i th\u00fa B\u1ed9t H\u1ea3i, g\u1eb7p n\u0103m \u0111\u00f3i, d\u00e2n v\u00e1c g\u01b0\u01a1m dao \u0111i tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, \u00f4ng khuy\u00ean d\u00e2n b\u00e1n g\u01b0\u01a1m \u0111i mua tr\u00e2u, b\u00e1n dao mua b\u00f2 \u0111\u1ec3 l\u00e0m ru\u1ed9ng.1). Nay ch\u00fang ch\u1ecbu v\u00e2ng m\u1ec7nh, t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c nh\u01b0 v\u1eady, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. V\u1eady n\u00ean t\u1ee9c th\u00ec chi\u1ebfu theo h\u1ea1ng s\u00fang m\u00e0 tuy\u00ean ch\u1ec9 ban th\u01b0\u1edfng, b\u1ea3o ch\u00fang r\u1eb1ng : \u0111\u00e2y l\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban \u01a1n cho \u0111\u1ec3 s\u1eafm tr\u00e2u b\u00f2 c\u00e0y b\u1eeba l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ecf \u00fd khuy\u00ean d\u00e2n tr\u1ecdng ngh\u1ec1 n\u00f4ng, kh\u00f4ng n\u00ean t\u1eeb ch\u1ed1i\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, thu\u00ea thuy\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n ch\u1edf bi\u1ec1n binh \u0111i Nam K\u1ef3 b\u1eaft gi\u1eb7c. Nay c\u00e1c thuy\u1ec1n h\u1ed9 \u0111\u1ec1u xin mi\u1ec5n tr\u1ea3 ti\u1ec1n thu\u00ea\u201d. Vua d\u1ee5 : \u201cB\u1ecdn h\u1ecd chu\u1ed9ng ngh\u0129a v\u00e0 bi\u1ebft l\u1ebd ph\u1ea3i, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen. Nh\u01b0ng c\u00e1i m\u00e0 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc thi\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ti\u1ec1n h\u00e1 n\u1ee1 l\u1ea5y thuy\u1ec1n t\u01b0 c\u1ee7a d\u00e2n sung l\u00e0m thuy\u1ec1n c\u00f4ng ? V\u1eady ph\u1ea3i g\u1ecdi ngay h\u1ecd \u0111\u1ebfn khen ng\u1ee3i v\u00e0 tr\u1ea3 ti\u1ec1n thu\u00ea theo gi\u00e1\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u xin : T\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p s\u1eafc ch\u1ec9, v\u0103n b\u1eb1ng \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec, khi xong, ph\u1ea3i \u0111em v\u1ec1 n\u1ed9p tr\u1ea3 \u0111\u1ec3 thu l\u1ea1i m\u00e0 th\u1ee7 ti\u00eau. N\u1ebfu tr\u00e1i l\u1ec7nh, s\u1ebd b\u1ecb h\u1eb7c v\u00e0 tr\u1eebng ph\u1ea1t. Ai c\u00f2n gi\u1eef b\u1ea3n n\u00e0o t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u cho mang n\u1ed9p tr\u1ea3, n\u1ebfu gi\u1ea5u, s\u1ebd b\u1eaft t\u1ed9i. L\u1ea1i n\u1eefa, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd nh\u1eefng h\u1ed3ng b\u1ea3n((2) Nh\u1eefng b\u1ea3n ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c vua ph\u00ea ch\u1eef son \u0111\u1ecf.2) c\u00f3 l\u1eddi ch\u1ec9 d\u1ee5 ch\u00e2u ph\u00ea ph\u00e1t \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tu\u00e2n h\u00e0nh, c\u0169ng xin b\u1eaft n\u1ed9p tr\u1ea3 l\u1ea1i, ho\u1eb7c qua N\u1ed9i c\u00e1c ho\u1eb7c qua B\u1ed9. N\u1ebfu x\u00e9t vi\u1ec7c c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u00e9p l\u1ea1i r\u1ed3i \u0111\u01b0a \u0111i th\u00ec cho ch\u00e9p l\u1ea1i. T\u1eeb \u0111\u00e2y, c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u1ec7 n\u00e0y thi h\u00e0nh. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh g\u1ea1o k\u00e9m, d\u00e2n kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n, c\u00f3 8 nh\u00e0 gi\u00e0u b\u1ecf c\u1ee7a ra gi\u00fap nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00fang thi\u1ebfu (2200 quan ti\u1ec1n). Quan t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean. Vua chu\u1ea9n cho ban th\u01b0\u1edfng m\u0169 \u0111\u1ed9i v\u00e0 mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n, \u0111i l\u00ednh, s\u01b0u d\u1ecbch c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Thanh Hoa c\u0169ng c\u00f3 4 nh\u00e0 gi\u00e0u b\u1ecf ti\u1ec1n ra quy\u00ean ri\u00eang (h\u01a1n 380 quan ti\u1ec1n v\u00e0 h\u01a1n 900 h\u1ed9c th\u00f3c), kh\u00f4ng b\u00e1o cho quan bi\u1ebft. Khi xong vi\u1ec7c, quan t\u1ec9nh t\u00e2u b\u00e0y. Vua chu\u1ea9n cho ban r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt \u0111\u1ec3 khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng t\u00e2u xin : D\u1ed3n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i t\u1ecbch h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng vi\u1ec7c ngh\u0129a l\u00e0m c\u01a1 T\u01b0\u1eddng ngh\u0129a, g\u1ed3m 5 \u0111\u1ed9i, chia l\u00e0m 4 ban. Ng\u01b0\u1eddi trong ban \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i trong t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng c\u00f3 4 th\u1ee7 s\u1edf Tuy\u00ean Uy, B\u00f4ng Nguy\u00ean, Th\u00f4ng B\u00ecnh, H\u00f9ng Ng\u1eef, ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Ch\u00e2n L\u1ea1p, l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u xung y\u1ebfu, m\u00e0 l\u00ednh th\u1ee7 s\u1edf c\u00f3 \u00edt, xin ph\u00e1i bi\u1ec1n binh h\u1ea1 ban chia \u0111\u00f3ng m\u1ed7i th\u1ee7 s\u1edf 30 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ee9 3 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ed5i phi\u00ean. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Cho d\u00e2n Thu\u1eadn \u0110\u1ea3o (11 th\u00f4n) t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n v\u00e0 thu\u1ebf v\u1ea3i tr\u1eafng n\u0103m nay.<\/p>\n<p>\u0110\u00e0o c\u00e1c d\u00f2ng s\u00f4ng nh\u1ecf \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean. (M\u1ed9t chi t\u1eeb x\u00e3 Kinh \u0110\u00e0o, huy\u1ec7n Giao Th\u1ee7y qua Nam Ch\u00e2n, Ch\u00e2n Ninh \u0111\u1ebfn c\u00e1c x\u00e3 thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i An ; m\u1ed9t chi t\u1eeb x\u00e3 C\u1ed5 Qu\u00e1n huy\u1ec7n Th\u1ea7n Kh\u00ea qua huy\u1ec7n Duy\u00ean H\u00e0 \u0111\u1ebfn x\u00e3 An Li\u00eam thu\u1ed9c huy\u1ec7n Th\u01b0 Tr\u00ec ; m\u1ed9t chi t\u1eeb x\u00e3 B\u1ed5ng Kh\u00ea \u0111\u1ebfn x\u00e3 H\u01b0\u01a1ng C\u00e1p huy\u1ec7n Th\u01b0 Tr\u00ec ; m\u1ed9t chi t\u1eeb x\u00e3 H\u1ea3i An, huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh C\u00f4i \u0111\u1ebfn x\u00e3 Ph\u00fa La, huy\u1ec7n Th\u1ea7n Kh\u00ea ; m\u1ed9t chi t\u1eeb th\u00f4n Th\u1ed5 Kh\u1ed1i, \u0111\u1ebfn th\u00f4n Ph\u1ea1m huy\u1ec7n Th\u1ea7n Kh\u00ea ; m\u1ed9t chi t\u1eeb x\u00e3 Th\u1ecd V\u1ef1c \u0111\u1ebfn th\u00f4n Th\u1ed5 Kh\u1ed1i huy\u1ec7n Th\u1ea7n Kh\u00ea). C\u00e1c d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u t\u00ecnh nguy\u1ec7n, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u xu\u1ea5t c\u1ee7a, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o xu\u1ea5t c\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 ban khen.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khai th\u00f4ng, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t c\u00f3 l\u1ed1i tho\u00e1t ngay. Vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y thu\u1eadn ti\u1ec7n. Thi\u00eam v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i, v\u00ec bi\u1ebft khuy\u1ebfn kh\u00edch h\u01b0\u1edbng d\u1eabn nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c. Ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u \u0111\u01b0\u1ee3c khao th\u01b0\u1edfng c\u01a1m r\u01b0\u1ee3u ; ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, t\u00f9y theo c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f3, d\u1ec5, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng tr\u1ea3 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 ng\u1ee5y H\u1eefu qu\u00e2n V\u0169 Du\u1eadt (\u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c Ph\u1ea1n B\u00e1 V\u00e0nh), \u0111em gi\u1ebft \u0111i. Th\u01b0\u1edfng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c cho ch\u1ee9c d\u1ecbch \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e0 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng d\u00e2n h\u1ea1t Nam \u0110\u1ecbnh g\u1ea7n \u0111\u00e2y t\u1ed1 gi\u00e1c ra nhi\u1ec1u gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, sai truy\u1ec1n ch\u1ec9 ban khen.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c H\u00e0 [T\u00f4ng] Quy\u1ec1n r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 d\u00e2n t\u1ed1 gi\u00e1c th\u00ec quan qu\u00e2n bi\u1ebft \u0111\u00e2u m\u00e0 b\u1eaft ? Nay nh\u00e2n vi\u1ec7c n\u00e0y m\u00e0 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng cho h\u1ecd c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch \u201cm\u01b0\u1ee3n vi\u1ec7c d\u1eddi c\u00e2y g\u1ed7 \u0111\u1ec3 n\u00eau tin th\u1ef1c\u201d ((1) T\u1ea7n Hi\u1ebfn C\u00f4ng d\u00f9ng Th\u01b0\u01a1ng \u01af\u1edfng thay \u0111\u1ed5i ph\u00e1p \u0111\u1ed9, s\u1ee3 d\u00e2n kh\u00f4ng tin, b\u00e8n d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u00e2y g\u1ed7 \u1edf c\u1eeda Nam, h\u1ea1 l\u1ec7nh : Ai \u0111em c\u00e2y \u1ea5y \u0111\u1ebfn c\u1eeda B\u1eafc, th\u00ec th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; sau c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mang \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u01b0\u1edfng \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi h\u1ee9a.1). N\u1ebfu ch\u1ec9 ti\u1ebfc m\u00f3n ph\u00ed t\u1ed5n nh\u1ecf, kh\u00f4ng ch\u1ecbu th\u01b0\u1edfng, th\u00ec h\u1ecd c\u00f3 bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ed1 gi\u00e1c, \u0111\u1ea3ng gian s\u1ebd ng\u00e0y m\u1ed9t to l\u00ean, b\u1ea5y gi\u1edd ph\u00ed t\u1ed5n v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u00f9 t\u00ednh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p h\u00e1 ch\u1eb3ng t\u1ed1n nhi\u1ec1u h\u01a1n \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng H\u1ea1o l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea t\u1eeb H\u00e0 Ti\u00ean v\u1ec1 Gia \u0110\u1ecbnh, d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u : \u201cT\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean m\u1edbi thu ph\u1ee5c, d\u00e2n trong h\u1ea1t ch\u01b0a h\u1ed3i ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y. N\u1ebfu c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1eeda sang giao cho t\u1ec9nh l\u00e0m d\u1ea7n, e trong m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y hay m\u1ed9t th\u00e1ng c\u0169ng kh\u00f4ng xong. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1ea1m th\u1eddi cho l\u00e0m th\u00eam : 1 gian kho thu\u1ed1c s\u00fang \u1edf tr\u00ean ph\u00e1o \u0111\u00e0i v\u00e0 5 gian kho ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng \u1edf trong \u0111\u1ed3n l\u1edbn. L\u1ea1i \u1edf c\u00e1i l\u0169y M\u1ea1c Thi\u00ean T\u1ee9 c\u0169, t\u1eeb ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1edd s\u00f4ng \u0111\u1ebfn ph\u00eda nam b\u00e3i bi\u1ec3n, d\u00e0i h\u01a1n 512 tr\u01b0\u1ee3ng, h\u1ec5 nh\u1eefng n\u01a1i n\u00e0o s\u1ee5t l\u1edf h\u01b0 h\u1ecfng th\u00ec cho s\u1eeda \u0111\u1eafp s\u01a1 qua l\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u1eb7t 140 l\u1ed7 ch\u00e2u mai. \u1edf cu\u1ed1i l\u0169y n\u00e0y l\u1ea1i \u0111\u1eafp ngang m\u1ed9t d\u1ea3i l\u0169y \u0111\u00e1 d\u00e0i 10 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1eb7t 9 l\u1ed7 ch\u00e2u mai, \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 cho ph\u00e1o \u0111\u00e0i. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng xong c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eeba g\u1eb7p thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0110\u1ea1o do Kinh ph\u00e1i \u0111i l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Kim D\u1eef, b\u1ecdn th\u1ea7n tr\u00edch l\u1ea5y 1 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng \u201cCh\u1ea5n uy \u0111\u1ea1i T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d v\u00e0 2 c\u1ed7 s\u00fang \u201cTh\u1eafng uy T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d, c\u00f9ng 300 vi\u00ean \u0111\u1ea1n c\u00e1c c\u1ee1, chia \u0111\u1eb7t \u1edf ph\u00e1o \u0111\u00e0i v\u00e0 \u1edf l\u0169y \u0111\u00e1. R\u1ed3i li\u1ec7u \u0111\u1ec3 ngay l\u1ea1i \u0111\u1ea5y 1000 binh d\u00f5ng \u0111\u1ec3 theo t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u00f3ng gi\u1eef ; c\u00f2n bao nhi\u00eau mang h\u1ebft v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh\u201d. Vua ph\u00ea : \u201cL\u00e0m th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i qu\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c Xi\u00eam \u1edf ph\u1eadn r\u1eebng Giang Th\u00e0nh. L\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u ri\u00eang t\u00e2u l\u00ean. [Vua] sai th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c \u1ea5y 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cL\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, gi\u1eb7c Xi\u00eam b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, \u0111ang \u0111\u00eam tr\u1ed1n v\u1ec1. D\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a ch\u00fang c\u00f2n l\u1ea9n l\u00fat ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00edt. Ph\u1ea3i truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i hi\u1ec3u th\u1ecb cho kh\u1eafp : b\u1ea5t lu\u1eadn quan v\u0103n, quan v\u00f5, d\u00e2n hay binh, h\u1ec5 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch th\u1ef1c gi\u1eb7c Xi\u00eam, c\u0169ng chi\u1ec3u theo l\u1ec7 tr\u00ean, c\u1ee9 m\u1ed7i ph\u1ea1m, th\u01b0\u1edfng 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; n\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng ; n\u1ebfu l\u00e0 t\u01b0\u1edbng to th\u00ec c\u1ee9 theo th\u1ee9 b\u1eadc t\u0103ng th\u00eam l\u00ean. Nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u01b0u t\u00e2m d\u00f2 b\u1eaft, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0o l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean, ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, m\u1eadt ph\u00e1i sang Xi\u00eam d\u00f2 xem tin t\u1ee9c \u0111\u1ed9ng t\u0129nh trong n\u01b0\u1edbc \u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, v\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u1eefng to\u00e1n b\u1ea1i binh c\u1ee7a h\u1ecd v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc ra sao, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, sau khi h\u1eefu s\u1ef1, c\u00f4ng vi\u1ec7c r\u1ea5t b\u1eadn, b\u00e8n s\u1eafc sai ph\u00e0m nh\u1eefng bi\u1ec1n binh theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u00e3 d\u1ed3n th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u01b0u ban, gia \u01a1n cho t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 3 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 5, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng. Ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, ch\u1edd khi c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ec9nh \u0111\u1ee1 b\u1eadn, s\u1ebd l\u1ea1i theo l\u1ec7 c\u0169.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cV\u1eeba \u0111\u00e2y, v\u00ec th\u1ea5y b\u1ecdn gi\u1eb7c y\u00eau nghi\u1ec7t s\u00f3t l\u1ea1i \u1edf Phi\u00ean An \u0111\u00e3 l\u00e2m v\u00e0o th\u1ebf m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t th\u00eam c\u00f9ng qu\u1eabn, v\u00e0 quan qu\u00e2n t\u1eadp h\u1ee3p hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u00f4ng, n\u00ean \u0111\u00e3 sai s\u1edbm ph\u1ea3i ra l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh th\u00e0nh. V\u1eady b\u1ea5y l\u00e2u ch\u01b0a th\u1ea5y b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta tr\u00f4ng ng\u00f3ng qu\u00e1 ch\u1eebng ! V\u1eady nghi\u00eam s\u1ee9c cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n c\u1ea7n l\u1ea5y s\u1ef1 b\u00e1o \u0111\u1ec1n \u01a1n n\u01b0\u1edbc l\u00e0m tr\u1ecdng, ph\u1ea3i \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1ed1c th\u00fac \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, \u0111\u1eebng ng\u1ea1i m\u0169i t\u00ean h\u00f2n \u0111\u1ea1n. L\u1ea1i c\u1ea7n ph\u1ea3i nghi\u00eam minh k\u1ef7 lu\u1eadt : n\u1ebfu b\u1ed9 t\u01b0\u1edbng n\u00e0o nh\u00fat nh\u00e1t ch\u00f9n l\u1ea1i, th\u00ec cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111em ch\u00e9m ngay, \u0111\u1ec3 rao cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ; t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh n\u1ebfu nh\u00fat nh\u00e1t ch\u00f9n l\u1ea1i, th\u00ec cho b\u1ed9 t\u01b0\u1edbng c\u0169ng mang ch\u00e9m ngay. M\u1ed9t khi \u0111\u00e3 nghe c\u00f3 t\u01b0\u1edbng l\u1ec7nh, b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ea5n c\u00f4ng, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ch\u1ec9 c\u00f3 ti\u1ebfn, kh\u00f4ng c\u00f3 lui. N\u1ebfu tr\u00e8o th\u00e0nh l\u1ea7n \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec l\u1ea1i l\u1ea7n th\u1ee9 hai; l\u1ea7n th\u1ee9 hai kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec l\u1ea1i l\u1ea7n th\u1ee9 ba, c\u1ee9 ti\u1ebfn nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng qu\u1ea3n l\u00e0 bao nhi\u00eau l\u1ea7n, c\u1ed1t cho k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u1eddi tr\u00e8o l\u00ean tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i d\u00ecu d\u1eaft ng\u01b0\u1eddi l\u00ean sau ; ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn sau th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi tr\u00e8o l\u00ean tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng ph\u1ea3i k\u1ebf ti\u1ebfp l\u00ean ngay. H\u1ec5 ai ngo\u00e1i tr\u00f4ng nghe ng\u00f3ng s\u1ebd b\u1ecb ch\u00e9m \u0111\u1ea7u l\u1eadp t\u1ee9c.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, kh\u00ed c\u1ee5 ch\u1ed1ng gi\u1eef c\u1ee7a gi\u1eb7c ch\u1eb3ng qua l\u00e0 ch\u00f4ng tre, g\u1ed7 v\u00e0 \u0111\u00e1. N\u1ebfu qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn s\u00e1t ch\u00e2n th\u00e0nh th\u00ec s\u00fang l\u1edbn, s\u00fang nh\u1ecf c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u1ec1u th\u00e0nh v\u00f4 d\u1ee5ng ; m\u00e0 nh\u1eefng kh\u00ed c\u1ee5 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh c\u1ee7a ta nh\u01b0 \u0111\u1ea1i ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i, \u0111\u1ea1i b\u00e1c t\u1eed, \u0111\u1ea1i h\u1ecfa ph\u00e1o cho ch\u00ed \u1ed1ng phun l\u1eeda, \u0111u\u1ed1c l\u1eeda \u0111\u1ec1u r\u1ea5t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. N\u1ebfu ch\u1ecbu nghi\u00eam t\u00fac tu\u00e2n theo ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 ch\u1ec9 b\u1ea3o trong d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00e9o th\u1ec3 theo m\u00e0 thi h\u00e0nh v\u00e0 nghi\u00eam s\u1ee9c t\u01b0\u1edbng s\u0129, binh d\u00f5ng c\u0169ng li\u1ec1u ch\u1ebft k\u00ean m\u00ecnh nhau m\u00e0 leo l\u00ean, th\u00ec nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd kh\u00f4ng th\u1eafng. Hu\u1ed1ng h\u1ed3, s\u1ed1 g\u1ed7, \u0111\u00e1, gi\u1eb7c tr\u1eef \u0111\u1ec3 phong ng\u1ef1 ch\u1ec9 c\u00f3 h\u1ea1n, m\u1ed9t khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ea9y c\u1ea3 xu\u1ed1ng, th\u1ebf t\u1ea5t kh\u00f4ng k\u1ecbp ch\u1ea5t th\u00e0nh \u0111\u1ed1ng ngay, qu\u00e2n ta l\u1ea1i do \u0111\u00f3 m\u00e0 tr\u00e8o l\u00ean th\u00e0nh c\u00e0ng d\u1ec5.<\/p>\n<p>\u201cN\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00e3 m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, s\u1edf d\u0129 ch\u01b0a h\u1ea1 ngay \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 v\u00ec hi\u1ec7u l\u1ec7nh th\u1ed1ng nh\u1ea5t v\u00e0 ch\u1ee3t ti\u1ebfn l\u1ea1i v\u1ed9i lui. N\u1ebfu nay \u0111\u1ed3ng t\u00e2m h\u1ee3p l\u1ef1c, x\u00f4ng th\u1eb3ng l\u00ean m\u1ed9t h\u01a1i th\u00ec l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc n\u1ebfu ch\u01b0a l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea7n sau nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh c\u0169ng ph\u1ea3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. S\u1ef1 th\u1ebf quy\u1ebft nhi\u00ean nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1edb l\u1ea1i sai l\u1ea7m l\u1ea7n n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, b\u1ea5m \u0111\u1ed1t tay, th\u00e1ng 3 \u0111\u00e3 h\u1ebft, ti\u1ebft \u0111\u00e3 sang h\u00e8, n\u1ebfu l\u1ea1i l\u1ea7n ch\u1ea7n k\u00e9o d\u00e0i ng\u00e0y gi\u1edd, g\u1eb7p \u0111\u1ee3t m\u01b0a \u0111\u1ebfn, n\u01b0\u1edbc h\u00e0o \u0111\u1ea7y v\u00e0 s\u00e2u, th\u00ec v\u01b0\u1ee3t qua c\u00e0ng th\u00eam kh\u00f3. Ph\u1ea3i t\u00ednh s\u1edbm \u0111i ! B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1ecdn Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u1ecbu \u01a1n n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u0111\u00e3 n\u1eb7ng, nay nh\u00e2n s\u1ef1 \u1ee7y th\u00e1c c\u1ea7m qu\u00e2n d\u1eb9p gi\u1eb7c, n\u1eb7ng n\u1ec1 to l\u1edbn bi\u1ebft bao ! C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p s\u1ef1 \u0111\u00e3i ng\u1ed9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u1eb9 b\u1edbt m\u1ed1i lo ngh\u0129 c\u1ee7a vua cha.<\/p>\n<p>\u201cNay cho ph\u00e9p c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 li\u1ec7u x\u00e9t ; n\u1ebfu c\u00f2n kh\u1ecfe m\u1ea1nh c\u00f3 th\u1ec3 ra s\u1ee9c gi\u00fap tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u r\u00f5, m\u1ed9t m\u1eb7t c\u00e1ng \u0111\u00e1ng l\u1ea5y tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ec3 toan t\u00ednh cho th\u00e0nh c\u00f4ng ; n\u1ebfu t\u1ef1 x\u00e9t m\u00ecnh gi\u00e0 tu\u1ed5i y\u1ebfu th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1ea1i g\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ec3 ta xu\u1ed1ng d\u1ee5 c\u1eed vi\u00ean kh\u00e1c thay c\u00f4ng vi\u1ec7c, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh h\u1eb9n ng\u00e0y d\u00e2ng c\u00f4ng. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4m m\u00e3i tr\u1ecdng tr\u00e1ch, r\u1ed3i c\u1ee9 vi\u1ec7c \u1ef3 th\u1ea7n x\u00e1c, ng\u1ed3i \u0103n kh\u00f4ng, ch\u1eb3ng \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc ! V\u00ec nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 tr\u00e1i c\u00e1i \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u00f4i, ph\u1ee5 \u01a1n s\u00e2u c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u00e0 ta c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u01a1n khoan th\u1ee9 cho \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay \u0111\u00e3 \u00e2n c\u1ea7n b\u1ea3o r\u00f5, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean n\u1eb1m \u0111\u00eam t\u1ef1 v\u1ea5n t\u00e2m suy ngh\u0129 m\u00e0 c\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean !\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i sai T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n mang theo th\u1ecb v\u1ec7, ch\u1ea1y ng\u1ef1a tr\u1ea1m, \u0111em h\u1ed3ng b\u1ea3n t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 tuy\u00ean th\u1ecb. B\u1ecdn n\u00e0y \u1edf l\u1ea1i m\u1ea5y ng\u00e0y, h\u1ecfi r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh, t\u1ee9c th\u00ec v\u1ec1 Kinh t\u00e2u l\u1ea1i. S\u1edb v\u0103n c\u1ee7a c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n c\u0169ng li\u1ec1n \u0111\u1ebfn n\u00f3i : \u201cTham t\u00e1n H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea v\u00e0 T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh t\u1eeb Nam Vang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng nhau h\u1ed9i b\u00e0n tr\u00f9 t\u00ecnh c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cGi\u1eb7c \u0111\u00e3 kh\u1ed1n c\u00f9ng nh\u01b0 th\u1ebf sao kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh g\u1ea5p ? \u0110\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 \u0111\u1ed1c th\u00fac r\u1ed3i \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang t\u00e2u : \u201cQuan Phi\u00ean tham ch\u00ednh b\u00e1o r\u1eb1ng t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri t\u1eeb Ch\u00e2n L\u1ea1p r\u00fat v\u1ec1 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, c\u00f3 \u0111\u1ed9 3000 qu\u00e2n, chia l\u00e0m 4 n\u01a1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef. V\u00e0 em vua Xi\u00eam l\u00e0 Th\u00f4n Kha Long Danh H\u00f2a t\u1eeb V\u1ecdng C\u00e1c \u0111em 2000 qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng B\u00e0n Kh\u01b0\u01a1ng (t\u00ean \u0111\u1ea5t) truy\u1ec1n h\u1ecbch gi\u1ee5c Ch\u1ea5t Tri v\u1ec1. Ch\u1ea5t Tri kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u1ec1, n\u00f3i r\u1eb1ng qu\u00e2n c\u1ee7a ta kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00ec n\u00f3 c\u0169ng \u0111\u1ebfn l\u1ea5y Ch\u00e2n L\u1ea1p, th\u1ec1 ch\u1eb3ng v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. Ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb thua \u0111au, tr\u1ed1n ch\u1ea1y, s\u1ee3 qu\u00e2n ta \u0111u\u1ed5i c\u00f9ng, h\u1ecfi t\u1ed9i, cho n\u00ean hu\u00eanh hoang \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf B\u00e0n Kh\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 l\u00fd. C\u00f2n nh\u01b0 Ch\u1ea5t Tri n\u00f3i th\u1ec1 l\u1ea5y Ch\u00e2n L\u1ea1p, ch\u1eb3ng ch\u1ecbu v\u1ec1 Xi\u00eam, ch\u1eb3ng qua n\u00f3 s\u1ee3 b\u1ea1i tr\u1eadn tr\u1edf v\u1ec1, ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfm x\u1ec9a \u0111\u1ebfn n\u1eefa, n\u00ean th\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1eeba b\u1ecbp m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 th\u00f4i. Tuy v\u1eady, vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u bi\u00ean gi\u1edbi, th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u00ean tr\u1ec5 n\u1ea3i. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho quan Phi\u00ean l\u00ednh Phi\u00ean \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ph\u1ee7 L\u1eadt v\u00e0 B\u00f4ng Xui \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam c\u1ea9n\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cLi\u1ec7u \u0111o\u00e1n k\u1ebb \u0111\u1ecbch nh\u01b0 v\u1eady th\u1ef1c \u0111\u00fang kh\u1edbp, r\u1ea5t h\u1ee3p \u00fd ta. Ph\u00eda ta ch\u1ec9 n\u00ean c\u1ee9 im h\u01a1i l\u1eb7ng ti\u1ebfng, m\u00e0 chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n s\u00e0ng, l\u00e2u ng\u00e0y ch\u00fang m\u1ecfi m\u1ec7t, t\u1ef1 kh\u1eafc quay v\u1ec1 s\u00e0o huy\u1ec7t\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cT\u1ec9nh An Giang m\u1edbi l\u1eadp, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, ng\u01b0\u1eddi \u00edt, l\u1ea1i \u1edf v\u00e0o n\u01a1i xung y\u1ebfu gi\u1eefa hai ng\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng H\u00e0 Ti\u00ean \u2013 Nam Vang, binh l\u1eeda m\u1edbi y\u00ean, th\u00e0nh tr\u00ec ch\u01b0a v\u1eefng, c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1eadn r\u1ed9n. V\u1eady m\u00e0 c\u00e1c c\u01a1 binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecf tr\u1ed1n, hi\u1ec7n s\u1ed1 kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, s\u1ee3 khi \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ee5ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng l\u00ednh \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n khi tr\u01b0\u1edbc, d\u1ed3n l\u1ea1i th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, cho l\u1ec7 thu\u1ed9c h\u1ea1t kh\u00e1c nh\u01b0 hai c\u01a1 \u0110\u1ecbnh th\u1eafng T\u1ea3, H\u1eefu v\u00e0 Th\u1ee7y c\u01a1 Bi\u00ean H\u00f2a, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc trong h\u1ea1t [An Giang]. Nay xin r\u00fat v\u1ec1 cho theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i \u0111\u1ec3 t\u1ef1 ph\u00f2ng th\u1ee7 l\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201c\u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft. Cho l\u00e0m theo \u0111i\u1ec1u th\u1ec9nh c\u1ea7u\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang mang 100 bi\u1ec1n binh \u0111i V\u1ecb Xuy\u00ean \u0111\u00f3n \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u : \u201c\u0110\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1t mu\u1ed1i, g\u1ea1o cho t\u1ea3i theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 v\u00e0 \u1ee7y thu\u1ed9c vi\u00ean chia nhau \u0111i V\u1ecb Xuy\u00ean, \u0110\u1ea1i Man, mua g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng v\u1edbi gi\u00e1 th\u1ecfa thu\u1eadn, r\u1ed3i tu\u1ef3 ti\u1ec7n ch\u1ee9a l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n v\u1eadn theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. Nh\u01b0ng t\u1eeb t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i ng\u0103n c\u00e1ch, vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y th\u00ec ph\u1ea3i \u0111i ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng th\u00e1c nguy hi\u1ec3m, kh\u00f4ng kh\u1ecfi ch\u1eadm tr\u1ec5. Nay \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn l\u00ean V\u1ecb Xuy\u00ean, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ch\u1eafc \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1ea7n t\u1ee5 t\u1eadp. V\u1eady xin \u1edf ven \u0111\u01b0\u1eddng, t\u1eeb qu\u00e3ng B\u00ecnh Sa, Ph\u00f9 Loan tr\u1edf l\u00ean, t\u00ednh \u0111\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1eb7t tr\u1ea1m, l\u1ea5y d\u00e2n phu \u1ee9ng tr\u1ef1c, r\u1ed3i tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft sai th\u1ed5 d\u00f5ng \u1edf H\u00e0m Y\u00ean, Thu Ch\u00e2u \u0111\u00e0i t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng, mu\u1ed1i, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn trong qu\u00e2n \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng. C\u00f2n t\u1eeb An Bi\u00ean \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung c\u0169ng c\u1ee9 theo c\u00e1ch \u1ea5y t\u00f9y ti\u1ec7n m\u00e0 l\u00e0m\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u2013 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00f4n M\u00e3 Lang, t\u00e2u tr\u00ecnh v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n th\u1ee9 : \u201c\u2026 Qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, gi\u1eb7c th\u1ea5y b\u00f3ng gi\u00f3, b\u1ecf \u0111\u1ed3n tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. V\u1eeba r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c tin Tr\u1ea7n V\u0103n \u00e1n b\u1ea1i tr\u1eadn, h\u1ecfi ra th\u00ec ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 cho bi\u1ebft \u0111\u00f3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Kh\u00f4i con t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nga, m\u1edbi l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean. Khi ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ti\u1ec5u, th\u00ec n\u00f3 \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00e2u m\u00e0 \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. L\u1ea1i ti\u1ebfp tin b\u00e1o t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u01b0u Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ho\u00e0ng Trinh Tuy\u00ean t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ed3ng l\u00f5a h\u01a1n 1.000 t\u00ean, t\u1eeb L\u1ee5c An \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u0111\u1ecba h\u1ea1t t\u1ed5ng L\u00e2m \u0110\u01b0\u1eddng. Nay \u0111\u1ea1i binh s\u1eafp t\u1edbi An Bi\u00ean, gi\u1eb7c \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc t\u1ea5t kh\u00f3 r\u00fat ch\u1ea1y. N\u1ebfu m\u1eb7c kh\u00f4ng h\u1ecfi \u0111\u1ebfn, e ch\u00fang l\u1ea5n v\u00e0o v\u00f9ng gi\u1eefa V\u1ecb Xuy\u00ean th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ta s\u1ebd kh\u00f3 th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng. V\u1eady xin ph\u00e1i m\u1ed9t vi\u00ean quan to \u1edf g\u1ea7n mi\u1ec1n, mang m\u1ed9t \u0111\u1ea1o tr\u1ecdng binh, qua l\u1ed1i Thu Ch\u00e2u v\u00e1t th\u00eam th\u1ed5 d\u00f5ng, l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng L\u1ee5c Y\u00ean, r\u1ed3i t\u00f9y li\u1ec7u ho\u1eb7c v\u1ed7 v\u1ec1, ho\u1eb7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p cho \u0111\u1ee9t m\u1ed1i lo qu\u00e2n gi\u1eb7c th\u1eeba h\u01b0 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u ph\u00eda sau. L\u1ea1i n\u1eefa, \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc h\u1eb9n do \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man v\u00f2ng ra ph\u00eda tr\u00ean An Bi\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y c\u1ee7a gi\u1eb7c. Nay C\u00f4ng Tr\u1ee9 b\u1eadn vi\u1ec7c m\u00e3i \u1edf C\u00f4n L\u00f4n, kh\u00f4ng ti\u1ec7n ch\u1edd m\u00e3i, n\u00ean th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y gi\u1edd chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u00e1nh l\u1ea5y An Bi\u00ean. Duy c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ec1u r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n. S\u1ed1 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng do t\u1ec9nh ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi t\u1ea3i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, t\u1edbi trong qu\u00e2n hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 180 ph\u01b0\u01a1ng. Khi h\u00e0nh qu\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1eebng kh\u1ea9n s\u1ee9c \u0111i mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u1edbi gi\u00e1 th\u1ecfa thu\u1eadn, nh\u01b0ng d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f2n ch\u1ea1y ch\u01b0a v\u1ec1, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i ch\u1edd l\u1ea1i m\u1ed9t v\u00e0i ng\u00e0y m\u1edbi mua \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ch\u1ee5c ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 c\u1ea7n d\u00f9ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 l\u1eafm, r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m lo ng\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y thu th\u1eadp d\u01b0 \u0111\u1ea3ng chia nhau ch\u1ed1ng c\u1ef1. Quan qu\u00e2n tho\u1ea1t \u0111\u1ebfn, ch\u00fang li\u1ec1n b\u1ecf tr\u1ea1i tr\u1ed1n ch\u1ea1y. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ee5 t\u1eadp \u1edf L\u1ee5c Y\u00ean ch\u1eb3ng qua c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 l\u00e9n l\u00fat \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf n\u01a1i r\u1eebng n\u00fai v\u1ee5ng tr\u1ed9m ph\u00e1t ra, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng l\u1ea5y l\u00e0m lo ng\u1ea1i. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111i xa, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u00e0 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng s\u1eb5n s\u00e0ng \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng ph\u00eda sau. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m trong s\u1ed1 bi\u1ec1n binh H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, li\u1ec7u l\u01b0u m\u1ed9t \u00edt \u0111\u00f3ng gi\u1eef, c\u00f2n bao nhi\u00eau giao cho qu\u1ea3n c\u01a1 mang \u0111i, l\u1ea1i v\u00e1t th\u00eam th\u1ed5 d\u00f5ng \u1edf Thu Ch\u00e2u, cho g\u1ea5p theo l\u0169 H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m, ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i h\u1ed9 v\u1ec7 vi\u1ec7c t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho L\u00e3nh binh \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y mang 100 l\u00ednh t\u1ec9nh c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ed1 th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u00e3 g\u1ecdi th\u00eam tr\u01b0\u1edbc, l\u00ean mau Tuy\u00ean Quang, chuy\u1ec3n t\u1edbi qu\u00e3ng gi\u1eefa ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean, cai qu\u1ea3n c\u1ea3 binh d\u00f5ng \u1edf t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, Tuy\u00ean Quang \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 h\u1ed9 v\u1ec7 vi\u1ec7c t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i ph\u1ea3i t\u00f9y c\u01a1 m\u00e0 ph\u00f2ng ng\u1eeba \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, n\u1ebfu m\u1ed9t khi th\u1ea5y ch\u00fang ch\u1edbm n\u1ed5i l\u00ean, th\u00ec ph\u1ea3i di\u1ec7t s\u1ea1ch ngay \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a \u0111\u1ea1i binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb khi \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang xu\u1ea5t ph\u00e1t \u0111\u1ebfn nay, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u00e3 t\u00e2u b\u00e1o hai l\u1ea7n, c\u00f2n \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u00e3 l\u00e2u ch\u01b0a th\u1ea5y tin g\u00ec, khi\u1ebfn ta tr\u00f4ng ng\u00f3ng ph\u1ea3i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u1eadp t\u1ee9c t\u00ecm r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c th\u00fac binh d\u00f5ng s\u1edbm tr\u1eeb cho xong \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf m\u1ed9t d\u1ea3i C\u00f4n L\u00f4n, r\u1ed3i t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed9i binh v\u1edbi L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c. B\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u01b0u t\u00e2m h\u01a1n n\u1eefa \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c h\u1ed9 v\u1ec7 qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 t\u00ecm m\u1ecdi c\u00e1ch l\u00e0m cho c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, ho\u1eb7c mang theo nhi\u1ec1u ti\u1ec1n b\u1ea1c, b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111\u1eaft r\u1ebb, ti\u1ec7n \u0111\u00e2u mua \u0111\u1ea5y, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thi\u1ebfu th\u1ed1n. Th\u1ebf l\u00e0 m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc hay nh\u1ea5t\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng \u2013 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ed5 ph\u1ec9 trong t\u1ec9nh h\u1ea1t l\u00e0 l\u0169 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Bang, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u00e1t v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Lung, n\u0103m ngo\u00e1i, \u0111\u1ed3ng l\u00f5a v\u1edbi l\u0169 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i v\u00e0 t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n tr\u00e1nh l\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Qu\u1ebf \u1edf Ninh B\u00ecnh, d\u1ea5y lo\u1ea1n. Sau nh\u00e2n quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u00fang l\u1ea9n tr\u1ed1n, s\u1ed1ng v\u1ee5ng tr\u1ed9m, \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a t\u00ean n\u00e0o b\u1ecb x\u1eed \u00e1n. N\u0103m nay c\u00e1c v\u1ee5 c\u01b0\u1edbp x\u1ea3y \u1edf Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec1u do b\u1ecdn ch\u00fang l\u00e9n l\u00fat g\u00e2y ra, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea3ng n\u00e0o kh\u00e1c. V\u1ea3 l\u1ea1i, hai huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, v\u1ec1 h\u00ecnh th\u1ebf n\u00fai r\u1eebng tuy kh\u00f4ng cao nh\u01b0 S\u01a1n \u00c2m, nh\u01b0ng v\u1ec1 hi\u1ec3m tr\u1edf, s\u01a1n lam, ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed, hang \u0111\u00e1 l\u1edfm ch\u1edfm tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p th\u00ec c\u0169ng nh\u01b0 S\u01a1n \u00c2m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, sau khi thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0ng S\u01a1n v\u00e0 Ph\u1ed1 C\u00e1t, quan qu\u00e2n ch\u1ec9 th\u00e1m n\u00e3 \u1edf v\u00f9ng r\u1eebng \u0111\u1ea5t b\u1eb1ng, ch\u01b0a t\u1eebng l\u00f9ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a ch\u00fang. Cho n\u00ean ch\u00fang l\u1ea1i li\u00ean k\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi nhau, m\u01b0u \u0111\u1ed3 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t phen \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u1ef1c m\u1ea1nh th\u00ec d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean. Nay B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u \u0111\u1ecba th\u1ebf, d\u00e2n t\u00ecnh v\u00f9ng \u1ea5y, xin cho y \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ec9nh 2 th\u00e1ng, c\u00f9ng L\u00e3nh binh V\u0169 V\u0103n Hu\u00e2n v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n B\u00ecnh mang 700 bi\u1ec1n binh v\u00e0 2.000 th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn 2 huy\u1ec7n \u1ea5y, c\u00f9ng v\u1edbi t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh h\u1ed9i ti\u1ec5u, sao cho tr\u1eeb t\u1eadn g\u1ed1c r\u1ec5, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t l\u1ea1i m\u1ed9t m\u1ed1ng !\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y v\u00e0 cho Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng \u1edf l\u1ea1i t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i, mang 700 bi\u1ec1n binh v\u00e0 3 th\u1edbt voi tr\u1eadn, ti\u1ebfn l\u00ean Th\u00e1i Nguy\u00ean, d\u1eb9p gi\u1eb7c. R\u00fat L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Di nguy\u00ean ph\u00e1i khi tr\u01b0\u1edbc, tr\u1edf v\u1ec1 gi\u1eef th\u00e0nh B\u1eafc Ninh.<\/p>\n<p>B\u1ecdn \u00e1c Man \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e9n xu\u1ed1ng ngu\u1ed3n Tr\u00e0 V\u00e2n, b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a r\u1ed3i \u0111i. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vi\u00ean th\u1ee7 ng\u1ef1 \u1edf \u0111\u1ea5y b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, quan t\u1ec9nh b\u1ecb gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p, v\u00e0 bu\u1ed9c ph\u1ea3i n\u00e3 b\u1eaft gi\u1eb7c theo \u0111\u00fang h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t sau tr\u1eadn thi\u00ean tai n\u0103m ngo\u00e1i, nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f2n kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n\u201d. Vua d\u1ee5 cho ph\u00e9p l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1t ch\u1ea9n \u1edf ph\u00eda ngo\u00e0i t\u1ec9nh th\u00e0nh, r\u1ed3i sai t\u1eadp h\u1ee3p d\u00e2n ngh\u00e8o l\u1ea1i, li\u1ec7u ph\u00e1t ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, ch\u1ea9n c\u1ea5p m\u1ed9t th\u00e1ng (M\u01b0\u1eddi ng\u00e0y ph\u00e1t ch\u1ea9n m\u1ed9t l\u1ea7n : c\u1ef1c ngh\u00e8o, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 3 uy\u1ec3n g\u1ea1o v\u00e0 3 ti\u1ec1n ; ngh\u00e8o v\u1eeba, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 2 uy\u1ec3n g\u1ea1o v\u00e0 2 ti\u1ec1n. Tr\u1ebb nh\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t m\u1ed9t n\u1eeda).<\/p>\n<p>Ch\u1eefa l\u1ea1i chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn \u201cUy Ph\u01b0\u1ee3ng\u201d. V\u00ec thuy\u1ec1n n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb v\u1ea5p v\u00e1p nhi\u1ec1u l\u1ea7n, n\u00ean cho \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 \u201cLinh Ph\u01b0\u1ee3ng\u201d. C\u00f3 t\u00ean l\u00ednh th\u1ee7y l\u1ea5y c\u1eafp d\u1ea7u r\u00e1i d\u00f9ng s\u1eeda thuy\u1ec1n t\u01b0. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, giao b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t tr\u1ecb. B\u1ed9 C\u00f4ng t\u1ef1 x\u00e9t l\u00e0 s\u01a1 su\u1ea5t, d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f4ng vi\u1ec7c B\u1ed9 r\u1ea5t b\u1eadn r\u1ed9n, m\u00e0 c\u00f4ng x\u01b0\u1edfng \u1ea5y tr\u00f4ng nom kh\u00f4ng xu\u1ec3, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1i roi d\u00e0i kh\u00f4ng t\u1edbi b\u1ee5ng ng\u1ef1a. V\u1eady h\u1eb5ng mi\u1ec5n x\u00e9t x\u1eed. T\u1eeb nay, nh\u1ea5t thi\u1ebft m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e2n nh\u1eafc v\u00e1t li\u1ec7u, t\u00ednh to\u00e1n nh\u00e2n c\u00f4ng, v\u00e0 l\u01b0u t\u00e2m ki\u1ec3m so\u00e1t. Ph\u00e0m c\u00e1c th\u1ee9 xu\u1ea5t nh\u1eadp linh tinh, d\u1ea7u t\u1eeb v\u1eadt nh\u1ecf nh\u01b0 \u0111\u1ea7u tre, m\u1ea1t c\u01b0a, c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1eafp nh\u1eb7t l\u1ef1a d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c th\u00edch h\u1ee3p, kh\u00f4ng n\u00ean v\u1ed9i nghe b\u1ecdn ch\u1ee7 th\u1ee7 m\u00e0 b\u1ecf l\u00e0m c\u1ee7i \u0111\u00f3m, phao ph\u00ed. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c vi\u1ec7c chi, ph\u00e1t, l\u0129nh, n\u1ed9p, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ki\u1ec3m x\u00e9t cho r\u00e0nh m\u1ea1ch, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 l\u00ednh, th\u1ee3 v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch ch\u1ea5m m\u00fat x\u1ebbo x\u00e9n. N\u1ebfu c\u00f2n nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ch\u1ecbu xem x\u00e9t, s\u1ebd giao \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u00e0i \u1edf Kinh v\u00e0 \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i \u0111\u00e0i, An H\u1ea3i \u0111\u00e0i \u1edf Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng c\u00e1c \u0111\u00e0i n\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u00e0nh tr\u00ec, tr\u1ea5n ng\u1eef h\u00f9ng m\u1ea1nh \u1edf b\u1edd bi\u1ec3n kh\u00e1c h\u1eb3n v\u1edbi c\u00e1c ph\u00e1o \u0111\u00e0i kh\u00e1c, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho g\u1ecdi l\u00e0 th\u00e0nh. Sau \u0111\u00f3 sai \u0111\u1ed5i ph\u00e1t \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng cho 3 th\u00e0nh n\u00f3i tr\u00ean. Ba t\u1ea5n s\u1edf ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n l\u00e0 \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, \u0110\u1ea1i Chi\u00eam v\u00e0 \u0110\u1ea1i \u00c1p \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ph\u00e1t ki\u1ec1m \u0111\u1ed3ng, v\u00e0 th\u00eam 2 ch\u1eef \u201cH\u1ea3i Kh\u1ea9u\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n<\/a> CXXIV \u2013 124<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t, l\u00e0m l\u1ec5 H\u1ea1 h\u01b0\u1edfng ((1) L\u1ec5 t\u1ebf t\u1ed5 ti\u00ean nh\u00e0 vua v\u00e0o \u0111\u1ea7u m\u00f9a h\u1ea1.1).<\/p>\n<p>T\u00f2a Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m t\u00e2u xin ghi th\u00eam kh\u00ed h\u1eadu n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u00e0o l\u1ecbch. Vua y cho.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c t\u1ec9nh ven bi\u1ec3n \u0111\u00f3ng h\u1ea1ng thuy\u1ec1n nhanh nh\u1eb9.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ven bi\u1ec3n khi g\u1eb7p vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p, duy d\u00f9ng lo\u1ea1i thuy\u1ec1n nhanh nh\u1eb9 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c nh\u1ea5t. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c h\u1ea1t s\u1edf t\u1ea1i, t\u00f9y theo c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u hay \u00edt, l\u1ea5y kho\u1ea3n chi c\u1ee7a ti\u1ec1n c\u00f4ng, \u0111\u00f3ng v\u00e0i ba chi\u1ebfc. R\u1ed3i m\u1ed9 d\u00e2n ven bi\u1ec3n l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i v\u00e0 th\u1ee7y th\u1ee7, m\u1ed7i thuy\u1ec1n c\u00f3 \u0111\u1ed9 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 20 ng\u01b0\u1eddi, l\u1eadp l\u00e0m \u0111\u1ed9i th\u1ee7y binh c\u1ee7a t\u1ec9nh. Khi v\u00f4 s\u1ef1, cho h\u1ecd v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n ; khi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp, vi\u1ec7c tu\u1ea7n ti\u1ec5u, vi\u1ec7c th\u00f4ng b\u00e1o ho\u1eb7c vi\u1ec7c chuy\u00ean ch\u1edf ch\u00fat \u00edt \u0111\u1ed3 v\u1eadt th\u00ec d\u00f9ng \u0111\u1ebfn thuy\u1ec1n n\u00e0y\u201d. R\u1ed3i may ph\u00e1t cho c\u1edd hi\u1ec7u (c\u1edd d\u00f9ng v\u1ea3i v\u00e0ng \u0111\u1ec1 m\u1ea5y ch\u1eef : \u201cThuy\u1ec1n c\u00f4ng t\u1ea5n s\u1edf m\u1ed7\u201d).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Thanh Hoa c\u00f3 \u0111\u1ed9 50 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb v\u00f9ng Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam. Cho d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 bi\u1ec1n hai t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh h\u1ee3p s\u1ee9c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf huy\u1ec7n V\u0103n Giang, b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 30 t\u00ean ph\u1ea1m v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u kh\u00ed gi\u1edbi. Quan t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u. Vua khen v\u00e0 th\u01b0\u1edfng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 \u0111i b\u1eaft \u1ea5y.<\/p>\n<p>Ng\u00f4 V\u0103n Giai, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ch\u00ednh v\u00f5, th\u0103ng th\u1ee5 V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c Qu\u1ea3n c\u01a1 ;<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ecbnh, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung nhu\u1ec7, th\u0103ng th\u1ee5 Qu\u1ea3n c\u01a1 ;<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng V\u0103n Quy\u1ebfn, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eadu nhu\u1ec7 gi\u1eef \u0111\u1ed3n An X\u00e3, th\u0103ng th\u1ee5 Qu\u1ea3n c\u01a1, v\u00e0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed9t c\u1ea5p qu\u00e2n c\u00f4ng ;<\/p>\n<p>T\u00f4n Th\u1ea5t Loan, th\u1ef1 Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n nhu\u1ec7, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ngay ch\u1ee9c Qu\u1ea3n c\u01a1 ;<\/p>\n<p>L\u00ea Thanh Bi\u1ec3u, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung ki\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 Qu\u1ea3n c\u01a1 ;<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00fa, Qu\u1ea3n ph\u1ee7 B\u00ecnh Giang, th\u0103ng th\u1ee5 V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, v\u1eabn l\u0129nh Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ;<\/p>\n<p>Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ee9c, Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Thu\u1eadn An, th\u0103ng th\u1ee5 Qu\u1ea3n c\u01a1, v\u1eabn l\u00e3nh Qu\u1ea3n ph\u1ee7. V\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 1 chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 1 chi\u1ebfc h\u1ea7u bao g\u1ea5m. Bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 500 quan ti\u1ec1n. Ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, c\u1ee9 m\u1ed7i th\u1ee7 c\u1ea5p t\u00ednh th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; c\u00e1c th\u1ee7 c\u1ea5p kh\u00e1c, th\u01b0\u1edfng 2 l\u1ea1ng.<\/p>\n<p>T\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 Phan B\u00f4 \u1edf H\u00e0 T\u0129nh, th\u01b0\u1eddng \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n K\u1ef3 Hoa, Th\u1ea1ch H\u00e0, H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, Thi\u00ean L\u1ed9c, th\u1eeba c\u01a1 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. T\u1ec9nh cho t\u1ea7m n\u00e3, li\u1ec1n tr\u1ed1n m\u1ea5t. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, t\u1ee5 h\u1ecdp m\u1ea5y tr\u0103m \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ed1t ph\u00e1 h\u01a1n 60 nh\u00e0 d\u00e2n \u1edf x\u00e3 H\u01b0\u01a1ng L\u1ed9c (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Th\u1ea1ch H\u00e0, g\u1ea7n t\u1ec9nh). \u00e1n s\u00e1t Cao H\u1eefu D\u1ef1c, L\u00e3nh binh Phan V\u0103n B\u1ed5ng \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn n\u00fai B\u1ea1ch Th\u1ea1ch \u1edf V\u00e2n Phong, ch\u1ec9 qu\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 4 t\u00ean \u0111\u1ed3ng l\u00f5a.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf, b\u1eaft ph\u1ea3i h\u1ebft s\u1ee9c t\u00ecm c\u00e1ch l\u00f9ng b\u1eaft. L\u1ea1i cho \u0111i\u1ec1u 200 bi\u1ec1n binh \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, theo \u0111i b\u1eaft gi\u00fap. L\u1ea1i treo th\u01b0\u1edfng, b\u1ea5t c\u1ee9 quan, l\u00ednh hay nh\u00e2n d\u00e2n, ai b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ch\u00ednh ph\u1ea1m Phan B\u00f4 th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; n\u1ebfu l\u00e0 l\u00ednh, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 th\u00eam ch\u1ee9c \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ; n\u1ebfu l\u00e0 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i cho tha thu\u1ebf th\u00e2n. N\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 \u0110inh L\u1ee3i th\u00ec th\u01b0\u1edfng 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Ai tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 tr\u00f3t theo gi\u1eb7c ho\u1eb7c ch\u1ee9a ch\u1ea5p dung t\u00fang gi\u1eb7c, nay b\u1eaft hay ch\u00e9m gi\u1eb7c, ph\u1ea3i n\u1ed9p quan, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp t\u1ee9c mi\u1ec5n t\u1ed9i, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng m\u00e0 chi\u1ebfu l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p.<\/p>\n<p>B\u1ed9 bi\u1ec1n t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i sau \u0111\u00f3 l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. L\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat v\u1ec1.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, ng\u1ee5y x\u01b0ng Ph\u00f3 th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1eb1ng (\u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng v\u1edbi ngh\u1ecbch ph\u1ea1m Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Th\u01b0\u1edbc), \u0111em gi\u1ebft \u0111i. Th\u00ed sai th\u1ed5 Tri ch\u00e2u Ti\u00ean Y\u00ean l\u00e0 Phan Th\u1ebf Hi\u1ec7u v\u00ec b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp t\u1ee9c th\u1ef1c th\u1ee5 th\u1ed5 Tri ch\u00e2u v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Khai m\u1ecf ch\u00ec \u1edf Qu\u1ea3ng Nam. Sai Th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea gi\u00e1m \u0111\u1ed1c c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, vua c\u00f3 h\u1ecfi th\u1ecb th\u1ea7n : Ai \u0111\u00e1ng sai \u0111i. Phan Huy Th\u1ef1c th\u01b0a l\u00e0 Tr\u1ea7n Tuy\u00ean, Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng. Vua n\u00f3i : \u201cPhi\u1ec1n nhi\u1ec5u \u0111\u1ebfn d\u00e2n l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. Ta mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t v\u1ecb \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111i \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u th\u1ecb cho d\u00e2n vui l\u00f2ng\u201d. Do \u0111\u1ea5y m\u1edbi sai Khu\u00ea mang Tr\u1ea7n Tuy\u00ean c\u00f9ng \u0111i, h\u1ed9i v\u1edbi quan t\u1ec9nh li\u1ec7u l\u00e0m. R\u1ed3i m\u01b0\u1edbn 500 d\u00e2n \u1edf g\u1ea7n mi\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c, v\u00e0 c\u1ea5p h\u1eadu cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u00e1ng 6 quan ti\u1ec1n v\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o). Sau \u0111\u00f3, th\u1ea5y ph\u00e1i vi\u00ean \u0111i mua v\u1ec1 n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ch\u00ec, n\u00ean cho \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c khai m\u1ecf, v\u00e0 tri\u1ec7u Khu\u00ea v\u1ec1.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u1edf t\u1ec9nh, theo l\u1ec7, ph\u1ea3i n\u1ed9p d\u1ea7u th\u00f4ng, nh\u01b0ng v\u00ec m\u01b0a l\u1ee5t, ch\u01b0a cho l\u00ednh \u0111i n\u1ea5u d\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1eady xin tri\u1ec3n h\u1ea1n\u201d. Vua y cho. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cBinh l\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc. L\u00fac v\u00f4 s\u1ef1, ph\u1ea3i cho t\u1eadp luy\u1ec7n th\u00e0nh thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng l\u00fac h\u1eefu s\u1ef1. N\u1ebfu nay b\u1eaft l\u00ednh chuy\u00ean l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c v\u1eb7t, th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1i \u00fd nu\u00f4i binh c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. T\u1eeb nay ph\u1ea3i thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m d\u1ea7u th\u00f4ng m\u00e0 n\u1ed9p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9ng d\u1ee5ng s\u1ee9c l\u00ednh\u201d.<\/p>\n<p>S\u1edf Giang Quan ((1) S\u1edf thu thu\u1ebf \u0111\u00f2.1) \u1edf x\u00e3 Nh\u01b0 L\u1ec7 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u1ea3i L\u0103ng) Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, b\u1ecf \u0111\u00e3 l\u00e2u. D\u00e2n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin l\u0129nh tr\u01b0ng n\u1ed9p m\u1ed7i n\u0103m 100 quan ti\u1ec1n thu\u1ebf. H\u1ed9 ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1i thi\u1ebfu c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf ti\u1ec1n c\u1ee7a. C\u00e1i l\u1ee3i nh\u1ecf m\u1ecdn kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3. D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c lui t\u1edbi b\u00ean ta, sao ch\u1eb3ng ngh\u0129 r\u1eb1ng ng\u1ea1ch thu\u1ebf \u0111\u00f2 c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3 so v\u1edbi \u0111\u1ea5y h\u00e1 ch\u1ec9 g\u1ea5p n\u0103m ba l\u1ea7n ? Ta v\u00ec th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n v\u1ea5t v\u1ea3, n\u00ean n\u0103m ngo\u00e1i ra l\u1ec7nh cho r\u1ed9ng mi\u1ec5n. Tuy h\u00e0ng ngh\u00ecn h\u00e0ng v\u1ea1n c\u00f2n ch\u1ea3 ti\u1ebfc, th\u00ec m\u1ed1i l\u1ee3i nh\u1ecf nh\u1eb7t l\u1eb7t v\u1eb7t n\u00e0y, \u0111\u1ed1i v\u1edbi thu\u1ebf kh\u00f3a c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 ngh\u0129a l\u00fd g\u00ec ? V\u1ea3 l\u1ea1i, \u1edf n\u01a1i n\u00e0y, n\u0103m ngo\u00e1i, ta \u0111\u00e3 v\u00ec d\u00e2n cho kh\u01a1i \u0111\u00e0o s\u00f4ng ng\u00f2i, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn ti\u1ec7n, n\u1ebfu nay l\u1ea1i \u0111\u1eb7t \u1ea3i v\u00e0 b\u1ebfn \u0111\u00e1nh thu\u1ebf th\u00ec ch\u1eb3ng h\u00f3a l\u00e0m tr\u00e1i c\u00e1i b\u1ea3n \u00fd th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n l\u1ee3i d\u00e2n c\u1ee7a ta \u01b0 ? \u0110\u00e1ng l\u00fd vi\u1ec7c n\u00e0y ph\u1ea3i giao \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb, \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho k\u1ebb hay b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u1ee3i, nh\u01b0ng ngh\u0129 y m\u1edbi \u0111\u1ebfn quy\u1ec1n, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u00f3 bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u, ch\u1eb3ng qua c\u0169ng l\u00e0 nh\u1eb9 d\u1ea1 nghe ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh \u00fd g\u00ec kh\u00e1c, n\u00ean h\u00e3y gia \u01a1n, khoan th\u1ee9 cho. R\u1ed3i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 kh\u1eafp cho c\u00e1c t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i th\u1ec3 theo \u00fd n\u00e0y c\u1ee7a ta m\u00e0 tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c h\u00f3a, sao cho h\u1ebft gi\u1eb7c, y\u00ean d\u00e2n, khi\u1ebfn ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y m\u1ed9t m\u1edf r\u1ed9ng, h\u1ed9 kh\u1ea9u ng\u00e0y m\u1ed9t t\u0103ng th\u00eam, th\u00ec \u00edch n\u01b0\u1edbc l\u1ee3i d\u00e2n c\u00f2n g\u00ec h\u01a1n th\u1ebf. N\u1ebfu c\u1ee9 ch\u0103m ch\u1eafm b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u1ee3i, th\u00ec kh\u00e1c n\u00e0o \u0111\u1eddi x\u01b0a g\u1ecdi l\u00e0 \u201ch\u1ea1ng b\u1ea7y t\u00f4i v\u01a1 v\u00e9t ki\u1ebfm l\u1ee3i\u201d, ta ch\u1eb3ng th\u00edch nghe n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u !\u201d.<\/p>\n<p>T\u00fa t\u00e0i c\u00e1c khoa, tu\u1ed5i t\u1eeb 40 tr\u1edf l\u00ean, \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi v\u00e0o Kinh, t\u1ea5t c\u1ea3 159 ng\u01b0\u1eddi. Vua sai Tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu v\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o, h\u1ed9i v\u1edbi quan \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m s\u00e1t h\u1ea1ch l\u1ea1i : 7 ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 h\u1ea1ng \u01b0u, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, nh\u01b0ng th\u1ef1 ch\u1ee9c gi\u00e1o th\u1ee5 ; 81 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1ng b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o. C\u00e1c h\u1ea1ng th\u1ee9 v\u00e0 li\u1ec7t, qu\u00e1n \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, ch\u1ecbu ph\u00e1i l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf s\u00e1u b\u1ed9, c\u1ea5p th\u00eam cho m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1n t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc th\u00ec cho v\u1ec1 h\u1ecdc t\u1eadp, v\u00e0 c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ch\u0103m ch\u1ec9 \u0111\u1ecdc s\u00e1ch cho th\u00e0nh t\u00e0i ; \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thi c\u00f3 ch\u1ed7 tuy\u1ec3n d\u00f9ng, \u0111\u1eebng n\u1ea3n v\u00ec chuy\u1ebfn n\u00e0y kh\u00f4ng tr\u00fang\u201d.<\/p>\n<p>D\u00e2n Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh gi\u1ea3m gi\u00e1 \u0111\u1ed3ng Phi long ng\u00e2n ti\u1ec1n, b\u1ecb l\u00ednh h\u1ed9 v\u1ec7 C\u1ea9m y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ed9 H\u00ecnh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y d\u1eadp ch\u1ebf c\u00e1c h\u1ea1ng kim ti\u1ec1n v\u00e0 ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u00e0 mu\u1ed1n cho t\u00e0i ho\u00e1 l\u01b0u th\u00f4ng, l\u00e0m l\u1ee3i cho d\u00e2n, v\u00e0 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf \u0111\u1ea1i hi\u1ec7u trong ngo\u00e0i. Cho n\u00ean Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ti\u1ebfc c\u00f4ng c\u1ee7a m\u00e0 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ebf t\u1ea1o. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 do b\u1ed9 H\u1ed9 ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 ti\u1ec1n t\u00e2u xin cho ban h\u00e0nh. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tai, c\u00f3 m\u1eaft ch\u1eafc \u0111\u1ec1u nghe v\u00e0 th\u1ea5y c\u1ea3. Kh\u00f4ng ng\u1edd c\u00e1i qu\u00e2n nh\u1ecf m\u1ecdn c\u00f2n khinh th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt, m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang, d\u1ee5ng \u00fd \u0111\u00e1nh s\u1ee5t gi\u00e1 nh\u01b0 th\u1ebf. H\u01a1n n\u1eefa, ch\u00fang l\u00e0 d\u00e2n n\u01a1i kinh k\u1ef3, bi\u1ebft ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt, l\u00e0 c\u1ed1 \u00fd vi ph\u1ea1m ! \u0110\u00e1ng l\u00fd ph\u1ea3i tr\u1ecb \u0111\u1ebfn c\u1ef1c h\u00ecnh, nh\u01b0ng ngh\u0129 y m\u1edbi ph\u1ea1m l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, v\u1eady chu\u1ea9n cho ph\u1ea1t : d\u1eabn ngay \u0111i c\u00e1c ch\u1ee3 ph\u1ed1, \u0111\u1ebfn m\u1ed7i n\u01a1i l\u1ea1i \u0111\u00e1nh 10 h\u1ed3ng c\u00f4n, rao to cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft, r\u1ed3i d\u1eabn \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00e3 ph\u1ea1m t\u1ed9i, g\u00f4ng n\u1eb7ng m\u1ed9t th\u00e1ng. Khi h\u1ebft h\u1ea1n, l\u1ea1i \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i b\u1eaft l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u1ed5 sai \u1edf c\u1ee5c Ng\u00e2n t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh : T\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00f3 \u0111\u1ed5i ho\u1eb7c mua ti\u1ec1n n\u00e0y ph\u1ea3i theo gi\u00e1 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh, ch\u1ec9 c\u00f3 t\u0103ng, kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1ea3m. N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m gi\u00e8m ch\u00ea, \u0111\u00e1nh gi\u1ea3m gi\u00e1, s\u1ebd b\u1ecb kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i ch\u1ed1ng l\u1ea1i quy ch\u1ebf Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, x\u1eed t\u1ed9i nh\u01b0 tr\u00ean, l\u1ea1i g\u00f4ng th\u00eam m\u1ed9t th\u00e1ng n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i, th\u00e2n mang qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Th\u1ec3, ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Th\u1ed1ng ch\u1ebf, h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng \u1edf t\u1ed5ng La \u0110\u00ecnh (thu\u1ed9c huy\u1ec7n T\u01b0 N\u00f4ng, gi\u00e1p gi\u1edbi v\u1edbi 2 huy\u1ec7n Hi\u1ec7p H\u00f2a v\u00e0 Y\u00ean Th\u1ebf, t\u1ee9c n\u01a1i th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 \u201cc\u00e1nh \u0111\u1ed3ng 3 huy\u1ec7n\u201d) m\u01b0u l\u00e0m lo\u1ea1n. Ph\u1ed5 li\u1ec1n \u0111\u1ed1c qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3n c\u01a1, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c tham m\u01b0u c\u1ee7a gi\u1eb7c c\u00f9ng v\u1edbi 6 t\u00ean \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1edd, tr\u1ed1ng, s\u00fang l\u1edbn, kh\u00ed gi\u1edbi ; c\u00f2n th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n ch\u1ea1y. Ph\u1ed5 li\u1ec1n \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u00f3ng l\u1ea1i, ph\u00e1i quy\u1ec1n Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tr\u00e1ng d\u0169ng V\u0169 V\u0103n B\u1eb1ng, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ch\u1ee3 \u0110u, hi\u1ec7p l\u1ef1c v\u1edbi Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. R\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u00e3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i th\u00e1m v\u00f9ng Th\u00e1i Nguy\u00ean, th\u00ec t\u1eeb Ch\u1ee3 R\u00e3 tr\u1edf xu\u1ed1ng, ch\u01b0a th\u1ea5y gi\u1eb7c lan t\u1edbi, nh\u01b0ng \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t T\u1eeb S\u01a1n, Thu\u1eadn An, Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 L\u1ea1ng Giang thu\u1ed9c B\u1eafc Ninh th\u00ec qu\u00e2n gi\u1eb7c chi\u00eau t\u1eadp nhau, c\u00f3 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n ngh\u00ecn, c\u00f3 \u0111\u1ea3ng 600, 700, ch\u1ed1ng l\u1ea1i ch\u1ee9c d\u1ecbch \u0111i b\u1eaft qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n c\u01b0. Ph\u1ee7, huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 xin th\u00eam qu\u00e2n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u00e0n c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 300 bi\u1ec1n binh giao cho L\u00e3nh binh T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb qu\u1ea3n nh\u1eadn ph\u00f2ng th\u1ee7. R\u1ed3i quay v\u1ec1 B\u1eafc Ninh, ph\u00e2n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i tra x\u00e9t t\u1ea7m n\u00e3 gi\u1eb7c. L\u1ea1i sai L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Di \u0111i \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng, V\u0169 V\u0103n B\u1eb1ng t\u00f9y c\u01a1 h\u1ed9i ti\u1ec5u tr\u1eeb, ng\u0103n gi\u1eef. Khi n\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c d\u1eb9p gi\u1eb7c \u1edf B\u1eafc Ninh t\u1ea1m \u1ed5n, s\u1ebd tu\u00e2n d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1i binh m\u1edbi \u0111i \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9m v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, t\u00ednh m\u1ed7i ph\u1ea1m th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c t\u00ean kh\u00e1c, t\u00ednh m\u1ed7i ph\u1ea1m th\u01b0\u1edfng 2 l\u1ea1ng. V\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam \u201cth\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ng\u00e2n b\u00e0i\u201d. Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb ghi gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u00ean, nay cho khai ph\u1ee5c m\u1ed9t c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u201cNay ng\u01b0\u01a1i tr\u1edf v\u1ec1 t\u1ec9nh, n\u00ean \u0111\u1ed1c s\u1ee9c b\u1ed9 bi\u1ec1n nh\u1eb1m nh\u1eefng n\u01a1i qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, l\u1eadp t\u1ee9c d\u1eadp \u0111i, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u00fang lan tr\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>\u201cT\u00ean Th\u1ec3 \u0111\u00e3 b\u1ecb thua, l\u1ea1i \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e9n v\u1ec1 huy\u1ec7n Y\u00ean Th\u1ebf. Qu\u1ea3n ph\u1ee7 L\u1ea1ng Giang l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ph\u00fa \u0111em qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u g\u1eb7p ph\u1ea3i, b\u1ecb ch\u00fang gi\u1ebft ch\u1ebft. Ch\u00fang l\u1ea1i \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n nha \u0111\u1ed1t c\u01b0\u1edbp. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, ph\u00e1i ngay t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111i n\u00e3 b\u1eaft. \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 Ph\u1ea1m Minh D\u1ef1c v\u00e0 th\u00ed th\u1ef1 Huy\u1ec7n th\u1eeba L\u00fd \u0110\u0103ng Khoa \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111i n\u00e3 gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u 3 th\u1edbt voi tr\u1eadn \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 2 th\u1edbt \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111i theo t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh d\u1eb9p gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang k\u00e9o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u00fai B\u1ed9t L\u0129nh, x\u00e3 V\u0129nh Ninh l\u00e0m s\u1edb sai ng\u01b0\u1eddi d\u00e2ng l\u00ean t\u00e2u r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh g\u1ea7n nay l\u00fac ti\u1ebfn l\u00fac d\u1eebng : \u201cT\u1eeb t\u1ed5ng Th\u1ed5 Ho\u00e0ng, ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man xu\u1ea5t ph\u00e1t, \u0111\u01b0\u1eddng qua Kim T\u01b0\u01a1ng, N\u0103ng Kh\u1ea3 (\u0111\u1ec1u t\u00ean x\u00e3) ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 qu\u00e2n gi\u1eb7c ng\u0103n tr\u1edf, \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u00e1nh tan. Duy v\u1ec1 h\u1eefu ng\u1ea1n s\u00f4ng G\u00e2m gi\u1eb7c \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n ngh\u00ecn t\u00ean, l\u1eadp 3 \u0111\u1ed3n \u1edf n\u00fai \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c Nh\u1ef1 H\u01b0\u01a1ng, c\u00e1ch s\u00f4ng tr\u00f4ng ng\u1eafm, th\u00ec ra b\u1ecdn ch\u00fang c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 ng\u1ea7m ph\u00e1i th\u1ed5 h\u00e0o B\u00f9i \u0110\u00ecnh \u0110\u1eb7ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n \u0110\u00e0i M\u00e3n, hi\u1ec7p l\u1ef1c c\u00f9ng th\u1ed5 ty Ma Do\u00e3n Kh\u00ea mang th\u1ee7 h\u1ea1 th\u1ed5 d\u00f5ng, theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, th\u1eb3ng ti\u1ebfn. R\u1ed3i l\u1ea1i cho l\u00e0m nhi\u1ec1u b\u00e8 n\u1ee9a, \u1edf ven s\u00f4ng b\u00ean r\u1eebng \u0111\u1ec3 ch\u1edd \u0111\u1ee3i. Gi\u1eb7c th\u1ea5y qu\u00e2n c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng v\u1ee5t \u0111\u1ebfn, b\u00e8n b\u1eafn s\u00fang giao chi\u1ebfn. \u0110\u1ea1i binh b\u00ean ta \u0111\u1ec1u v\u01b0\u1ee3t s\u00f4ng, ti\u1ebfp \u1ee9ng. Gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft nhi\u1ec1u, v\u1ee9t c\u1edd tr\u1ed1ng, b\u1ecf \u0111\u1ed3n kh\u00f4ng m\u00e0 ch\u1ea1y. Khi ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn n\u00fai B\u1ed9t L\u0129nh, gi\u1eb7c c\u0169ng \u0111\u00f3ng ch\u1ed7 hi\u1ec3m ch\u1ed1ng c\u1ef1 ; quan qu\u00e2n ph\u1ea3i chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh \u00fap l\u00e2u m\u1edbi tan, \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 4 t\u00ean, \u0111\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em ch\u00e9m \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n. R\u1ed3i ph\u00e1i th\u1ed5, man \u0111i kh\u1eafp m\u1ecdi n\u01a1i chi\u00eau d\u1ee5, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00f3 ra. Th\u00f3c g\u1ea1o th\u00ec ch\u00fang mang gi\u1ea5u \u0111i h\u1ebft ; ch\u1ed7 n\u00e0o kh\u00f4ng k\u1ecbp t\u1ea3i \u0111i th\u00ec ch\u00fang \u0111\u1ed1t tr\u01b0\u1edbc. V\u1ea3 l\u1ea1i, m\u1ed9t d\u1ea3i h\u1eefu ng\u1ea1n, n\u0103m ngo\u00e1i, quan qu\u00e2n ch\u01b0a \u0111i \u0111\u1ebfn n\u01a1i, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 b\u1ed1 tr\u00ed ph\u00f2ng b\u1ecb c\u1ee7a gi\u1eb7c. Trong r\u1eebng r\u1eadm \u0111\u1ec1u m\u1edf l\u1ed1i t\u1eaft v\u00e0 \u0111\u00e0o h\u1ed1 th\u1ea3 ch\u00f4ng. \u1edf \u0111\u00e2y, phong t\u1ee5c \u0111\u1ed9c \u00e1c, n\u00fai s\u00f4ng hi\u1ec3m tr\u1edf c\u00f2n gh\u00ea g\u1edbm h\u01a1n B\u1ea3o L\u1ea1c. Hi\u1ec7n nay ch\u00fang x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n b\u1eb1ng \u0111\u00e1 \u1edf n\u00fai M\u00e3 Thai v\u00e0 th\u00f4n B\u00e1n D\u1ea1 l\u00e0m k\u1ebf c\u1ed1 th\u1ee7. V\u00ec g\u1eb7p k\u1ef3 n\u00e0y m\u01b0a lu\u00f4n, n\u00ean ch\u01b0a k\u1ecbp t\u1ea5n c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang v\u1eadn theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ebfn n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9 h\u1ebft 19 ng\u00e0y. M\u1ed7i chuy\u1ebfn nhi\u1ec1u th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c 160, 170 ph\u01b0\u01a1ng, \u00edt th\u00ec tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 100 ph\u01b0\u01a1ng, n\u1eeda th\u00e1ng \u0111i l\u1ea1i \u0111\u00e0i t\u1ea3i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0103n 3 ng\u00e0y. Qu\u00e2n c\u00e0ng \u0111i xa th\u00ec l\u01b0\u01a1ng c\u00e0ng ch\u1eadm tr\u1ec5. \u0110\u01b0\u1eddng b\u1ed9 v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u00e3 kh\u00f3 kh\u0103n, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y l\u1ea1i c\u00e0ng c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n. T\u1ea5t ph\u1ea3i chia \u0111\u00f3ng l\u00e0m t\u1eebng \u0111\u1ed3n m\u00e0 ch\u1ee9a d\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ebf. Nh\u01b0ng binh d\u00f5ng t\u00f2ng chinh, n\u1ebfu cho \u0111i gi\u1eef l\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u qu\u00e1 th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi, cho n\u00ean c\u1ee9 ph\u1ea3i ch\u1edd \u0111\u1ee3i d\u1eb1ng dai, kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 hi\u1ec3m tr\u1edf xa x\u00f4i m\u00e0 d\u00e1m tho\u00e1i th\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cGi\u1eb7c \u1ea5y sau khi thua v\u1ee1 tan t\u00e0nh, c\u00f2n d\u00e1m n\u01b0\u01a1ng n\u01a1i r\u1eebng r\u1eadm, ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i, th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! Nay quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c tan, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i ph\u1ea1m, th\u00ec r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 cho B\u00f9i \u0110\u00ecnh \u0110\u1eb7ng, Ma Do\u00e3n Kh\u00ea \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c t\u1ec9nh, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. Duy v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, ta \u0111\u00e3 sai b\u1ed9 Binh g\u1ea1n h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i v\u1ec1, th\u00ec trong qu\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 v\u1ebb thi\u1ebfu \u0103n 2 ng\u00e0y r\u1ed3i, m\u00e0 l\u01b0\u01a1ng \u1edf t\u1ec9nh t\u1ea3i \u0111i c\u00f2n \u0111\u1ed9 7, 8 ng\u00e0y n\u1eefa m\u1edbi t\u1edbi n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9. Nghe n\u00f3i khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i s\u1eedng s\u1ed1t lo ng\u1ea1i. N\u1ebfu qu\u1ea3 nh\u01b0 l\u1eddi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 n\u00f3i, th\u00ec s\u1ef1 th\u1ec3 r\u1ea5t l\u00e0 kh\u1ea9n c\u1ea5p ! Sao kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u00ecm m\u1ecdi c\u00e1ch, ho\u1eb7c l\u00f9i l\u1ea1i ch\u00fat \u00edt \u0111\u1ec3 h\u1ed9 t\u1ed1ng l\u01b0\u01a1ng, ch\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ebf r\u1ed3i h\u00e3y ti\u1ebfn qu\u00e2n ? V\u1ea3 ch\u0103ng, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c trong qu\u00e2n l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o, th\u1ebf m\u00e0 sao kh\u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0o trong t\u1eadp t\u1ea5u m\u00e0 ch\u1ec9 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb ngh\u00ecn d\u1eb7m v\u1ec1 \u0111\u01b0a tin, t\u1ef1a h\u1ed3 coi l\u00e0m tr\u00f2 \u0111\u00f9a v\u1eady ? Ch\u1eb3ng bi\u1ebft Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, ng\u01b0\u01a1i ngh\u0129 ra l\u00e0m sao ! B\u00e2y gi\u1edd ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i li\u1ec7u l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 cho \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp l\u01b0\u01a1ng ch\u1eafc ch\u1eafn kh\u00f4ng b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf. Ph\u1ea3i c\u00f9ng v\u1edbi L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c hai b\u00ean t\u01b0\u01a1ng tr\u1ee3, gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u1eabn nhau. C\u00f2n vi\u1ec7c t\u00f9y c\u01a1 l\u00fac ti\u1ebfn l\u00fac ng\u1eebng, khi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, khi ph\u1ee7 d\u1ee5, th\u00ec ta c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh l\u00e0 trong tu\u1ea7n trong th\u00e1ng ph\u1ea3i xong, mi\u1ec5n l\u00e0 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o mang v\u1ec1 cho ta hai ch\u1eef \u201cth\u00e0nh c\u00f4ng\u201d \u0111\u1ec3 th\u1ecfa l\u00f2ng tr\u00f4ng mong m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng Tr\u1ee9 h\u00e0nh qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea1o kh\u00e1c, m\u1ed7i khi c\u00f3 \u0111\u1ec7 t\u1eadp t\u1ea5u, l\u1ea1i ph\u1ea3i t\u01b0 m\u01b0\u1ee3n \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Tuy\u00ean Quang, kh\u00f4ng kh\u1ecfi ch\u1eadm tr\u1ec5. V\u1eady s\u1eafc sai quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c ch\u1ebf cho Tr\u1ee9 c\u00e1i \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u201cTham t\u00e1n ti\u1ec5u b\u1ed9 qu\u00e2n v\u1ee5\u201d \u0111\u1ec3 khi c\u00f3 t\u1eadp t\u1ea5u ri\u00eang th\u00ec d\u00f9ng. C\u00f2n khi \u0111\u1ec7 s\u1edb h\u1ed9i h\u00e0m v\u1edbi L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c th\u00ec d\u00f9ng m\u1ed9t \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u201cT\u1ed5ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Di \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean : ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n binh d\u00f5ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ti\u1ebfp \u1ee9ng v\u1edbi n\u01a1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n c\u1ee7a Tr\u1ee9 (Tr\u1ee9 \u1edf V\u0129nh Ninh th\u00f4ng v\u1edbi con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft mi\u1ec1n n\u00fai Th\u00e1i Nguy\u00ean) \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh \u1ee9ng ph\u00eda sau v\u00e0 ki\u00eam vi\u1ec7c h\u1ed9 v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng cho \u0111\u1ea1i binh.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m \u1edf Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i m\u1ea5t ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u b\u1ed5 : Tr\u1ea7n V\u0103n Trung, H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Tuy\u00ean Quang ; Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u, th\u1ef1 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m, H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m, \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 giao cho chuy\u00ean lo vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc kia v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u00e3 l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c ((1) Ch\u1ec9 vi\u1ec7c l\u00e0m m\u1ea5t 4 thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng \u1edf Ch\u01b0\u01a1ng Kh\u00ea.1), ta t\u1eebng c\u00f3 d\u1ee5 r\u0103n b\u1ea3o nghi\u00eam qu\u1edf, m\u00e0 nay trong qu\u00e2n c\u00f2n b\u1ecb thi\u1ebfu th\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec t\u1ed9i ch\u00fang c\u00f2n g\u00ec to h\u01a1n ! Lu\u1eadt ph\u00e1p Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t nghi\u00eam, quy\u1ebft kh\u00f3 l\u00f2ng khoan th\u1ee9. Nay \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c b\u1eaft l\u00e0m l\u00ednh, cho theo ph\u00e1i vi\u00ean \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c v\u1eadn binh l\u01b0\u01a1ng. V\u1eeba r\u1ed3i \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u bi\u1ec1n binh \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i Nam \u0110\u1ecbnh h\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi. B\u00e2y gi\u1edd l\u1ea1i cho ph\u00e9p H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i ngay m\u1ed9t qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1eafc l\u1ef1c v\u00e0 400, 500 bi\u1ec1n binh t\u1ee9c t\u1ed1c \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ec3 L\u0129nh binh \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n v\u00e0o vi\u1ec7c h\u1ed9 t\u1ed1ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, v\u00e0 ki\u00eam l\u00e0m h\u1eadu \u1ee9ng cho \u0111\u1ea1i binh\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Trung v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t, vua cho v\u1eddi v\u00e0o, b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u00e2ng m\u1ea1ng \u0111i s\u1ee9, xa x\u00f4i mu\u00f4n d\u1eb7m m\u1edbi v\u1ec1, ta c\u0169ng kh\u00f4ng mu\u1ed1n b\u1ed5 \u0111i l\u00e0m quan ngo\u00e0i. Nh\u01b0ng c\u1ea7n lao l\u00e0 ph\u1eadn ng\u01b0\u1eddi b\u1ea7y t\u00f4i, th\u00ec \u1edf trong, \u1edf ngo\u00e0i c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf. T\u1eeb khi Nam, B\u1eafc K\u1ef3 h\u1eefu s\u1ef1 \u0111\u1ebfn gi\u1edd, ta d\u1eady s\u1edbm \u0103n tr\u01b0a, ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00fac n\u00e0o nh\u00e0n r\u1ed7i, hu\u1ed1ng l\u00e0 k\u1ebb t\u00f4i con ? Nay c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf Tuy\u00ean Quang th\u00ec vi\u1ec7c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng l\u00e0 tr\u1ecdng y\u1ebfu h\u01a1n h\u1ebft. Ta \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m \u0111\u1ebfn h\u1ecdp s\u1ee9c \u0111\u1ec3 l\u00e0m, n\u1ebfu c\u00f2n ch\u01b0a ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, th\u00ec trong c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i : m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi mang qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ed1c v\u1eadn, \u0111\u1eebng ng\u1ea1i v\u1ea5t v\u1ea3\u201d. R\u1ed3i l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c bi\u1ebfn \u1edf Tuy\u00ean Quang c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1edfi quan cai tr\u1ecb ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi. Ngay khi t\u00ean gi\u1eb7c V\u00e2n b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m ph\u1ea3n, n\u00f3 \u0111em th\u00edch v\u00e0o m\u1eb7t ph\u1ea3i vi\u00ean c\u1ee7a t\u1ec9nh m\u1ea5y ch\u1eef r\u1eb1ng : \u201cQuan t\u1ec9nh \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9\u201d. Th\u1ebf th\u00ec \u0111\u1ee7 bi\u1ebft b\u00ecnh nh\u1eadt l\u0169 Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 tham lam b\u1ec9 \u1ed5i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o ! D\u00f9ng ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nh\u01b0 v\u1eady ! Ta l\u00e0 b\u1eadc vua cha c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, \u0111\u00eam n\u1eb1m suy ngh\u0129 th\u1ef1c h\u1ed1i kh\u00f4ng k\u1ecbp ! G\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc s\u1edd s\u1edd, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ghi x\u01b0\u01a1ng t\u1ea1c d\u1ea1 \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ph\u1ee5 c\u00e1i \u01a1n t\u00e1c th\u00e0nh c\u1ee7a ta\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai th\u1ecb v\u1ec7 mang c\u1ea5p thu\u1ed1c men cho quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean (2 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng, m\u1ed7i \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c 3 l\u1ea1ng d\u1ea7u qu\u1ebf, 10 l\u1ecd r\u01b0\u1ee3u ng\u1eef phong, 20 l\u1ecd d\u1ea7u b\u1ea1c h\u00e0 ; \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c 2 l\u1ea1ng d\u1ea7u qu\u1ebf, 5 l\u1ecd r\u01b0\u1ee3u ng\u1eef phong v\u00e0 10 l\u1ecd d\u1ea7u b\u1ea1c h\u00e0).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn Du Kh\u00ea, chia l\u00e0m 3 \u0111\u1ea1o, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ed3n L\u1ea1p L\u0129nh, V\u01b0u Gi\u1ea3n, T\u00f9ng T\u1ea1o. Gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3. Duy \u1edf b\u1edd b\u00ean h\u1eefu s\u00f4ng Th\u01b0\u1ee3ng Mi\u1ec7n thu\u1ed9c An Bi\u00ean, ch\u00fang c\u00f2n ph\u1ee5c qu\u00e2n ng\u0103n c\u1ea3n. \u0110\u1ea1o qu\u00e2n \u0111i tr\u01b0\u1edbc, quy\u1ec1n L\u00e3nh binh, c\u00e1ch l\u01b0u l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111\u1ed1c qu\u00e2n \u0111\u00e1nh, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u t\u00ean. Gi\u1eb7c v\u01b0\u1ee3t sang t\u1ea3 ng\u1ea1n, ch\u1eb7t c\u1ea7u phao m\u00e0 ch\u1ea1y, \u0111u\u1ed5i kh\u00f4ng k\u1ecbp. \u0110\u1ee9c b\u00e8n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u1ea1i An Bi\u00ean, chi\u00eau d\u1ee5 nh\u00e2n d\u00e2n, s\u1ee9c mua th\u00f3c g\u1ea1o. R\u1ed3i \u0111em m\u1ecdi t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eb7p m\u01b0a nhi\u1ec1u ; s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea7n d\u00f9ng chuy\u00ean ch\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y th\u00ec tr\u1edf ng\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 c\u0169ng kh\u00f3 kh\u0103n m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i d\u1eebng l\u1ea1i t\u00ecm c\u00e1ch cung c\u1ea5p ; v\u00ec v\u1eady ti\u1ebfn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mau\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cQuan qu\u00e2n \u0111i l\u1ea7n n\u00e0y, h\u0103ng h\u00e1i gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen. Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n ch\u1ecbu xu\u1ea5t l\u1ef1c \u1edf m\u1eb7t tr\u1eadn, nay gia \u01a1n \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, l\u01b0u d\u1ee5ng. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 tr\u1eadn l\u00e0 b\u1ecdn Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Chung \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. C\u00f2n vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, ta \u0111\u00e3 h\u1ea1 nghi\u00eam d\u1ee5 cho t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang ph\u1ea3i th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n \u0111\u1ed1c s\u1ee9c v\u1eadn t\u1ea3i. Nh\u01b0ng v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai xa x\u00f4i, hi\u1ec3m tr\u1edf, n\u1ebfu ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u1ebfn, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i c\u1ea7n n\u00ean t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch chi\u00eau d\u1ee5 nh\u00e2n d\u00e2n, \u0111em \u0111\u1ea1i ngh\u0129a khuy\u00ean b\u1ea3o, nh\u01b0ng \u0111\u1eebng ng\u1ea1i \u0111\u1eaft r\u1ebb, m\u00e0 mua th\u00f3c g\u1ea1o v\u1edbi gi\u00e1 th\u1ecfa thu\u1eadn c\u1ea7n cho qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ec1 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 sai t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed9i qu\u00e2n v\u1edbi nhau. V\u1eady ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i tr\u00f9 t\u00ednh th\u1ebf n\u00e0o, l\u00e0m cho \u0111\u00fang kh\u1edbp \u0111\u1ec3 chi\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mau ch\u00f3ng ho\u00e0n th\u00e0nh. Th\u1ea3ng ho\u1eb7c s\u1ef1 th\u1ebf c\u00f3 c\u1ea7n ph\u1ea3i r\u1ed9ng th\u00eam ng\u00e0y th\u00e1ng, th\u00ec ta c\u0169ng kh\u00f4ng gi\u1ee5c gi\u00e3 \u0111\u1ed1c tr\u00e1ch. Kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 vua cha ph\u1ea3i lo l\u1eafng, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ea5m l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 t\u00f4i con\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCon gi\u1eb7c Ch\u1ea9m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecbnh \u0111\u00e3 gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn trong qu\u00e2n. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 cho d\u1eabn n\u00f3 l\u00ean \u0111\u1ea7u ngo\u1ea1i qu\u00e1ch g\u1ecdi d\u1ee5 b\u1ed1 n\u00f3. T\u00ean Ch\u1ea9m sai \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng c\u1ea3m t\u1eed l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Tam ra xin x\u00e1 t\u1ed9i s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c ra h\u00e0ng. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 h\u1ea1n cho ch\u00fang 3 ng\u00e0y. L\u1ea1i c\u00f3 l\u0169 ng\u1ee5y trung qu\u00e2n Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng t\u00ean l\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ng\u1ee5y \u0110\u00f4 qu\u1ea3n l\u00e3nh t\u00ean l\u00e0 Long h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi \u1ee7y \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Long mang m\u1eadt th\u01b0 ra xin l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng, ti\u1ebfp \u0111\u00f3n quan qu\u00e2n. Vi\u1ec7c l\u1ed9, b\u1ecb Ch\u1ea9m gi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>S\u1edb \u0111\u1ebfn n\u01a1i, vua ph\u00ea : \u201cPh\u1ea3i t\u1ee9c t\u1ed1c \u1ea5n \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y \u0111\u00e1nh th\u00e0nh. Gi\u1eb7c \u0111\u00e3 t\u00e1ng t\u1eadn l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, quy\u1ebft ch\u1eb3ng ra h\u00e0ng \u0111\u00e2u. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u00e3 gi\u1ebft l\u1eabn nhau th\u00ec \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u00e0ng chia r\u1ebd, t\u1ea5t kh\u00f4ng b\u1ec1n ch\u00ed. \u0110\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n<p>M\u00e3n h\u1ea1n, qu\u1ea3 nhi\u00ean ngh\u1ecbch Ch\u1ea9m kh\u00f4ng ch\u1ecbu ra h\u00e0ng, b\u00e8n \u0111em Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecbnh, Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Tam l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 b\u1ed1 gi\u1eb7c D\u1ef1 l\u00e0 L\u00e2m c\u0169ng b\u1ecb gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn, sau l\u00ean tr\u00ean tr\u01b0\u1eddng l\u0169y chi\u00eau d\u1ee5 con n\u00f3, nh\u01b0ng t\u00ean D\u1ef1 ch\u1eb3ng \u0111o\u00e1i, b\u00e8n gi\u1ebft L\u00e2m \u0111i.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Th\u1ef1 ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n T\u00fa, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Xi\u00eam \u1edf b\u1edd ph\u00eda b\u1eafc Khung Giang, th\u1eafng tr\u1eadn. Tr\u01b0\u1edbc kia, qu\u00e2n ta m\u1edbi t\u1edbi b\u1ea3n B\u00f4n Th\u1ea7n thu\u1ed9c T\u1ea7m B\u1ed3n, gi\u1eb7c b\u1ecf tr\u1ea1i, ch\u1ea1y tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, b\u00e8n li\u1ec1n ng\u00e0y ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn b\u1ea3n B\u1ed3 X\u00e2n (m\u1ed9t trong 28 b\u1ea3n \u1edf g\u1ea7n Khung Giang). \u0110\u01b0\u1ee3c tin c\u00f3 m\u1ea5y tr\u0103m qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u00eda b\u1eafc Khung Giang, b\u1ecdn T\u00fa li\u1ec1n \u0111\u1ed1c binh v\u00e0 voi chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i. Gi\u1eb7c thua to, tranh nhau sang s\u00f4ng ch\u1ea1y. Voi chi\u1ebfn c\u1ee7a ta \u1edf trong s\u00f4ng, h\u00fac ch\u00ecm h\u01a1n 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, l\u00e0m ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i h\u01a1n 100 t\u00ean. Ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 4 t\u00f9 binh, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 3 th\u1ee7 c\u1ea5p, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 voi ; c\u00f2n th\u00ec ch\u00fang v\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c sang Nam Ng\u1ea1n, tr\u1ed1n tho\u00e1t. Qu\u00e2n ta l\u1ea1i quay v\u1ec1 ch\u1ed7 28 b\u1ea3n t\u1ea7m n\u00e3, nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, ch\u00fang \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n h\u1ebft. Cho do th\u00e1m \u1edf La A Cu\u1ed9c thu\u1ed9c M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng th\u00ec gi\u1eb7c th\u1ea5y b\u00f3ng gi\u00f3 \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa c\u1ea3, qu\u00e2n ta b\u00e8n r\u00fat v\u1ec1 s\u00f4ng T\u1ea5m L\u1ee5c, r\u1ed3i l\u00e0m tr\u1ea1ng t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cH\u0103ng h\u00e1i gi\u1ebft gi\u1eb7c nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ee7 th\u1ea5y c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u1ef1c l\u00f2ng v\u00ec n\u01b0\u1edbc, ta xi\u1ebft bao vui m\u1eebng !\u201d. Li\u1ec1n xu\u1ed1ng d\u1ee5 : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh thua nhi\u1ec1u l\u1ea7n, c\u00f2n m\u1edd t\u1ed1i kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ee3 ch\u1ebft, l\u1ea1i d\u00e1m \u0111i d\u1ee5 d\u1ed7 c\u00e1c b\u1ea3n \u1edf M\u1ee5c \u0110a H\u00e1n tr\u1edf l\u1ea1i sinh s\u1ef1. Nay quan qu\u00e2n h\u0103ng h\u00e1i x\u00f4ng l\u00ean ch\u00e9m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, l\u1ea1i \u0111\u1ed1c th\u00fac voi tr\u1eadn x\u00f4ng ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c ! V\u1eady Nguy\u1ec5n T\u00fa tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c 2 c\u1ea5p ;<\/p>\n<p>\u201cH\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c c\u1ea3 ;<\/p>\n<p>\u201cL\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, Ph\u1ea1m Phi v\u00e0 L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 1 chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n g\u1ea5m th\u00eau kim tuy\u1ebfn ;<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c qu\u1ea3n c\u01a1, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn, 1 c\u00e1i \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng sa th\u00eau h\u00ecnh con m\u00e3ng ;<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 1 chi\u1ebfc h\u1ea7u bao b\u1eb1ng g\u1ea5m.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, l\u1ea7n th\u1eafng tr\u1eadn n\u00e0y do binh l\u00ednh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n voi c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng nh\u1ea5t, v\u1eady th\u01b0\u1edfng cho :<\/p>\n<p>\u201cNh\u1eefng qu\u1ea3n t\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Nh\u1eadt Nguy\u1ec7t Tinh V\u00e2n h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 1 chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng nhung v\u1ea3i ;<\/p>\n<p>\u201cNh\u1eefng ph\u00f3 qu\u1ea3n t\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 1 chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng sa t\u1ed1t ;<\/p>\n<p>\u201c4 vi\u00ean ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u th\u0103ng th\u1ee5 cai \u0111\u1ed9i ;<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c binh, d\u0169ng d\u1ef1 tr\u1eadn, th\u01b0\u1edfng chung 1.000 quan ti\u1ec1n ;<\/p>\n<p>\u201cL\u00ea \u0110\u0103ng Khi\u00eam, Tri ch\u00e2u H\u01b0\u1edbng H\u00f3a, \u0111i t\u00f2ng chinh, th\u01b0\u1edfng ch\u1ee9c \u0111\u1ed3ng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ;<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u00e0o V\u0103n Nhu\u1eadn l\u1ea1i m\u1ee5c T\u1ea7m B\u1ed3n, th\u01b0\u1edfng h\u00e0m th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba ;<\/p>\n<p>\u201cNgo\u00e0i ra, c\u00e1c th\u1ed5 ty, th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o, qu\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, qu\u00e2n ta 3 l\u1ea7n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec1u lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n th\u1eafng, qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u00e3 khi\u1ebfp uy tr\u1ed1n xa, th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u1eebng l\u1eaby uy danh r\u1ed3i. V\u1eady cho ph\u00e9p l\u1eadp t\u1ee9c kh\u1ea3i ho\u00e0n, r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 t\u1ec9nh th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ngh\u1ec9 ng\u01a1i v\u00e0 \u0111\u1ec1u ban cho \u0103n y\u1ebfn, xem h\u00e1t m\u1ed9t l\u1ea7n. R\u1ed3i L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y v\u00e0 Ph\u1ea1m Phi mang s\u1ed1 qu\u00e2n l\u00ednh do Kinh ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc tr\u1edf v\u1ec1 Kinh, 3 t\u00ean t\u00f9 binh Xi\u00eam v\u00e0 1 t\u00f9 binh Man, cho \u00e1p gi\u1ea3i v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An. T\u00f9 binh Xi\u00eam th\u00ec \u0111em ch\u00e9m, \u0111\u01b0a \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn b\u00eau \u1edf Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh. C\u00f2n t\u00ean t\u00f9 binh Man th\u00ec th\u1ea3 cho v\u1ec1 Khung Giang, cho mang theo c\u00e1c \u0111\u1ea1o d\u1ee5, h\u1ecbch v\u1ec1 ph\u00e2n ph\u00e1t cho c\u00e1c Man \u0111\u1ec3 ch\u00fang chuy\u1ec3n b\u00e1o l\u1eabn cho nhau\u201d.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, Ph\u1ea1m Phi \u0111\u00e3 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh, v\u00e0o h\u1ea7u. Vua cho v\u1eddi l\u00ean \u0111i\u1ec7n, t\u1ef1 tay r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u ban cho, v\u00e0 cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng ch\u1ea1m con c\u00e1. L\u1ea1i sai n\u1ed9i th\u1ea7n ban r\u01b0\u1ee3u cho kh\u1eafp c\u00e1c vi\u00ean cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>R\u1ed3i vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xu\u1ea5t l\u1ef1c, \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng ngay, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. Ta r\u1ea5t \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y, tr\u00e8o non l\u1eb7n su\u1ed1i, x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, ng\u00e0y nay kh\u1ea3i ho\u00e0n h\u00e3y cho ph\u00e9p ngh\u1ec9 ng\u01a1i m\u1ea5y ng\u00e0y, sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng v\u00e0o h\u1ea7u\u201d.<\/p>\n<p>V\u00ec kho Kh\u00e1nh H\u00f2a th\u00f3c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y, m\u00e0 thu\u1ebf ch\u00ednh cung h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p v\u00e0o th\u00ec th\u00f3c \u00edt m\u00e0 ti\u1ec1n nhi\u1ec1u, vua b\u00e8n cho ph\u00e9p quan t\u1ec9nh chi\u1ebfu s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng t\u1ec9nh, ph\u00e1t b\u1eb1ng g\u1ea1o, th\u00ec \u0111\u1ed5i ph\u00e1t b\u1eb1ng ti\u1ec1n ; g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u0103n th\u00ec \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 l\u00faa m\u00f9a v\u00e0 g\u1ea1o t\u1eeb mi\u1ec1n Nam bu\u00f4n \u0111\u1ebfn, t\u0103ng gi\u00e1 m\u00e0 mua cho \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng m\u1ed9t n\u0103m ; c\u00f2n s\u1ed1 th\u00f3c t\u00f4 h\u1eb1ng n\u0103m, h\u00e3y c\u1ee9 ch\u1ee9a l\u1ea1i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u00e2n \u1edf Nam K\u1ef3 h\u1eefu s\u1ef1, B\u00ecnh Thu\u1eadn ph\u1ea3i chi ti\u00eau nhi\u1ec1u, n\u00ean d\u1ee5 sai Kh\u00e1nh H\u00f2a chuy\u1ec3n v\u1ec1 B\u00ecnh Thu\u1eadn t\u1eeb 3 \u0111\u1ebfn 5 v\u1ea1n quan.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf x\u00e3 V\u0129nh Kh\u00e1nh, \u0111\u01b0\u1ee3c tin qu\u00e2n gi\u1eb7c m\u01b0u ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp l\u01b0\u01a1ng. Tr\u1ee9 \u0111ang \u0111\u00eam sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i tu\u1ea7n th\u00e1m, th\u1ea5y m\u1ed9t to\u00e1n t\u1eeb th\u00f4n B\u1eafc M\u00e2n l\u1ebbn ra ph\u00eda sau quan ta b\u00e8n l\u1eadp t\u1ee9c sai thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 l\u0169 Nguy\u1ec5n Quang Di\u1ec7u mang 200 th\u1ee7 h\u1ea1 d\u00f5i theo. Gi\u1eb7c n\u1ea5p ch\u1ed7 r\u1eadm, b\u1eafn s\u00fang ra. Di\u1ec7u s\u1ea5n \u0111\u1ebfn, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t th\u1ee7 c\u1ea5p v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean. Gi\u1eb7c b\u00e8n tr\u1ed1n ch\u1ea1y.<\/p>\n<p>Tr\u1ee9 l\u00e0m tr\u1ea1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb ch\u1ed7 qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ebfn C\u00f4n L\u00f4n, qu\u00e2n \u0111i h\u1ebft 4 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, m\u00e0 l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n th\u00ec \u0111\u00e3 h\u1ebft. L\u01b0\u01a1ng \u1edf t\u1ec9nh t\u1ea3i \u0111\u1ebfn b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, m\u1ed9t chuy\u1ebfn ch\u1ec9 \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u00e0y, h\u00f4m sau l\u1ea1i h\u1ebft. \u0110\u00e3 cho \u0111i t\u00ecm ki\u1ebfm \u0111\u1ed5i mua, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i, gi\u1eb7c v\u1eabn \u1ef7 v\u00e0o th\u1ebf hi\u1ec3m c\u1ee7a C\u00f4n Giang, ta n\u00ean ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng. N\u1ebfu v\u1ed9i ti\u1ebfn sang qua s\u00f4ng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp l\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ngh\u1ebdn th\u00ec l\u1ea7m l\u1ee1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ecf. Hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng s\u1ee9c Th\u1ed5 ty l\u00e0 b\u1ecdn Ma Do\u00e3n D\u01b0\u1ee1ng, Ma Do\u00e3n Th\u1ea3n, \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ed9ng Man, h\u1ec5 th\u1ea5y c\u00f3 ch\u1ee9a th\u00f3c, th\u00ec li\u1ec7u l\u1ea5y m\u00e0 tr\u1ea3 ti\u1ec1n. N\u1ebfu t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 5 ng\u00e0y l\u01b0\u01a1ng, th\u00ec qu\u00e2n m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00ec th\u1ebf c\u00f2n n\u00e1n l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u1edd\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201c\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c \u00e2m m\u01b0u tri\u1ec7t \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ta, m\u00e0 quan qu\u00e2n v\u00e0o s\u00e2u n\u01a1i hi\u1ec3m, ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh lui \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen. Nay th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Nguy\u1ec5n Quang Di\u1ec7u l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c t\u1ec9nh, v\u00e0 c\u1ea5p cho t\u1ea5m \u201cth\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ng\u00e2n b\u00e0i\u201d. C\u00f2n vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, ta tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1c s\u1ee9c l\u00e0m kh\u1ea9n c\u1ea5p r\u1ed3i. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ngh\u0129 c\u00e1ch khi ti\u1ebfn, khi ng\u1eebng, th\u1ebf n\u00e0o cho tr\u00fang c\u01a1 nghi l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQuan qu\u00e2n hai \u0111\u1ea1o Nam Vang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ecdp \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u1edf khu v\u1ef1c t\u1ea5n s\u1edf. Kh\u00ed c\u1ee5 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh \u0111\u00e3 ti\u1ebfp t\u1ee5c s\u1eeda so\u1ea1n g\u1ea7n xong. \u0110\u00e3 bi\u1ec3u th\u1ecb c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ea5n s\u1edf : ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n x\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc l\u00ean th\u00e0nh gi\u1ebft gi\u1eb7c, th\u00ec th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho m\u1ed9t quan ti\u1ec1n ; n\u1ebfu c\u00f3 ai b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn, th\u00ec xin cho 1 con, ho\u1eb7c em, ho\u1eb7c ch\u00e1u, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m. S\u1ed1 t\u00ecnh nguy\u1ec7n c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 7700 ng\u01b0\u1eddi, ai c\u0169ng khoa ch\u00e2n m\u00faa tay ch\u1edd \u0111\u1ee3i. \u0110\u00e3 t\u1ee9c th\u00ec truy\u1ec1n r\u00f5 hi\u1ec7u l\u1ec7nh \u1ea5n \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cC\u1ed5 v\u00f5 l\u00f2ng h\u0103ng h\u00e1i c\u1ee7a qu\u00e2n s\u0129, nh\u01b0 th\u1ebf r\u1ea5t t\u1ed1t. N\u00ean s\u1edbm h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh th\u00e0nh. Phen n\u00e0y c\u1ed1t ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edbi th\u00f4i ; nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i th\u00e0nh c\u00f4ng, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ph\u1ea3i h\u1eadu th\u01b0\u1edfng\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 gi\u1eb7c li\u1ec1u ch\u1ebft gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh t\u00ecnh th\u1ebf ng\u00e0y m\u1ed9t c\u00f9ng qu\u1eabn. C\u1ee9 theo l\u1eddi t\u00e2u, th\u00ec s\u1ed1 bi\u1ec1n binh t\u00ecnh nguy\u1ec7n x\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc l\u00ean th\u00e0nh \u0111\u1ebfn h\u01a1n 7700 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y t\u01b0\u1edbng s\u0129 ta, ch\u00ed d\u1ed1c gi\u1ebft th\u00f9, l\u00f2ng \u0111\u1ea7y c\u0103m gi\u1eb7c. \u0110\u00e3 \u0111\u1ed3ng t\u00e2m g\u1eafng s\u1ee9c nh\u01b0 v\u1eady, lo g\u00ec ch\u1eb3ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh ? Ng\u00e0y h\u1ea1 th\u00e0nh, binh d\u00f5ng c\u00f3 ai b\u1ecb tr\u1eadn vong th\u00ec cho 1 con, ho\u1eb7c 1 em, ho\u1eb7c 1 ch\u00e1u su\u1ed1t \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n \u0111i l\u00ednh, n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 t\u1ea1p d\u1ecbch. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, ai kh\u00f4ng s\u1ee3 t\u00ean \u0111\u1ea1n, mang qu\u00e2n x\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc l\u00ean th\u00e0nh m\u00e0 kh\u00f4ng may t\u1eed tr\u1eadn, th\u00ec cho con, ho\u1eb7c em, ho\u1eb7c ch\u00e1u, \u0111\u01b0\u1ee3c 1 ng\u01b0\u1eddi t\u1eadp \u1ea5m, l\u1ea1i h\u1eadu c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t cho gia \u0111\u00ecnh. T\u1eadp \u1ea5m th\u00ec theo l\u1ec7, h\u01b0\u1edfng k\u00e9m quan h\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ebft m\u1ed9t b\u1eadc. V\u1ea3 l\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 n\u00f3i r\u00f5 v\u1ec1 k\u1ef7 lu\u1eadt : ph\u00e0m t\u01b0\u1edbng s\u0129, bi\u1ec1n binh, n\u1ebfu ai l\u00f9i b\u01b0\u1edbc ch\u00f9n l\u1ea1i th\u00ec ch\u00e9m ngay \u0111\u1ec3 rao m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft. Nay l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng ti\u1ebfc \u01a1n hu\u1ec7 ; t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 \u0111inh ninh nh\u1eafc \u0111i nh\u1eafc l\u1ea1i v\u1ec1 s\u1ef1 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0 r\u1ea5t \u0111\u00fang ch\u1eafc, n\u00f3i sao l\u00e0m v\u1eady. V\u1eady, t\u1eeb T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c m\u01b0u toan b\u00e1o \u0111\u00e1p. Ghi c\u00f4ng c\u1edd bi\u1ec3n \u1edf m\u1ed9t chuy\u1ebfn n\u00e0y, ph\u1ea3i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng !\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed3n An Man \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh Nam Vang c\u0169, x\u00e2y \u0111\u1eafp \u0111\u00e3 g\u1ea7n xong (\u0111\u1ed3n cao 6 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 27 tr\u01b0\u1ee3ng). T\u1ea5n s\u1edf L\u00f4 An \u1edf \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi \u0111\u1ed3n n\u00e0y c\u0169ng s\u1ebd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t x\u00e2y \u0111\u1eafp. Duy c\u00f3 c\u00e1i th\u00e0nh c\u0169 tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u1eb7c Xi\u00eam ph\u00e1 h\u1ee7y m\u00e0 \u0111\u1ecba th\u1ebf th\u00ec ch\u1eadt h\u1eb9p, b\u1edd s\u00f4ng th\u00ec v\u1ee1 l\u1edf. Nay ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t La K\u1ebft l\u00e0 n\u01a1i cao r\u00e1o s\u00e1ng s\u1ee7a, l\u1ea1i \u1edf v\u00e0o qu\u00e3ng gi\u1eefa s\u00f4ng Ti\u1ec1n Giang v\u00e0 H\u1eadu Giang, h\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u1ee7 l\u00e0m n\u01a1i c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb \u0111\u1ea5y \u0111\u1ebfn th\u00e0nh m\u1edbi An Giang [An Giang T\u00e2n Th\u00e0nh: th\u00e0nh m\u1edbi \u1edf Long S\u01a1n, T\u00e2n Ch\u00e2u] v\u00e0 \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ec1u \u0111i ti\u1ec7n c\u1ea3. N\u1ebfu cho vua Phi\u00ean l\u1eadp th\u00e0nh tr\u00ec \u1edf \u0111\u00e2y th\u00ec th\u1ef1c l\u00e0 th\u1ecfa \u0111\u00e1ng v\u00e0 t\u1ed1t. \u0110\u00e3 h\u1ecfi \u00fd ki\u1ebfn vua v\u00e0 c\u00e1c quan Phi\u00ean h\u1ecd \u0111\u1ec1u mong mu\u1ed1n gi\u1ed1ng nhau. V\u1eady xin y cho vua Phi\u00ean d\u1eddi \u0111\u00f3ng v\u1ec1 \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n ch\u1ed7 \u1edf\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Sai hai t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a, m\u1ed7i t\u1ec9nh t\u1ea3i 3 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n kho \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh ; Gia \u0110\u1ecbnh chuy\u1ec3n m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 ti\u1ec1n \u1ea5y \u0111i V\u0129nh Long, r\u1ed3i V\u0129nh Long li\u1ec7u tr\u00edch l\u1ea5y 1 hay 2 v\u1ea1n quan t\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n An Man \u1edf Nam Vang.<\/p>\n<p>L\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 c\u00e1ch l\u01b0u, ch\u1ebft \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 s\u00e1ch Tr\u00fa C\u1ea9m. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea Thu\u1eadn T\u0129nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i d\u1eb9p gi\u1eb7c \u1edf v\u00f9ng Tr\u1ea5n T\u0129nh, v\u00ec \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n sai l\u1ea7m, b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u. Y bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5, c\u1ed1 g\u01b0\u1ee3ng b\u1ec7nh \u0111i t\u00f2ng chinh, mong thu c\u00f4ng sau \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc. Kh\u00f4ng ng\u1edd c\u00f4ng ch\u01b0a th\u00e0nh \u0111\u00e3 v\u1ed9i \u1ed1m ch\u1ebft, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady gia \u01a1n cho y \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c ch\u1ee9c V\u1ec7 \u00fay, h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m h\u00e0m c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9, th\u1eafng lu\u00f4n.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n C\u1ef1 \u0111\u00f3ng \u1edf Nh\u01b0\u1ee3ng B\u1ea1n. \u0110\u01b0\u1ee3c tin qu\u00e2n gi\u1eb7c t\u1eeb n\u00fai Kim M\u00e3 thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean chia \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea5n qua Ng\u01b0u L\u0129nh, d\u1ef1a ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1. C\u1ef1 b\u00e8n th\u00e2n \u0111\u1ed1c l\u00ednh v\u00e0 voi ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ed1c s\u1ee9c Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n l\u1eadp m\u01b0u \u0111\u00e1nh \u00fap ban \u0111\u00eam, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f3 c\u01a1, tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u c\u00f9ng 6 th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c, v\u00e0 b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 4 t\u00ean. Gi\u1eb7c tan ch\u1ea1y, h\u00f4m sau l\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0110inh L\u0129nh ch\u1ed1ng c\u1ef1 (Ng\u01b0u L\u0129nh, \u0110inh L\u0129nh \u0111\u1ec1u ti\u1ebfp gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn Gia B\u1eb1ng). T\u1eeb gi\u1edd M\u00e3o \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00e2n, qu\u00e2n ta chia \u0111\u01b0\u1eddng gi\u00e1p c\u00f4ng, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 29 th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang l\u1edbn c\u00f9ng kh\u00ed gi\u1edbi. Gi\u1eb7c tan v\u1ee1 thua to. \u0110u\u1ed5i \u0111\u1ebfn Linh Mai thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 n\u01a1i s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 r\u1ed3i v\u1ec1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf m\u1ea1n th\u01b0\u1ee3ng du Cao B\u1eb1ng tr\u00e0n xu\u1ed1ng Th\u00f4ng S\u01a1n, Trung Th\u1ea3ng. Tham t\u00e1n V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb th\u00e2n \u0111\u1ed1c bi\u1ec1n binh ti\u1ec5u b\u1eaft, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng c\u0169ng ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng : ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 8 th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c, c\u00f2n \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tr\u1ed1n. C\u1ef1 l\u00e0m tr\u1ea1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c V\u00e2n \u1edf ch\u1ed7 gi\u00e1p gi\u1edbi th\u01b0\u1ee3ng du c\u1ee7a Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean, ph\u00eda tr\u00ean t\u1eeb B\u1ebf L\u0129nh ch\u1ea1y su\u1ed1t Ng\u1ecdc M\u1ea1o, V\u00e2n Trung cho t\u1edbi m\u1ed9t d\u1ea3i Long L\u0169ng n\u00fai non b\u00e1t ng\u00e1t hi\u1ec3m tr\u1edf, xa r\u1ed9ng m\u00f4ng m\u00eanh. C\u00f3 3 \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng \u0111i h\u1ea1t Cao B\u1eb1ng : m\u1ed9t l\u00e0 do B\u1ebf L\u0129nh, N\u1eadm Ch\u1eed th\u00f4ng \u0111\u1ebfn L\u01b0\u01a1ng Y v\u00e0 Th\u00f4ng N\u00f4ng, l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng l\u1ed9 ; hai l\u00e0 do Di L\u0169ng, Th\u00e1p Na th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Trung Th\u1ea3ng, L\u01b0\u01a1ng N\u0103ng, l\u00e0 trung l\u1ed9 ; ba l\u00e0 h\u1ea1 l\u1ed9 th\u00ec do Long L\u0169ng qua V\u1ee5 N\u00f4ng, Linh Quang, Linh Mai thu\u1ed9c h\u1ea1t Th\u00e1i Nguy\u00ean, th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Gia B\u1eb1ng. Nay n\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 \u1edf Gia B\u1eb1ng m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n, c\u00f2n ti\u1ebfn c\u1ea3 v\u1ec1 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc th\u00ec gi\u1eb7c s\u1ebd h\u1ecdp h\u1ebft c\u1ea3 qu\u00e2n th\u00e0nh to\u00e1n l\u1edbn, nh\u1eb1m ch\u1ed7 s\u01a1 h\u1edf c\u1ee7a ta m\u00e0 x\u00e2m l\u1ea5n. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 ng\u0103n ch\u1eb7n kh\u00f4ng xu\u1ec3 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa c\u00e1ch, ti\u1ebfp \u1ee9ng h\u01a1i ch\u1eadm, l\u1ee1 ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 qu\u1ea5y r\u1ed1i ph\u00eda sau c\u1ee7a ta, th\u00ec v\u1ec1 m\u1eb7t Gia B\u1eb1ng, th\u1ea7n ch\u01b0a y\u00ean t\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady th\u1ea7n \u0111\u00e3 phi t\u01b0 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i kh\u1ea9n c\u1ea5p gi\u1ee5c quan qu\u00e2n h\u1ea1t Th\u00e1i Nguy\u00ean ti\u1ebfn mau ch\u1edd khi ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u h\u1ea1t Kim M\u00e3 th\u00ec giao ri\u00eang cho V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n 1000 binh d\u00f5ng \u0111\u1ec3 hi\u1ec7p l\u1ef1c ti\u1ec5u ph\u1ec9 v\u00f9ng n\u00e0y. R\u1ed3i th\u1ea7n th\u00e2n mang \u0111\u1ea1i binh, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng x\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc v\u00e0o Ng\u1ecdc M\u1ea1o, V\u00e2n Trung, \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho xong vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cQuan qu\u00e2n li\u1ec1n ng\u00e0y \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u1ed5 ph\u1ec9, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i. L\u1eddi b\u00e0n v\u1ec1 qu\u00e2n c\u01a1 nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng ph\u1ea3i\u201d. R\u1ed3i xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u, quan qu\u00e2n m\u1ea1o hi\u1ec3m ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ec1u h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng x\u00f4ng l\u00ean, \u0111\u00e3 th\u1eafng tr\u1eadn lu\u00f4n. T\u1ea1 Quang C\u1ef1, V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. V\u1eady m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng th\u00eam 1 c\u1ea5p, 1 kh\u1ea9u s\u00fang t\u00e2y lo\u1ea1i \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng c\u00f3 v\u1ebd hoa b\u1eb1ng v\u00e0ng, v\u00e0 1 h\u1ea7u bao b\u1eb1ng g\u1ea5m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafc l\u1ef1c nh\u1ea5t trong tr\u1eadn \u0110inh L\u0129nh l\u00e0 :<\/p>\n<p>\u201cV\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n, th\u1ed1ng qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o n\u00e0y, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c v\u00e0 th\u01b0\u1edfng 1 chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng g\u1ea5m th\u00eau kim tuy\u1ebfn ;<\/p>\n<p>\u201cQu\u1ea3n c\u01a1 Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Uy\u1ec3n, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Tr\u1ea7n V\u0103n V\u00e2n tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p nay c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c ;<\/p>\n<p>\u201cTh\u00ed sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Qu\u1ea3ng, quy\u1ec1n sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Tr\u1ea7n V\u0103n Lu\u1eadn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ;<\/p>\n<p>\u201cQu\u1ea3n c\u01a1 V\u00f5 V\u0103n Nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng nh\u01b0 Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Ng\u00f4n, Nguy\u1ec5n Quang T\u1eedu, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng gia k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n hoa d\u1ec7t con m\u00e3ng ;<\/p>\n<p>\u201cCh\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh, V\u0169 Quang Huy, Tr\u1ea7n B\u1ea3o Th\u01b0 \u0111\u1ec1u cho th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 1 chi\u1ebfc \u00e1o nhung v\u1ea3i.<\/p>\n<p>\u201cTr\u1eadn Ng\u01b0u L\u0129nh, c\u00f4ng tr\u1ea1ng v\u00e0o h\u1ea1ng th\u1ee9 ;<\/p>\n<p>\u201cCai t\u1ed5ng B\u1ebf Nh\u00e2n Tuy\u1ec3n d\u1eabn \u0111\u1ea7u tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u00fap ban \u0111\u00eam, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c t\u1ec9nh ;<\/p>\n<p>\u201cB\u1ecdn quy\u1ec1n sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Qu\u1ef3nh, Phan Tuy\u1ec3n, Th\u00e1i T\u0103ng, xung phong ph\u00e1 tr\u1eadn, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, v\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c 1 chi\u1ebfc \u00e1o nhung v\u1ea3i ;<\/p>\n<p>\u201cB\u1ecdn th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay L\u00ea V\u0103n Th\u1ea3o, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n T\u00ecnh L\u1ed9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1eadp ti\u1ebfp sau x\u00f4ng v\u00e0o gi\u1ebft gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c 1 chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn ki\u1ec3u b\u1ed3ng vai b\u1eb1ng h\u00e0ng sa, hoa m\u00e3ng tr\u00f2n ;<\/p>\n<p>Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecb, th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng gia k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng 1 chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng sa hoa d\u1ec7t con m\u00e3ng.<\/p>\n<p>\u201cTr\u1eadn Th\u00f4ng S\u01a1n, Trung Th\u1ea3ng c\u0169ng c\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, nay th\u01b0\u1edfng :<\/p>\n<p>\u201cQu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c ngay ;<\/p>\n<p>\u201cL\u00e3nh binh V\u0169 V\u0103n T\u00ecnh, Qu\u1ea3n v\u1ec7 L\u00ea B\u00e1 D\u1ea7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n c\u00f4ng gia k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng sa ki\u1ec3u b\u1ed3ng vai, hoa m\u00e3ng tr\u00f2n ;<\/p>\n<p>\u201cPh\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng nh\u01b0 Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u00fd, \u0110\u1ed7 V\u0103n Hu\u00e2n, \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch, \u0110\u00e0m V\u0169 Ki\u00ean, Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n c\u00f4ng gia k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng sa hoa m\u00e3ng. Ngo\u00e0i ra, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n, b\u1ea1c, h\u1ea7u bao g\u1ea5m c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau. L\u00ednh v\u00e0 d\u00f5ng, th\u01b0\u1edfng chung 1000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, nay \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c lu\u00f4n b\u1ecb thua \u0111au, l\u00e0 l\u00fac ta c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba th\u1ebf. H\u01a1n n\u1eefa, \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn An Bi\u00ean, qu\u00e2n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn th\u1eb3ng v\u00e0o C\u00f4n L\u00f4n ; Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Di, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng, h\u1ee3p qu\u00e2n v\u1edbi Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh th\u1ebf c\u1ee9u vi\u1ec7n v\u00e0 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh nh\u1eadt k\u1ef3, x\u00f4ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t V\u00e2n Trung. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i : T\u1ea1 Quang C\u1ef1, V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng c\u1ea7n n\u00ean k\u00edch l\u1ec7 t\u01b0\u1edbng s\u0129 th\u1eeba d\u1ecbp th\u1eafng, tr\u1eeb di\u1ec7t cho s\u1edbm h\u1ebft ngay nh\u1eefng d\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a gi\u1eb7c \u1edf l\u00e2n c\u1eadn, r\u1ed3i t\u01b0 cho b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 h\u1eb9n nhau ba \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u00f9ng t\u1ea5n c\u00f4ng c\u1ed1t sao v\u1ea1n to\u00e0n v\u00e0 t\u1ea5t th\u1eafng, n\u1ebfu ph\u1ea3i k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tu\u1ea7n h\u00e0ng th\u00e1ng, ta c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u00e1ch\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ebfn khe do\u00e0nh \u76c8\u6eaa [doanh kh\u00ea] \u1edf H\u1eefu Tr\u1ea1ch \u53f3\u6fa4 xem xe \u201cTh\u1ee7y h\u1ecfa k\u00fd t\u1ebf \u6c34\u706b\u65e2\u6fdf\u8eca\u201d, th\u1ea5y c\u00f4ng tr\u00ecnh nhanh ch\u00f3ng, r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng. Th\u01b0\u1edfng cho vi\u00ean tr\u00f4ng coi l\u00e0m xe \u1ea5y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Vi\u1ebft S\u00fay k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 v\u00e0 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. Sai vi\u00ean Kinh do\u00e3n ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u1edf n\u01a1i \u0111\u00f3 l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd chung hai v\u1ecb th\u1ea7n do\u00e0nh khe v\u00e0 thu\u1ed1c s\u00fang, h\u1eb1ng n\u0103m, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tr\u1ecdng xu\u00e2n luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang th\u00ec m\u1ed5 tr\u00e2u, d\u00ea, l\u1ee3n \u0111\u1ec3 t\u1ebf. L\u1ea1i sai l\u1eadp x\u01b0\u1edfng \u1edf Th\u00e1i B\u00ecnh \u0111\u00e0i, v\u00e1t 300 l\u00ednh \u0111\u1ec3 theo ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng s\u1ed1 thu\u1ed1c s\u00fang \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ea5y, cho t\u1ea3i di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng \u1edf kho trong Kinh ph\u00e2n ph\u00e1t cho c\u00e1c t\u1ec9nh \u1ea5y luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang \u0111\u1ec3 l\u01b0u tr\u1eef (Qu\u1ea3ng Nam 5000 c\u00e2n, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 4000 c\u00e2n, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 6000 c\u00e2n, Ph\u00fa Y\u00ean 3000 c\u00e2n, B\u00ecnh Thu\u1eadn 5000 c\u00e2n, Kh\u00e1nh H\u00f2a 1000 c\u00e2n).<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u0110\u1ee9c sung L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam; V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb doanh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n V\u00e2n do ch\u1ee9c V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m sung L\u0129nh binh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa, t\u00e2u h\u1eb7c v\u1ec1 vi\u1ec7c B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111\u00e0i t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ph\u00e1t cho th\u1ed5 binh, c\u00f2n th\u1eeba kh\u00f4ng v\u00e0o s\u1ed5 n\u1ed9p tr\u1ea3, may qu\u1ea7n \u00e1o ph\u00e1t cho th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c, kh\u00f4ng cho \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 bi\u1ebft. \u0110\u0103ng Giai \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, \u0111\u01b0\u1ee3c tin n\u00e0y v\u1ed9i v\u00e0ng v\u1ec1 t\u1ec9nh, kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu l\u1ed7i. Kh\u1ea3 B\u1eb1ng l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c h\u1eb7c \u0110\u0103ng Giai \u0111\u00e3 t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1ecf n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9. C\u00f3 Ch\u1ec9 sai [Giai] ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i cho minh b\u1ea1ch vi\u1ec7c n\u00e0y. Khi t\u00e2u l\u00ean, vua th\u1ea5y l\u1eddi l\u1ebd ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u1ecf v\u1ebb run s\u1ee3, b\u00e8n b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai th\u00e2n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh, m\u1ed9t ch\u1ee9c quan to, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta h\u1eb7c th\u00ec t\u1ef1 kh\u1eafc s\u1ebd c\u00f3 c\u00f4ng ngh\u1ecb tri\u1ec1u, l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc vi\u00ean tu\u1ea7n ph\u1ee7 m\u00e0 l\u1ea1y l\u1ee5c, v\u1eaby \u0111u\u00f4i xin th\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 th\u1ebf ! Hu\u1ed1ng h\u1ed3 \u0110\u0103ng Giai \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7m qu\u00e2n d\u1eb9p gi\u1eb7c, m\u1edbi nghe n\u00f3i b\u1ecb t\u00e2u h\u1eb7c, \u0111\u00e3 v\u1ed9i b\u1ecf qu\u00e2n, l\u1eb7n l\u1ed9i m\u00e0 v\u1ec1, c\u1eed ch\u1ec9 sao l\u1ea1i sai l\u1ea7m \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! V\u1eady n\u00ean giao cho ngh\u1ecb x\u1eed ngay\u201d. Cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0110\u0103ng Giai ph\u1ea3i gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p. C\u00f2n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, v\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau, c\u0169ng ph\u1ea3i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n binh c\u1ee7a Tr\u1ea7n T\u1eed Long b\u1ed9 bi\u1ec1n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng nh\u00e0 Thanh b\u1ecb b\u00e3o d\u1ea1t v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n Y B\u00edch c\u1ee7a Thanh Hoa. Vua sai quan t\u1ec9nh gi\u00fap cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o. L\u1ea1i sai Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m Th\u1eeba ch\u1ec9 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa \u0111i thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201cB\u00ecnh\u201d, h\u1ed9 t\u1ed1ng v\u1ec1.<\/p>\n<p>Ho\u00e3n vi\u1ec7c tri\u1ec1u c\u1ed1ng n\u0103m \u1ea5y cho n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 n\u01b0\u1edbc phi\u00ean thu\u1ed9c c\u1ee7a ta \u0111\u00e3 l\u00e2u, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi ti\u1ebfn c\u1ed1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 cho ph\u00e9p c\u1ee9 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n c\u1ed1ng v\u00e0 m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n sai s\u1ee9 v\u00e0o ch\u1ea7u. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd h\u1ecd v\u1eabn k\u00ednh thu\u1eadn th\u00e0nh kh\u1ea9n, ti\u1ebfn c\u1ed1ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Nay t\u1edbi k\u1ef3 l\u00e0m l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng c\u1ed1ng, nh\u01b0ng n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, n\u0103m ngo\u00e1i, b\u1ed7ng b\u1ecb gi\u1eb7c Xi\u00eam x\u00e2m l\u1ea5n, c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ed1t th\u00e0nh Nam Vang, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i vua Phi\u00ean ph\u1ea3i mang gia quy\u1ebfn l\u00e1nh v\u00e0o n\u01b0\u1edbc ta. V\u00ec ngh\u0129 c\u00e1i ngh\u0129a n\u00e2ng \u0111\u1ee1 n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, c\u1ee9u gi\u00fap n\u1ea1n nh\u00e2n, n\u00ean ta \u0111\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c s\u1eafc cho s\u1edf t\u1ea1i h\u1eadu c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o, l\u1ea1i ph\u00e1i \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n v\u00ec Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng m\u00e0 qu\u00e9t s\u1ea1ch gi\u1eb7c Xi\u00eam. R\u1ed3i ban s\u1eafc th\u01b0, th\u01b0\u1edfng cho ph\u1ea9m v\u1eadt v\u00e0 sai quan h\u1ed9 t\u1ed1ng v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i sai vi\u00ean B\u1ea3o h\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng kh\u00e9o lo s\u1eeda sang ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n \u0111\u1ec3 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u1eefng v\u00e0ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i \u01a1n v\u1ed7 v\u1ec1 vun x\u1edbi c\u1ee7a ta. Ph\u00e0m ai c\u00f3 tai m\u1eaft \u0111\u1ec1u r\u00f5 c\u1ea3. V\u1ea3 l\u1ea1i, n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean gi\u1eef ch\u1ee9c ph\u1eadn, ti\u1ebfn c\u1ed1ng h\u1eb1ng n\u0103m, theo l\u1ec5, l\u00e0 l\u1ebd \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean ; nh\u01b0ng l\u00f2ng nh\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed7 v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi xa th\u00ec ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n l\u00ean m\u00e0 kh\u00f4ng th\u00f4i. V\u1eady l\u1ec5 c\u1ed1ng th\u01b0\u1eddng ni\u00ean n\u0103m nay gia \u01a1n cho mi\u1ec5n kh\u1ecfi ph\u1ea3i sai s\u1ee9, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn sang n\u0103m \u1ea4t M\u00f9i, hai c\u1ed1ng s\u1ebd ti\u1ebfn n\u1ed9p m\u1ed9t th\u1ec3\u201d.<\/p>\n<p>Cho ph\u00e9p d\u00e2n t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a n\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p thu\u1ebf nam tr\u1eebu \u5357\u7d2c ((1) Tr\u1eebu : m\u1ed9t th\u1ee9 h\u00e0ng t\u01a1, ta d\u1ec7t, c\u00f3 tuy\u1ebft th\u00f4 s\u01a1.1) thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Hai t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1ed7i t\u1ec9nh m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 50 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u1edf v\u00f9ng Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 ph\u00eda nam, xin \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i tu\u1ea7n th\u00e0nh Nh\u00ec, c\u00f2n \u0111\u1ed9i tu\u1ea7n th\u00e0nh c\u0169 th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0 \u0111\u1ed9i tu\u1ea7n th\u00e0nh Nh\u1ea5t. Ri\u00eang H\u00e0 N\u1ed9i l\u1ea1i xin m\u1ed9 th\u00eam \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5 v\u00e0o 2 \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 T\u1ee9 v\u00e0 Ng\u0169. Vua \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n y cho.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean, \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c v\u00e0 vi\u1ec7c qu\u00e2n nhu thi\u1ebfu th\u1ed1n l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cAn Bi\u00ean \u0111\u00e3 kh\u00f4i ph\u1ee5c. \u0110\u00e3 cho th\u00e1m th\u00ednh t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c th\u00ec v\u1ec1 m\u1eb7t tr\u00ean, An \u0110\u1ecbnh \u1edf \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u1ea3o L\u1ea1c v\u00e0 c\u00e1c x\u00e3 T\u00f9ng B\u00e1ch, Du Gia, \u0110\u1ea1i Mi\u1ec7n, Ti\u1ec3u Mi\u1ec7n, gi\u00e1p B\u1ea3o L\u1ea1c \u0111\u1ec1u theo gi\u1eb7c c\u1ea3. V\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng ra \u0111\u1ed3n ph\u00eda b\u1eafc T\u1ee5 Long, \u0111\u1ec1u c\u00f3 gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n, m\u00e0 th\u00f3c l\u00faa \u1edf trong nh\u00e0 v\u00e0 ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng ch\u00fang \u0111\u1ec1u c\u1ea5t gi\u1ea5u \u0111i s\u1ea1ch kh\u00f4ng c\u1ea3. V\u1ec1 ph\u00eda d\u01b0\u1edbi, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 th\u00ec c\u00f3 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nga c\u00f9ng v\u1edbi gi\u1eb7c Ch\u01b0\u01a1ng h\u1ee3p qu\u00e2n \u0111\u1ebfn v\u00e0i ngh\u00ecn, l\u1ea5n qua c\u00e1c t\u1ed5ng L\u00e2m \u0110\u01b0\u1eddng, Ti\u00ean Y\u00ean v\u00e0 M\u1ee5c H\u00e0 thu\u1ed9c V\u1ecb Xuy\u00ean, chi\u1ebfm c\u1ee9 \u0111\u1ed3n An Long, chia \u0111\u1ea3ng \u0111\u00f3ng \u1edf x\u00e3 B\u1ea1ch Sa ch\u1ef1c ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ta. Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man c\u0169ng c\u00f3 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c N\u00f4ng V\u0103n Nghi\u1ec7t t\u1eeb V\u00e2n Trung \u0111\u1ebfn h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng c\u00f9ng gi\u1eb7c Kh\u1ea3i. V\u1ea3, \u0111\u1ecba gi\u1edbi An Bi\u00ean \u1edf v\u00e0o kho\u1ea3ng gi\u1eefa, \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i \u0103n th\u00f4ng v\u1edbi m\u1ecdi n\u01a1i, n\u1ebfu m\u1ed9t khi r\u1eddi kh\u1ecfi n\u01a1i n\u00e0y, kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t tr\u1ecdng binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, th\u00ec e gi\u1eb7c th\u1eeba c\u01a1, s\u1ebd l\u1ea1i chi\u1ebfm m\u1ea5t. Ng\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0y, h\u1ecfng ch\u1ed7 kia, ti\u1ebfn c\u0169ng d\u1edf, ng\u1eebng l\u1ea1i c\u0169ng d\u1edf. S\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n nhu th\u00ec d\u00f9ng r\u1ea5t l\u1edbn. T\u1eeb khi \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y b\u1ecb tr\u1edf ng\u1ea1i, kh\u00f4ng chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 c\u00f2n tr\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. Tuy t\u1ec9nh \u0111\u00e3 h\u1ebft l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 hi\u1ec3m tr\u1edf xa x\u00f4i, l\u1ea1i g\u1eb7p m\u01b0a d\u1ea7m lu\u00f4n, chuy\u00ean ch\u1edf r\u1ea5t kh\u00f3. L\u01b0\u01a1ng \u0111em \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, \u0103n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, ti\u1ebfp t\u1ebf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. \u0110\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n s\u1ee9c mua l\u01b0\u01a1ng \u1edf quanh v\u00f9ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 bao. M\u1ea5y ng\u00e0y g\u1ea7n \u0111\u00e2y, trong qu\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 v\u1ebb thi\u1ebfu th\u1ed1n. L\u1ea1i ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin c\u1ee7a Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 b\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u1ea5y c\u0169ng thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 ph\u1ea3i \u0103n khoai r\u1eebng, rau n\u00fai, v\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, s\u1eafp ph\u1ea3i chuy\u1ec3n sang t\u1ea3 ng\u1ea1n \u0111\u1ec3 t\u00ecm l\u01b0\u01a1ng \u1edf v\u00f9ng ven s\u00f4ng. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 kh\u1ea9n c\u1ea5p t\u01b0 cho C\u00f4ng Tr\u1ee9 ph\u1ea3i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn An Bi\u00ean, h\u1ed9i h\u1ecdp tr\u00f9 t\u00ednh cho kh\u1ecfi l\u1ee1 vi\u1ec7c. Thi\u1ebft ngh\u0129 hai \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn qu\u00e2n ch\u1ec9 v\u00ec l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00f4ng k\u1ebf ti\u1ebfp, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i ch\u1eadm l\u1ea1i, ch\u1eb3ng kh\u00e1c n\u00e0o c\u1ee9 ph\u1ea3i d\u1eebng qu\u00e2n l\u1ea1i ch\u1edd t\u1eebng mi\u1ebfng c\u01a1m, th\u1ef1c r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m lo s\u1ee3\u201d.<\/p>\n<p>Vua v\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c h\u00e0nh binh th\u00ec l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u00e0 m\u00f3n r\u1ea5t quan tr\u1ecdng. Nay chuy\u00ean ch\u1edf kh\u00f3 kh\u0103n nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o quan qu\u00e2n \u0111\u00f3i b\u1ee5ng m\u00e0 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c ? V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 n\u00e0y, ph\u1ea3i x\u00e9t ngay s\u1ed1 qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7n t\u1ea1i, n\u1ebfu t\u1ec9nh \u0111\u00e3 v\u1eadn \u0111\u1ebfn t\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn th\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c, cho ph\u00e9p tu\u1ef3 ti\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u r\u00f5, m\u1ed9t m\u1eb7t ti\u1ebfn qu\u00e2n. L\u1ea1i t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Cao B\u1eb1ng, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y h\u1ed9i ti\u1ec5u. N\u1ebfu qu\u00e2n nhu c\u00f2n thi\u1ebfu th\u1ed1n, ch\u01b0a ti\u1ec7n ti\u1ebfn h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec \u0111\u1ec1u cho r\u00fat qu\u00e2n hi\u1ec7n mang theo v\u1ec1 t\u1ec9nh th\u00e0nh Tuy\u00ean Quang ngh\u1ec9 ng\u01a1i, ch\u1edd Ch\u1ec9 s\u1ebd t\u00ednh \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c ti\u1ebfn sau. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1, V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1 Cao B\u1eb1ng, s\u1eeda sang th\u00e0nh qu\u00e1ch, cho qu\u00e2n l\u00ednh \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3 ngh\u1ec9 ng\u01a1i, ch\u1edd Ch\u1ec9. N\u1ebfu c\u00f3 ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd t\u01b0 c\u1ee7a b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c xin h\u1ed9i qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn th\u1ee7 th\u00ec cho ph\u00e9p m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t xu\u1ea5t ph\u00e1t cho k\u1ecbp c\u01a1 h\u1ed9i. C\u00e1c L\u0129nh binh Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Di v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean th\u00ec ph\u1ea3i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi do th\u00e1m hai \u0111\u1ea1o qu\u00e2n [\u0110\u1ee9c v\u00e0 Tr\u1ee9] Tuy\u00ean Quang n\u1ebfu h\u1ecd \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1, th\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p r\u00fat v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean ngh\u1ec9 ng\u01a1i, ch\u1edd Ch\u1ec9\u201d. L\u1ea1i sai L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c cho vi\u00ean Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 sung L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Quan qu\u00e2n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169, kh\u00f4ng th\u1eafng. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1ea3i ch\u1ee9c. Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c trao ch\u1ee9c Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, trong qu\u00e2n giao \u01b0\u1edbc v\u1edbi nhau : b\u1ed1n ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf bu\u1ed9c ph\u1ea3i ng\u00e0y \u0111\u00eam b\u1eafn c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang l\u1edbn nh\u1ecf v\u00e0o th\u00e0nh l\u00e0m cho gi\u1eb7c m\u1ecfi m\u1ec7t ; ban \u0111\u00eam, l\u1ea1i b\u1ea5t th\u1ea7n treo \u0111\u00e8n l\u1ed3ng, b\u1eafn ph\u00e1o th\u0103ng thi\u00ean, l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n tai m\u1eaft gi\u1eb7c. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ea7u canh n\u0103m, cho b\u1eafn \u0111\u1ea1i h\u1ecfa ph\u00e1o, t\u1ecfa kh\u00f3i m\u00f9 v\u00e0o ch\u1ed7 trung t\u00e2m chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u trong th\u00e0nh. R\u1ed3i bi\u1ec1n binh mang theo kh\u00ed c\u1ee5 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, do 4 m\u1eb7t ti\u1ebfn s\u00e1t \u0111\u1ebfn ch\u00e2n th\u00e0nh. T\u01b0\u1edbng s\u0129 binh d\u00f5ng ti\u1ebfn theo. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n th\u00e2n ra \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn. Gi\u1eb7c \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh n\u00e9m g\u1ea1ch \u0111\u00e1 v\u00e0 b\u1eafn s\u00fang nh\u1ecf xu\u1ed1ng. Qu\u00e2n ta d\u00f9ng h\u1ecfa y\u00ean, h\u1ecfa ti\u1ec5n v\u00e0 \u1ed1ng phun l\u1eeda b\u1eafn v\u00e0o, h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh ph\u00e1 t\u1eeb gi\u1edd S\u1eedu \u0111\u1ebfn gi\u1edd Th\u00ecn. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi leo thang th\u00ec b\u1ecb gi\u1eb7c \u1ea9y ng\u00e3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u01b0\u1ee3t h\u00e0o th\u00ec b\u1ecb \u0111\u1ea1n b\u1eafn, \u0111\u00e1 n\u00e9m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, r\u00fat c\u1ee5c kh\u00f4ng sao leo l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy c\u00f3 vi\u00ean quy\u1ec1n th\u00ed \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u01a1 H\u01b0\u1edbng ngh\u0129a l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n S\u0129 leo l\u00ean thang, \u0111\u00e2m tr\u00fang m\u1ed9t t\u00ean th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00f4 qu\u1ea3n l\u00e3nh gi\u1eb7c ng\u00e3 xu\u1ed1ng v\u00e0 ch\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c m\u1eb7t th\u00e0nh \u0111\u1ec1u m\u1ecfi m\u1ec7t. S\u1ed1 ch\u1ebft tr\u1eadn h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng h\u01a1n 2400 ng\u01b0\u1eddi. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng c\u0169ng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. H\u1ecd b\u00e8n thu binh lui ra v\u00e0 \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u, nh\u1eadn t\u1ed9i, n\u00f3i : \u201cTr\u1eadn \u0111\u00e1nh th\u00e0nh n\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 t\u00ednh, hi\u1ec7u l\u1ec7nh r\u1ea5t \u0111\u1ec1u, ba qu\u00e2n c\u00f9ng c\u1ed1 s\u1ee9c x\u00f4ng pha d\u01b0\u1edbi m\u0169i t\u00ean ng\u1ecdn gi\u00e1o, ai c\u0169ng mu\u1ed1n gi\u1ebft h\u1ebft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng ngh\u0129a ph\u1eabn. Ng\u1eb7t v\u00ec th\u00e0nh n\u00e0y h\u00e0o s\u00e2u, t\u01b0\u1eddng cao, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 th\u1ef1c kh\u00f3, m\u00e0 \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng h\u1ecfa y\u00ean, h\u1ecfa ti\u1ec5n c\u0169ng v\u00f4 hi\u1ec7u, cho n\u00ean r\u00fat c\u1ee5c kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng. Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1eeb Nam Vang v\u1ec1 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111\u01b0\u01a1ng h\u1ecdp b\u00e0n \u0111\u1ec3 t\u00ednh cu\u1ed9c l\u1ea1i \u0111\u00e1nh sau\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c c\u00f9ng kh\u1ed1n, b\u00e1m gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh g\u1ea7n m\u1ed9t n\u0103m nay. Ta th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i d\u1eady s\u1edbm, \u0103n tr\u01b0a, n\u1eb7ng l\u00f2ng lo ngh\u0129. Ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, kh\u00ed gi\u1edbi, s\u00fang \u0111\u1ea1n trong qu\u00e2n, kh\u00f4ng c\u00e1i g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111em h\u1ebft t\u00e2m t\u01b0, suy \u0111i t\u00ednh l\u1ea1i, cho \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. D\u0129 ch\u00ed nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u00e3 hi\u1ec3u d\u1ee5 ch\u1ec9 th\u1ecb, kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u00fang th\u1eddi nghi. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n th\u1ea5y t\u00e2u n\u00f3i b\u1ecdn ch\u00fang c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a b\u1ecb s\u00fang l\u1edbn b\u1eafn ch\u1ebft, c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a ra \u0111\u1ed3n l\u0169y \u0111\u1ea7u h\u00e0ng ; hi\u1ec7n nay ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, t\u00ecnh th\u1ebf m\u1ed9t ng\u00e0y m\u1ed9t c\u00f9ng qu\u1eabn. L\u1ea1i c\u1ee9 theo l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec qu\u00e2n ta kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng khoa ch\u00e2n m\u00faa tay, t\u00ecnh nguy\u1ec7n x\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc l\u00ean th\u00e0nh. Ta nh\u1eefng ch\u1eafc r\u1eb1ng ch\u1ec9 \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn l\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd g\u00ec kh\u00f4ng th\u1eafng. Kh\u00f4ng ng\u1edd \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n sai l\u1ea7m, c\u00f4ng ph\u00e1 kh\u00f4ng n\u1ed5i, \u0111\u1ec3 bi\u1ec1n binh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tr\u0103m, h\u00e0ng ngh\u00ecn. Xem t\u1edd t\u00e2u, kh\u00f4ng xi\u1ebft qu\u00e1 \u0111\u1ed7i t\u1ee9c b\u1ef1c !<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111\u1ec1u mang \u01a1n n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u00e0y, nay nh\u1eadn s\u1ef1 giao ph\u00f3 c\u1ea7m qu\u00e2n d\u1eb9p gi\u1eb7c tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i bi\u1ebft bao. Th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u00e1ng l\u00fd ph\u1ea3i chi\u1ebfu qu\u00e2n ph\u00e1p, tr\u1eebng tr\u1ecb n\u1eb7ng. Nh\u01b0ng ngh\u0129 nay \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac h\u1eefu s\u1ef1, c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u00ean h\u1eb5ng gia \u01a1n x\u1eed nh\u1eb9 :<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111i tr\u1eadn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng th\u00ec gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ea5t ch\u1ee9c Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u1ee7a T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ee9c Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ee7a L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh. Hai vi\u00ean n\u00e0y \u0111\u1ec1u mang theo l\u00ednh t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0 l\u00ednh h\u1ea7u 35 t\u00ean, v\u1ec1 Kinh ch\u1edd Ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Trao ch\u1ee9c Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n cho Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh \u1ea5n, tri\u1ec7n, c\u1edd, b\u00e0i, hi\u1ec7p l\u1ef1c c\u00f9ng H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00e0 c\u00e1c Tham t\u00e1n coi qu\u1ea3n c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh. Nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u00e1c c\u01a1 nghi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u1ec1u c\u00f9ng nhau b\u00e0n b\u1ea1c tr\u00f9 t\u00ednh m\u00e0 l\u00e0m, c\u1ed1t sao ti\u00eau di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft l\u0169 gi\u1eb7c ngh\u1ecbch \u0111\u00f3, s\u1edbm d\u00e2ng c\u00f4ng to \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi s\u1ef1 \u1ee7y th\u00e1c.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n nh\u01b0 vi\u00ean quy\u1ec1n \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n S\u0129 tr\u00e8o l\u00ean thang, \u0111\u00e2m ng\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean y\u1ebfu ph\u1ea1m gi\u1eb7c, v\u00e0 vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e2n s\u1ea5n \u0111\u1ebfn ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u t\u00ean gi\u1eb7c \u1ea5y th\u00ec \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho \u201cth\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ng\u00e2n b\u00e0i\u201d v\u00e0 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Nay l\u1ea1i cho Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n S\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 [\u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng] v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ngo\u1ea1i \u1ee7y \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m d\u00e1m x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n ti\u1ebfn c\u00f4ng c\u00e1i c\u00f4 th\u00e0nh m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c ngay, \u0111\u00e1ng l\u00fd kh\u00f4ng n\u00ean h\u1eadu th\u01b0\u1edfng, nh\u01b0ng ngh\u0129 t\u01b0\u1edbng s\u0129 d\u1ef1 tr\u1eadn \u0111\u00e3 x\u00f4ng pha t\u00ean \u0111\u1ea1n, h\u0103ng h\u00e1i qu\u00ean m\u00ecnh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u th\u01b0\u01a1ng vong, th\u00ec c\u00f4ng tuy ch\u01b0a th\u00e0nh, nh\u01b0ng ch\u00ed c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady nay chu\u1ea9n th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u1eadn l\u00e0 : V\u1ec7 \u00fay dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng Th\u1ed1ng ch\u1ebf, tr\u1eadt Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng th\u00eam ti\u1ec1n tu\u1ea5t 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c, v\u00e0 cho \u1ea5m th\u1ee5 1 con l\u00e0m C\u1ea5m binh Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>\u201cPh\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n H\u1eefu Thuy\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng th\u00eam ti\u1ec1n tu\u1ea5t 60 l\u1ea1ng b\u1ea1c, v\u00e0 cho \u1ea5m th\u1ee5 1 con l\u00e0m Ch\u01b0 qu\u00e2n cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt t\u00f9ng ng\u0169 ph\u1ea9m ;<\/p>\n<p>\u201cTi\u1ec1n phong th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tri\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ngay [v\u1ec7 \u00fay], th\u01b0\u1edfng th\u00eam ti\u1ec1n tu\u1ea5t 40 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 cho \u1ea5m th\u1ee5 1 con l\u00e0m Ch\u01b0 qu\u00e2n Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m. R\u1ed3i c\u1ee9 chi\u1ebfu theo h\u00e0m m\u1edbi truy t\u1eb7ng m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>\u201cNgo\u00e0i ra, l\u1ea1i tra c\u1ee9u v\u1ec1 t\u00ean v\u00e0 ch\u1ee9c, ai ch\u01b0a th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec cho th\u1ef1c th\u1ee5 ; ai \u0111\u00e3 th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec truy t\u1eb7ng th\u00eam m\u1ed9t c\u1ea5p. L\u1ea1i x\u00e9t nh\u1eefng vi\u00ean su\u1ea5t \u0111\u1ed9i do Kinh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ec1u cho \u1ea5m th\u1ee5 1 con l\u00e0m \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, tr\u1eadt ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m ; nh\u1eefng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i v\u00e0 ngo\u1ea1i \u1ee7y su\u1ea5t c\u01a1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m th\u1ee5 1 con l\u00e0m ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9 ; nh\u1eefng ngo\u1ea1i \u1ee7y su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m th\u1ee5 1 con l\u00e0m t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9 ; nh\u1eefng binh, d\u00f5ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 1 con mi\u1ec5n tr\u1eeb chung th\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i l\u00ednh, l\u00e0m t\u1ea1p d\u1ecbch v\u00e0 \u0111\u00f3ng thu\u1ebf th\u00e2n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, ho\u1eb7c nh\u00e2n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ch\u1ebft th\u00ec cho chi\u1ebfu th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n tu\u1ea5t : ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m, 80 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; t\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m 60 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, 50 l\u1ea1ng ; t\u00f2ng tam ph\u1ea9m, 40 l\u1ea1ng ; t\u1ee9 ph\u1ea9m, 30 l\u1ea1ng. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng ho\u1eb7c nh\u1eb9 \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t c\u1ea5p ph\u00e1t\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng mang h\u01b0\u01a1ng, l\u1ee5a trong kho, \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh ch\u1ecdn ch\u1ed7 l\u1eadp \u0111\u00e0n, m\u1ed5 con sinh, bi\u1ec7n l\u1ec5 v\u1eadt l\u00e0m tu\u1ea7n t\u1ebf, r\u1ed3i quan kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111\u1ebfn r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u, tuy\u00ean \u0111\u1ecdc t\u1edd d\u1ee5, t\u1ebf c\u00e1c tr\u1eadn vong t\u01b0\u1edbng s\u0129. L\u1ea1i cho [Ch\u01b0\u01a1ng] mang theo 3 l\u1ea1ng s\u00e2m Cao Ly v\u00e0 30 c\u00e2n h\u1ed3ng s\u00e2m T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u h\u1ea1ng t\u1ed1t nh\u1ea5t, \u0111\u1ec3 t\u00f9y theo ch\u1ee9c quan to, nh\u1ecf, b\u1ec7nh t\u00ecnh n\u1eb7ng, nh\u1eb9, m\u00e0 truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban ph\u00e1t cho. C\u00f2n t\u01b0\u1edbng s\u0129 bi\u1ec1n binh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, ai mu\u1ed1n v\u1ec1 th\u00ec cho \u0111i thuy\u1ec1n c\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1 Kinh ; ai mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i th\u00ec cho \u1edf l\u1ea1i trong qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Vua t\u01b0\u1edfng nh\u1edb \u0111\u1ebfn t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00ec n\u01b0\u1edbc b\u1ecf m\u00ecnh, th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc kh\u00f4ng ngu\u00f4i, l\u1ea1i xu\u1ea5t c\u1ee7a kho n\u1ed9i ph\u1ee7 60 t\u1ea5m g\u1ea5m, \u0111o\u1ea1n, sa, tr\u1eebu, sai th\u1ecb v\u1ec7 mang \u0111i chia ph\u00e1t cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng tr\u1eadn vong. C\u00f2n c\u00e1c binh, d\u00f5ng tr\u1eadn vong th\u00ec sai t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u1ea5p th\u00eam m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 t\u1ea5m v\u1ea3i ; gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i ch\u1ebft th\u00ec c\u0169ng chi\u1ebfu l\u1ec7 \u1ea5y, c\u1ea5p cho m\u1ed9t lo\u1ea1t.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n r\u1eb1ng : \u201cNay qu\u00e2n gi\u1eb7c li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ed1 gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, th\u00ec ta ph\u1ea3i t\u00ecm c\u00e1ch ph\u00e1 tan nh\u1eefng th\u1ee9 ch\u00fang ch\u1ee9a \u1edf trong th\u00e0nh, khi\u1ebfn ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f2n b\u1ea5u v\u00edu v\u00e0o \u0111\u00e2u n\u1eefa th\u00ec ta m\u1edbi d\u1ec5 th\u00e0nh c\u00f4ng. V\u1eady, n\u00ean li\u1ec7u thu\u00ea d\u00e2n ph\u1ee7 l\u00e2n c\u1eadn, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o, sai \u0111\u1eafp th\u00eam nh\u1eefng g\u00f2 \u0111\u1ea5t c\u00e1c m\u1eb7t th\u00e0nh cao l\u00ean 5, 6 th\u01b0\u1edbc n\u1eefa, c\u1ed1t nh\u00f2m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o trong th\u00e0nh. R\u1ed3i cho k\u00e9o \u0111\u1ea1i b\u00e1c l\u00ean g\u00f2, nh\u1eb1m nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f3 kho ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, mu\u1ed1i, \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c m\u00e0 b\u1eafn ph\u00e1. Ai b\u1eafn \u0111\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c kho ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, s\u1ebd th\u01b0\u1edfng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; b\u1eafn \u0111\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c kho kh\u00f4ng, th\u01b0\u1edfng 30 l\u1ea1ng. C\u00f2n ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, ph\u1ea3i x\u00e9t xem gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat t\u1ee5 h\u1ecdp v\u1edbi nhau ch\u1ed7 n\u00e0o r\u1ed3i m\u1edbi b\u1eafn, c\u1ed1t sao tr\u00fang \u0111\u00edch, \u0111\u1eebng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, c\u1ee9 b\u1eafn vu v\u01a1 ph\u00ed \u0111\u1ea1n, v\u00f4 \u00edch\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng s\u1ed1 bi\u1ec1n binh do Kinh v\u00e0 t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i t\u00f2ng chinh t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 v\u1ea5t v\u1ea3 \u1edf ngo\u00e0i nhi\u1ec1u, nay cho tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y tr\u00edch ra 6 v\u1ec7 : v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m, v\u1ec7 H\u1eefu dinh Th\u1ea7n c\u01a1, v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c t\u1ea3, v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o Nh\u1ecb, v\u1ec7 Trung b\u1ea3o Nh\u1ecb, v\u1ec7 H\u1eefu dinh Ti\u1ec1n phong, cho \u0111\u00e1p c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, nh\u00e2n ti\u1ec7n c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ee7y binh ch\u1edf \u0111\u1ed3 v\u1eadt v\u1ec1 Kinh. Hai v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng c\u1ee7a B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Tr\u00e1ng uy c\u1ee7a Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111i t\u00f2ng chinh l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 t\u1ec9nh. R\u1ed3i li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 4000 bi\u1ec1n binh c\u1ee7a Kinh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc ph\u00e1i \u0111\u1ebfn v\u00e0 4000 binh d\u00f5ng c\u1ee7a 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7 c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf tr\u01b0\u1eddng l\u0169y ; 1000 bi\u1ec1n binh v\u00e0 1000 binh d\u00f5ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef Nam Vang ; 500 bi\u1ec1n binh v\u00e0 500 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef H\u00e0 Ti\u00ean ; c\u00f2n bao nhi\u00eau \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1, ch\u1edd sau n\u00e0y s\u1ebd t\u00f9y ti\u1ec7n cho thay \u0111\u1ed5i ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 Bi\u00ean H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn m\u1ed7i t\u1ec9nh g\u1ecdi l\u1ea5y 500 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, l\u1eadp l\u00e0m v\u1ec7 Bi\u00ean H\u00f2a v\u00e0 v\u1ec7 B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n cho thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay v\u00e0 cho theo c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1i ph\u00f2ng th\u1ee7 c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf. C\u00f2n v\u1ec7 Thu\u1eadn d\u0169ng c\u1ee7a B\u00ecnh Thu\u1eadn ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, nay cho v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169 \u1edf t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u0129nh \u1edf Ngh\u1ec7 An t\u00e2u : \u201cTh\u1ed5 d\u00e2n Tr\u1ea5n Ninh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb gi\u1eb7c Xi\u00eam l\u00f9a \u0111i, m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n ch\u1ec9 c\u00f2n hai, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd v\u1eabn n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a qu\u00e2n th\u1ee9 V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean ; huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng, huy\u1ec7n C\u00e1t, huy\u1ec7n Li\u00ean, huy\u1ec7n Khang v\u00e0 huy\u1ec7n Kh\u00e2m ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi ; huy\u1ec7n X\u00f4i, huy\u1ec7n Li\u00eam, huy\u1ec7n M\u1ed9c \u0111\u1ec1u ch\u01b0a th\u1ea5y v\u1ec1. C\u00e1c t\u00ean ngh\u1ecbch Hu\u1ed1ng, ngh\u1ecbch Khuy\u1ebft c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n c\u00f2n theo gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf b\u1edd ph\u00eda nam s\u00f4ng Khung. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 11 t\u00ean do th\u00e1m, v\u00e0 \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh cho giam c\u1ea7m nghi\u00eam ng\u1eb7t\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cD\u00e2n Tr\u1ea5n Ninh tr\u01b0\u1edbc kia b\u1ecb gi\u1eb7c Xi\u00eam \u00e9p theo, t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y di\u1ec7t vong. Quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u1ea9n tr\u1ed1n h\u1ebft. V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean, h\u1eb5ng \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p, m\u1ed9t khi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tin th\u1eafng tr\u1eadn \u1edf ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh th\u00ec r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 ngay. Trong s\u1ed1 do th\u00e1m b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u00f3, n\u00ean th\u1ea3 m\u1ed9t t\u00ean v\u1ec1 cho ngh\u1ecbch Hu\u1ed1ng, ngh\u1ecbch Khuy\u1ebft v\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi Tr\u1ea5n Ninh, hi\u1ec3u d\u1ee5 \u0111\u1ea1i \u00fd n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia g\u00e2y s\u1ef1 l\u00e0 do sai l\u1ea7m m\u00e0 can ph\u1ea1m. N\u1ebfu s\u1edbm bi\u1ebft h\u1ed1i c\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0ng c\u0169, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng khoan tha t\u1ed9i cho, ch\u1eb3ng h\u01a1n l\u00e0 c\u1ee9 b\u1ecf l\u00e0ng, b\u1ecf \u0111\u1ea5t m\u00e0 ch\u1ecbu s\u1ef1 \u00e1p b\u1ee9c c\u1ee7a gi\u1eb7c Xi\u00eam \u01b0 ?\u201d. L\u00e0m v\u1eady \u0111\u1ec3 h\u1ecd t\u1ecf r\u00f5, hi\u1ec3u bi\u1ebft. C\u00f2n c\u00e1c t\u00ean kh\u00e1c th\u00ec c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, khi n\u00e0o kh\u1ea3i ho\u00e0n, s\u1ebd mang v\u1ec1 t\u1ec9nh, ch\u1edd Ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i \u0111\u01b0a cho B\u1ed9 ngh\u0129 t\u1edd tr\u00e1t \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u d\u1ee5 n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng. B\u1ea3n th\u1ea3o, sai vi\u1ebft c\u1ea9n th\u1eadn, \u0111\u00f3ng \u1ea5n quan ph\u00f2ng t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, r\u1ed3i giao cho Tr\u1ea5n Ninh chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 \u0111i.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXXV<\/a> \u2013 125<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng t\u01b0. Ph\u00e1t thu\u1ed1c men cho quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o Nam K\u1ef3, B\u1eafc K\u1ef3 (Qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh : 1 l\u1ecd thu\u1ed1c t\u00e2y tr\u1ecb s\u1ed1t r\u00e9t, 6 l\u1ecd d\u1ea7u thu\u1ed1c t\u00e2y ch\u1eefa v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, 3 th\u1ecfi thu\u1ed1c cao t\u00e2y ch\u1eefa v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng. Qu\u00e2n th\u1ee9 Tr\u1ea5n T\u0129nh, qu\u00e2n th\u1ee9 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 qu\u00e2n th\u1ee9 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u1edf Tuy\u00ean Quang v\u00e0 qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u00e1i Nguy\u00ean : m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c 1 l\u1ecd thu\u1ed1c t\u00e2y tr\u1ecb s\u1ed1t r\u00e9t, 2 l\u1ecd d\u1ea7u thu\u1ed1c t\u00e2y ch\u1eefa v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 1 th\u1ecfi cao thu\u1ed1c t\u00e2y ch\u1eefa v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng. Qu\u00e2n th\u1ee9 Cao B\u1eb1ng : 1 l\u1ecd thu\u1ed1c t\u00e2y tr\u1ecb s\u1ed1t r\u00e9t, 3 l\u1ecd d\u1ea7u thu\u1ed1c t\u00e2y ch\u1eefa v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, 1 th\u1ecfi cao thu\u1ed1c t\u00e2y ch\u1eefa v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n<p>Sai t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, b\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Gia \u0110\u1ecbnh ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t, t\u1ea1m \u0111\u1eb7t c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, v\u00e0 g\u1ecdi th\u00eam 1.000 ho\u1eb7c 800 bi\u1ec1n binh c\u1ee7a t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef kho, dinh, c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u00e0 lao v\u00e0 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 5 t\u1ec9nh : V\u0129nh Long, An Giang, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Bi\u00ean H\u00f2a, H\u00e0 Ti\u00ean chi\u1ebfu theo ng\u1ea1ch qu\u00e2n, cho t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n l\u00ednh V\u0129nh Long, An Giang, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i t\u1ec9nh 1000 ng\u01b0\u1eddi ; Bi\u00ean H\u00f2a, H\u00e0 Ti\u00ean, m\u1ed7i t\u1ec9nh 500 ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec l\u1ea5y th\u00eam h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng quanh t\u1ec9nh sung v\u00e0o, r\u1ed3i c\u1ea5p ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n, cho \u0111i thao di\u1ec5n \u0111\u1ec3 gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh. V\u1ec1 v\u00f5 kh\u00ed, t\u1ec9nh 1000 l\u00ednh th\u00ec cho 400 c\u1ea7m \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, 400 c\u1ea7m tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng ; t\u1ec9nh 500 l\u00ednh th\u00ec cho 200 c\u1ea7m \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, 200 c\u1ea7m tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng; c\u00f2n th\u00ec cho mang c\u1edd, tr\u1ed1ng. C\u00e1c t\u1ec9nh \u1ea5y l\u1ea1i ph\u1ea3i s\u1eeda ch\u1eefa c\u00e1c thuy\u1ec1n, th\u00e0nh tr\u00ec, s\u00fang l\u1edbn v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, c\u1ea7n cho \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng v\u00e0ng, tinh nhu\u1ec7.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh thay phi\u00ean nhau \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c gi\u1eef tr\u01b0\u1eddng l\u0169y.<\/p>\n<p>Cho T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh sung ch\u1ee9c Tham t\u00e1n, r\u1ed3i c\u00f9ng v\u1edbi T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tham t\u00e1n H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea v\u00e0 L\u00e3nh binh L\u00ea S\u00e1ch l\u00e0m m\u1ed9t ban ; V\u1ec7 \u00fay \u0110o\u00e0n D\u0169 sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh, c\u00f9ng v\u1edbi T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tham t\u00e1n Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m m\u1ed9t ban. C\u1ee9 3 ho\u1eb7c 5 ng\u00e0y l\u1ea1i \u0111\u1ed5i ban m\u1ed9t l\u1ea7n. Theo k\u1ef3 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u, c\u00f3 c\u00e1c vi\u00ean trong ban c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean. L\u1ea1i sai l\u1eadp m\u1ed9t s\u1edf ngay \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 h\u1ed9i b\u00e0n vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n c\u01a1 l\u00e0 vi\u1ec7c b\u00ed m\u1eadt th\u1eadn tr\u1ecdng h\u01a1n h\u1ebft. Ph\u00e0m c\u00f3 b\u00e0n b\u1ea1c g\u00ec, ph\u1ea3i \u0111u\u1ed5i xa ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i \u0111i m\u00e0 n\u00f3i k\u00edn, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 nh\u1eefng k\u1ebb v\u00f4 s\u1ef1 nghe l\u1ecfm, s\u1ee3 l\u00e0m ti\u1ebft l\u1ed9 tin h\u01a1i. T\u1ee9c nh\u01b0 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o, th\u1ebf m\u00e0 \u0111em b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y \u0111\u00e1nh, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ti\u1ebft l\u1eadu \u0111\u00f3 \u01b0 ? S\u1ef1 c\u01a1 kh\u00f4ng k\u00edn th\u00ec vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u00e0nh, \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng h\u00e3y c\u00f2n tr\u1edd tr\u1edd, t\u1eeb nay ph\u1ea3i t\u1ef1 r\u0103n m\u00ecnh, ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 nghi\u00eam d\u1ee5 r\u1eb1ng : Quan qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c l\u00e9n ra ki\u1ebfm ch\u00e1c m\u1ed9t v\u1eadt g\u00ec, th\u1ebf m\u00e0 v\u00e2y kh\u1ed1n \u0111\u00e3 l\u00e2u, ch\u00fang v\u1eabn ch\u01b0a ch\u1ebft h\u1ebft, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n c\u00f3 \u0111\u1ee9a l\u00e9n ra, \u0111em ti\u1ec1n b\u1ea1c \u0111\u1ed5i l\u1ea5y th\u1ee9c \u0103n, m\u00e0 binh d\u00f5ng ta c\u00f2n c\u00f3 \u0111\u1ee9a tham ch\u00fat l\u1ee3i nh\u1ecf ? C\u00e1i \u00e1n Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u1eddng, Ho\u00e0ng Kim C\u1ea9n \u0111\u1ee7 ch\u1ee9ng t\u1ecf \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. (Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u1eddng, Ho\u00e0ng Kim C\u1ea9n \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c m\u00e0 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0m h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, l\u00ednh c\u01a1. Th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m ngo\u00e1i, 2 l\u1ea7n T\u01b0\u1eddng sai C\u1ea9n v\u00e0o th\u00e0nh \u0111\u01b0a thu\u1ed1c l\u00e1 cho gi\u1eb7c Kh\u00f4i v\u00e0 h\u1eb9n l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng, \u0111\u00e1nh \u00fap quan qu\u00e2n. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, b\u1ecb gi\u1ebft). V\u1eady, l\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho r\u00f5 : Ph\u00e0m \u1edf \u0111\u1ed3n canh, binh d\u00f5ng n\u00e0o c\u00f2n d\u00e1m dung t\u00fang gi\u1eb7c ra v\u00e0o v\u00e0 cho ch\u00fang v\u1eadt g\u00ec, b\u1ea5t c\u1ee9 v\u1eadt \u1ea5y qu\u00fd hay kh\u00f4ng qu\u00fd, nhi\u1ec1u hay \u00edt, k\u1ebb vi ph\u1ea1m l\u1eadp t\u1ee9c b\u1ecb l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed. C\u00e1c cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng trong \u0111\u1ed9i \u1ea5y s\u01a1 su\u1ea5t kh\u00f4ng x\u00e9t, \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 g\u00f4ng n\u1eb7ng m\u1ed9t th\u00e1ng, l\u1ea1i b\u1ecb c\u1eafm t\u00ean v\u00e0o tai, b\u00eau \u0111i c\u00e1c doanh tr\u1ea1i ; c\u00e1c qu\u1ea3n c\u01a1, qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u00ec b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p ho\u1eb7c b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng ; t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n v\u00e0 l\u00e3nh binh c\u0169ng c\u00f3 l\u1ed7i.<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c c\u00f9ng ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng kh\u00ed c\u1ee5 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh r\u1ea5t l\u1ee3i h\u1ea1i. \u0110\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1ee5 sai nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c ph\u00e1o th\u1ee7 ph\u1ea3i d\u00f9ng c\u00e1i th\u01b0\u1edbc s\u00fang m\u1edbi ph\u00e1t \u0111\u1ec3 l\u1ea5y chu\u1ea9n \u0111\u00edch m\u00e0 b\u1eafn. N\u1ebfu b\u1eafn tr\u00fang \u0111\u00edch th\u00ec t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd b\u1eafn \u0111\u00e3 h\u00e0ng v\u1ea1n ph\u00e1t m\u00e0 gi\u1eb7c trong th\u00e0nh b\u1ea5t qu\u00e1 m\u1ea5y ngh\u00ecn t\u00ean, l\u00e0m g\u00ec ch\u00fang c\u00f2n s\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u1ebfn nay ? L\u1ea1i \u0111\u00e3 d\u1ee5 sai h\u1eb1ng ng\u00e0y ph\u1ea3i chuy\u00ean nh\u1eb1m ph\u00e1o \u0111\u00e0i tr\u00ean th\u00e0nh m\u00e0 b\u1eafn cho \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea1i b\u00e1c c\u1ee7a gi\u1eb7c v\u00e0 \u0111\u1ebfn khi \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, l\u1ea1i c\u1ee9 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 \u1ea5y m\u00e0 b\u1eafn m\u00e3i. N\u1ebfu theo \u0111\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec gi\u1eb7c sao \u0111\u1ee9ng v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2n m\u00e0 ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i ? T\u00f3m l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u b\u1edfi c\u00f3 b\u1ecdn ph\u00e1o th\u1ee7 ng\u1eafm b\u1eafn kh\u00f4ng tinh \u0111\u00f3 th\u00f4i ! V\u1eady nay d\u1ee5 l\u1ea1i : T\u1eeb nay, khi ph\u00e1o th\u1ee7 b\u1eafn, ph\u1ea3i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn x\u00e9t nghi\u1ec7m : n\u1ebfu th\u1ea5y b\u1eafn \u0111\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c kho t\u00e0ng, l\u00e0m ch\u00e1y tan \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c, g\u1ea1o, mu\u1ed1i, ho\u1eb7c b\u1eafn tr\u00fang ph\u00e1o \u0111\u00e0i tr\u00ean th\u00e0nh, ph\u00e1 v\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang l\u1edbn c\u1ee7a gi\u1eb7c, l\u00e0m ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u gi\u1eb7c, th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng c\u0169 m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u01b0\u1edfng ngay. N\u1ebfu \u0111\u1ea1n s\u00fang kh\u00f4ng n\u1ed5, hay n\u1ed5 gi\u1eefa tr\u1eddi kh\u00f4ng tr\u00fang \u0111\u00edch, hay b\u1eafn v\u00e0o ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng, th\u00ec s\u1ebd chi\u1ebfu theo l\u1ed7i n\u1eb7ng, nh\u1eb9 m\u00e0 khi\u1ec3n tr\u00e1ch. L\u00e0m th\u1ebf \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng, ph\u1ea1t nghi\u00eam minh m\u00e0 t\u1eadn t\u00e2m b\u1eafn cho \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00fang, th\u00ec th\u00e0nh n\u00e0y ch\u1eb3ng \u0111\u00e1nh c\u0169ng t\u1ef1 v\u1ee1.<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 tham t\u00e1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, nay c\u0169ng ph\u1ea3i ngh\u0129 c\u00e1ch d\u00f9ng tr\u00ed m\u00e0 th\u1eafng, \u0111\u1ec3 thu l\u1ea5y hi\u1ec7u qu\u1ea3 sau n\u00e0y. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ai c\u00f3 ki\u00eam ch\u1ee9c t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng trong t\u1ec9nh \u0111\u00e3 c\u00f3 hai ty b\u1ed1 ch\u00ednh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m, ch\u1ec9 huy nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i kh\u1ea9n y\u1ebfu th\u00ec h\u00e3y cho tr\u00ecnh b\u00e1o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t ; c\u00e1c tham t\u00e1n v\u00e0 l\u00e3nh binh th\u00ec ch\u1ec9 n\u00ean h\u1ecdp b\u00e0n v\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c di\u1ec7t gi\u1eb7c, nh\u1ea5t thi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u1ec9nh. Nh\u01b0 v\u1eady c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u1ecfi b\u1eadn l\u00f2ng vi\u1ec7c kh\u00e1c, m\u00e0 chuy\u00ean t\u00e2m l\u00e0m vi\u1ec7c m\u00ecnh \u0111\u00e3 ph\u1ee5 tr\u00e1ch\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf h\u1eefu ng\u1ea1n s\u00f4ng C\u00f4n L\u00f4n, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n \u0111i ch\u1eadm tr\u1ec5, ch\u1ec9 v\u00ec c\u1edb thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng. Nay l\u1ea1i g\u1eb7p n\u1eafng d\u1eef, trong qu\u00e2n theo nhau m\u00e0 \u1ed1m ; l\u1ea1i s\u1eafp \u0111\u1ebfn ti\u1ebft Ti\u1ec3u m\u00e3n, k\u1ef3 m\u01b0a, s\u00f4ng ng\u00f2i n\u01b0\u1edbc l\u1edbn kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u0111i l\u1ea1i, th\u1ef1c s\u1ee3 ch\u01b0a xong \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Thi\u1ebft ngh\u0129 : An Bi\u00ean \u1edf v\u00e0o kho\u1ea3ng gi\u1eefa t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, l\u00e0 n\u01a1i vi\u1ec7c c\u00f4ng, vi\u1ec7c t\u01b0, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111i qua ; m\u1ed9t khi \u0111\u1ec3 sa s\u1ea9y, thi\u1ec7t h\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf. H\u01a1n n\u1eefa, gi\u1eb7c V\u00e2n c\u00f3 Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i v\u00e0 Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m v\u00e2y c\u00e1nh. \u0110\u1ea1i binh ta th\u1eb3ng ti\u1ebfn ph\u00eda m\u1eb7t, th\u00ec hai b\u00ean t\u1ea3, h\u1eefu ch\u00fang kh\u00e9p l\u1ea1i \u0111\u00e1nh \u00fap \u1edf ph\u00eda sau. L\u1ea1i th\u00eam Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng \u1edf g\u1ea7n k\u1ec1 ngay An Bi\u00ean, s\u1ebd th\u1eeba l\u00fac s\u01a1 h\u1edf m\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n, l\u00e0m cho \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 b\u1ecb ngh\u1ebdn. C\u00e2n nh\u1eafc n\u1eb7ng nh\u1eb9 th\u00ec An Bi\u00ean l\u00e0 n\u01a1i c\u1ea7n c\u1ea5p, ngh\u0129 n\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t tr\u00f9 t\u00ednh m\u00e0 l\u00e0m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n to\u00e0n : Xin tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft x\u1ebfp \u0111\u1eb7t An Bi\u00ean, ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u00e0m k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i, \u0111\u1ec3 cho h\u1ea1ng d\u00e2n a t\u00f2ng bi\u1ebft c\u00f3 ch\u1ed7 d\u1ef1a, m\u1edbi ch\u1ecbu l\u00f3 \u0111\u1ea7u ra. R\u1ed3i phi t\u01b0 cho H\u01b0ng H\u00f3a chi\u1ebfu theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t, ph\u00f2ng th\u1ee7 ng\u0103n ch\u1eb7n. Ma Do\u00e3n B\u1ed3i \u1edf T\u1ee5 Long th\u00ec \u0111i\u1ec1u nhi\u1ec1u binh d\u00f5ng, theo l\u1ed1i H\u1ea1 Gi\u00e1p (t\u00ean \u0111\u1ea5t) m\u00e0 \u0111\u1ebfn ; bi\u1ec1n binh th\u00ec m\u1ed9t to\u00e1n do Thu Ch\u00e2u, m\u1ed9t to\u00e1n do \u0110\u01b0\u1eddng L\u00e2m, hai m\u1eb7t gi\u00e1p c\u00f4ng. Nh\u01b0 v\u1eady, gi\u1eb7c Ch\u01b0\u01a1ng, gi\u1eb7c Tuy\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c, s\u1ebd ph\u1ea3i b\u1ecb b\u1eaft. An Bi\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1i lo ng\u1ea1i \u1edf ph\u00eda t\u1ea3 th\u00ec ta c\u00f3 th\u1ec3 chuy\u00ean ch\u00fa \u0111\u1ebfn B\u1ea3o L\u1ea1c, r\u1ed3i sau t\u00f9y c\u01a1 m\u00e0 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ho\u1eb7c v\u1ed7 v\u1ec1. N\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t ni\u1ec1m m\u00ea mu\u1ed9i, ph\u00e1i m\u1ed9t to\u00e1n qu\u00e2n ra tr\u01b0\u1edbc \u1edf nh\u1eefng ch\u1ed7 g\u1ea7n An Bi\u00ean, r\u1ed3i nay ra An \u0110\u1ecbnh, mai v\u00e0o Du Gia, \u0111\u1ed1t nh\u00e0 c\u1eeda, \u0111u\u1ed5i nh\u00e2n d\u00e2n, khi\u1ebfn h\u1ecd ch\u1ea1y v\u1ea1y m\u1ec7t nh\u1ecdc, kh\u00f4ng r\u1ed7i c\u1ee9u c\u1ea5p l\u1eabn nhau, th\u00ec trong \u0111\u00f3 t\u1ea5t s\u1ebd c\u00f3 k\u1ebb o\u00e1n tr\u00e1ch m\u00e0 sinh bi\u1ebfn.<\/p>\n<p>\u201cHai \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Cao \u2013 Th\u00e1i, c\u0169ng xin cho l\u1eadp \u0111\u1ed3n v\u00e0 li\u1ec7u \u0111\u1eb7t qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u00f3ng ng\u0103n ch\u1eb7n \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i xung y\u1ebfu, c\u00f2n bao nhi\u00eau qu\u00e2n l\u00ednh th\u00ec cho v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Ch\u1edd \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i thu, n\u01b0\u1edbc c\u1ea1n, s\u1ebd h\u1eb9n nhau nh\u1ea5t t\u1ec1 h\u1ed9i qu\u00e2n, s\u0103n b\u1eaft \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c V\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f2n tr\u1ed1n \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cV\u1eeba r\u1ed3i, c\u1ee9 nh\u01b0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, t\u00e2u b\u00e1o qu\u00e2n nhu thi\u1ebfu th\u1ed1n, th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng s\u1ef1 vi\u1ec7c v\u00e0 t\u00ecnh th\u1ebf, c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ti\u1ebfn, n\u1ebfu ch\u01b0a ti\u1ec7n th\u00ec cho l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. Nay l\u1ea1i theo t\u00ecnh h\u00ecnh Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u00e3 t\u00e2u, th\u00ec hi\u1ec7n nay vi\u1ec7c ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ch\u1eafc c\u0169ng ch\u01b0a n\u1eafm v\u1eefng ph\u1ea7n th\u1eafng. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 hai \u0111\u1ea1o Cao \u2013 Th\u00e1i l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 t\u1ec9nh th\u00e0nh ngh\u1ec9 ng\u01a1i, ch\u1edd Ch\u1ec9. L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ph\u1ea3i li\u1ec7u l\u01b0u th\u1ed5 ty, th\u1ed5 d\u00f5ng \u1edf l\u1ea1i An Bi\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef v\u00e0 ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf \u0111\u1ea5y. C\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i li\u1ec7u \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n, ph\u00e1i binh d\u00f5ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf nh\u1eefng ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n V\u0103n Trung, \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u \u1edf Tuy\u00ean Quang : Ph\u00e0m nh\u1eefng thuy\u1ec1n qu\u00e2n c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 c\u1ea3. Ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m do Kinh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, ph\u1ea3i \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m v\u1ec1 Kinh ngay. L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i c\u0169ng mang binh d\u00f5ng v\u1ec1 t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u1ea1i t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n s\u1ef1 : \u201cTrong m\u1ed9t tu\u1ea7n nay, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c chuy\u1ec3n v\u1eadn theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111i v\u1ec1 li\u00ean ti\u1ebfp \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng c\u0169ng v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Nay, nh\u1eefng \u0111\u1ed3n ph\u00eda B\u1eafc \u1edf T\u00f2ng T\u1ea1o, V\u01b0u Gi\u1ea3n v\u1ec1 ph\u00eda tr\u00ean qu\u00e2n th\u1ee9, gi\u1eb7c c\u1ee9 l\u00ean tr\u00ean cao, n\u1ea5p ch\u1ed7 r\u1eadm, r\u00ecnh k\u1ebd h\u1edf, b\u1eafn s\u00fang xu\u1ed1ng ch\u1ed7 qu\u00e2n ta \u0111\u00f3ng, kh\u00f4ng ng\u00e0y n\u00e0o ng\u01a1i. N\u1ebfu \u1edf L\u1ee5c Y\u00ean l\u00e0 ph\u00eda d\u01b0\u1edbi qu\u00e2n th\u1ee9 m\u00e0 gi\u1eb7c l\u1ea1i c\u0169ng k\u00e9o \u0111\u1ebfn, e ta s\u1ebd l\u00e2m v\u00e0o c\u00e1i th\u1ebf b\u1ed1n m\u1eb7t b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh m\u00e0 trong qu\u00e2n l\u1ea1i thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng th\u00ec l\u1ea7m l\u1ee1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ecf. V\u1eady xin \u0111\u1ec3 cho ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m vi\u1ec7c, s\u1ebd l\u1ea1i t\u1ea5u sau\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cChuy\u1ebfn h\u00e0nh qu\u00e2n n\u00e0y, kh\u00f4ng k\u1ec3 nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng m\u1eafc m\u00edu kh\u00f3 kh\u0103n, nay ti\u1ebft tr\u1eddi h\u00e8, ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, l\u1ea1i s\u1eafp \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u0169 t\u1eeb n\u00fai \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng, n\u1ebfu n\u1ea5n n\u00e1 k\u00e9o d\u00e0i ng\u00e0y gi\u1edd, th\u1ef1c c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho r\u00fat v\u1ec1 Tuy\u00ean Quang ngh\u1ec9 ng\u01a1i. V\u1eady khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 n\u00e0y, ph\u1ea3i \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1 ngay. \u0110\u1ed1i v\u1edbi An Bi\u00ean, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u1ec3 th\u1ed5 ty, th\u1ed5 d\u00f5ng \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef, n\u1ebfu th\u1ef1c kh\u00f3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef, th\u00ec b\u1ecf \u0111\u00f3 m\u00e0 v\u1ec1, khi kh\u00e1c l\u1ea5y l\u1ea1i c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 \u00fay Ng\u00f4 \u0110\u0103ng Giai sung L\u00e3nh binh H\u01b0ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00f2ng s\u00f4ng do t\u1ec9nh h\u1ea1t khai \u0111\u00e0o, ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean (t\u1eeb giang ph\u1eadn x\u00e3 V\u0103n Kh\u00ea, huy\u1ec7n Thanh Mi\u1ec7n, \u0111\u1ebfn c\u1eeda s\u00f4ng Bi\u1ec7n T\u00e2n, x\u00e3 My \u0110\u1ed9ng), ch\u1ea1y d\u00e0i h\u01a1n 3170 tr\u01b0\u1ee3ng, n\u00ean thu\u00ea 2000 d\u00e2n l\u00e0m trong 1 th\u00e1ng, xin li\u1ec7u c\u1ea5p ti\u1ec1n, g\u1ea1o \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng\u201d. (M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u00e0y c\u1ea5p 20 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n v\u00e0 1 uy\u1ec3n g\u1ea1o). B\u1ed9 C\u00f4ng cho r\u1eb1ng : M\u1ed9t vi\u1ec7c thu\u1ed9c ti\u1ec3u c\u00f4ng tr\u00ecnh, l\u1ec7 v\u1eabn do d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i trong ph\u1ea1m vi th\u1ebf n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a s\u00f4ng \u1ea5y ph\u1ea3i t\u1ef1 l\u00e0m l\u1ea5y, b\u00e8n t\u00e2u xin kh\u00f4ng c\u1ea5p. Vua d\u1ee5 : \u201c\u0110\u1ee9c ch\u00ednh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u00e0 c\u1ed1t l\u00e0m l\u1ee3i k\u1ebb d\u01b0\u1edbi, tr\u1ecdng \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n, c\u00f3 k\u1ec3 g\u00ec m\u00f3n ph\u00ed nh\u1ecf. Hu\u1ed1ng h\u1ed3 h\u1ea1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u1ea5y n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00e3 b\u1ecb th\u1ee7y tai, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng nh\u00e2n d\u00e2n kh\u00f3 kh\u0103n, nay b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c d\u00e2n, th\u00ec sao n\u1ee1 b\u1eaft h\u1ecd ph\u1ea3i t\u1ef1 t\u00fac ! V\u1eady chu\u1ea9n y l\u1eddi quan t\u1ec9nh xin, chi\u1ebfu s\u1ed1 c\u1ea5p ph\u00e1t, nh\u01b0ng ph\u1ea3i ch\u1edd khi r\u1ea3nh vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng h\u00e3y kh\u1edfi c\u00f4ng. L\u1ea1i n\u1eefa, t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 kh\u01a1i s\u00f4ng ng\u00f2i, nay c\u0169ng cho truy c\u1ea5p theo l\u1ec7 n\u00e0y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u01a1n\u201d. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecbnh Quang Khanh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cNay c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 xong, l\u1ea1i g\u1eb7p v\u1ee5 chi\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, d\u00e2n \u0111\u1ec1u t\u00ecnh nguy\u1ec7n, kh\u00f4ng l\u0129nh\u201d. Vi\u1ec7c \u1ea5y b\u00e8n \u0111\u00ecnh ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Cho vi\u00ean quan ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>H\u1ef1u, tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 l\u1ed7i, b\u1ecb kh\u00e9p t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu. Nh\u00e2n Cam L\u1ed9 c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. H\u1ef1u c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng, n\u00ean nay \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Cho : Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y, chuy\u00ean coi c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c v\u1eabn l\u0129nh th\u1ecb v\u1ec7 v\u00e0 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 ; Cai \u0111\u1ed9i ty Tr\u1ea5n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Ng\u1ecd th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5, quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd ((1) \u0110\u1ed3 k\u00fd : th\u1ee9 \u1ea5n vu\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, d\u00f9ng trong ng\u1ea1ch quan v\u00f5.1) c\u1ee7a T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Long v\u00f5.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t ph\u00e9p luy\u1ec7n binh \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 nam \u0111\u1ebfn Kh\u00e1nh H\u00f2a.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec Nam K\u1ef3 v\u00e0 Cam L\u1ed9 c\u00f3 gi\u1eb7c, cho tr\u01b0ng m\u1ed9 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u1ec3 t\u00f2ng chinh, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng v\u00e0 lu\u00f4n t\u1ecf ra c\u00f3 th\u00e0nh hi\u1ec7u. D\u00e2n ta m\u1ed9t d\u1ea1 c\u00f9ng c\u0103m th\u00f9 gi\u1eb7c, so v\u1edbi quan qu\u00e2n, c\u0169ng ch\u1eb3ng k\u00e9m d\u0169ng c\u1ea3m, gi\u1ecfi giang, ta r\u1ea5t vui l\u00f2ng. Nay gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp c\u0169ng ch\u01b0a th\u1ef1c \u0111\u00e3 y\u00ean, ta n\u00ean ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc : \u201cGi\u1ecdi nh\u00e0 ngay t\u1eeb l\u00fac ch\u01b0a m\u01b0a\u201d. Ph\u1ea3i s\u1ee9c cho s\u1edf t\u1ea1i luy\u1ec7n binh, tri\u1ec7u t\u1eadp h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, l\u00fac v\u00f4 s\u1ef1 th\u00ec ph\u00f2ng v\u1ec7 \u0111\u1ecba h\u1ea1t l\u00e0 n\u01a1i ph\u00ean r\u00e0o ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 cho \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng v\u00e0ng ; l\u00fac h\u1eefu s\u1ef1 th\u00ec t\u1ee9c kh\u1eafc \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c ngay ; nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec chi\u1ebfn c\u00f4ng ch\u00f3ng th\u00e0nh m\u00e0 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u00e3i m\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i k\u1ebf r\u1ea5t t\u1ed1t \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc y\u00ean d\u00e2n v\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u00e0 ph\u1ea3i d\u00f9ng, t\u01b0\u1edfng d\u00e2n ta c\u00f3 \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng tri, l\u01b0\u01a1ng n\u0103ng, ch\u1eafc \u0111\u1ec1u tin l\u00f2ng ta. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t \u00fd n\u00e0y \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft. L\u1ea1i ph\u1ea3i gi\u1eef c\u00f4ng b\u1eb1ng, l\u00e0m cho t\u1ed1t, ch\u1ecdn b\u1ed5 cho \u0111\u1ec1u, ch\u1edb ph\u00f3 m\u1eb7c cho tay nha l\u1ea1i m\u00e0 \u0111\u1ec3 sinh m\u1ed1i t\u1ec7 nh\u01b0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, th\u00ec ph\u1ee5 tr\u1eabm nhi\u1ec1u l\u1eafm ! \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u1ec7c chi\u1ebfu k\u1ef3 cho thao di\u1ec5n v\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u00edch th\u00e2n ki\u1ec3m tra \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c. Nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng thao luy\u1ec7n, c\u1ea7n sao t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tinh v\u00e0 kh\u1ecfe, \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n gi\u1ecfi, trong \u0111\u00f3, m\u1ed7i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh ph\u1ea3i ra ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh, th\u00ec c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 s\u1ef1 \u1ee7y th\u00e1c c\u1ee7a ta\u201d. Th\u1ebf r\u1ed3i quy \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 cho thi h\u00e0nh :<\/p>\n<p>(M\u1ed9t. \u2013 M\u1ed7i v\u1ec7 binh thao luy\u1ec7n l\u00e0 500 ng\u01b0\u1eddi. Th\u1eeba Thi\u00ean 3 v\u1ec7, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 Kinh binh Trung v\u1ec7, Kinh binh T\u1ea3 v\u1ec7 v\u00e0 Kinh binh H\u1eefu v\u1ec7. Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam m\u1ed7i t\u1ec9nh 2 v\u1ec7, \u0111\u1eb7t l\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb T\u1ea3 v\u1ec7, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb H\u1eefu v\u1ec7 v\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam T\u1ea3 v\u1ec7, Qu\u1ea3ng Nam H\u1eefu v\u1ec7. Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Kh\u00e1nh H\u00f2a, m\u1ed7i t\u1ec9nh m\u1ed9t v\u1ec7, \u0111\u1ec1u g\u1ecdi theo t\u00ean t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Hai \u2013 Nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng thao luy\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay. R\u1ed3i nh\u1eb1m ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng 5, ph\u1ea3i t\u1ec1 t\u1ef1u, m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng 6, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 ngh\u1ec9. Th\u00e1ng 7 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf. Th\u00e1ng 5 b\u1eaft \u0111\u1ea7u tri\u1ec7u t\u1eadp. Th\u00e1ng 12 cho v\u1ec1. Th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ba \u2013 \u0110\u1ebfn k\u1ef3 t\u1ec1 t\u1eadp, \u0111\u1ec1u ph\u00e1t cho c\u1edd tr\u1ed1ng, tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng, \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, n\u00f3n tr\u1eadn \u0111\u1ec3 thao luy\u1ec7n ; n\u1ebfu c\u00f3 sai ph\u00e1i, l\u1ea1i ph\u00e1t cho qu\u1ea7n \u00e1o.<\/p>\n<p>B\u1ed1n \u2013 V\u1ec1 ch\u1ee9c qu\u1ea3n v\u1ec7, \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean th\u00ec do b\u1ed9 Binh t\u00e2u xin ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ; c\u00f2n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec l\u1ef1a ch\u1ecdn qu\u1ea3n c\u01a1 ho\u1eb7c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i t\u1ea1m sung. Trong th\u00e1ng thao di\u1ec5n, vi\u00ean n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n l\u01b0\u01a1ng theo ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m. C\u00f2n ch\u1ee9c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ec l\u1ef1a ch\u1ecdn trong t\u1ed5ng, l\u00fd ho\u1eb7c d\u00e2n c\u00f3 am hi\u1ec3u ch\u00fat \u00edt v\u00f5 ngh\u1ec7 ho\u1eb7c trong bi\u1ec1n binh h\u01a1i am hi\u1ec3u qu\u00e2n lu\u1eadt \u0111\u1ec3 sung l\u00e0m. Trong th\u00e1ng thao di\u1ec5n, ch\u1ee9c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t 2 quan ti\u1ec1n v\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. H\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, trong th\u00e1ng thao di\u1ec5n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t 1 quan ti\u1ec1n v\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>N\u0103m \u2013 Nh\u1eefng tr\u1eadn ph\u00e1p v\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p s\u1eed tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng, b\u1eafn \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u theo ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u00e3 l\u1eadp th\u00e0nh m\u00e0 thi h\u00e0nh).<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, 3 v\u1ec7 Kinh binh \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang h\u1ea1n t\u1ec1 t\u1ef1u thao di\u1ec5n. Vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn duy\u1ec7t, th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1ng ki\u1ec7n, h\u00e0ng ng\u0169 t\u1ec1 ch\u1ec9nh, b\u00e8n th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng vi\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c thao di\u1ec5n l\u00e0 Kinh do\u00e3n, Kinh huy\u1ec7n c\u00f9ng nh\u1eefng vi\u00ean chuy\u00ean \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c thao luy\u1ec7n l\u00ednh c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau. R\u1ed3i sai Th\u1ecb v\u1ec7 v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c chia nhau \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t vi\u1ec7c thao di\u1ec5n. L\u1ea1i s\u1eafc sai nh\u1eefng ng\u00e0y thao di\u1ec5n, n\u00ean cho l\u00fac t\u1eadp, l\u00fac ngh\u1ec9, c\u00f3 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 v\u1eeba ph\u1ea3i, kh\u00f4ng n\u00ean b\u1eaft bu\u1ed9c qu\u00e1 s\u1ee9c v\u00e0 c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c t\u01b0.<\/p>\n<p>B\u1ed5 : Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng, Mai Vi\u1ebft Trang l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1o l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5, Nguy\u1ec5n C\u00e1p l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>Cho : H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng th\u0103ng th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh, v\u1eabn sung l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Ban s\u00e2m Qu\u1ea3ng ((1) T\u1ee9c l\u00e0 s\u00e2m B\u1ed1 Ch\u00ednh \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.1) cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Th\u00e1i Kh\u1eafc Minh, Tr\u01b0\u1edfng h\u1ed9 l\u00e0m d\u1ea7u r\u00e1i, \u1edf h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec th\u1ea5y Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 vi\u1ec7c, b\u00e8n t\u1ef1 nguy\u1ec7n b\u1ecf ra d\u1ea7u r\u00e1i v\u00e0 nh\u1ef1a tr\u00e1m m\u1ed7i th\u1ee9 10.000 c\u00e2n, n\u1ed9p l\u00e0m c\u1ee7a c\u00f4ng. Quan t\u1ec9nh cho d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 : \u201cTh\u00e1i Kh\u1eafc Minh l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n m\u1ecdn m\u00e0 bi\u1ebft s\u1ed1t s\u1eafng vi\u1ec7c c\u00f4ng, chu\u1ed9ng \u0111i\u1ec1u ngh\u0129a, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen. Nh\u01b0ng c\u00e1i thi\u1ebfu th\u1ed1n c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u1edf ti\u1ec1n c\u1ee7a, h\u00e1 n\u1ee1 l\u1ea5y c\u1ee7a ri\u00eang m\u00e0 d\u00f9ng vi\u1ec7c c\u00f4ng. Nay cho b\u1ed9 ghi l\u1ea5y t\u00ean c\u1ee7a Th\u00e1i Kh\u1eafc Minh, khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong, s\u1ebd t\u00e2u l\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y, \u0111\u1ec3 ch\u1edd Ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng. S\u1ed1 d\u1ea7u m\u1ee1 \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111em d\u00f9ng r\u1ed3i, c\u0169ng \u0111\u1ec3 sau s\u1ebd tr\u1ea3 ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9 \u1edf ty Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m. Cho : th\u1ef1 Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Trung l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, th\u0103ng th\u1ef1 Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9, l\u1ea1i l\u00e0m c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ea1i ; Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Tr\u1ea7n Tuy\u00ean th\u0103ng th\u1ef1 Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9, l\u1ea1i l\u00e0m c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>Cho : H\u00e0 \u0110\u0103ng Khoa, Lang trung b\u1ed9 Binh, th\u0103ng th\u1ef1 Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh ; Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n, Bi\u1ec7n l\u00fd L\u1ec5 b\u1ed9 s\u1ef1 v\u1ee5, th\u0103ng th\u1ef1 Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh ; Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n, Bi\u1ec7n l\u00fd Binh b\u1ed9 s\u1ef1 v\u1ee5, Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh, th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i c\u01a1 H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0m v\u1ec7 H\u00e0 T\u0129nh. Sai quan t\u1ec9nh m\u1ed9 th\u00eam d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam sung cho \u0111\u1ee7 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p cho qu\u1ea7n \u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m, quy\u1ec1n sung Th\u1ed1ng ch\u1ebf L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 Kinh. Vua cho Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m th\u0103ng th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch, ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u1ee7y qu\u00e2n ; b\u1ed5 th\u1ee5 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>D\u00f2ng d\u00f5i vua Chi\u00eam Th\u00e0nh l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1, h\u00e0m V\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eeba \u962e\u6587\u627f [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Po_Phaok_The\">Po Phaok The<\/a>], b\u1ecb t\u1ed9i, ph\u1ea3i t\u1ed1ng giam.<\/p>\n<p>N\u0103m ngo\u00e1i \u0110\u1ed7 V\u0103n Hoan, ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh Thu\u1eadn bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, g\u1eb7p khi gi\u1eb7c Kh\u00f4i l\u00e0m ph\u1ea3n, c\u00f3 g\u1eedi y ch\u1edf gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi Man, t\u00ean l\u00e0 Ti\u00eam V\u00f4 \u66b9\u7121 (gia n\u00f4 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u962e\u6587\u6c38 [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Po_Klan_Thu\">Po Klan Thu<\/a>], nguy\u00ean tr\u1ea5n th\u1ee7 Thu\u1eadn Th\u00e0nh) mang m\u1eadt th\u01b0 c\u1ee7a gi\u1eb7c d\u1ee5 t\u00ean Th\u1eeba chi\u00eau t\u1eadp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, ch\u1edd kh\u1edfi s\u1ef1. Th\u1eeba \u0111\u00e3 nh\u1eadn l\u1eddi, \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n. Sau \u0111\u01b0\u1ee3c tin quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, t\u00ean Kh\u00f4i li\u1ec1u ch\u1ebft, c\u1ed1 gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, Th\u1eeba b\u00e8n th\u00f4i vi\u1ec7c m\u01b0u ph\u1ea3n. Sau, t\u00ean Hoan b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta t\u1ed1 gi\u00e1c vi\u1ec7c n\u00e0y ; quan t\u1ec9nh l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u v\u00e0 Phan Phu li\u1ec1n b\u1eaft Hoan giam gi\u1eef nghi\u00eam c\u1ea9n, r\u1ed3i tham h\u1eb7c vi\u1ec7c Th\u1eeba t\u01b0 th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua cho \u0111\u00f2i v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi, nh\u01b0ng Th\u1eeba nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00e1o \u1ed1m, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111i. B\u00e8n c\u00e1ch ch\u1ee9c, kh\u00f3a giam l\u1ea1i v\u00e0 sai Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00ea H\u1eefu B\u1ea3n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i x\u00e9t, nh\u01b0ng Th\u1eeba c\u00f2n gi\u1ea3o tr\u00e1 ch\u1ed1i c\u00e3i. Sau giao cho b\u1ed9 nghi\u00eam x\u00e9t, Th\u1eeba ch\u1ecbu th\u00fa nh\u1eadn v\u00e0 x\u01b0ng ra \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u00ean \u962e\u6587\u5143 [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Po_Dhar_Kaok\">Po Dhar Kaok<\/a>] (con Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u962e\u6587\u6c38 [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Po_Klan_Thu\">Po Klan Thu<\/a>]). Li\u1ec1n cho b\u1eaft c\u1ea3 2 \u0111\u1ec3 x\u00e9t x\u1eed tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>C\u01a1i cao th\u00eam t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, quan t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh cho r\u1eb1ng : T\u01b0\u1eddng th\u00e0nh kh\u00ed th\u1ea5p, ngh\u0129 xin c\u01a1i cao th\u00eam cho \u0111\u1ee7 9 th\u01b0\u1edbc (th\u00e0nh c\u0169 cao 7 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, nay th\u00eam 1 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c). \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, b\u1eaft l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 x\u00e2y \u0111\u1eafp. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c n\u00e0y n\u00ean b\u1ecf ti\u1ec1n thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m v\u1edbi gi\u00e1 th\u1ecfa thu\u1eadn \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 s\u1ee9c qu\u00e2n l\u00ednh. Nh\u01b0ng tr\u00f3t \u0111\u00e3 kh\u1edfi c\u00f4ng, l\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 500 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u b\u1ed5 V\u1ec7 \u00fay H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay Ti\u1ec1n v\u1ec7 ; Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung \u0111\u1ecbnh, gia h\u00e0m V\u1ec7 \u00fay l\u00e0 V\u0169 Ti\u1ebfn M\u00e2u l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t s\u00fang l\u1edbn \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh : t\u1ec9nh, ph\u1ee7, huy\u1ec7n x\u1ee9 B\u1eafc K\u1ef3 :<\/p>\n<p>(T\u1ec9nh th\u00e0nh H\u00e0 N\u1ed9i : 1 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, 6 c\u1ed7 s\u00fang gang t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, 24 c\u1ed7 s\u00fang gang h\u1ed3ng y, 38 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng qu\u00e1 s\u01a1n ;<\/p>\n<p>N\u0103m t\u1ec9nh th\u00e0nh : Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u01b0ng Y\u00ean \u0111\u1ec1u : 1 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, 2 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng ph\u00e1ch s\u01a1n, 16 c\u1ed7 s\u00fang gang h\u1ed3ng y, 16 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng qu\u00e1 s\u01a1n.<\/p>\n<p>Ba t\u1ec9nh th\u00e0nh : Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng H\u00f3a, Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u : 1 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, 1 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng ph\u00e1ch s\u01a1n, 2 c\u1ed7 s\u00fang gang ph\u00e1ch s\u01a1n, 8 c\u1ed7 s\u00fang gang h\u1ed3ng y, 10 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng qu\u00e1 s\u01a1n.<\/p>\n<p>Ba t\u1ec9nh th\u00e0nh : Cao B\u1eb1ng, L\u1ea1ng S\u01a1n, Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u1ec1u : 1 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng ph\u00e1ch s\u01a1n, 2 c\u1ed7 s\u00fang gang ph\u00e1ch s\u01a1n, 8 c\u1ed7 s\u00fang gang h\u1ed3ng y, 10 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng qu\u00e1 s\u01a1n.<\/p>\n<p>21 ph\u1ee7 th\u00e0nh \u0111\u1ec1u : 4 c\u1ed7 s\u00fang gang h\u1ed3ng y, 4 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng qu\u00e1 s\u01a1n. Duy c\u00f3 ph\u1ee7 th\u00e0nh L\u00fd Nh\u00e2n r\u1ed9ng h\u01a1n th\u00ec 1 c\u1ed7 s\u00fang gang t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, 5 c\u1ed7 s\u00fang gang h\u1ed3ng y, 6 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng qu\u00e1 s\u01a1n.<\/p>\n<p>6 huy\u1ec7n th\u00e0nh \u0111\u1ec1u : 4 c\u1ed7 s\u00fang gang h\u1ed3ng y, 2 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng qu\u00e1 s\u01a1n).<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0, t\u1eeb Nam Vang v\u1ec1 Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, s\u1ee9c v\u00e1t binh v\u00e0 d\u00e2n s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i \u0111\u1ed3n, r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111i H\u00e0 Ti\u00ean, h\u1ed9i v\u1edbi th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, xem \u0111\u1ecba th\u1ebf, b\u00e0n vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng t\u1ec9nh th\u00e0nh, l\u00e0m s\u1edb n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh l\u1ef5 c\u0169 H\u00e0 Ti\u00ean \u1edf g\u1ea7n b\u00e3i bi\u1ec3n, \u0111\u1ecba th\u1ebf ch\u1eadt h\u1eb9p, l\u1eadp t\u1ec9nh th\u00e0nh \u1edf \u0111\u1ea5y, s\u1ee3 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n to\u00e0n. C\u00f2n nh\u01b0 Giang Th\u00e0nh l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u00e3 b\u1eb1ng ph\u1eb3ng r\u1ed9ng r\u00e3i c\u00f3 th\u1ec3 c\u01b0 t\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ecdng y\u1ebfu trong t\u1ec9nh h\u1ea1t nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y t\u1eeb Kim D\u1eef, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 t\u1eeb C\u1ea7n B\u1ed9t \u0111\u1ed5 v\u1ec1, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ed7 c\u1ed5 h\u1ecdng c\u1ee7a ch\u1ed1n bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. N\u1ebfu nay cho \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed3n l\u1edbn \u1edf ch\u1ed7 t\u1ec9nh l\u1ef5 c\u0169 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng tr\u1ecdng binh, l\u1ea5y ph\u00e1o \u0111\u00e0i Kim D\u1eef v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng l\u0169y Ph\u00f9 Dung l\u00e0m b\u00ecnh phong, r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ec9nh th\u00e0nh \u1edf Giang Th\u00e0nh, th\u00ec \u0111\u1ea5t b\u1eb1ng ph\u1eb3ng r\u1ed9ng r\u00e3i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 d\u00e2n c\u01b0 t\u1ee5, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ng\u00f3 t\u1edbi, khi l\u00e2m s\u1ef1 \u0111\u1ed1i ph\u00f3, s\u1ebd c\u00f3 s\u1ef1 nh\u1ecbp nh\u00e0ng gi\u00fap nhau nh\u01b0 c\u00e1nh tay v\u1edbi ng\u00f3n tay, xem chi\u1ec1u thu\u1eadn ti\u1ec7n, th\u1ef1c \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 b\u00e0n tr\u01b0\u1edbc. Duy m\u1edbi qua c\u01a1n binh l\u1eeda, d\u00e2n ch\u01b0a h\u1ed3i ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, m\u00e0 vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb \u1edf b\u1edd bi\u1ec3n l\u00e0 r\u1ea5t c\u1ea7n, ph\u00e1o \u0111\u00e0i Kim D\u1eef th\u00ec \u0111ang s\u1eeda ch\u1eefa, v\u1eady tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft xin h\u00e3y cho l\u1eadp c\u00e1i \u0111\u1ed3n \u201cAn Bi\u00ean\u201d \u1edf t\u1ec9nh l\u1ef5 c\u0169, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 tr\u1ecdng binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef v\u00e0 cho quan t\u1ec9nh c\u0169ng \u1edf t\u1ea1m \u0111\u1ea5y. Ch\u1edd khi m\u1ecdi vi\u1ec7c qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00e3 s\u1eafp x\u1ebfp xong xu\u00f4i, s\u1ebd l\u1ea1i cho d\u1eddi t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn Giang Th\u00e0nh. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c sau, vi\u1ec7c khoan, vi\u1ec7c v\u1ed9i, th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p l\u00fd c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. \u0110\u1ed5i t\u00ean \u0111\u1ed3n [b\u1ea3o] l\u00e0 \u0111\u1ed3n Tr\u1ea5n Bi\u00ean.<\/p>\n<p>Gi\u1ea3ng tr\u1edf v\u1ec1 Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c tin th\u00e1m b\u00e1o t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam, Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri, \u0111em 5000 qu\u00e2n Xi\u00eam, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 do l\u1ed1i L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt thu\u1ed9c B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y do l\u1ed1i Bi\u1ec3n H\u1ed3, h\u1eb9n nhau \u0111\u1ebfn l\u1ea5n Ch\u00e2n L\u1ea1p. D\u00e2n Phi\u00ean ho\u1ea3ng s\u1ee3, ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn v\u1ee5ng X\u00e0 N\u0103ng. Gi\u1ea3ng li\u1ec1n \u0111i Nam Vang h\u1ed9i v\u1edbi L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m vi\u1ec7c, v\u00e0 phi t\u01b0 cho qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ti\u1ec5u. R\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb thua \u0111au, ph\u1ea3i ch\u1ea1y v\u1ec1, ch\u1eafc \u0111\u00e3 kinh h\u1ed3n khi\u1ebfp \u0111\u1ea3m. Nay c\u1ee9 theo tin b\u00e1o, ch\u00fang l\u1ea1i \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, ch\u01b0a bi\u1ebft h\u01b0 th\u1ef1c th\u1ebf n\u00e0o, nh\u01b0ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c c\u1ea5p b\u00e1o v\u1ec1 bi\u00ean gi\u1edbi, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb s\u1eb5n s\u00e0ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y tr\u00edch l\u1ea5y 6 v\u1ec7 Kinh binh v\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng, Tr\u00e1ng uy cho \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169 \u1edf Kinh. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n l\u1eadp t\u1ee9c cho l\u01b0u l\u1ea1i c\u1ea3. V\u00e0 cho ph\u00e9p T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tham t\u00e1n Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed tr\u00edch l\u1ea5y 3000 t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n, binh d\u00f5ng c\u00f3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 thuy\u1ec1n b\u00e8, s\u00fang \u0111\u1ea1n, kh\u00ed gi\u1edbi, t\u1ee9c t\u1ed1c \u0111i Nam Vang, hi\u1ec7p l\u1ef1c c\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ph\u00f2ng ng\u1ef1. N\u1ebfu ch\u00fang qu\u1ea3 th\u1eadt \u0111\u1ebfn sinh s\u1ef1, th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u1ef1c m\u1ea1nh ; n\u1ebfu ch\u00fang ch\u1ec9 \u1edf ngo\u00e0i c\u00f5i, ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf h\u00e3o th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 canh ph\u00f2ng nghi\u00eam c\u1ea9n, b\u1ea5t t\u1ea5t \u0111\u1ed9ng binh tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0m nh\u1ecdc qu\u00e2n l\u00ednh \u1edf n\u01a1i xa. L\u1ea1i n\u1eefa, t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u xung y\u1ebfu, n\u00ean li\u1ec7u v\u00e1t 500 l\u00ednh Kinh cho theo Th\u1ef1 ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n ph\u00e2n ph\u00e1i\u201d.<\/p>\n<p>Sau th\u1ea5y c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n l\u1edbn do Kinh ph\u00e1i \u0111i, kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng, n\u00ean sai tr\u00edch l\u1ea5y 5 chi\u1ebfc, ch\u1ecdn l\u1ea5y 1 v\u1ec7 Kinh binh \u0111\u00e3 \u1edf l\u00e2u tr\u1eadn v\u00e0 c\u00e1c b\u1ec7nh binh cho chia \u0111\u00e1p c\u00e1c thuy\u1ec1n \u1ea5y v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>Vua sai N\u1ed9i c\u00e1c truy\u1ec1n d\u1ee5 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, \u1edf Ch\u00e2n L\u1ea1p c\u00f3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i th\u00e1m th\u00ednh vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean, c\u1ee9 tin b\u00e1o th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u1ecbnh s\u1eafp d\u1ea5y binh sang l\u1ea5n Ch\u00e2n L\u1ea1p. L\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tin l\u00e0 vua Xi\u00eam b\u1ecb b\u1ec7nh \u0111\u00e3 ch\u1ebft. V\u1ec1 sau x\u00e9t nghi\u1ec7m th\u00ec qu\u1ea3 th\u1eadt c\u00f3 vi\u1ec7c gi\u1eb7c Xi\u00eam, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, sang x\u00e2m l\u1ea5n. C\u00f2n vi\u1ec7c vua Xi\u00eam b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft \u0111\u1ec1u l\u00e0 tin h\u00e3o. Vi\u1ec7c l\u00e0 vi\u1ec7c h\u1ec7 tr\u1ecdng, sao l\u1ea1i th\u00e1m th\u00ednh n\u1eeda h\u01b0 n\u1eeda th\u1ef1c nh\u01b0 th\u1ebf ? Ho\u1eb7c gi\u1ea3 b\u00ean trong c\u00f3 t\u00ecnh \u00fd g\u00ec, n\u00ean m\u1edbi b\u1ecba ra nh\u1eefng l\u1eddi v\u00f4 c\u0103n c\u1ee9 \u1ea5y, l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta n\u1eeda tin n\u1eeda ng\u1edd m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady n\u00ean x\u00e9t r\u00f5 ngay vi\u1ec7c n\u00e0y, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 bi\u1ebft t\u01b0\u1eddng t\u1eadn t\u00ecnh h\u00ecnh. L\u1ea1i n\u1eefa, t\u1eeb nay, h\u1ec5 c\u00f3 th\u00e1m b\u00e1o vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, c\u1ea7n ph\u1ea3i cho x\u00e1c th\u1ef1c, th\u00ed d\u1ee5 : qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u00f3 1000 t\u00ean, n\u1ebfu kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c con s\u1ed1 \u0111\u00edch x\u00e1c th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1eebng sai l\u1eafm, ngh\u0129a l\u00e0 b\u00e1o h\u01a1n 1000 hay tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 800, 900 ch\u1eb3ng h\u1ea1n, ch\u1ee9 \u0111\u1eebng d\u1ef1ng \u0111\u1ee9ng nhi\u1ec1u qu\u00e1, ho\u1eb7c \u00edt qu\u00e1 l\u00e0m m\u1ea5t s\u1ef1 th\u1ef1c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrong th\u00e0nh c\u00f3 3 t\u00ean ra th\u00fa, \u0111\u00e3 sai x\u1eed tr\u00ed nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. L\u1ea1i ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng b\u00e1o c\u00f3 gi\u1eb7c Xi\u00eam l\u1ea1i k\u00e9o \u0111\u1ebfn, t\u1ee9c th\u00ec b\u00e0n \u1ee7y Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh mang binh v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111i Nam Vang h\u1ed9i ti\u1ec5u, v\u00e0 \u0111\u00e3 t\u01b0 s\u1ee9c cho 2 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a li\u1ec7u ph\u00e1i bi\u1ec1n binh chi\u1ebfu theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn m\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201c\u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u0111\u00e1nh th\u00e0nh ch\u01b0a th\u1eafng m\u00e0 c\u00f3 gi\u1eb7c trong th\u00e0nh ra th\u00fa, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y th\u1ebf gi\u1eb7c c\u00e0ng th\u00eam c\u00f9ng kh\u1ed1n. Nh\u01b0ng qu\u00e2n gi\u1eb7c t\u1ef1 bi\u1ebft t\u1ed9i ch\u00fang \u0111\u00e3 n\u1eb7ng, kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c dung th\u1ee9 \u1edf trong v\u00f2ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, cho n\u00ean c\u0169ng li\u1ec1u ch\u1ebft ch\u1ed1ng gi\u1eef h\u00f2ng k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00fac n\u00e0o hay l\u00fac \u1ea5y. Kh\u00f4ng bao l\u00e2u n\u1eefa ch\u1eafc ch\u00fang c\u0169ng ch\u1ebft h\u1ebft th\u00f4i. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c b\u00e1o ngo\u00e0i bi\u00ean c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, tuy ch\u01b0a l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m \u0111\u00edch th\u1ef1c l\u1eafm, nh\u01b0ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu ch\u00fang c\u0103m ph\u1eabn v\u00ec b\u1ecb thua \u0111au m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn th\u00ec l\u00e0 m\u1ed9t to\u00e1n qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh nhau v\u00ec t\u1ee9c kh\u00ed l\u1ea1i \u0111\u1ebfn mua l\u1ea5y c\u00e1i nh\u1ee5c th\u00f4i ! Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u0111i ngay \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p l\u00e0 ch\u00ednh h\u1ee3p \u00fd ta. H\u1eb1ng ng\u00e0y ta mong tin th\u1eafng tr\u1eadn\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cNhi\u1ec1u l\u1ea7n xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai s\u1edf t\u1ea1i tuy\u1ec3n nhi\u1ec1u h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u1ea7n \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, n\u1ebfu v\u00f4 s\u1ef1 th\u00ec th\u00f4i, n\u1ebfu b\u1ea5t th\u1ea7n bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 \u0111\u1ed9ng th\u00ec phi t\u01b0 cho 5 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 li\u1ec7u v\u00e1t h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111i t\u00f2ng chinh v\u00e0 h\u1ecfa t\u1ed1c g\u1ecdi l\u1ea5y h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u00e3 thao luy\u1ec7n \u1edf 3 t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh mau \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. C\u00e1c t\u1ec9nh, m\u1ed9t khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd h\u1ecbch \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, ph\u1ea3i kh\u1ea9n c\u1ea5p cho \u0111i ngay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eadm tr\u1ec5, l\u1ee1 vi\u1ec7c. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, x\u00e9t ngay ng\u1ea1ch l\u00ednh thu\u1ed9c t\u1ec9nh m\u00ecnh, n\u1ebfu thi\u1ebfu, ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u ngay cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1\u201d.<\/p>\n<p>Sai qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh : Ph\u00e0m c\u00e1c vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 do Kinh ph\u00e1i hay t\u1ec9nh ph\u00e1i, ai c\u00f2n th\u1ef1 h\u00e0m hay m\u1edbi quy\u1ec1n sung qu\u1ea3n v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u do c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd c\u1ee7a t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi, x\u1ebfp lo\u1ea1i, \u0111\u1ec7 t\u00e2u, \u0111\u1ec3 li\u1ec7u x\u00e9t cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5.<\/p>\n<p>Ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng cho h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u1edf g\u1ea7n nh\u00e0 v\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 quan qu\u00e2n, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ef1 t\u00fac l\u1ea5y s\u1ef1 \u0103n ti\u00eau, nh\u01b0ng ngh\u0129 tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd nh\u1ecdc nh\u1eb1n v\u00ec n\u01b0\u1edbc, t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady chu\u1ea9n cho : Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 th\u00ec do t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n ; \u1edf t\u1ec9nh th\u00ec do t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, chi\u1ebfu theo th\u1ef1c s\u1ed1 m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n. V\u1ea3 l\u1ea1i, nay b\u1edd c\u00f5i tuy y\u00ean, nh\u01b0ng qu\u00e2n gi\u1eb7c x\u1ea5u xa \u1edf ngay c\u1ea1nh n\u00e1ch, c\u00f2n c\u1ea7n ph\u1ea3i ph\u00f2ng b\u1ecb ; h\u01a1n n\u1eefa m\u1ea7m \u00e1c c\u00f2n s\u00f3t \u1edf Phi\u00ean An, ch\u01b0a gi\u1ebft xong, cho n\u00ean b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i l\u01b0u c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n s\u1eb5n c\u00f3 l\u00f2ng t\u00f4n vua, th\u00e2n b\u1ec1 tr\u00ean, chu\u1ed9ng vi\u1ec7c ngh\u0129a, v\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i tr\u00e1i, c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u1ec3 t\u1ea5t l\u00f2ng ta, g\u1eafng s\u1ee9c qu\u00ean m\u1ec7t, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ph\u1ee5 \u01a1n nu\u00f4i n\u1ea5ng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Ch\u1edd khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong, ai mu\u1ed1n theo qu\u00e2n ng\u0169 th\u00ec s\u1ebd c\u1ee9 chi\u1ebfu theo c\u1ea5p b\u1eadc trong v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i c\u0169 m\u00e0 ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng ; ai mu\u1ed1n v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u00ec tr\u1eabm c\u0169ng c\u00fai theo \u00fd mu\u1ed1n, quy\u1ebft kh\u00f4ng \u00e9p u\u1ed5ng v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e2n ng\u0169 n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Cho t\u1ea3i 3 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 2000 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, v\u00e0 ra l\u1ec7nh cho khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00ec tr\u00edch l\u1ea5y 1.000 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i chuy\u1ec3n \u0111i : Bi\u00ean H\u00f2a, H\u00e0 Ti\u00ean m\u1ed7i t\u1ec9nh 200 ph\u01b0\u01a1ng ; \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, m\u1ed7i t\u1ec9nh 300 ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u1edf Tuy\u00ean Quang g\u1eedi th\u01b0 ph\u1ea3n gi\u00e1n cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i, mu\u1ed1n m\u01b0u t\u01b0 th\u00f4ng, l\u1eddi l\u1ebd \u0111\u1ec1u ph\u1ea3n b\u1ed9i, l\u00e1o x\u01b0\u1ee3c. Ph\u1ed5 ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 ng\u1ea1c nhi\u00ean s\u1ee3 h\u00e3i, li\u1ec1n \u0111em t\u00e2u vua. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c n\u00e0y, tuy qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u00f3 gian hi\u1ec3m gi\u1ea3o quy\u1ec7t, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 th\u1ee7 \u0111o\u1ea1n t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ebfn nh\u1eefng h\u1ea1ng b\u1ed1 cu m\u1eb9 \u0111\u0129 c\u0169ng ch\u1eb3ng b\u1ecb xui d\u1ea1i, hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ! Ng\u01b0\u01a1i c\u1ee9 y\u00ean t\u00e2m l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1eebng l\u1ea5y th\u1ebf l\u00e0m quan t\u00e2m\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng chia qu\u00e2n l\u00e0m 3 \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Th\u00f4ng N\u00f4ng, ki\u1ec3m so\u00e1t h\u1ebft \u0111\u1ecba gi\u1edbi Cao B\u1eb1ng. Qu\u00e2n gi\u1eb7c th\u1ea5y b\u00f3ng gi\u00f3, \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. B\u1ecdn C\u1ef1 b\u00e8n b\u00ed m\u1eadt b\u00e0n t\u00ednh : V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb mang 1500 binh d\u00f5ng, L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng mang 1200 t\u00ean, \u0111\u1ec1u t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh B\u1ebf L\u0129nh, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc M\u1ea1o, V\u00e2n Trung, h\u1ed9i binh v\u1edbi \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang ; T\u1ea1 Quang C\u1ef1 mang 900 binh d\u00f5ng chia ra \u00e1n ng\u1eef c\u00e1c n\u01a1i m\u1eb7t th\u01b0\u1ee3ng du Th\u00f4ng N\u00f4ng, ch\u1edd khi qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn Kim M\u00e3, li\u1ec1n truy\u1ec1n h\u1ecbch cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n h\u1ee3p l\u1ef1c ti\u1ec5u tr\u1eeb b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Long L\u0169ng, r\u1ed3i chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung. C\u00f2n Quang C\u1ef1 c\u0169ng do B\u1ebf L\u0129nh ti\u1ebfp t\u1ee5c ti\u1ebfn l\u00ean, c\u00e0n qu\u00e9t s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c. R\u1ed3i \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201c\u0110\u00e1ng ti\u1ebfc ! S\u1ef1 vi\u1ec7c tuy c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng nay \u0111ang m\u00f9a h\u00e8, m\u01b0a to, n\u1eafng d\u1eef, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00f3 kh\u0103n, nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n ! V\u1eady cho ph\u00e9p tu\u00e2n Ch\u1ec9, r\u00fat qu\u00e2n, g\u00e2y nu\u00f4i cho s\u1eafc b\u00e9n \u0111\u1ec3 t\u00ednh cu\u1ed9c sau, ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng l\u1ee1 c\u01a1 h\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i c\u00e1c c\u01a1 qu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Nam \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 th\u0103ng l\u00ean l\u00e0m v\u1ec7, ph\u1ea9m tr\u1eadt, b\u1ed5ng l\u1ed9c, h\u00e0ng th\u1ee9 \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u00e1c b\u1ea3o, m\u1ed7i n\u0103m ph\u00e1t m\u1ed9t l\u1ea7n qu\u1ea7n \u00e1o.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng binh ng\u01b0\u1eddi Nam, do c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u00e3 m\u1ed9, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd sai ph\u00e1i v\u1eabn c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c. Nay 3 c\u01a1 H\u00e0 N\u1ed9i, Nghi\u00eam d\u0169ng, Thi\u1ec7n v\u00f5 thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 v\u1ec7 : H\u00e0 N\u1ed9i Trung v\u1ec7, H\u00e0 N\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7, H\u00e0 N\u1ed9i H\u1eefu v\u1ec7 ;<\/p>\n<p>\u201c3 c\u01a1 Nam \u0110\u1ecbnh, L\u1ea1ng d\u0169ng, Tr\u00e1ng uy thu\u1ed9c Nam \u0110\u1ecbnh, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 v\u1ec7 : Nam \u0110\u1ecbnh Trung v\u1ec7, Nam \u0110\u1ecbnh T\u1ea3 v\u1ec7, Nam \u0110\u1ecbnh H\u1eefu v\u1ec7 ;<\/p>\n<p>\u201c3 c\u01a1 S\u01a1n T\u00e2y, V\u0169 d\u0169ng, Ngh\u1ecb d\u0169ng thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 v\u1ec7 : S\u01a1n T\u00e2y Trung v\u1ec7, S\u01a1n T\u00e2y T\u1ea3 v\u1ec7, S\u01a1n T\u00e2y H\u1eefu v\u1ec7 ;<\/p>\n<p>\u201c2 c\u01a1 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Ch\u00ednh v\u00f5 thu\u1ed9c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 2 v\u1ec7 : H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Trung v\u1ec7, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng T\u1ea3 v\u1ec7 ;<\/p>\n<p>\u201c2 c\u01a1 B\u1eafc Ninh, C\u1ef1 v\u00f5 thu\u1ed9c B\u1eafc Ninh, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 2 v\u1ec7 : B\u1eafc Ninh Trung v\u1ec7, B\u1eafc Ninh T\u1ea3 v\u1ec7. Hai t\u1ec9nh n\u00e0y m\u1ed7i t\u1ec9nh l\u1ea1i m\u1ed9 th\u00eam l\u1ea5y 1 v\u1ec7 n\u1eefa \u0111\u1eb7t l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7 ;<\/p>\n<p>\u201cC\u01a1 H\u01b0ng Y\u00ean thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean, c\u01a1 Qu\u1ea3ng Y\u00ean thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, c\u01a1 Th\u00e1i Nguy\u00ean thu\u1ed9c t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, c\u01a1 L\u1ea1ng S\u01a1n thu\u1ed9c t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, c\u01a1 Cao B\u1eb1ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m v\u1ec7, r\u1ed3i \u0111\u1eb7t 2 ch\u1eef t\u00ean t\u1ec9nh l\u00ean tr\u00ean \u0111\u1ea7u ;<\/p>\n<p>\u201cHai c\u01a1 H\u01b0ng H\u00f3a thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u01b0ng H\u00f3a, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 2 v\u1ec7 : H\u01b0ng H\u00f3a T\u1ea3 v\u1ec7, H\u01b0ng H\u00f3a H\u1eefu v\u1ec7 ;<\/p>\n<p>\u201cHai c\u01a1 H\u1eefu v\u00e0 H\u1eadu thu\u1ed9c t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, nay d\u1ed3n l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t v\u1ec7 l\u00e0 Ninh B\u00ecnh T\u1ea3 v\u1ec7, l\u1ea1i m\u1ed9 th\u00eam 1 v\u1ec7 n\u1eefa \u0111\u1eb7t l\u00e0 Ninh B\u00ecnh H\u1eefu v\u1ec7 ; T\u1ea3 c\u01a1 c\u0169 c\u1ee7a Ninh B\u00ecnh, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ninh B\u00ecnh H\u1eadu c\u01a1 ; Ti\u1ec1n c\u01a1 Ninh B\u00ecnh v\u1eabn c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nguy\u00ean t\u00ean c\u0169.<\/p>\n<p>\u201cCho ph\u00e9p c\u00e1c t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t \u0111\u1ec1u s\u1ee9c m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u1ee9c v\u00f3c kh\u1ecfe m\u1ea1nh, m\u1ed7i v\u1ec7 ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 10 \u0111\u1ed9i ; ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf B\u1eafc nh\u01b0ng c\u00f3 c\u0103n c\u01b0\u1edbc r\u00f5 r\u00e0ng, th\u00ec m\u1ed9 l\u1ea5y m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1ed9i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, mi\u1ec5n l\u00e0 ph\u1ea3i th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9 b\u1eeba nh\u1eefng \u0111\u1ed3 du c\u00f4n du \u0111\u00e3ng, nay \u1edf mai tr\u1ed1n, ch\u1ec9 c\u00f3 con s\u1ed1 h\u00e3o m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n, binh l\u00ednh c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u1ec1u n\u00ean bi\u1ebft \u01a1n, c\u1ea3m k\u00edch, ph\u1ea5n kh\u1edfi, l\u00fac v\u00f4 s\u1ef1, ch\u1ecbu kh\u00f3 luy\u1ec7n t\u1eadp, l\u00fac h\u1eefu s\u1ef1, c\u1ed1 g\u1eafng tr\u1ed5 s\u1ee9c, \u0111\u1ec3 danh \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ee9ng v\u1edbi th\u1ef1c, m\u00e3i m\u00e3i l\u00e0m b\u00ecnh phong b\u1ea3o v\u1ec7 b\u1edd c\u00f5i\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 :<\/p>\n<p>C\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft h\u1eb1ng n\u0103m : T\u1ebf Nam Giao, \u0111\u00e0n X\u00e3 t\u1eafc v\u00e0o 2 ng\u00e0y ng\u00e0y m\u1eadu, m\u00f9a xu\u00e2n, m\u00f9a thu v\u00e0 l\u1ec5 Nguy\u00ean \u0111\u00e1n \u1edf li\u1ec7t mi\u1ebfu, l\u1ec7 v\u1eabn \u0111\u1ed1t \u0111\u00e8n l\u1ed3ng l\u1edbn s\u00e1ng ng\u1eddi, t\u1eeb nay b\u1ecf b\u1edbt \u0111i ; duy c\u00e1c mi\u1ebfu, \u0111\u00e0n, t\u1eeb, v\u0169 v\u1ec1 c\u00e1c v\u1ecb trung t\u1ef1, qu\u1ea7n t\u1ef1, \u0111\u00e8n \u0111u\u1ed1c kh\u00f4ng b\u1eb1ng nh\u1eefng b\u1eadc \u0111\u1ea1i t\u1ef1, th\u00ec v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169. L\u1ea1i, c\u00e1c ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd, V\u1ea1n th\u1ecd, Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n cung \u0111i\u1ec7n v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc Ng\u1ecd M\u00f4n, l\u1ec7 c\u00f3 treo \u0111\u00e8n l\u1ed3ng, c\u0169ng b\u1ecf. L\u1ec7 n\u00e0y ch\u00e9p \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd. H\u1eb1ng n\u0103m, v\u00e0o ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, treo c\u1edd kh\u00e1nh h\u1ec9 \u1edf tr\u00ean k\u1ef3 \u0111\u00e0i, \u0111\u1ed1t 1.000 ng\u1ecdn \u0111\u00e8n \u0111\u0129a \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc kinh th\u00e0nh ; \u0111\u1ebfn h\u00f4m ch\u00ednh ng\u00e0y l\u1ec5, \u1edf nh\u00e0 Duy\u1ec7t Th\u1ecb th\u00ec c\u00f3 m\u00faa b\u00e1t d\u1eadt, h\u00e1t b\u1ed9i ; \u1edf \u0111\u00e0i ph\u00eda nam th\u00ec \u0111\u1ed1t c\u00e2y b\u00f4ng, m\u00faa b\u00e0i b\u00f4ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNay gi\u1eb7c Xi\u00eam tuy \u0111\u00e3 b\u00ecnh, nh\u01b0ng gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp c\u00f2n ch\u01b0a th\u1ef1c y\u00ean ; tr\u1eabm th\u1ee9c s\u1edbm \u0103n tr\u01b0a, lo l\u1eafng v\u1ea5t v\u1ea3, c\u00f2n r\u1ed7i \u0111\u00e2u ng\u00f3 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng tr\u00f2 \u1ea5y\u201d. C\u0169ng cho \u0111\u00ecnh ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Cho ph\u00e9p c\u00e1c quan ch\u1ee9c l\u1edbn nh\u1ecf, \u1edf trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, t\u1eeb cu\u1ed1i th\u00e1ng 12 n\u0103m [Minh M\u1ec7nh] th\u1ee9 14 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e0m ai b\u1ecb l\u1ed7i v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p th\u00ec \u0111\u1ec1u cho khai ph\u1ee5c, b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c 1 c\u1ea5p, b\u1ecb gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p tr\u1edf l\u00ean th\u00ec do b\u1ed9 L\u1ea1i, b\u1ed9 Binh \u0111\u1ec7 danh s\u00e1ch, ch\u1edd Ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00f4ng Tr\u00ec thu\u1ed9c Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Th\u1eafng \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ecdc t\u1ef7 ((1) Ng\u1ecdc t\u1ef7 : \u1ea5n ng\u1ecdc.1), nh\u00e2n d\u1ecbp Kh\u00e1nh ti\u1ebft, \u0111em d\u00e2ng n\u1ed9p (\u1ea5n b\u1eb1ng ng\u1ecdc m\u00e0u xanh c\u00e1nh chim tr\u1ea3, 4 m\u1eb7t nguy\u00ean l\u00e0nh, \u0111\u1ec9nh b\u1eb1ng, d\u01b0\u1edbi n\u1edf tr\u00ean th\u00f3t, cao 1 t\u1ea5c 6 ph\u00e2n 2 ly, b\u1ec1 vu\u00f4ng 1 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n 3 ly, kh\u1eafc n\u1ed5i 4 ch\u1eef \u201cPhong c\u01b0\u01a1ng v\u1ea1n c\u1ed5\u201d ((2) B\u1edd c\u00f5i mu\u00f4n thu\u1edf.2).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTa xem c\u00e1i \u1ea5n n\u00e0y, ch\u1eef tri\u1ec7n l\u1ed1i r\u1ea5t c\u1ed5, h\u00ecnh nh\u01b0 l\u00e0 v\u1eadt v\u1ec1 \u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi H\u00e1n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1eef c\u1eadn \u0111\u1ea1i. Nh\u01b0ng nay gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ch\u01b0a y\u00ean h\u1eb3n, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac c\u1ea7n ph\u1ea3i tu t\u1ec9nh, h\u00e1 n\u00ean khoe khoang \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh ? Tuy nhi\u00ean g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbp t\u1ed1t n\u00e0y, c\u0169ng l\u00e0 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng hay. V\u1eady thu l\u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1i \u1ea5n d\u00f9ng \u0111\u00f3ng v\u00e0o c\u00e1c b\u1ea3n th\u01a1 v\u0103n vua l\u00e0m, c\u0169ng t\u1ed1t\u201d. B\u00e8n cho Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Th\u1eafng 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Mi\u1ec5n, gi\u1ea3m thu\u1ebf n\u0103m \u1ea5y cho 10 ch\u00e2u thu\u1ed9c Cam L\u1ed9, c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n, d\u00e2n trong ch\u00e2u, k\u1ebb th\u00ec b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t nh\u00e0 c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a, ng\u01b0\u1eddi th\u00ec b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng \u0111i t\u00f2ng chinh hay h\u1ed9 t\u1ed1ng, chuy\u1ec3n v\u1eadn binh l\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, l\u1ea1i nh\u00e2n g\u1eb7p d\u1ecbp Kh\u00e1nh ti\u1ebft, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u00e2n (3 ch\u00e2u T\u1ea7m B\u1ed3n, Ba Lan, M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t c\u01b0\u1edbp, \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n mi\u1ec5n ; 6 ch\u00e2u L\u00e0ng Th\u00ecn, N\u00e0 B\u00f4n, Th\u01b0\u1ee3ng K\u1ebf, M\u01b0\u1eddng Vanh, T\u00e1 Bang, X\u01b0\u01a1ng Th\u1ecbnh, b\u1ecb \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng \u0111i t\u00f2ng chinh, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 4\/10. Ch\u00e2u H\u01b0\u1edbng H\u00f3a \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng binh l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 3\/10).<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u b\u1ed5 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9, h\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh.<\/p>\n<p>Cho : H\u00e0 Duy Phi\u00ean, nguy\u00ean Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh, l\u00e0m T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i ; Tr\u1ea7n V\u0103n B\u01b0u, H\u1eefu tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c \u1ea5y, chuy\u00ean l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng((3) Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng : tr\u01b0\u1eddng s\u1edf kho t\u00e0ng.3).<\/p>\n<p>H\u1ed3 H\u1eefu Th\u1ea9m, B\u1ed1 ch\u00ednh l\u0129nh \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, b\u1ecb b\u1ec7nh. Vua cho V\u0169 kh\u1ed1 Lang trung \u0110\u1eb7ng V\u0103n Th\u1ed1ng l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. Sau \u0111\u00f3 Th\u1ea9m ch\u1ebft, cho 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 c\u00e2y g\u1ea5m Trung Qu\u1ed1c, 5 t\u1ea5m l\u1ee5a, 10 t\u1ea5m v\u1ea3i.<\/p>\n<p>Th\u0103ng V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u00ean th\u1ef1 Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa((4) B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u2013 Ph\u00fa Y\u00ean.4).<\/p>\n<p>Xu\u00e2n C\u1ea9n t\u1eeb khi ra l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, l\u00e0m vi\u1ec7c chu \u0111\u00e1o \u00eam th\u1eafm ; g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, Xu\u00e2n C\u1ea9n \u0111i\u1ec1u binh, v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Vua ban khen, n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh [th\u0103ng] n\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, ph\u00e0m nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n, \u0111\u00f3ng s\u1eeda thuy\u1ec1n b\u00e8, x\u00e2y \u0111\u1eafp t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 d\u1ee5 nghi\u00eam ng\u1eb7t : v\u1eadt li\u1ec7u ph\u1ea3i t\u1ed1t, l\u00e0m ph\u1ea3i ch\u1eafc ch\u1eafn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fat d\u1ed1i d\u00e1, b\u00f4i b\u00e1c. Th\u1ebf m\u00e0 nh\u1eefng vi\u00ean gi\u00e1m l\u00e2m ((1) Gi\u00e1m l\u00e2m : ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch coi qu\u1ea3n t\u1ea1i ch\u1ed7.1) ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1eadn tr\u1ecdng c\u1ee7a kho, c\u1ee9 l\u0129nh ra \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u ph\u00e1 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, kh\u00f4ng h\u1ec1 ki\u1ec3m k\u00ea, tra x\u00e9t. Nh\u1eefng gi\u00e1m tu ((2) Gi\u00e1m tu : ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1c c\u00f4ng.2) v\u00e0 chuy\u00ean bi\u1ec7n ((3) Chuy\u00ean bi\u1ec7n : ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c hi\u1ec7n vi\u1ec7c thi c\u00f4ng.3) c\u0169ng c\u1ee9 m\u1eb7c cho l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 l\u00e0m phung ph\u00ed, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nhi\u1ec1u khi c\u00f3 nh\u1eefng t\u1ec7 h\u1ea1i l\u00e0m d\u1ed1i, l\u00e0m \u0111i\u00eau, \u0103n c\u1eafp, \u0103n b\u1edbt. Nay kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nghi\u00eam s\u1ee9c l\u1ea7n n\u1eefa : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u00f4ng vi\u1ec7c, c\u00e1c vi\u00ean gi\u00e1m tu, gi\u00e1m l\u00e2m v\u00e0 chuy\u00ean bi\u1ec7n ph\u1ea3i \u0111\u00edch th\u00e2n ki\u1ec3m tra, \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c, n\u1ebfu c\u00f2n \u0111\u1ec3 cho l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 \u1edf trong l\u00e0m b\u1eady th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i giao b\u1ed9 nghi\u00eam x\u00e9t. L\u1ea1i n\u1eefa, Vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 n\u01a1i gi\u1eef g\u00ecn phong h\u00f3a, ph\u00e1p lu\u1eadt, ph\u1eadn s\u1ef1 l\u00e0 ph\u1ea3i b\u1edbi v\u1ea1ch ra \u0111\u00e0n h\u1eb7c nh\u1eefng t\u1ed9i l\u1ed7i ; vi\u1ec7c th\u1ee3 thuy\u1ec1n l\u00e0m \u0103n tuy t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i xem x\u00e9t, nh\u01b0ng c\u0169ng n\u00ean n\u0103m ba ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ebfn t\u1ea1i ch\u1ed7 m\u00e0 ki\u1ec3m so\u00e1t, th\u1ea5y c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 g\u00ec th\u00ec ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t tham h\u1eb7c ngay\u201d.<\/p>\n<p>Cho Th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n H\u00e0m Y\u00ean, gia h\u00e0m Th\u1ed5 Tri ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u, l\u00e0m Th\u1ed5 Tri ph\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u1ed5i \u0111i l\u0129nh ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man.<\/p>\n<p>Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man, t\u1eeb khi gi\u1eb7c Kh\u1ea3i n\u1ed5i lo\u1ea1n, th\u1ed5 ty, th\u1ed5 d\u00e2n ch\u01b0a c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ed1ng thu\u1ed9c. Bi\u1ec3u kh\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1, khuy\u00ean b\u1ea3o, \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tin nghe.<\/p>\n<p>C\u00f2n ch\u00e2u H\u00e0m Y\u00ean \u1edf ngay c\u1ea1nh t\u1ec9nh th\u00e0nh v\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0m vi\u1ec7c. V\u00ec v\u1eady Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111em c\u1edb n\u00e0y t\u00e2u xin. Vua b\u00e8n y cho.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang t\u1eeb An Bi\u00ean \u0111em qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n, d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u : \u201cDo th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Kh\u00f4i c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 1000 t\u00ean \u1edf L\u1ee5c Y\u00ean, l\u1ea5n v\u00e0o m\u1ed9t d\u1ea3i t\u1ea3 ng\u1ea1n ven s\u00f4ng thu\u1ed9c hai x\u00e3 Gia T\u01b0\u1eddng, Ch\u01b0\u01a1ng Kh\u00ea ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean, m\u01b0u s\u1eafp sang s\u00f4ng, ch\u1eb7n ngang ph\u00eda sau qu\u00e2n ta. V\u1ea3, An Bi\u00ean \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c t\u00e0n ph\u00e1, nh\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i Ph\u00fa Linh, Linh H\u1ed3 \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tr\u1ed1n, nh\u00e0 c\u1eeda kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. Trong qu\u00e2n th\u00ec \u1ed1m \u0111au nhi\u1ec1u, l\u01b0\u01a1ng \u0103n, th\u1ee9c d\u00f9ng thi\u1ebfu th\u1ed1n, m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t qu\u00e1 ! Kh\u00f4ng l\u1ebd ng\u1ed3i \u0111\u1ec3 ch\u1edd nguy ? Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 t\u01b0 cho hai \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean bi\u1ebft. R\u1ed3i th\u1ea7n th\u00e2n \u0111em s\u1ed1 binh d\u00f5ng c\u1ee7a m\u00ecnh chuy\u1ec3n v\u1ec1 B\u1eb1ng H\u00e0nh v\u00e0 V\u00f4 \u0110i\u1ebfm (\u0111\u1ec1u t\u00ean x\u00e3), \u0111\u1ebfn g\u1ea7n ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng l\u01b0\u01a1ng \u1edf Ph\u00f9 Loan \u0111\u1ec3 l\u1ea5y qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f3n tin t\u1ee9c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 t\u00f9y theo c\u01a1 h\u1ed9i, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y ti\u1ec5u b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf L\u1ee5c Y\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 c\u00e1i lo g\u1ea7n \u0111\u00e2y. L\u1ea1i xin nh\u1eadn t\u1ed9i v\u00ec ch\u01b0a ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9 \u0111\u00e3 v\u1ed9i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201c\u0110\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, c\u1edb sao \u0111\u1ebfn nay c\u00f2n ch\u01b0a ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c ? Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i mang to\u00e0n qu\u00e2n v\u1ec1 cho s\u1edbm l\u00e0 h\u01a1n\u201d. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang \u0111em ngay d\u1ee5 ch\u1ec9 \u201cl\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t r\u00fat qu\u00e2n\u201d, g\u1ea5p sai \u0111\u1ec7 mau \u0111\u1ebfn c\u00e1c qu\u00e2n th\u1ee9\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c trong th\u00e0nh l\u00e9n ra ngo\u00e0i n\u01a1i ph\u1ee5 qu\u00e1ch \u0111\u1ec3 th\u00e1m th\u00ednh, qu\u00e2n tu\u1ea7n ti\u1ec5u c\u1ee7a ta \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean. L\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u1ee9a ra th\u00fa, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cH\u00f4m \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, em t\u00ean gi\u1eb7c [V\u00f5 V\u0129nh] L\u1ed9c, ng\u1ee5y H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0129nh T\u00e1i v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng, b\u1ecb ch\u1ebft 44 t\u00ean, hi\u1ec7n ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 2000 ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c li\u1ec1u ch\u1ebft gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, c\u00f2n d\u00e1m l\u00e9n l\u00fat v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i v\u00f2ng v\u00e2y d\u00e0i, nh\u00f2m ng\u00f3 t\u1ea5n s\u1edf bi\u1ec1n binh tr\u1ed5 s\u1ee9c \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 \u201cth\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ng\u00e2n b\u00e0i\u201d \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. T\u1eeb nay, ph\u1ea3i nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c bi\u1ec1n binh tu\u1ea7n \u0111\u00eam \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf, n\u1ebfu th\u1ea5y gi\u1eb7c l\u00e9n ra, ph\u1ea3i g\u1eafng s\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o, s\u1ebd c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. Th\u1ea3ng ho\u1eb7c b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c v\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ee7a ch\u00fang l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, An l\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc thu\u1eadn, Thanh thu\u1eadn, An thu\u1eadn, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em c\u1eaft ti\u1ebft, moi ru\u1ed9t, t\u1ebf c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 tr\u1eadn vong \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i nh\u1eefng vong h\u1ed3n trung d\u0169ng. C\u00f2n nh\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 2000 t\u00ean, th\u00ec t\u1eeb sau th\u00e1ng 11 n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay, nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 \u0111\u1ee9a ra th\u00fa \u0111\u1ec1u n\u00f3i m\u1ed9t con s\u1ed1 \u1ea5y, v\u1eady t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, ch\u00fang ho\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ea1n ch\u1ebft, ho\u1eb7c b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, ho\u1eb7c ra \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, sao con s\u1ed1 \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ea5y gi\u1ea3m \u0111i ch\u00fat n\u00e0o ? Th\u1ef1c l\u00e0 v\u00f4 l\u00fd ! T\u1eeb nay, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ee9a ra th\u00fa, th\u00ec ph\u1ea3i tra h\u1ecfi minh b\u1ea1ch ; n\u1ebfu ch\u00fang khai h\u00e0m h\u1ed3 cho xong vi\u1ec7c th\u00ec ph\u1ea3i v\u1eb7n l\u1ebd \u0111\u1ec3 ch\u00fang khai th\u1ef1c, r\u1ed3i t\u00e2u cho bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Th\u1ef1 ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n ta c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam tr\u1ed1n v\u1ec1, khi qua Bi\u1ec3n H\u1ed3, nghe ti\u1ebfng s\u00fang g\u1ea7n Ph\u1ee7 L\u1eadt. C\u1ee9 theo ch\u00fang n\u00f3i, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam qu\u1ea3 \u0111\u00e3 \u0111\u1ed9ng binh, mu\u1ed1n uy hi\u1ebfp Ch\u00e2n L\u1ea1p. B\u1ecdn th\u1ea7n hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n binh thuy\u1ec1n ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh, gi\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai hai t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u ph\u00e1i ngay l\u00e3nh binh mang 1000 binh d\u00f5ng, cho \u0111i l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn. L\u1ea1i ph\u1ea3i chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n s\u00e0ng ti\u1ec1n, g\u1ea1o v\u00e0 mu\u1ed1i c\u1ee7a kho t\u1ec9nh, m\u1ed9t khi trong qu\u00e2n c\u00f3 t\u01b0 l\u1ea5y th\u00ec t\u1ea3i \u0111i \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Sai th\u1ee7y qu\u00e2n chuy\u1ec3n v\u1eadn s\u00fang l\u1edbn, s\u00fang nh\u1ecf, di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng \u0111i ph\u00e2n ph\u00e1t cho c\u00e1c qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Nam Vang c\u00f9ng c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Ph\u00fa Y\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam : (Qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh : M\u1ed9t c\u1ed7 s\u00fang ph\u00e1 \u0111\u1ecbch \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, m\u1ed9t c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, 100 c\u00e2y \u0111o\u1ea3n m\u00e3 th\u01b0\u01a1ng, ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1n l\u00e0 22200 vi\u00ean, 1000 \u1ed1ng phun l\u1eeda. Qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang : 100 c\u00e2y \u0111o\u1ea3n m\u00e3 th\u01b0\u01a1ng. Ba t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long ; m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u 5000 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, 1000 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng. T\u1ec9nh An Giang : 3000 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, 600 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng. Ba t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn : m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u 300 c\u00e2y \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, 6000 vi\u00ean \u0111\u00e1 l\u1eeda). L\u1ea1i cho ch\u1edf c\u00f9ng nh\u1eefng sa, tr\u1eebu, v\u1ea3i t\u00e2y v\u00e0 \u0111\u1ed3 tr\u00e0, giao cho t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh gi\u1eef \u0111\u1ec3 t\u00f9y vi\u1ec7c ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i s\u1ee9 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n v\u00e0 Ph\u00f3 s\u1ee9 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u1edf Ngh\u1ec7 An \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh. D\u00e2n c\u01b0 ph\u1ee7 l\u1ef5 \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c t\u00e0n ph\u00e1, b\u1ecf \u0111i. H\u1ecd l\u1ea1i ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Pha Xu\u00e2n (t\u00ean \u0111\u1ea5t, l\u00e0 ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a t\u00ean ph\u1ea3n ngh\u1ecbch Chuy\u00ean C\u01b0\u01a1ng, nguy\u00ean Tuy\u00ean \u00fay \u0111\u1ed3ng tri ph\u1ee7 \u1edf L\u1ea1c Bi\u00ean, n\u00f3 \u0111\u00e3 ng\u1ea7m d\u1eabn qu\u00e2n Xi\u00eam v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf \u0111\u1ea5y), \u0111u\u1ed5i theo, kh\u00f4ng th\u1ea5y tung t\u00edch \u0111\u00e2u c\u1ea3, b\u00e8n s\u1ee9c cho Tuy\u00ean \u00fay \u0111\u1ed3ng tri l\u00e0 Tu\u1ea5n K\u1ef3 v\u00e0 Th\u1ed5 tri ch\u00e2u l\u00e0 X\u00e2m Th\u00fay tr\u1edf v\u1ec1 Tr\u1ea5n T\u0129nh, chi\u00eau d\u1ee5, v\u1ed7 v\u1ec1 nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec3 gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i. R\u1ed3i b\u1ecdn Xu\u00e2n l\u1eadp t\u1ee9c d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1 t\u1ec9nh, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u00ean ph\u1ea3n t\u1eb7c Chuy\u00ean C\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Th\u1ed5 ty ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean, h\u00f9a v\u1edbi gi\u1eb7c Xi\u00eam, x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u Tr\u1ea5n T\u0129nh, gi\u1ebft h\u1ea1i quan qu\u00e2n. Nay \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ebfn n\u01a1i, ch\u00fang \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc, th\u00e0nh th\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t tr\u1eadn to \u0111\u1ec3 ch\u00fang r\u0103n s\u1ee3, th\u1ef1c l\u1ea5y l\u00e0m h\u1ed1i h\u1eadn\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cGi\u1eb7c th\u1ea5y b\u00f3ng gi\u00f3, ch\u1ea1y tr\u1ed1n xa, ch\u1eafc ch\u00fang \u0111\u00e3 khi\u1ebfp s\u1ee3. Nay quan qu\u00e2n r\u1ea7m r\u1ed9 k\u00e9o v\u1ec1 \u0111\u1ec3 cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 ngh\u1ec9 ng\u01a1i, ta r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng. Nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u00e0 khu\u1ea5t ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi, sao l\u1ea1i h\u1ed1i h\u1eadn l\u00e0 nh\u1ecdc m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f4ng ?\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho ngh\u1ec9 ng\u01a1i m\u1ea5y ng\u00e0y r\u1ed3i mang c\u00e1c v\u1ec7, \u0111\u1ed9i, do Kinh ph\u00e1i \u0111i, tr\u1edf v\u1ec1 Kinh. Bi\u1ec1n binh c\u1ee7a hai t\u1ec9nh Thanh Hoa, H\u00e0 T\u0129nh c\u0169ng cho v\u1ec1 t\u1ec9nh. L\u00e3nh binh V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean tr\u01b0\u1edbc l\u01b0u \u1edf Tr\u1ea5n T\u0129nh c\u0169ng cho r\u00fat v\u1ec1. Trong th\u1eddi gian h\u00e0nh qu\u00e2n, kh\u00f4ng may c\u00f3 ai ch\u1ebft, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i ; ai \u1ed1m, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng. L\u1ea1i, B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u0129nh tr\u00f9 bi\u1ec7n vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, cho \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c nh\u1eefng c\u1ea5p b\u1ecb gi\u00e1ng khi tr\u01b0\u1edbc. Nh\u1eefng v\u0103n v\u00f5, l\u1ea1i, d\u1ecbch, l\u00ednh tr\u00e1ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh c\u00f3 d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c chuy\u1ec3n v\u1eadn [l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c] \u0111\u1ec1u li\u1ec7u ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Con trai A N\u1ed7 [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Anouvong\">Anouvong<\/a>], Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 Chi\u00eau Thi\u1ec3n, Chi\u00eau Mi\u1ec5n, tr\u01b0\u1edbc ng\u1ee5 \u1edf Tr\u1ea5n T\u0129nh, \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, xin v\u1ec1 c\u01b0 tr\u00fa \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh Ngh\u1ec7 An. Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n t\u00e2u \u0111\u1ee1 cho h\u1ecd. Vua d\u1ee5 quan t\u1ec9nh, cho h\u1ecd \u1edf y\u00ean trong \u0111\u1ed3n Quy H\u1ee3p v\u00e0 th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng tr\u00f4ng nom gi\u00fap \u0111\u1ee1. Chi\u00eau Thi\u1ec3n b\u00e8n d\u00e2ng 5 th\u1edbt voi kh\u1ecfe. Sai tr\u1ea3 ti\u1ec1n theo gi\u00e1, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n, 100 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>Vua sai N\u1ed9i c\u00e1c truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang r\u1eb1ng : \u201cNay quan qu\u00e2n hai \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9, Tr\u1ea5n T\u0129nh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 th\u1eafng l\u1ee3i r\u00fat v\u1ec1, b\u1edd c\u00f5i \u0111\u00e3 y\u00ean l\u1eb7ng, duy \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f2n c\u00f3 b\u00e1o \u0111\u1ed9ng. L\u1ea5y s\u1ef1 th\u1ebf m\u00e0 t\u00ednh, th\u00ec hi\u1ec7n nay \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f3 gi\u00f3 n\u1ed3m, \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n kh\u00f3 v\u01b0\u1ee3t, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 xa x\u00f4i th\u00ec sao \u0111\u00e1ng lo ? Hu\u1ed1ng h\u1ed3 gi\u1eb7c Xi\u00eam lu\u00f4n b\u1ecb thua \u0111au, n\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1ef1c ch\u00fang x\u1ea5u h\u1ed5 m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn, th\u00ec qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh nhau v\u00ec t\u1ee9c kh\u00ed t\u1ea5t l\u00e0 thua, c\u00e0ng ch\u00f3ng \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ch\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i. C\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 b\u1ecb di\u1ec7t, ch\u1ec9 c\u00f2n m\u1ed9t m\u1eb7t \u1ea5y th\u00ec c\u00f3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ? N\u1ebfu ch\u00fang t\u1ef1 l\u01b0\u1eddng s\u1ee9c ch\u1eb3ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i m\u00e0 ra kh\u1ecfi c\u00f5i th\u00ec th\u00f4i, n\u1ebfu c\u00f2n tr\u1edf l\u1ea1i x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, th\u00ec n\u00ean k\u00edp kh\u00edch l\u1ec7 t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh m\u1ed9t chuy\u1ebfn, \u0111\u1ec3 ch\u00fang m\u00e3i m\u00e3i kh\u00f4ng d\u00e1m ng\u1ea5p ngh\u00e9 n\u01b0\u1edbc ta, th\u00ec l\u01b0\u1edbi m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ca kh\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n, r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. V\u1ea3 l\u1ea1i, nay ch\u1ec9 d\u1ed3n s\u1ee9c v\u00e0o m\u1ed9t m\u1eb7t, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i lo n\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ea3y ng\u1ea3, th\u00ec quy\u1ebft mu\u00f4n ph\u1ea7n ph\u1ea3i th\u1eafng. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft : N\u1ebfu l\u1ea1i ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi h\u1ecbch c\u1ee7a Nam Vang xin \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n l\u00ednh, th\u00ec li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1edf tr\u01b0\u1eddng l\u0169y 6000 qu\u00e2n \u0111\u1ee7 v\u00e2y th\u00e0nh, c\u00f2n bao nhi\u00eau, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i th\u00eam \u0111i mau, \u0111\u1ec3 s\u1ed1 qu\u00e2n t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9ng h\u1eadu, ch\u00f3ng b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn !\u201d.<\/p>\n<p>\u1edf H\u00e0 N\u1ed9i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1eabn tr\u00ecnh b\u00e0y ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c tr\u1ecb th\u1ee7y. L\u1eddi b\u00e0n ch\u1ec9 thi\u00ean v\u1ec1 m\u1ed9t m\u1eb7t. T\u00f2a Tam ph\u00e1p cho l\u00e0 m\u1ea1o mu\u1ed9i nh\u1ea3m nh\u00ed, xin tr\u1ecb t\u1ed9i. Vua n\u00f3i : \u201cC\u00e1i l\u1ee3i, c\u00e1i h\u1ea1i v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ecb h\u00e0, ta \u0111\u00e3 t\u1eebng v\u00ec d\u00e2n m\u00e0 cho r\u1ed9ng h\u1ecfi \u0111\u1ec3 t\u00ecm l\u1ea5y thi\u1ec7n s\u00e1ch. Tuy ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i kh\u00f4ng ph\u1ea3i, h\u00e1 n\u1ee1 b\u1eaft t\u1ed9i ? Tha cho !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp l\u1ea1i \u0111\u1ed3n th\u00e0nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0, v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang, t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh m\u1edbi An Giang ch\u01b0a ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c. Quan qu\u00e2n m\u1ed9t t\u1ec9nh c\u00f2n t\u1ea1m c\u01b0 tr\u00fa \u1edf Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c. Khu\u00f4n kh\u1ed5 th\u00e0nh c\u0169 n\u00e0y d\u00e0i qu\u00e1, n\u00ean c\u1eaft b\u1edbt m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n cho th\u00e0nh h\u00ecnh vu\u00f4ng, chu\u1ea9n b\u1ecb l\u00e0m c\u00e1i ph\u1ee7 th\u00e0nh gi\u1eef g\u00ecn bi\u00ean gi\u1edbi sau n\u00e0y. (Th\u00e0nh c\u0169 : r\u1ed9ng 60 tr\u01b0\u1ee3ng, d\u00e0i h\u01a1n 140 tr\u01b0\u1ee3ng. Nay c\u1eaft chi\u1ec1u d\u00e0i h\u01a1n 30 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00ec 4 m\u1eb7t ti\u1ec1n, h\u1eadu, t\u1ea3, h\u1eefu \u0111\u1ec1u 60 tr\u01b0\u1ee3ng. L\u1ea1i m\u1eb7t t\u1ea3 quay ra s\u00f4ng l\u1edbn Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc). Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng h\u01a1n 1.000 d\u00e2n phu l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00e0 c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o, h\u1ea1n m\u1ed9t th\u00e1ng l\u00e0m xong th\u00ec th\u00f4i\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>V\u1eddi th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long l\u00e0 Nguy\u1ec5n U\u1ea9n v\u1ec1 Kinh. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 th\u1ef1 Th\u00f4ng ch\u00e1nh ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u1ea7n Tuy\u00ean l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long.<\/p>\n<p>Cho vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5. B\u1ea1ch \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng n\u1ec1 kh\u00f3 nh\u1ecdc, n\u00ean nay \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ea1i, b\u1ed9 Binh v\u00e0 c\u00e1c quan \u1edf ngo\u00e0i l\u00e0 c\u00e1c t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t xem x\u00e9t c\u00e1c quan ch\u1ee9c v\u0103n, v\u00f5, c\u00f3 ai tr\u00f9ng t\u00ean h\u1ecd th\u00ec cho ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m ph\u1ea9m tr\u1eadt \u0111\u1ed5i t\u00ean (ho\u1eb7c b\u1edbt \u0111i m\u1ed9t ch\u1eef, ho\u1eb7c \u0111\u1ed5i ch\u1eef kh\u00e1c, ho\u1eb7c \u0111\u1ed5i ra ch\u1eef \u0111\u1ed3ng \u00e2m kh\u00e1c).<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 tr\u00f4ng coi tu\u1ea7n th\u00e1m v\u00e0 k\u00e9o c\u1edd thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u1edf 2 t\u1ea5n s\u1edf thu\u1ed9c c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, \u0110\u00e0 N\u1eb5ng (2 t\u1ea5n s\u1edf m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng m\u1ed9t ch\u00f2i canh cao tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3 tr\u01b0\u1ee3ng, d\u00f9ng \u1ed1ng k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd nh\u00f2m ra ngo\u00e0i kh\u01a1i, n\u1ebfu th\u1ea5y c\u1edd hi\u1ec7u ho\u1eb7c d\u00e1ng thuy\u1ec1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta, m\u00e0 \u0111i th\u00e0nh \u0111o\u00e0n t\u1eeb 3 chi\u1ebfc tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t b\u00e1o v\u1ec1 B\u1ed9, m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i x\u00e9t h\u1ecfi c\u0103n do k\u1ef9 c\u00e0ng, r\u1ed3i ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u00e1o th\u00eam. L\u1ea1i, b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, li\u1ec7u l\u1ea5y l\u00ednh \u0111\u1ed3n \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n c\u00f4ng h\u1ea1ng nhanh nh\u1eb9, \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u ch\u1eebng 20, 30 d\u1eb7m \u1edf ngo\u00e0i kh\u01a1i, n\u1ebfu th\u1ea5y thuy\u1ec1n l\u1ea1, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i h\u1ecfi r\u00f5, v\u1ec1 b\u00e1o, cho \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i khi \u0111i bi\u1ec3n, g\u1eb7p thuy\u1ec1n quan ho\u1eb7c thuy\u1ec1n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, hay khi \u0111\u1ebfn g\u1ea7n nh\u1eefng t\u1ea5n s\u1edf c\u00e1c h\u1ea1t, hay khi ra v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, th\u00ec c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n hi\u1ec7u b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng ph\u1ea3i treo c\u1edd ph\u01b0\u1edbn \u1edf tr\u00ean c\u1ed9t bu\u1ed3m \u1edf gi\u1eefa v\u00e0 c\u1edd \u0111\u1ea1i vu\u00f4ng \u1edf \u0111\u1eb1ng l\u00e1i, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng c\u1edd s\u1eafc v\u00e0ng. C\u00f2n c\u00e1c thuy\u1ec1n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u treo c\u1edd \u0111\u1ea1i vu\u00f4ng \u1edf l\u00e1i \u0111\u1ec3 d\u1ec5 nh\u1eadn).<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u1edf Tuy\u00ean Quang chuy\u1ec3n sang t\u1ea3 ng\u1ea1n s\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ph\u01b0\u1edbc Nghi, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201c\u0110\u01b0\u1ee3c tin gi\u1eb7c Ch\u01b0\u01a1ng, gi\u1eb7c Tuy\u00ean \u1edf L\u1ee5c Y\u00ean k\u00e9o l\u0169 l\u1edbn \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Chi\u00eam An, Long \u0110\u1ed3, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a An Bi\u00ean; n\u1ebfu kh\u00f4ng di\u1ec7t ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edbm, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng [ti\u1ebfp l\u01b0\u01a1ng] th\u1ee7y v\u00e0 b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ngh\u1ebdn c\u1ea3. C\u00e2n nh\u1eafc vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m sau th\u00ec L\u1ee5c Y\u00ean l\u00e0 c\u1ea5p, C\u00f4n L\u00f4n l\u00e0 ho\u00e3n. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u01b0 kh\u1ea9n c\u1ea5p cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c s\u1ee9c ngay cho L\u00e3nh binh \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n thuy\u1ec1n b\u00e8 \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ed1i ng\u1ea1n v\u1edbi An Long. R\u1ed3i th\u1ea7n \u0111\u00edch th\u00e2n mang qu\u00e2n b\u1ea3n b\u1ed9, ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng r\u1ea3o \u0111\u1ebfn Thu Ch\u00e2u, x\u00f4ng th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c Ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1nh v\u00e0o ch\u1ed7 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ch\u00fang ph\u1ea3i c\u1ee9u, th\u00ec An Long t\u1ef1 kh\u1eafc gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c nguy. \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i n\u1ebfu th\u1ea5y gi\u1eb7c ng\u1ea5m ng\u1ea7m di chuy\u1ec3n, l\u1eadp t\u1ee9c v\u01b0\u1ee3t mau sang s\u00f4ng, th\u1eeba th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u00e1nh, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eafng l\u1ee3i ho\u00e0n to\u00e0n. L\u1ee5c Y\u00ean \u0111\u00e3 b\u00ecnh, s\u1ebd quay v\u1ec1 An Bi\u00ean, h\u1ed9i nhau l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cTr\u1eddi h\u00e8 \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u00f3ng d\u1eef, quan qu\u00e2n kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u1edf l\u00e2u. \u0110\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 sai c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh th\u00e0nh ngh\u1ec9 ng\u01a1i. V\u1eady cho ph\u00e9p tu\u00e2n d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i binh d\u00f5ng chia \u0111\u00f3ng, ph\u00f2ng b\u1ecb c\u00e1c n\u01a1i xung y\u1ebfu, v\u00e0 tu s\u1eeda t\u1ec9nh th\u00e0nh Cao B\u1eb1ng, r\u1ed3i \u0111em m\u1ecdi t\u00ecnh h\u00ecnh tr\u00f9 bi\u1ec7n t\u00e2u l\u1ec7nh, ch\u1edd Ch\u1ec9 r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n<p>Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, b\u00ed m\u1eadt tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, xin ch\u1ebf chi\u1ebfn c\u1ee5 \u201cM\u00f4ng xung\u201d, ch\u0129a s\u00fang v\u00e0o l\u1ed7 \u0111\u1ec3 b\u1eafn v\u00e0 l\u00e0m thang leo th\u00e0nh, d\u00f9ng h\u1ecfa mai l\u00e0m hi\u1ec7u.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m t\u1eeb khi t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u1ebfn gi\u1edd, kh\u00f4ng b\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea3y may m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc g\u00ec. Th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, khi ch\u01b0a \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u01b0\u1edbc hay, sao kh\u00f4ng b\u00e0n v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n. \u0110\u1ebfn khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 r\u1ed3i, m\u1edbi \u0111\u1ec7 t\u1eadp m\u1eadt t\u00e2u. Nay x\u00e9t k\u1ef9 b\u1ea3n tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi b\u00e0n su\u00f4ng, ch\u1eadt gi\u1ea5y, to\u00e0n kh\u00f4ng th\u1ef1c d\u1ee5ng, h\u00e3y t\u1ea1m \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n, \u00e1n s\u00e1t Ho\u00e0ng V\u0103n Minh t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNg\u00e0y gi\u1eb7c Kh\u00f4i kh\u1edfi bi\u1ebfn, B\u00f9i V\u0103n Thu\u1eadn, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Phi\u00ean v\u00f5, Nguy\u1ec5n Nh\u01b0 Xu\u00e2n, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1 lao, v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ecbnh, th\u1ef1 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf tr\u1ea1m Phi\u00ean L\u1ed9c Giang, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1ebft v\u00ec \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c. Nay con c\u00e1i h\u1ecd tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c \u1ea5y v\u00e0 xin \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh, \u0111\u1ec1u cho c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>B\u1ed5 th\u1ee5 V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, T\u1ea3 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Nam K\u1ef3 c\u00f3 gi\u1eb7c, Trung do ch\u1ee9c Cai \u0111\u1ed9i, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7, \u0111em binh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m v\u1ec1 Kinh, vua h\u1ecfi \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 thu\u1ed9c quy\u1ec1n, ai l\u00e0 xu\u1ea5t s\u1eafc. T\u00e2m th\u01b0a c\u00f3 Trung. V\u00ec th\u1ebf n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>Truy th\u1ee5 ch\u1ee9c Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m cho Ngo\u1ea1i \u1ee7y su\u1ea5t c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Ch\u00ednh. Tr\u01b0\u1edbc kia, tr\u1eadn Ph\u1ee7 L\u1eadt, Ch\u00ednh \u0111em h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111i t\u00f2ng chinh, nh\u00e2n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, c\u00e1ch m\u1ed9t ng\u00e0y r\u1ed3i ch\u1ebft. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai truy th\u1ee5 ch\u1ee9c \u1ea5y cho Ch\u00ednh. V\u00e0 ban s\u1eafc n\u00f3i t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c ngo\u1ea1i \u1ee7y su\u1ea5t c\u01a1, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f3 ai h\u0103ng h\u00e1i xung phong, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb tr\u1eadn vong, ho\u1eb7c b\u1ecb tr\u1ecdng th\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i ch\u1ebft th\u00ec :<\/p>\n<p>Ngo\u1ea1i \u1ee7y qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5 cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m ;<\/p>\n<p>Ngo\u1ea1i \u1ee7y ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5 cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m ;<\/p>\n<p>Ngo\u1ea1i \u1ee7y su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, tr\u1eadt ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m, v\u00e0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m h\u00e0m, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ec3u theo l\u00e0 cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u00e0 c\u1ea5p th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1 thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh, n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 10 \u0111\u1ed9i m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 2 vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7, 2 vi\u00ean qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00ec cho ph\u00e9p l\u1ef1a ch\u1ecdn t\u00e2u xin b\u1ed5 th\u1ee5. N\u1ebfu ch\u01b0a c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, c\u0169ng c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u b\u00e0y, ch\u1edd Ch\u1ec9 l\u1ef1a b\u1ed5.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cPh\u00f3 l\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee7y \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ri\u00eang m\u1ed9t \u0111\u1ea1o, khi l\u00e2m tr\u1eadn, s\u1ee3 h\u00e3i ch\u00f9n l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c, \u0111\u00e1ng l\u00fd ph\u00e1i chi\u1ebfu qu\u00e2n ph\u00e1p, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac d\u1ee5ng binh, n\u00ean cho c\u00e1ch l\u01b0u \u0111\u1ec3 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Nh\u01b0ng t\u1eeb b\u1ea5y \u0111\u1ebfn nay, \u01afng kh\u00f4ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fat c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Nay quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1, kh\u00f4ng c\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p n\u1eefa, v\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 b\u1eaft giao cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 tra h\u1ecfi\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXXVI<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5. Th\u0103ng : T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng l\u00ean th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 Binh ; T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n l\u00ean th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh ; T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa l\u00ean th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng. \u0110\u1ed5i th\u1ef1 Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh, bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n sung bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 C\u00f4ng. Th\u0103ng Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa l\u00ean th\u1ef1 Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u1ed9.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh theo l\u1eddi d\u1ee5, x\u00e9t th\u1ea5y L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c t\u1ecf ra xu\u1ea5t s\u1eafc, b\u00e8n l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho L\u1ec5 l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1.<\/p>\n<p>Cho Th\u1ecb lang quy\u1ec1n th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 Ti\u00ean, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng tu\u1ea7n ph\u1ee7.<\/p>\n<p>B\u1ed5 th\u1ee5 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh H\u00f2a, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng t\u00e2u b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, g\u1ea1o h\u01a1n. Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ecdn th\u1ecb th\u1ea7n l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5, Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i l\u00faa c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 t\u1ed1t, th\u1ebf r\u1ed3i b\u1ed7ng g\u1eb7p n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, kh\u00f4ng kh\u1ecfi thi\u1ec7t h\u1ea1i. Ch\u1eb3ng bi\u1ebft n\u0103m nay thu ho\u1ea1ch c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t c\u1ea3 m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n kh\u00f4ng\u201d. B\u00f9i Ph\u1ed5 th\u01b0a : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, th\u00e1ng 3, th\u00e1ng 4, n\u1eafng nhi\u1ec1u, cho n\u00ean, th\u00e1ng 5, th\u00e1ng 6 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t ; n\u0103m nay, t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn gi\u1edd th\u01b0\u1eddng c\u00f3 m\u01b0a, t\u01b0\u1edfng t\u1eeb gi\u1edd tr\u1edf \u0111i c\u0169ng kh\u00f4ng mu\u1ed9n l\u1eafm, l\u00faa m\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng kh\u00f4ng h\u1ec1 g\u00ec\u201d. Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t th\u01b0a : \u201cS\u1ef1 giao c\u1ea3m gi\u1eefa tr\u1eddi v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t g\u1ea7n, kh\u00f4ng xa, vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi s\u1eeda tr\u1ecb, th\u00ec t\u01b0\u1ee3ng tr\u1eddi \u1ee9ng theo, l\u1ebd \u1ea5y kh\u00f4ng sai. N\u0103m ngo\u00e1i ng\u1eabu nhi\u00ean c\u00f3 thi\u00ean tai t\u1eebng n\u01a1i, ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng c\u00e0ng g\u1eafng tu t\u1ec9nh : b\u00e3i b\u1ecf nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng th\u1ed5 m\u1ed9c, \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u1ea5p, th\u01b0\u01a1ng n\u00f4ng d\u00e2n, x\u00f3t xa nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb h\u00ecnh ph\u1ea1t, gi\u1ea3m t\u00f4, x\u00e1 t\u1ed9i, s\u1eeda sang ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ecdi vi\u1ec7c nh\u00e2n s\u1ef1. Cho n\u00ean t\u1eeb sang xu\u00e2n \u0111\u1ebfn gi\u1edd, lu\u00f4n c\u00f3 nh\u1eefng tr\u1eadn m\u01b0a h\u00f2a, c\u00e2y c\u1ed1i t\u1ed1t t\u01b0\u01a1i. L\u1ea5y l\u00fd m\u00e0 suy, n\u0103m nay c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eafc ch\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTa t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, v\u1eabn th\u1eadn tr\u1ecdng, c\u1ed1 g\u1eafng, lo ngh\u0129, chuy\u00ean c\u1ea7n, kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o d\u00e1m ch\u1ec3nh m\u1ea3ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i g\u1eb7p thi\u00ean tai r\u1ed3i m\u1edbi tu t\u1ec9nh. Nay tuy \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebft tr\u1eddi h\u00f2a thu\u1eadn c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea5y th\u1ebf l\u00e0m t\u1ef1 m\u00e3n, v\u1eabn lo m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t th\u1eadn tr\u1ecdng th\u00eam\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh V\u0129nh Long nh\u00e2n tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f3 vi\u1ec7c, ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng b\u1ecf hoang. Quan t\u1ec9nh \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 cho mi\u1ec5n t\u00f4 thu\u1ebf n\u0103m \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i ch\u00e2u H\u1ea1 Lang thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng l\u00e0m huy\u1ec7n, \u0111\u1eb7t tri huy\u1ec7n, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u1ed5 d\u1ee5ng, c\u00f9ng m\u1ed9t l\u1ec7 v\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m, Qu\u1ea3ng Uy\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng Lang.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 cu\u1ed1i xu\u00e2n, to\u00e0n h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Vua khen l\u00e0 bi\u1ebft c\u00e1ch v\u1ed7 tr\u1ecb d\u00e2n, th\u01b0\u1edfng c\u00e1c quan t\u1ec9nh, ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u1ea5y gia c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n Man m\u1edbi \u0111\u1ebfn c\u01b0 tr\u00fa \u1edf ngu\u1ed3n An \u0110\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 d\u00e2n \u1edf s\u00e1ch M\u01b0\u1eddng Vanh thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, v\u00ec g\u1eb7p \u0111\u00f3i k\u00e9m, ph\u1ea3i l\u01b0u t\u00e1n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, thu\u1ebf m\u00e1 thi\u1ebfu nhi\u1ec1u (s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 200, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p 2 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n b\u1ea1c). Vua d\u1ee5 cho ho\u00e3n m\u1ed9t n\u0103m, r\u1ed3i chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ed7 v\u1ec1 h\u1ecd cho \u1edf y\u00ean nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd v\u00e0 ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u d\u00e2ng c\u1ee7a m\u1edbi. C\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean h\u00e1i ti\u1ebfn xo\u00e0i t\u01b0\u1ee3ng, l\u00e0 c\u1ee7a th\u1ed5 ng\u01a1i c\u00e1c h\u1ea1t \u1ea5y, do \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111em d\u00e2ng. Vua ngh\u0129 : \u0111\u1ec7 theo \u0111\u01b0\u1eddng ng\u1ef1a tr\u1ea1m nh\u01b0 th\u1ebf v\u1ea5t v\u1ea3, nh\u1ecdc nh\u1eb1n. Chu\u1ea9n cho : T\u1eeb nay, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ti\u1ebfn, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam g\u1ea7n kinh k\u1ef3 v\u1eabn theo l\u1ec7 c\u0169, c\u00f2n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ph\u00fa Y\u00ean th\u00ec cho \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay, ph\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u00ednh ng\u00e0y ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd v\u00e0 ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, vua \u0111i xe \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd l\u00e0m l\u1ec5, r\u1ed3i \u1edf ph\u00eda tay ph\u1ea3i ngo\u00e0i c\u1eeda \u0111\u1ea1i cung, b\u00e0y ph\u00e1p gi\u00e1((1) Th\u1ee9 xe ch\u00ednh th\u1ee9c c\u1ee7a vua \u0111i.1), l\u1ed7 b\u1ed9. C\u00f2n 2 ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea5y, [vua] do \u0110\u1ea1i n\u1ed9i \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd, l\u1ea1y m\u1eebng, kh\u00f4ng c\u1ea7n tr\u1ea7n thi\u1ebft. Vi\u1ec7c n\u00e0y ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c t\u01b0 gi\u00e1o \u1edf T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7, tr\u1eadt t\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m, sung l\u00e0m t\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1c d\u00f2ng h\u1ecd [nh\u00e0 vua]. Sai b\u1ed9 L\u1ea1i ghi t\u00ean quan v\u00e0o H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n tu\u00e2n h\u00e0nh m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta, th\u1ea7n truy\u1ec1n, th\u00e1nh n\u1ed1i, h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc l\u00e2u \u0111\u1eddi ; chi ph\u00e1i th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, con ch\u00e1u \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac. N\u0103m ngo\u00e1i, \u0111\u00e3 cho ph\u00e9p T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 x\u00e9t t\u1eeb d\u00f2ng Th\u00e1i t\u1ed5 Gia d\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ebfn d\u00f2ng Th\u1ebf t\u00f4ng Hi\u1ebfu v\u0169 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tu\u1ed5i cho ch\u00ed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, ai qu\u1ea3 th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh v\u00e0 th\u00f4ng hi\u1ec3u s\u1ef1 vi\u1ec7c, th\u00ec c\u1ee9 l\u1ea5y m\u1ed7i d\u00f2ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi : n\u1ebfu \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0m quan th\u00ec c\u0103n c\u1ee9 theo ch\u1ee9c h\u00e0m hi\u1ec7n c\u00f3 ; n\u1ebfu nh\u00e0n t\u1ea3n th\u00ec b\u1ed5 th\u1ee5 ch\u1ee9c \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, tr\u1eadt t\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m, v\u00e0 cho sung l\u00e0m tr\u01b0\u1edfng t\u1ed9c trong d\u00f2ng h\u1ecd \u1ea5y. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u00fd ta truy t\u00f4n c\u00f4ng \u0111\u1ee9c t\u1ed5 ti\u00ean, trung h\u1eadu thu\u1eadn h\u00f2a v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u00ed th\u00e2n. Duy v\u1ec1 d\u00f2ng Tri\u1ec7u t\u1ed5 T\u0129nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1eb7t ra tr\u01b0\u1edfng t\u1ed9c. Nay d\u00f2ng \u1ea5y c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed3n th\u1ecbnh, h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng kh\u00e1c m\u1ecdi d\u00f2ng, th\u00ec c\u0169ng n\u00ean nh\u1ea5t lu\u1eadt cho \u0111\u1eb7t c\u1ea3. Th\u00e1nh nh\u00e2n \u0111\u1eb7t l\u1ec5, c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1a theo \u0111i\u1ec1u ngh\u0129a, vi\u1ec7c c\u1ea5p thi\u1ebft c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0 nh\u00e2n c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u00e0 \u0111\u1eb7t t\u00ean quan. V\u1ea3 l\u1ea1i, tr\u01b0\u1edfng t\u1ed9c \u0111\u1eb7t ra l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u1ea1y d\u1ed7 con em, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd trao cho \u201cch\u1ee9c \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng\u201d l\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh danh. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, khi c\u00f3 t\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng n\u00e0o khuy\u1ebft, cho ph\u00e9p T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng l\u1ef1a c\u1eed ng\u01b0\u1eddi thay. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 c\u00f3 quan ch\u1ee9c m\u00e0 ph\u1ea9m h\u00e0m h\u01a1i th\u1ea5p v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n th\u1ea5t nh\u00e0n t\u1ea3n \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m t\u01b0 gi\u00e1o T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7, sung l\u00e0m tr\u01b0\u1edfng t\u1ed9c d\u00f2ng \u1ea5y v\u00e0 chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m chi l\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng n\u1eefa. N\u1ebfu g\u1eb7p ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea9m h\u00e0m cao h\u01a1n th\u00ec v\u1eabn do nguy\u00ean h\u00e0m m\u00e0 l\u0129nh ch\u1ee9c ; g\u1eb7p ng\u01b0\u1eddi ngang h\u00e0m th\u00ec \u0111\u1ed5i b\u1ed5, v\u00e0 c\u0169ng \u0111\u1ec1u cho sung tr\u01b0\u1edfng t\u1ed9c. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111o\u00e1i danh, ngh\u0129 ngh\u0129a, khuy\u00ean b\u1ea3o \u0111\u00e0n em khi\u1ebfn cho th\u00e0nh m\u1ed9t n\u1ec1 n\u1ebfp nh\u00e2n h\u1eadu, c\u00f3 \u0111\u1ee9c, c\u00f3 t\u00e0i, \u0111\u1ec3 tr\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ee9c s\u00e1ng c\u1ee7a ti\u1ec1n nh\u00e2n, d\u01b0\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u1ee9ng d\u1ee5ng v\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc nh\u00e0, kh\u00f4ng ph\u1ee5 c\u00e1i \u00fd ta \u0111\u00e3i h\u1ecd h\u00e0ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua ra coi ch\u1ea7u, sai mang b\u00f4ng k\u00ea ra cho b\u1ea7y t\u00f4i xem v\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng : K\u00ea l\u00e0 m\u1ed9t gi\u1ed1ng r\u1ea5t d\u1ec5 tr\u1ed3ng. Tr\u1eabm cho tr\u1ed3ng \u1edf khu trong cung, th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t b\u00f4ng sinh \u0111\u00f4i, nh\u00e2n l\u1ea1i nh\u1edb \u0111\u1ebfn c\u1ed5 nh\u00e2n cho l\u00faa c\u00f3 b\u00f4ng sinh \u0111\u00f4i l\u00e0 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh. K\u00ea kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00faa nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t lo\u00e0i ng\u0169 c\u1ed1c th\u00ec ch\u1eafc c\u0169ng l\u00e0 \u0111i\u1ec1m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. V\u1edbi l\u1ea1i, \u1edf ao sen trong cung, nhi\u1ec1u hoa t\u1ecbnh \u0111\u1ebf ((1) T\u1ecbnh \u0111\u1ebf : hai hay nhi\u1ec1u hoa chung m\u1ed9t cu\u1ed1ng.1) v\u00e0 c\u00e2y c\u1ed1i c\u0169ng c\u00f3 qu\u1ea3 sinh \u0111\u00f4i. V\u00ec kh\u00ed ti\u1ebft \u00f4n h\u00f2a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 th\u00ec lo\u00e0i v\u1eadt kh\u1ecfe m\u1ea1nh t\u1ed1t t\u01b0\u01a1i, cho n\u00ean h\u1ec5 n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to, t\u1ea5t c\u00f3 c\u1ecf hoa k\u1ef3 l\u1ea1 b\u00e1o \u0111i\u1ec1m tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ecbnh Quang Khanh, quy\u1ec1n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCh\u1ed7 \u0111\u1ea5t x\u00e2y th\u00e0nh t\u1ec9nh ph\u1ea7n n\u1eeda thu\u1ed9c ru\u1ed9ng chi\u00eam, \u0111\u1ecba th\u1ebf \u1ea9m th\u1ea5p, m\u00e0 \u0111\u1ea5t m\u1edbi \u0111\u1eafp th\u00e0nh c\u00f2n ch\u01b0a ho\u00e0n th\u1ed5, e n\u01b0\u1edbc d\u1eaby m\u00f9a thu \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t \u0111\u1ed5 v\u1ec1, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 \u0111i\u1ec1u lo ng\u1ea1i. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 th\u00e2n h\u00e0nh \u0111i kh\u00e1m t\u1ea1i ch\u1ed7, th\u1ea5y ph\u00eda ngo\u00e0i khu ru\u1ed9ng \u1ea5y, c\u00f3 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i nhi\u1ec1u ng\u1ea3 ; t\u1eeb ph\u00eda h\u1eefu con \u0111\u00ea c\u00f4ng ch\u1ea1y qua c\u00e1c x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Kim \u0110\u1ed9ng \u0111\u1ebfn gi\u00e1p con \u0111\u00ea c\u00f4ng l\u00e0ng N\u1ec5 Xuy\u00ean thu\u1ed9c huy\u1ec7n Nam Xang d\u00e0i h\u01a1n 840 tr\u01b0\u1ee3ng, bao b\u1ecdc b\u1ed1n m\u1eb7t, h\u00ecnh th\u1ebf kh\u1ea3 quan. Xin ra l\u1ec7nh cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i kh\u1edfi c\u00f4ng s\u1eeda \u0111\u1eafp (ch\u00e2n r\u1ed9ng 2 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1eb7t r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n cao 5 th\u01b0\u1edbc) \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t\u201d.<\/p>\n<p>Vua y theo l\u1eddi xin, l\u1ea1i s\u1eafc cho b\u1ed9 H\u1ed9 th\u00f4ng t\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : \u201cT\u1eeb nay, c\u00f3 thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c, cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea5u tr\u1eeb v\u00e0o ti\u1ec1n thu\u1ebf, tr\u1eeb nh\u1eefng h\u1ea1ng c\u00f9ng d\u00e2n kh\u00f4ng k\u00eau v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho\u201d.<\/p>\n<p>Ho\u00e3n khoa thi H\u01b0\u01a1ng n\u0103m \u1ea5y \u1edf tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1edf khoa thi, k\u00e9n k\u1ebb s\u0129, \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc s\u1eb5n, nh\u01b0ng trong l\u00fac x\u1ebfp \u0111\u1eb7t v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00f3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn ti\u1ec7n. N\u0103m ngo\u00e1i, c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1edfi bi\u1ebfn \u1edf Phi\u00ean An, th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c gi\u1eb7c Xi\u00eam sang l\u1ea5n, h\u1ecdc tr\u00f2 kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng n\u1eb7ng l\u00f2ng c\u0103m k\u1ebb th\u00f9, h\u01b0\u1edbng vi\u1ec7c ngh\u0129a, theo \u0111i tr\u1eadn m\u1ea1c. H\u1ecd ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 s\u1ee9c h\u1ecdc t\u1eadp, th\u00ec v\u1ec1 v\u0103n th\u1ec3 m\u1edbi, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f3 l\u00f2ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tinh th\u00f4ng, n\u00ean tr\u01b0\u1eddng thi Gia \u0110\u1ecbnh, nay h\u00e3y t\u1ea1m \u0111\u00ecnh m\u1ed9t khoa. H\u1ecdc tr\u00f2, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u00e0i cao, h\u1ecdc r\u1ed9ng, n\u1ee9c l\u00f2ng mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia v\u0103n v\u1eadt ch\u1ed1n kinh \u0111\u00f4 th\u00ec cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn ph\u1ee5 th\u00ed \u1edf tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean. H\u01a1n n\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh((1) B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh H\u00f2a1) tr\u1edf v\u00e0o Nam c\u00f3 \u0111i\u1ec1u xa x\u00f4i, m\u00e0 k\u1ef3 thi th\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, v\u1eady n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u1ea1i ng\u00e0y thi \u0111\u1ec3 h\u1ecd k\u1ecbp vi\u1ec7c. Tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An c\u0169ng cho theo nh\u01b0 th\u1ebf\u201d. (L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh : hai tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean, Ngh\u1ec7 An \u0111\u1ec1u l\u1ea5y c\u00e1c ng\u00e0y 1, 6, 12 th\u00e1ng 7 nh\u1eadp tr\u01b0\u1eddng, ng\u00e0y 23 y\u1ebft b\u1ea3ng, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0 c\u00e1c ng\u00e0y 18, 23, 29 th\u00e1ng 7 nh\u1eadp tr\u01b0\u1eddng, ng\u00e0y 12 th\u00e1ng 8 y\u1ebft b\u1ea3ng).<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, th\u1ea5y s\u1ed1 h\u1ecdc tr\u00f2 h\u1ee3p th\u00ed \u1edf tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u00f4ng, n\u00ean sai cho \u0111\u00e1nh s\u1ed1 v\u00e0 ghi m\u00e0u s\u1eafc v\u00e0o quy\u1ec3n thi \u0111\u1ec3 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 l\u1ea5y \u0111\u1ed7. (Ph\u00eda d\u01b0\u1edbi c\u00e1c ch\u1eef : \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t, \u0111\u1ec7 nh\u1ecb, \u0111\u1ec7 tam tr\u01b0\u1eddng tr\u00ean c\u00e1c quy\u1ec3n thi \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh d\u1ea5u b\u1eb1ng ch\u1ea5m m\u00e0u : qu\u00ea qu\u00e1n thu\u1ed9c Th\u1eeba Thi\u00ean th\u00ec d\u1ea5u v\u00e0ng, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh th\u00ec d\u1ea5u xanh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb th\u00ec d\u1ea5u \u0111\u1ecf, Qu\u1ea3ng Nam th\u00ec d\u1ea5u \u0111en, Quang Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u00ec d\u1ea5u \u0111\u1ecf th\u1eafm. Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ebfn Nam K\u1ef3 th\u00ec d\u1ea5u m\u00e0u quan l\u1ee5c. S\u1ed1 c\u1eed nh\u00e2n l\u1ea5y \u0111\u1ed7 30 ng\u01b0\u1eddi : v\u00e0ng, xanh, \u0111en, \u0111\u1ecf th\u1eabm, 4 m\u00e0u, m\u1ed7i m\u00e0u l\u1ea5y 6 ng\u01b0\u1eddi ; m\u00e0u \u0111\u1ecf l\u1ea5y 4, m\u00e0u quan l\u1ee5c l\u1ea5y 2 ; nh\u01b0ng t\u1ef1u trung m\u00e0u n\u00e0o n\u00ean l\u1ea5y th\u00eam ho\u1eb7c n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt c\u0169ng t\u00f9y theo v\u0103n b\u00e0i m\u00e0 c\u00e2n nh\u1eafc, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e2u n\u1ec7 theo \u0111\u00fang).<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ed9c ch\u1ebft. L\u1ed9c tr\u01b0\u1edbc \u0111i t\u00f2ng chinh \u1edf Tuy\u00ean Quang, nhi\u1ec5m kh\u00ed lam ch\u01b0\u1edbng, b\u1ecb b\u1ec7nh, v\u1ec1 t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng ; \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd ch\u1ebft. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, gia \u00e2n cho mi\u1ec5n ngh\u1ecb c\u00e1i \u00e1n g\u1eb7p gi\u1eb7c, b\u1ecf m\u1ea5t \u0111\u1ea1i b\u00e1c, l\u1ea1i cho chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m h\u00e0m, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u00f3 L\u0129nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, th\u1ef1 L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i ; cho V\u1ec7 \u00fay m\u1edbi b\u1ed5, tr\u1eadt t\u00f9ng tam ph\u1ea9m, l\u0129nh Qu\u1ea3n ph\u1ee7 \u1ee9ng H\u00f2a l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh, l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c v\u00e0 ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i l\u00e0 nh\u1eefng kh\u00ed c\u1ee5 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh r\u1ea5t l\u1ee3i h\u1ea1i. N\u1ebfu m\u1ed7i l\u1ea7n b\u1eafn nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh tr\u00fang, v\u00e2y c\u00e1nh gi\u1eb7c ch\u1ebft h\u1ebft, ch\u00fang kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u00e1nh ho\u1eb7c gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh c\u0169ng v\u1ee1. Th\u1ebf m\u00e0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 nghi\u00eam d\u1ee5 r\u0103n b\u1ea3o, gi\u1ee5c gi\u00e3, c\u0169ng ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 k\u1ebft qu\u1ea3 g\u00ec, t\u1ef1a h\u1ed3 coi l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ee9 gi\u1ea5y t\u1edd chi\u1ebfu l\u1ec7, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1ng gi\u1eadn ! V\u1ea3 nay v\u00e2y gi\u1eef tr\u01b0\u1eddng l\u0169y, \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf g\u00ec gi\u1ebft gi\u1eb7c, m\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c b\u1eafn c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 \u00fd d\u1ed1c s\u1ee9c, th\u00ec \u0111\u1ebfn bao gi\u1edd m\u1edbi gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c ? Ch\u1eb3ng l\u1ebd d\u1eedng d\u01b0ng ng\u1ed3i nh\u00ecn m\u00e3i \u01b0 ? V\u1eady d\u1ee5 l\u1ea1i l\u1ea7n n\u1eefa : ph\u00e0m c\u00e1c n\u00fai \u0111\u1ea5t v\u00e0 n\u01a1i c\u00f3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i b\u00e1c, s\u1ee9c cho ph\u00e1o th\u1ee7 h\u00e0ng ng\u00e0y n\u00e3 b\u1eafn. N\u1ebfu b\u1eafn \u0111\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c kho t\u00e0ng, l\u00e0m ch\u00e1y lan \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c, mu\u1ed1i, g\u1ea1o ho\u1eb7c b\u1eafn tr\u00fang ph\u00e1o \u0111\u00e0i trong th\u00e0nh, ph\u00e1 v\u1ee1 s\u00fang gi\u1eb7c, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u0169, ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu \u0111\u1ea1n b\u1eafn kh\u00f4ng n\u1ed5 ho\u1eb7c n\u1ed5 l\u01b0ng ch\u1eebng hay b\u1eafn sai \u0111\u00edch v\u00e0o ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng, th\u00ec t\u00f9y theo n\u1eb7ng nh\u1eb9 m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i : ho\u1eb7c ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng tr\u01b0\u1ee3ng, ho\u1eb7c \u0111\u00f3ng g\u00f4ng, ho\u1eb7c c\u1eafm t\u00ean v\u00e0o tai, b\u00eau quanh doanh tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb kh\u00e1c. N\u1ebfu ch\u1ec9 th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng, th\u00ec h\u1eb1ng ng\u00e0y cho ghi k\u1ef9 t\u00ean h\u1ecd ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn, v\u00e0 b\u1eafn v\u00e0o nh\u1eefng \u0111\u00e2u, r\u1ed3i d\u0103m ba ng\u00e0y \u0111em \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu m\u1ed9t l\u1ea7n, x\u00e9t v\u1ec1 c\u00f4ng, t\u1ed9i. N\u1ebfu c\u00f4ng, t\u1ed9i ngang nhau th\u00ec mi\u1ec5n ngh\u1ecb ; n\u1ebfu c\u00f4ng kh\u00f4ng b\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i, th\u00ec tr\u1eebng ph\u1ea1t c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t ; n\u1ebfu c\u00f4ng nhi\u1ec1u h\u01a1n t\u1ed9i th\u00ec li\u1ec7u khen th\u01b0\u1edfng. R\u1ed3i c\u1ee9 theo th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u1ee3t x\u00e9t th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, \u0111\u1ec3 h\u1ecd bi\u1ebft r\u1eb1ng vi\u1ec7c ghi ch\u00e9p c\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam minh m\u00e0 h\u1ebft l\u00f2ng b\u1eafn, m\u1edbi mong gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u00e3 theo nghi\u00eam d\u1ee5 s\u1ee9c \u0111em ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i ng\u1eafm b\u1eafn v\u00e0o ph\u00e1o \u0111\u00e0i trong th\u00e0nh v\u00e0 kho t\u00e0ng. Duy nh\u1eefng ph\u00e1t b\u1eafn v\u00e0o trong th\u00e0nh, r\u01a1i xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t r\u1ed3i n\u1ed5 th\u00ec nhi\u1ec1u, c\u00f2n nh\u1eefng ph\u00e1t kh\u00f4ng n\u1ed5 hay n\u1ed5 gi\u1eefa tr\u1eddi, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3. X\u00e9t ra c\u00f4ng t\u1ed9i ngang nhau, n\u00ean ch\u01b0a th\u1ef1c h\u00e0nh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t l\u1ea7n n\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5, ra l\u1ec7nh : h\u1ec5 d\u0103m ba ng\u00e0y, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ki\u1ec3m x\u00e9t, c\u1ee9 l\u1ea5y s\u1ed1 100 hay s\u1ed1 10 ph\u00e1t l\u00e0m m\u1ee9c m\u00e0 \u0111\u1ecbnh c\u00f4ng, t\u1ed9i. Th\u00ed d\u1ee5 : m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n \u0111\u1ec1u tr\u00fang v\u00e0o th\u00e0nh, r\u01a1i xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, r\u1ed3i n\u1ed5, th\u1ebf l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng, kh\u00f4ng t\u1ed9i ; n\u1ebfu tr\u00fang v\u00e0o th\u00e0nh ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 8, 9 ph\u1ea7n 10, c\u00f2n l\u1ea1i 1 ph\u1ea7n b\u1eafn sai th\u00ec c\u00f4ng, t\u1ed9i ngang nhau. N\u1ebfu tr\u00fang 9 ph\u1ea7n hay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c 9 ph\u1ea7n m\u00e0 1 ph\u1ea7n l\u1ee1 l\u00e0m b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n l\u00ednh [c\u1ee7a m\u00ecnh] th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u00f4ng kh\u00f4ng b\u1eb1ng t\u1ed9i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1ea1p thu\u1ed1c s\u00fang c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t c\u00f4ng, t\u1ed9i, \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t theo nh\u1eefng k\u1ef3 x\u00e9t \u1ea5y. V\u1ec1 sau, th\u1ea5y nh\u1eefng k\u1ef3 x\u00e9t ng\u1eb7t ng\u00e0y qu\u00e1, \u0111\u1ed5i l\u00e0m m\u1ed9t th\u00e1ng hay hai th\u00e1ng m\u1edbi x\u00e9t m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Th\u1ef1 ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u1ebfn s\u00f4ng thu\u1ed9c ph\u1ee7 Long T\u00f4n. Gi\u1eb7c Xi\u00eam, c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, b\u1ed9 \u1edf M\u1eadt Vi X\u00e0 v\u00e0 Tr\u00fac \u0110\u1ed3n (\u0111\u1ea7u \u0111\u1ea5t Xi\u00eam, ti\u1ebfp gi\u00e1p cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ch\u00e2n L\u1ea1p) nghe qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u b\u1eafn s\u00fang ra hi\u1ec7u cho nhau r\u00fat lui. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng b\u00e8n li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 300 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng \u1edf v\u1ee5ng X\u00e0 N\u0103ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh th\u1ebf cho \u0111\u1ed3n T\u1ecbch Bi\u00ean. L\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean l\u1eadp \u1edf \u0111\u1ea5y m\u1ed9t t\u1ea5n s\u1edf l\u1edbn \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7. R\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 Nam Vang, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u phen thua \u0111au, th\u1ebf m\u00e0 c\u00f2n t\u1ef1 d\u1ea5y h\u1ea1ng qu\u00e2n t\u1ee9c kh\u00ed m\u01b0u toan x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p m\u1edbi cam l\u00f2ng. Nay nghe qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn, li\u1ec1n r\u00fat lui ngay, kh\u00f4ng d\u00e1m ra m\u1eb7t ch\u1ed1ng c\u1ef1, th\u1ebf l\u00e0 ch\u00fang s\u1ee3 ta \u0111\u00f3 ! Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u g\u00ec th\u00e1i qu\u00e1, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 d\u1ee9t m\u1ed1i chi\u1ebfn tranh. V\u1eady n\u00ean c\u1ee9 theo m\u1eabu c\u1ee7a B\u1ed9, so\u1ea1n m\u1ed9t b\u1ea3n v\u0103n th\u01b0 g\u1eedi cho t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam \u0111\u1ec3 n\u00f3 t\u1ec9nh ng\u1ed9 h\u1ed1i l\u1ed7i, \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 gi\u1eef l\u1ea5y b\u1edd c\u00f5i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m c\u00e0n, t\u1ef1 mua l\u1ea5y th\u1ea5t b\u1ea1i \u0111au \u0111\u1edbn. Ch\u00fang \u0111\u00e3 s\u1ee3 oai ta, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ta d\u00f9ng l\u1eddi ng\u1ecdt \u0111\u1ec3 khuy\u00ean gi\u1ea3i, t\u1ea5t ch\u00fang kh\u00f4ng quen th\u00f3i c\u0169 m\u00e0 sinh l\u00f2ng tr\u00e1o tr\u1edf, th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t ch\u01b0\u1edbc gi\u1eef \u0111\u1ea5t, y\u00ean d\u00e2n v\u1eady.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, nay gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 r\u00fat lui, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n n\u1ebfu v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Nam Vang, th\u00ec cho ph\u00e9p t\u1ea1m \u1edf l\u1ea1i \u00edt ng\u00e0y lo t\u00ednh m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u01a1 nghi, khi xong vi\u1ec7c, l\u1ea1i v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh th\u00ec mang ngay qu\u00e2n v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, hi\u1ec7p l\u1ef1c v\u1edbi c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, chia nhau ph\u00f2ng gi\u1eef tr\u01b0\u1eddng l\u0169y\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng D\u01b0\u01a1ng Quan Th\u1ea3o mang th\u01b0 \u0111i Xi\u00eam. T\u01b0\u1edbng Xi\u00eam, Ch\u1ea5t Tri ti\u1ebfp nh\u1eadn, h\u1eadu l\u1ec5 ti\u1ec5n v\u1ec1, v\u00e0 n\u00f3i : Vi\u1ec7c x\u1ea3y n\u0103m ngo\u00e1i n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ee5ng n\u00e0o, m\u00e0 ch\u1ec9 b\u1edfi vua Ch\u00e2n L\u1ea1p xin cho hai ng\u01b0\u1eddi em v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, n\u00ean n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam m\u1edbi h\u1ed9 t\u1ed1ng v\u1ec1, kh\u00f4ng ng\u1edd vua Ch\u00e2n L\u1ea1p ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc, th\u00e0nh th\u1eed sinh ra l\u1eafm chuy\u1ec7n. \u0110\u1ebfn khi quan qu\u00e2n t\u1edbi, qu\u00e2n Xi\u00eam l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat \u0111i. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0, r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m h\u1ea3. B\u00e8n Ph\u01b0\u1edbc th\u01b0 g\u1eedi Th\u1ea3o, nh\u01b0ng Th\u1ea3o c\u00e3i l\u1ebd kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn. Ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam kh\u00f4ng khu\u1ea5t ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e0nh d\u1eb7n r\u1eb1ng sau khi Th\u1ea3o v\u1ec1, Xi\u00eam s\u1ebd cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec7 th\u01b0 sang sau. Gi\u1ea3ng \u0111em h\u1ebft m\u1ecdi vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea : \u201cVi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 r\u00f5. N\u1ebfu h\u1ecd c\u00f3 sang : n\u00ean ti\u1ebfp \u0111\u00e3i th\u00e2n thi\u1ec7n !\u201d. R\u1ed3i b\u1ed5 th\u1ee5 D\u01b0\u01a1ng Quan Th\u1ea3o l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh tr\u1eadt ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng 30 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o. Th\u01b0\u1edfng Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u b\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh trong qu\u00e2n, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cL\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, qu\u00e2n ta trong s\u1ed1 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng c\u00f3 h\u01a1n 600 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u00ecnh ph\u1ee5c\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cSau khi m\u1edf xem t\u1edd t\u00e2u, l\u00f2ng ta h\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a kh\u1ecfi, ph\u1ea3i th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n ch\u1eefa thu\u1ed1c, c\u1ea7n cho t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1nh kh\u1ecfe\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 sai: \u201cT\u1eeb nay, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u1ec7 t\u1eadp t\u00e2u, ph\u1ea3i x\u00e9t xem s\u1ed1 bi\u1ec1n binh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng sau khi \u0111\u00e1nh th\u00e0nh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi, c\u1ed9ng v\u1edbi s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 bao nhi\u00eau, v\u00e0 s\u1ed1 ch\u01b0a kh\u1ecfi c\u00f2n bao nhi\u00eau, nh\u1ea5t nh\u1ea5t ph\u1ea3i th\u00eam v\u00e0o t\u1edd t\u00e2u, \u0111\u1ec3 ta \u0111\u1ee1 mong m\u1ecfi\u201d.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf L\u1ee5c Y\u00ean.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u00e2u l\u1ef5 Thu Ch\u00e2u, ti\u1ebfp gi\u1edbi v\u1edbi ch\u00e2u L\u1ee5c Y\u00ean, nghe bi\u1ebft t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Ho\u00e0ng Trinh Nguy\u00ean t\u1eadp h\u1ee3p 500 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00f4n M\u01b0\u1eddng, d\u1ef1a ch\u1ed7 hi\u1ec3m, c\u1ed1 th\u1ee7. [Tr\u1ee9] b\u00e8n ph\u00e1i binh d\u00f5ng s\u1ea5n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 4 th\u1ee7 c\u1ea5p, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u1ed1t kho t\u00e0ng, doanh tr\u1ea1i c\u1ee7a gi\u1eb7c. Th\u1ed5 ty L\u01b0\u01a1ng B\u00e1 T\u01b0 (l\u00e0 con L\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Tuy\u1ec3n, th\u1ed5 Tri ch\u00e2u Thu Ch\u00e2u, gia h\u00e0m Tuy\u00ean \u00fay \u0111\u1ed3ng tri) \u0111i t\u00f2ng chinh r\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ef1c, \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. V\u1eeba \u0111\u00f3 ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 ch\u1ec9, Tr\u1ee9 l\u1eadp t\u1ee9c d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1 Tuy\u00ean Quang r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cTrong khi \u0111em qu\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1, nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n gi\u1ebft tan \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. Khi xem t\u1edd t\u00e2u, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi n\u1ee9c l\u00f2ng \u0111\u00f4i ch\u00fat !\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cChuy\u1ebfn h\u00e0nh qu\u00e2n n\u00e0y ch\u1ec9 v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng k\u1ebf ti\u1ebfp, \u0111\u00e3 s\u1eafp mang qu\u00e2n v\u1ec1 m\u00e0 c\u00f2n h\u0103ng ch\u00fat s\u1ee9c th\u1eeba, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p. Tuy ch\u1ec9 l\u00e0 cu\u1ed9c th\u1eafng nho nh\u1ecf, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m cho gi\u1eb7c ho\u1ea3ng, n\u1ee9c ti\u1ebfng quan qu\u00e2n. Nay th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. L\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Tuy\u1ec3n, cha c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng B\u00e1 T\u01b0, tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u00e3 xu\u1ea5t l\u1ef1c v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nay con l\u00e0 T\u01b0 l\u1ea1i gi\u1ebft gi\u1eb7c, l\u1eadp c\u00f4ng, th\u00ec ban th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t t\u1ea5m \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng nhung v\u1ea3i.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ra th\u00fa v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee7 h\u1ea1 mang theo, n\u00ean x\u1eed tr\u00ed cho kh\u00e9o. N\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb t\u00ecnh nguy\u1ec7n vui l\u00f2ng t\u00f2ng qu\u00e2n th\u00ec li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t v\u00e0i tr\u0103m \u1edf t\u1ec9nh, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i ; c\u00f2n bao nhi\u00eau th\u00ec chia v\u1ec1 c\u00e1c \u0111\u1ed3n, m\u1ed7i n\u01a1i d\u0103m ba ch\u1ee5c t\u00ean, c\u00f3 quan qu\u00e2n xen v\u00e0o \u0111\u1ec3 ki\u1ec1m th\u00fac, khi\u1ebfn cho h\u1ecd g\u00ecn gi\u1eef l\u1eabn nhau, ng\u00f5 h\u1ea7u kh\u00f4ng sinh l\u00e0m b\u1eady. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 n\u00ean cho h\u1ebft c\u1ea3 v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u00ec giao cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i qu\u1ea3n th\u00fac, \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u00e0o gi\u1ebfng m\u00e0 u\u1ed1ng, c\u00e0y ru\u1ed9ng m\u00e0 \u0103n, y\u00ean nghi\u1ec7p sinh s\u1ed1ng. L\u1ea1i ph\u1ea3i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho h\u1ecd bi\u1ebft r\u1eb1ng : h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh khoan th\u1ee9, r\u1ed9ng cho \u0111\u1ed5i m\u1edbi th\u00ec y\u00ean ph\u1eadn, gi\u1eef ph\u00e9p, m\u00e3i m\u00e3i l\u00e0m d\u00e2n l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, n\u1ebfu c\u00f2n c\u1ed1 \u00fd ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec quy\u1ebft kh\u00f3 l\u00f2ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c khoan th\u1ee9. H\u01a1n n\u1eefa, b\u1ecdn h\u1ecd nguy\u00ean l\u00e0 do ng\u01b0\u01a1i mang \u0111i theo, ng\u01b0\u01a1i c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ea5m ch\u1ea5p cho nghi\u00eam \u0111\u1ec3 gi\u1eef t\u1ed1t cho \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u1ec1 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ph\u00f9 Loan, li\u1ec1n c\u0169ng tu\u00e2n d\u1ee5, r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, cho ngh\u1ec9 ng\u01a1i m\u1ea5y ng\u00e0y, r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u1ef5 cung ch\u1ee9c. Nh\u1eefng binh d\u00f5ng do \u0110\u1ee9c mang theo, cho l\u1ef1a l\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ed1 l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 gi\u1eef Tuy\u00ean Quang, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u th\u1ea3 cho v\u1ec1. L\u1ea1i th\u1ea5y quan qu\u00e2n x\u00f4ng pha s\u01a1n lam ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh v\u00e0 ch\u1ebft, vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, b\u00e8n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u01a1n c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i ; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m : t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1edf l\u00ean, do s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea3i t\u00ecm th\u1ea7y ch\u1eefa thu\u1ed1c ngay ; c\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 3 quan ti\u1ec1n, binh l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 1 quan. R\u1ed3i cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n tr\u1edf v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169, hay v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o qu\u00ea qu\u00e1n xa, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc tr\u00f4ng nom cho vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng\u201d.<\/p>\n<p>V\u1eddi th\u1ef1 Th\u1ee7y qu\u00e2n Th\u1ed1ng ch\u1ebf, t\u1ea1m gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean, l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u1edf \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb, L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111\u1ec1u mang binh d\u00f5ng : m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi do N\u1eadm Ch\u1eed, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi do N\u1eadm \u0110\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u00e1c n\u00fai Na T\u00ecnh, B\u00ecnh B\u00e1n (gi\u00e1p x\u1ee9 M\u1eadt L\u0169ng Ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c). \u0110\u01b0\u1ee3c tin c\u00f3 gi\u1eb7c mai ph\u1ee5c \u1edf n\u00fai Ch\u1eed L\u0129nh, to\u00e1n ti\u1ec3u \u0111\u1ea1o men khe m\u00e0 \u0111i, b\u1eaft g\u1eb7p t\u00ean qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n c\u1ee7a gi\u1eb7c, b\u00e8n \u0111\u00e2m gi\u1ebft ngay. Gi\u1eb7c \u1edf tr\u00ean n\u00fai b\u1eafn s\u00fang, n\u00e9m \u0111\u00e1 xu\u1ed1ng, qu\u00e2n ta kh\u00f4ng ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1eb7c c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m xu\u1ed1ng. G\u1eb7p tr\u1eddi chi\u1ec1u, m\u01b0a to, b\u00e8n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u1ea1i. T\u1ea1 Quang C\u1ef1 c\u00f9ng \u0111\u1ebfn h\u1ed9i qu\u00e2n, cho \u0111\u00f2i b\u1ecdn t\u1ed5ng l\u00fd v\u00e0 th\u1ed5 m\u1ee5c s\u1edf t\u1ea1i Th\u00f4ng N\u00f4ng, hi\u1ec3u d\u1ee5 cho h\u1ecd bi\u1ebft l\u1ebd thu\u1eadn, ngh\u1ecbch. H\u1ecd \u0111\u1ec1u t\u00ecnh nguy\u1ec7n ch\u1ecdn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t nh\u00e2n d\u00e2n h\u1ee3p s\u1ee9c ng\u0103n ch\u1eb7n nh\u1eefng ch\u1ed7 xung y\u1ebfu tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i B\u1ea3o L\u1ea1c \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean. B\u1ea5y gi\u1edd ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 ch\u1ec9 cho \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1, [b\u1ecdn C\u1ef1] t\u1ee9c th\u00ec li\u1ec7u tr\u00edch binh d\u00f5ng, chia ph\u00f2ng nh\u1eefng ch\u1ed7 xung y\u1ebfu, c\u00f2n \u0111\u1ec1u cho r\u00fat v\u1ec1. Li\u1ec1n \u0111\u00f3 l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNay tr\u1eddi h\u00e8, n\u1eafng d\u1eef, ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed r\u1ea5t n\u1eb7ng. \u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u1ee7i tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u. C\u00e1c \u0111\u1ea1o quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 cho ph\u00e9p r\u00fat v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i r\u1ed3i. V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u1ea1o qu\u00e2n (Cao B\u1eb1ng) n\u00e0y nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn 5.500 ng\u01b0\u1eddi, s\u1ed1 qu\u00e2n nhu, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c r\u1ea5t l\u1edbn, n\u1ebfu \u1edf c\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u00e2y c\u0169ng ch\u01b0a ti\u1ec7n. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1 li\u1ec7u tr\u00edch ra 1.000 l\u00ednh \u0111\u1eafc l\u1ef1c v\u1eeba ng\u01b0\u1eddi Nam, v\u1eeba ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc, v\u00e0i ba qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 qu\u1ea3n c\u01a1 cho theo b\u1ecdn V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n gi\u1eef t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa th\u00e0nh tr\u00ec. L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng, c\u0169ng cho \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ea5y, b\u00e0n t\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c. Khi xong th\u00ec tr\u1edf v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf m\u00ecnh. C\u00f2n bao nhi\u00eau binh d\u00f5ng th\u00ec T\u1ea1 Quang C\u1ef1, V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb ca kh\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n, cho v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 ho\u1eb7c nguy\u00ean qu\u00e1n ngh\u1ec9 ng\u01a1i. L\u1ea1i n\u1eefa, nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng s\u0129 t\u00f2ng chinh, l\u00e2u ng\u00e0y v\u1ea5t v\u1ea3, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ai l\u00e0 th\u1ef1 h\u00e0m, th\u00ed sai hay quy\u1ec1n th\u00ed sai th\u00ec cho ph\u00e9p k\u00ea th\u00e0nh danh s\u00e1ch \u0111\u1ec7 t\u00e2u, ch\u1edd Ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 cho th\u1ef1c th\u1ee5. Nh\u1eefng th\u1ed5 h\u00e0o, th\u1ed5 m\u1ee5c, c\u0169ng x\u00e9t xem ai th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng, th\u00ec k\u00ea khai theo th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111\u1ec7 t\u00e2u \u0111\u1ec3 li\u1ec7u cho quan ch\u1ee9c. Nguy\u00ean Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u0169 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m l\u00ednh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n S\u0129, nay gia \u01a1n cho \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, l\u01b0u d\u00f9ng ; Tr\u1ea7n V\u0103n Duy tr\u01b0\u1edbc cho \u0111em s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, nay c\u0169ng cho mi\u1ec5n t\u1ed9i, v\u1eabn cho theo V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n sai ph\u00e1i. C\u00f2n nh\u01b0 d\u00e2n \u1edf Th\u00f4ng N\u00f4ng t\u00ecnh nguy\u1ec7n h\u1ee3p l\u1ef1c ph\u00f2ng ng\u1eeba gi\u1eb7c, n\u1ebfu th\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 l\u1eddi, th\u00ec b\u1ecdn h\u1ecd \u0111\u00e3 bi\u1ebft h\u1ed1i c\u1ea3i. Nay tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban khen : n\u1ebfu h\u1ecd gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t \u0111ai, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 qu\u00e2n gi\u1eb7c x\u00e2m l\u1ea5n sinh s\u1ef1, th\u00ec quan t\u1ec9nh s\u1ebd t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ec3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng s\u1ed1 nhu d\u00f9ng v\u1ec1 ti\u1ec1n, g\u1ea1o c\u1ee7a bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, Nam Vang r\u1ea5t nhi\u1ec1u, sai chuy\u1ec3n v\u1eadn \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean m\u1ed7i n\u01a1i 3 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n, V\u0129nh Long 1 v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 2 v\u1ea1n h\u1ed9c theo, \u0111\u1ebfn giao cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng li\u1ec7u chia ra m\u00e0 ch\u1ee9a. L\u1ea1i, v\u1edbi gi\u00e1 cao, mua th\u00eam nhi\u1ec1u th\u00f3c g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng v\u00e0 Th\u1ef1 ph\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n t\u00e2u b\u00e1o qu\u00e2n n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 lui. Vua ra l\u1ec7nh cho \u0111\u1ec1u r\u00fat qu\u00e2n bi\u00ean ph\u00f2ng v\u1ec1.<\/p>\n<p>Chia sai quan \u0111i 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Cho \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng, th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 Binh, \u0111i \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c c\u00f4ng vi\u1ec7c 2 t\u1ec9nh An \u2013 H\u00e0 (An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean) ; \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa, th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng, \u0111i \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c c\u00f4ng vi\u1ec7c 2 t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean (\u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Bi\u00ean H\u00f2a) ; D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9, \u0111i \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c c\u00f4ng vi\u1ec7c 2 t\u1ec9nh Long \u2013 T\u01b0\u1eddng (V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng) ; b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Th\u1eeba Gi\u1ea3ng, th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, g\u1ed3m 6 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf m\u1ed9t t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n cho r\u1eb1ng 6 t\u1ec9nh n\u00e0y, sau c\u01a1n binh h\u1ecfa, th\u00e0nh tr\u00ec, binh d\u00f5ng, thuy\u1ec1n b\u00e8, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng l\u00e0m, c\u1ea7n ph\u1ea3i m\u1ed9t phen ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n s\u1eeda sang \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00f2ng b\u1ecb, b\u00e8n b\u00e0n b\u1ea1c ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc l\u00e0m r\u00f5 t\u1eebng \u0111i\u1ec1u, xin l\u1ef1a ph\u00e1i quan Kinh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c v\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi quan t\u1ec9nh l\u00e0m ngay, h\u1ea1n trong th\u00e1ng 7 l\u00e0 xong :<\/p>\n<p>(M\u1ed9t \u2013 C\u00e1c t\u1ec9nh tuy\u1ec3n duy\u1ec7t binh l\u00ednh, n\u1ebfu theo s\u1ed1 ng\u1ea1ch c\u0169, thi\u1ebfu th\u00ec g\u1ecdi th\u00eam cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1, r\u1ed3i n\u0103ng hu\u1ea5n luy\u1ec7n cho th\u00f4ng th\u1ea1o. Nh\u1eefng m\u1ed9 binh nh\u01b0 c\u00e1c c\u01a1 Gia \u0110\u1ecbnh, Gia v\u00f5 thu\u1ed9c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, c\u1ee9 theo s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u1ea1i, d\u1ed3n l\u1ea1i th\u00e0nh c\u01a1, th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ; n\u1ebfu \u0111\u00e3 s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o ph\u00f2ng th\u1ee7 tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i d\u1eb9p gi\u1eb7c, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 cho \u0111i theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u1ec3 v\u1eady nh\u01b0 c\u0169. T\u00ean n\u00e0o \u0111\u00e3 ch\u1ebft th\u00ec x\u00f3a s\u1ed5 \u0111i, t\u00ean n\u00e0o \u0111\u00e3 tr\u1ed1n th\u00ec cho h\u1ed3i d\u00e2n l\u00e0m tr\u00e1ng, kh\u00f4ng n\u00ean tr\u00e1ch c\u1ee9 \u0111\u00f2i h\u1ecfi n\u1eefa.<\/p>\n<p>Hai \u2013 C\u00e1c c\u01a1 binh c\u0169 do \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n d\u1ed3n b\u1ed5 chia \u0111i l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ec9nh, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u1ebft th\u00ec theo l\u1ec7 x\u00f3a s\u1ed5. C\u00f2n s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u1ea1i v\u00e0 nh\u1eefng t\u00ean b\u1ecf tr\u1ed1n, \u0111\u1ec1u b\u1eaft ph\u1ea3i v\u1ec1 l\u00e0ng, li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng d\u00e2n. L\u1ea1i, c\u00e1c c\u01a1 binh c\u1ee7a \u0111\u1ed3n Uy Vi\u1ec5n c\u0169, thu\u1ed9c t\u1ec9nh V\u0129nh Long, giao cho t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, r\u1ed3i do quan t\u1ec9nh c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 l\u00ednh c\u0169 trong c\u01a1 v\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n c\u00f3 t\u00ean trong s\u1ed5 \u0111inh, t\u00ednh d\u1ed3n c\u1ea3 l\u1ea1i, li\u1ec7u m\u1ea5y \u0111inh b\u1eaft m\u1ed9t l\u00ednh, b\u00e0n r\u00f5, t\u00e2u l\u00ean. Khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9, s\u1ebd chi\u1ebfu theo t\u00ean n\u00e0o hi\u1ec7n t\u1ea1i ng\u0169 th\u00ec chi\u1ebft tr\u1eeb \u0111i, n\u1ebfu c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec b\u1eaft th\u00eam \u0111\u1ec3 sung cho \u0111\u1ee7. Th\u1ebf r\u1ed3i l\u1ea1i cho d\u1ed3n th\u00e0nh c\u01a1, \u0111\u1ed9i, l\u1eadp danh s\u00e1ch ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ec7 t\u00e2u.<\/p>\n<p>Ba \u2013 H\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng c\u00e1c t\u1ec9nh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng vi\u1ec7c ngh\u0129a t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u1edf l\u1ea1i, th\u00ec do c\u00e1c nguy\u00ean qu\u1ea3n vi\u00ean c\u1ee9 cai qu\u1ea3n nh\u01b0 c\u0169, kh\u00f4ng c\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i l\u1ea1i. Nh\u1eefng l\u00ednh g\u1ecdi th\u00eam, th\u00ec chi\u1ebfu c\u00e1i s\u1ed1 theo trong t\u1edd d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, d\u1ed3n th\u00e0nh c\u01a1, \u0111\u1ed9i, c\u1ea5p ph\u00e1t cho kh\u00ed gi\u1edbi, ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, r\u1ed3i cho luy\u1ec7n t\u1eadp th\u00e0nh th\u1ea1o v\u00e0 c\u1ee9 con s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u1ea1i, t\u01b0 v\u00e0o b\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u.<\/p>\n<p>B\u1ed1n \u2013 C\u00e1c h\u1ea1ng binh d\u00f5ng hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3ng \u1edf tr\u01b0\u1eddng l\u0169y, v\u00e2y \u0111\u00e1nh 4 m\u1eb7t th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169, th\u00ec li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i l\u1ea5y 8.800 ng\u01b0\u1eddi chia l\u00e0m 2 ban, m\u1ed7i ban 4.400 ng\u01b0\u1eddi :<\/p>\n<p>1. Binh d\u00f5ng \u0111\u01b0\u01a1ng ban : Chia ra 4 m\u1eb7t l\u0169y, m\u1ed7i m\u1eb7t 700 ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 4 g\u00f3c l\u0169y, m\u1ed7i g\u00f3c 100 ng\u01b0\u1eddi. Tr\u1ea1i l\u00ednh \u1edf ph\u00eda ngo\u00e0i m\u1ed7i m\u1eb7t tr\u01b0\u1eddng l\u0169y chia ra l\u00e0m 5 \u0111o\u1ea1n : trung, t\u1ea3, h\u1eefu, th\u01b0\u1ee3ng, h\u1ea1. \u0110o\u1ea1n trung \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 Trung ki\u00ean, c\u00f3 200 binh d\u00f5ng ; hai b\u00ean t\u1ea3, h\u1eefu c\u1ee7a Trung ki\u00ean \u0111\u1eb7t l\u00e0 T\u1ea3 ki\u00ean, H\u1eefu ki\u00ean, m\u1ed7i b\u00ean 150 binh d\u00f5ng. B\u00ean t\u1ea3 c\u1ee7a T\u1ea3 ki\u00ean \u0111\u1eb7t Th\u01b0\u1ee3ng ki\u00ean, b\u00ean h\u1eefu c\u1ee7a H\u1eefu ki\u00ean \u0111\u1eb7t l\u00e0 H\u1ea1 ki\u00ean, m\u1ed7i ki\u00ean \u0111\u1ec1u 100 binh d\u00f5ng. \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc [tr\u01b0\u1eddng l\u0169y] th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 Ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n Trung ki\u00ean, v\u00e0 Ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n H\u1ea1 ki\u00ean. ba m\u1eb7t [h\u1eadu, t\u1ea3, h\u1eefu c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng l\u0169y] c\u0169ng ph\u1ecfng theo \u0111\u00f3. M\u1ed7i tr\u1ea1i l\u00ednh \u1edf 4 g\u00f3c tr\u01b0\u1eddng l\u0169y th\u00ec chia ra l\u00e0m 2 \u0111o\u1ea1n, m\u1ed7i \u0111o\u1ea1n 200 ng\u01b0\u1eddi. Gi\u1ea3 s\u1eed m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 c\u1ea5p b\u00e1o th\u00ec 2 g\u00f3c Ti\u1ec1n t\u1ea3, Ti\u1ec1n h\u1eefu h\u1ee3p v\u1edbi 5 ki\u00ean m\u1eb7t ti\u1ec1n, m\u1eb7t t\u1ea3 c\u00f3 c\u1ea5p b\u00e1o th\u00ec 2 g\u00f3c T\u1ea3 ti\u1ec1n, T\u1ea3 h\u1eadu h\u1ee3p v\u1edbi 5 ki\u00ean m\u1eb7t t\u1ea3, h\u1ee3p s\u1ee9c l\u1ea1i \u0111\u1ec3 qu\u00e2y \u0111\u00e1nh. Hai m\u1eb7t H\u1eefu v\u00e0 H\u1eadu tr\u01b0\u1eddng l\u0169y c\u0169ng ph\u1ecfng theo nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>2. Binh d\u00f5ng h\u1ea1 ban : \u0110\u00f3ng \u1edf n\u01a1i xa ph\u00eda ngo\u00e0i tr\u01b0\u1eddng l\u0169y, 4 m\u1eb7t \u0111\u1ec1u l\u1eadp doanh tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u1edf v\u00e0 ngh\u1ec9 ng\u01a1i ; c\u1ee9 10 ng\u00e0y l\u1ea1i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng l\u0169y \u0111\u1ed5i phi\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ec3 kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00e0 ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n b\u00ecnh.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng l\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng ban th\u00ec nghi\u00eam ph\u00f2ng n\u01a1i t\u1ea5n s\u1edf. Nh\u1eefng l\u00ednh h\u1ea1 ban th\u00ec \u1edf l\u1ea1i doanh tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u1eadp luy\u1ec7n, khi nghe c\u00f3 l\u1ec7nh b\u00e1o \u0111\u1ed9ng th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ee9c kh\u1eafc \u0111\u1ebfn c\u1ee9u \u1ee9ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecf h\u00e0ng ng\u0169 v\u1ec1 qu\u00ea, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111\u1ebfn nh\u00e0 d\u00e2n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. N\u1ebfu ki\u1ec1m ch\u1ebf kh\u00f4ng nghi\u00eam \u0111\u1ec3 sinh t\u1ec7 nh\u0169ng, th\u00ec k\u1ebb vi ph\u1ea1m ph\u1ea3i x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n c\u0169ng b\u1ecb nghi\u00eam x\u00e9t. C\u00f2n nh\u01b0 nh\u1eefng c\u1ed7 ph\u00e1o \u0111\u1eb7t tr\u00ean n\u00fai \u0111\u1ea5t \u1edf b\u1ed1n m\u1eb7t t\u01b0\u1eddng l\u0169y th\u00ec nh\u1eefng binh d\u00f5ng \u0111\u01b0\u01a1ng canh gi\u1eef \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf ph\u1ea3i hi\u1ec7p l\u1ef1c c\u00f9ng nh\u00e2n vi\u00ean ph\u00e1o binh m\u00e0 g\u00ecn gi\u1eef.<\/p>\n<p>N\u0103m \u2013 Nh\u1eefng binh d\u00f5ng do Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc ph\u00e1i \u0111i t\u00f2ng chinh \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y th\u00ec c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n ph\u1ea3i tr\u00edch ra 4 v\u1ec7 : H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o v\u00e0 Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eadu b\u1ea3o ph\u00e1i \u0111\u1ebfn chuy\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, cho \u0111\u00e1p c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n \u0111ang r\u00fat v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh. B\u1ed1n v\u1ec7 : H\u00f9ng v\u00f5, D\u0169ng v\u00f5, Nhu\u1ec7 v\u00f5, Th\u1ea7n v\u00f5 l\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc, c\u0169ng t\u00f9y li\u1ec7u cho \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 m\u00e0 v\u1ec1. C\u00f2n s\u1ed1 binh d\u00f5ng hi\u1ec7n c\u00f2n l\u1ea1i th\u00ec tu\u00e2n theo nh\u1eefng \u0111\u1ea1o d\u1ee5 nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i Nam Vang 2000, H\u00e0 Ti\u00ean 1.000 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Tr\u00edch trong s\u1ed1 l\u00ednh Kinh v\u00e0 binh d\u00f5ng t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc l\u1ea5y 6000 v\u00e0 binh d\u00f5ng c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 2800 n\u1eefa cho \u0111\u1ee7 8800 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1edf tr\u01b0\u1eddng l\u0169y Gia \u0110\u1ecbnh. B\u1ed1n t\u1ec9nh An Giang, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Bi\u00ean H\u00f2a th\u00ec c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 binh d\u00f5ng c\u1ee7a t\u1ec9nh m\u00ecnh m\u00e0 tr\u00edch \u0111\u1ec3 l\u1ea1i : An Giang, V\u0129nh Long m\u1ed7i t\u1ec9nh 1500, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 1000, Bi\u00ean H\u00f2a 500, \u0111\u1ec3 gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh v\u00e0 sai ph\u00e1i vi\u1ec7c c\u00f4ng. T\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169ng tr\u00edch trong s\u1ed1 binh d\u00f5ng t\u1ec9nh \u1ea5y l\u1ea5y 1000 cho theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i. Tr\u1eeb s\u1ed1 binh d\u00f5ng c\u1ea7n gi\u1eef l\u1ea1i r\u1ed3i m\u00e0 h\u00e3y c\u00f2n th\u1eeba, th\u00ec li\u1ec7u chi\u1ebfu s\u1ed1, tr\u00edch l\u1ea5y l\u00ednh Kinh t\u00f2ng chinh \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y m\u00e0 cho v\u1ec1. Th\u1ea3ng ho\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec li\u1ec7u gi\u1eef b\u1edbt l\u1ea1i s\u1ed1 l\u00ednh trong 4 v\u1ec7 \u0111\u00e1ng tr\u1ea3 v\u1ec1 Kinh n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ec3 ph\u00e1i l\u00ednh kh\u00e1c \u0111\u1ebfn thay.<\/p>\n<p>S\u00e1u \u2013 C\u00e1c h\u1ea1ng binh d\u00f5ng hi\u1ec7n l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u00f3, \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 th\u00ec t\u1eeb T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u1edf t\u1ec9nh th\u00ec t\u1eeb t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, l\u00e3nh binh tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i lu\u00f4n v\u1ed7 v\u1ec1, th\u01b0\u01a1ng y\u00eau h\u1ecd ; n\u1ebfu d\u00f9ng l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c t\u01b0, t\u1eeb m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed9t khi ph\u00e1t gi\u00e1c, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>B\u1ea3y \u2013 C\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n c\u1ee7a t\u1ec9nh c\u00f2n l\u1ea1i v\u00e0 nh\u1eefng thuy\u1ec1n m\u00e0 quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec c\u00e1c ph\u00e1i vi\u00ean ph\u1ea3i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, t\u00f9y theo t\u1ec9nh l\u1edbn, t\u1ec9nh nh\u1ecf, ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng chia c\u1ea5p, r\u1ed3i g\u1ed3m v\u1edbi c\u00e1c thuy\u1ec1n do Kinh ph\u00e1i hi\u1ec7n l\u01b0u \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 ph\u00e1i \u0111i An Giang \u2013 H\u00e0 Ti\u00ean, cho k\u00e9o c\u1ea3 l\u00ean b\u00e3i, xem x\u00e9t cho k\u1ef9 : chi\u1ebfc n\u00e0o d\u00f2 r\u1ec9 c\u1ea7n tu b\u1ed5, th\u00ec k\u00edp \u0111\u1ed1c th\u1ee3, d\u00e2n v\u00e0 qu\u00e2n ch\u1eefa ngay. Nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u1eadt ph\u1ee5 t\u00f9ng thuy\u1ec1n c\u0169ng nh\u1ea5t lu\u1eadt ph\u1ea3i s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i. C\u00f2n chi\u1ebfc n\u00e0o c\u0169 n\u00e1t, th\u00ec cho ph\u00e1 l\u1ea5y g\u1ed7 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c s\u1eeda ch\u1eefa. Khi s\u1eeda ch\u1eefa xong, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0m x\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>T\u00e1m \u2013 C\u00e1c t\u1ec9nh l\u1ef5, tr\u1eeb th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169, ch\u1edd khi b\u00ecnh xong s\u1ebd l\u00e0m, c\u00f2n t\u1ec9nh n\u00e0o nguy\u00ean c\u00f3 th\u00e0nh h\u00e0o m\u00e0 c\u1ea7n s\u1eeda ch\u1eefa, b\u1ed3i \u0111\u1eafp, kh\u01a1i th\u00f4ng, th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea7n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t s\u1eeda ch\u1eefa cho ho\u00e0n ch\u1ec9nh ch\u1eafc ch\u1eafn, r\u1ed3i cho \u0111\u1eb7t nh\u1eefng c\u1ed7 s\u00fang l\u1edbn l\u00ean ph\u00e1o \u0111\u00e0i tr\u00ean th\u00e0nh. T\u1ec9nh n\u00e0o ch\u01b0a c\u00f3 th\u00e0nh tr\u00ec th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1eafp t\u1ea1m l\u0169y \u0111\u1ea5t, x\u1ebb h\u00e0o, c\u1eafm ch\u00f4ng tre v\u00e0 ch\u00f4ng ch\u00e0. Nh\u1eefng \u0111\u1ed3 binh kh\u00ed nh\u01b0 s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00e1i n\u00e0o h\u01b0 h\u1ecfng th\u00ec ph\u1ea3i tu b\u1ed5, th\u1ee9 n\u00e0o ch\u01b0a \u0111\u1ee7 th\u00ec t\u01b0 ngay qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1t cho \u0111\u1ee7 d\u00f9ng. C\u00e1c tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1n c\u1edd, n\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec do t\u1ec9nh t\u1ef1 l\u00e0m l\u1ea5y.<\/p>\n<p>Ch\u00edn \u2013 Nh\u1eefng th\u1ee3 v\u00e0 d\u00e2n phu l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i ng\u00e0y ph\u00e1t cho 20 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n v\u00e0 1 uy\u1ec3n g\u1ea1o. N\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1ea5t v\u1ea3 n\u1eb7ng nh\u1ecdc th\u00ec c\u1ea5p th\u00eam cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 20 \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n<p>L\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean. Vua \u01b0ng thu\u1eadn, b\u00e8n sai b\u1ecdn Ch\u01b0\u01a1ng \u0111i, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCu\u1ed9c kinh l\u00fd l\u1ea7n n\u00e0y kh\u00e1c v\u1edbi c\u00e1c cu\u1ed9c kinh l\u00fd th\u01b0\u1eddng, m\u1ecdi vi\u1ec7c ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecfa \u0111\u00e1ng, t\u1ed1t \u0111\u1eb9p m\u1edbi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi s\u1ef1 \u1ee7y th\u00e1c. C\u00e1c t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 ph\u1ee7, huy\u1ec7n, t\u1ec9nh n\u00e0o l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng coi th\u01b0\u1eddng hay l\u00e0m b\u1eady, cho ph\u00e9p c\u00e1c ph\u00e1i vi\u00ean c\u1ee7a Kinh c\u1ee9 th\u1ef1c nghi\u00eam h\u1eb7c ; c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n, chuy\u00ean bi\u1ec7n do Kinh ph\u00e1i \u0111i n\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ea5t c\u00f4ng, b\u1ea5t ch\u00ednh, c\u0169ng cho ph\u00e9p c\u00e1c t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t nghi\u00eam h\u1eb7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u00ean v\u1ecb, gi\u1ea5u gi\u1ebfm. Ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc l\u00e0m tr\u1ecdng, h\u1ebft s\u1ee9c th\u1eeba h\u00e0nh cho \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u00eam th\u1ea5m, \u0111\u00e2u ra \u0111\u1ea5y. T\u1eeb L\u00e3nh binh, vi\u00ean ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 ph\u1ee7, huy\u1ec7n cho \u0111\u1ebfn l\u1ea1i d\u1ecbch, ai l\u00e0m vi\u1ec7c lanh l\u1eb9n gi\u1ecfi giang th\u00ec cho ph\u00e9p ph\u00e1i vi\u00ean Kinh v\u00e0 t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t s\u1edf t\u1ea1i c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean t\u00e2u chung, ch\u1edd Ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>B\u00e1 c\u00e1o vi\u1ec7c b\u00ecnh Xi\u00eam cho trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam v\u00f4 c\u1edb g\u00e2y h\u1ea5n, chia 5 \u0111\u01b0\u1eddng sang x\u00e2m. Ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i quan qu\u00e2n chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ti\u1ec5u, tr\u01b0\u1edbc sau b\u00eau \u0111\u1ea7u t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam 7, 8 ng\u01b0\u1eddi, b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c c\u0169ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n v\u00e0i ngh\u00ecn t\u00ean, cho \u0111\u1ebfn voi, ng\u1ef1a, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00e2u m\u00e0 k\u1ec3. Gi\u1eb7c Xi\u00eam lu\u00f4n b\u1ecb thua \u0111au, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng \u0111\u00e3 m\u1ea5t v\u00eda s\u1eddn l\u00f2ng. Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u g\u00ec th\u00e1i qu\u00e1, n\u00ean kh\u00f4ng th\u00e8m l\u1ea1i \u0111em qu\u00e2n \u0111i h\u1ecfi t\u1ed9i ch\u00fang, \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbng s\u0129 ph\u1ea3i \u0111i xa x\u00f4i nh\u1ecdc nh\u1eb1n. N\u1ebfu ch\u00fang bi\u1ebft ngh\u0129, \u0111\u00e1ng n\u00ean \u01a1n m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean o\u00e1n. Kh\u00f4ng ng\u1edd Man Di ngu xu\u1ea9n, kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, mu\u1ed1n g\u00e2y v\u1ea1 m\u00e3i, r\u1ed3i l\u1ea1i t\u1eadp h\u1ee3p nh\u1eefng b\u1ecdn Dao, L\u1ea1o, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u00e1c h\u1ea1t Tr\u1ea5n T\u0129nh, Tr\u1ea5n Ninh v\u00e0 l\u1eeba d\u1ed7 n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng h\u00f9a theo v\u1edbi ch\u00fang ; ph\u1ea1m v\u00e0o ch\u00e2u Ninh Bi\u00ean, t\u1ec9nh H\u01b0ng H\u00f3a v\u00e0 ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Man, t\u1ec9nh Thanh Hoa. R\u1ed3i ngu t\u1ed1i, ch\u1eb3ng s\u1ee3 ch\u1ebft, l\u1ea1i d\u00e1m k\u00e9o \u0111\u1ebfn Ba Lan, T\u1ea7m B\u1ed3n thu\u1ed9c Cam L\u1ed9, c\u1ed1 \u00fd c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a, b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi. H\u01a1n n\u1eefa, \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam, Ch\u1ea5t Tri, l\u1ea1i \u0111em qu\u00e2n t\u1ee9c kh\u00ed, ng\u1ea7m \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ph\u1ee7 L\u1eadt, B\u00f4ng Xui, m\u01b0u t\u00ednh nh\u00f2m nom ! Ch\u00fang kh\u00f4ng t\u1ef1 l\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9c m\u00ecnh, tr\u00e1i l\u1ebd l\u00e0m c\u00e0n, kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec qu\u00e1 h\u01a1n n\u1eefa ! Ch\u00fang \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u00f2ng nh\u01b0 r\u1eafn r\u1ebft, th\u1ef1c kh\u00f3 l\u1ea5y ngh\u0129a l\u00fd m\u00e0 hi\u1ec3u d\u1ee5, n\u00ean ta \u0111\u00e3 t\u1ef1 kh\u1eafc sai th\u1ef1 H\u1eefu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, Hi\u1ec7u Thu\u1eadn t\u1eed, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n mang \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecba ph\u1eadn Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh, l\u0169 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y \u0111em m\u1ed9t s\u1ed1 qu\u00e2n do \u0111\u01b0\u1eddng Cam L\u1ed9, \u0111\u1ed5 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh. L\u1ea1i sai H\u01b0ng H\u00f3a, Thanh Hoa truy\u1ec1n h\u1ecbch \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng th\u1ed5 d\u00f5ng s\u1edf t\u1ea1i ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh c\u00e1c n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu. V\u00e0 sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 B\u00ecnh Th\u00e0nh t\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng c\u1ea7m qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. R\u1ed3i l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o : B\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y c\u1ea3 ph\u00e1 qu\u00e2n Xi\u00eam \u1edf b\u1edd ph\u00eda b\u1eafc Khung Giang, ch\u00e9m v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ; b\u1ecdn gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y, b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i \u1edf s\u00f4ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Nh\u1eefng d\u01b0 \u0111\u1ea3ng \u1edf Tr\u1ea5n Ninh v\u00e0 Tr\u1ea5n T\u0129nh nghe th\u1ea5y quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, c\u0169ng \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tr\u1ed1n, kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u ch\u1ed1ng c\u1ef1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee9 nh\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng t\u00e2u b\u00e1o, th\u00ec t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Ch\u1ea5t Tri s\u1ee3 oai qu\u00e2n ta, ng\u1ea7m b\u1eafn s\u00fang b\u00e1o hi\u1ec7u cho nhau ch\u1ea1y tr\u1ed1n. C\u00f2n b\u1ecdn Nam Ch\u01b0\u1edfng nh\u1ecf m\u1ecdn \u1edf Tr\u1ea5n Man thu\u1ed9c Thanh Hoa v\u00e0 Ninh Bi\u00ean thu\u1ed9c H\u01b0ng H\u00f3a, c\u0169ng r\u1ee7n ch\u00ed ng\u1ea3 l\u00f2ng, ch\u1ea1y tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng c\u00f2n b\u00f3ng d\u00e1ng \u0111\u00e2u c\u1ea3. Nay m\u1ed9t d\u1ea3i ven bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u00ecnh y\u00ean.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam tr\u00e1i \u0111\u1ea1o, ngh\u1ecbch l\u1ebd, b\u1ecf b\u1ea1n, g\u00e2y th\u00f9, th\u1ef1c \u0111\u00e3 b\u1ecb tr\u1eddi gh\u00e9t b\u1ecf. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta th\u00ec d\u1ea5y qu\u00e2n nh\u00e2n ngh\u0129a, l\u00fd c\u1ee9ng, l\u1eddi th\u1eb3ng, \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi t\u1ef1a k\u1ebb ngay, ti\u00ean t\u1ed5 v\u00e0 th\u1ea7n linh ban Ph\u01b0\u1edbc, cho n\u00ean \u1edf Cam L\u1ed9, 3 tr\u1eadn \u0111\u00e1nh 3 tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, \u1edf Ch\u00e2n L\u1ea1p th\u00ec \u0111\u00e1nh lu\u00f4n th\u1eafng lu\u00f4n. Qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u l\u1eadp c\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, gi\u1eb7c Xi\u00eam s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3, ch\u1ea1y d\u00e0i. C\u00e1i l\u1ebd thu\u1eadn ngh\u1ecbch \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng. Qu\u00e2n thua, n\u01b0\u1edbc nh\u1ee5c, \u0111\u1ec1u do ch\u00fang t\u1ef1 g\u00e2y n\u00ean ! B\u1ed1n bi\u1ec3n, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u r\u00f5. T\u00f4i con c\u1ee7a ta ch\u1eb3ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng y\u00ean \u1ee7i, vui m\u1eebng. V\u1eady ban d\u1ee5 n\u00e0y cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc x\u00e9t xem c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u01a1ng ban m\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ea5p ti\u1ec1n, g\u1ea1o, theo l\u1ec7. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 th\u00e1ng 7, ho\u1eb7c n\u00ean cho l\u01b0u l\u1ea1i c\u1ea3, hay n\u00ean chia ban, chu\u1ea9n cho c\u00e1c t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t s\u1ebd t\u00f9y theo c\u00f4ng vi\u1ec7c trong t\u1ec9nh m\u00ecnh nhi\u1ec1u hay \u00edt m\u00e0 li\u1ec7u \u0111\u1ecbnh, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. Bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u0169ng chu\u1ea9n cho l\u01b0u ban to\u00e0n s\u1ed1 v\u00e0 ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng cho l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u k\u1ec3 t\u1eeb m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng 6.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh ch\u1ebf 300 kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng, theo m\u1eabu c\u1ee7a V\u0169 kh\u1ed1 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn (l\u00e0m b\u1eb1ng s\u1eaft, d\u00e0i 2 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c 1 ph\u00e2n ; \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh n\u00f2ng 3 ph\u00e2n, 7 ly ; \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh mi\u1ec7ng s\u00fang 4 ph\u00e2n 9 ly), v\u00e1t th\u1ee3 ch\u1ebf t\u1ea1o. L\u1ea1i sai t\u1ea3i 10 v\u1ea1n c\u00e2n s\u1eaft H\u00e0 Sung((1) H\u00e0 Sung : m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1ea3n s\u1eaft. (Theo \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c, quy\u1ec3n 53, trang 19).1) \u1edf kho Kinh \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, cho theo \u0111\u00fang m\u1eabu m\u00e0 ch\u1ebf th\u1ee9 s\u00fang n\u00e0y, c\u1ee9 m\u1ed7i th\u00e1ng 2 l\u1ea7n b\u00e1o v\u1ec1 B\u1ed9 \u0111\u1ec3 li\u1ec7u cho t\u1ea3i n\u1ed9p.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai ho\u00e3n vi\u1ec7c duy\u1ec7t \u0111inh tuy\u1ec3n l\u00ednh \u1edf L\u1ee5c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i ch\u00ednh l\u00e0 k\u1ef3 tuy\u1ec3n l\u00ednh c\u1ee7a L\u1ee5c t\u1ec9nh, nh\u01b0ng v\u00ec l\u00e0 l\u00fac m\u1edbi chia \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh, n\u00ean chu\u1ea9n y l\u1eddi ki\u1ebfn ngh\u1ecb c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, cho ho\u00e3n \u0111\u1ebfn n\u0103m nay. Nay ngh\u0129 vi\u1ec7c d\u1eb9p gi\u1eb7c tuy \u0111\u00e3 g\u1ea7n xong, nh\u01b0ng b\u1edd c\u00f5i v\u1eeba m\u1edbi y\u00ean, nh\u00e2n d\u00e2n ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u00e3 h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u01b0\u1ee3c an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p. V\u1eady l\u1ea1i cho ho\u00e3n \u0111\u1ebfn sang n\u0103m\u201d.<\/p>\n<p>Cho b\u1ea7y t\u00f4i c\u0169 khi vua ch\u01b0a l\u00ean ng\u00f4i l\u00e0 b\u1ecdn ch\u1ee7 s\u1ef1 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00f4ng, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh 25 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam b\u1ea1c l\u1ea1ng c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>B\u1ecdn C\u00f4ng, ho\u1eb7c v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng th\u0103ng thuy\u00ean ch\u1eadm tr\u1ec5, ho\u1eb7c v\u00ec can \u00e1n b\u1ecb gi\u00e1ng c\u00e1ch, nay vua ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n cho.<\/p>\n<p>B\u1ed9 bi\u1ec1n t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Th\u1ea1nh Giai (t\u00ean trang, thu\u1ed9c huy\u1ec7n Thanh Ch\u01b0\u01a1ng), ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 6 th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c. Cai \u0111\u1ed9i quy\u1ec1n Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5 l\u00e0 T\u0103ng Th\u00e1p, d\u1eabn \u0111\u1ea7u qu\u00e2n l\u00ednh, h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh, b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua cho truy t\u1eb7ng Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn mua v\u00e1n, g\u1ed7 v\u1edbi gi\u00e1 th\u1ecfa thu\u1eadn ch\u1edf v\u1ec1 Kinh. Cho ph\u00e9p \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 t\u0103ng th\u00eam gi\u00e1 v\u00e0 b\u1ecf ti\u1ec1n c\u00f4ng ra \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>H\u1ed9 ph\u1ee7 V\u0169 Tu\u1ea5n, \u00e1n s\u00e1t Do\u00e3n V\u0103n Xu\u00e2n t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean ph\u1ea3i t\u1ed9i, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. D\u00f9ng B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, t\u1ea1m gi\u1eef \u1ea5n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ; \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, V\u0169 Tu\u1ea5n \u0111\u1ebfn thay l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ec9nh, th\u1ea5y thuy\u1ec1n c\u00f4ng b\u1ea9n th\u1ec9u m\u1ee5c n\u00e1t, b\u00e8n g\u1eedi th\u01b0 cho nguy\u00ean Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111\u00f2i s\u00fang v\u00e0 ng\u1ef1a. Qu\u1ea3ng cho l\u00e0 d\u1ecda n\u1ea1t l\u00e0m ti\u1ec1n, b\u00e8n h\u1eb7c t\u00e2u. Vua sai V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1m x\u00e9t. Quang \u0111\u1ebfn, x\u00e9t th\u1ea5y h\u01a1n 30 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n m\u1ecdt n\u00e1t, nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng b\u1ecf h\u1ee7y ho\u1ea1i c\u1ee7a c\u00f4ng, Tu\u1ea5n th\u00ec d\u1ee5ng t\u00ecnh che gi\u1ea5u, c\u00f2n Do\u00e3n V\u0103n Xu\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng ch\u1ecbu ph\u00e1t gi\u00e1c. V\u1eady xin ngh\u1ecb t\u1ed9i c\u1ea3 ba\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cV\u0169 Tu\u1ea5n v\u1ed1n l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee9c quan nh\u1ecf, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c l\u1edbn qu\u00e1 mau, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng lo c\u1ed1 g\u1eafng b\u00e1o \u0111\u00e1p, trong s\u1ea1ch gi\u1eef m\u00ecnh, l\u1ea1i m\u01b0\u1ee3n vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang, gi\u1edf ng\u00f3n v\u1eaby \u0111u\u00f4i \u0103n xin nh\u01b0 v\u1eady, th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ed9t ch\u00fat t\u01b0 c\u00e1ch quan t\u01b0, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 ph\u01b0\u1eddng x\u00e1o ch\u1ee3, h\u00e1 c\u00f2n \u0111\u00e1ng nghi\u1ec5m nhi\u00ean l\u00e0m k\u1ebb ch\u0103n d\u00e2n m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u1eefa ! V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u00f2i v\u1ec1 Kinh, giao b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb t\u1ed9i. Do\u00e3n V\u0103n Xu\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 v\u1edbi L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u00e0n b\u1ea1c v\u1edbi nhau l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u00e3 l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ebft tr\u00e1ch nhi\u1ec7m r\u1ed3i. V\u1ec1 vi\u1ec7c V\u0169 Tu\u1ea5n \u0111\u00f2i s\u00fang v\u00e0 ng\u1ef1a, Xu\u00e2n c\u00f3 d\u1ef1 bi\u1ebft, c\u0169ng \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean ch\u1eb3ng ch\u1ecbu can ng\u0103n, th\u00ec sao tho\u00e1t kh\u1ecfi t\u1ed9i ? V\u1eady c\u0169ng c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay. L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e2u ng\u00e0y m\u00e0 ng\u1ed3i nh\u00ecn c\u1ee7a c\u00f4ng h\u01b0 h\u1ecfng nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng l\u00e0m t\u1ed9i, nh\u01b0ng v\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111i vi\u1ec7c kh\u00e1c, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, cho t\u1ef1 b\u1ecf c\u1ee7a ri\u00eang, sai ng\u01b0\u1eddi h\u1ed9i c\u00f9ng Do\u00e3n V\u0103n Xu\u00e2n ra s\u1ee9c s\u1eeda ch\u1eefa cho xong s\u1edbm, th\u00ec s\u1ebd li\u1ec7u cho khai ph\u1ee5c ; n\u1ebfu kh\u00f4ng, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n. \u0110\u1ebfn khi b\u1ea3n ngh\u1ecb \u00e1n c\u1ee7a b\u1ed9 H\u00ecnh d\u00e2ng l\u00ean, c\u00f3 xin kh\u00e9p Tu\u1ea5n v\u00e0o t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha cho, v\u00e0 sai ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u00e1i Nguy\u00ean g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Ban c\u1ea5p s\u00fang \u0111i\u1ec3u th\u01b0\u01a1ng m\u00e1y \u0111\u00e1 cho l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Nam \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c hu\u1ea5n luy\u1ec7n \u1edf s\u1edf t\u1ea1i. Nh\u00e2n d\u1ecbp, th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c th\u1ed1ng qu\u1ea3n \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u s\u1ee9c cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n qu\u00e2n s\u0129 thu\u1ed9c quy\u1ec1n m\u00ecnh ki\u1ec3m x\u00e9t s\u00fang l\u1edbn v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, ph\u1ea3i n\u0103ng m\u00e0i, c\u1ea1o, cho \u0111\u01b0\u1ee3c tinh s\u1ea1ch s\u1eafc b\u00e9n, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 h\u01b0 h\u1ecfng, c\u00e1u r\u1ec9, s\u1ebd c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBa t\u1ea5n s\u1edf Nh\u1eadt L\u1ec7, Linh Giang, Ti\u1ebfn Giang thu\u1ed9c h\u1ea3i ph\u1eadn Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ec7 thu\u1ed9c theo v\u00e0o t\u1ea5n s\u1edf \u0111\u1ec3 \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n. V\u1eady xin ra l\u1ec7nh cho m\u1ed7i t\u1ea5n s\u1edf chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ea5y v\u00e0i ba chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1 nhanh nh\u1eb9, ch\u1ebf t\u1ea1o v\u00e0 ph\u00e1t cho c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 dao nh\u1ecdn d\u00e0i chu\u00f4i, m\u1ed7i thuy\u1ec1n m\u1ed7i th\u1ee9 10 chi\u1ebfc \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n ti\u1ec5u\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3ng c\u1eeda c\u00e1c m\u1ecf di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3. (M\u1ecf di\u00eam ti\u00eau : B\u1eafc Ninh, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng H\u00f3a m\u1ed7i t\u1ec9nh 2 s\u1edf : L\u1ea1ng S\u01a1n, Th\u00e1i Nguy\u00ean m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 s\u1edf. M\u1ecf l\u01b0u ho\u00e0ng : H\u01b0ng H\u00f3a 1 s\u1edf). S\u1eafc cho c\u00e1c quan t\u1ec9nh, nghi\u00eam c\u1ea5m kh\u00f4ng cho khai th\u00e1c. Ai d\u00e1m khai tr\u1ed9m s\u1ebd b\u1ecb t\u1ed9i m\u00e3n l\u01b0u((1) T\u1ed9i l\u01b0u n\u1eb7ng nh\u1ea5t : ph\u1ea3i \u0111\u00e0y \u0111i 3.000 d\u1eb7m, l\u00e0m l\u1ef1c d\u1ecbch 10 n\u0103m.1). C\u1ea5m ch\u1ee3 b\u00faa v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 d\u00e2n t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e0ng tr\u1eef mua b\u00e1n t\u1eeb 1 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, ai kh\u00f4ng tu\u00e2n s\u1ebd b\u1ecb kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i tr\u00e1i l\u1ec7nh v\u00e0 n\u1eb7ng th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc n\u1eefa.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Tr\u00f9, \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, S\u01a1n T\u00e2y, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n tr\u00e1nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1eadm, cho ti\u1ec1n, sai n\u00f3 b\u1eaft tr\u00f3i ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng d\u00e2n, ban \u0111\u00eam mang \u0111\u1ec3 \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh ph\u1ee7, gi\u1ea3 l\u00e0m nh\u01b0 c\u01b0\u1edbp, \u0111em gi\u1ebft \u0111i, r\u1ed3i b\u00e1o gian l\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng h\u1eadu. Kh\u00f4ng bao l\u00e2u, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, Tr\u00f9 b\u1ecb giam v\u00e0o ng\u1ee5c, b\u00e8n u\u1ed1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c ch\u1ebft.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n Nguy\u00ean T\u01b0\u1edfng ch\u1ebft. Th\u0103ng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh, H\u1ed3 C\u00f4ng Ch\u1ec9, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf th\u00e0nh Nam Vang, l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 L\u0129nh binh t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, T\u1ed1ng V\u0103n Uy\u1ec3n, ch\u1ebft. Uy\u1ec3n \u0111i tr\u1eadn m\u1ea1c \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch cho c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i, v\u00e0 cho H\u1ed3 B\u00f4i, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, l\u00e0m Ph\u00f3 L\u0129nh binh S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa, \u00e1n s\u00e1t Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed3n n\u00fai v\u1edbi th\u00e0nh t\u1ec9nh c\u00e1ch nhau h\u01a1n 100 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ed7 gi\u1eef hi\u1ec3m kh\u00f4ng \u0111\u00e2u h\u01a1n. Sau n\u00e0y s\u1eeda \u0111\u1eafp t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh, n\u00ean cho h\u1ee3p v\u00e0o th\u00e0nh l\u00e0m m\u1ed9t. N\u1ebfu nay nh\u00e2n vi\u1ec7c s\u1eeda ch\u1eefa nh\u1ecf nh\u1eb7t m\u00e0 cho d\u1eddi l\u1eadp kho t\u00e0ng v\u1ec1 trong th\u00e0nh, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng th\u00eam phi\u1ec1n b\u1eadn ra, m\u00e0 vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng ng\u1ef1 c\u0169ng kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00ean c\u1ed1. V\u1eady xin n\u00ean c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169, th\u00e0nh v\u00e0 \u0111\u1ed3n ch\u1ed7 n\u00e0o khuy\u1ebft th\u00ec b\u1ed3i b\u1ed5, ch\u1ed7 n\u00e0o th\u1ea5p th\u00ec t\u0103ng cao l\u00ean. Nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u1ecba h\u00ecnh \u0111\u1ecba th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ee1 t\u1ed1n nh\u00e2n l\u1ef1c\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang, h\u1ed9i v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee9ng t\u00ean chung trong t\u1edd s\u1edb, t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia c\u00f3 Ch\u1ec9 n\u00f3i nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e0 quan Phi\u00ean \u0111i t\u00f2ng chinh, ai c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u00e0ng, th\u00ec \u0111em s\u1ed1 g\u1ea5m v\u00e0 h\u00e0ng d\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1ebfn m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho. Nh\u01b0ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 t\u1eeb khi t\u00f2ng chinh \u0111\u1ebfn nay, h\u1ec5 c\u00f3 tin th\u1eafng tr\u1eadn th\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng r\u1ed3i. Nay ch\u1ec9 xin x\u00e9t k\u1ef9 c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a c\u00e1c quan Phi\u00ean \u0111\u1ec3 li\u1ec7u c\u1ea5p ph\u00e1t\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cNh\u1eefng c\u1ee7a \u0111\u00f3 l\u00e0 th\u1ee9 d\u00f9ng th\u01b0\u1edfng \u1edf trong qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch v\u1ec1 sau, h\u00e1 n\u00ean s\u1ebbn ti\u1ebfc ? Nay th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u00e1o, c\u00f2n th\u00ec may l\u00e0m qu\u1ea7n \u00e1o, th\u01b0\u1edfng kh\u1eafp cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng d\u1ef1 vi\u1ec7c b\u00ecnh Xi\u00eam t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i t\u01b0\u1edbng s\u0129 ta c\u00f3 l\u00f2ng c\u0103m th\u00f9 gi\u1ebft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, t\u1eeb nay, h\u1ec5 c\u00f3 t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u00f3 ai b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, hay \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n voi ph\u00e1 tr\u1eadn, khi\u1ebfn quan qu\u00e2n nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 th\u1eafng, cho \u0111\u1ebfn ai ch\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c khi ch\u00fang b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc khi ch\u00fang ch\u1ebft, m\u1eb7c d\u1ea7u so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ra tr\u1eadn, ch\u00e9m ch\u1ebft ho\u1eb7c b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, c\u00f3 k\u00e9m \u0111\u00f4i ch\u00fat, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u t\u00e2u r\u00f5 li\u1ec7u khen th\u01b0\u1edfng, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u1eb1ng gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c t\u1ea1i tr\u1eadn, [hai l\u00e0 t\u1ecf r\u1eb1ng] nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a h\u1ecd d\u00f9 nh\u1ecf \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1ecf s\u00f3t. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t ch\u01b0\u1edbc r\u1ea5t tr\u1ecdng y\u1ebfu \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng chinh\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng gi\u1eb7c ngo\u00e0i bi\u00ean \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh, n\u00ean d\u1ee5 cho ph\u00e9p nh\u1eefng vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 T\u00f4 Tr\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ednh v\u00e0 nh\u1eefng vi\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i, qu\u00e1n t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, An Gang \u0111\u1ec1u do c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n c\u1ea5p gi\u1ea5y cho d\u1eabn v\u1ec1 Kinh, ch\u1edd Ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em \u0111\u1ebfn ban cho Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng : th\u01a1 vua l\u00e0m, qu\u1ea1t \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1ng, c\u00e1i \u0111eo qu\u1ea1t b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng c\u00f3 kh\u1eafc ch\u1eef \u201cth\u1ecd\u201d v\u00e0 kh\u0103n m\u1eb7t b\u1eb1ng l\u00e0 l\u01b0\u1ee3t H\u00e0ng Ch\u00e2u c\u00f3 hoa m\u00e0u \u0111\u1ecf, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t chi\u1ebfc ; Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh : qu\u1ea1t \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 kh\u0103n m\u1eb7t b\u1eb1ng nhi\u1ec5u \u0111\u1ecf, m\u1ed7i th\u1ee9 1 chi\u1ebfc.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u01b0\u01a1ng k\u1ef3 gi\u00f3 n\u1ed3m gi\u1ea3i n\u00f3ng, d\u00f9ng [qu\u1ea1t] \u0111\u1ec3 l\u1ea5y m\u00e1t. Ta th\u1ef1c mong c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i m\u1ea1nh kh\u1ecfe, l\u00e2u d\u00e0i h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 l\u00f2ng y\u00eau c\u1ee7a ta\u201d. R\u1ed3i l\u1ea1i ph\u00e1t qu\u1ea1t v\u00e0 kh\u0103n m\u1ed7i th\u1ee9 100 v\u00e0 50 c\u00e1i \u0111eo qu\u1ea1t b\u1eb1ng g\u1ed7 th\u01a1m, giao cho Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng x\u00e9t trong c\u00e1c t\u01b0\u1edbng v\u00e0 quan Phi\u00ean \u0111i b\u00ecnh gi\u1eb7c Xi\u00eam, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed5i ti\u1ebfng th\u00ec c\u1ea5p ph\u00e1t cho.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00f3 t\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e2n \u1edf trong th\u00e0nh ra th\u00fa. N\u00f3 nguy\u00ean l\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a Ph\u1ea1m H\u1eefu Nguy\u00ean, th\u1ef1 Tri huy\u1ec7n V\u0129nh Tr\u1ecb c\u0169 (tr\u01b0\u1edbc kia V\u0129nh Long th\u1ea5t th\u1ee7, Nguy\u00ean b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, nh\u1eadn ch\u1ee9c Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a gi\u1eb7c, \u0111\u00f3ng \u1edf c\u1eeda Tuy\u00ean H\u00f3a), mang m\u1eadt th\u01b0 c\u1ee7a Nguy\u00ean n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc K\u1ef3 l\u1ea7m l\u1ea1c theo gi\u1eb7c c\u0169ng nhi\u1ec1u k\u1ebb l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, h\u1ecd n\u00f3i ph\u1eabn n\u1ed9 ra mi\u1ec7ng, xin c\u00f9ng m\u01b0u v\u1edbi nhau gi\u1ebft t\u00ean \u0111\u1ea7u t\u1ed9i \u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m, r\u1ed3i m\u1edf ri\u00eang m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng, d\u1eabn quan qu\u00e2n v\u00e0o th\u00e0nh. Nay Nguy\u00ean xin cho l\u1eddi m\u1eadt truy\u1ec1n \u0111\u1ec3 hi\u1ec3u d\u1ee5 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u1ecfi nghi ng\u1edd, m\u00e0 \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y kh\u1edfi s\u1ef1\u201d. B\u1ecdn th\u1ea7n hi\u1ec7n \u0111\u00e3 m\u1eadt b\u1ea3o ch\u00fang, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : \u201cC\u00e1i m\u01b0u \u0111\u00e1nh h\u00e3m th\u00e0nh tr\u00ec, trong \u1ee9ng ngo\u00e0i h\u1ee3p, l\u00e0 vi\u1ec7c r\u1ea5t to l\u1edbn kh\u00f3 kh\u0103n, c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb \u0111\u1eafc l\u1ef1c gi\u00fap cho m\u1ed9t tay m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh s\u1ef1. Nay t\u00ean \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, V\u00f5 V\u0129nh L\u1ed9c, \u1edf trong th\u00e0nh, l\u00e0 m\u1ed9t tay c\u1eeb kh\u00f4i, n\u1ebfu ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u d\u1ee5 n\u00f3 b\u1eb1ng l\u1ebd thu\u1eadn ngh\u1ecbch \u0111\u1ec3 n\u00f3 s\u1edbm bi\u1ebft quay \u0111\u1ea7u l\u1ea1i, \u0111\u1ed3ng m\u01b0u \u00e1m s\u00e1t t\u00ean gi\u1eb7c Ch\u1ea9m, r\u1ed3i \u0111\u1ed1t c\u00e1c ch\u1ed7 ch\u1ee9a thu\u1ed1c s\u00fang \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m hi\u1ec7u, th\u00ec quan qu\u00e2n l\u1eadp t\u1ee9c leo thang l\u00ean th\u00e0nh, d\u1ec5 nh\u01b0 tr\u1edf b\u00e0n tay. H\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1edf m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn quan qu\u00e2n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1ch nhanh ch\u00f3ng. C\u1eeda qu\u00e2n ta kh\u00f4ng \u01b0ng cho l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady\u201d. Ch\u1edd ch\u00fang tr\u1ea3 l\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o, s\u1ebd t\u00f9y c\u01a1 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cC\u01a1 h\u1ed9i r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ee3i d\u1ee5ng, nh\u01b0ng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i b\u1ea3o ch\u00fang l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang kh\u1edbp. Nay ph\u1ea3i l\u00e0m b\u1ea3n m\u1eadt th\u01b0 n\u1eefa, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 khuy\u00ean d\u1ee5 V\u00f5 V\u0129nh L\u1ed9c, c\u00f9ng m\u01b0u gi\u1ebft t\u00ean Ch\u1ea9m, vi\u1ec7c \u0111\u00f3 xem c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec l\u00e0m, n\u1ebfu th\u1ea5y t\u00ean L\u1ed9c kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec th\u00f4i ngay, ch\u1edb n\u00ean ti\u1ebft l\u1ed9. L\u1ea1i n\u00ean t\u1ee9c th\u00ec d\u1ee5 b\u1ea3o nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, An l\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc thu\u1eadn r\u1eb1ng : b\u1ecdn ch\u00fang tr\u01b0\u1edbc kia b\u1ecb d\u1ed3n \u00e9p v\u00e0o th\u1ebf l\u1eeda b\u1ecfng, m\u00e0 ph\u1ea3i l\u1ea7m l\u1ea1c theo gi\u1eb7c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ed5n t\u00e2m, qu\u00e2n m\u00f4n ta \u0111\u00e3 th\u1ea5u r\u00f5, cho \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c t\u00ecm b\u1eaft v\u1ee3 con h\u1ecd h\u00e0ng c\u1ee7a h\u1ecd. N\u1ebfu h\u1ecd ch\u1ecbu h\u1ee3p s\u1ee9c gi\u1ebft h\u1ebft b\u1ecdn ngh\u1ecbch ph\u1ea1m, \u0111em th\u00e0nh ra h\u00e0ng ph\u1ee5c, th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u1ea5t khoan tha cho t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i h\u1eadu th\u01b0\u1edfng cho n\u1eefa. Nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng nh\u1eefng b\u1ea3n th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc m\u00e0 cha m\u1eb9 v\u1ee3 con c\u0169ng kh\u1ecfi li\u00ean l\u1ee5y. C\u1ea7n ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn, b\u00ed m\u1eadt, c\u1ed1t cho \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. R\u1ed3i sai Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e2n ra \u00e1m hi\u1ec7u cho ch\u00fang nh\u1edb l\u1ea5y, li\u1ec7u th\u1eddi c\u01a1 m\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng, c\u1ea7n nh\u1ea5t l\u00e0 ch\u1edb ti\u1ebft l\u1eadu, l\u1ee1 l\u00e0m l\u1ed9 vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u1edf b\u1edd h\u00e0o ph\u00eda ngo\u00e0i th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169 c\u00f3 \u0111\u1ec3 nhi\u1ec1u v\u00e1n, g\u1ed7, b\u00e8n d\u1ee5 sai c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u0129nh binh t\u00ecm c\u00e1ch l\u1ea5y v\u1ec1. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng li\u1ec1n th\u00e2n \u0111\u1ed1c Qu\u1ea3n c\u01a1 Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Do v\u00e0 Ngo\u1ea1i \u1ee7y su\u1ea5t c\u01a1 V\u0169 \u0110i\u00eau Long \u0111em 80 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, ban \u0111\u00eam \u0111\u00e0o l\u0169y v\u00e0o l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 150 t\u1ea5m v\u00e1n gh\u00e9p v\u00e0 500 c\u00e1i ho\u00e0nh \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng g\u1ed7 t\u00e1u. H\u1ecd b\u00e0n v\u1edbi c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n t\u01b0 giao cho t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 tu b\u1ed5 thuy\u1ec1n r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cX\u01b0\u1edfng g\u1ed7 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh \u1edf ch\u00e2n b\u1edd ph\u1ee5 qu\u00e1ch, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t ; nh\u1eefng g\u1ed7 n\u00e0y \u1edf g\u1ea7n l\u0169y tu\u1ea7n ti\u1ec5u, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ed1c s\u1ee9c l\u1ea5y n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cC\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 tham t\u00e1n g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u01b0a ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01b0\u1edbc l\u1ea1 g\u00ec, duy c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta h\u01a1i h\u1ea3 d\u1ea1\u201d, b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng, L\u00ea V\u0103n Do m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn 10 \u0111\u1ed3ng, k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 ; V\u0169 \u0110i\u00eau Long \u0111\u01b0\u1ee3c trao ch\u1ee9c Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u1eabn l\u00e0m ngo\u1ea1i \u1ee7y \u0111\u1ed1c su\u1ea5t T\u1ea3 c\u01a1 Gia \u0110\u1ecbnh ; 4 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i \u1ee7y su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, chung nhau 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng v\u00e1n g\u1ed7 \u1ea5y hi\u1ec7n v\u1eabn \u0111\u1ec3 \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd coi l\u00e0 c\u1ee7a b\u1ecf \u0111i ; v\u1eadt li\u1ec7u h\u1eefu d\u1ee5ng m\u00e0 \u0111\u1ec3 h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m nay, h\u1ea7u nh\u01b0 \u0111\u1ec3 m\u1eb7c qu\u00e2n gi\u1eb7c cho m\u1ed9t m\u1edb l\u1eeda. Th\u1ef1c ra ch\u1eb3ng c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00fat m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c g\u00ec c\u1ea3 ! K\u1ecbp khi tr\u1eabm bi\u1ebft tin, m\u1edbi l\u1eadp t\u1ee9c d\u1ee5 sai t\u00ecm k\u1ebf \u0111\u1ec3 l\u1ea5y. Nay ch\u1ec9 ph\u00e1i c\u00f3 80 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, m\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec bi\u1ebft l\u00e0 vi\u1ec7c c\u0169ng d\u1ec5 d\u00e0ng, ch\u1eb3ng qua tr\u01b0\u1edbc kia ch\u1eb3ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 t\u00e2m c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u00f3 th\u00f4i. Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u00e1ng l\u00fd kh\u00f4ng n\u00ean cho d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng, nh\u01b0ng ngh\u0129 c\u00f3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00ec d\u00f9 mu\u1ed9n c\u0169ng c\u00f2n h\u01a1n kh\u00f4ng. V\u1eady, Tr\u1ecdng tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p ghi \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u00ean, nay gia \u00e2n cho khai ph\u1ee5c 1 c\u1ea5p. T\u1eeb nay, ph\u1ea3i t\u1eadn t\u00e2m t\u00ecm c\u00e1ch thu l\u1ea5y b\u1eb1ng h\u1ebft, quy\u1ebft s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. Nh\u1eefng g\u1ed7 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ea5m n\u00e0o d\u00e0i \u0111\u1ebfn 4 \u2013 5 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u1ea3i t\u1ea3i v\u1ec1 Kinh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em d\u00f9ng ph\u00ed\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf L\u1ee5c Y\u00ean t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang tr\u00e0n xu\u1ed1ng \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 B\u1ea3o \u00e1i thu\u1ed9c Thu Ch\u00e2u. Th\u1ed5 tri ch\u00e2u L\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Tuy\u1ec3n xin qu\u00e2n c\u1ee9u \u1ee9ng. B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n V\u0103n Trung, \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u n\u00f3i v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, ph\u00e1i 300 bi\u1ec1n binh \u0111ang tr\u00fa ph\u00f2ng, \u0111i ra ng\u0103n ch\u1eb7n, r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan, m\u00e0 b\u1ecdn c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i \u1edf L\u1ee5c Y\u00ean l\u1ea1i v\u1eeba b\u1ecb Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u00e1nh ph\u00e1 m\u1ed9t chuy\u1ebfn, t\u01b0\u1edfng ch\u00fang \u0111\u00e3 khi\u1ebfp oai xa tr\u1ed1n, \u1ea9n t\u00edch n\u00fai r\u1eebng ; th\u1ebf m\u00e0, nh\u00e2n l\u00fac quan binh r\u00fat kh\u1ecfi, l\u1ea1i d\u00e1m l\u1ebbn \u0111\u1ebfn sinh s\u1ef1, th\u1ef1c r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! Tuy\u00ean Quang l\u00e0 m\u1ed9t ki\u00eam h\u1ea1t d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c. Hi\u1ec7n nay \u0110\u1ee9c c\u00f2n \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0111\u00f3, l\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u1eadn vi\u1ec7c \u0111\u00f3 l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m m\u00ecnh m\u00e0 t\u1ef1 \u0111\u1ec7 t\u1eadp t\u00e2u, l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o ? Ph\u1ea3i d\u1ee5 sai \u0110\u1ee9c h\u00e3y \u1edf l\u1ea1i Tuy\u00ean Quang, ph\u00e1i th\u00eam binh d\u00f5ng sung s\u1ee9c \u0111\u1ec3 hi\u1ec7p l\u1ef1c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft to\u00e1n gi\u1eb7c \u1ea5y, bao gi\u1edd cho th\u1ef1c h\u1ebft m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u00e2n d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf nh\u1eadn ch\u1ee9c\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Tr\u1ea7n V\u0103n Trung l\u1ea1i c\u00f3 s\u1edb t\u00e2u b\u00e1o r\u1eb1ng : \u201cV\u1ecb Xuy\u00ean c\u00f3 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 Ma T\u01b0\u1eddng Qu\u1ef3 h\u1ecdp t\u1eadp h\u01a1n 500 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, chi\u1ebfm gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ph\u00f9 Loan, s\u00e1ch nhi\u1ec5u b\u1eaft t\u1ed1ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c tr\u00e0n lan, phao ng\u00f4n s\u1ebd \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh t\u1ec9nh th\u00e0nh. D\u00e2n \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n ch\u1ea1y. B\u1ecdn Cai \u0111\u1ed9i Ma T\u01b0\u1eddng Huy v\u00e0 Th\u1ed5 ty Nguy\u1ec5n B\u00e1 C\u1ea7n \u1edf V\u1ecb Xuy\u00ean c\u00f3 8 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u mang gia quy\u1ebfn v\u1ec1 t\u1ec9nh th\u00e0nh c\u01b0 tr\u00fa, ch\u1edd \u0111\u1ea1i binh tr\u1edf l\u1ea1i, th\u00ec s\u1ebd l\u1ea1i theo \u0111i ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 r\u1eb1ng : \u201cTo\u00e1n gi\u1eb7c \u1ea5y ch\u01b0a tr\u1eeb, c\u0169ng l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u01b0a xong. V\u1ea3, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u1ee7y cho vi\u1ec7c qu\u00e2n, hai l\u1ea7n c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft gi\u1eb7c ! Nay nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c, mang qu\u00e2n v\u1ec1, hi\u1ec7n c\u00f2n \u1edf Tuy\u00ean Quang, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u00e3 ph\u00f3 m\u1eb7c ngo\u00e0i tai, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 b\u1ee5ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, l\u00e0 \u00fd ngh\u0129 th\u1ebf n\u00e0o ? Gi\u1ea3 s\u1eed n\u00f3i r\u1eb1ng v\u1eeba m\u1edbi v\u1ec1 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, c\u00f2n ch\u1edd Ch\u1ec9, ch\u01b0a d\u00e1m t\u1ef1 ti\u1ec7n sai ph\u00e1i, nh\u01b0ng ng\u00e0y n\u00e0o ch\u01b0a r\u1eddi c\u00e1i \u1ea5n quan ph\u00f2ng t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tham t\u00e1n ra th\u00ec ng\u00e0y \u1ea5y v\u1eabn c\u00f2n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, sao \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ed3i nh\u00ecn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp tr\u00e0n lan, \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean kh\u00f4ng lo ngh\u0129, m\u01a1 h\u1ed3 th\u1ef1c ch\u1eb3ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn g\u00ec !<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady nay cho ph\u00e9p \u0111\u1ec1u ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m l\u1ea1i s\u1ed1 binh d\u00f5ng th\u1ee7 h\u1ea1 c\u1ee7a m\u00ecnh, h\u1eb5ng l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u00f3 m\u00e0 t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. N\u1ebfu b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u00e0n xu\u1ed1ng, c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh kh\u00f4ng xa, th\u00ec ho\u1eb7c n\u00ean ph\u00e1i m\u1ed9t \u0111\u1ea1o k\u1ef3 binh ng\u1ea7m ch\u1eb7n ph\u00eda sau, r\u1ed3i \u0111\u1ea1i binh th\u1eb3ng x\u00f4ng ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0m ch\u00fang \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i kh\u00f4ng c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c nhau, kh\u00f4ng l\u1ed1i tho\u00e1t ch\u1ebft ; ho\u1eb7c n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 ra qu\u00e2n k\u1ef3 chi\u1ebfn th\u1eafng \u0111\u1ecbch, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft m\u1ed9t tr\u1eadn th\u1ef1c d\u1eef. Gi\u1ea3 s\u1eed ch\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c V\u00e2n Trung, san ph\u1eb3ng s\u00e0o huy\u1ec7t, th\u00ec c\u0169ng n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng x\u1eed tr\u00ed, t\u00ecm m\u1ecdi c\u00e1ch chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ed7 v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n quy thu\u1eadn v\u1edbi m\u00ecnh \u1edf g\u1ea7n mi\u1ec1n v\u00e0 ph\u00e1i binh d\u00f5ng \u0111i ph\u00f2ng ng\u1ef1, \u0111\u1ec3 ch\u00fang kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1edf l\u1ea1i qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. C\u00f3 nh\u01b0 th\u1ebf m\u1edbi t\u1ea1m chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc. Th\u1ea3ng ho\u1eb7c t\u1ef1 li\u1ec7u kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i, c\u0169ng c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u b\u00e0y, ta s\u1ebd c\u1eed vi\u00ean kh\u00e1c thay th\u1ebf. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i th\u00ec nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f3 l\u00f2ng c\u00f2n mong khoan th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n nh\u01b0 b\u1ecdn Ma T\u01b0\u1eddng Huy, tr\u01b0\u1edbc sau m\u1ed9t l\u00f2ng quy thu\u1eadn, t\u00f2ng qu\u00e2n sai ph\u00e1i, kh\u00f4ng ng\u1ea1i gian lao, nay mang gia quy\u1ebfn \u0111\u1ebfn n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, t\u00ecnh th\u1ef1c \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ! V\u1eady cho ph\u00e9p quan t\u1ec9nh l\u1ea5y ra 200 quan ti\u1ec1n, 100 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, truy\u1ec1n Ch\u1ec9 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho ch\u00fang, r\u1ed3i li\u1ec7u n\u01a1i chi\u00eau t\u1eadp th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111i t\u00f2ng chinh. Khi th\u00e0nh c\u00f4ng, s\u1ebd l\u1ea1i c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>Truy x\u00e9t t\u1ed9i c\u1ee7a Ph\u1ea1m Ph\u1ed5, L\u00ea B\u1ec9nh Trung, Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00c1n \u1edf Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNguy\u00ean Tuy\u00ean Quang, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 v\u00e0 L\u00ea B\u1ec9nh Trung tr\u01b0\u1edbc kia v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n, ph\u00f2ng ng\u1ef1 gi\u1eb7c c\u00f3 nhi\u1ec1u sai tr\u00e1i, g\u00e2y n\u00ean v\u1ee5 \u00e1n quan tr\u1ecdng. Hu\u1ed1ng chi ng\u00e0y gi\u1eb7c V\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng sai, \u0111\u00e3 t\u1eebng th\u00edch v\u00e0o m\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y nh\u1eefng ch\u1eef : \u201cQuan t\u1ec9nh thi\u00ean t\u01b0, \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9\u201d, th\u00ec r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 ch\u00fang \u0111\u00e3 tham tang, g\u00e2y th\u00e0nh cu\u1ed9c bi\u1ebfn, t\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u1ecbp khi \u1ee7y \u0111i \u0111\u1ed1c qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, v\u00e0 h\u1ed9 v\u1ec7 v\u1eadn chuy\u1ec3n qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 \u201c\u0111\u1edbi t\u1ed9i l\u1eadp c\u00f4ng\u201d, chu\u1ed9c l\u1ea1i l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea3y may \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u1eb7c gi\u00e3 tr\u00e0n lan, m\u00e0 qu\u00e2n nhu l\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed1c v\u00e1t ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Nguy\u00ean L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00c1n th\u00ec \u0111\u00e1nh d\u1eb9p t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng g\u00ec \u0111\u00e1ng ghi, l\u1ea1i b\u1ecb th\u1ed5 m\u1ee5c t\u1ed1 gi\u00e1c v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u00e1ch nhi\u1ec5u ti\u1ec1n b\u1ea1c, m\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1ed1c t\u1ea3i thuy\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp m\u1ea5t. H\u1ea1ng b\u1ec1 t\u00f4i \u01b0\u01a1n h\u00e8n l\u00e0m l\u1ee1 c\u00f4ng vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ec3 khoan th\u1ee9. Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 t\u1ef1 t\u1eed tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i v\u00e0 \u0111\u00e3 b\u1ecb truy \u0111o\u1ea1t ch\u1ee9c h\u00e0m, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u00e9t n\u1eefa. C\u00f2n L\u00ea B\u1ec9nh Trung, Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00c1n ch\u1ec9 m\u1edbi c\u00e1ch ch\u1ee9c, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 che k\u00edn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i. V\u1eady cho ph\u00e9p b\u1eaft x\u00edch ngay l\u1ea1i, giao cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c hi\u1ec7p c\u00f9ng hai ty b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c tra x\u00e9t, ngh\u1ecb x\u1eed cho nghi\u00eam minh\u201d.<\/p>\n<p>Cu\u1ed1i c\u00f9ng, Tr\u1ea7n H\u1eefu \u00c1n b\u1ecb tr\u1ea3m quy\u1ebft, L\u00ea B\u1ec9nh Trung b\u1ecb \u00e1n tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho b\u1ed5 Ph\u1ea1m Ph\u1ed5 l\u00e0 k\u1ebb th\u1ee7 ph\u1ea1m g\u00e2y bi\u1ebfn, b\u00e8n sai b\u1ed9 H\u00ecnh l\u1ea1i ngh\u1ecb t\u1ed9i. B\u1ed9 xin t\u1ecbch bi\u00ean gia s\u1ea3n, v\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i l\u00e2y c\u1ea3 v\u1ee3 con. Vua \u0111\u1eb7c \u01a1n tha cho, nh\u01b0ng cho t\u1ec9nh Thanh Hoa \u0111i\u1ec1u tra nh\u1eefng con trai c\u1ee7a Ph\u1ed5 t\u1eeb 15 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u00e1t ph\u1ed1i l\u00e0m l\u00ednh \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Tuy\u00ean Quang, ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 che l\u1ea5p c\u00e1i l\u1ed7i c\u1ee7a cha.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXXVII<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 15 (1834), m\u00f9a h\u00e8, th\u00e1ng 5. Cho : T\u00f4 V\u0103n Tr\u1ef1c l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5, dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch ; Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Tr\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay ; Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn T\u00e1 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : V\u1ec7 \u00fay Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y, chuy\u00ean coi c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c v\u00e0 ty Tr\u1ea5n ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00e3nh Th\u1ecb v\u1ec7 ; Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy, v\u1eabn l\u0129nh Th\u1ecb v\u1ec7 ki\u00eam l\u00e3nh vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean h\u1eadu b\u1ed5 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, n\u1ebfu c\u00f3 tang b\u1ed1 m\u1eb9, xin v\u1ec1 qu\u00ea lo vi\u1ec7c tang, h\u1ebft h\u1ea1n 3 th\u00e1ng l\u1ea1i do t\u1ec9nh h\u1eadu b\u1ed5.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n th\u1ebf, b\u1ea3o quan N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Th\u1ea7n V\u0103n Quy\u1ec1n r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1eadu b\u1ed5 c\u00f3 \u0111\u1ebfn 2, 3 n\u0103m ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 d\u00f9ng. H\u1ecd, nh\u00e0 c\u1eeda xa, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng \u00edt, l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 chi d\u00f9ng ? V\u1eady, n\u00ean l\u00e0m danh s\u00e1ch k\u00ea r\u00f5 t\u00e2u l\u00ean, ta s\u1ebd li\u1ec7u cho c\u1ea5t nh\u1eafc\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111em binh d\u00f5ng \u0111i 2 huy\u1ec7n Th\u1ea1ch Th\u00e0nh v\u00e0 Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed5 ph\u1ec9 l\u00e0 l\u0169 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Th\u1ea1ch h\u01a1n 20 t\u00ean. \u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng do \u0111\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh. Li\u1ec1n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 300 l\u00ednh th\u1ed5 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ph\u1ed1 C\u00e1t v\u00e0 200 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n Kim T\u00e2n, r\u1ed3i v\u1ec1. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cL\u00fac Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai m\u1edbi \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, \u0111\u00e3 sai th\u1ed5 m\u1ee5c s\u1edf t\u1ea1i \u0111i kh\u1eafp nh\u1eefng n\u01a1i r\u1eebng r\u00fa, chi\u00eau d\u1ee5 b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 m\u1ea5y anh em Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Bang, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u00e1t v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Lung. Sau \u0111\u00f3, em \u0110\u00ecnh Bang l\u00e0 l\u0169 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh L\u1ed7 \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n xin gia h\u1ea1n \u0111\u1ec3 c\u00f9ng r\u1ee7 nhau l\u1ee5c t\u1ee5c ra th\u00fa. V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u00ecnh h\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u1ecba th\u1ebf gi\u1eefa th\u1ed5 ph\u1ec9 Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh v\u1edbi th\u1ed5 ph\u1ec9 c\u00e1c huy\u1ec7n Thi\u00ean Quan thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh c\u00f3 quan h\u1ec7 v\u1edbi nhau, nay ch\u00fang tr\u01b0\u1edbc t\u1ef1 h\u01b0\u1edbng theo gi\u00e1o h\u00f3a, \u0111em nhau quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1 h\u00e0ng. V\u1eady xin cho \u0111\u1ed1i x\u1eed c\u0169ng nh\u01b0 l\u0169 gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i \u1edf Ninh B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i khi ra th\u00fa\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 kia tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n l\u1ea7m l\u1ea1c theo gi\u1eb7c, tr\u1ed1n l\u1ee7i v\u00e0o r\u1eebng n\u00fai \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng, nay l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m \u0111\u00e3 c\u1ea3m x\u00fac, \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n th\u00fa t\u1ed9i, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 cho \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t phen g\u1ed9t r\u1eeda t\u1ed9i l\u1ed7i, theo \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i m\u1edbi. L\u0169 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh L\u1ed7 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u01a1n tha th\u1ee9, v\u00e0 n\u00ean hi\u1ec3u d\u1ee5 t\u1eadn m\u1eb7t v\u1ec1 uy \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng b\u1ea3o nhau h\u1eb9n trong 2 th\u00e1ng, ph\u1ea3i \u0111em nh\u1eefng gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 l\u0169 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Bang, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u00e1t, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Lung ra th\u00fa, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i m\u1ed9t lo\u1ea1t. N\u1ebfu ngo\u00e0i m\u1eb7t nghe theo, trong l\u00f2ng l\u00e0m tr\u00e1i, ch\u1eb3ng ch\u1ecbu \u0111\u00fang h\u1eb9n, th\u1ef1c l\u00f2ng quy ph\u1ee5c : \u1ea5y l\u00e0 t\u1ef1 cam nh\u1eadn l\u1ea5y c\u00e1i v\u1ea1 di\u1ec7t vong. Sau \u0111\u00f3 d\u1eabu mu\u1ed1n h\u1ed1i l\u1ed7i, \u0111\u1ed5i m\u1edbi, c\u0169ng kh\u00f4ng bao gi\u1edd chu\u1ea9n cho ra th\u00fa n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNay c\u1ea3 t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n, nh\u00e2n d\u00e2n d\u1ea7n \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p. D\u00f2 th\u00e1m ra, \u1edf M\u1eadt L\u0169ng, Ch\u1eed L\u0129nh, thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, v\u00e0 c\u00e1c x\u1ee9 Long L\u0169ng, Na Mi\u00eau \u1edf trong kho\u1ea3ng Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean gi\u00e1p nhau, c\u00f2n c\u00f3 1, 2 gi\u1eb7c t\u00e0n \u1ea9n n\u00fap t\u1eeb khi quan qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ebfn nay, ch\u00fang \u0111\u1ec1u ch\u1eb3ng d\u00e1m tr\u1edf l\u1ea1i g\u00e2y s\u1ef1. Duy c\u00f3 d\u00e2n ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c V\u00e2n sai khi\u1ebfn, n\u00ean n\u00f3 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 hi\u1ec3m \u1edf V\u00e2n Trung, Ng\u1ecdc M\u1ea1o. Sau khi qu\u00e2n 3 \u0111\u1ea1o r\u00fat v\u1ec1, t\u1ea5t n\u00f3 l\u1ea1i th\u1eeba c\u01a1, l\u1ebbn ra c\u01b0\u1edbp b\u00f3c nh\u1eefng d\u00e2n thung l\u0169ng g\u1ea7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u1ea5y th\u00eam l\u01b0\u01a1ng \u0103n v\u00e0 \u0111\u1ed3ng l\u00f5a, c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i th\u1ebf t\u1ea5t nhi\u00ean. N\u00ean ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 qu\u00e2n kh\u00e1 nhi\u1ec1u m\u1edbi \u0111\u1ee7 ph\u00f2ng gi\u1eef. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u00e0n c\u00f9ng nhau, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 2.000 bi\u1ec1n binh v\u00e0 4 th\u1edbt voi chi\u1ebfn, 40 c\u1ed7 s\u00fang l\u1edbn v\u00e0 800 th\u1ed5 d\u00f5ng, \u1ee7y cho V\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m coi qu\u1ea3n, hi\u1ec7p c\u00f9ng quan t\u1ec9nh ph\u00f2ng gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh, chia \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1eafp th\u00e0nh qu\u00e1ch, trong kho\u1ea3ng m\u1ed9t tu\u1ea7n n\u1eefa, c\u0169ng s\u1ebd l\u00e0m xong v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00ean c\u1ed1\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : Cho theo Ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 Ph\u00f3 L\u00e3nh binh V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n coi qu\u1ea3n binh d\u00f5ng m\u00e0 r\u00fat Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u1ec1. Sau \u0111\u00f3 b\u1ed5 Xu\u00e2n l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 sung L\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An, chu\u1ea9n cho v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1ea1i Cao B\u1eb1ng, hi\u1ec7p c\u00f9ng quan t\u1ec9nh x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f4ng vi\u1ec7c. Khi xong vi\u1ec7c, v\u1ec1 ngay Ngh\u1ec7 An cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y K\u1ef7 S\u1eedu, vua th\u00e2n \u0111i c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n. Tr\u01b0\u1edbc h\u00f4m \u1ea5y m\u1ed9t ng\u00e0y, vua ra ch\u01a1i cung Kh\u00e1nh Ninh, th\u1ea5y trong cung treo \u0111\u00e8n, k\u1ebft hoa r\u1ea5t r\u1ef1c r\u1ee1. Vua b\u1ea3o : \u201cTa th\u1ea5y r\u1eb1ng t\u1eeb m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i, b\u1ed7ng g\u1eb7p tai th\u01b0\u01a1ng, ta ph\u1ea3i x\u00e9t m\u00ecnh s\u1eeda n\u1ebft : ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u1ed3 ch\u00e2u b\u00e1u v\u00e0ng ng\u1ecdc b\u00e0y \u1edf trong cung c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecf b\u1edbt \u0111i nhi\u1ec1u ; hu\u1ed1ng chi cung n\u00e0y ch\u1ec9 l\u00e0 ch\u1ed7 t\u1ea1m tr\u00fa m\u1ed9t \u0111\u00eam, th\u00ec d\u00f9ng c\u00e1c th\u1ee9 \u1ea5y l\u00e0m g\u00ec ? T\u1eeb nay kh\u00f4ng n\u00ean b\u00e0y \u0111\u1eb7t n\u1eefa\u201d. K\u1ecbp khi xem x\u00e9t nh\u1eefng \u0111\u1ed3 l\u00e0m ru\u1ed9ng, th\u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1ee9 trang s\u1ee9c b\u1eb1ng v\u00e0ng, vua b\u1ea3o : \u201cTa h\u1eb1ng n\u0103m th\u00e2n \u0111i c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, \u00fd mu\u1ed1n ch\u0103m vi\u1ec7c g\u1ed1c, tr\u1ecdng ngh\u1ec1 n\u00f4ng, l\u1ea5y m\u00ecnh l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho d\u00e2n, cho n\u00ean kh\u00f4ng ng\u1ea1i kh\u00f3 nh\u1ecdc. \u0110\u00e3 g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, l\u1ea1i c\u00f2n th\u00edch g\u00ec \u0111\u1ebfn v\u00e0ng ? Hu\u1ed1ng chi c\u00e1i c\u00e0y, c\u00e1i b\u1eeba m\u00e0 trang s\u1ee9c b\u1eb1ng v\u00e0ng th\u00ec th\u1eadt v\u00f4 v\u1ecb m\u00e0 l\u1ea1i t\u1ecf ra xa ph\u00ed. C\u00e1i g\u00ec th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u00f4i \u0111i, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 c\u00e1i tay c\u00e0y th\u00ec ch\u1edb trang s\u1ee9c. C\u00e1i g\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0 lo\u1ea1i roi tr\u00e2u th\u00ec n\u00ean trang s\u1ee9c b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng hay thi\u1ebfc \u0111\u1ec3 thay v\u00e0ng, khi\u1ebfn cho c\u00e1i danh x\u1ee9ng v\u1edbi c\u00e1i th\u1ef1c, t\u1ecf r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 c\u1ea7n ki\u1ec7m\u201d. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, \u0111\u1ebfn gi\u1edd c\u1eed h\u00e0nh, ng\u1ef1 gi\u00e1 t\u1eeb cung Kh\u00e1nh Ninh ra \u0111i. Theo l\u1ec7, \u1edf l\u1ea7u Ng\u1ecd M\u00f4n, h\u1ed3i canh 5, c\u00f3 \u0111\u00e1nh 3 h\u1ed3i tr\u1ed1ng. Vua ra l\u1ec7nh \u0111\u00ecnh ch\u1ec9.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec7u b\u1ed5 T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean l\u00e0m T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf, l\u0129nh ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa ; L\u00ea \u0110\u1ee9c Ng\u1ea1n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean, Tr\u1ecbnh Quang Khanh, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean to, tr\u00e0n qua \u0111\u00ea Nghi Xuy\u00ean (t\u00ean x\u00e3, thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng An). Ch\u1ed7 \u0111\u00ea c\u0169 v\u1ee1, l\u00faa mu\u1ed9n b\u1ecb ng\u1eadp \u0111\u1ed9 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1 ph\u1ea7n. V\u00e0 2 m\u1eb7t t\u1ea3, h\u1eadu t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ed3ng chi\u00eam, \u0111\u1ecba th\u1ebf tr\u0169ng th\u1ea5p, \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u1eafp m\u1ed9t \u0111\u00ea Tr\u00e0ng Nhai \u0111\u1ec3 h\u1ed9 v\u1ec7, c\u00f2n ch\u01b0a xong th\u00ec g\u1eb7p ngay m\u01b0a l\u1ee5t, n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nhanh qu\u00e1 tr\u00e0n v\u00e0o ch\u00e2n th\u00e0nh s\u00e2u \u0111\u1ebfn 2, 3 t\u1ea5c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c ph\u00f2ng \u0111\u00ea t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean, tr\u01b0\u1edbc kia, c\u1ee9 theo \u00fd mu\u1ed1n c\u1ee7a d\u00e2n, \u0111\u00ecnh l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1eafp. Nay l\u00e0 m\u00f9a n\u01b0\u1edbc l\u00ean, nh\u00e2n theo ch\u1ed7 v\u1ee1 n\u0103m ngo\u00e1i, tr\u00e0n qua, \u1ee9 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, c\u0169ng l\u00e0 t\u00ecnh th\u1ebf ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn th\u1ebf, m\u00e0 s\u1ed1 l\u00faa b\u1ecb ng\u1eadp, c\u1ee9 theo l\u1eddi t\u00e2u, ch\u1ec9 \u0111\u1ed9 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1 ph\u1ea7n, c\u0169ng ch\u1eb3ng l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m h\u1ea1i l\u1eafm ! Duy c\u00f3 vi\u1ec7c t\u1ec9nh th\u00e0nh m\u1edbi x\u00e2y \u0111\u1eafp l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c to l\u1edbn, sao ch\u1eb3ng ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 chim gi\u00e0ng t\u1ed5 l\u00fac ch\u01b0a m\u01b0a ? M\u1edbi m\u1ed9t l\u1ea7n n\u01b0\u1edbc d\u1eaby, \u0111\u00e3 tr\u00e0n \u0111\u1ebfn ch\u00e2n th\u00e0nh. Th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. V\u1eady sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam h\u1ed9i v\u1edbi Tr\u1ecbnh Quang Khanh, h\u1ebft l\u00f2ng b\u00e0n b\u1ea1c, n\u00ean l\u00e0m c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u1ec3 gi\u1eef g\u00ecn cho c\u1eeda th\u00e0nh v\u00e0 th\u00e2n th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn s\u1ee5t \u0111\u1ed5 v\u00e0 s\u1edbm ph\u1ea3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean\u201d. L\u0169 V\u0103n Thi\u00eam li\u1ec1n xin \u1edf \u0111\u1ea7u ph\u1ee5 qu\u00e1ch 4 m\u1eb7t th\u00e0nh, l\u1ea5y c\u00e1i ng\u1ea5n n\u01b0\u1edbc n\u0103m ngo\u00e1i l\u00e0m m\u1ee9c, li\u1ec7u \u0111\u1eafp bao th\u00eam chung quanh (tr\u00ean m\u1eb7t r\u1ed9ng 2 th\u01b0\u1edbc, d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n v\u00e0 b\u1ec1 cao \u0111\u1ec1u 4 th\u01b0\u1edbc) \u0111\u1ec3 c\u00f9ng v\u1edbi m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i, trong ngo\u00e0i c\u00f9ng d\u1ef1a l\u1eabn nhau, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng lo s\u1ee5t \u0111\u1ed5. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cC\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ch\u1ed1ng l\u1ee5t r\u1ea5t quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn l\u1ee3i, h\u1ea1i. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ta \u0111inh ninh d\u1ea1y b\u1ea3o, n\u00f3i ch\u1eb3ng ng\u1ea1i phi\u1ec1n ; c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 nghe bi\u1ebft. V\u1ea3, m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i, \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, b\u00e1o tin b\u1ecb th\u1ee7y tai nhi\u1ec1u phen c\u0169ng b\u1edfi quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, ch\u01b0a th\u1ec3 \u0111\u1ed5 c\u1ea3 cho n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng v\u00ec l\u00ean to g\u1ea5p b\u1ed9i m\u1ef1c th\u01b0\u1eddng. Nay k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t c\u00f2n d\u00e0i, c\u1ea7n ph\u1ea3i ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, m\u1edbi mong gi\u1eef v\u1eefng. Tr\u1eeb ra c\u00e1c t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean v\u00e0 7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00e3 cho \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea, c\u00f2n nh\u1eefng t\u1ec9nh n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u00ea th\u00ec n\u00ean d\u1ee5 sai \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n th\u00e2n \u0111i xem x\u00e9t t\u1ea1i ch\u1ed7, r\u1ed3i nghi\u00eam s\u1ee9c ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu nh\u1eefng n\u01a1i nguy hi\u1ec3m xung y\u1ebfu, gia t\u00e2m s\u1eeda ch\u1eefa, ph\u1ea3i l\u00e0m m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t cho v\u1eefng b\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y s\u01a1 ph\u1ee5c. N\u1ebfu n\u0103m nay b\u00e1o tin kh\u00f4ng b\u1ecb v\u1ee1 \u0111\u00ea th\u00ec nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu l\u00e0m qua loa cho xong vi\u1ec7c, h\u1ec5 c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ed7 n\u00e0o kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o th\u00ec c\u0169ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec7u b\u1ed5 V\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5. Th\u0103ng Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Uy v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eef \u0110oan l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Minh v\u00f5.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eadu th\u1ee7y l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Su\u1ea5t, do nguy\u00ean h\u00e0m, th\u0103ng tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m (nguy\u00ean \u0111\u1ecbnh tr\u1eadt t\u00f2ng tam ph\u1ea9m). Su\u1ea5t theo h\u1ea7u l\u00e2u ng\u00e0y, l\u00e0m vi\u1ec7c nhanh nh\u1eb9n gi\u1ecfi giang, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho nh\u01b0 v\u1eady.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o vi\u1ec7c \u1edf c\u00e1c \u0111\u00e0n ph\u00e2n hi\u1ebfn((1) B\u00e0n th\u1edd ph\u1ee5 \u1edf hai b\u00ean, khi t\u1ebf, \u0111\u01b0\u1ee3c chia r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec3 d\u00e2ng c\u00fang.1) theo c\u00fang trong l\u1ec5 t\u1ebf Nam Giao. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ng\u00e0y t\u1ebf Giao, c\u00f3 3 \u0111\u00e0n ph\u00e2n hi\u1ebfn, d\u00f9ng c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5, \u0111\u1ec1u 4 ng\u01b0\u1eddi. Vua cho r\u1eb1ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u1edbn tu\u1ed5i, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m l\u1ec5. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c \u0111\u00e0n ph\u00e2n hi\u1ebfn, d\u00f9ng c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ; c\u00e1c quan to v\u0103n v\u00f5 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m n\u1eefa.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u xin : Ph\u00e0m nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ef1 r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u1ed5i b\u1ed5, ch\u1ee9c ngang v\u1edbi ph\u1ea9m c\u0169, th\u00ec xin c\u1ee9 l\u00e0m s\u1eafc v\u0103n theo ch\u1ee9c h\u00e0m b\u1ed5 sau. C\u00f2n chi\u1ebfu v\u0103n v\u1ec1 th\u1ef1 h\u00e0m th\u00ec \u0111\u00ecnh l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u1ea5p. Vua y theo.<\/p>\n<p>Cai \u0111\u1ed9i Kinh ph\u00e1i l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Linh \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o, \u0111i Nam K\u1ef3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng , g\u1eb7p b\u00e3o tr\u00f4i \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, t\u00ecnh th\u1ebf r\u1ea5t nguy hi\u1ec3m, c\u00f3 g\u1eb7p ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i bu\u00f4n \u1edf \u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n K\u1ebf gi\u00fap \u0111\u1ee1 g\u1ea1o \u0103n, r\u1ed3i b\u1ecf thuy\u1ec1n m\u00ecnh, t\u1ef1 l\u00e0m l\u00e1i, ch\u1edf gi\u00fap thuy\u1ec1n quan, \u0111\u01b0a v\u1ec1 H\u00e0 Ti\u00ean. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua khen l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi chu\u1ed9ng ngh\u0129a, cho K\u1ebf l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho 1 chi\u1ebfc \u00e1o sa v\u00e0 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 thi\u1ebfu nhi\u1ec1u ch\u1ee9c hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o. Vua sai c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u1edf V\u0129nh Long v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng t\u00fa t\u00e0i t\u1eeb 40 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean \u1edf trong t\u1ec9nh m\u00ecnh, c\u00f3 h\u1ecdc v\u00e0 h\u1ea1nh ki\u1ec3m t\u1ed1t, x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 b\u1ed5 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 50 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh thu\u1ed9c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cK\u1ef3 thu thu\u1ebf v\u1ee5 chi\u00eam, v\u1ee5 m\u00f9a \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3, ph\u00e1i \u1ee7y thu\u1ed9c vi\u00ean sung l\u00e0m vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t quan l\u1ea1i, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, nh\u1ea5t nh\u1ea5t l\u1ea1i c\u1ee9 t\u00e2u tr\u00ecnh, r\u1ea5t nh\u00e0m. V\u1eady xin t\u1eeb nay ch\u1ec9 \u0111em t\u00ean h\u1ecd ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i t\u01b0 B\u1ed9, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng sau c\u00f3 ki\u1ec3m tra, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua ra ch\u01a1i M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng((1) X\u01b0\u1edfng ch\u1ee9a g\u1ed7.1), h\u1ecfi bi\u1ebft nh\u00e2n d\u00e2n ch\u1edf b\u00e1n c\u00e1c th\u1ee9 g\u1ed7 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, h\u1ecfi b\u1ed9 H\u1ed9, th\u00ec b\u1ed9 t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, c\u1ee9 theo b\u1ed9 C\u00f4ng t\u01b0 b\u00e1o th\u00ec g\u1ed7 l\u00e0 h\u01a1n 7900 c\u00e2y, tr\u1ecb gi\u00e1 h\u01a1n 19000 quan\u201d. L\u1ea1i h\u1ecfi b\u1ed9 C\u00f4ng th\u00ec s\u1ed1 g\u1ed7 \u1ea5y \u0111\u00e3 l\u00e0m h\u1ebft h\u01a1n 3700 c\u00e2y.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cG\u1ed7 n\u00e0y ch\u1ec9 d\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1eb7t. G\u1ea7n \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u00ecnh g\u00ec to l\u1edbn nh\u01b0 x\u00e2y d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n, ch\u1ec9 d\u00f9ng l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1eb7t v\u1eb7t th\u00f4i, sao l\u1ea1i d\u00f9ng ph\u00ed nhi\u1ec1u g\u1ed7 \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! T\u00f3m l\u1ea1i, ch\u1ec9 b\u1edfi b\u1ed9 C\u00f4ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 \u00fd, m\u1eb7c cho \u0111\u1ed1c c\u00f4ng v\u00e0 th\u1ee3 thuy\u1ec1n t\u00f9y \u00fd pha ph\u00ed, d\u1ef1a v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 ch\u1ea5m m\u00fat x\u1ebbo x\u00e9n. T\u1ee9c nh\u01b0 vi\u1ec7c m\u1edbi r\u1ed3i, nh\u1eefng h\u00f2m \u0111\u1ef1ng s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang c\u00f2n th\u1eeba, kh\u00f4ng l\u1ea5y l\u00e0m h\u00f2m \u0111\u1ef1ng thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ea5y tr\u0103m c\u00e1i h\u00f2m kh\u00e1c. L\u1ea1i n\u1eefa, b\u1ea7u thu\u1ed1c s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang ch\u1ec9 thi\u1ebfu v\u00e0i ngh\u00ecn c\u00e1i, th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n. Vi\u1ec7c nh\u1ecf c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf, vi\u1ec7c kh\u00e1c ch\u1eb3ng h\u1ecfi c\u0169ng \u0111\u1ee7 bi\u1ebft. Nh\u01b0 v\u1eady mu\u1ed1n kh\u00f4ng hao t\u1ed1n c\u1ee7a kho, sao \u0111\u01b0\u1ee3c ? Ta l\u00e0m vua, \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ecdi vi\u1ec7c, th\u1ea3y \u0111\u1ec1u y\u00eau ti\u1ebfc c\u00f4ng c\u1ee7a v\u00e0 s\u1ee9c l\u1ef1c, ch\u1ec9 mu\u1ed1n t\u1ec9nh gi\u1ea3m, ti\u1ebft ki\u1ec7m cho \u0111\u1ee1 t\u1ed1n. V\u1eady m\u00e0 l\u0169 kia kh\u00f4ng th\u1ec3 theo \u00fd ta, coi c\u1ee7a c\u00f4ng Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 ph\u00e2n tro, b\u00f9n \u0111\u1ea5t, th\u1eadt kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u1ee5ng h\u1ecd ra sao ! V\u1eady sai b\u1ed9 H\u1ed9 v\u00e0 Vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t tra x\u00e9t k\u1ef9 xem c\u00f3 chi l\u1ea1m, \u0103n b\u1edbt hay kh\u00f4ng ? V\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m sai l\u1ea7m c\u00e0n r\u1ee1 ra sao, nh\u1ea5t nh\u1ea5t t\u00e2u l\u00ean\u201d. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c quan \u1edf B\u1ed9, \u1edf Vi\u1ec7n tr\u00edch ra vi\u1ec7c nh\u1eadn l\u0129nh v\u00e0 ph\u00e1t ra m\u1eadp m\u1edd kh\u00f4ng r\u00f5, r\u1ed3i ch\u1ec9 \u0111\u00edch t\u00ean m\u00e0 tham h\u1eb7c. B\u1ecdn \u0110\u1ed1c c\u00f4ng Tr\u1ea7n V\u0103n Hi\u1ec7u, qu\u1ea3n M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng H\u1ed3 V\u0103n H\u1ea1 \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. L\u1ea1i sai c\u00e1c nha L\u1ea1i b\u1ed9, L\u1ec5 b\u1ed9, Binh b\u1ed9, H\u00ecnh b\u1ed9, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, Quang l\u1ed9c t\u1ef1, \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 v\u00e0 T\u00e0o ch\u00ednh, ch\u1ecdn l\u1ea5y ch\u1ee7 s\u1ef1, t\u01b0 v\u1ee5 ho\u1eb7c b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m m\u1ed7i h\u1ea1ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, sai theo l\u00e0m vi\u1ec7c tra x\u00e9t. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng c\u00e1c khoa, c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u c\u00f3 chuy\u00ean vi\u00ean, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu tham h\u1eb7c, v\u1eady ra l\u1ec7nh cho sau khi k\u1ebft \u00e1n r\u1ed3i c\u0169ng \u0111em c\u1ea3 ra b\u00e0n x\u00e9t.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cNg\u00f4n quan ((1) Quan gi\u1eef nhi\u1ec7m v\u1ee5 can ng\u0103n, \u0111\u00e0n h\u1eb7c.1) l\u00e0 tai m\u1eaft c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. T\u1eeb ho\u00e0ng th\u00e2n, qu\u1ed1c th\u00edch cho \u0111\u1ebfn tr\u0103m quan, n\u1ebfu ai kh\u00f4ng gi\u1eef c\u00f4ng b\u1eb1ng, ph\u00e1p lu\u1eadt, ng\u00f4n quan \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eb7c t\u00e2u. Ta cho r\u1eb1ng vua c\u00f3 b\u1ec1 t\u00f4i n\u00f3i th\u1eb3ng, c\u0169ng nh\u01b0 cha c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi con bi\u1ebft can, t\u01b0\u1edfng n\u00ean n\u00f3i h\u1ebft m\u1ecdi \u0111i\u1ec1u, kh\u00f4ng gi\u1ea5u gi\u1ebfm \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ph\u1ee5 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u00e3 \u1ee7y th\u00e1c. N\u1ebfu v\u00ec s\u1ef1 can ng\u0103n m\u00e0 ph\u1ea3i t\u1ed9i th\u00ec c\u0169ng ch\u1eb3ng th\u1eb9n v\u1edbi Long B\u00e0ng v\u00e0 T\u1ef7 Can ((2) Long B\u00e0ng l\u00e0 trung th\u1ea7n c\u1ee7a H\u1ea1 Ki\u1ec7t. T\u1ef7 Can l\u00e0 trung th\u1ea7n c\u1ee7a Th\u01b0\u01a1ng Tr\u1ee5, hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u1ec1u t\u1eadn t\u1ee5y trong vi\u1ec7c can ng\u0103n nh\u00e0 vua.2) ng\u00e0y x\u01b0a. Ch\u1eb3ng d\u00e8 l\u0169 khoa \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f2n bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng khuy\u00ean can \u0111\u00f4i ch\u00fat, g\u1ea7n \u0111\u00e2y h\u00e8n nh\u00e1t, lu\u00f4n lu\u00f4n c\u00f3 \u00e1n v\u1ee1 ra ! Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec ch\u1ee9c ng\u00f4n quan c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ra ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00f3 danh kh\u00f4ng th\u1ef1c\u201d. \u0110\u1ebfn l\u00fac \u00e1n l\u00e0m xong, H\u1ed3 V\u0103n H\u1ea1 v\u00ec t\u1ed9i th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi th\u1ee3 thuy\u1ec1n, x\u1ebbo x\u00e9n c\u1ee7a kho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, tang v\u1eadt \u0111\u1ebfn h\u01a1n 3000 l\u1ea1ng, ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u00e9m ngay ; Tr\u1ea7n V\u0103n Hi\u1ec7u kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd xem x\u00e9t, c\u0169ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t v\u00e0o c\u00f4ng s\u1edf, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. C\u00e1c tu\u1ea7n tra khoa \u0111\u1ea1o c\u0169ng ph\u1ea3i ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh sung l\u00e0m Tham bi\u1ec7n tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f4ng s\u1edf V\u0169 kh\u1ed1. Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho c\u00f9ng v\u1edbi Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c Ho\u00e0ng V\u0103n L\u1ecbch li\u00ean danh k\u00fd chung v\u00e0o t\u1edd t\u1ea5u.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u01a1, \u0111\u1ed9i c\u00e1c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Cai \u0111\u1ed9i tr\u1eadt ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, th\u0103ng t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m ; ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt t\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m, th\u0103ng ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m ; \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, tr\u1eadt ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m, th\u0103ng t\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m, x\u1ebfp \u1edf d\u01b0\u1edbi b\u1eadc c\u00e1c qu\u00e2n dinh t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, c\u01a1 Qu\u1ea3ng Nam ; t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, c\u01a1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00e0 6 c\u01a1 T\u0129nh man ; t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, c\u01a1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh; t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean, c\u01a1 Ph\u00fa Y\u00ean ; t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a, c\u01a1 Kh\u00e1nh H\u00f2a, c\u01a1 H\u00f2a th\u1eafng ; t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, c\u01a1 B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 Thu\u1eadn ngh\u0129a T\u1ea3, H\u1eefu 2 c\u01a1 ; t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, c\u01a1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man ; t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, c\u01a1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, c\u01a1 H\u00e0 T\u0129nh ; t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, c\u01a1 An v\u0169 ; t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, c\u01a1 B\u1eafc thi\u1ec7n ; t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, c\u01a1 Hi\u1ec7u thu\u1eadn ; c\u00e1c t\u1ec9nh c\u00f3 T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1, Th\u1ee7y c\u01a1, \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7, \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh). Duy c\u00f3 c\u01a1 Tu\u1ea7n th\u00e0nh c\u1ee7a t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh kh\u00e1c v\u1edbi \u0111\u1ed9i l\u1ebb t\u1ebb \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t, \u0111\u1ed5i th\u1eb3ng l\u00e0m v\u1ec7 Qu\u1ea3ng d\u0169ng, ph\u1ea9m tr\u1eadt l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng \u0111\u1ec1u x\u1ebfp d\u01b0\u1edbi Ng\u0169 b\u1ea3o((1) Ng\u0169 b\u1ea3o trong Ng\u0169 qu\u00e2n, t\u1ee9c l\u00e0 Trung b\u1ea3o, Ti\u1ec1n b\u1ea3o, H\u1eadu b\u1ea3o, T\u1ea3 b\u1ea3o, H\u1eefu b\u1ea3o.1). Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i th\u0103ng cho ph\u1ee7 binh Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 cai \u0111\u1ed9i, ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c c\u01a1 \u0111\u1ed9i Nam tr\u00e1ng, Ngh\u0129a tr\u00e1ng, \u0110\u1ecbnh tr\u00e1ng, Ph\u00fa tr\u00e1ng, H\u00f2a tr\u00e1ng, Thu\u1eadn tr\u00e1ng, Tr\u1ecb tr\u00e1ng, B\u00ecnh tr\u00e1ng, ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u0169ng nh\u01b0 m\u1ecdi c\u01a1 \u0111\u1ed9i tr\u00ean.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, nay b\u1eaft tri\u1ec7t v\u1ec1, d\u00f9ng l\u00e0m quan d\u1ea1y h\u1ecdc. Cho th\u1ef1 Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea3o l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh, th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n<p>Truy t\u1eb7ng T\u01b0 v\u1ee5 Ho\u00e0ng S\u0129 Quang l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1. Quang, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111i theo qu\u00e2n th\u1ee9 L\u1ea1ng S\u01a1n, l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1eeb h\u00e0n, nh\u00e2n b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft. T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch truy th\u1ee5 ch\u1ee9c Ch\u1ee7 s\u1ef1 v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t t\u00ean g\u1ecdi cho Nam B\u1eafc tr\u1ef1c, T\u1ea3 H\u1eefu k\u1ef3 v\u00e0 Nam B\u1eafc k\u1ef3 (Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Nam Tr\u1ef1c ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 B\u1eafc Tr\u1ef1c ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 T\u1ea3 K\u1ef3 ; H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u1ebfn Thanh Hoa l\u00e0 H\u1eefu K\u1ef3 ; Bi\u00ean H\u00f2a \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Nam K\u1ef3 ; Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 B\u1eafc K\u1ef3).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTheo s\u1ef1 d\u00f2 x\u00e9t nhi\u1ec1u l\u1ea7n, th\u00ec th\u1ed5 ph\u1ec9 c\u00e1c t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 k\u1ebb h\u00f9ng tr\u01b0\u1edfng m\u00e0 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ngh\u1ecbch V\u00e2n l\u00e0m ch\u1ee7, ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c th\u00ec Ma S\u0129 Hu\u1ef3nh, Nguy\u1ec5n Do\u00e3n Cao, N\u00f4ng V\u0103n Nghi\u1ec7t, N\u00f4ng V\u0103n H\u1ea3i, N\u00f4ng \u0110\u00ecnh B\u00e0nh ; V\u1ecb Xuy\u00ean th\u00ec c\u00f3 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nga v\u00e0 con l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Kh\u00f4i, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Th\u1ecd, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Ng\u0169 c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Chi\u1ebfn, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nho, Ma T\u01b0\u1eddng Qu\u1ef3 ; \u0110\u1ea1i Man th\u00ec c\u00f3 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i v\u00e0 em l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Thi\u00eam, c\u00f9ng t\u00ean gi\u1eb7c Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111ang tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Chu ; L\u1ee5c Y\u00ean th\u00ec c\u00f3 L\u01b0u Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng, Ho\u00e0ng Trinh Tuy\u00ean, Ho\u00e0ng Kim Qu\u1ef9. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ec9 k\u1ec3 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a ki\u1ec7t hi\u1ec7t \u1edf trong b\u1ecdn gi\u1eb7c, c\u00f2n b\u1ecdn th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c kh\u00f4ng ra th\u00fa \u0111\u1ec3 theo \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u00e2y c\u00e1nh c\u1ee7a ch\u00fang. L\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Kinh ph\u1ea3i t\u1ed9i, tr\u1ed1n \u0111i c\u00e1c ch\u00e2u, l\u00e0m chim m\u1ed3i ch\u00f3 s\u0103n cho gi\u1eb7c. \u0110\u00e3 t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch hi\u1ec3u d\u1ee5 m\u00e0 ch\u00fang v\u1eabn m\u1ed9t m\u1ef1c ngoan ng\u1ea1nh m\u00ea mu\u1ed9i, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng t\u1ec9nh ng\u1ed9 h\u1ed1i c\u1ea3i, cho n\u00ean nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n m\u1ecdn kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng theo \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n nh\u1eefng \u0111\u1ed3 kh\u00ed gi\u1edbi ch\u00fang d\u00f9ng th\u00ec l\u1ea1i do th\u00f3i quen hung \u00e1c c\u1ee7a th\u1ed5 d\u00e2n : ph\u00e0m l\u00e0 trai tr\u00e1ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng, than v\u00e0 ch\u00ec, nh\u1eefng th\u1ee9 \u1ea5y h\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 nh\u1eefng v\u1eadt th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng h\u1eb1ng ng\u00e0y. \u0110\u1ebfn khi c\u1ea7n, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 tay ch\u00fang ch\u1ebf l\u1ea5y, d\u00f9ng r\u1ea5t d\u1ed3i d\u00e0o. Nh\u1eefng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea7n d\u00f9ng th\u00ec do \u0111\u1ea5t n\u00fai c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ed3ng c\u1ea5y, th\u00f3c l\u00faa do \u0111\u1ea5y c\u0169ng kh\u00e1 phong ph\u00fa. Ch\u00fang \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng \u0111e d\u1ecda nh\u00e2n d\u00e2n : ng\u01b0\u1eddi ch\u1ecbu \u00e9p theo th\u00ec ch\u00fang b\u1eaft cung \u1ee9ng \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tr\u1ed1n tr\u00e1nh th\u00ec ch\u00fang c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o qu\u00e2n d\u1ee5ng. T\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c nh\u01b0 th\u1ebf, m\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng nhi\u1ec1u ng\u00e1ch, l\u01b0\u01a1ng t\u1ea3i kh\u00f3 kh\u0103n, t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u1eadp h\u1ee3p binh d\u00f5ng cho h\u00f9ng h\u1eadu, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu, chia l\u00e0m 3 \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh : 1 \u0111\u01b0\u1eddng do V\u1ecb Xuy\u00ean, 1 \u0111\u01b0\u1eddng do L\u1ee5c Y\u00ean, 1 \u0111\u01b0\u1eddng do \u0110\u1ea1i Man, theo th\u1ee9 t\u1ef1 ti\u1ebfn ti\u1ec5u. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng t\u00f9y theo c\u01a1 nghi m\u00e0 l\u00e0m, khi\u1ebfn kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 lo ng\u1ea1i \u1edf sau, m\u1edbi mong \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u, ta \u0111\u00e3 r\u00f5 h\u1ebft. Duy c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u00ec qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf V\u1ecb Xuy\u00ean, \u0110\u1ea1i Man l\u00e9n xu\u1ed1ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. \u1ea5y l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, ch\u1edb n\u00ean \u0111\u1ec3 \u1edf ngo\u00e0i l\u00f2ng. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean m\u1ed9t phen \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, cho n\u00f3 kinh s\u1ee3. C\u00f2n vi\u1ec7c xin \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu, ti\u1ebfn th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a ch\u00fang th\u00ec \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 cho l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n t\u1eeb Nam Vang v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh m\u1edbi, \u0111em nh\u1eadt k\u1ef3 v\u1ec1 nh\u1eadn ch\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i m\u1edbi l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u00ecnh Xi\u00eam, ta r\u1ea5t h\u00e0i l\u00f2ng. Nay trao cho ch\u1ee9c Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n n\u00e0y, ch\u1eafc ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ee9ng v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5, c\u1ed1 l\u00ean, s\u1ebd th\u1ea5y c\u00f4ng ghi c\u1edd c\u00e2n th\u01b0\u1eddng, Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 cho con ch\u00e1u !\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 theo tin th\u00e1m b\u00e1o, th\u00ec \u1edf 2 b\u00ean c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ed5 C\u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u1ec1u x\u00e2y \u0111\u1ed3n, \u0111\u1eb7t s\u00fang l\u1edbn. L\u1ea1i \u1edf Ch\u00e2n B\u00f4n, \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng, \u0111\u00f3ng 3000 qu\u00e2n, \u0111\u1ecbnh m\u01b0u v\u00e0o c\u01b0\u1edbp. Ta hi\u1ec7n \u0111\u00e3 chia qu\u00e2n coi gi\u1eef nghi\u00eam c\u1ea9n (C\u1ed5 C\u00f4ng [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Koh_Kong\">Koh Kong<\/a>], Ch\u00e2n B\u00f4n [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Chanthaburi_(t%E1%BB%89nh)\">Chanthaburi<\/a>], \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean c\u00e1c tr\u1ea5n c\u1ee7a Xi\u00eam La).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb quan qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, thua \u0111au, ch\u1ea1y v\u1ec1, ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac t\u1ef1 c\u1ee9u m\u00ecnh ch\u01b0a xong, \u0111\u00e2u d\u00e1m l\u1ea1i toan g\u00e2y vi\u1ec7c ! V\u1ea3, xem nh\u01b0 vi\u1ec7c g\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Xi\u00eam l\u00e0 Ch\u1ea5t Tri tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, nh\u1eefng mu\u1ed1n x\u00e2m l\u1ea5n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p. M\u1edbi nghe th\u1ea5y qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn g\u1ea7n \u0111\u00e0n \u00e1p, li\u1ec1n b\u1eafn s\u00fang ra hi\u1ec7u, \u0111em nhau tr\u1ed1n v\u1ec1, kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1edf l\u1ea1i. Hu\u1ed1ng chi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u1edf v\u1ec1 T\u00e2y B\u1eafc, nay g\u1eb7p m\u00f9a h\u00e8, gi\u00f3 n\u1ed3m th\u1ed5i m\u1ea1nh, n\u1ebfu mu\u1ed1n th\u1eeba l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, v\u00e0o c\u01b0\u1edbp bi\u00ean gi\u1edbi, th\u00ec gi\u00f3 v\u00e0 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ti\u1ec7n, v\u01b0\u1ee3t sang sao \u0111\u01b0\u1ee3c ! L\u1eddi b\u00e1o c\u1ee7a th\u00e1m t\u1eed c\u00f3 l\u1ebd ch\u01b0a \u0111\u00fang. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng k\u1ec3 n\u00f3 c\u00f3 b\u1ee5ng gian t\u00e0 hay kh\u00f4ng, ch\u1ec9 x\u00e9t xem ta c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb ra sao th\u00f4i. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c lo li\u1ec7u ; ph\u00e0m c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00e0nh, \u0111\u1ed3n, lu\u1ef9, s\u1eeda ch\u1eefa cho b\u1ec1n v\u1eefng, qu\u00e2n l\u00ednh luy\u1ec7n t\u1eadp cho \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1nh m\u1ebd, thuy\u1ec1n b\u00e8, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi s\u1eafm s\u1eeda cho ch\u1ec9nh t\u1ec1 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp hi\u1ec7n nay. N\u1ebfu n\u00f3 kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ebfn th\u00ec ta c\u0169ng c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb, kh\u00f4ng lo. N\u1ebfu n\u00f3 g\u00e2y s\u1ef1 th\u00ec ta li\u1ec1n \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh m\u1ed9t phen, khi\u1ebfn n\u00f3 ph\u1ea3i kinh s\u1ee3 m\u00e3i m\u00e3i. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u01b0u k\u1ebf hay nh\u1ea5t. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00f4ng vi\u1ec7c qu\u00e2n d\u00e2n, c\u1ee9 chi\u1ebfu theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng m\u00e0 l\u00e0m, c\u1ed1t ph\u1ea3i tr\u1ea5n t\u0129nh \u0111\u1ec3 cho l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ph\u1ee5c, ch\u1eb3ng n\u00ean lu\u1ed1ng cu\u1ed1ng hoang mang, tr\u1edf th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u00fang !\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng : \u201cPh\u00e1i ng\u01b0\u1eddi lu\u1ed3n l\u1ecfi \u0111i ng\u1ea7m v\u00e0o \u0111\u1ea5t Xi\u00eam \u0111\u1ec3 do th\u00e1m, n\u1ebfu th\u1ea5y n\u00f3 c\u1eed \u0111\u1ed9ng g\u00ec, c\u1ed1t ph\u1ea3i bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i m\u1ed9t m\u1eb7t l\u00e0m s\u1edb phi t\u00e2u, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00f9y c\u01a1 ph\u00f2ng b\u1ecb\u201d. Sau \u0111\u00f3, M\u1ea1c H\u1eadu Di\u1ec7u t\u00ecnh nguy\u1ec7n xin \u0111i sang Xi\u00eam do th\u00e1m, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, b\u00e8n sai \u0111i.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n V\u0103n Trung v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u \u1edf Tuy\u00ean Quang t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTo\u00e1n gi\u1eb7c \u0110\u1ea1i Man \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 An Lang v\u00e0 x\u00e3 Vi S\u01a1n, do \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Ma Do\u00e3n \u0110\u00f4, Ma Do\u00e3n D\u01b0\u1ee1ng, Ma Do\u00e3n Kh\u00ea c\u00f9ng v\u1edbi Th\u1ed5 ty l\u00e0 Ma Do\u00e3n Th\u1ea3n \u0111em l\u00ednh d\u00f5ng, ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. Ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tan. To\u00e1n gi\u1eb7c L\u1ee5c Y\u00ean nghe n\u00f3i qu\u00e2n t\u1ec9nh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, c\u0169ng li\u1ec1n l\u00e9n tr\u1ed1n, kh\u00f4ng d\u00e1m qu\u1ea5y nhi\u1ec5u Thu Ch\u00e2u n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cXem t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ebf th\u00ec \u0111\u1ee7 bi\u1ebft n\u00f3 c\u0169ng kh\u00f4ng t\u00e0i gi\u1ecfi g\u00ec, duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 nay \u1ea9n mai hi\u1ec7n, l\u1ebbn l\u00fat b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng. \u0110\u00f3 l\u00e0 th\u00f3i quen c\u1ee7a Man, L\u1ea1o ! V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, li\u1ec7u t\u00ednh t\u00ecnh th\u1ebf, n\u1ebfu th\u1ef1c qu\u1ea3 \u0111\u00e3 y\u00ean l\u1eb7ng, th\u00ec n\u00ean li\u1ec7u \u0111\u1ec3 binh d\u00f5ng \u0111\u00f3ng l\u1ea1i v\u00e0 nghi\u00eam s\u1ee9c cho th\u1ed5 ty s\u1edf t\u1ea1i theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t, ph\u00f2ng gi\u1eef ng\u0103n ch\u1eb7n. R\u1ed3i theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf c\u0169, cung ch\u1ee9c. C\u00f2n Ma Do\u00e3n \u0110\u00f4, Ma Do\u00e3n D\u01b0\u1ee1ng, Ma Do\u00e3n Kh\u00ea \u0111\u1ec1u cho th\u0103ng th\u1ee5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ; Ma Do\u00e3n Th\u1ea3n, th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, v\u00e0 cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng b\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u0169 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ea5n s\u1edf \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh, c\u00f3 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam, l\u00e9n ra ngo\u00e0i l\u0169y tu\u1ea7n ti\u1ec5u, \u0111\u00e1nh thanh la, b\u1eafn s\u00fang. Quan qu\u00e2n \u1edf ph\u00f2ng t\u1ea5n \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u1ee3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1eaft, gi\u1eb7c ch\u1ea1y. Qu\u00e2n ta, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang \u0111\u1ea1n l\u1ea1c, b\u1ecb ch\u1ebft, 1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Sau, c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb ra th\u00fa, h\u1ecfi ra, ch\u00fang \u0111\u1ec1u n\u00f3i : \u0110\u00eam \u1ea5y h\u01a1n 300 t\u00ean H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u1eafc thu\u1eadn \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch v\u1edbi quan qu\u00e2n, ch\u00fang c\u00f3 1 t\u00ean b\u1ecb ch\u1ebft v\u00e0 h\u01a1n 20 t\u00ean b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef l\u1ea5y c\u00f4 th\u00e0nh th\u1ebf \u0111\u00e3 c\u00f9ng qu\u1eabn, c\u00f2n d\u00e1m \u0111\u00eam ra \u0111\u00e1nh thanh la, b\u1eafn s\u00fang, th\u1eadt \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! D\u1eabu b\u1ecb quan qu\u00e2n h\u1ecdp l\u1ea1i \u0111\u00e1nh b\u1eaft, li\u1ec1n r\u00fat ch\u1ea1y, chung quy c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. Song quan qu\u00e2n gi\u1eef t\u1ea5n s\u1edf \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ch\u00fang, ch\u1eb3ng b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o, m\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh m\u00ecnh, r\u1ed1t l\u1ea1i c\u00f3 ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Nh\u1eefng l\u1eddi cung chi\u00eau c\u1ee7a b\u1ecdn ra th\u00fa, bi\u1ebft \u0111\u00e2u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1eddi n\u00f3i cho m\u00ecnh vui tai ! T\u00f3m l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0m b\u1eb1ng c\u1ee9. V\u1eady nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng ban gi\u1eef t\u1ea5n s\u1edf l\u00e0 Tham t\u00e1n Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn v\u00e0 b\u1ecdn qu\u1ea3n v\u1ec7, h\u00e3y truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. T\u1eeb nay, \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf n\u00e0o c\u00f3 gi\u1eb7c l\u1ebbn ra, ph\u1ea3i n\u00ean ra s\u1ee9c b\u1eaft, ch\u00e9m k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1edb \u0111\u1ec3 m\u1ed9t \u0111\u1ee9a ch\u1ea1y tho\u00e1t. Nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng l\u1ea1i c\u1ee9 hoang mang lu\u1ed1ng cu\u1ed1ng d\u01b0\u1eddng \u1ea5y, \u0111\u1ec3 ch\u00fang \u0111i l\u1ea1i t\u1ef1 do, th\u00ec s\u1ebd ph\u1ea3i l\u1ed7i n\u1eb7ng. C\u00f2n gi\u1eb7c l\u00e9n ra \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf n\u00e0o, thu\u1ed9c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 tham t\u00e1n n\u00e0o coi qu\u1ea3n, c\u0169ng ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y cho r\u00f5 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t c\u00f4ng v\u00e0 t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 sai chi\u1ebfu theo s\u1ed1 voi tr\u1eadn do nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i \u0111i, v\u00e0 s\u1ed1 voi tr\u1eadn c\u1ee7a Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ed1 voi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a Xi\u00eam do Nam Vang \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 25 con \u0111\u1ee7 sung v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7. Sau khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i, s\u1ebd c\u1ea5p cho Gia \u0110\u1ecbnh 15 con, Bi\u00ean H\u00f2a 10 con, \u0111\u1eb7t l\u00e0m s\u1ed1 voi \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch c\u1ee7a hai t\u1ec9nh \u1ea5y ; c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a ngay v\u1ec1 Kinh. V\u00e0 li\u1ec7u tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ed1 thuy\u1ec1n do Kinh ph\u00e1i \u0111i, ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi bi\u1ec1n binh H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong ph\u00e1i \u0111i l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 v\u1edbi bi\u1ec1n binh hai v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5, D\u0169ng v\u00f5 c\u1ee7a B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, nh\u00e2n ti\u1ec7n ch\u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt v\u1ec1 n\u1ed9p. Khi \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn Kinh, c\u00e1c s\u00fang l\u1edbn v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n ch\u1edf theo c\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u01a1n 900 c\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cThu\u1ed1c s\u00fang l\u00e0 m\u00f3n r\u1ea5t c\u1ea7n d\u00f9ng cho trong qu\u00e2n, v\u1eabn phi\u1ec1n t\u1eeb Kinh ch\u1edf \u0111i, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i khinh su\u1ea5t cho \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n ch\u1edf v\u1ec1 nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! Ki\u1ebfn th\u1ee9c sao m\u00e0 th\u1ea5p k\u00e9m nh\u01b0 v\u1eady ! Vi\u1ec7c nh\u1ecf c\u00f2n th\u1ebf, vi\u1ec7c l\u1edbn l\u00e0m sao ? T\u1eeb nay c\u00e1c thuy\u1ec1n h\u1ec5 ti\u1ebfp t\u1ee5c ch\u1edf \u0111\u1ed3 v\u1eadt v\u1ec1 th\u00ec nh\u1eefng s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, m\u1edbi cho \u0111em v\u1ec1, m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t k\u00e8m c\u1ea3 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n. Duy c\u00f3 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang th\u00ec m\u1ed7i kh\u1ea9u l\u00e0 15 ph\u00e1t \u0111\u1ea1n k\u00e8m theo \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb l\u00fac \u0111i bi\u1ec3n m\u00e0 th\u00f4i\u201d. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng 2 v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5, D\u0169ng v\u00f5 \u0111i tr\u1eadn l\u00e2u ng\u00e0y, th\u01b0\u1edfng cho ngo\u1ea1i \u1ee7y su\u1ea5t \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan ti\u1ec1n, qu\u00e2n l\u00ednh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan, cho v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n Xu\u00e2n B\u1ea3ng, ng\u01b0\u1eddi t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, Ng\u00f4 S\u0129 An, ng\u01b0\u1eddi t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0111\u0103ng v\u0103n, b\u00ed m\u1eadt \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh th\u00e0nh Phi\u00ean An. H\u1ecd n\u00f3i nh\u1eefng vi\u1ec7c ch\u1ebf xe, \u0111\u00e0o ng\u00f2i, gi\u1ed1ng chuy\u1ec7n tr\u1ebb con, kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u n\u00e0o ! Vua ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng v\u00ec h\u1ecd c\u00f3 l\u00f2ng c\u0103m gi\u1eadn k\u1ebb th\u00f9, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha cho.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 H\u1eefu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, th\u1ef1 Th\u1ea7n s\u00e1ch Ti\u1ec1n dinh Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c Ngh\u1ec7 An v\u1ec1. Vua cho \u0111\u1ec1u theo ch\u1ee9c c\u0169 l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u01b0\u1edfng c\u00e1c quan qu\u00e2n \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng. Bi\u1ec1n binh c\u00f3 ai \u1ed1m \u0111au th\u00ec ph\u00e1i Th\u00e1i y l\u0129nh Qu\u1ea3ng s\u00e2m v\u00e0 T\u00e2y s\u00e2m trong kho t\u00f9y ch\u1ee9ng m\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb ; l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng \u0111\u1ed5i c\u1ea5p cho g\u1ea1o tr\u1eafng. Ai b\u1ec7nh n\u1eb7ng, mu\u1ed1n v\u1ec1 qu\u00ea c\u0169ng cho. Xu\u00e2n v\u00e0o l\u1ea1y. Vua \u00fay l\u1ea1o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i, tu\u1ed5i \u0111\u00e3 gi\u00e0, v\u00ec n\u01b0\u1edbc qu\u00ean nh\u1ecdc, tr\u00e8o \u0111\u00e8o, l\u1ed9i su\u1ed1i, x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, may \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 s\u1ef1, ta r\u1ea5t m\u1eebng v\u00e0 r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i. H\u00e3y cho ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1 nh\u00e0 an d\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u1ee3i sau \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1nh kh\u1ecfe, s\u1ebd l\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng t\u1edbi ch\u1ea7u\u201d.<\/p>\n<p>Sai 2 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, m\u1ed7i t\u1ec9nh l\u00e0m 2 c\u00e1i xe Th\u1ee7y h\u1ecfa c\u1ee9u t\u1ebf, ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng s\u1edf, luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang. (Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1eb7t \u1edf b\u00ean s\u00f4ng hai x\u00e3 Hoa An v\u00e0 T\u00e2n B\u00ecnh An ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1eb7t \u1edf b\u00ean s\u00f4ng x\u00e3 Th\u1ea1ch H\u00e3n).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3 kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n, ta th\u1ea5y d\u00e2n gian l\u00e0m \u0103n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba th\u00e3i, \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Ninh B\u00ecnh tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u1ec1u m\u1edf l\u00f2 x\u01b0\u1edfng \u0111\u00fac ti\u1ec1n \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i. C\u00f2n vi\u1ec7c thu\u00ea m\u01b0\u1edbn d\u00e2n phu l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u0169ng do c\u00e1c t\u1ec9nh qu\u1ea3n bi\u1ec7n. \u0110\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed1n cho t\u00e0i h\u00f3a l\u01b0u th\u00f4ng, d\u00e2n ta c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean vui l\u1ee3i \u00edch. Nay H\u01b0ng Y\u00ean, Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n, d\u00e2n trong h\u1ea1t v\u1ed1n kh\u00f4ng quen l\u00e0m ; v\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, kh\u00f4ng th\u00edch \u0111i l\u00e0m. N\u1ebfu qu\u1ea3 nh\u01b0 l\u1eddi \u1ea5y, th\u00ec ra c\u00e1i b\u1ea3n \u00fd ta mu\u1ed1n cho k\u1ebb d\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, nh\u00e2n d\u00e2n sung t\u00fac, ch\u1eb3ng h\u00f3a c\u00f3 danh, kh\u00f4ng th\u1ef1c hay sao ? V\u1eady ra l\u1ec7nh cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 N\u1ed9i, \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, x\u00e9t k\u1ef9 trong s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thu\u00ea v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00fac ti\u1ec1n xem ng\u01b0\u1eddi t\u1ec9nh n\u00e0o nhi\u1ec1u th\u00ec cho \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169, d\u00e2n phu t\u1ec9nh n\u00e0o kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m th\u00ec b\u1ecf c\u00e1i t\u00ean l\u00f2 \u0111i. C\u00f2n 2 l\u00f2 c\u0169 c\u1ee7a H\u00e0 N\u1ed9i, cho \u0111\u1eb7t th\u00eam 2 l\u00f2 n\u1eefa, theo l\u1ec7, ph\u00e1t ti\u1ec1n l\u00e0m th\u00eam, \u0111\u1ec3 d\u00e2n ngh\u00e8o c\u00f3 ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd\u201d.<\/p>\n<p>Sai V\u0169 l\u00e2m H\u1eefu d\u1ef1c th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh ki\u00eam coi qu\u1ea3n Hoa danh s\u00e1ch v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp th\u00e0nh Quang H\u00f3a, \u0111\u1ed3n T\u00e2y Hoa \u1edf t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc kia, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh b\u00e0n r\u1eb1ng, t\u1ec9nh h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Nam Vang c\u00f3 c\u00e1i c\u1ea7u T\u00e2y Hoa v\u00e0 \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a r\u1ea5t l\u00e0 xung y\u1ebfu. N\u00ean xin \u0111\u1eb7t m\u1ed9t t\u1ea5n s\u1edf \u1edf c\u1ea7u T\u00e2y Hoa v\u00e0 \u0111\u1eafp m\u1ed9t th\u00e0nh \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u1ea1o Quang H\u00f3a, l\u1ea5y qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 nghi\u00eam vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, quan t\u1ec9nh chi\u1ebfu theo \u0111\u1ecba th\u1ebf, v\u00e1t d\u00e2n x\u00e2y \u0111\u1eafp, v\u1ebd th\u00e0nh \u0111\u1ed3 b\u1ea3n d\u00e2ng l\u00ean. (T\u1ea5n s\u1edf T\u00e2y Hoa \u1edf b\u00ean \u0111\u00f4ng c\u1ea7u T\u00e2y Hoa, tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t tr\u00f4ng ra c\u1ea7u, \u0111\u1eb1ng sau d\u1ef1a v\u00e0o r\u1eebng, t\u1ea5n s\u1edf \u0111\u1eafp cao 5 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ch\u00e2n d\u00e0y 8 th\u01b0\u1edbc, h\u00e0o s\u00e2u 3 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 7 th\u01b0\u1edbc, d\u00e0i 100 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u1eeda r\u1ed9ng 6 th\u01b0\u1edbc. Th\u00e0nh \u0111\u1ea5t Quang H\u00f3a \u1edf th\u1ee7 s\u1edf, m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 s\u00f4ng l\u1edbn, b\u00ean t\u1ea3 g\u1ea7n ng\u00f2i d\u00e0i, b\u00ean h\u1eefu d\u1ef1a v\u00e0o r\u1eebng, th\u00e0nh cao 7 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, ch\u00e2n d\u00e0y 1 tr\u01b0\u1ee3ng, h\u00e0o r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 6, 7 th\u01b0\u1edbc, 4 m\u1eb7t \u0111\u1ec1u d\u00e0i 41 tr\u01b0\u1ee3ng 9 th\u01b0\u1edbc, 4 c\u1eeda th\u00e0nh \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng 6 th\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>Vua y cho l\u00e0m, \u0111\u1eb7t t\u00ean T\u00e2y Hoa \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea5n l\u00e0 \u0111\u1ed3n T\u00e2y Hoa, Quang H\u00f3a th\u1ee7 l\u00e0 th\u00e0nh Quang H\u00f3a ; th\u01b0\u1edfng cho d\u00e2n phu \u0111\u00e0o \u0111\u1eafp 1300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c \u1ea5n quan \u1edf B\u1ed9, C\u00e1c ph\u00ea ph\u1ee5ng D\u1ee5, Ch\u1ec9 (ph\u00e0m nh\u1eefng D\u1ee5 ri\u00eang, Ch\u1ec9 ri\u00eang t\u1eeb ch\u1eef ni\u00ean hi\u1ec7u \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi nh\u1eefng ch\u1eef b\u1ea7y t\u00f4i t\u00ean m\u1ed7 ph\u1ee5ng t\u1ea5u, t\u1eadp t\u1ea5u v\u00e0 s\u00e1ch \u0111\u1ec1, t\u1eeb nh\u1eefng ch\u1eef ng\u00e0y th\u00e1ng \u0111\u1ebfn th\u1ea7n m\u1ed7 k\u00ednh v\u00e2ng, c\u00e1c \u1ea5n quan v\u1eabn ph\u1ea3i t\u1ef1 tay vi\u1ebft, c\u00f2n to\u00e0n b\u00e0i D\u1ee5, Ch\u1ec9 th\u00ec b\u1ea3o c\u00e1c vi\u00ean t\u00e1 nh\u1ecb, th\u1ee7 l\u0129nh vi\u1ebft thay).<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Thanh Hoa t\u00e2u xin sai v\u00e1t c\u00e1c bi\u1ec1n binh x\u00e2y \u0111\u1eafp b\u1edd h\u00e0o t\u1ec9nh th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i th\u00e0nh tr\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 ph\u00f2ng gi\u1eef, m\u00e0 bi\u1ec1n binh m\u1edbi theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u1ec1, v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 vai, h\u00e1 n\u00ean l\u1ea1i sai l\u00e0m vi\u1ec7c m\u1ec7t s\u1ee9c ? V\u1eady cho \u0111\u00ecnh ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed9i B\u1eafc d\u0169ng t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh. Tuy\u1ec3n l\u1ea5y \u1edf th\u00f4n Ph\u00fa M\u1eabn (Ph\u00fa M\u1eabn thu\u1ed9c huy\u1ec7n Y\u00ean Phong, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 d\u00e2n bi\u1ec7t n\u1ea1p v\u1ec1 thu\u1ebf gang, sau cho r\u1eb1ng Ph\u00fa M\u1eabn kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i s\u1ea3n gang, n\u00ean b\u1eaft v\u1ec1 d\u00e2n, ra l\u00ednh) 50 l\u00ednh sung v\u00e0o. Chu\u1ea9n cho ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng theo l\u1ec7 tuy\u1ec3n l\u00ednh H\u1eadu qu\u00e2n.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam l\u1ea1i d\u1ecbch l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf 2 kho s\u00fang \u0111\u1ea1n (b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i kho 1 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i kho 6 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 tr\u1ea5n, v\u00f5 c\u00f3 tr\u1ea5n th\u1ee7, v\u0103n c\u00f3 hi\u1ec7p tr\u1ea5n, tham hi\u1ec7p, ph\u00e0m nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111\u1ec1u c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c m\u00e0 l\u00e0m. Nay \u0111\u00e3 chia \u0111\u1eb7t c\u00e1c t\u1ec9nh, \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7, b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, l\u00e3nh binh m\u1ecdi ch\u1ee9c. V\u1ea3, \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 \u0111\u1ea1i vi\u00ean \u0111\u00e3 coi qu\u1ea3n c\u1ea3 m\u1ecdi vi\u1ec7c th\u00ec t\u1eeb b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nghe theo. N\u1ebfu t\u1ec9nh n\u00e0o ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh, th\u00ec quan ch\u1ee9c kh\u00f4ng xa c\u00e1ch nhau m\u1ea5y, m\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u0169ng kh\u00f4ng h\u01a1n k\u00e9m nhau bao nhi\u00eau, th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u00f9y vi\u1ec7c tham b\u00e1c ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u1edbi mong \u1ed5n th\u1ecfa n\u00ean vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : Tr\u1eeb 15 t\u1ec9nh (Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, An Giang, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, L\u1ea1ng S\u01a1n) c\u00f3 t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7 coi qu\u1ea3n, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00e0n n\u1eefa, c\u00f2n 15 t\u1ec9nh (Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a, Bi\u00ean H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, H\u00e0 Ti\u00ean, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng) ho\u1eb7c \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c b\u1ed1, \u00e1n chuy\u00ean l\u00e0m, ho\u1eb7c d\u00f9ng b\u1ed1, \u00e1n th\u1ef1 l\u00fd v\u00e0 h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n v\u1ee5 tu\u1ea7n ph\u1ee7, ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ec9nh nh\u01b0 chi ph\u00e1t ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, tra x\u00e9t v\u0103n \u00e1n, ch\u1ecdn c\u1ea5t v\u0103n ch\u1ee9c ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 m\u1ecdi vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec b\u1ed1, \u00e1n \u0111\u1ec1u c\u1ee9 theo ch\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u00e3nh binh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch v\u00e0 l\u00e0m cho th\u00e0nh t\u1ef1u. C\u00f2n vi\u1ec7c ch\u1ecdn c\u1ea5t ch\u1ee9c quan v\u00f5 v\u00e0 sai ph\u00e1i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n c\u1ea7m ph\u00f2ng, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c qu\u00e2n th\u00ec chu\u1ea9n cho l\u00e3nh binh ho\u1eb7c ph\u00f3 l\u00e3nh binh ph\u1ea3i c\u00f9ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh v\u1edbi b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t. Vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean t\u00e2u th\u00ec cho li\u00ean danh c\u00f9ng k\u00fd v\u00e0o t\u1edd t\u1ea5u. V\u0103n v\u00f5 c\u00f9ng gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau, g\u00f3p nhi\u1ec1u tr\u00ed kh\u00f4n m\u00e0 l\u00e0m n\u00ean vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Sai H\u1eefu tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng, Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n, \u0111em theo vi\u00ean d\u1ecbch v\u00e0 c\u00e1c nha thu\u1ed9c c\u00e1c B\u1ed9, c\u00e1c T\u1ef1 ra H\u00e0 N\u1ed9i, c\u1ee9 quan t\u1ec9nh, v\u00e1t l\u1ea5y 30000 quan ti\u1ec1n kho. Ph\u00e0m d\u00e2n gian c\u00f3 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u1ee9 h\u00e0ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u1eadt g\u00ec m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 kh\u00e9o hay v\u1ee5ng, \u0111\u1eaft hay r\u1ebb, \u0111\u1ec1u mua theo gi\u00e1 th\u1ecfa thu\u1eadn, c\u1ed1t cho \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, chu\u1ea9n cho m\u1ed7i th\u00e1ng 2 l\u1ea7n b\u00e1o v\u1ec1 B\u1ed9. C\u00f2n nh\u1eefng th\u1ee9 g\u00ec n\u00ean \u0111\u1ec7 v\u1ec1 Kinh hay n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ea1i t\u1ec9nh th\u00ec \u0111\u1ee3i c\u00f4ng v\u0103n c\u1ee7a B\u1ed9 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, s\u1ebd tu\u00e2n l\u00e0m.<\/p>\n<p>Khi Di\u1ec5n v\u00e0o b\u1ec7 t\u1eeb, vua v\u1eddi \u0111\u1ebfn, b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i, tu\u1ed5i gi\u00e0, l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ea7m l\u1ee1, ta v\u1eabn che ch\u1edf tha th\u1ee9, duy ch\u1ec9 l\u1ef1a l\u1ea5y c\u00e1i n\u1ebft thanh li\u00eam m\u00e0 th\u00f4i. Chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y c\u1ed1t l\u00e0m cho d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9 \u0111\u1ecdng h\u00e0ng h\u00f3a, n\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ed3 th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng, \u0111\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u00e1p l\u1ea1i \u0111\u00f4i ch\u00fat \u01a1n n\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu ch\u1eb3ng v\u1eady th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta ai c\u00f3 hai l\u1ea7n 60 tu\u1ed5i \u01b0 ? Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn !\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc H\u00e0i, \u0111i kh\u00e1m \u0111\u00ea \u0110\u00f4ng Ng\u00e0n, \u0111\u01b0\u1eddng qua Long T\u1eedu, b\u1ed7ng g\u1eb7p b\u1ecdn gi\u1eb7c x\u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh : nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u ho\u1eb7c ch\u1ebft, ho\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. H\u00e0i l\u00f9i v\u00e0o l\u00e0ng \u0110\u00f4ng X\u00e1. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng \u1ea5y \u0111\u00f3ng c\u1ed5ng l\u00e0ng kh\u00f4ng cho v\u00e0o, n\u00ean H\u00e0i b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft (Long T\u1eedu, \u0110\u00f4ng X\u00e1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean l\u00e0ng).<\/p>\n<p>Vua nghe tin, l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u tra t\u1ea1i ch\u1ed7 v\u00e0 l\u00f9ng b\u1eaft l\u0169 gi\u1eb7c. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng H\u00e0i l\u00e0 quan m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c vua ch\u1ecdn d\u00f9ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, v\u1eady gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n v\u00e0 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 c\u00e2y g\u1ea5m T\u1ed1ng. Sau \u0111\u00f3, Ph\u1ed5 sai thu\u1ed9c h\u1ea1 d\u00f2 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng c\u1eeda kh\u00f4ng cho qu\u00e2n quan v\u00e0o l\u00e0ng c\u1ed9ng h\u01a1n 20 t\u00ean, \u0111\u1ec1u gi\u1ebft \u0111i v\u00e0 10 t\u00ean l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb bi\u1ebft r\u00f5 m\u00e0 v\u1eabn ch\u1ee9a ch\u1ea5p gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i l\u01b0u, nh\u01b0ng chu\u1ea9n y b\u1eaft t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Nh\u1eefng ch\u1ee9c d\u1ecbch \u0111i b\u1eaft t\u1ed9i ph\u1ea1m \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 70 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u. Ph\u1ed5 c\u0169ng b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, v\u00e0 h\u1eb9n k\u1ef3 h\u1ea1n ph\u1ea3i nghi\u00eam n\u00e3 cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 \u0110o\u00e0n Danh L\u1ea1i c\u00f2n \u0111ang tr\u1ed1n (Danh l\u1ea1i t\u1ee9c Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1eadn, ng\u01b0\u1eddi H\u01b0ng Y\u00ean).<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec7u b\u1ed5 : B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc An l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa ; Th\u1ecb lang V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed l\u00e0m Lang trung V\u0169 kh\u1ed1, cho c\u00f9ng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00f4ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng V\u0169 kh\u1ed1 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Cho vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 B\u00f9i Nguy\u00ean Th\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n<p>\u0110\u00fac 4 c\u1ed7 Xung ti\u00eau \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 2 c\u1ed7 h\u1ea1ng t\u1ed1t \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u201cTh\u1ea7n uy ph\u00e1 \u0111\u1ecbch Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d, 2 c\u1ed7 h\u1ea1ng v\u1eeba \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u201cTh\u1ea7n uy ph\u00e1 \u0111\u1ecbch \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n theo ch\u1ec9 d\u1ee5, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Gi\u00e1m th\u00e0nh, \u0111i xem x\u00e9t t\u00ecnh th\u1ebf th\u00e0nh t\u1ec9nh, b\u00e0n t\u00ednh x\u00e2y \u0111\u1eafp l\u1ea1i, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cB\u1ed1n chung quanh th\u00e0nh h\u01a1n 600 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00eda t\u00e2y nam g\u1ea7n n\u00fai, ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc tr\u00f4ng xu\u1ed1ng s\u00f4ng. \u1edf trong th\u00e0nh, ph\u00eda t\u00e2y nam tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u1ed3 ao, \u0111\u1ecba th\u1ebf nghi\u00eang d\u1ed1c, ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc h\u01a1i b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, h\u00e0nh cung, dinh th\u1ef1, tr\u1ea1i l\u00ednh, nh\u00e0 t\u00f9 \u0111\u1ec1u l\u00e0m \u1edf \u0111\u1ea5y. N\u1ebfu r\u00fat h\u1eb9p m\u00e9 \u0111\u00f4ng b\u1eafc th\u00ec b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u c\u00f4ng s\u1ee9c. \u0110\u1ea1i th\u1ebf th\u00e0nh c\u0169 \u1edf g\u1ea7n c\u00e1c n\u00fai, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1edd \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu b\u1ecf 2 n\u00fai B\u1ea1ch M\u00e3 (t\u00ean c\u0169 l\u00e0 n\u00fai L\u1ed9c M\u00e3) v\u00e0 Pha Long (t\u00ean c\u0169 l\u00e0 n\u00fai T\u00f2a Th\u1ea1ch) th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean. Thi\u1ebft ngh\u0129 : n\u00ean r\u00fat h\u1eb9p m\u00e9 t\u00e2y nam, nh\u00e2n 2 n\u00fai \u1ea5y \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm \u01b0u th\u1ebf. N\u1ed9i t\u00e2m c\u1ee7a th\u00e0nh t\u1eeb b\u1eafc \u0111\u1ebfn nam d\u00e0i 163 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc, gi\u1ea3m b\u1edbt l\u00e0m 92 tr\u01b0\u1ee3ng ; t\u1eeb \u0111\u00f4ng sang t\u00e2y d\u00e0i 164 tr\u01b0\u1ee3ng 9 th\u01b0\u1edbc, gi\u1ea3m b\u1edbt l\u00e0m 100 tr\u01b0\u1ee3ng. R\u1ed3i \u1edf m\u00e9 t\u00e2y nam, \u0111\u00f4ng nam, thi\u00ean v\u1ec1 m\u00e9 t\u00e2y m\u1ed9t n\u1eeda, \u0111\u1eafp bao l\u1ea5y 2 n\u00fai, l\u00e0m nh\u01b0 h\u00ecnh qu\u1ea3 b\u1ea7u, tr\u00ean x\u00e2y ph\u00e1o \u0111\u00e0i. T\u00e2y b\u1eafc, \u0111\u00f4ng b\u1eafc c\u0169ng x\u00e2y ph\u00e1o \u0111\u00e0i. \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e0o h\u00e0o \u0111\u1ec3 ng\u0103n gi\u1eef. Ngo\u00e0i c\u1eeda t\u00e2y c\u00f3 \u0111\u1ec1n x\u00e3 t\u1eafc, ng\u01b0\u1eddi ng\u1ef1a l\u1ea1i c\u0169ng \u00edt, n\u00ean b\u1ecf b\u1edbt c\u1eeda \u1ea5y. C\u00f2n h\u00e0nh cung, kho t\u00e0ng, dinh th\u1ef1, tr\u1ea1i l\u00ednh, xin t\u00f9y theo ph\u01b0\u01a1ng v\u1ecb m\u00e0 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u. Sau \u0111\u00f3 v\u00ec nh\u00e2n c\u00f4ng, v\u1eadt li\u1ec7u kh\u00f3 kh\u0103n, l\u1ea1i th\u00f4i kh\u00f4ng l\u00e0m.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh, Tr\u1ea7n \u0110\u00ecnh Di, ch\u1ebft. Di tr\u01b0\u1edbc \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u00e1i Nguy\u00ean, c\u00f3 Ch\u1ec9 cho r\u00fat v\u1ec1, nh\u00e2n v\u00ec s\u01a1n lam ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed, b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft. Chu\u1ea9n cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i. D\u00f9ng V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5, dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n Ngh\u1ecb sung L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng, ch\u1ebft, T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o Qu\u1ea3ng \u0111i \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 d\u1eabu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, nh\u01b0ng m\u00e0 x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u1ed1m ch\u1ebft \u1edf trong qu\u00e2n, k\u1ec3 c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 t\u00ean, tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n ghi gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c c\u1ea3, r\u1ed3i chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 : B\u1ed1 ch\u00ednh th\u1ef1 h\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, \u0111i B\u1ed1 ch\u00ednh L\u1ea1ng S\u01a1n, th\u1ef1 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh ; th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 T\u0129nh,<\/p>\n<p>L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c, \u0111i th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7. Th\u0103ng \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh, Cao H\u1eefu D\u1ef1c, l\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh ; Th\u1ecb \u0111\u1ed9c, c\u00f3 Ch\u1ec9 th\u0103ng th\u1ef1 Lang trung, Mai Th\u0103ng \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111i th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng [v\u1edbi Cao H\u1eefu D\u1ef1c] c\u00f9ng h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng tu\u1ea7n ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An cung ch\u1ee9c, Tham t\u00e1n V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb v\u1ec1 Kinh. L\u0169 Quang C\u1ef1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201c4 huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng Uy\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng Lang, H\u1ea1 Lang v\u00e0 Th\u1ea1ch L\u00e2m thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng, trong c\u00f3 37 th\u00f4n x\u00e3 t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i, theo l\u0169 Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh, Ma Ng\u1ecdc L\u00fd ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i l\u0169 gi\u1eb7c g\u00e2y bi\u1ebfn, gi\u1eef y\u00ean to\u00e0n c\u00f5i. \u0110\u1ebfn khi quan qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u ph\u1ec9 th\u00ec h\u1ecd l\u1ea1i tham gia \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao. Nay h\u1ecd t\u00ecnh nguy\u1ec7n chi\u1ebfu s\u1ed1 \u0111inh, l\u1eadp th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169 ; l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, l\u00fac v\u00f4 s\u1ef1 th\u00ec v\u1ec1 l\u00e0ng l\u00e0m \u0103n, nh\u01b0ng xin x\u00f3a b\u1ecf ng\u1ea1ch l\u00ednh cho h\u1ecd (37 x\u00e3 th\u00f4n, s\u1ed1 \u0111inh 1.170 ng\u01b0\u1eddi, theo l\u1ec7 ph\u1ea3i ra l\u00e0m l\u00ednh t\u1ec9nh 132 ng\u01b0\u1eddi) ; c\u00f2n thu\u1ebf th\u00e2n, xin n\u1ed9p nh\u01b0 l\u1ec7. V\u1ea3, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u h\u1ecd xin tuy kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec7, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, c\u0169ng ch\u1eb3ng n\u00ean c\u00e2u ch\u1ea5p l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. V\u1eady thi\u1ebft ngh\u0129 n\u00ean nh\u00e2n \u0111\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u1eefng k\u1ebb tr\u1ed5 s\u1ee9c trung th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cS\u1ed1 ng\u1ea1ch qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n v\u1ed1n c\u00f3 quy ch\u1ebf \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, h\u00e1 n\u00ean v\u1ed9i nghe l\u1eddi h\u1ecd m\u00e0 khinh su\u1ea5t thay \u0111\u1ed5i ? Nh\u01b0ng ngh\u0129 c\u00e1c d\u00e2n x\u00e3 \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd v\u1eabn ra s\u1ee9c v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u00ec c\u00fai theo l\u1eddi xin c\u0169ng ch\u1eb3ng sao ! \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng h\u1ecd bi\u1ebft c\u0103m ph\u1eabn k\u1ebb th\u00f9 chung. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho l\u0169 quan t\u1ec9nh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n l\u1eadp t\u1ee9c x\u00e9t xem s\u1ed1 qu\u00e2n d\u00e2n hi\u1ec7n t\u1ea1i, d\u1ed3n th\u00e0nh c\u01a1, \u0111\u1ed9i, h\u1ea1n m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, c\u01a1 500 ng\u01b0\u1eddi, cho t\u1ef1 \u00fd c\u00f9ng nhau ch\u1ecdn b\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n suy t\u00f4n k\u00ednh ph\u1ee5c, \u0111\u1eb7t l\u00e0m ngo\u1ea1i \u1ee7y su\u1ea5t c\u01a1 v\u00e0 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, khi\u1ebfn cho cai qu\u1ea3n l\u1eabn nhau\u201d. Quan t\u1ec9nh l\u1ea1i xin trong d\u00e2n 2 x\u00e3 \u1ea5y th\u00eam nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, d\u1ed3n l\u00e0m 3 c\u01a1, m\u1ed7i c\u01a1 \u0111\u1ec1u 10 \u0111\u1ed9i. Vua y cho. L\u0169 Quang C\u1ef1 t\u1eeb Cao B\u1eb1ng v\u1ec1, c\u00f3 quy\u1ec1n sai Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c An thu\u1eadn nh\u1ecb c\u01a1 l\u00e0 Phan Tr\u00ed \u1ef7 l\u00eca b\u1ecf h\u00e0ng ng\u0169, b\u00e8n ch\u00e9m tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i sau m\u1edbi \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u1ef7 \u0111i t\u00f2ng chinh, c\u00e1o b\u1ec7nh, ch\u00f9n l\u1ea1i \u0111i sau, \u0111\u1ebfn nay l\u1ea1i t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1ecf h\u00e0ng ng\u0169, cho n\u00ean ch\u00e9m \u0111\u1ec3 r\u0103n quan qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed9i \u1ef7 v\u1eabn \u0111\u00e0nh \u0111\u00e1ng gi\u1ebft, nh\u01b0ng l\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n kh\u00e1c v\u1edbi l\u00fac ra tr\u1eadn, sao ch\u1eb3ng t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 v\u1ed9i \u0111em ch\u00e9m. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i ph\u1ee7 V\u1ecbnh Tham, t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0m ph\u1ee7 Khai Bi\u00ean, v\u00e0 ph\u1ee7 C\u1ea7n B\u1ed9t l\u00e0m ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Cai \u0111\u1ed9i quy\u1ec1n su\u1ea5t c\u01a1 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Hi l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh, sung ch\u1ee9c An ph\u1ee7 s\u1ee9 \u1edf 2 ph\u1ee7 Khai Bi\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean (Hi tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tri huy\u1ec7n, c\u00f3 t\u1ed9i, ph\u1ea3i c\u00e1ch. G\u1eb7p l\u00fac Nam K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c, Hi t\u1eadp h\u1ee3p h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m cai \u0111\u1ed9i, quy\u1ec1n sung su\u1ea5t c\u01a1). \u0110\u1ea5t 2 ph\u1ee7 n\u00e0y \u1edf ven bi\u1ec3n, ph\u00eda \u0111\u00f4ng v\u00e0 ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Nam Vang, Ph\u1ee7 L\u1eadt, Khai Bi\u00ean, ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc gi\u00e1p gi\u1edbi tr\u1ea5n C\u1ed5 C\u00f4ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam La, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ec1u th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u0129nh ch\u1ee9c B\u1ea3o h\u1ed9 Ch\u00e2n L\u1ea1p, \u0111em hai ph\u1ee7 \u1ea5y t\u01b0 giao cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. Ch\u1ea5n nh\u1eadn d\u00e2ng t\u1eadp t\u1ea5u th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n, tr\u01b0\u1edbc \u1edf 2 ph\u1ee7, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, An Giang. Sau b\u1ecb quan qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh l\u00f9i, ch\u00fang c\u0169ng do hai ph\u1ee7 \u1ea5y, tr\u1ed1n \u0111i. Xem \u0111\u00f3 th\u00ec bi\u1ebft 2 ph\u1ee7 \u1ea5y th\u1ef1c l\u00e0 c\u00e1i h\u00e0ng r\u00e0o c\u1ee7a H\u00e0 Ti\u00ean, m\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean l\u1ea1i l\u00e0 c\u00e1i b\u00ecnh phong c\u1ee7a 3 t\u1ec9nh An Giang, V\u0129nh Long v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng. V\u1eady ph\u1ea3i c\u00f3 3000 bi\u1ec1n binh, v\u00e0i ch\u1ee5c chi\u1ebfn thuy\u1ec1n, theo t\u1ec9nh \u0111\u00f3ng gi\u1eef. L\u1ea1i, \u1edf 2 ph\u1ee7 \u1ea5y, t\u00ecm \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, chia qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7 c\u1ea3 tr\u00ean b\u1ed9 l\u1eabn m\u1eb7t th\u1ee7y. G\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, ch\u1eb3ng nh\u1eefng 2 ph\u1ee7 \u1ea5y \u0111\u00e3 c\u00f3 nghi\u00eam ph\u00f2ng, m\u00e0 Nam Vang, Ph\u1ee7 L\u1eadt c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng binh \u1edf t\u1ec9nh l\u00e0m th\u1ebf \u1ef7 gi\u1ed1c th\u00ec, bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef y\u00ean, kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t qu\u00e2n ph\u00f2ng gi\u1eef, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5, b\u1ea3o li\u1ec7u \u0111\u1ec3 binh d\u00f5ng d\u1eabu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u1ed1 3000, nh\u01b0ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 2000 c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn khi\u1ebfn. Duy 2 ph\u1ee7 \u1ea5y li\u1ec1n \u0111\u1ea5t v\u1edbi Xi\u00eam, l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i r\u1ea5t tr\u1ecdng y\u1ebfu. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ecdp b\u00e0n v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng : ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ecba th\u1ebf xung y\u1ebfu, x\u00e2y \u0111\u1eafp \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, li\u1ec7u v\u00e1t qu\u00e2n Phi\u00ean \u0111\u00f3ng gi\u1eef. C\u00f2n nh\u1eefng An ph\u1ee7 quan Phi\u00ean tr\u01b0\u1edbc, cho v\u1eabn c\u1ee9 qu\u1ea3n su\u1ea5t nh\u01b0 c\u0169, r\u1ed3i s\u1ebd li\u1ec7u ban th\u00eam quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, khi\u1ebfn cho h\u1ecd bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch ph\u1ea5n kh\u1edfi. N\u1ebfu An ph\u1ee7 n\u00e0o kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c th\u00ec ch\u1ecdn nh\u1eefng \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1ecfi giang trong n\u01b0\u1edbc \u1ea5y sung b\u1ed5 v\u00e0o. L\u1ea1i d\u00f9ng Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Hi sung ch\u1ee9c An ph\u1ee7 s\u1ee9 coi qu\u1ea3n 2 ph\u1ee7, \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean ; li\u1ec7u c\u1ea5p cho 200, 300 binh d\u00f5ng l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng xem x\u00e9t coi qu\u1ea3n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f3 m\u1eb7c m\u1ed9t m\u00ecnh Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n. Ph\u00e0m m\u1ecdi c\u01a1 nghi ph\u00f2ng th\u1ee7 n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u1ec1u c\u1ea7n ph\u1ea3i qu\u00e1n xuy\u1ebfn t\u00ednh k\u1ef9 cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i \u0111\u1ebfn \u1ed5n th\u1ecfa ho\u00e0n thi\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ec9nh tho\u1ea3ng Thu Ch\u00e2u v\u00e0 \u0110\u1ea1i Man \u0111\u1ec1u b\u00e1o c\u00f3 gi\u1eb7c tr\u00e0n xu\u1ed1ng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1ec9 nghe b\u00f3ng gi\u00f3 m\u00e0 ho\u1ea3ng s\u1ee3. B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n V\u0103n Trung v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u m\u1edbi \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u01b0a bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 hoang mang \u0111\u00f4i ch\u00fat. Nh\u1ea5t nh\u1ea5t t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u00f3i nh\u00e0m kh\u00f4ng ti\u1ec7n\u201d. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u00edch x\u00e1c th\u00ec ch\u1ec9 \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Ph\u00f9 Loan c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u01b0\u1edbc h\u01a1n 200 t\u00ean, li\u1ec1n ph\u00e1i V\u1ec7 \u00fay H\u1eefu v\u1ec7, dinh Tuy\u1ec3n phong l\u00e0 T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n \u0111em 600 binh d\u00f5ng \u0111i \u0111\u1ebfn Thu Ch\u00e2u ph\u00f2ng ng\u1eeba ng\u0103n ch\u1eb7n. Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u00e3 do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u1ef5, c\u0169ng \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u b\u00e0y l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c th\u00e2n l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, 2 l\u1ea7n \u0111em qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh h\u01b0 th\u1ef1c c\u1ee7a gi\u1eb7c. L\u0169 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung l\u00e0 b\u1ed1, \u00e1n \u1edf ki\u00eam h\u1ea1t, b\u1ed5n ph\u1eadn \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i nghe theo. N\u1ebfu h\u1ecd m\u1edbi \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 hoang mang, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ng\u0103n c\u1ea3n l\u1ea1i m\u1ed9t khi \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5 tin b\u00e1o \u1ea5y \u0111\u1ec1u do s\u1ef1 s\u1ee3 h\u00e3o. R\u1ed3i c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ? Th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i s\u1ee9c cho h\u1ecd ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i, v\u00e0 cho ph\u00e9p h\u1ecd l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u ri\u00eang, coi nh\u01b0 kh\u00f4ng can thi\u1ec7p g\u00ec \u0111\u1ebfn m\u00ecnh. Nay l\u1ea1i b\u1ea3o \u201c\u0111\u00e3 t\u1eebng t\u00e2u r\u1ed3i, n\u00f3i nh\u00e0m kh\u00f4ng ti\u1ec7n\u201d, nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec c\u00f3 n\u00ean ch\u0103ng ? V\u1ea3, to\u00e1n gi\u1eb7c t\u00e0n \u1edf Ph\u00f9 Loan ch\u1ec9 \u0111\u1ed9 h\u01a1n 200 t\u00ean, can g\u00ec l\u1ea1i ph\u00e1i binh d\u00f5ng nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u01a1n 600 ng\u01b0\u1eddi ? \u0110em vi\u1ec7c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m so v\u1edbi nh\u1eefng l\u1eddi ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i th\u00ec th\u1ea5y m\u1eadp m\u1edd, kh\u00f4ng n\u1eafm v\u1eefng g\u00ec c\u1ea3 ! C\u00f3 l\u1ebd v\u00ec ng\u01b0\u01a1i th\u1eb9n m\u00ecnh v\u00f4 c\u00f4ng, l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ed7i, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn th\u1ebf ch\u0103ng ? V\u1eady chu\u1ea9n cho x\u00e9t xem t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf g\u1ea7n \u0111\u00e2y, n\u1ebfu \u0111\u00e3 y\u00ean t\u0129nh th\u00ec nghi\u00eam s\u1ee9c cho th\u1ed5 ty l\u1ea5y nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7 m\u00e0 r\u00fat qu\u00e2n \u0111em \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1, r\u1ed3i li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u1ed9 700, 800 hay h\u01a1n 1.000 bi\u1ec1n binh \u1edf l\u1ea1i, theo quan t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang chia ph\u00e1i canh gi\u1eef ; c\u00f2n th\u00ec theo ngay Ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111em v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u1ef5 c\u0169\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u1eeba v\u1ec1 \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc nghi\u00eam qu\u1edf. Tr\u1ee9 t\u00e2u xin v\u1ec1 ngay H\u1ea3i Ph\u00f2ng, \u0111\u1ed5i v\u00e1t 3000 bi\u1ec1n binh, tuy\u1ec3n l\u1ef1a nh\u1eefng tay th\u1ee7 h\u1ea1 sung s\u1ee9c, tu b\u1ed5 chi\u1ebfn c\u1ee5, \u0111\u1ed9 trong m\u1ed9t tu\u1ea7n l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean Quang, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 C\u00f4ng Tr\u1ee9 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y nay \u0111\u00e3 tan v\u1ee1. Chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i \u1edf l\u1ea1i t\u1ec9nh, l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 c\u0169 : qu\u00e2n ngh\u1ec9, d\u00e2n y\u00ean, trong c\u00f5i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, khi\u1ebfn cho ch\u1ed7 c\u0103n b\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng v\u00e0ng tr\u01b0\u1edbc. B\u1ea3o L\u1ea1c nh\u1ecf m\u1ecdn, m\u1ed9t tr\u1eadn s\u1ebd d\u1eadp t\u1eaft ngay, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111i n\u1eefa \u0111\u1ec3 l\u1ea1i l\u00e0m nh\u1ecdc qu\u00e2n s\u0129 !\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u00f9ng Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Tuy\u00ean Quang, H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang. L\u0169 L\u00e2m tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 l\u1ed7i, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, l\u00e0m l\u00ednh, cho \u0111i \u0111\u1ed1c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1, vua cho r\u1eb1ng sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean gia \u00e2n ph\u1ee5c h\u1ed3i nguy\u00ean ch\u1ee9c, nh\u01b0ng v\u1eabn ph\u1ea3i ghi l\u00e0 c\u00e1ch l\u01b0u.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 B\u1ed1 ch\u00ednh m\u1edbi b\u1ed5 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh x\u00e2y t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh, c\u1ed5ng th\u00e0nh v\u00e0 c\u1ea7u th\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc sai 300 qu\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c, r\u1ed3i sau \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, l\u00ednh t\u1ec9nh chia sai \u0111i nhi\u1ec1u n\u01a1i, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac n\u00ean d\u00e8 d\u1eb7t s\u1ee9c qu\u00e2n, song tr\u00f3t \u0111\u00e3 kh\u1edfi c\u00f4ng l\u00e0m, kh\u00f4ng l\u1ebd n\u1eeda ch\u1eebng b\u1ecf d\u1edf, v\u1eady chu\u1ea9n c\u1ea5p cho l\u1ea5y th\u00eam 500, 600 qu\u00e2n n\u1eefa, g\u00f3p s\u1ee9c l\u00e0m g\u1ea5p, sao cho trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 6 th\u00ec xong. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng ; quan t\u1ec9nh kh\u00f4ng t\u00e2u xin tr\u01b0\u1edbc, truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf\u201d.<\/p>\n<p>C\u1ea5p di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng cho c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc. Sai quan t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, chi\u1ebfu theo s\u1ed1 \u0111\u00e3 t\u1ea3i t\u1eeb Kinh ra v\u00e0 s\u1ed1 hi\u1ec7n ch\u1ee9a \u1edf kho m\u00e0 li\u1ec7u ph\u00e2n ph\u1ed1i (H\u00e0 T\u0129nh : 6000 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, 1200 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng ; Ngh\u1ec7 An : 2000 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, 400 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng ; Thanh Hoa : 2000 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, 500 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng ; Ninh B\u00ecnh : 3000 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, 500 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng ; Nam \u0110\u1ecbnh : 2000 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, 400 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng ; S\u01a1n T\u00e2y : 2000 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, 300 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng ; B\u1eafc Ninh : 8000 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, 1600 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng ; H\u01b0ng H\u00f3a, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng m\u1ed7i t\u1ec9nh 2000 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, 400 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i c\u01a1 An v\u00f5 t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An l\u00e0m v\u1ec7 An v\u00f5. Ph\u1ea9m tr\u1eadt quan vi\u00ean chu\u1ea9n x\u1ebfp \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u00e1c b\u1ea3o c\u1ee7a ch\u01b0 quan.<\/p>\n<p>Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Th\u1ee7y qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Lu\u1eadn, qu\u1ea3n l\u0129nh chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u, ch\u1edf c\u00e1c th\u1ee9 c\u1ee7a kho nh\u01b0 sa, \u0111o\u1ea1n, xi\u00eam th\u00eau con m\u00e3ng, c\u00e1c h\u00e0ng m\u00e0u t\u01a1 v\u0169, \u0111o\u1ea1n v\u0169 v\u00e0 h\u1ea7u bao g\u1ea5m giao cho c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh ra B\u1eafc, theo m\u1eabu \u00e1o \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a may nh\u1eefng \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng t\u01a1 v\u0169, \u0111o\u1ea1n v\u0169 \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1 trong t\u1ec9nh (m\u1ed7i chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn k\u00e8m th\u00eam 1 c\u00e1i qu\u1ea7n b\u1eb1ng s\u1ea1i nhu\u1ed9m m\u00e0u c\u00e1nh ki\u1ebfn). C\u00f2n xi\u00eam th\u00eau con m\u00e3ng, \u00e1o sa, \u00e1o \u0111o\u1ea1n, h\u1ea7u bao g\u1ea5m, \u0111\u1ec1u do t\u1ec9nh l\u01b0u tr\u1eef, \u0111\u1ee3i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, s\u1ebd li\u1ec7u th\u01b0\u1edfng cho.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 hi\u1ebfm m\u01b0a.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng l\u00ednh ch\u1ea1y tr\u1ea1m, tr\u1eddi n\u1eafng kh\u00f3 nh\u1ecdc, \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, b\u00e8n sai x\u00e9t theo c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u hay \u00edt, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau (tr\u1ea1m n\u00e0o b\u1eadn nhi\u1ec1u, th\u01b0\u1edfng 30 quan ; b\u1eadn v\u1eeba, th\u01b0\u1edfng 20 quan ; b\u1eadn \u00edt, th\u01b0\u1edfng 10 quan).<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y n\u1eafng h\u00e8 r\u1ea5t n\u00f3ng d\u1eef, d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o Nam, H\u00e0 T\u0129nh ra B\u1eafc, ph\u00e0m c\u00e1c bi\u1ec1n binh t\u1ea1i ng\u0169, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 l\u00ednh thu\u1ed9c t\u1ec9nh hay l\u00ednh h\u1ea1t kh\u00e1c, h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng tr\u01b0ng \u0111i\u1ec7u hay m\u1edbi tuy\u1ec3n, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m v\u00e0 nh\u1eefng cu\u1ed9c thao di\u1ec5n th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00e0 t\u1eadp luy\u1ec7n, \u0111\u1ec1u n\u00ean d\u00e8 d\u1eb7t s\u1ee9c l\u1ef1c, ch\u1edb n\u00ean \u0111\u1ed1c th\u00fac l\u00e0m qu\u00e1. K\u1ebb n\u00e0o c\u00f3 b\u1ec7nh th\u00ec cho \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 \u0111\u1ee1 n\u1eafng th\u00ec th\u00f4i. C\u00e1c l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c th\u1ed5 m\u1ed9c \u1edf c\u00e1c s\u1edf trong Kinh c\u0169ng v\u1eady.<\/p>\n<p>Truy c\u1ea5p ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o cho 3 tr\u1ea1m thu\u1ed9c t\u1ec9nh An Giang v\u00e0 t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean (2 tr\u1ea1m Giang H\u00f2a, Giang Ph\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c An Giang, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 100 quan ti\u1ec1n, 60 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o; tr\u1ea1m Ti\u00ean An thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean, th\u01b0\u1edfng 60 quan ti\u1ec1n, 40 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o). Ba tr\u1ea1m n\u00e0y truy\u1ec1n \u0111\u1ec7 v\u0103n th\u01b0 kh\u00f3 nh\u1ecdc, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecb coi nh\u01b0 c\u00e1c tr\u1ea1m \u00edt vi\u1ec7c, trong d\u1ecbp t\u1ebft \u0111\u1ea7u xu\u00e2n v\u00e0 ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd n\u0103m nay, 2 l\u1ea7n \u00e2n th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. \u0110\u1ebfn \u0111\u1ea5y, b\u1ed9 H\u1ed9 nh\u1eadn l\u1ed7i v\u00ec N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0m phi\u1ebfu b\u1ecf s\u00f3t, m\u00e0 B\u1ed9 kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u00eau ra ! Vua b\u00e8n ra l\u1ec7nh cho truy c\u1ea5p r\u1ed3i ph\u1ea1t b\u1ed9 H\u1ed9 v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>CXXVIII \u2013 128<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a h\u00e8, th\u00e1ng 6. \u0110i\u1ec7u b\u1ed5 Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1o l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, sai \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u, ao l\u01b0\u1eddng th\u00f3c kho, thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn h\u01a1n 800 h\u1ed9c. T\u1eeb ch\u1ee7 th\u1ee7 \u0111\u1ebfn l\u00ednh kho \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Cai \u0111\u1ed9i dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Tuy\u1ec3n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft Duy\u1ec7t b\u1ecb m\u1ea5t t\u00edch, v\u00ec c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c khi gi\u1eb7c Tr\u1ea5n Ninh m\u1edbi n\u1ed5i. \u0110\u1ebfn nay quan t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng, \u0111em t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho truy t\u1eb7ng l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 chi\u1ebfu theo h\u00e0m m\u1edbi t\u1eb7ng, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c cho Duy\u1ec7t.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, L\u00ea Nguy\u00ean Trung, ph\u1ea3i t\u1ed9i, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Th\u0103ng \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n l\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ; T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch, l\u00ean Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Nam. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i b\u1ea5t h\u00f2a v\u1edbi Trung : mu\u1ed1n t\u00ecm c\u00e1ch l\u00e0m h\u1ea1i, nh\u00e2n c\u00f3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ed7 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n Sa K\u1ef3, \u0111em theo nhi\u1ec1u c\u00e2y th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e2y g\u1ed7 l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed3 ph\u00f2ng c\u01b0\u1edbp. L\u00fac Trung ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn kh\u00e1m th\u00ec thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 \u0111i r\u1ed3i, n\u00ean b\u1ecf qua kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi n\u1eefa. H\u1ed9i v\u1ea1ch vi\u1ec7c \u0111\u00f3 ra, cho l\u00e0 theo t\u00ecnh ri\u00eang, dung t\u00fang l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf t\u1ea5n s\u1edf, m\u01b0u m\u00f4 cho thuy\u1ec1n gi\u1eb7c tr\u1ed1n tho\u00e1t \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho m\u1ea5t tang t\u00edch ! R\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u h\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua b\u1eaft Trung l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c. R\u1ed3i ph\u00e1i \u0110\u1ea1i l\u00fd Thi\u1ebfu khanh Ph\u1ea1m Thanh Gi\u1ea3n \u0111em c\u1edd bi\u1ec3n \u0111i x\u00e9t, Trung b\u00e8n b\u1edbi v\u1ea1ch nh\u1eefng t\u1ec7 tham nh\u0169ng x\u1ea5u xa trong b\u00ecnh nh\u1eadt c\u1ee7a H\u1ed9i \u0111\u1ec3 t\u00e2u, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cH\u1ed9i th\u01b0\u1eddng khoe m\u00ecnh l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 t\u1eeb l\u00fac vua c\u00f2n ch\u01b0a l\u00ean ng\u00f4i, d\u1eabu c\u00f3 qu\u00e1 l\u1eafm c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTa t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, gi\u1eef m\u1ed9t m\u1ef1c c\u00f4ng b\u1eb1ng, d\u1eabu c\u00f3 k\u1ebb t\u00f4i con th\u00e2n t\u00edn t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng ch\u1ec9 d\u00f9ng theo t\u00e0i n\u0103ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng t\u01b0 v\u1ecb m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o. K\u1ebb n\u00e0o c\u00f3 t\u1ed9i c\u0169ng theo ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 tr\u1eebng tr\u1ecb, ch\u01b0a t\u1eebng g\u01b0\u1ee3ng nh\u1eb9 bao gi\u1edd. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, tai m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1u nghe bi\u1ebft c\u1ea3. Sao \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em nh\u1eefng l\u1eddi h\u00e8n m\u1ea1t \u1ea5y m\u00e0 m\u1ea1o mu\u1ed9i t\u00e2u b\u00e0y ? V\u1ea3, L\u00ea Nguy\u00ean Trung \u0111\u00e3 b\u1ecb Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i tham h\u1eb7c, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi d\u00e2ng s\u1edb ki\u1ec7n l\u1ea1i, r\u00f5 l\u00e0 do l\u00f2ng b\u00e1o th\u00f9, ch\u1ee9 ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c \u1ea5y. V\u1eady h\u1eb5ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i. Nay ph\u00e1i vi\u00ean ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u1edd tham h\u1eb7c c\u1ee7a b\u00ean nguy\u00ean m\u00e0 ti\u1ebfn h\u00e0nh \u0111i\u1ec1u tra\u201d. \u0110\u1ebfn l\u00fac b\u1ea3n \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, H\u1ed9i v\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i c\u1ed1 \u00fd h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi n\u00ean h\u1eb7c kh\u00f4ng th\u1ef1c, b\u1ecb ngh\u0129 x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3 ; Trung l\u00e0m vi\u1ec7c s\u01a1 su\u1ea5t, b\u1ecb ngh\u0129 xin gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, \u0111i\u1ec7u b\u1ed5.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng Trung \u0111em l\u00f2ng hi\u1ec1m th\u00f9 ki\u1ec7n l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 h\u1eb7c m\u00ecnh, b\u00e8n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho c\u00e1ch ch\u1ee9c, theo b\u1ed9 L\u1ea1i sai ph\u00e1i, g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i ; H\u1ed9i c\u0169ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111em g\u1ed9p t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng t\u1ed9i tham nh\u0169ng x\u1ea5u xa m\u00e0 x\u00e9t x\u1eed. Sau \u0111\u00f3, H\u1ed9i b\u1ecb ph\u00e1t v\u00e3ng ra Cam L\u1ed9, l\u00e0m l\u00ednh c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng qu\u1ea7n \u00e1o v\u00e0 bi\u1ec1n binh 2 v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, Trung nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m ; 2 v\u1ec7 n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i theo qu\u00e2n th\u1ee9 Tuy\u00ean Quang \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, r\u1ed3i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u01a1ng v\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f3 nh\u1ecdc \u1edf ngo\u00e0i, n\u00ean th\u01b0\u1edfng cho.<\/p>\n<p>Sai V\u0169 kh\u1ed1 \u0111em c\u00e1c th\u1ee9 s\u1eaft \u0111\u1ec3 \u1edf trong kho m\u00e0 n\u1ea5u th\u1eed, r\u00e8n th\u1eed, l\u1ef1a ri\u00eang h\u1ea1ng t\u1ed1t, h\u1ea1ng x\u1ea5u, \u0111\u1ec3 khi c\u00f3 ch\u1ebf t\u1ea1o v\u1eadt g\u00ec, th\u00ec li\u1ec7u \u0111\u01b0a l\u00e0m cho \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y d\u00f9ng l\u1eabn l\u1ed9n.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh, \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa, c\u00f3 tang cha, xin ngh\u1ec9 gi\u1ea3 h\u1ea1n v\u1ec1 qu\u00ea l\u00e0ng. Vua ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng Ph\u00fa ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng xa, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho d\u00f9ng ng\u1ef1a tr\u1ea1m. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCon th\u1edd cha m\u1eb9, c\u1ed1t \u1edf c\u00f3 t\u00ecnh v\u00e0 c\u00f3 l\u1ec5 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu tang nhi\u1ec1u ng\u00e0y m\u1edbi l\u00e0 hi\u1ebfu. Nay c\u00f4ng vi\u1ec7c trong B\u1ed9 qu\u00e1 nhi\u1ec1u, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch, th\u00ec n\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc l\u00e0m tr\u1ecdng, s\u1edbm \u0111\u1ebfn cung ch\u1ee9c, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 theo h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh, m\u1edbi l\u00e0 l\u1ea5y trung l\u00e0m hi\u1ebfu, ch\u1edb c\u00f3 m\u01b0\u1ee3n c\u1edb m\u00e0 n\u1ea5n n\u00e1 \u1edf l\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Th\u00e0nh th\u1ee7 \u00fay B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Th\u1ee5, l\u00ean th\u1ef1 L\u00e3nh binh Kh\u00e1nh H\u00f2a.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i Th\u1ee7y c\u01a1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. Th\u0103ng Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Loan l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh ph\u00e9p r\u00e8n qu\u00e2n v\u00e0 duy\u1ec7t v\u00f5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh ra B\u1eafc.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e9p luy\u1ec7n binh, t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o Nam \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh thi h\u00e0nh ; c\u00f2n t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh ra B\u1eafc, s\u1ed1 qu\u00e2n nhi\u1ec1u h\u01a1n, c\u0169ng n\u00ean nghi\u00ean c\u1ee9u s\u1eb5n s\u00e0ng. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean tr\u00f9 t\u00ednh s\u1ef1 nghi, x\u1ebfp th\u00e0nh t\u1eebng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean\u201d. Sau \u0111\u00f3, l\u1eddi ki\u1ebfn ngh\u1ecb c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean nh\u01b0 sau :<\/p>\n<p>1. S\u00e1t h\u1ea1ch thu\u1ed9c bi\u1ec1n (Thu\u1ed9c bi\u1ec1n c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi. Xin do \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n h\u1ebft s\u1ee9c ch\u1ecdn k\u1ef9 : k\u1ebb n\u00e0o t\u1ed1t th\u00ec d\u00f9ng, k\u1ebb n\u00e0o x\u1ea5u th\u00ec b\u1ecf. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 l\u00e3nh binh, qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, ai c\u00f3 s\u1ee9c kh\u1ecfe, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng qu\u00e2n s\u0129 v\u00e0 c\u00f3 t\u00e0i thao l\u01b0\u1ee3c, bi\u1ebft ki\u1ec1m ch\u1ebf. Nh\u1eefng qu\u00e2n d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c luy\u1ec7n t\u1eadp tinh nhanh, th\u00e0nh th\u1ee5c. L\u1ea1i bi\u1ebft th\u01b0\u01a1ng y\u00eau v\u1ed7 v\u1ec1 s\u0129 t\u1ed1t, qu\u00e2n l\u00ednh kh\u00f4ng ai \u0111\u00e0o ng\u0169 th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u00edch danh m\u00e0 c\u1eed ra. N\u1ebfu ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 ng\u1ed3i kh\u00f4ng \u0103n s\u1eb5n, coi qu\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00e9p t\u1eafc, g\u1eb7p vi\u1ec7c th\u00ec s\u1ee3 h\u00e3i ch\u00f9n l\u1ea1i, l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u00e2n y\u00eau g\u00e2y nu\u00f4i qu\u00e2n s\u0129, kh\u00f4ng ai \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c c\u1ea3, th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u00edch danh m\u00e0 h\u1eb7c, khi\u1ebfn cho k\u1ebb h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi k\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n bi\u1ec7t, qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, quan qu\u00e2n m\u1ed9t l\u00f2ng, nh\u01b0 c\u00e1nh tay sai khi\u1ebfn ng\u00f3n tay).<\/p>\n<p>2. \u0110\u00f2i gi\u1ea3i l\u00ednh \u0111\u00e0o ng\u0169. (B\u1eaft l\u00ednh ch\u1eb3ng k\u1ef3 kh\u00f3a l\u1ec7, xin do \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, chi\u1ebfu theo s\u1ed1 phi\u1ebfu, s\u1ee9c sai ph\u1ee7 huy\u1ec7n th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n b\u1eaft l\u00ednh \u0111i\u1ec1n v\u00e0o cho \u0111\u1ee7, h\u1eb9n trong 2 th\u00e1ng, ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u1ee7 10 ph\u1ea7n, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng ; n\u1ebfu thi\u1ebfu t\u1eeb 2 ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean th\u00ec n\u00ean ra nghi\u00eam h\u1eb7c, khi\u1ebfn s\u1ed1 qu\u00e2n s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7).<\/p>\n<p>3. R\u00e8n luy\u1ec7n qu\u00e2n l\u00ednh. (V\u00f5 ngh\u1ec7 c\u1ee7a binh d\u00f5ng \u0111\u01b0\u1ee3c tinh th\u1ee5c, l\u00e0 c\u1ed1t \u1edf r\u00e8n luy\u1ec7n s\u1eb5n s\u00e0ng. Xin do quan tr\u00ean chia \u0111\u1ecbnh nh\u1eadt k\u1ef3 luy\u1ec7n t\u1eadp. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 : trong 1 tu\u1ea7n th\u00ec 7, 8 ng\u00e0y t\u1eadp tr\u1eadn ph\u00e1p, t\u1eadp b\u1eafn s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 ph\u00e9p tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng ;<\/p>\n<p>2, 3 ng\u00e0y th\u00ec t\u1eadp xen c\u00f4n quy\u1ec1n khi\u1ebfn cho c\u00e1c c\u00e1ch ng\u1ed3i, d\u1eady, \u0111\u00e2m, \u0111\u00e1nh, \u0111i, \u0111\u1ee9ng, ti\u1ebfn lui \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang ph\u00e9p. L\u1ea1i, nh\u1eefng m\u1ed9 binh qu\u00ea t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 d\u0169ng c\u1ea3m, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m v\u1ec7, n\u00ean luy\u1ec7n t\u1eadp th\u00eam cho ng\u00e0y c\u00e0ng tinh nhu\u1ec7, \u0111\u1ec3 h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ed9i qu\u00e2n h\u00f9ng m\u1ea1nh).<\/p>\n<p>4. Di\u1ec5n t\u1eadp voi v\u00e0 s\u00fang. (D\u00f9ng voi \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Xin cho quan tr\u00ean chi\u1ebfu theo ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh thao di\u1ec5n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c s\u1ee9c tr\u00f4ng coi, khi\u1ebfn cho c\u00e1c voi \u0111\u1ec1u h\u0103ng h\u00e1i, m\u1ea1nh t\u1ee3n, qu\u00e2n l\u00ednh c\u0169ng m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n th\u00f4ng th\u1ea1o. V\u00e0 nghi\u00eam s\u1ee9c ch\u0103n nu\u00f4i \u0111\u00fang ph\u00e9p. K\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m, s\u1ebd b\u1ecb t\u1ed9i. D\u00f9ng s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang \u0111\u1ec3 gi\u1ebft gi\u1eb7c, c\u00f2n l\u1ee3i h\u01a1n \u0111ao v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh c\u1ea7m s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y \u0111\u00e1, th\u00ec nh\u1eefng m\u00e1y m\u00f3c then ch\u1ed1t trong s\u00fang \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i bi\u1ebft r\u00f5 t\u1eebng c\u00e1i. Khi \u0111i tr\u1eadn, m\u1ed7i kh\u1ea9u k\u00e8m theo d\u0103m ba vi\u00ean \u0111\u00e1 l\u1eeda, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i d\u00f9ng b\u00f9i nh\u00f9i. Ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c d\u1eabu ch\u1eb3ng kh\u00f3 b\u1eb1ng s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y \u0111\u00e1, nh\u01b0ng l\u00fac ch\u00e2m l\u1eeda v\u00e0o b\u00f9i nh\u00f9i, c\u0169ng n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn, ch\u1edb \u0111\u1ec3 n\u1ed5 nhanh. Ph\u00e9p di\u1ec5n t\u1eadp : n\u00ean cho tr\u01b0\u1edbc t\u1eadp ch\u00e2m l\u1eeda \u0111\u1ed1t ng\u00f2i thu\u1ed1c. Khi \u0111\u00e3 bi\u1ebft l\u00e0m r\u1ed3i, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi cho \u0111\u1ee9ng l\u00ean tr\u00ean \u1ee5, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y cho b\u1eafn 3 ph\u00e1t thu\u1ed1c kh\u00f4ng, r\u1ed3i m\u1edbi cho b\u1eafn 3 ph\u00e1t \u0111\u1ea1n thu\u1ed1c \u0111\u1ec3 cho l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c tinh t\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 s\u1ee9c thu\u1ed1c v\u00e0 vi\u00ean \u0111\u1ea1n c\u1ed1t ph\u1ea3i x\u1ee9ng v\u1edbi n\u00f2ng s\u00fang th\u00ec m\u1edbi \u0111i xa m\u00e0 tr\u00fang \u0111\u00edch).<\/p>\n<p>5. S\u1eeda sang binh kh\u00ed. (Binh kh\u00ed c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1eafc b\u00e9n, kh\u00f4ng k\u1ec3 nh\u1eefng \u0111\u1ed3 kho hay \u0111\u00e3 giao cho ch\u01b0 qu\u00e2n c\u1ea7m gi\u1eef, \u0111\u1ec1u do \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 l\u00e3nh binh \u0111\u00edch th\u00e2n ki\u1ec3m so\u00e1t xem x\u00e9t, sai m\u00e0i li\u1ebfc cho c\u00e1i n\u00e0o c\u0169ng s\u1eafc b\u00e9n. N\u1ebfu b\u1ecf qua kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u00fang ph\u00e9p, th\u00ec nghi\u00eam h\u1eb7c v\u00e0 tr\u1eebng tr\u1ecb ngay k\u1ebb nh\u1eadn l\u0129nh v\u00e0 c\u1ea7m gi\u1eef).<\/p>\n<p>6. Ch\u1ec9nh b\u1ecb qu\u00e2n nhu. (Qu\u00e2n nhu c\u1ed1t ph\u1ea3i s\u1eafc b\u00e9n \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. V\u1eady xin do quan t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 t\u00e2m ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m tr\u00f9 t\u00ednh t\u1eebng th\u1ee9 m\u1ed9t, thi\u1ebfu th\u1ed1n th\u00ec ch\u1ebf t\u1ea1o, h\u01b0 n\u00e1t th\u00ec s\u1eeda ch\u1eefa, th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 : s\u00fang v\u1edbi \u0111\u1ea1n t\u1ea5t ph\u1ea3i x\u1ee9ng h\u1ee3p v\u1edbi nhau, \u0111ao v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng t\u1ea5t ph\u1ea3i s\u1eafc b\u00e9n, thu\u1ed1c s\u00fang v\u00e0 \u1ed1ng phun l\u1eeda t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ea1nh d\u1eef, kh\u00f4ng m\u1ed9t th\u1ee9 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn).<\/p>\n<p>7. C\u1ea5m tr\u1ea5p m\u1ed1i t\u1ec7. (Nh\u1eefng quan cai qu\u1ea3n \u0111\u1ed1i v\u1edbi binh l\u00ednh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u00e2m v\u1ed7 v\u1ec1 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, ho\u1eb7c c\u00f3 khi l\u1ea1i t\u1ef1 ti\u1ec7n sai l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, ho\u1eb7c c\u00f3 khi cho qu\u00e2n l\u00ednh ngh\u1ec9 vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 l\u1ea5y ti\u1ec1n, ho\u1eb7c cho ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf. V\u1eady xin do \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n ki\u1ec3m so\u00e1t, n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng t\u00ecnh t\u1ec7 \u1ea5y th\u00ec li\u1ec1n ch\u1ec9 t\u00ean tham h\u1eb7c \u0111\u1ec3 nghi\u00eam tr\u1ecb, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u00ea xoa).<\/p>\n<p>8. X\u00e9t h\u1ea1ch ng\u01b0\u1eddi ch\u0103m, k\u1ebb l\u01b0\u1eddi. (Nh\u1eefng quan to s\u1edf t\u1ea1i d\u1eabn \u0111\u1ea7u c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd ki\u1ec3m so\u00e1t kh\u1ea3o h\u1ea1ch, th\u00ec e kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, khuy\u1ebfn kh\u00edch k\u1ebb ch\u0103m ch\u1ec9. V\u1eady xin h\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ee9 m\u1ed7i m\u1ed9t qu\u00fd ho\u1eb7c v\u00e0i th\u00e1ng, ho\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh k\u1ef3, ph\u00e1i quan Kinh \u0111i x\u00e9t, t\u1ec9nh n\u00e0o qu\u00e2n l\u00ednh th\u00e0nh thu\u1ed9c, binh kh\u00ed s\u1eafc b\u00e9n, t\u1ec9nh n\u00e0o h\u01b0 \u1ee9ng cho xong vi\u1ec7c, kh\u00f4ng ch\u0103m luy\u1ec7n t\u1eadp, h\u00e0ng ng\u0169 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, kh\u00ed gi\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u r\u00f5 nh\u1eefng quan to s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t. T\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n l\u00ednh c\u0169ng ph\u00e2n bi\u1ec7t s\u1ef1 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p ho\u1eb7c ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd khuy\u00ean r\u0103n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, n\u1ebfu t\u1ec9nh n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 th\u00ec tr\u00e1ch c\u1ee9 \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, l\u00e3nh binh v\u00e0 qu\u1ea3n quan, t\u1ec9nh n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 th\u00ec tr\u00e1ch c\u1ee9 b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh v\u00e0 qu\u1ea3n quan, \u0111\u1ecbch r\u00f5 c\u00f4ng v\u00e0 t\u1ed9i).<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00f3 ta \u0111\u00e3 h\u1ebft l\u00f2ng lo toan, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh r\u1ed3i. C\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 l\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n v\u00e2ng theo. N\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc ch\u0103m sau nh\u00e1c, s\u00e1t h\u1ea1ch th\u1ea5y r\u00f5, t\u1ea5t s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i !\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Binh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang D\u01b0\u01a1ng Huy Ki\u1ec1u l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean c\u00f3 b\u1ec7nh d\u1ecbch. Qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb nhi\u1ec5m b\u1ec7nh. Sai quan t\u1ec9nh v\u00e1t th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh ra tr\u00fa ph\u00f2ng, c\u00f3 ai ch\u1ebft, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi do Kinh ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ec1u cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i ; ng\u01b0\u1eddi \u1edf 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 3 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Thanh Hoa t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ed5 ty Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c v\u00e0 L\u00ea Phi Ba v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Man t\u00f4n ph\u1ee5c, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, d\u1ef1 c\u00f3 \u0111\u00f4i ch\u00fat c\u00f4ng lao. V\u1eady xin li\u1ec7u khen th\u01b0\u1edfng c\u1ea5t nh\u1eafc\u201d. B\u00e8n chu\u1ea9n cho H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, v\u1eabn coi c\u00f4ng vi\u1ec7c tu\u1ea7n b\u1ed9 \u1edf huy\u1ec7n C\u1ea9m Th\u1ee7y ; L\u00ea Phi Ba l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, v\u1eabn l\u00e0m Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i l\u1ea1i t\u00ean ph\u1ee7 Khai Bi\u00ean t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0m ph\u1ee7 An Bi\u00ean.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n c\u1ea5p ti\u1ec1n, g\u1ea1o cho nh\u1eefng l\u1ea1i m\u1ee5c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (m\u1ed7i th\u00e1ng, ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng. Th\u00ed sai c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ef1c th\u1ee5).<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh V\u0129nh Long d\u00e2ng b\u1ea3n s\u00e1ch \u0111i\u1ec1u tra l\u00fd l\u1ecbch tr\u01b0\u1edbc sau c\u1ee7a c\u00e1c v\u0103n th\u00e2n trong t\u1ec9nh. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 vi\u1ec7c thu ph\u1ee5c th\u00e0nh t\u1ec9nh th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho gia c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c, c\u00f2n th\u00ec v\u1eabn l\u00e0m vi\u1ec7c c\u0169 ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o u\u1ec3 o\u1ea3i k\u00e9m c\u1ecfi th\u00ec b\u1eaft v\u1ec1 l\u00e0m d\u00e2n.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3ng th\u00eam 3 c\u00e1i thuy\u1ec1n l\u1edbn b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng. Sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Phan H\u1eefu T\u00e2m v\u00e0 th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 \u0110o\u00e0n Kim tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c l\u00e0m. M\u1ed9t chi\u1ebfc \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 V\u00e2n \u0110i\u1ec7n (d\u00e0i 7 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc, ngang 1 tr\u01b0\u1ee3ng 8 th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c) ; m\u1ed9t chi\u1ebfc \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 An D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 1 chi\u1ebfc n\u1eefa \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ecbnh D\u01b0\u01a1ng (\u0111\u1ec1u d\u00e0i 6 tr\u01b0\u1ee3ng 7 th\u01b0\u1edbc, ngang 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, s\u00e2u 7 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c). C\u00f2n thuy\u1ec1n An D\u01b0\u01a1ng c\u0169, \u0111\u1ed5i l\u00e0m thuy\u1ec1n Thanh Loan, thuy\u1ec1n \u0110\u1ecbnh D\u01b0\u01a1ng c\u0169 \u0111\u1ed5i l\u00e0m thuy\u1ec1n Kim \u01afng, r\u1ed3i l\u1ea5y 2 thuy\u1ec1n m\u1edbi \u0111\u00f3ng, \u0111i\u1ec1n thay v\u00e0o. L\u1ea1i sai L\u00e3nh th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh v\u00e0 Ph\u1ea1m Ph\u00fa Qu\u1ea3ng chia \u0111i c\u00e1c r\u1eebng ch\u1ecdn mua c\u00e1c g\u1ed7 v\u00e1n.<\/p>\n<p>Vua \u0111i th\u0103m c\u00e1c c\u00f4ng s\u1edf \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n. Nhi\u1ec1u ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng theo h\u1ea7u.<\/p>\n<p>Vua ch\u1ec9 v\u00e0o thuy\u1ec1n An D\u01b0\u01a1ng, h\u1ecfi Ph\u00fa B\u00ecnh c\u00f4ng : \u201cThuy\u1ec1n n\u00e0y sao l\u1ea1i l\u00e0m \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc l\u1edbn, \u0111\u1eb1ng sau nh\u1ecf, ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 bi\u1ebft kh\u00f4ng ?\u201d. Ph\u00fa B\u00ecnh c\u00f4ng kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n r\u1ea5t l\u1edbn, kh\u00e1c h\u1eb3n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng, cho n\u00ean c\u00e1 bi\u1ec3n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ea7u to \u0111u\u00f4i b\u00e9 m\u1edbi v\u01b0\u1ee3t s\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1ch \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u0111i bi\u1ec3n c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng l\u00e0m theo h\u00ecnh c\u00e1. Ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng quen \u0111i bi\u1ec3n th\u00ec ch\u1eb3ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea5y : nguy\u00ean Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Nghi\u00eam d\u0169ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n V\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i ; Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu \u0111\u1ecbnh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Kh\u1ea3i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay H\u1eefu v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i ; nguy\u00ean th\u00ed th\u1ef1 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Ngh\u0129a l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y ; th\u00ed th\u1ef1 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 V\u00f5 d\u0169ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00ecn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y ; th\u00ed th\u1ef1 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ngh\u1ecb v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ti\u1ebfn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay H\u1eefu v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y ; nguy\u00ean Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eefu c\u01a1 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Bi l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 Ninh B\u00ecnh ; nguy\u00ean Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Giai l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean. Nguy\u00ean th\u00ed sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 3 c\u01a1 Nam \u0110\u1ecbnh, L\u1ea1c d\u0169ng, Tr\u00e1ng uy l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u1ea3ng, Mai C\u00f4ng Su, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ki\u00eam \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5. L\u00ea V\u0103n Quang th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh ; Mai C\u00f4ng Su th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Ki\u00eam th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay H\u1eefu v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh; nguy\u00ean Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00fac l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea C\u00f4ng \u0110\u1ee9c th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; nguy\u00ean Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ef3nh th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 H\u01b0ng H\u00f3a ; Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea Th\u1ebf C\u00f4n th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay ; nguy\u00ean Cai \u0111\u1ed9i c\u01a1 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u01b0ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>C\u00e1c c\u01a1 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00ean l\u00e0m v\u1ec7. Quan t\u1ec9nh \u0111em danh s\u00e1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a b\u1ed5 qu\u1ea3n v\u1ec7 d\u00e2ng l\u00ean, cho n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. Nguy\u00ean s\u1ed1 l\u00ednh c\u01a1 Cao B\u1eb1ng hi\u1ec7n c\u00f3 h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eb3ng th\u00e0nh v\u1ec7 \u0111\u1ed9i, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ee3i y\u00ean vi\u1ec7c, r\u1ed3i s\u1ebd l\u00e0m sau. Nguy\u00ean s\u1ed1 l\u00ednh c\u01a1 L\u1ea1ng S\u01a1n hi\u1ec7n c\u00f3 l\u00e0 h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u1ee7 s\u1ed1, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 b\u1ed5 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Duy\u1ec7t binh v\u00e0 tuy\u1ec3n l\u00ednh \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a, B\u00ecnh Thu\u1eadn (Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh tuy\u1ec3n l\u00ednh v\u00e0o th\u00e1ng 3, nh\u00e2n v\u00ec c\u00f3 vi\u1ec7c, cho n\u00ean ph\u1ea3i ho\u00e3n, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, c\u00f9ng l\u00e0m v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec9nh).<\/p>\n<p>Sai B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng, th\u1ef1 Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n, B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung v\u00e0 H\u1ed9 ph\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m chia \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : quan \u0111i tuy\u1ec3n l\u00ednh, d\u00f9ng t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng, vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, \u0111ang c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean r\u00fat b\u1edbt quan v\u00f5 \u0111i v\u00e0 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 h\u1ea1n : tr\u01b0\u1eddng B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ecbnh 20 ng\u00e0y, c\u00f2n c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng kh\u00e1c \u0111\u1ec1u trong 1 tu\u1ea7n m\u00e0 th\u00f4i. K\u1ecbp khi danh s\u00e1ch t\u1ed5ng k\u00ea d\u00e2ng l\u00ean, s\u1ed1 \u0111inh tr\u1ed9i h\u01a1n kh\u00f3a tr\u01b0\u1edbc. Nh\u1eefng tr\u00e1ng \u0111inh m\u1edbi khai th\u00eam \u0111\u1ec1u cho mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 kh\u00f4ng m\u01b0a. L\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o h\u00e0ng m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y \u1edf mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 mi\u1ebfu H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ec1u ch\u01b0a linh \u1ee9ng, b\u00e8n th\u00f4i. Sau \u0111\u00f3 m\u1ea5y ng\u00e0y, m\u01b0a r\u1ea5t to, ru\u1ed9ng l\u00faa nhu\u1ea7n th\u1ea5m d\u1ed3i d\u00e0o.<\/p>\n<p>Vua m\u1eebng, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 nh\u1edd s\u1ee9c c\u1ee7a th\u1ea7n\u201d. Sai l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1.<\/p>\n<p>Sai Gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, chi\u1ebfu theo h\u00ecnh th\u1ebf n\u00fai \u0111\u1ea5t, k\u00edch th\u01b0\u1edbc cao r\u1ed9ng ra sao, v\u1ecb tr\u00ed \u0111\u1eb7t s\u00fang l\u1edbn v\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ed7 x\u00e2y d\u1ef1ng tr\u1ea1i qu\u00e2n th\u1ebf n\u00e0o, v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, Nam K\u1ef3 c\u00f3 gi\u1eb7c, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ta sai qu\u00e2n \u1edf Kinh v\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111i ti\u1ec5u. B\u00f4n t\u1ea9u kh\u00f3 nh\u1ecdc d\u00f9 v\u1eabn l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129, nh\u01b0ng l\u00f2ng ta t\u01b0\u1edfng nh\u1edb kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o qu\u00ean. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n xu\u1ed1ng d\u1ee5 khen th\u01b0\u1edfng h\u1eadu r\u1ed3i. Nay chu\u1ea9n cho x\u00e9t nh\u1eefng quan qu\u00e2n do Kinh ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 c\u1ee7a t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam, t\u1eeb T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111\u1ebfn binh d\u00f5ng, kh\u00f4ng c\u1ee9 \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, hay chia \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ec9nh kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u00e2n th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau. (Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 40 quan ti\u1ec1n ; H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 30 quan ; l\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u 15 quan, qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 10 quan, qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u 8 quan ; quy\u1ec1n sung qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 ngo\u1ea1i \u1ee7y qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u 5 quan ; su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, quan th\u1ee9 th\u1eeba bi\u1ec7n v\u00e0 quan v\u0103n ng\u0169 l\u1ee5c ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 3 quan ; quy\u1ec1n sung su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, ngo\u1ea1i \u1ee7y su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 2 quan ; ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 quan v\u0103n th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 1 quan 2 ti\u1ec1n ; quan v\u0103n b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m, th\u01b0 l\u1ea1i c\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i, c\u00e1c binh d\u00f5ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i \u0111\u1ec1u 1 quan).<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n B\u1ed9t, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n, nh\u1eadn t\u1edd ng\u1ee5y c\u1ee7a ngh\u1ecbch V\u00e2n, t\u1eadp h\u1ee3p nh\u1eefng t\u00ean can \u00e1n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ebfn 6000, 7000, t\u1ef1 \u0111\u1eb7t quan ch\u1ee9c ng\u1ee5y (B\u1ed9t v\u00e0 Nh\u00e0n \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u01b0ng H\u00f3a. B\u1ed9t x\u01b0ng l\u00e0 Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng, Nh\u00e0n x\u01b0ng l\u00e0 T\u1ea3 qu\u00e2n \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng. Ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Th\u1ec3 x\u01b0ng l\u00e0 Trung qu\u00e2n th\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng, ng\u01b0\u1eddi Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Nam x\u01b0ng H\u1eefu qu\u00e2n \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng, ng\u01b0\u1eddi S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ho\u00e0ng Ph\u00f9ng Ti\u00ean x\u01b0ng l\u00e0 H\u1eadu qu\u00e2n \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng. C\u00f2n ngo\u00e0i ra, ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 th\u1ed1ng l\u00e3nh, tham m\u01b0u, \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn, cai c\u01a1, cai \u0111\u1ed9i v.v\u2026 kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft), \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m gi\u1eb7c, qu\u1ea7n t\u1ee5 \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn V\u0129nh T\u01b0\u1eddng v\u00e0 Qu\u1ed1c Oai ti\u1ebfp gi\u00e1p c\u00e1c khu r\u1eebng H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean. Ch\u00fang th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng l\u1ebbn ra qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec1n do t\u1ec9nh ph\u00e1i : th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung d\u0169ng l\u00e0 Ph\u00f9ng H\u1eefu H\u00f2a, \u0111em 500 binh d\u00f5ng, hi\u1ec7p l\u1ef1c v\u1edbi Qu\u1ea3n ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, L\u00ea Huy Tr\u1ecb, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf x\u00e3 Ngo\u1ea1i Tr\u1ea1ch thu\u1ed9c Y\u00ean L\u00e3ng, Th\u1ed5 m\u1ee5c \u0110inh C\u00f4ng Th\u1ecbnh, V\u1ec7 binh Nguy\u1ec5n V\u0103n An, tr\u01b0\u1edbc n\u1ed5 s\u00fang b\u1eafn, gi\u1ebft ch\u1ebft 2 t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c. To\u00e1n gi\u1eb7c tan ch\u1ea1y. Qu\u00e2n ta th\u1eeba th\u1ebf, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1edd, tr\u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a gi\u1eb7c. Sau \u0111\u00f3, gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n Ph\u00f9 Ninh v\u00e0 huy\u1ec7n L\u1eadp Th\u1ea1ch, \u0111\u1ed1t c\u01b0\u1edbp huy\u1ec7n nha. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c phi t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c \u1ea5y t\u1ee5 t\u1eadp nh\u1eefng quan qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p \u0111\u1ebfn h\u01a1n 6000, 7000 m\u00e0 l\u1ebbn ra g\u00e2y s\u1ef1 ; quan qu\u00e2n ta h\u0103ng h\u00e1i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn, l\u1ea5y \u00edt \u0111\u00e1nh nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n th\u1eafng. Vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh \u1ea5y th\u1ef1c l\u00e0 xu\u1ea5t s\u1eafc. Chu\u1ea9n cho T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt th\u1ef1c th\u1ee5 ngay ; Ph\u00f9ng H\u1eefu H\u00f2a, th\u01b0\u1edfng cho th\u1ee5 V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m ; L\u00ea Huy Tr\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb ghi d\u01b0\u1edbi t\u00ean, gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c h\u1ebft. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 tr\u1eadn \u1ea5y : su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng cho 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn ; Th\u1ed5 m\u1ee5c \u0110inh C\u00f4ng Ch\u00ednh, V\u1ec7 binh Nguy\u1ec5n V\u0103n An \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng b\u00f4ng. C\u00f2n binh d\u00f5ng th\u01b0\u1edfng chung cho 2.000 quan ti\u1ec1n. Quan t\u1ec9nh Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m, \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh, Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn sai ph\u00e1i \u1ee7y th\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia c\u1ea5p k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 to\u00e1n gi\u1eb7c \u1ea5y k\u1ebft th\u00e0nh b\u00e8 \u0111\u1ea3ng nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m l\u00e0 ch\u1ee9c quan v\u00f5 to, \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ed5n ph\u1eadn m\u00ecnh, th\u1ebf m\u00e0 ch\u1ec9 ph\u00e2n ph\u00e1i thu\u1ed9c bi\u1ec1n \u0111i, c\u00f2n ch\u00ednh m\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn ! May m\u00e0 quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng. Mu\u00f4n m\u1ed9t vi\u1ec7c c\u00f3 v\u1ea5p v\u00e1p th\u00ec l\u1ed7i \u1ea5y \u0111\u1ed5 cho ai \u0111\u01b0\u1ee3c ? T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ch\u1edb n\u00ean khinh th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 th\u1ebf ! Gi\u1eb7c nay d\u1eabu thua v\u1ee1, nh\u01b0ng c\u00f2n d\u00e1m c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ea5t Ph\u00f9 Ninh v\u00e0 L\u1eadp Th\u1ea1ch, l\u1ea1i t\u1ea3n m\u00e1t \u1ea9n n\u00fap \u1edf mi\u1ec1n r\u1eebng ti\u1ebfp gi\u00e1p c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh. Ta c\u1ea7n ph\u1ea3i s\u1edbm d\u1eadp t\u1eaft m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 g\u1ea5p ph\u00e1i bi\u1ec1n binh hi\u1ec7p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1eaft. V\u00e0 chu\u1ea9n cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c x\u00e9t ngay xem th\u1ed5 ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang hi\u1ec7n nay, n\u1ebfu \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c mau ch\u00f3ng tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u1ebfn ngay t\u1ea1i ch\u1ed7, t\u01b0 b\u00e1o cho c\u00e1c quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o, h\u1ed9i l\u1ea1i qu\u00e2y \u0111\u00e1nh b\u1ed1n m\u1eb7t th\u00ec qu\u00e2n gi\u1eb7c h\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y tr\u1ed1n, t\u1ea5t b\u1ecb b\u1eaft h\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 bi\u1ec1n Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1, c\u01a1 Trung th\u1eafng Nguy\u1ec5n V\u0103n Y\u00ean, c\u0169ng g\u1eb7p gi\u1eb7c \u1edf huy\u1ec7n l\u1ef5 B\u00ecnh To\u00e0n, giao chi\u1ebfn, kh\u00f4ng l\u1ee3i ; L\u00e3nh binh T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfp \u1ee9ng. Gi\u1eb7c l\u1ea1i \u1ea9n v\u00e0o mi\u1ec1n r\u1eebng thu\u1ed9c huy\u1ec7n l\u1ef5 Kim Hoa v\u00e0 Y\u00ean L\u00e3ng. Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111i h\u1ed9i v\u1edbi b\u1ed9 bi\u1ec1n hai t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Vua y cho. C\u00f2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Y\u00ean, h\u1eb5ng cho c\u00e1ch l\u01b0u, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>To\u00e1n th\u1ed5 ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang h\u01a1n 200 t\u00ean chi\u1ebfm gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ph\u00f9 Loan, ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean. T\u1ed5ng l\u00fd l\u00e0 T\u1ea1 Huy C\u00e1n, Ma V\u0103n H\u00e0o \u0111em ng\u01b0\u1eddi Man \u0111i \u0111\u00e1nh \u00fap, b\u1eafn ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c v\u1ee1, ch\u1ea1y. C\u00f2n gi\u1eb7c \u1edf Thu Ch\u00e2u c\u0169ng b\u1ecb \u0111\u1ea1o qu\u00e2n V\u1ec7 \u00fay T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, tr\u1ed1n v\u00e0o \u1edf r\u1eebng L\u1ee5c Y\u00ean. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea1i Man c\u00f2n c\u00f3 to\u00e1n gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat qu\u1ea7n t\u1ee5. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn. \u0110\u1ee3i m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y n\u1eefa c\u00f3 tin b\u00e1o, n\u1ebfu qu\u1ea3 qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00e3 r\u00fat lui, li\u1ec1n m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111\u1ec3 binh d\u00f5ng \u1edf l\u1ea1i coi gi\u1eef th\u00e0nh t\u1ec9nh, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u xin r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169 tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n sau khi quan qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1, l\u1ea1i l\u00e9n tr\u00e0n ra; th\u1ebf m\u00e0 t\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i c\u00f9ng nhau ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen. T\u1ea1 Huy C\u00e1n, Ma V\u0103n H\u00e0o, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c. V\u1ea3, nay to\u00e1n gi\u1eb7c \u1ea5y ch\u1eb3ng qua th\u1eeba l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, l\u00e9n ra, m\u1ed9t khi h\u1ec5 lan r\u1ed9ng th\u00ec li\u1ec1n b\u1ecb th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, ch\u1eafc ch\u00fang c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00f3n g\u00ec t\u00e0i gi\u1ecfi ! Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c tri ch\u00e2u, th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c v\u00e0 t\u1ed5ng l\u00fd m\u1ed9 nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00f5ng, theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1eebng h\u1ea1t m\u00e0 ph\u00f2ng ng\u1ef1, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. C\u00f2n nh\u1eefng bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111i m\u1ea5y l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1, r\u1ed3i li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1edf Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ee7 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 canh gi\u1eef. C\u00f2n th\u00ec \u0111em v\u1ec1 S\u01a1n T\u00e2y, theo nh\u01b0 l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, h\u1ed9i v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111em \u0111i ti\u1ec5u di\u1ec7t to\u00e1n gi\u1eb7c n\u1ed5i l\u00ean \u1edf L\u1eadp Th\u1ea1ch v\u00e0 Ph\u00f9 Ninh\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111i ti\u1ec5u th\u1ed5 ph\u1ec9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ph\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o b\u1ed9 bi\u1ec1n Th\u00e1i Nguy\u00ean b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh thua, li\u1ec1n ph\u00e1i quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n nhu\u1ec7 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Loan \u0111em 500 bi\u1ec1n binh v\u00e0 6 th\u1edbt voi tr\u1eadn, c\u00f9ng Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu Cao \u0111\u1ed1c th\u00fac l\u00ednh ph\u1ee7 v\u00e0 th\u1ed5 d\u00f5ng, chia \u0111i nh\u1eefng n\u01a1i ti\u1ebfp gi\u00e1p gi\u1eefa Kim Hoa, Y\u00ean L\u00e3ng, B\u00ecnh To\u00e0n, g\u00f3p s\u1ee9c qu\u00e2y \u0111\u00e1nh. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i nghe b\u00e1o c\u00e1o \u1edf Thu\u1eadn An c\u00f3 m\u1ed9t to\u00e1n gi\u1eb7c h\u01a1n 800 t\u00ean, n\u1ed5i l\u00ean t\u1ea1i t\u1ed5ng Qu\u1ef3nh B\u1ed9i, huy\u1ec7n Gia B\u00ecnh, l\u1ea1i ph\u00e1i Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 C\u1ef1 uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Kim \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u t\u1ea7m n\u00e3 v\u00e0 phi b\u00e1o cho t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng h\u1ed9i qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1eaft. R\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u1ee9 nh\u01b0 tin t\u00e2u b\u00e1o c\u1ee7a t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y th\u00ec trong t\u1ec9nh c\u00f3 \u0111\u1ebfn ng\u00f3t 5000, 6000 gi\u1eb7c qu\u1ea7n t\u1ee5, sau khi b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft m\u1ed9t tr\u1eadn, ch\u1ea1y t\u1ea3n \u1ea9n n\u00fap \u1edf mi\u1ec1n r\u1eebng B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y c\u00f2n nhi\u1ec1u ! Nay th\u1ef1 \u0111\u1ed1c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 kh\u1ea3i ho\u00e0n, v\u1ec1 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, l\u1ea1i xin \u0111i Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c. V\u1ea3, to\u00e1n th\u1ed5 ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang \u0111\u00e3 t\u1ea3n m\u00e1t, l\u00f9i v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00e1nh n\u1eefa. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111em ngay h\u01a1n 1000 binh d\u00f5ng mang theo \u0111\u00f3, ti\u1ebfp g\u1ea5p \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 gi\u00e1p gi\u1edbi gi\u1eefa hai t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y, r\u1ed3i tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5 hi\u1ec7p v\u1edbi Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh b\u1eaft, c\u1ed1t s\u1edbm d\u1eb9p y\u00ean. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i ph\u00e1i qu\u1ea3n v\u1ec7 hay qu\u1ea3n c\u01a1 m\u1ed7i t\u1ec9nh 2 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 1000 qu\u00e2n \u0111i theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. L\u1ea1i n\u1eefa, th\u00fa binh Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o \u1edf S\u01a1n T\u00e2y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh, nay Qu\u1ea3n v\u1ec7 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh, v\u1eady chu\u1ea9n cho h\u1eb5ng l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf, sung \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 H\u00e0 \u2013 Ninh, theo T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, \u0111\u1ee3i khi L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u1ec1 t\u1ec9nh,<\/p>\n<p>s\u1ebd \u0111\u1ebfn ngay l\u1ef5 s\u1edf m\u1edbi \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ch\u1ee9c. Sai quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c l\u00e0m \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u v\u1ec7 Th\u1eafng v\u00f5 do Kinh ph\u00e1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Thanh Hoa \u0111\u1ed5i \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i, v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ngh\u1ec7 An \u0111i B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u1ed3n th\u00fa.<\/p>\n<p>L\u0169 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cGi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh, nh\u00e2n ban \u0111\u00eam, l\u1ebbn ra l\u0169y tu\u1ea7n ti\u1ec5u \u1edf 3 m\u1eb7t Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eadu : ho\u1eb7c b\u1eafn s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, ho\u1eb7c ph\u00f3ng \u1ed1ng phun l\u1eeda, ho\u1eb7c n\u00e9m g\u1ea1ch \u0111\u00e1, ho\u1eb7c l\u1ea5y c\u00e2u li\u00eam ngo\u1eb7c ng\u1ecdn c\u00e2y, ho\u1eb7c che v\u00e1n g\u1ed7 s\u1ea5n v\u00e0o m\u1eb7t l\u0169y. Bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ea5n s\u1edf h\u1ebft s\u1ee9c ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, \u0111\u00e2m ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean gi\u1eb7c, c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed1ng phun l\u1eeda v\u00e0 c\u00e2u li\u00eam m\u1ea5y ch\u1ee5c c\u00e1i. Gi\u1eb7c li\u1ec1n l\u00f9i ch\u1ea1y. Qu\u00e2n ta c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3m, l\u00ednh H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111i. L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00f3 k\u1ebb ra th\u00fa n\u00f3i r\u1eb1ng nghe n\u00f3i l\u0169 gi\u1eb7c b\u1ea3o nhau \u0111\u1ecbnh x\u00f4ng ra ngo\u00e0i th\u00e0nh, \u0111\u00e1nh gi\u00e1p l\u00e1 c\u00e0, r\u1ed3i v\u1eeba \u0111\u00e1nh v\u1eeba ch\u1ea1y \u0111\u1ec3 theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o tr\u1ed1n \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ea5n s\u1edf Tr\u01b0\u1eddng l\u0169y, ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ea3o ph\u1ea3i canh ph\u00f2ng nghi\u00eam c\u1ea9n, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n d\u00e1m l\u1ebbn ra, d\u1eabu \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00e1nh gi\u00e1p l\u00e1 c\u00e0, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng trong bi\u1ec1n binh c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb b\u1ecb b\u1eaft ! V\u1eady l\u0169 quy\u1ec1n sung Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Giai ph\u1ea3i ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft l\u00e0m l\u00ednh v\u00e0 c\u1eafm m\u0169i t\u00ean v\u00e0o tr\u00e1i tai, b\u00eau \u0111i c\u00e1c tr\u1ea1i, \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb kh\u00e1c ; quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 qu\u1ea3n v\u1ec7 L\u00ea \u0110\u1eafc Th\u1ef1c ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u01b0u ; T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. C\u00f2n tham t\u00e1n, l\u00e3nh binh \u0111\u01b0\u01a1ng ban \u0111\u1ec1u truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. L\u1ea1i n\u1eefa, l\u0169 gi\u1eb7c b\u1ecb h\u00e3m \u1edf trong th\u00e0nh, l\u00e2u ng\u00e0y c\u00f9ng qu\u1eabn, ch\u00fang \u0111\u1ecbnh m\u01b0u ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y \u0111\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng, c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i th\u1ebf. V\u1ea3, c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, nh\u1eefng ch\u1ed7 xung y\u1ebfu \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u00f3 quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng h\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n tho\u00e1t, duy c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, thuy\u1ec1n b\u00e8 l\u00e0 th\u1ee9 r\u1ea5t quan y\u1ebfu. Nh\u1eefng ch\u1ed7 c\u00f3 thuy\u1ec1n c\u00f4ng, r\u1ea5t n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2m canh gi\u1eef. L\u1ea1i s\u1ee9c c\u00e1c thuy\u1ec1n t\u01b0 ph\u1ea3i l\u00e1nh xa, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed7 \u1edf g\u1ea7n th\u00e0nh, ch\u1edb \u0111\u1ec3 qu\u00e2n gi\u1eb7c th\u1eeba c\u01a1 l\u1ebbn l\u00fat c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y r\u1ed3i theo \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n ch\u1ea1y tr\u1ed1n. C\u00f2n nh\u01b0 c\u01a1 nghi ph\u00f2ng ti\u1ec5u, ph\u1ea3i n\u00ean t\u00ednh to\u00e1n s\u1eafp x\u1ebfp tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec \u0111\u1ebfn l\u00fac l\u00e2m c\u01a1 \u1ee9ng bi\u1ebfn m\u1edbi kh\u1ecfi c\u00e1c n\u1ea1n h\u1ea5p t\u1ea5p l\u1ee1 l\u00e0ng. Nay n\u00ean h\u1ed9i b\u00e0n \u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh : n\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u1ed9t ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y m\u00e0 ra th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em c\u1edd l\u1ec7nh phi b\u00e1o cho quan qu\u00e2n b\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh \u0111\u1ec1u c\u00f9ng bi\u1ebft, n\u1ebfu gi\u1eb7c k\u00e9o c\u1ea3 b\u1ecdn ra h\u1ebft, th\u00ec li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ngay 1000 binh d\u00f5ng, \u1ee7y cho Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ecb v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh \u0111em v\u00e0o th\u00e0nh, ki\u1ec3m thu kho t\u00e0ng, s\u1ed5 s\u00e1ch. C\u00f2n ngo\u00e0i ra, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng ban, hay h\u1ea1 ban, \u0111\u1ec1u theo l\u0169 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n th\u00e2n \u0111\u1ed1c, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, c\u1ed1t ph\u1ea3i ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft cho k\u1ef3 h\u1ebft. N\u1ebfu l\u0169 gi\u1eb7c m\u1ed9t n\u1eeda ra, m\u1ed9t n\u1eeda \u1edf l\u1ea1i trong th\u00e0nh, th\u00ec li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u1ed9 2000 binh d\u00f5ng c\u0169ng \u1ee7y cho Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u1ecb, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh v\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch coi qu\u1ea3n, chia l\u00e0m 4 m\u1eb7t canh gi\u1eef, c\u00f2n th\u00ec \u0111em \u0111i \u0111u\u1ed5i b\u1eaft nh\u01b0 tr\u00ean \u0111\u00e3 n\u00f3i. Nh\u1eefng c\u01a1, v\u1ec7 c\u1ea5t \u0111\u1eb7t c\u0169ng s\u1eeda so\u1ea1n s\u1eb5n s\u00e0ng cho \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, m\u1edbi d\u1ec5 th\u00e0nh c\u00f4ng. V\u00e0, c\u00e1c h\u1ea1ng binh d\u00f5ng bao v\u00e2y Tr\u01b0\u1eddng l\u0169y, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chia l\u00e0m hai ban, l\u00fac canh, l\u00fac ngh\u1ec9, san s\u1ebb \u0111\u1ec1u nhau, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 sung s\u1ee9c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, theo l\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o do An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u00e3 d\u00f2 th\u00e1m v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c Xi\u00eam, th\u00ec ho\u1eb7c n\u00f3i ch\u00fang \u0111\u00e3 l\u00e1nh xa, ho\u1eb7c n\u00f3i ch\u00fang \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i sang x\u00e2m l\u1ea5n n\u1eefa. \u0110\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi truy\u1ec1n v\u0103n ch\u01b0a \u0111\u00edch x\u00e1c, nh\u01b0ng c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb th\u00ec kh\u00f4ng lo ng\u1ea1i, ch\u00ednh n\u00ean d\u1ef1 b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 vi\u1ec7c. V\u1eady c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh ph\u1ea3i t\u00ednh to\u00e1n m\u01b0u k\u1ebf tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c tin gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ebfn l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp th\u00ec chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh, \u0110o\u00e0n D\u0169 \u0111em ngay 1 ban binh d\u00f5ng h\u01a1n 4000 ng\u01b0\u1eddi, thuy\u1ec1n m\u1ea1nh, s\u00fang \u0111\u1ea1n, kh\u00ed gi\u1edbi, m\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, t\u1ee9c t\u1ed1c \u0111i ngay, ch\u1eb3ng c\u1ee9 ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh. R\u1ed3i \u0111\u1ec3 m\u1ed9t ban h\u01a1n 1000 ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i, giao cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed v\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch cai qu\u1ea3n, \u0111\u00f3ng gi\u1eef Tr\u01b0\u1eddng l\u0169y, c\u0169ng chia l\u00e0m b\u1ed1n m\u1eb7t canh ph\u00f2ng ng\u0103n ch\u1eb7n, khi\u1ebfn cho c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch r\u00f5 r\u00e0ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111un \u0111\u1ea9y suy t\u1ecb. L\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c x\u1ea3y \u0111\u1ebfn th\u00ec c\u1ea7n ph\u1ea3i m\u1ed9t m\u1eb7t l\u00e0m s\u1edb phi t\u00e2u, m\u1ed9t m\u1eb7t ti\u1ebfn qu\u00e2n, c\u1ed1t sao ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh \u1edf n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec3 n\u1eafm l\u1ea5y c\u00e1i th\u1ebf v\u1ea1n to\u00e0n t\u1ea5t th\u1eafng. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc qu\u00e2n s\u1ef1 ph\u1ea3i l\u00e0m \u0111\u1ea7u ti\u00ean. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo !\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3m \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, t\u00ean ngh\u1ecbch Ch\u1ea9m d\u1ed7, b\u1ea3o ph\u1ea3i n\u00f3i d\u1ed1i [v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi trong th\u00e0nh] r\u1eb1ng : \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh quan qu\u00e2n c\u00f3 \u00edt, gi\u1eb7c Xi\u00eam l\u1ea1i \u0111\u1ebfn, ngo\u00e0i B\u1eafc gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong th\u00e0nh ra th\u00fa \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1eed c\u1ea3. Nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u nghi ho\u1eb7c v\u1ec1 ta [tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh]. K\u1ecbp l\u00fac t\u00ean Ch\u1ea9m h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t th\u00ec V\u0103n \u0110i\u1ec3m \u0111\u1ec1u n\u00f3i tr\u00e1i l\u1ea1i, ch\u1ec9 \u0111\u00e1p l\u1ea1i b\u1eb1ng l\u1eddi th\u1eb3ng th\u1eafn, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cTa \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, h\u00e1 ti\u1ebfc g\u00ec c\u00e1i ch\u1ebft ? Cho n\u00ean b\u1ea3o th\u1eadt l\u0169 ng\u01b0\u1eddi trong th\u00e0nh mau mau t\u00ecm l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng, th\u00e0 tr\u00e1i \u00fd gi\u1eb7c m\u00e0 ch\u1ebft c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3n th\u1ea7n, ch\u1eb3ng h\u01a1n theo gi\u1eb7c, ch\u1ebft l\u00e0m ma qu\u1ef7 hay sao ?\u201d. Ch\u1ea9m c\u1ea3 gi\u1eadn, gi\u1ebft ch\u1ebft \u0110i\u1ec3m, m\u1ed5 gan, x\u1ebbo th\u1ecbt m\u00e0 \u0103n. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n nhi\u1ec1u l\u1ea7n g\u1ea1n h\u1ecfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ra th\u00fa th\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf, li\u1ec1n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3m l\u00e0 m\u1ed9t l\u00ednh tr\u01a1n m\u00e0 bi\u1ebft r\u00f5 ngh\u0129a c\u1ea3, c\u00f3 l\u00f2ng trung trinh ph\u1eabn kh\u00edch m\u00e3nh li\u1ec7t nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00ed ti\u1ebft \u1ea5y so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng thua k\u00e9m g\u00ec m\u1ea5y. V\u1eady cho truy t\u1eb7ng Cai \u0111\u1ed9i, h\u00e0m ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m, chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi y\u00ean r\u1ed3i s\u1ebd d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 tr\u1eadn vong, l\u00e0m l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf, cho \u0110i\u1ec3m d\u1ef1 v\u00e0o h\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd \u0111\u1ec3 th\u1ecfa vong linh trung ngh\u0129a. L\u1ea1i sai b\u1ed9 Binh t\u01b0 v\u1ec1 l\u00e0ng \u1ea5y h\u1ecfi xem con c\u00e1i, li\u1ec7u c\u00e1ch ban \u00e2n r\u1ed9ng r\u00e3i \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch k\u1ebb trung li\u1ec7t. Sau \u0111\u00f3, v\u00ec con \u0110i\u1ec3m, l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hoan, c\u00f2n b\u00e9, n\u00ean h\u1eb1ng th\u00e1ng h\u00e3y c\u1ea5p cho ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee3i khi Hoan l\u1edbn l\u00ean, s\u1ebd b\u1ed5 d\u00f9ng. (\u0110i\u1ec3m, ng\u01b0\u1eddi B\u1ed3ng S\u01a1n, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, c\u00f3 19 ng\u01b0\u1eddi Kinh t\u1eeb Xi\u00eam tr\u1ed1n v\u1ec1. Th\u1ef1 ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ch\u1ea5n g\u1ea1n h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a gi\u1eb7c, r\u1ed3i t\u01b0 l\u00ean b\u1ed9 Binh. B\u1ed9 Binh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha cho h\u1ecd, l\u1ea1i c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, sai t\u00ecm \u0111\u1ea5t cho \u1edf (h\u1ea1ng tr\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 3 quan ti\u1ec1n ; ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, tr\u1ebb con v\u00e0 ph\u1ee5 n\u1eef m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan).<\/p>\n<p>Nh\u1eefng b\u1ec7nh binh trong c\u00e1c h\u1ea1ng qu\u00e2n l\u00ednh do Kinh ph\u00e1i \u0111i Nam K\u1ef3, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n c\u00f4ng, v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ecd \u0111i tr\u1eadn \u0111\u00e3 h\u01a1n 1 n\u0103m, bi\u1ebft bao kh\u00f3 nh\u1ecdc, trong ng\u00e0y \u0111\u00e1nh, l\u1ea1i h\u0103ng h\u00e1i tranh l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00ec t\u00ean \u0111\u1ea1n. H\u1ecd d\u1eabu ch\u01b0a th\u00e0nh c\u00f4ng, nh\u01b0ng m\u1ed9t l\u00f2ng v\u00ec n\u01b0\u1edbc qu\u00ean m\u00ecnh, k\u1ec3 r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady chu\u1ea9n cho: Kh\u00f4ng c\u1ee9 b\u1ec7nh n\u1eb7ng hay nh\u1eb9, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1eafng v\u00e0 sai vi\u1ec7n Th\u00e1i y chia \u0111i \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. C\u00f3 ai mu\u1ed1n v\u1ec1 qu\u00ea c\u0169ng cho. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i qu\u00e2n ng\u0169 th\u00ec ph\u00e0m thu\u1ed1c thang, c\u00e1, mu\u1ed1i, c\u01a1m, n\u01b0\u1edbc, quan coi qu\u1ea3n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u00edch th\u00e2n tr\u00f4ng nom. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb qu\u00e2n th\u1ee9 B\u1eafc K\u1ef3 v\u1ec1, n\u1ebfu c\u00f3 b\u1ecb b\u1ec7nh, c\u0169ng \u0111\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Ninh B\u00ecnh ra B\u1eafc, t\u1eadp h\u1ee3p t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c bi\u1ec1n binh hi\u1ec7n t\u1ea1i, r\u1ed3i \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1edf qu\u00e2n ng\u0169, k\u1ebf ti\u1ebfp c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o k\u1ef3 th\u00e1ng 7 \u0111\u1ec3 c\u00f3 c\u00e1i \u0103n m\u00e0 thao di\u1ec5n, \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng th\u00e1ng 8, th\u00e1ng 9 s\u1ebd x\u00e9t theo qu\u00e2n lu\u1eadt xem \u0111\u00e3 th\u00e0nh thu\u1ed9c hay ch\u01b0a, v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ec9nh c\u00f3 nhi\u1ec1u hay \u00edt, \u0111em ngay t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t h\u1ea1n ra th\u00fa cho c\u00e1c ph\u1ea1m nh\u00e2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh t\u1eeb t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh ra B\u1eafc.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho nh\u1eefng t\u1ed9i nh\u00e2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 ra th\u00fa, \u0111\u1ec1u cho mi\u1ec5n t\u1ed9i, g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u1ebfn th\u00fa, c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb loanh quanh nghe ng\u00f3ng. Nay nghe n\u00f3i \u1edf S\u01a1n T\u00e2y c\u00f3 to\u00e1n gi\u1eb7c t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1.000 t\u00ean. B\u00ecnh d\u00e2n v\u00f9ng \u1ea5y ch\u1eb3ng kh\u1ecfi c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p d\u1ee5 d\u1ed7 theo ch\u00fang. V\u1ea3, l\u0169 \u1ea5y \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u phen b\u1ecb qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh tan, nh\u01b0ng d\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u00f2n ch\u01b0a tr\u1eeb h\u1ebft. Ta \u0111\u00e3 sai Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 th\u00e2n coi \u0111\u1ea1i qu\u00e2n v\u00e0 sai c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u ph\u00e1i qu\u00e2n k\u00edp \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ti\u1ec5u, l\u0169 gi\u1eb7c m\u1ecdn \u1ea5y, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y d\u1eb9p y\u00ean. Nh\u00e2n ngh\u0129 : nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ho\u1eb7c v\u00ec b\u1ecb s\u1ee9c hung ng\u01b0\u1ee3c b\u1ee9c b\u00e1ch, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i theo, ho\u1eb7c v\u00ec m\u00f9 qu\u00e1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, l\u1ea7m l\u1ea1c theo gi\u1eb7c. N\u1ebfu ch\u1eb3ng m\u1edf l\u01b0\u1edbi 3 m\u1eb7t th\u00ec l\u00fac quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh, t\u1ea5t s\u1ebd \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 l\u00e0 l\u0169 ti\u1ec3u d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, s\u1ebd c\u00f9ng v\u1edbi qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp th\u1ef1c \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u1ee5m \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu gi\u1ebft. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb ch\u1ea1y tho\u00e1t, x\u1ed5ng v\u00e0o h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n, c\u0169ng t\u1ea5t b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta b\u1eaft gi\u1ea3i, \u0111\u1ed1i v\u1edbi ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0 th\u1ebf l\u00f2ng ta th\u1eadt kh\u00f4ng n\u1ee1. V\u1eady \u0111\u1eb7c c\u00e1ch l\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 : Ph\u00e0m nh\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh, nh\u1eefng k\u1ebb tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 can \u00e1n theo gi\u1eb7c hay \u00e1n c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o, kh\u00f4ng k\u1ec3 m\u1edbi hay l\u00e2u, hi\u1ec7n c\u00f3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh, th\u00ec khi th\u1ea5y c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 n\u00e0y, \u0111\u1ec1u cho ra th\u00fa \u1edf quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tha h\u1ebft t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. H\u1ea1n \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 9 n\u0103m nay l\u00e0 c\u00f9ng. N\u1ebfu c\u1ee9 c\u1ed1 \u00fd theo gi\u1eb7c l\u00e0m c\u00e0n, \u0111\u1ebfn khi ngo\u00e0i h\u1ea1n, m\u1edbi ch\u1ecbu ra th\u00fa th\u00ec kh\u00f4ng cho th\u00fa n\u1eefa. \u0110\u00f3 l\u00e0 ta v\u1eabn gi\u1eef l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t oai nghi\u00eam, ban \u01a1n r\u1ed9ng r\u00e3i ngo\u00e0i ph\u00e1p lu\u1eadt, mu\u1ed1n cho nh\u1eefng k\u1ebb m\u1edd t\u1ed1i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft h\u1ed1i l\u1ed7i \u0111\u1ed5i m\u1edbi, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh. C\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n n\u00ean th\u1ec3 theo \u00fd ta, c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o ra th\u00fa th\u00ec li\u1ec1n x\u00e9t r\u00f5 m\u00e0 tha b\u1edbt, khi\u1ebfn cho ch\u00fang m\u00e1ch b\u1ea3o l\u1eabn nhau, t\u00ecm l\u00e0nh, tr\u00e1nh d\u1eef ; n\u1ebfu c\u1ee9 gi\u1eef th\u00f3i u m\u00ea, c\u1ed1 t\u00ecnh ph\u1ea1m ph\u00e1p, quy\u1ebft kh\u00f3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c khoan h\u1ed3ng n\u1eefa. V\u1eady n\u00ean \u0111em ch\u1ec9 d\u1ee5 n\u00e0y th\u00f4ng s\u1ee9c cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Ngh\u1ec7 An l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ph\u1ea9m, b\u1ecb quan qu\u00e2n b\u1ed1n m\u1eb7t n\u00e3 b\u1eaft. T\u00ecnh th\u1ebf ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f9ng qu\u1eabn, Ph\u1ea9m \u0111em l\u0169 qu\u00e2n t\u00e0n h\u01a1n 100 t\u00ean tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, \u1ee9c hi\u1ebfp th\u1ed5 d\u00e2n, s\u00e1ch nhi\u1ec5u l\u1ea5y \u0103n, \u0111\u1ecbnh \u0111i H\u00e0 T\u0129nh, li\u00ean h\u1ee3p v\u1edbi t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Phan B\u00f4. Th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay H\u1eadu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n h\u1ebft s\u1ee9c r\u01b0\u1ee3t theo v\u00e0 \u0111u\u1ed5i k\u1ecbp : b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u1ea9m v\u00e0 t\u01b0\u1edbng n\u00f3 c\u00f9ng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng 50 t\u00ean, thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft kh\u00ed gi\u1edbi. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5, khen ng\u1ee3i. Chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 V\u1ec7 \u00fay ngay. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u1ef1 tr\u1eadn \u1ea5y : Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eefu b\u1ea3o l\u00e0 L\u00ea Quang Qu\u1ea3ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5 l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Kh\u1ea3i, Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 Anh S\u01a1n l\u00e0 Phan V\u0103n Ph\u00e1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p ; quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 l\u00e0 Phan V\u0103n Huy \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay ; Tri ph\u1ee7 Anh S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ho\u00e0ng v\u00e0 Tri huy\u1ec7n Thanh Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ng\u00f4 L\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 ; Ng\u00f4 L\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ghi t\u00ean \u0111\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7. Bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 500 quan ti\u1ec1n. Nguy\u1ec5n H\u1eefu H\u1ecdc, l\u00e0 l\u00ednh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Ph\u1ea9m t\u1ea1i tr\u1eadn, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 b\u1ea1t b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ; Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111i ti\u1ebfp \u1ee9ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tri \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Cai \u0111\u1ed9i ; \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng L\u00ea Vi\u1ebft Th\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ; l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng 300 quan ti\u1ec1n. C\u00f2n th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n, b\u1ea1c c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau. (Bi\u1ec1n binh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c. D\u00e2n phu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 50 quan ti\u1ec1n ; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 30 quan ti\u1ec1n). Quan t\u1ec9nh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh, d\u01b0\u1edbi t\u00ean tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb ghi gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, nay cho \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4i ph\u1ee5c h\u1ebft. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ec1u cho r\u00fat v\u1ec1 c\u1ea3. Sau \u0111\u00f3, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng v\u1edbi t\u00ean Ph\u1ea9m l\u00e0 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Ho\u00e0ng Tr\u1ecdng Ki\u1ec1u v\u00e0 V\u0169 V\u0103n Ninh c\u00f9ng v\u1edbi h\u01a1n 10 t\u00ean \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng c\u0169ng b\u1ecb b\u1eaft. Th\u01b0\u1edfng cho b\u1ed9 bi\u1ec1n L\u00ea \u0110o\u00e0n th\u1ef1c th\u1ee5 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 ; bi\u1ec1n binh, 100 quan ti\u1ec1n. Ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean Ki\u1ec1u, t\u00ean Ninh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Li\u00ean l\u1ea1i b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 d\u1ecbch((1) Ch\u1ee9c d\u1ecbch \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c.1) l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Can b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Can \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 b\u1ea1t Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf t\u1ec9nh v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>T\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Li\u00eam \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e9n \u0111\u1ebfn l\u00e0ng V\u00e2n L\u0103ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u1ed9ng H\u1ef7), t\u1ed1ng ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o. D\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng cho, c\u00f9ng nhau \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean Li\u00eam v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 3 th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 kh\u00ed gi\u1edbi. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Th\u01b0\u1edfng cho 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1eabm, t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp nh\u1eefng thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn Ho\u00e0nh B\u1ed3. Th\u00ed sai th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 L\u00ea Tr\u1ecdng M\u01b0u \u0111em th\u1ee7 h\u1ea1, qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1ebft \u0111i. Chu\u1ea9n cho M\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Khinh k\u1ef5 l\u00e0 Ph\u1ea1m Phi sung ch\u1ee9c Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, th\u1ef1 ph\u1ee7 An Giang l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrong t\u1ec9nh m\u1edbi th\u00e0nh l\u1eadp 41 x\u00e3, th\u00f4n, ph\u01b0\u1eddng, ph\u1ed1, trong \u1ea5y c\u00f3 3 ph\u01b0\u1eddng, 2 ph\u1ed1 \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c. V\u1eady xin \u0111\u00e1nh thu\u1ebf theo l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi Thanh bi\u1ec7t n\u1ea1p (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p ti\u1ec1n \u201cdung d\u1ecbch\u201d l\u00e0 6 quan 5 ti\u1ec1n). Sau \u0111\u00f3 h\u1ec5 c\u00f3 chi\u00eau d\u00e2n l\u1eadp x\u00e3 th\u00ec l\u00e0m theo l\u1ec7 n\u00e0y. L\u1ea1i xin c\u1ee9 \u0111\u1ec3 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng 2 c\u01a1 Giang nhu\u1ec7, Giang d\u0169ng \u1edf t\u1ec9nh luy\u1ec7n t\u1eadp \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o vi\u1ec7c canh gi\u1eef\u201d. Vua \u0111\u1ec1u y cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m t\u1eeb H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ebfn Nam Vang.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cH\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t c\u1ee7a t\u1ec9nh An Giang. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, h\u1ec5 c\u00f3 quan b\u00e1o g\u00ec v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n v\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi v\u1eabn do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y ; nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y th\u00ec quanh co, l\u1ea1i th\u00eam ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i mau ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta t\u1eebng nghe n\u00f3i h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 con \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Nam Vang. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i kh\u00e1m t\u1ea1i ch\u1ed7 : n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y qu\u1ea3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i t\u1eaft v\u00e0 ti\u1ec7n l\u1ee3i th\u00ec li\u1ec7u l\u1ea5y qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam ra, ho\u1eb7c theo \u0111\u1ecba th\u1ebf, ch\u1ecdn m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 th\u1ec3 ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111i l\u1ea1i nhanh ch\u00f3ng. R\u1ed3i xem \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa g\u1ea7n th\u1ebf n\u00e0o, v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean. C\u00f2n vi\u1ec7c n\u00ean \u0111\u1eb7t cung tr\u1ea1m ra sao, s\u1ebd b\u00e0n l\u00e0m sau\u201d. L\u0169 Gi\u1ea3ng b\u00e8n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i xem x\u00e9t \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i, r\u1ed3i xin \u0111\u1eb7t 12 tr\u1ea1m. L\u1ea1i xin m\u1edf 1 con \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf S\u1ed1c C\u00f9 thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ch\u00e2n Xi\u00eam th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, \u0111\u1eb7t 5 tr\u1ea1m, l\u1ea5y d\u00e2n \u1edf g\u1ea7n c\u00e1c ph\u1ee7 l\u00e0m phu tr\u1ea1m, m\u1ed7i tr\u1ea1m 20 ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 1 ng\u01b0\u1eddi cai tr\u1ea1m. Vua y cho. (T\u1eeb l\u0169y Ph\u00f9 Dung, H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Kim Th\u00e1p, Nam Vang, d\u00e0i 33.194 tr\u01b0\u1ee3ng, chia \u0111\u1eb7t 12 tr\u1ea1m : t\u1eeb S\u1ed1c C\u00f9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, d\u00e0i 15.193 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1eb7t 5 tr\u1ea1m, m\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng 2 tr\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 t\u00e2u b\u00e1o c\u00e1c thuy\u1ec1n c\u00f4ng ra v\u00e0o \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf, th\u1ee7 s\u1edf \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, C\u1ea7n Gi\u1edd v\u00e0 Bi\u1ec7n S\u01a1n. (Ph\u00e0m nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng to do Kinh ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c v\u00e0 nh\u1eefng thuy\u1ec1n ch\u1edf qu\u00e2n l\u00ednh, binh kh\u00ed, c\u00e1c th\u1ee9 c\u1ee7a kho, c\u00f3 c\u00f4ng v\u0103n c\u1ee7a B\u1ed9 lu\u00e2n l\u01b0u th\u00f4ng t\u01b0, trong khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn h\u1ea1t n\u00e0o, th\u00ec h\u1ea1t \u1ea5y ph\u1ea3i h\u1ed9 t\u1ed1ng, h\u1ec5 ng\u00e0y n\u00e0o \u0111i qua \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o, t\u1eeb s\u1ef1 h\u1ed9 t\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00eam th\u1eafm \u0111\u1ebfn s\u1ef1 t\u1ea1m \u0111\u1ed7 v\u00e0 nh\u1ed5 neo ra \u0111i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ghi r\u00f5 nh\u1eadt k\u1ef3, b\u00e1o v\u1ec1 B\u1ed9, tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec quan ng\u1ea1i th\u00ec l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean. C\u00f2n c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n do Kinh ph\u00e1i, t\u1ec9nh ph\u00e1i, v\u00e0o Kinh r\u1ed3i v\u1ec1, d\u00f9 c\u00f3 ch\u1edf th\u1ee9 n\u00e0y v\u1eadt kh\u00e1c, nh\u01b0ng l\u00e0 s\u1ef1 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, m\u00e0 khi \u0111i qua ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec quan ng\u1ea1i th\u00ec n\u00ean t\u00e2u hay n\u00ean t\u01b0, ph\u1ea3i l\u00e0m cho mau ; kh\u00f4ng th\u00ec ng\u00e0y n\u00e0o \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n t\u1edbi ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, c\u1eadp b\u1ebfn y\u00ean \u1ed5n r\u1ed3i, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u01b0 l\u00ean B\u1ed9 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u00f3 h\u1ecfi han \u0111\u1ebfn. C\u00f2n thuy\u1ec1n do t\u1ec9nh ph\u00e1i, ch\u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt n\u1ed9p Kinh, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t \u0111\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea5y, li\u1ec1n l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch v\u1ec1 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n v\u00e0 k\u00ea r\u00f5 s\u1ed1 qu\u00e2n, s\u1ed1 thuy\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ec7 l\u00ean, do B\u1ed9 v\u00e0 T\u00e0o ch\u00ednh \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t. N\u1ebfu n\u00ean l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u ri\u00eang th\u00ec t\u00f9y vi\u1ec7c m\u00e0 li\u1ec7u l\u00e0m. Ng\u00e0y n\u00e0o \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n ra bi\u1ec3n c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111em nh\u1eadt k\u1ef3 t\u01b0 l\u00ean B\u1ed9. Khi \u0111i qua c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec quan ng\u1ea1i, kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u01b0 b\u00e1o).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 treo c\u1edd v\u00e0 b\u1eafn s\u00fang \u1edf Tr\u1ea5n H\u1ea3i th\u00e0nh. (Ph\u00e0m nh\u1eefng thuy\u1ec1n c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng xu\u1ea5t \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ho\u1eb7c chuy\u00ean ch\u1edf \u0111\u1ed3 v\u1eadt, khi v\u1ec1 \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u1eeda Thu\u1eadn An, kh\u00f4ng k\u1ec3 s\u1ed1 thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u hay \u00edt, th\u00ec chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u ti\u00ean, theo l\u1ec7, ph\u1ea3i m\u1ed9t l\u1ea7n k\u00e9o c\u1edd m\u1eebng v\u00e0 b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang ch\u00e0o ; \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u1ed5n c\u1ea3, th\u00ec chi\u1ebfc thuy\u1ec1n t\u1edbi sau c\u00f9ng l\u1ea1i b\u1eafn m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa. C\u00f2n nh\u01b0 \u1edf trong \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n \u1ea5y gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 c\u00e1i n\u00e0o ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ebfn t\u1ea5n s\u1edf th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ea1ng thuy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u1edbn c\u00f3 4, 5 c\u1ed9t bu\u1ed3m m\u00e0 tr\u00ean thuy\u1ec1n c\u00f3 b\u1eafn s\u00fang, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi chu\u1ea9n cho tr\u00ean th\u00e0nh b\u1eafn 3 ph\u00e1t \u0111\u1ea1i b\u00e1c. N\u1ebfu thuy\u1ec1n \u1ea5y kh\u00f4ng b\u1eafn s\u00fang, v\u00e0 n\u1ebfu thuy\u1ec1n to m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng, kh\u00f4ng c\u00f3 4, 5 c\u1ed9t bu\u1ed3m nh\u01b0 lo\u1ea1i thuy\u1ec1n ch\u1eef \u201cB\u00ecnh\u201d, thuy\u1ec1n ch\u1eef \u201c\u0110\u1ecbnh\u201d, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng n\u00ean b\u1eafn s\u00fang).<\/p>\n<p>C\u1ea5m d\u00e2n gian t\u00e0ng tr\u1eef thu\u1ed1c s\u00fang v\u00e0 mua b\u00e1n ri\u00eang v\u1edbi nhau. K\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m t\u1eeb 1 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean, s\u1ebd theo lu\u1eadt ph\u00e1p kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i sung qu\u00e2n. C\u00e1c nh\u00e0, nh\u1eefng ng\u00e0y t\u1ebft hay nh\u1eefng vi\u1ec7c vui m\u1eebng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n ch\u1ebf l\u1ea5y c\u00e1c lo\u1ea1i ph\u00e1o \u0111\u1ed1t v\u00e0 \u1ed1ng l\u1ec7nh. Duy c\u00e1c ph\u00e1o do ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111em \u0111\u1ebfn b\u00e1n th\u00ec cho th\u00f4ng d\u1ee5ng. Sau \u0111\u00f3 v\u00ec cho r\u1eb1ng c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i s\u1ea3n di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng, n\u00ean \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n c\u1ea5m. \u1edf c\u00e1c h\u00e0ng ch\u1ee3 n\u1ebfu c\u00f3 mua b\u00e1n di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng t\u1eeb 1 c\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p.<\/p>\n<p>\u0110o\u00e0n thuy\u1ec1n B\u1eafc t\u00e0o, h\u01a1n tr\u0103m chi\u1ebfc, ch\u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt, nh\u00e2n chi\u1ec1u gi\u00f3 thu\u1eadn, \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn Kinh. Sai b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111em h\u01b0\u01a1ng, l\u1ee5a trong kho N\u1ed9i ph\u1ee7, chia \u0111i l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 \u1edf mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 mi\u1ebfu Phong b\u00e1.<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y thu\u1ed1c Gia \u0110\u1ecbnh, t\u00ean l\u00e0 H\u00e0 V\u0103n L\u1ef1c, t\u1ef1 b\u1ecf thu\u1ed1c c\u1ee7a nh\u00e0 ra ch\u1eefa cho c\u00e1c b\u1ec7nh binh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi qua kh\u1ecfi.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, ban khen, th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m y sinh. V\u00e0 sai t\u00ednh tr\u1ea3 ti\u1ec1n thu\u1ed1c \u0111\u00e3 d\u00f9ng. L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0110oan B\u1eb1ng c\u0169ng \u0111em thu\u1ed1c \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 ch\u1eefa cho qu\u00e2n l\u00ednh. C\u0169ng sai tr\u01b0\u1edbc ban qu\u1ea7n \u00e1o v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c cho \u0110oan B\u1eb1ng. Sau \u0111\u00f3 quan t\u1ec9nh t\u00e2u n\u00f3i \u0110oan B\u1eb1ng ch\u1eefa b\u1ec7nh cho b\u1ec7nh binh nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u01a1n 4000 ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho \u0110oan B\u1eb1ng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 cho l\u00e0m Y ch\u00e1nh Vi\u1ec7n Th\u00e1i y, tr\u1eadt T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m, l\u1ec7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n l\u00e0m H\u1eefu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 ; Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u00e0m Th\u1ea7n s\u00e1ch Ti\u1ec1n dinh th\u1ed1ng ch\u1ebf ; Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m l\u00e0m Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eadu dinh th\u1ed1ng ch\u1ebf.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t ch\u1ee9c l\u00e3nh binh quan \u1edf \u0111\u1ed3n An Man thu\u1ed9c Nam Vang. D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a l\u00e0m L\u00e3nh binh \u0111\u1ed3n An Man ; quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh l\u00e0 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho hi\u1ec7p l\u1ef1c cai qu\u1ea3n l\u00ednh \u0111\u1ed3n, theo T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang sai ph\u00e1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng \u00e1n gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : c\u00f3 \u00e1n, \u0111em ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u00e9m tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i sau m\u1edbi t\u00e2u ; c\u00f3 \u00e1n ch\u1ec9 \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh n\u00e3 b\u1eaft t\u00e2u l\u00ean, m\u00e0 ph\u1ea1m nh\u00e2n th\u00ec c\u00f2n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i tra x\u00e9t. Vi\u1ec7c l\u00e0m kh\u00f4ng nh\u1ea5t tr\u00ed. V\u1eady xin t\u1eeb nay h\u1ec5 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, n\u1ebfu l\u00e0 h\u1ea1ng c\u01b0\u1edbp nh\u1ecf ban \u0111\u00eam, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng hung \u00e1c g\u00ec l\u1eafm th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7, l\u00e0m \u00e1n, k\u00ednh c\u1ea9n \u0111\u1ec7 l\u00ean ; c\u00f2n h\u1ea1ng b\u00e8 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m t\u00ean tr\u1edf l\u00ean, ban ng\u00e0y r\u00f4ng r\u1ee1 \u0111\u1ed1t nh\u00e0, c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a, c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n, b\u1ecb quan qu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1i tr\u1eadn, tang ch\u1ee9ng r\u00f5 r\u00e0ng, th\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i l\u1ea5y cung ngay, m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111em ph\u1ea1m nh\u00e2n ra ch\u00e9m, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean. Duy c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00ec b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p b\u1eaft theo, ho\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft l\u00e2y trong khi t\u1ea7m n\u00e3 m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u00e1ng ng\u1edd, th\u00ec m\u1edbi tr\u00ecnh b\u00e0y \u1edf trong t\u1eadp t\u1ea5u, xin tra x\u00e9t \u0111\u1ec3 k\u1ebft \u00e1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua y theo, sai truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : N\u1ebfu c\u00f3 \u00e1n l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, th\u00ec n\u00ean tra x\u00e9t c\u00f4ng b\u1eb1ng, ch\u1edb n\u00ean l\u00e0m qua loa. N\u1ebfu x\u00e9t ra, t\u00ean ph\u1ea1m n\u00e0o kh\u00f4ng c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n r\u00f5 r\u00e0ng th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c th\u1ea3 ra, r\u1ed3i ch\u1ec9 \u0111\u00edch danh m\u00e0 h\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi b\u1ed9 bi\u1ec1n, ch\u1ee9 \u0111\u1eebng v\u00ec t\u00ecnh ri\u00eang, dung t\u00fang h\u1ea1ng quan v\u00f5 \u0111\u00ea h\u00e8n l\u00e0m vi\u1ec7c h\u00e1m c\u00f4ng m\u1ea1o th\u01b0\u1edfng, b\u1eaft oan \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i ! N\u1ebfu ph\u1ea1m nh\u00e2n th\u1ef1c c\u00f3 ch\u1ed1ng c\u1ef1 t\u1ea1i tr\u1eadn th\u00ec \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 gi\u1eb7c r\u1ed3i, kh\u00f4ng c\u1ea7n theo l\u1ed1i th\u01b0\u1eddng k\u1ebft \u00e1n n\u1eefa, c\u1ee9 vi\u1ec7c chu\u1ea9n theo ngh\u1ecb, \u0111em ch\u00e9m ngay, cho \u0111\u1ee1 b\u1edbt gi\u1ea5y t\u1edd.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i nh\u1eadt k\u1ef3 c\u1ea5m gi\u1edbi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ph\u00e0m g\u1eb7p ng\u00e0y gi\u1ed7 Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf n\u00e0o \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu th\u00ec ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 ng\u00e0y ch\u00ednh gi\u1ed7, theo l\u1ec7, c\u00f3 c\u1ea5m x\u1eed \u00e1n, l\u00e0m th\u1ecbt s\u00fac sinh, ca h\u00e1t v\u00e0 m\u1eb7c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecf, \u0111\u1ed3 t\u00eda.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng trong s\u1ed5 s\u00e1ch kh\u00f4ng c\u00f3 minh v\u0103n ch\u00e9p v\u1ec1 c\u1ea5m gi\u1edbi t\u1eeb ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i : T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m c\u00e1c c\u1ea5m gi\u1edbi \u0111\u1ec1u ch\u1ec9 thi h\u00e0nh v\u00e0o ng\u00e0y ch\u00ednh gi\u1ed7. C\u00f2n ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u1ea5m n\u1eefa. N\u1ebfu g\u1eb7p ng\u00e0y gi\u1ed7 Li\u1ec7t th\u00e1nh((1) Li\u1ec7t th\u00e1nh : ch\u1ec9 c\u00e1c ch\u00faa Nguy\u1ec5n.1), ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 9 gi\u1ed7 \u1edf H\u01b0ng mi\u1ebfu((2) H\u01b0ng mi\u1ebfu : mi\u1ebfu th\u1edd H\u01b0ng t\u1ed5 Hi\u1ebfu khang ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.2), ng\u00e0y m\u1ed3ng 3 th\u00e1ng 2 gi\u1ed7 \u1edf \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean th\u00ec ch\u00ednh nh\u1eadt nh\u1eefng ng\u00e0y \u1ea5y, \u0111\u1ec1u c\u1ea5m x\u1eed \u00e1n, s\u00e1t sinh, y\u1ebfn \u1ea9m, h\u00e1t x\u01b0\u1edbng v\u00e0 m\u1eb7c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecf, \u0111\u1ed3 t\u00eda.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y gi\u1ed7 \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu Ho\u00e0ng h\u1eadu, ng\u00e0y ch\u00ednh nh\u1eadt, c\u1ea5m x\u1eed \u00e1n v\u00e0 s\u00e1t sinh. C\u00e1c nh\u00e0 d\u00e2n gian kh\u00f4ng c\u1ea5m nh\u1eefng vi\u1ec7c qu\u00e1n, h\u00f4n, t\u00e1ng, t\u1ebf. Nh\u1eefng c\u1ed9t c\u1edd \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n treo c\u1edd ng\u00e0y ch\u00ednh gi\u1ed7, c\u00f2n ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc c\u1ee9 treo nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng. Vi\u1ec7c chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7, b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7.<\/p>\n<p>D\u00f9ng nguy\u00ean Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Tu\u1ea7n th\u00e0nh t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 H\u00e0 V\u0103n C\u1ef1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Qu\u1ea3ng d\u0169ng.<\/p>\n<p>D\u00f9ng N\u1ed9i c\u00e1c Tu so\u1ea1n, theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc Quang, l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh, l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00e0nh Nam Vang.<\/p>\n<p>Ph\u00f2ng th\u1ee7 \u00fay \u0111\u1ed3n Ph\u00fa Qu\u1ed1c thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec t\u1ec9nh l\u1ef5 th\u1ea5t th\u1ee7, L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n Quang L\u1ed9c ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n, sai S\u01b0\u01a1ng chi\u00eau t\u1eadp binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 m\u01b0u vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c l\u1ea1i t\u1ec9nh. S\u01b0\u01a1ng b\u00e8n m\u01b0u v\u1edbi Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 H\u00e0 Ph\u00fa l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n C\u1ea3m, tr\u00f3i Quang L\u1ed9c, hi\u1ebfn cho gi\u1eb7c, l\u1ea5y 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 100 quan ti\u1ec1n, l\u1ea1i nh\u1eadn ch\u1ee9c cai c\u01a1 c\u1ee7a gi\u1eb7c. \u0110\u1ebfn nay, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta t\u1ed1 gi\u00e1c, S\u01b0\u01a1ng v\u00e0 C\u1ea3m \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec r\u1ed3i c\u1eaft \u0111\u1ea7u b\u00eau 3 ng\u00e0y.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh \u0111\u1ea5t \u1edf t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a (4 m\u1eb7t th\u00e0nh \u0111\u1ec1u d\u00e0i 70 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 4 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, d\u00e0y 1 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1edf 4 c\u1eeda, \u0111\u00e0o h\u00e0o r\u1ed9ng 2 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u 6 th\u01b0\u1edbc). T\u1ec9nh l\u1ef5 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a c\u00f3 th\u00e0nh tr\u00ec, Kh\u00e2m ph\u00e1i \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa c\u00f9ng quan t\u1ec9nh b\u00e0n t\u00ednh vi\u1ec7c l\u00e0m. Chu\u1ea9n cho l\u1ea5y 1.000 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111\u1ee9ng ra x\u00e2y \u0111\u1eafp, h\u1eadu c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrong h\u1ea1t tuy h\u01a1i y\u00ean, nh\u01b0ng l\u0169 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Phan B\u00f4 v\u1eabn c\u00f2n l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf r\u1eebng n\u00fai. Vi\u1ec7c sai ph\u00e1i n\u00e3 b\u1eaft h\u00e3y c\u00f2n b\u1eadn r\u1ed9n. V\u1eady xin \u0111\u1ec3 c\u1ea3 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1edf l\u1ea1i, chi cho l\u01b0\u01a1ng \u0103n, \u0111\u1ee3i khi vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p t\u1ea1m v\u00e3n, s\u1ebd l\u1ea1i chi\u1ebfu l\u1ec7, chia ban\u201d.<\/p>\n<p>Vua y cho. L\u1ea1i sai bi\u1ec1n binh 2 t\u1ec9nh Thanh \u2013 Ngh\u1ec7 c\u0169ng l\u01b0u c\u1ea3 l\u1ea1i \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, ph\u1ea3i tr\u01b0ng \u0111i\u1ec7u.<\/p>\n<p>Th\u0103ng : Cai \u0111\u1ed9i dinh V\u0169 l\u00e2m, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay l\u00e0 Ng\u00f4 T\u00e0i \u0110\u1eafc l\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay C\u1ea5m binh ; Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea5m binh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Hi l\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ch\u01b0 qu\u00e2n. L\u0169 \u0110\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Nam K\u1ef3, c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed9 Binh l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, cho n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh th\u0103ng ch\u1ee9c n\u00e0y.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Qu\u1ea3n c\u01a1, quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh, Tr\u1ea7n Qu\u1ea3ng T\u1ee9, l\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung L\u00e3nh binh Th\u1ee7y s\u01b0 Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>CXXIX \u2013 129<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a h\u00e8, th\u00e1ng s\u00e1u, ban hu\u1ea5n \u0111i\u1ec1u cho trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>1 \u2013 H\u1eadu \u0111\u01b0\u1eddng lu\u00e2n l\u00fd \u2013 (\u0110\u1ea1o l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng g\u00ec c\u1ed1t y\u1ebfu b\u1eb1ng cho lu\u00e2n l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c trong s\u00e1ng. Vua t\u00f4i c\u00f3 ngh\u0129a, cha con c\u00f3 t\u00ecnh th\u00e2n, v\u1ee3 ch\u1ed3ng c\u00f3 ri\u00eang bi\u1ec7t, anh em c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc, b\u1ea1n b\u00e8 c\u00f3 tin c\u1eady. \u1ea5y l\u00e0 n\u0103m \u0111i\u1ec1u lu\u00e2n l\u00fd quan tr\u1ecdng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta. Lu\u00e2n l\u00fd c\u00f3 trong s\u00e1ng r\u1ed3i sau \u0111\u1ea1o l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u1ee9ng v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta mu\u1ed1n l\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, t\u00f4i con, qu\u00e2n, d\u00e2n, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft l\u1ea5y lu\u00e2n l\u00fd l\u00e0m tr\u1ecdng. K\u1ebb l\u00e0m quan th\u00ec gi\u1eef ph\u00e9p c\u00f4ng, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng, h\u1ebft l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c, kh\u00f4ng ti\u1ebfc s\u1ee9c. K\u1ebb s\u0129 th\u00ec ch\u0103m h\u1ecdc, r\u00f5 \u0111\u1ea1o, m\u00e0i gi\u0169a th\u00e0nh t\u00e0i, \u0111\u1ec3 cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc k\u00e9n d\u00f9ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m binh, n\u00f4ng, c\u00f4ng, th\u01b0\u01a1ng th\u00ec y\u00eau ngh\u1ec1, ch\u0103m ch\u1ec9, vui c\u1ea3nh th\u01b0\u1eddng, gi\u1eef ph\u1eadn m\u00ecnh, \u0111\u1ed1i v\u1edbi trong nh\u00e0 th\u00ec tr\u00ean th\u1edd cha m\u1eb9, d\u01b0\u1edbi nu\u00f4i v\u1ee3 con, \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc th\u00ec n\u1ed9p t\u00f4, \u0111\u00f3ng thu\u1ebf, \u01b0a l\u00e0m vi\u1ec7c ngh\u0129a, s\u1ed1t s\u1eafng vi\u1ec7c c\u00f4ng. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o s\u1ed5 qu\u00e2n s\u0129 th\u00ec ch\u1edb b\u1ecf h\u00e0ng ng\u0169 m\u00e0 c\u1ea9u th\u1ea3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ch\u1edb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea5n ch\u1ea5n ; ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u00ec luy\u1ec7n t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7, l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean. K\u1ebb l\u00e0m l\u1ea1i vi\u00ean th\u00ec ch\u1edb cho ph\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0 tr\u00f2 \u0111\u00f9a, thay \u0111en \u0111\u1ed5i tr\u1eafng, ch\u1edb n\u00ean \u0111\u1ee5c kho\u00e9t d\u00e2n \u0111en, m\u00e0 ph\u1ea3i s\u1edbm t\u1ed1i ch\u1ec9 ngh\u0129 si\u00eang n\u0103ng, kh\u00f4ng b\u1ecf vi\u1ec7c c\u00f4ng. C\u00f2n nh\u01b0 con c\u00e1i th\u00ec ph\u1ea3i hi\u1ebfu k\u00ednh cha m\u1eb9, v\u1ee3 ch\u1ed3ng th\u00ec ph\u1ea3i thu\u1eadn ho\u00e0, anh em th\u00ec y\u00eau th\u01b0\u01a1ng nhau m\u00e0 kh\u00f4ng tranh gi\u00e0nh, b\u00e8 b\u1ea1n th\u00ec c\u00f9ng tin nhau m\u00e0 kh\u00f4ng l\u1eeba d\u1ed1i. S\u00e1ch Trung kinh c\u00f3 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed gi\u1eef \u0111\u1ea1o, l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef Ph\u01b0\u1edbc l\u00e2u d\u00e0i\u201d. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i tin theo nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf s\u00e1ng, m\u1ecdi Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u h\u1ecdp l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n h\u1ea1nh Ph\u01b0\u1edbc th\u0103ng b\u00ecnh, r\u1ef1c r\u1ee1 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p l\u1eafm thay !).<\/p>\n<p>2 \u2013 Gi\u1eef l\u00f2ng ngay th\u1eb3ng \u2013 (T\u00e2m l\u00e0 g\u1ed1c c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi. T\u00e2m m\u00e0 ngay th\u1eb3ng, th\u00ec mu\u00f4n \u0111i\u1ec1u l\u00e0nh do \u0111\u1ea5y sinh ra ; t\u00e2m m\u00e0 b\u1ea5t ch\u00ednh, th\u00ec tr\u0103m \u0111i\u1ec1u \u00e1c \u0111\u1ec1u theo \u0111\u00f3 m\u00e0 g\u00e2y n\u00ean. V\u1eady h\u00e1 ch\u1eb3ng n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn hay sao ? Do tr\u1eddi b\u1ea9m sinh, ng\u01b0\u1eddi ta s\u1eb5n c\u00f3 t\u00ednh th\u01b0\u1eddng. Cho n\u00ean nh\u00e2n, ngh\u0129a, l\u1ec5, tr\u00ed, b\u1ed1n \u0111i\u1ec1u \u1ea5y, ai m\u1edbi sinh ra c\u0169ng \u0111\u1ec1u v\u1ed1n c\u00f3. Ta mu\u1ed1n tr\u0103m h\u1ecd c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u gi\u1eef l\u1ea5y l\u00f2ng thi\u1ec7n, g\u00e2y nu\u00f4i t\u00ednh t\u1ed1t, tuy m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m m\u1ed9t ngh\u1ec1 kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng l\u00f2ng h\u01b0\u1edbng theo \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n th\u00ec ai c\u0169ng c\u00f3. Ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u ch\u1edb ki\u00eau r\u00f4ng xa x\u1ec9, k\u1ebb ngh\u00e8o ch\u1edb gian ngoan gi\u1ea3 d\u1ed1i ; ch\u1edb b\u1ecb c\u00e1m d\u1ed7 v\u00ec l\u1ee3i, ch\u1edb t\u1eadp sa v\u00e0o th\u00f3i x\u1ea5u. N\u1ebfu n\u00f3i m\u1ed9t l\u1eddi b\u1ea5t ch\u00ednh, l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c b\u1ea5t thi\u1ec7n th\u00ec trong l\u00f2ng l\u1ea5y l\u00e0m h\u1ed5 th\u1eb9n, t\u1ef1 m\u00ecnh \u0103n n\u0103n \u0111\u1ed5i l\u1ed7i. Vui l\u00e0m vi\u1ec7c thi\u1ec7n, \u01b0a l\u00e0m \u0111i\u1ec1u ngh\u0129a, \u0111\u1ec3 gi\u1eef g\u00ecn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng ; b\u1ecf t\u00ednh x\u1ea5u xa, tr\u00e1nh s\u1ef1 gian t\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111i v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh. N\u1ebfu ch\u1eb3ng ngh\u0129 x\u00e9t m\u00ecnh, th\u00ecn n\u1ebft, l\u00e0m b\u1eeba nh\u1eefng s\u1ef1 gian t\u00e0 d\u00e2m u\u1ebf, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1eafc v\u00e0o lu\u1eadt ph\u00e1p, \u0103n n\u0103n th\u00ec s\u1ef1 \u0111\u00e3 r\u1ed3i, sao c\u00f2n k\u1ecbp n\u1eefa ! Kinh Th\u01b0 c\u00f3 c\u00e2u : \u201cTheo ph\u1ea3i th\u00ec t\u1ed1t, theo tr\u00e1i th\u00ec x\u1ea5u, nh\u01b0 b\u00f3ng theo h\u00ecnh, vang theo ti\u1ebfng\u201d. Ta nu\u00f4i d\u1ea1y mu\u00f4n d\u00e2n, ch\u1ec9 vui th\u1ea5y c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u00e0nh \u0111\u1ea1t, kh\u00f4ng mu\u1ed1n th\u1ea5y c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i m\u1eafc v\u00e0o t\u1ed9i l\u1ed7i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn ngh\u0129 \u0111\u1ea5y).<\/p>\n<p>3 \u2013 Ch\u0103m ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p \u2013 (Tr\u1eddi sinh ra ng\u01b0\u1eddi, th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng ph\u00f3 cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ngh\u1ec1. Cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta ai c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t ngh\u1ec1 \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1i c\u01a1 s\u1edf l\u1eadp th\u00e2n. S\u0129, n\u00f4ng, c\u00f4ng, th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m v\u01b0\u1eddn, \u0111\u00e1nh c\u00e1, ch\u0103n nu\u00f4i, cho \u0111\u1ebfn qu\u00e2n l\u00ednh, v\u00f5 bi\u1ec1n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00f3 ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p \u0111\u1ec3 nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 sinh s\u1ed1ng. L\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh ngh\u1ec1 l\u00e0 v\u00ec ch\u0103m ch\u1ec9 ; d\u1edf dang, l\u00e0 v\u00ec l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. Chuy\u00ean c\u1ea7n v\u00e0o m\u1ed9t ngh\u1ec1, l\u00e0m cho th\u1eadt kh\u00e9o, ch\u1edb n\u00ean tr\u1ec5 n\u1ea3i, ng\u00e0y ch\u1ee9a th\u00e1ng d\u1ed3n, cu\u1ed1i c\u00f9ng s\u1ebd th\u1ea5y th\u00e0nh hi\u1ec7u. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u1ecdc tr\u00f2 th\u00ec ph\u1ea3i trau d\u1ed3i, tu t\u1ec9nh, h\u1ecdc r\u1ed9ng, nghe nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec3 k\u1ecbp th\u1eddi l\u00e0m n\u00ean ; d\u00f9 c\u00f3 l\u1ee3i nh\u1ecf tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft c\u0169ng ch\u1eb3ng n\u00ean v\u1ed9i v\u00e3 \u0111\u1ed5i ngh\u1ec1. K\u1ebb l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u00ec n\u00ean s\u1eeda ch\u1eefa c\u00e0y b\u1eeba, ch\u0103m ch\u1ec9 c\u1ea5y g\u1eb7t, \u0111\u1ec3 ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 y\u00ean vui ; d\u00f9 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a hay m\u1ea5t m\u00f9a kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 b\u1ecf ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p. C\u00e1c th\u1ee3 thuy\u1ec1n th\u00ec tr\u1ed5 kh\u00e9o trong t\u00e1m th\u1ee9 v\u1eadt li\u1ec7u((1) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201cb\u00e1t t\u00e0i\u201d, t\u1ee9c l\u00e0 h\u1ea1t ch\u00e2u, ng\u00e0 voi, ng\u1ecdc, \u0111\u00e1, \u0111\u1ed3 g\u1ed7, kim lo\u1ea1i, da thu\u1ed9c v\u00e0 l\u00f4ng v\u0169.1) ; ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec l\u00e0m cho t\u00e0i ho\u00e1 l\u01b0u th\u00f4ng ; qu\u00e2n l\u00ednh th\u00ec luy\u1ec7n t\u1eadp v\u00f5 ngh\u1ec7. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u1ee9c nghi\u1ec7p th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 sinh s\u1ed1ng, ai c\u0169ng ph\u1ea3i r\u00e8n t\u1eadp m\u00e0 y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i ngh\u0129a ch\u0103m ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p. Kinh Th\u01b0 c\u00f3 n\u00f3i : \u201cNgh\u1ec1 nghi\u1ec7p ng\u00e0y th\u00eam r\u1ed9ng m\u1edf, l\u00e0 b\u1edfi s\u1ef1 chuy\u00ean c\u1ea7n\u201d. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean !)<\/p>\n<p>4 \u2013 Chu\u1ed9ng ti\u1ebft ki\u1ec7m \u2013 (\u0110\u01b0\u1eddng l\u1ed1i l\u00e0m ra c\u1ee7a c\u1ea3i l\u00e0 \u1edf ch\u1ed7 l\u00e0m nhi\u1ec1u, \u0103n \u00edt, l\u00e0m nhanh, d\u00f9ng th\u01b0a th\u00ec ti\u1ec1n c\u1ee7a th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee7. Cho n\u00ean c\u00e1c th\u00e1nh hi\u1ec1n m\u1ed7i khi b\u00e0n \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ti\u00eau ti\u1ec1n th\u00ec c\u1ed1t l\u1ea5y ti\u1ebft ki\u1ec7m l\u00e0m \u0111\u1ea7u. Nay nh\u00e2n l\u00fac b\u1ed1n bi\u1ec3n y\u00ean l\u1eb7ng, nh\u00e2n d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hay chu\u1ed9ng xa hoa, qu\u1ea7n \u00e1o \u0111\u1ed3 d\u00f9ng xa x\u1ec9 hoa l\u1ec7 qu\u00e1 ch\u1eebng, \u0111i l\u1ea1i th\u00f9 t\u1ea1c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u phung ph\u00ed. L\u1ea1i n\u1eefa, m\u1ed9t khi c\u00f3 h\u1ed9i th\u1edd th\u1ea7n, c\u00fang ph\u1eadt, \u0111\u00e0n chay, l\u1ec5 t\u1ebf, t\u1ed1n k\u00e9m \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tr\u0103m h\u00e0ng ngh\u00ecn ! H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1eefng b\u1ecdn u m\u00ea nghi\u1ec7n ng\u1eadp thu\u1ed1c phi\u1ec7n, say \u0111\u1eafm c\u1edd b\u1ea1c r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8, r\u1ed1t cu\u1ed9c h\u1ebft c\u1ee7a, m\u1ea5t nghi\u1ec7p, r\u1ed3i l\u00e0m \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i ph\u00e9p, ph\u1ea1m t\u1ed9i, th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ! C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2, th\u1ee9 d\u00e2n v\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ec1u n\u00ean k\u00ednh theo l\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a ta, l\u1ea5y c\u1ea7n ki\u1ec7m l\u00e0m c\u00e1i thu\u1eadt t\u1ed1t \u0111\u1ec3 gi\u1eef m\u00ecnh v\u00e0 tr\u1ecb nh\u00e0 : \u0111\u1ed3 m\u1eb7c kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00e1 xa x\u1ec9 ; \u0103n u\u1ed1ng ph\u1ea3i c\u00f3 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 ; nh\u00e0 c\u1eeda \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u1ed1t l\u1ea5y ch\u1ea5t ph\u00e1c ; qu\u00e1n, h\u00f4n, t\u00e1ng, t\u1ebf qu\u00fd \u1edf h\u1ee3p nghi. C\u00f2n nh\u1eefng h\u1ea1ng ngu d\u1ea1i v\u00e0 ph\u00f3ng \u0111\u00e3ng, tr\u00f3t \u0111\u00e3 h\u00fat s\u00e1ch r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8, c\u1edd b\u1ea1c, th\u00ec n\u00ean ch\u1eeba b\u1ecf ngay, gi\u1eef \u0111\u1ee9c ti\u1ebft ki\u1ec7m, \u0111\u1ec3 g\u00e2y d\u1ef1ng c\u01a1 \u0111\u1ed3 d\u00e0i l\u00e2u. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec s\u1ebd g\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i th\u00f3i ki\u1ec7m \u01b0\u1edbc v\u00e0 l\u00e0m th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u qu\u1ea3 gi\u00e0u c\u00f3, h\u00e1 ch\u1eb3ng t\u1ed1t l\u1eafm sao ?)<\/p>\n<p>5 \u2013 G\u00e2y phong t\u1ee5c cho trung h\u1eadu \u2013 (Phong t\u1ee5c c\u00f3 quan h\u1ec7 v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf. Th\u00f3i t\u1ed1t t\u1ee5c hay th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh lu\u1eadt v\u00e0 th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c binh, trong b\u1ed1n bi\u1ec3n s\u1ebd c\u00f3 \u00e2m thanh th\u00e1i b\u00ecnh. Ta mong c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, s\u0129, th\u1ee9, qu\u00e2n nh\u00e2n, c\u00f9ng tr\u00f4ng nhau l\u00e0m \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n, d\u1eaft nhau \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh \u0111\u1ea1o. Ph\u1ea3i c\u00f3 \u00e2n t\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ecd h\u00e0ng, ho\u00e0 thu\u1eadn \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u00e0ng x\u00f3m, l\u1ec5 nh\u01b0\u1ee3ng ho\u00e0 vui \u0111\u1ed1i v\u1edbi k\u1ebb tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi ; ch\u1edb c\u1eady gi\u00e0u khinh ngh\u00e8o, sang l\u1ea5n h\u00e8n, kh\u00f4n l\u1eeba ngu, kho\u1ebb \u0111\u00e8 y\u1ebfu. Ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u00ec y\u00eau nhau, gi\u1eef cho nhau ; l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau, c\u01b0u mang nhau. Ch\u1edb \u0111\u1ec3 b\u1ee5ng hi\u1ec1m th\u00f9, g\u00e2y m\u1ed1i tranh ch\u1ea5p ; ch\u1edb hay ki\u1ec7n t\u1ee5ng \u0111\u1ec3 h\u1ea1i vi\u1ec7c l\u00e0m \u0103n ; n\u00ean li\u00ean l\u1ea1c nhau m\u00e0 tr\u00f4ng coi canh gi\u1eef \u0111\u1ec3 tr\u1eeb tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp ; \u0111\u1eebng ch\u1ee9a ch\u1ea5p k\u1ebb gian \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi li\u00ean lu\u1ef5. C\u00f3 t\u00ednh li\u00eam s\u1ec9, trung t\u00edn, kh\u00f4ng th\u00f3i l\u1eeba d\u1ed1i hi\u1ec3m \u00e1c. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u1ecdc tr\u00f2 ph\u1ea3i c\u00f3 l\u00f2ng trung h\u1eadu, gi\u1eef t\u00ednh \u00eam \u00e1i. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ru\u1ed9ng v\u01b0\u1eddn, ch\u1edb l\u1ea5n \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u00edch m\u00ecnh, ch\u1edb ng\u0103n b\u1edd \u0111\u1ec3 h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m th\u1ee3, ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec ch\u1edb h\u00e1m l\u1ee3i m\u00e0 tranh nhau, ch\u1edb h\u1ed3 h\u00e0ng \u0111\u1ec3 b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u l\u00e3i. Kinh Th\u01b0 c\u00f3 n\u00f3i : \u201cPh\u00e0m c\u00e1c th\u1ee9 d\u00e2n ch\u1edb b\u1ea1n v\u1edbi k\u1ebb t\u00e0 d\u00e2m, ch\u1edb c\u00f3 \u0111\u1ee9c x\u1ea5u\u201d. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean hi\u1ec3u r\u00f5 \u00fd \u1ea5y \u0111\u1ec3 b\u1ecf h\u1ebft th\u00f3i ki\u00eau b\u1ea1c, \u0111i \u0111\u1ebfn t\u1ee5c t\u1ed1t, \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n l\u1ea5y Ph\u01b0\u1edbc ho\u00e0 b\u00ecnh, b\u01b0\u1edbc l\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i thu\u1eadn. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean !).<\/p>\n<p>6 \u2013 D\u1ea1y con em \u2013 (Ng\u01b0\u1eddi ta ai c\u0169ng tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m con, em, r\u1ed3i sau l\u00e0m cha, anh, l\u00e0m th\u1ea7y, l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean. B\u00e2y gi\u1edd ch\u1eb3ng bi\u1ebft \u0111\u1ea1o l\u00e0m con em, th\u00ec sau n\u00e0y kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ea1o l\u00e0m cha, anh, s\u01b0 tr\u01b0\u1edfng. Cho n\u00ean c\u1ed5 nh\u00e2n d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi, t\u1ea5t b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb khi l\u00e0m con em tr\u01b0\u1edbc, \u1ea5y l\u00e0 c\u00f3 \u00fd mong s\u1ebd l\u00e0m cha, anh, s\u01b0 tr\u01b0\u1edfng sau n\u00e0y. B\u1edfi th\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a y\u00eau con, d\u1ea1y cho \u0111i\u1ec1u ngh\u0129a ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0a v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng gian t\u00e0. Nay ta mu\u1ed1n l\u0169 ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 cha, anh, s\u01b0 tr\u01b0\u1edfng, ai n\u1ea5y n\u00ean ch\u0103m con em, c\u1ed1t sao cho h\u1ecd gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, kh\u00f4ng b\u1ecf nghi\u1ec7p nh\u00e0, ch\u1edb \u0111\u1ec3 ch\u01a1i b\u1eddi, l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng kh\u00f4ng ch\u1ecbu c\u1ea7n c\u00f9 ; ch\u1edb \u0111\u1ec3 r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8 c\u1edd b\u1ea1c, ch\u1edb \u0111\u1ec3 giao du k\u1ebft b\u1ea1n v\u1edbi k\u1ebb x\u1ea5u xa, ch\u1edb \u0111\u1ec3 quen th\u00f3i ham chu\u1ed9ng xa x\u1ec9. T\u00ednh n\u1ebft ph\u1ea3i bi\u1ebft tr\u1ecdng hi\u1ebfu \u0111\u1ec5, ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m ru\u1ed9ng. Trong l\u00f2ng ph\u1ea3i gi\u1eef l\u1ec5, ngh\u0129a, li\u00eam, s\u1ec9. L\u00e2u d\u1ea7n t\u00e2m \u0111\u1ecba thu\u1ea7n ph\u1ee5c, ng\u00e0y m\u1ed9t ti\u1ebfn l\u00ean c\u00f5i thi\u1ec7n : b\u1eadc cao th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh t\u00e0i, n\u00ean \u0111\u1ee9c, l\u00e0m r\u1ea1ng v\u1ebb c\u1eeda nh\u00e0 ; h\u1ea1ng th\u1ea5p c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m d\u00e2n l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u1ec7p nh\u00e0. C\u00e1i c\u00f4ng d\u1ea1y b\u1ea3o h\u1eb1ng ng\u00e0y h\u00e1 ch\u1eb3ng to l\u1edbn v\u00e0 s\u00e2u xa l\u1eafm sao ? Con nh\u1ecf, ch\u00e1u b\u00e9, th\u00e1nh nh\u00e2n th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng d\u1ea1y. V\u1ec1 b\u1ed5n ph\u1eadn c\u1ee7a con em, ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed \u0111\u00e3 ph\u1ea3i nghi\u00eam c\u1ea9n d\u1ea1y b\u1ea3o \u1edf thi\u00ean Thi\u1ebfu nghi<\/p>\n<p>r\u1ed3i. S\u00e1ch M\u1ea1nh T\u1eed c\u00f3 n\u00f3i : \u201c\u1edf r\u1ed7i m\u00e0 kh\u00f4ng d\u1ea1y th\u00ec s\u1ebd g\u1ea7n nh\u01b0 gi\u1ed1ng chim mu\u00f4ng\u201d. C\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eebng c\u00f3 xao nh\u00e3ng !).<\/p>\n<p>7 \u2013 T\u00f4n s\u00f9ng \u0111\u1ea1o h\u1ecdc ch\u00e2n ch\u00ednh. \u2013 (H\u1ecdc l\u00e0 c\u1ed1t h\u1ecdc c\u00e1i \u0111\u1ea1o l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi. Cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi trong thi\u00ean h\u1ea1 kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng h\u1ecdc, m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ecdc, nh\u01b0ng h\u1ecdc l\u1ea1i c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ecdc ch\u00e2n ch\u00ednh. Ta mu\u1ed1n tri\u1ec7u d\u00e2n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u0103m ch\u1ec9 ch\u00ednh h\u1ecdc, bi\u1ebft r\u00f5 lu\u00e2n l\u00fd. \u0110\u1ea1o Nghi\u00eau Thu\u1ea5n ch\u1ec9 c\u00f3 hi\u1ebfu \u0111\u1ec5 m\u00e0 th\u00f4i, \u0111\u1ea1o Kh\u1ed5ng M\u1ea1nh th\u00ec l\u1ea5y nh\u00e2n ngh\u0129a l\u00e0m \u0111\u1ea7u. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00ean h\u1ecdc. C\u00f2n nh\u01b0 t\u1ea3 \u0111\u1ea1o d\u1ecb \u0111oan, ch\u1edb \u0111\u1ec3 n\u00f3 l\u1eeba d\u1ed1i c\u00e1m d\u1ed7. \u0110\u1ea1o Gia t\u00f4 l\u1ea1i c\u00e0ng v\u00f4 l\u00fd : trai g\u00e1i chung \u0111\u1ee5ng n\u00f4m t\u1ea1p, vi\u1ec7c l\u00e0m gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u1ea7m th\u00fa. G\u00e2y v\u00e2y c\u00e1nh, c\u1ed5 \u0111\u1ed9ng gian t\u00e0, t\u1ef1 sa v\u00e0o t\u1ed9i ch\u1ebft. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00e0m cho b\u1ea1i ho\u1ea1i lu\u00e2n l\u00fd, h\u01b0 h\u1ecfng gi\u00e1o ho\u00e1, kh\u00f4ng th\u1ec3 tin \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 b\u1ecb d\u1ed7 d\u00e0nh th\u00ec n\u00ean mau ch\u00f3ng b\u1ecf \u0111i. Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c qu\u00e1n, h\u00f4n, t\u00e1ng, t\u1ebf \u0111\u1ec1u theo l\u1ec5 t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc nh\u00e0. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111i l\u1ea7m l\u1ed1i kh\u00e1c th\u00ec t\u1ef1 bi\u1ebft \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00e0m h\u1ecdc tr\u00f2, h\u1ecdc t\u1eadp Thi, Th\u01b0, t\u1ef1 bi\u1ebft ngh\u0129a l\u00fd. C\u00f2n nh\u01b0 binh, n\u00f4ng, c\u00f4ng h\u00e1 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0 h\u1ecdc h\u00e0nh bi\u1ebft ch\u1eef, nh\u01b0ng th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i \u0111i\u1ec1u hay, l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ea3i th\u00ec th\u00edch m\u00e0 theo, m\u00e0 b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, s\u1eb5n l\u00f2ng di lu\u00e2n, \u01b0a \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ee9c t\u1ed1t, \u1edf nh\u00e0 \u0111\u1ee7 th\u1edd cha anh, ra ngo\u00e0i \u0111\u1ee7 th\u1edd ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean. C\u00e1i \u0111\u1ea1o h\u1ecdc th\u00e1nh hi\u1ec1n c\u0169ng ch\u1eb3ng ngo\u00e0i th\u1ebf. M\u1ea1nh T\u1eed c\u00f3 n\u00f3i : \u201cD\u1eb9p thuy\u1ebft b\u1ea5t ch\u00ednh, b\u1ecf n\u1ebft kh\u00f4ng t\u1ed1t, g\u1ea1t l\u1eddi d\u00e2m t\u00e0\u201d. Ta \u00e2n c\u1ea7n thi\u1ebft tha ch\u1ec9 b\u1ea3o, l\u00e0 c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n gia \u01a1n cho nh\u00e2n d\u00e2n. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i k\u00ednh c\u1ea9n nghe \u0111\u1ea5y !).<\/p>\n<p>8 \u2013 R\u0103n ch\u1eeba t\u00e0 d\u00e2m. \u2013 (Ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ed1ng \u1edf trong tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, qu\u00fd \u1edf gi\u1eef t\u00ednh ch\u00ednh \u0111\u00ednh, kh\u00f4ng bu\u00f4ng m\u00ecnh v\u00e0o v\u00f2ng d\u00e2m \u0111\u00e3ng ; ph\u1ea3i \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng thi\u1ec7n, ch\u1edb l\u1ea1c v\u00e0o con \u0111\u01b0\u1eddng gian \u00e1c. Gi\u1eefa trai v\u00e0 g\u00e1i, \u0111\u01b0\u1eddng t\u00ecnh r\u1ea5t d\u1ec5 m\u1eafc ! V\u00ed ch\u1eb3ng l\u1ea5y l\u1ec5 ngh\u0129a gi\u1eef m\u00ecnh th\u00ec \u0111\u1ea7u m\u1ed1i r\u1ea5t nh\u1ecf, m\u00e0 tai v\u1ea1 r\u1ea5t l\u1edbn, do \u0111\u1ea5y, n\u1ea3y ra hi\u1ec1m th\u00f9, g\u00e2y n\u00ean ki\u1ec7n t\u1ee5ng ! H\u00e1 ch\u1eb3ng n\u00ean bi\u1ebft r\u0103n gi\u1eef ng\u0103n ng\u1eeba sao ? T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebft ph\u1ee5, trinh n\u1eef, ta v\u1eabn \u0111\u1eb7c c\u00e1ch khen th\u01b0\u1edfng : ho\u1eb7c l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd, ho\u1eb7c ban bi\u1ec3n ng\u1ea1ch, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u1eefng k\u1ebb trinh ti\u1ebft. Ta mu\u1ed1n tr\u0103m h\u1ecd c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m cha m\u1eb9, huynh tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec1u n\u00ean bi\u1ebft d\u1ea1y b\u1ea3o c\u00e1c con em : trai th\u00ec theo l\u1ec5 ph\u00e9p m\u00e0 s\u1eeda n\u1ebft, g\u00e1i th\u00ec l\u1ea5y trinh ti\u1ebft \u0111\u1ec3 gi\u1eef m\u00ecnh. C\u00e1i t\u00ecnh trai g\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh \u0111\u00e1ng th\u00ec tr\u0103m Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u h\u1ecdp l\u1ea1i. C\u00f2n l\u0169 c\u01b0\u1eddng h\u00e0o c\u1eady th\u1ebf \u0111\u1ec3 l\u1ea5n \u00e1t, b\u1ecdn gian gi\u1ea3o khua m\u00faa b\u1eb1ng m\u00e1nh l\u1edbi kh\u00f4n ngoan, l\u00e0m h\u1ea1i b\u00ecnh d\u00e2n qu\u00e1 l\u1eafm ! L\u1ea1i c\u00f2n l\u0169 du c\u00f4n v\u00f4 l\u1ea1i quen th\u00f3i l\u00e0m d\u1eef : tr\u01b0\u1edbc th\u00ec c\u1eady h\u00f2m, \u0111\u00e0o t\u01b0\u1eddng, sau th\u00ec sinh s\u1ef1 g\u00e2y bi\u1ebfn, l\u1ebd tr\u1eddi kh\u00f4ng dong, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng tha \u0111\u01b0\u1ee3c. Kinh Th\u01b0 c\u00f3 c\u00e2u : \u201c\u0110\u1ea1o tr\u1eddi gi\u00e1ng Ph\u01b0\u1edbc cho ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec7n, gi\u00e1ng v\u1ea1 cho k\u1ebb d\u00e2m\u201d. V\u1eady ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 ph\u1ea1m v\u00e0o c\u00e1c \u0111i\u1ec1u \u1ea5y th\u00ec mau mau t\u1ef1 bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i \u0103n n\u0103n, \u0111\u1ed5i \u00e1c theo l\u00e0nh, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf trong v\u00f2ng nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng y\u00ean \u1ed5n. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u00e0 do tr\u0103m h\u1ecd c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i suy ngh\u0129 l\u1ea5y !).<\/p>\n<p>9 \u2013 C\u1ea9n th\u1eadn gi\u1eef ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc. \u2013 (Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n, ch\u1ec9 mu\u1ed1n d\u00e2n gi\u1eef ph\u00e9p, ch\u1ee9 kh\u00f4ng mu\u1ed1n d\u00e2n ph\u1ea1m ph\u00e1p. D\u00e2n ta bi\u1ebft gi\u1eef ph\u00e9p th\u00ec sau \u00edt l\u1ed7i m\u00e0 kh\u00f4ng v\u01b0\u1edbng v\u00e0o t\u1ed9i v\u1ea1, m\u00e0 to\u00e0n v\u1eb9n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eddi s\u1ed1ng. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec \u0111\u1eb7t ra ph\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0 v\u00ec d\u00e2n. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i h\u00e1 ch\u1eb3ng n\u00ean ngh\u0129 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 c\u1ea9n th\u1eadn gi\u1eef g\u00ecn ph\u00e1p lu\u1eadt hay sao ? Ta khuy\u00ean b\u1ea3o tr\u0103m h\u1ecd c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i : ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m cha anh trong nh\u00e0 \u0111\u1ec1u n\u00ean d\u1ea1y con em, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u00e0n anh trong l\u00e0ng \u0111\u1ec1u n\u00ean r\u0103n b\u1ea3o d\u00e2n ch\u00fang, th\u01b0\u1eddng \u0111em ph\u00e1p lu\u1eadt d\u1eabn b\u1ea3o l\u1eabn nhau, ch\u1edb khinh nh\u1eddn ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd l\u00e0m c\u00e0n, ch\u1edb khinh b\u1ecf ph\u00e9p m\u00e0 ph\u1ea1m ph\u00e1p. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 bi\u1ebft lu\u1eadt b\u1ea5t hi\u1ebfu, b\u1ea5t \u0111\u1ea1o th\u00ec kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m \u0111i\u1ec1u can ph\u1ea1m lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1o ngh\u0129a ; bi\u1ebft lu\u1eadt \u0111\u00e1nh nhau, c\u01b0\u1edbp \u0111o\u1ea1t th\u00ec kh\u00f4ng d\u00e1m bu\u00f4ng r\u00f4ng c\u00e1i kh\u00ed hung d\u1eef, l\u1ea5n \u00e1t ; bi\u1ebft lu\u1eadt gian d\u00e2m, tr\u1ed9m c\u1eafp th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i th\u00f3i t\u00e0 d\u00e2m, gian tham ; bi\u1ebft lu\u1eadt vi\u1ec7t kh\u1ed1ng((1) Ki\u1ec7n c\u00e1o v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc, kh\u00f4ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 c\u1ea5p b\u1eadc to\u00e0 \u00e1n.1), vu c\u00e1o th\u00ec t\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i th\u00f3i kho\u1ebb ki\u1ec7n ; bi\u1ebft l\u1ec7 thu\u1ebf kho\u00e1 \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ed1 ng\u1ea1ch nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh th\u00ec ch\u1edb c\u00f3 t\u01b0 t\u00fai ch\u1ea5m m\u00fat \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu thu\u1ebf ch\u00ednh cung ; bi\u1ebft lu\u1eadt ch\u1ee9a ch\u1ea5p k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i, t\u1ea5t ph\u1ea3i li\u00ean lu\u1ef5, th\u00ec ch\u1edb c\u00f3 t\u01b0 th\u00f4ng v\u1edbi nhau, m\u00e0 oa t\u00e0ng ph\u1ea1m nh\u00e2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh. Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c ph\u00e9p c\u00f4ng \u0111\u00e3 c\u1ea5m th\u00ec n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn xa l\u00e1nh, t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c t\u00ednh c\u00e0n r\u1ee1, ti\u1ebfn l\u00ean l\u00e0m d\u00e2n l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n. Kinh Th\u01b0 c\u00f3 n\u00f3i : \u201cGi\u1eef l\u1ea5y ph\u00e9p t\u1eafc \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc tr\u1eddi\u201d. Th\u1ebf th\u00ec d\u01b0\u1edbi c\u00f3 Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0 r\u0103m r\u1eafp nh\u01b0 gi\u00f3 th\u1ed5i l\u01b0\u1edbt theo, tr\u00ean g\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c cu\u1ed9c th\u1ecbnh tr\u1ecb l\u00e0 b\u1ecf h\u00ecnh ph\u1ea1t, kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn. Nh\u01b0 v\u1eady h\u00e1 ch\u1eb3ng t\u1ed1t \u0111\u1eb9p l\u1eafm sao ?).<\/p>\n<p>10 \u2013 R\u1ed9ng l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e0nh. \u2013 (Nh\u00e0 t\u00edch thi\u1ec7n h\u1eb3n c\u00f3 Ph\u01b0\u1edbc th\u1eeba. Thi\u1ec7n l\u00e0 g\u1ed3m c\u00e1c Ph\u01b0\u1edbc t\u1eadp h\u1ecdp \u1edf \u0111\u00f3. C\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 thi\u1ec7n \u1ea5y, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 hi\u1ebfu, \u0111\u1ec5, trung, t\u00edn, nh\u00e2n, ngh\u0129a, l\u1ec5, tr\u00ed m\u00e0 th\u00f4i, ch\u1ee9 c\u00f3 g\u00ec kh\u00e1c \u0111\u00e2u. Nay ta d\u1ea1y b\u1ea3o d\u00e2n ch\u00fang, ch\u1edb cho r\u1eb1ng nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u00e3 l\u00e0 \u0111\u1ee7 h\u1ebft. Song nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u lu\u00e2n l\u00fd th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng h\u1eb1ng ng\u00e0y, ch\u1ee7 ch\u1ed1t c\u0169ng ch\u1eb3ng ngo\u00e0i th\u1ebf. L\u0169 s\u0129, th\u1ee9, qu\u00e2n nh\u00e2n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean k\u00ednh nghe l\u1eddi ta, c\u1ed1 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 thi\u1ec7n : ng\u00e0y nay l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c, ng\u00e0y mai l\u00e0m m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u, l\u00e2u d\u1ea7n th\u1ef1c c\u00f3 \u1edf m\u00ecnh ch\u1ee9a nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n, l\u00e0m r\u1ed9ng \u00e2m \u0111\u1ee9c, th\u00ec t\u1ef1 nhi\u00ean tai n\u1ea1n qua kh\u1ecfi, Ph\u01b0\u1edbc l\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. N\u1ebfu ch\u1eadm b\u00e1o \u1ee9ng m\u00e0 m\u00ecnh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vinh hi\u1ec3n, th\u00ec con ch\u00e1u c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd Ph\u01b0\u1edbc \u1ea5m, th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng r\u1ea1ng r\u1ee1, m\u00e3i m\u00e3i v\u00f4 c\u00f9ng. Kinh Th\u01b0 c\u00f3 n\u00f3i : \u201cNh\u00e0 l\u00e0m thi\u1ec7n, \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi gi\u00e1ng cho tr\u0103m \u0111i\u1ec1u l\u00e0nh\u201d. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean th\u1ec3 theo \u00fd ta, ch\u0103m l\u00e0m thi\u1ec7n, kh\u00f4ng tr\u1ec5 n\u1ea3i, s\u1eeda t\u00ednh cho ngay th\u1eb3ng \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u1ea5y th\u00e1i ho\u00e0, c\u00f9ng b\u01b0\u1edbc l\u00ean c\u00f5i nh\u00e2n th\u1ecd. R\u1ef1c r\u1ee1 thay, \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd l\u00e0m sao !).<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc, vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n v\u1eefng, l\u00e0 quan h\u1ec7 \u1edf l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, phong t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, ph\u1ea3i c\u1ed1t \u1edf gi\u00e1o ho\u00e1. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng l\u0169 v\u00f4 l\u1ea1i ho\u1eb7c d\u1eabn \u0111\u1ea1o b\u1eb1ng t\u00e0 gi\u00e1o, ho\u1eb7c d\u1ee5 d\u1ed7 u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u00e1nh b\u1ea1c. Nh\u1eefng k\u1ebb ti\u1ec3u d\u00e2n ngu xu\u1ea9n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c, b\u1edfi th\u1ebf n\u00ean tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp n\u1ea3y sinh, kh\u00f4ng ng\u0103n h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 : d\u00e2n ch\u01b0a gi\u00e0u, ch\u01b0a th\u1ec3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c gi\u00e1o d\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 sau khi lo\u1ea1n l\u1ea1c, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 h\u01a1i bi\u1ebft h\u1ed1i ng\u1ed9, nh\u00e2n l\u00fac n\u00e0y m\u00e0 d\u1ea1y b\u1ea3o th\u00ec d\u1ec5, m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ed1n c\u00f4ng. B\u1ed9 L\u1ec5 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc l\u1eddi d\u1ee5 c\u1ee7a vua nh\u00e0 Thanh, \u0111\u1ea1i \u00fd t\u1ecf b\u00e0y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u gi\u00e1o hu\u1ea5n, c\u1ed1t \u1edf l\u1eddi l\u1ebd trang nh\u00e3, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u00f9 phi\u1ebfm hoa m\u1ef9 \u0111\u1ec3 cho nh\u1eefng k\u1ebb ngu phu ngu ph\u1ee5 \u0111\u1ec1u hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ea3, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebfn \u0111i\u00eau b\u1ea1c th\u00e0nh trung h\u1eadu, l\u00e0m cho phong t\u1ee5c tr\u1edf th\u00e0nh thu\u1ea7n m\u1ef9. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 ch\u01b0\u1edbc hay \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc l\u00e2u d\u00e0i\u201d. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, so\u1ea1n th\u00e0nh 10 \u0111i\u1ec1u gi\u00e1o hu\u1ea5n, sai kh\u1eafc in \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb x\u01b0a vua hi\u1ec1n, ch\u00faa s\u00e1ng l\u1ea5y ch\u00ednh \u0111\u1ea1o tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1, t\u1ea5t l\u1ea5y s\u1ef1 d\u1ea1y d\u00e2n, g\u00e2y phong t\u1ee5c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ea7u ti\u00ean. T\u1eeb th\u00e2n m\u00ecnh \u0111\u1ebfn l\u1eddi m\u00ecnh \u0111\u1ec1u l\u00e0 g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu \u0111\u1ec3 d\u1ea1y d\u00e2n. L\u1ea1i lo s\u1ef1 th\u1ea5y nghe c\u1ee7a d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, quan c\u1ea3m c\u1ee7a d\u00e2n kh\u00f4ng nh\u1ea5t tr\u00ed, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra ch\u1ebf \u0111\u1ed9 l\u00e0 th\u00e1ng m\u1ea1nh xu\u00e2n th\u00ec quan tuy\u00ean l\u1ec7nh rao truy\u1ec1n \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1eddng, th\u00e1ng gi\u00eang th\u00ec quan ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng tuy\u00ean \u0111\u1ecdc ph\u00e1p ch\u1ebf, khi\u1ebfn cho nh\u00e0 nh\u00e0 hi\u1ec3u r\u00f5, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u bi\u1ebft nh\u00e2n nh\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c th\u1ecbnh tr\u1ecb vui v\u1ebb l\u00e2u d\u00e0i.<\/p>\n<p>\u201cN\u01b0\u1edbc ta d\u1ef1ng n\u1ec1n \u1edf c\u00f5i nam, th\u1ea7n truy\u1ec1n th\u00e1nh n\u1ed1i h\u01a1n 200 n\u0103m, \u0111\u1ee9c \u00fd chan ch\u1ee9a, th\u00e0nh t\u1ef1u t\u1ed1t \u0111\u1eb9p \u0111\u00e3 l\u00e2u. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, li\u1ec1n d\u1ef1ng tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc \u0111\u1ec3 g\u00e2y nh\u00e2n t\u00e0i, ban \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u1ec3 ch\u00ednh phong t\u1ee5c. Ch\u00ednh s\u1ef1 t\u1ed1t, gi\u00e1o ho\u00e1 hay th\u1ea5m nhu\u1ea7n v\u00e0o l\u00f2ng d\u00e2n ; \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng ch\u00ednh \u0111\u00e1ng t\u1ed1t h\u01a1n \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc. Ta nay n\u1ed1i nghi\u1ec7p l\u1edbn, noi theo ph\u00e9p c\u1ea3, r\u1ea5t \u0111\u1ec3 t\u00e2m suy ngh\u0129 c\u00e1i ngh\u0129a \u201cl\u00e0m cho d\u00e2n gi\u00e0u, r\u1ed3i sau m\u1edbi d\u1ea1y\u201d. B\u1ea5y l\u00e2u v\u1eabn c\u1ea7m quy\u1ec1n ch\u0103m lo nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00e2ng \u0111\u1ee1 k\u1ebb suy t\u00e0n, v\u1ed7 v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi \u0111au \u1ed1m, tha t\u00f4, x\u00e1 thu\u1ebf, ra \u01a1n nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng d\u00e2n \u0111en. Tuy ch\u01b0a l\u00e0m cho t\u1ea5t c\u1ea3 d\u00e2n ta \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0u c\u00f3, nh\u01b0ng nhu\u1ea7n th\u1ea5m y\u00ean vui \u0111\u00e3 15 n\u0103m r\u1ed3i. B\u00e2y gi\u1edd ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac n\u00ean d\u1ea1y d\u1ed7 d\u00e2n cho phong t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang \u0111\u1eafn. Ta \u0111\u00e3 t\u1eebng xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho quan c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ecfi c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ebfu thu\u1eadn, ti\u1ebft ngh\u0129a, t\u00e2u l\u00ean, li\u1ec1n cho bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ebb hi\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh, ta c\u0169ng sai s\u1edf t\u1ea1i t\u00ecm ki\u1ebfm. Th\u1ef1c l\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1i ch\u01b0\u1edbc hay l\u00e0 g\u00ecn gi\u1eef l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 l\u00e0m t\u1ed1t phong t\u1ee5c. L\u1ea1i ngh\u0129 : \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a d\u00e2n, ph\u00e1p t\u1eafc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, ai c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng tri, l\u01b0\u01a1ng n\u0103ng. D\u00f9 ch\u1ed1n nh\u00e0 nh\u1ecf, m\u00e1i tranh, ch\u1eafc c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi trung t\u00edn. Trong \u0111\u00f3 nh\u1eefng b\u1eadc th\u00e0nh th\u1ef1c, ch\u1ea5t ph\u00e1c, thu\u1ea7n tu\u00fd, trung h\u1eadu, kh\u00f4ng ph\u1ea3i thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb v\u00ec kh\u00ed b\u1ea9m b\u1ecb che l\u1ea5p, l\u00f2ng d\u1ee5c l\u00e0m m\u1edd t\u1ed1i, n\u00ean ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ef1 d\u1ea1y b\u1ea3o. Ta th\u01b0\u1eddng duy\u1ec7t nh\u1eefng t\u1eadp v\u0103n \u00e1n do b\u1ed9 H\u00ecnh d\u00e2ng l\u00ean, th\u1ea5y c\u00f3 nh\u1eefng h\u1ea1ng gian ngoan m\u1edd t\u1ed1i, kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, khinh th\u01b0\u1eddng ph\u1ea1m v\u00e0o l\u01b0\u1edbi ph\u00e1p lu\u1eadt, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, l\u00f2ng ta kh\u00f4ng n\u1ee1. V\u1ea3, nh\u1eefng l\u0169 v\u00f4 l\u1ea1i c\u00f4n \u0111\u1ed3 v\u00e0 ng\u00f4ng d\u1ea1i th\u01b0\u1eddng d\u00e1m l\u00e0m nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i ph\u00e9p, li\u1ec1n sa ngay v\u00e0o t\u1ed9i ch\u1ebft. Th\u1ebf th\u00ec c\u00e1i l\u1ebd thu\u1eadn ngh\u1ecbch h\u1eb3n \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tai m\u1eaft \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 nghe bi\u1ebft, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ph\u1ea3i n\u00f3i nhi\u1ec1u r\u1ed3i sau m\u1edbi hi\u1ec3u. Nh\u01b0ng ngh\u0129 vi\u1ec7c d\u1ea1y d\u00e2n r\u1ea5t d\u1ec5, l\u00e0 \u1edf l\u00fac b\u00ecnh th\u1eddi. V\u1eady sai so\u1ea1n l\u1eddi gi\u00e1o hu\u1ea5n n\u00e0y \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh trong thi\u00ean h\u1ea1. L\u1ea1i s\u1eafc sai b\u1ed9 L\u1ec5 ngh\u0129 so\u1ea1n Nghi ch\u00fa chia \u0111\u01b0a trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, Ph\u1ee7 do\u00e3n v\u00e0 c\u00e1c \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n, \u0111\u1ec1u n\u00ean th\u1ec3 theo \u00fd ta, \u0111em nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u00e3 in \u1ea5y \u0111\u01b0a kh\u1eafp cho c\u00e1c t\u1ed5ng, l\u00fd, x\u00e3, th\u00f4n thu\u1ed9c h\u1ea1t v\u00e0 chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho h\u1ecdc ch\u00ednh c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 b\u1ecdn t\u1ed5ng l\u00fd thu\u1ed9c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u theo Nghi ch\u00fa do B\u1ed9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a, s\u1ee9c kh\u1eafp cho c\u00e1c s\u0129, th\u1ee9, qu\u00e2n nh\u00e2n \u0111em nh\u1eefng gi\u00e1o \u0111i\u1ec1u n\u00e0y tuy\u00ean \u0111\u1ecdc v\u00e0 gi\u1ea3ng gi\u1ea3i r\u00f5 r\u00e0ng, c\u1ed1t cho m\u1ecdi nh\u00e0 v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u truy\u1ec1n t\u1ee5ng, khuy\u00ean nhau l\u00e0m cho n\u00ean vi\u1ec7c, th\u00e1ng ng\u00e0y th\u1ea5m nhu\u1ea7n, c\u00f9ng \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 t\u1ed1t. S\u0129, th\u1ee9, qu\u00e2n nh\u00e2n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, ch\u1edb coi b\u00e0i v\u0103n n\u00e0y l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i chi\u1ebfu l\u1ec7 m\u00e0 ch\u00ednh b\u1ea3n th\u00e2n ph\u1ea3i c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m theo, c\u00f9ng b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc nhau, ai ai c\u0169ng th\u1ebf, c\u1ed1t sao b\u1ecf th\u00f3i b\u1ea1c, theo \u0111i\u1ec1u trung, g\u00e2y n\u00ean phong t\u1ee5c t\u1ed1t, \u0111\u1ec3 m\u00e3i m\u00e3i \u0111\u00f3n l\u1ea5y \u01a1n tr\u1eddi, mong \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u Ph\u01b0\u1edbc. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 t\u00f4i con, th\u1ea3y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c vui th\u00fa \u0111\u00e0i xu\u00e2n c\u00f5i th\u1ecd m\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n d\u00e0i l\u00e2u, th\u00ec m\u1edbi kh\u1ecfi c\u00f4 ph\u1ee5 m\u1ed9t t\u1ea5m kh\u1ed5 t\u00e2m c\u1ee7a ta y\u00eau th\u01b0\u01a1ng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 t\u00f4i con, mu\u1ed1n l\u1ea5y gi\u00e1o d\u1ee5c gi\u00fap cho th\u00e0nh to\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>(Nghi ch\u00fa c\u1ee7a L\u1ec5 b\u1ed9 : ph\u00e0m trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, c\u00f9ng c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u00e2u v\u00e0 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, h\u1ecdc ch\u00ednh, gi\u00e1o th\u1ee5, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, khi c\u00f3 hu\u1ea5n \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u00e0y l\u00e0nh \u0111\u1ec3 tuy\u00ean \u0111\u1ecdc m\u1ed9t l\u1ea7n. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1n s\u01a1n \u0111\u1ecf \u1edf gian gi\u1eefa c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111em nguy\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1eb7t l\u00ean. C\u00e1c quan ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u00e2u trong \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u t\u1ec1 t\u1ef1u ; c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5, h\u1ecdc th\u1ea7n c\u0169ng \u0111\u1ec1u t\u1ec1 t\u1ef1u ; c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111ang theo h\u1ecdc \u0111\u1ec1u kh\u0103n \u00e1o ch\u1ec9nh t\u1ec1, \u0111\u1ebfn s\u00e2n l\u1ea1y 5 l\u1ea1y, r\u1ed3i chia ng\u1ed3i hai b\u00ean. Tr\u01b0\u1edfng quan tuy\u00ean \u0111\u1ecdc, tr\u01b0\u1edbc gi\u1ea3ng l\u1eddi d\u1ee5 Ch\u1ec9, sau gi\u1ea3ng \u0111\u1ebfn hu\u1ea5n \u0111i\u1ec1u, di\u1ec5n d\u1ecbch t\u1eebng c\u00e2u, c\u1ed1t cho ngh\u0129a l\u00fd r\u00f5 r\u00e0ng t\u01b0\u1eddng t\u1eadn, \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi nghe \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 v\u00e0 ti\u1ebfp thu \u0111\u1ea1i kh\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Gi\u1ea3ng xong, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 nguy\u00ean b\u1ea3n l\u00ean \u00e1n, l\u1ea1y 5 l\u1ea1y r\u1ed3i lui ra. T\u1eeb \u0111\u00f3, h\u1eb1ng n\u0103m, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec c\u1ee9 ch\u1ecdn ng\u00e0y l\u00e0nh trong 2 th\u00e1ng m\u1ea1nh xu\u00e2n ((1) Th\u00e1ng gi\u00eang.1) v\u00e0 m\u1ea1nh thu ((2) Th\u00e1ng 7.2) ; h\u1ecdc quan th\u00ec nh\u1eb1m ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 trong 4 th\u00e1ng tr\u1ecdng((3) T\u1ee9c l\u00e0 th\u00e1ng 2, th\u00e1ng 5, th\u00e1ng 8 v\u00e0 th\u00e1ng 11.3), h\u1ed9i gi\u1ea3ng theo nh\u01b0 nghi ti\u1ebft. C\u00e1c th\u00f4n x\u00e3 c\u0169ng h\u1ed9i gi\u1ea3ng m\u1ed9t l\u1ea7n, sau \u0111\u00f3 c\u1ee9 nh\u1eb1m ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 trong 4 th\u00e1ng qu\u00fd ((4) Th\u00e1ng 3, th\u00e1ng 6, th\u00e1ng 9 v\u00e0 th\u00e1ng 12.4), \u0111\u1eb7t l\u00e0m k\u1ef3 h\u1ea1n, \u0111\u1ec1u h\u1ecdp \u1edf \u0111\u00ecnh, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng m\u1ee5c ho\u1eb7c h\u01b0\u01a1ng th\u00e2n c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc \u0111\u1ee9ng ra tuy\u00ean \u0111\u1ecdc ; nh\u00e2n d\u00e2n ng\u1ed3i y\u00ean m\u00e0 nghe gi\u1ea3ng. Vi\u1ec7c b\u00e0y \u00e1n l\u00e0m l\u1ec5 c\u0169ng nh\u01b0 tr\u00ean).<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh V\u0129nh Long t\u00e2u xin chi\u1ebfu s\u1ed1 d\u00e2n l\u1eadu \u0111inh \u1ee9ng ngh\u0129a trong t\u1ec9nh h\u1ea1t d\u1ed3n l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i \u1edf m\u1ed9t c\u01a1 V\u0129nh Long, c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 th\u00eam cho \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch, chi cho ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh danh ng\u1ea1ch c\u00e1c th\u1ee3 \u1edf trong c\u1ee5c l\u00e0m kh\u00ed gi\u1edbi (ng\u1ea1ch 20 ng\u01b0\u1eddi \u1edf x\u00e3 An L\u01b0u, Ph\u00fa Vinh. N\u1ebfu c\u00f3 thi\u1ebfu th\u00ec l\u1ea5y \u0111i\u1ec1n v\u00e0o, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i m\u1ed9).<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t qu\u00e2n luy\u1ec7n t\u1eadp cho c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An v\u00e0 Thanh Hoa (H\u00e0 T\u0129nh 1 v\u1ec7, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 v\u1ec7 H\u00e0 T\u0129nh ; Ngh\u1ec7 An v\u00e0 Thanh Hoa \u0111\u1ec1u 2 v\u1ec7 \u0111\u1eb7t l\u00e0 Ngh\u1ec7 An T\u1ea3 v\u1ec7, Ngh\u1ec7 An H\u1eefu v\u1ec7, Thanh Hoa T\u1ea3 v\u1ec7, Thanh Hoa H\u1eefu v\u1ec7). Sai c\u00e1c \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n s\u1edf t\u1ea1i s\u1ee9c kh\u1eafp m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u1ed5ng l\u00fd h\u01b0\u01a1ng h\u00e0o thu\u1ed9c h\u1ea1t ai c\u00f3 ch\u00ed l\u1eadp c\u00f4ng danh, \u0111\u1ec1u cho m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch, kh\u00f4ng k\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n Nam hay ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1t m\u00ecnh, h\u1ec5 m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 50 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec cho l\u00e0m ch\u1ee9c ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ; 25 ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c 30 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec cho l\u00e0m \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, r\u1ed3i theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o h\u1eb1ng th\u00e1ng, v\u00e0 qu\u1ea7n \u00e1o \u0111\u1ec3 cho luy\u1ec7n t\u1eadp.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1edbi c\u00f3 t\u00ean V\u0169 V\u0103n Duy\u00ean l\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n l\u00e3nh c\u1ee7a gi\u1eb7c d\u00f2ng d\u00e2y ra kh\u1ecfi th\u00e0nh, \u0111\u1ea7u th\u00fa. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai giam c\u1ea7m nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i x\u00e9t x\u1eed. L\u1ea1i c\u00f3 t\u00ean Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Doanh \u0111eo kho\u00e1 tay ra th\u00fa v\u00e0 n\u00f3i : tr\u01b0\u1edbc n\u00f3 l\u1eadp m\u01b0u tr\u1ed1n, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft giam, kho\u00e1 tay ; nay xin h\u01b0\u1edbng d\u1eabn quan qu\u00e2n l\u1ea9n v\u00e0o th\u00e0nh \u201cd\u00ea ng\u1ef1a\u201d [d\u01b0\u01a1ng m\u00e3 th\u00e0nh] gi\u1ebft gi\u1eb7c d\u00e2ng c\u00f4ng. L\u1eddi n\u00f3 n\u00f3i \u0111\u00f3 ch\u01b0a th\u1ec3 v\u1ed9i tin, n\u00ean c\u00f2n gi\u1eef l\u1ea1i \u1edf trong qu\u00e2n, m\u1eadt sai coi qu\u1ea3n. V\u00e0, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng k\u1ebb ra th\u00fa \u0111\u1ec1u n\u00f3i qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1ecbnh ph\u00e1 v\u00e2y, ch\u1ea1y tr\u1ed1n, n\u00ean b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1c s\u1ee9c quan qu\u00e2n b\u1ed1n m\u1eb7t ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam c\u1ea9n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh, t\u00ecnh h\u00ecnh ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f9ng qu\u1eabn, th\u1ebf t\u1ea5t nh\u00e2n k\u1ebd h\u1edf, ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y, t\u00ecm c\u00e1ch tr\u1ed1n tho\u00e1t. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, L\u00e3nh binh, n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n, binh d\u00f5ng, ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u1ec3 \u00fd canh gi\u1eef, kh\u00f4ng ch\u00fat s\u01a1 h\u1edf bi\u1ebfng nh\u00e1c. B\u00ean ngo\u00e0i tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9 n\u00ean c\u1eafm nhi\u1ec1u ch\u00f4ng tre, ch\u00f4ng ch\u00e0 v\u00e0 gai ba ch\u1ea1c b\u1eb1ng s\u1eaft. H\u1ec5 gi\u1eb7c v\u1ea5p ph\u1ea3i, li\u1ec1n b\u1ecb ng\u00e3 ch\u1ebft, c\u00e0ng d\u1ec5 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft. L\u1ea1i n\u1eefa, voi chi\u1ebfn tuy kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u00e1nh th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng \u0111\u00e1nh b\u1ed9 r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Nay binh d\u00f5ng 2 ban, xem ban n\u00e0o \u0111\u00f3ng doanh tr\u1ea1i \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec li\u1ec7u \u0111\u1ec3 voi \u1edf 3 m\u1eb7t T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi qu\u00e2n gi\u1eb7c x\u00f4ng ra. C\u00f2n vi\u1ec7c trong qu\u00e2n v\u1eabn th\u01b0\u1eddng b\u1eafn s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c, th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1eefng t\u00ean ra th\u00fa kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1n \u0111\u1ea1i b\u00e1c c\u00f3 b\u1eafn ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c ra sao, th\u00ec \u0111\u1ee7 bi\u1ebft s\u1ed1 \u00edt qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1ea9n \u1edf h\u1ea7m h\u1ed1, n\u00ean \u0111\u1ea1n ta b\u1eafn v\u00e0o ch\u1ec9 r\u01a1i xu\u1ed1ng ch\u1ed7 kh\u00f4ng, kh\u00f4ng gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean n\u00e0o c\u1ea3 ! Th\u1ebf l\u00e0 ch\u1ec9 ph\u00ed thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n m\u00e0 th\u00f4i ! Duy nh\u1edd c\u00f3 ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i ph\u00e1 tan \u0111\u1ed1t ch\u00e1y kho g\u1ea1o, mu\u1ed1i, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n c\u1ee7a gi\u1eb7c khi\u1ebfn ch\u00fang kh\u00f4ng nh\u1edd v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh ho\u1eb7c gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec m\u1edbi l\u00e0 c\u00f3 l\u1ee3i. V\u1eady t\u1eeb nay, n\u00ean s\u1ee9c cho c\u00e1c ph\u00e1o th\u1ee7 ch\u1ec9 \u0111em ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i, t\u00ednh \u0111\u1ed9 s\u1ed1, nh\u1eb1m b\u1eafn v\u00e0o c\u00e1c nh\u00e0 \u1edf v\u00e0 kho t\u00e0ng trong th\u00e0nh, c\u1ed1t sao cho tr\u00fang. C\u00f2n c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c th\u00ec n\u00ean nh\u1eb1m \u0111\u00fang v\u00e0o ch\u1ed7 gi\u1eb7c t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u00f4ng, hay th\u1ea5y ch\u00fang l\u00e9n ra xung \u0111\u1ed9t ho\u1eb7c d\u00f2ng d\u00e2y ra ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 l\u1ea5y c\u1ee7i, h\u00e1i rau, b\u1ea5y gi\u1edd h\u00e3y b\u1eafn ra. \u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u00ean ra th\u00fa l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Duy\u00ean, kh\u00f4ng th\u00e8m giam gi\u1eef, n\u00ean sai n\u00f3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u ch\u1ed7 ph\u1ee5 qu\u00e1ch, k\u00eau g\u1ecdi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong th\u00e0nh b\u1ea3o r\u1eb1ng Duy\u00ean l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c trong b\u1ecdn gi\u1eb7c nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n \u0111\u1ea7u th\u00fa, vi\u1ec7c \u0111\u00e3 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 tha h\u1ebft t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i c\u00f3 \u00e2n chi\u1ebfu cho nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i n\u1ebfu ch\u1ecbu ra th\u00fa, v\u00e0 v\u1ee3 con ch\u00fang c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n s\u1ef1 tra x\u00e9t b\u1eaft b\u1edb n\u1eefa. Nay kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Gia \u0110\u1ecbnh hay ng\u01b0\u1eddi Thanh, Ngh\u1ec7 hay ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c \u0111\u1ed9i B\u1eafc thu\u1eadn, H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfu s\u1edbm bi\u1ebft t\u1ec9nh ng\u1ed9 quay v\u1ec1 th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha th\u1ee9. Ch\u1edb n\u00ean gi\u1eef th\u00f3i m\u00ea mu\u1ed9i, ng\u1ed3i \u0111\u1ee3i ch\u1ee5m \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu gi\u1ebft, h\u1ed1i l\u00e0m sao k\u1ecbp ! N\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh nghe bi\u1ebft t\u1ea5t s\u1ebd ra h\u00e0ng ng\u00e0y c\u00e0ng th\u00eam nhi\u1ec1u, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c c\u0169ng t\u1ef1 v\u1ee1. C\u00f2n nh\u01b0 t\u00ean Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Doanh t\u1ef1 xin h\u01b0\u1edbng d\u1eabn qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh \u00fap l\u0169 gi\u1eb7c \u1edf th\u00e0nh \u201cd\u00ea ng\u1ef1a\u201d, kh\u00f4ng k\u1ec3 th\u1ef1c hay d\u1ed1i, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t ; \u0111i hay kh\u00f4ng l\u00e0 t\u1ef1 \u1edf ta, vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 ng\u1edd v\u1ef1c ? N\u00ean b\u00ed m\u1eadt ch\u1ecdn l\u1ea5y 100 ho\u1eb7c d\u0103m, ba ch\u1ee5c d\u0169ng s\u0129, ho\u1eb7c l\u1ef1a l\u1ea5y \u1edf nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong m\u1ea5y \u0111\u1ee3t ra th\u00fa, k\u1ebb n\u00e0o tinh nhanh, m\u1ea1nh kho\u1ebb, can \u0111\u1ea3m m\u00e0 t\u00ecnh nguy\u1ec7n l\u1eadp c\u00f4ng th\u00ec d\u1ee5 b\u1ea3o cho bi\u1ebft r\u1eb1ng : n\u1ebfu ch\u1ecbu \u0111i tr\u01b0\u1edbc, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c ho\u1eb7c b\u1eaft s\u1ed1ng gi\u1eb7c th\u00ec s\u1ebd c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng, r\u1ed3i sai Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Doanh nh\u00e2n ban \u0111\u00eam, d\u1eabn \u0111i \u0111\u00e1nh \u00fap. N\u1ebfu th\u00e0nh c\u00f4ng th\u00ec khen th\u01b0\u1edfng h\u1eadu ; v\u00ed b\u1eb1ng c\u00f3 m\u01b0u gi\u1ea3 d\u1ed1i th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u n\u00f3 r\u1ed3i r\u00fat ngay v\u1ec1 tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9, ph\u1ecfng c\u00f3 h\u1ea1i g\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c m\u00e0 ph\u1ea3i nghi ng\u1edd ?\u201d. Sau \u0111\u00f3 ra l\u1ec7nh r\u1eb1ng, t\u1eeb nay, h\u1ec5 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Thanh, Ngh\u1ec7 hay ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc K\u1ef3 ra th\u00fa th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u00f3ng th\u00edch, nh\u01b0ng sai qu\u1ea3n th\u00fac ng\u1ea7m, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho tr\u1ed1n.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTi\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o \u1edf t\u1ec9nh chi ph\u00e1t \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 h\u1ebft s\u1ea1ch, l\u1ea1i g\u1eb7p l\u00fac gi\u00e1p h\u1ea1t, d\u00e2n gian 10 nh\u00e0 th\u00ec 9 nh\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec, \u0111ong mua th\u00f3c g\u1ea1o r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f3 kh\u0103n, d\u00f9 mua b\u1eb1ng gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn. V\u1eady xin do L\u1ea1ng S\u01a1n t\u01b0 sang B\u1eafc Ninh v\u00e1t ti\u1ec1n, g\u1ea1o v\u00e0 mu\u1ed1i \u0111em \u0111\u1ebfn ngay cho\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n t\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i, \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 d\u1ee5 cho l\u1ea5y \u1edf B\u1eafc Ninh r\u1ed3i, ch\u1ec9 t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 h\u01a1i xa, ch\u01b0a h\u1eb3n s\u1edbm t\u1ed1i ch\u1edf \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean lo li\u1ec7u cho \u1ed5n tho\u1ea3, ch\u1edb n\u00ean n\u00f3i l\u00e0 kh\u00f3 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn gi\u1eb7c Tuy\u00ean Quang l\u00e0 l\u0169 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, N\u00f4ng V\u0103n Ho\u00e0nh l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t C\u1ea3m Ho\u00e1, Th\u00e1i Nguy\u00ean. B\u1ecdn ch\u00fang h\u01a1n 1000 t\u00ean, chia l\u00e0m 3 \u0111\u1ea1o : 1 \u0111\u1ea1o tr\u00e0n xu\u1ed1ng \u0111\u1ed3n B\u1eafc C\u1ea1n thu\u1ed9c B\u1ea1ch Th\u00f4ng ; 1 \u0111\u1ea1o l\u1ea5n qua \u0111\u1ed3n Gia B\u1eb1ng thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng ; 1 \u0111\u1ea1o h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 Ti\u00eam L\u0129nh (gi\u00e1p \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi Cao B\u1eb1ng) thu\u1ed9c L\u1ea1ng S\u01a1n, m\u01b0u ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ta. Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 sai qu\u00e2n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, li\u1ec1n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Cao B\u1eb1ng d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 tin do th\u00e1m \u0111\u00e3 b\u00e1o, th\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c kia l\u1ea1i k\u00e9o \u0111\u1ebfn, ch\u1ec9 mong c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111\u1ec3 sinh s\u1ed1ng. Thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng hi\u1ec7n nay binh d\u00f5ng g\u00f3p s\u1ee9c ng\u0103n ch\u1eb7n, d\u1eabu ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, \u0111em v\u1ec1 l\u00e0m \u00e1n, nh\u01b0ng n\u1ebfu qu\u00e2n nhu l\u1ea5y \u1edf B\u1eafc Ninh, L\u1ea1ng S\u01a1n, k\u1ebf ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo\u201d.<\/p>\n<p>Th\u00e1i Nguy\u00ean d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u : \u201cQu\u00e2n \u1edf trong t\u1ec9nh c\u00f3 \u00edt, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 t\u01b0 cho L\u00e3nh binh T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb tr\u00edch l\u1ea5y 200 bi\u1ec1n binh \u0111ang \u0111i tr\u1eadn \u0111\u00f3 cho quay v\u1ec1 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i xin l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c \u0111i B\u00ecnh To\u00e0n\u201d. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ph\u1ec9 \u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u00e2y t\u00ecnh h\u00ecnh d\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3i kh\u1ed5. Ch\u00fang ch\u1ec9 chia nhau \u0111i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ki\u1ebfm \u0103n \u0111\u1ec3 sinh s\u1ed1ng m\u00e0 th\u00f4i. V\u1ea3, th\u1ebf ch\u00fang ph\u00e2n t\u00e1n th\u00ec s\u1ee9c ch\u00fang suy y\u1ebfu d\u1ec5 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ch\u1ebft ! V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho l\u0169 V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n, Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n \u1edf Cao B\u1eb1ng t\u00ednh to\u00e1n cho k\u1ef9, x\u00e9t theo \u0111\u1ecba th\u1ebf, chia qu\u00e2n \u0111\u00f3ng ch\u1eb9n nh\u1eefng ch\u1ed7 xung y\u1ebfu, r\u1ed3i tu\u1ef3 c\u01a1 th\u00e1m th\u00ednh. N\u1ebfu th\u1ea5y ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 gi\u1eb7c l\u00f3 ra th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, ti\u1ebfn mau, ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 n\u01b0\u01a1ng d\u1ef1a, th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb tan v\u1ee1 ngay. Duy t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, tr\u00ean c\u00f3 th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf B\u1ea1ch Th\u00f4ng, d\u01b0\u1edbi c\u00f3 gi\u1eb7c m\u1ea1nh \u1edf Kim Hoa ; c\u01a1 nghi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ph\u1ea3i n\u00ean tu\u1ef3 li\u1ec7u, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u1ed5n tho\u1ea3 n\u00ean vi\u1ec7c. Chu\u1ea9n cho T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh, hi\u1ec7p c\u00f9ng L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh b\u00e0n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c. N\u1ebfu t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c \u1edf B\u1ea1ch Th\u00f4ng kh\u00f4ng quan thi\u1ebft l\u1eafm, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c l\u1ea5y ngay th\u1ed5 ty, th\u1ed5 d\u00f5ng, c\u1ea5p kh\u00ed gi\u1edbi, ti\u1ec1n, g\u1ea1o cho theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n \u0111\u1ea1o qu\u00e2n T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb, kh\u00f4ng n\u00ean chia ra r\u00fat v\u1ec1, \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u01a1n chi\u1ebfc y\u1ebfu \u1edbt. N\u1ebfu to\u00e1n gi\u1eb7c Kim Hoa \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u1ed9 bi\u1ec1n c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n S\u01a1n T\u00e2y, H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh \u0111\u1ee7 s\u1ee9c d\u1eadp t\u1eaft th\u00ec \u0111\u1ea1o qu\u00e2n T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb c\u00f3 th\u1ec3 r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u1ef5. Ph\u1ea3i n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 t\u00ecnh th\u1ebf ho\u00e3n c\u1ea5p m\u00e0 l\u00e0m, ch\u1edb c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng t\u0103ng th\u00eam qu\u00e2n, d\u00f9 c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng v\u1eabn cho l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. C\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean ph\u00e2n ph\u00e1i nhi\u1ec1u ng\u1ea3, \u0111\u1ec3 nh\u1ecdc c\u00f4ng ch\u1ea1y v\u1ea1y, l\u1ea1i l\u00e0 b\u1ea5t ti\u1ec7n ! L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho l\u0169 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n v\u00e0 Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n n\u1ebfu c\u00f3 chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c hay qu\u00e2n nhu, th\u00ec n\u00ean c\u1eaft qu\u00e2n \u0111i h\u1ed9 v\u1ec7, sao cho gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eb9n to\u00e0n. N\u1ebfu d\u00f2 th\u00e1m bi\u1ebft qu\u00e2n gi\u1eb7c nh\u00f2m ng\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u00ec c\u0169ng g\u1ea5p ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh khi\u1ebfn ch\u00fang s\u1ee3 h\u00e3i kh\u00f4ng d\u00e1m ra n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 bi\u1ec1n t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00e1nh tan \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e1n gi\u1eb7c \u1edf Thanh Ba, khi gi\u1eb7c m\u1edbi t\u1eeb Ph\u00f9 Ninh tr\u00e0n qua Thanh Ba \u0111\u1ed1t ph\u00e1 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c huy\u1ec7n l\u1ef5, t\u1ee5 l\u1ea1i \u1edf qu\u00e3ng r\u1eebng l\u00e0ng B\u1ed5ng Ch\u00e2u. Th\u1ef1 L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, Qu\u1ea3n c\u01a1 Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu, Ph\u00f9ng H\u1eefu Ho\u00e0 v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u0129nh Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 L\u00e2m Thao l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110i\u1ec1m \u0111\u1ec1u \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh b\u1eaft. \u0110i\u1ec1m x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n s\u0129, \u0111\u00e1nh r\u1ea5t h\u0103ng. M\u1ecdi \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111\u1ec1u x\u00f4ng v\u00e0o, \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c v\u00e0 9 th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c, v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi. Gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft nhi\u1ec1u ph\u1ea3i lui v\u00e0o n\u00fai s\u00e2u, th\u1ee7 hi\u1ec3m, ch\u1ed1ng c\u1ef1. Tin th\u1eafng tr\u1eadn b\u00e1o l\u00ean, vua ban khen, xu\u1ed1ng d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng : V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu v\u00e0 Ph\u00f9ng H\u1eefu Ho\u00e0, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9 ; Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110i\u1ec1m th\u0103ng th\u1ee5 Qu\u1ea3n c\u01a1, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 L\u00e2m Thao ; l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e1i ch\u1ea7u 5 m\u00e0u, c\u00f3 con m\u00e3ng b\u1eb1ng ch\u1ec9 kim tuy\u1ebfn v\u00e0 1 c\u00e1i h\u1ea7u bao g\u1ea5m. Nh\u1eefng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111i tr\u1eadn \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn v\u00e0 th\u01b0\u1edfng chung cho c\u00e1c binh d\u00f5ng 500 quan ti\u1ec1n. L\u0169 gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, quay v\u1ec1 H\u1ea1 Hoa, ti\u1ebfp gi\u00e1p \u0111\u1ecba ph\u1eadn Thu Ch\u00e2u t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, li\u1ec1n ph\u00e1i quy\u1ec1n L\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n g\u1ea5p \u0111i Thu Ch\u00e2u, h\u1ed9i v\u1edbi V\u1ec7 u\u00fd T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n chia qu\u00e2n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. S\u1edb t\u00e2u l\u00ean, vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i \u1edf l\u1ea1i coi gi\u1eef Tuy\u00ean Quang, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 li\u1ec7u bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a gi\u1eb7c : ch\u00fang v\u1eeba b\u1ecb quan qu\u00e2n H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 B\u1ea3o L\u1ea1c m\u00e0 ch\u00fang t\u1ee5 h\u1ecdp. Nay n\u01b0\u1edbc l\u0169 tr\u00e0n tr\u1ec1 \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1eb7c t\u1ea5t c\u00f9ng kh\u1ed1n, s\u1ebd b\u1ecb tan v\u1ee1 ngay. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, c\u00f3 th\u1ec3 s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u00ea \u1edf ki\u00eam h\u1ea1t H\u01b0ng Y\u00ean \u0111\u00e3 th\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1eafp, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc to, tr\u00e0n ng\u1eadp l\u00ean ru\u1ed9ng c\u00f3 khi h\u00e0ng th\u00e1ng. L\u00e0ng x\u00f3m \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f5 \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng. Qu\u00e2n c\u01b0\u1edbp th\u1eeba c\u01a1 n\u1ed5i l\u00ean, th\u1ebf t\u1ea5t c\u0169ng c\u00f3. V\u1eady xin \u0111\u00f3ng l\u1ea5y 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nhanh nh\u1eb9 (m\u1ed7i chi\u1ebfc \u0111\u1ec1u d\u00e0i 2 tr\u01b0\u1ee3ng, 3 th\u01b0\u1edbc, 5 t\u1ea5c, ngang 4 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, s\u00e2u 1 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c). M\u1ed7i thuy\u1ec1n c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c 2, 3 ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi, giao cho l\u00ednh th\u00fa Ti\u1ec1n qu\u00e2n coi gi\u1eef. T\u1eeb \u0111\u00f3 c\u1ee9 \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu n\u01b0\u1edbc to, ph\u1ea3i \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u \u1edf d\u00e2n gian. V\u00e0, c\u1eeda Li\u00eau c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i xung y\u1ebfu, xin cho \u0111\u00f3ng 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nhanh nh\u1eb9 \u0111\u1ec3 \u0111i tu\u1ea7n ngo\u00e0i bi\u1ec3n. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c li\u1ec7u ch\u1ecdn trong s\u1ed1 th\u1ee7y qu\u00e2n sai \u0111\u00f3ng canh ph\u00f2ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1 am t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh thu\u1ed9c, cho \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n v\u00e0 ch\u1edf thuy\u1ec1n, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. C\u00f2n vi\u1ec7c m\u1ed9 d\u00e2n ven bi\u1ec3n l\u1eadp l\u00e0m \u0111\u1ed9i th\u1ee7y binh th\u00ec xin \u0111\u00ecnh ch\u1ec9\u201d. Vua \u0111\u1ec1u y cho.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Tuy\u00ean Quang l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n c\u00f9ng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 B\u1ebf V\u0103n C\u1eadn l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp qu\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ebfn l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ecba h\u1ea1t Th\u00f4ng N\u00f4ng thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng. L\u0169 V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n, Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n phi t\u00e2u l\u00ean n\u00f3i : \u201cC\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh d\u1eabu hi\u1ec7n c\u00f3 h\u01a1n 2.000 ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng d\u00e3i d\u1ea7u lam ch\u01b0\u1edbng \u0111\u00e3 l\u00e2u, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u1ec7t nh\u1ecdc, d\u00f9 d\u00f9ng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c m\u1ea5y. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 g\u1ecdi l\u1ea5y th\u1ed5 d\u00f5ng, nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1ea5y t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7. Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3 kho t\u00e0ng ch\u01b0a d\u1ed3i d\u00e0o, vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i kho \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n. Th\u1ef1c l\u1ea5y l\u00e0m lo ng\u1ea1i l\u1eafm. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 phi t\u01b0 cho H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 B\u1eafc Ninh \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfp \u1ee9ng. L\u1ea1i n\u1eefa, l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, quan qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u, c\u00f3 V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00ecnh L\u1ed9c \u0111\u1ec1u m\u1ea1nh t\u1ee3n, xu\u1ea5t s\u1eafc l\u00e0m cho k\u1ebb \u0111\u1ecbch s\u1ee3 h\u00e3i v\u00e0 l\u00f2ng qu\u00e2n k\u00ednh ph\u1ee5c. V\u1eady xin hai vi\u00ean \u1ea5y th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n \u0111\u1ebfn ngay \u0111\u1ec3 gi\u00fap cho \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc th\u00ec binh d\u00f5ng hi\u1ec7n c\u00f3 \u0111ang g\u00f3p s\u1ee9c canh gi\u1eef, d\u1eabu ch\u01b0a ch\u1eafc s\u1edbm b\u1eaft ngay \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, nh\u01b0ng c\u0169ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi lo. Nay l\u1ea1i n\u00f3i gi\u1eb7c V\u00e2n t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u1ea1i k\u00e9o \u0111\u1ebfn, r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m quan ng\u1ea1i, \u0111\u00e3 phi t\u01b0 \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh l\u00e1ng gi\u1ec1ng c\u1ea7u xin ti\u1ebfp \u1ee9ng, l\u1ea1i xin k\u00edp ph\u00e1i c\u00e1n vi\u00ean \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u. C\u1eed \u0111\u1ed9ng sao m\u00e0 hoang mang \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! Hu\u1ed1ng chi qu\u00e2n gi\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb quan qu\u00e2n m\u1ea5y l\u1ea7n \u0111\u00e1nh tan, lui gi\u1eef B\u1ea3o L\u1ea1c \u0111\u00e3 u\u1ef7 cho nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i, V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n, \u1edf \u0111\u1ea5y hi\u1ec7p c\u00f9ng Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n tu\u1ef3 c\u01a1 ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. Th\u1ebf m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u01b0\u1edbc g\u00ec, \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c l\u1ea1i th\u1eeba c\u01a1 l\u00e9n ra, \u0111\u00e3 l\u00e0 h\u00e8n k\u00e9m, v\u00f4 m\u01b0u ; binh d\u00f5ng c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 2000 ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00edt, ngh\u1ec9 ng\u01a1i l\u1ea1i \u0111\u1ebfn h\u00e0ng th\u00e1ng, m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u1ed5 cho l\u00e0 l\u00e2u ng\u00e0y nh\u1ecdc m\u1ec7t, ph\u1ecfng c\u00f3 ph\u1ea3i kh\u00f4ng ? Nay \u0111\u00e3 ph\u00e1i l\u0169 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00ecnh L\u1ed9c do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, ti\u1ebfn \u0111i, l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u bi\u1ec1n binh hi\u1ec7n \u0111ang \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n c\u00f9ng c\u00e1c t\u1ec9nh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn canh ph\u00f2ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u1eb3ng m\u1ea5y ng\u00e0y n\u1eefa c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh. L\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u1ef1 bi\u1ebft h\u1ed5 th\u1eb9n, c\u00e0ng ph\u1ea5n kh\u1edfi h\u01a1n, b\u00e0y t\u00ednh m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u00e0m. N\u1ebfu, tr\u01b0\u1edbc khi c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ebfn, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh lui \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, m\u1edbi l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, n\u1ebfu l\u1ea1i v\u1eabn c\u1ee9 kh\u00f4ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, ch\u1ec9 ch\u1ef1c nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng th\u00ec l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a l\u0169 ng\u01b0\u01a1i. Hai \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u \u1edf t\u1ef1 m\u00ecnh, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean toan t\u00ednh l\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho B\u1eafc Ninh l\u1eadp t\u1ee9c m\u01b0\u1edbn d\u00e2n v\u00e0 v\u00e1t l\u00ednh v\u1eadn t\u1ea3i g\u1ea1o, mu\u1ed1i t\u1eeb ch\u1ed7 g\u1ea7n L\u1ea1ng S\u01a1n chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n. L\u1ea1i v\u00e1t lu\u00f4n c\u1ea3 1.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c trong kho \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. C\u00f2n l\u0169 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa, chi\u1ebfu theo s\u1ed1 th\u00f3c t\u00f4 ph\u1ea3i n\u1ed9p n\u0103m nay, truy\u1ec1n kh\u1eafp cho d\u00e2n trong h\u1ea1t, t\u1edbi ch\u1ed7 g\u1ea7n m\u00ecnh \u1edf, n\u1ed9p tr\u01b0\u1edbc 4000, 5000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec l\u1ea5y c\u00e1c th\u1ed5 s\u1ea3n nh\u01b0 khoai, \u0111\u1eadu, l\u00faa ho\u1eb7c ng\u00f4 n\u1ed9p thay c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u00e1i c\u1ea7n d\u00f9ng tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ed3i \u0111\u1ee3i B\u1eafc Ninh mang \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1eadm tr\u1ec5, l\u1ee1 l\u00e0ng.<\/p>\n<p>D\u00f9ng V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh quan, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, cai qu\u1ea3n quan qu\u00e2n hi\u1ec7n t\u1ea1i. Ph\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u1ec1u ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ea3. G\u1eb7p khi c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u, th\u00ec cho c\u00f9ng v\u1edbi L\u00e3nh binh V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n v\u00e0 b\u1ecdn B\u1ed1, \u00e1n li\u00ean danh k\u00fd t\u00ean v\u00e0o t\u1ea5u, s\u1edb nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9ng tr\u00ean. Th\u0103ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00ecnh L\u1ed9c l\u00ean V\u1ec7 u\u00fd, ph\u00e1i \u0111i theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5, l\u00ednh th\u00fa B\u1eafc Ninh, v\u00e0 v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5, l\u00ednh th\u00fa L\u1ea1ng S\u01a1n, l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o.<\/p>\n<p>Tha cho vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u01afng, cho \u0111i t\u00f2ng chinh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u00e1i Nguy\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf B\u1eafc N\u1eadm, \u01afng khinh \u0111\u1ecbch, v\u1ed9i ti\u1ebfn, sa c\u01a1, b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u00f3ng xi\u1ec1ng, giao cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 tra x\u00e9t ngh\u1ecb x\u1eed. Nh\u00e2n l\u00fac qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u1ea1i n\u1ed5i l\u00ean, vua ngh\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, c\u1ea7n d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha ra \u0111\u1ec3 cho g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1ecdn gi\u1eb7c Th\u00e1i Nguy\u00ean x\u00e2m chi\u1ebfm \u0111\u1ed3n B\u1eafc C\u1ea1n. Ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i V\u0169 Ho\u00e0ng Luy\u1ec7n lui gi\u1eef ph\u1ed1 Cao Kh\u00e2u. B\u1ed1 ch\u00ednh L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh, \u00e1n s\u00e1t T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng li\u1ec1n ph\u00e1i th\u00eam qu\u00e2n v\u00e0 voi ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ; l\u1ea1i phi b\u00e1o T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 xem x\u00e9t li\u1ec7u l\u00fd, r\u1ed3i b\u1ecdn Danh l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Ph\u1ed5 c\u0169ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1eafc C\u1ea1n l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u xung y\u1ebfu, b\u1ecb gi\u1eb7c chi\u1ebfm c\u1ee9, th\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i d\u1ec5 b\u1ecb d\u1ee5 d\u1ed7 \u00e9p theo, e \u0111\u1ebfn lan r\u1ed9ng, \u0111\u00e1ng n\u00ean ph\u00e1i th\u00eam tr\u1ecdng binh mau s\u1edbm d\u1eadp t\u1eaft. Nh\u01b0ng B\u1eafc Ninh h\u00e3y c\u00f2n nhi\u1ec1u gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1000 t\u00ean, c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ebfn 500, 600 t\u00ean. Hi\u1ec7n nay, m\u1ed9t to\u00e1n \u1edf Y\u00ean Th\u1ebf d\u00e1m k\u00e9o c\u1edd gi\u1eef ban ng\u00e0y. Vi\u1ec7c ti\u1ec5u b\u1eaft ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n c\u1ea5p. C\u00f2n \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf B\u00ecnh To\u00e0n, Th\u00e1i Nguy\u00ean, nghe n\u00f3i \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa r\u1ed3i, th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u01b0 cho L\u00e3nh binh T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb li\u1ec7u l\u01b0u l\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 qu\u00e2n \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n ti\u1ec5u t\u1ea7m n\u00e3, r\u1ed3i \u0111i ngay B\u1eafc C\u1ea1n, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 to\u00e1n gi\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y g\u00e2y s\u1ef1 \u1edf B\u00ecnh To\u00e0n, c\u1ee9 theo tin b\u00e1o c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, th\u00ec ch\u00fang \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n sang Thu Ch\u00e2u, Tuy\u00ean Quang r\u1ed3i. Duy \u0111\u1ea5t huy\u1ec7n \u1ea5y ti\u1ebfp gi\u00e1p 2 t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc Ninh, c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i, L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh, n\u00ean li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ee7 gi\u00fap v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u00f2n th\u00ec s\u1ee9c ngay cho T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb \u0111em \u0111i B\u1eafc C\u1ea1n, \u0111\u1ed1c c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn sau \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u1ed3n, r\u1ed3i th\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn C\u1ea3m Ho\u00e1, \u0111\u00e1nh cho qu\u00e2n gi\u1eb7c m\u1ed9t phen tan n\u00e1t \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean l\u1eb7ng. L\u1ea1i n\u1eefa, nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, \u0111\u01b0\u01a1ng gi\u1eef tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, th\u00ec c\u1ea7m ph\u00f2ng l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ed5n ph\u1eadn, th\u1ebf m\u00e0 trong t\u1ec9nh c\u00f3 nhi\u1ec1u gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean, th\u1eadm ch\u00ed gi\u1eefa ban ng\u00e0y, ch\u00fang d\u00e1m m\u1edf c\u1edd t\u1ee5 h\u1ecdp. B\u1eafc C\u1ea1n l\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t l\u1ea1i c\u00f3 tin b\u00e1o \u0111\u1ed9ng n\u00e0y, th\u1ef1c l\u00e0 v\u00ec ng\u01b0\u01a1i sai tr\u00e1i trong vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n, ph\u00f2ng ng\u1eeba gi\u1eb7c, kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00f2n ch\u1ee9c tr\u00e1ch. K\u00eca nh\u01b0 S\u01a1n T\u00e2y l\u1ea1i c\u00e0ng l\u00e0 \u0111\u1ea5t xung y\u1ebfu, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp v\u1ed1n d\u1ec5 v\u00e0o ra \u1ea9n n\u00fap. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1eafng, m\u00e0 b\u1ecdn quy\u1ec1n Ch\u01b0\u1edfng v\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00f2n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng lu\u00f4n. Nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean. Hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf trong t\u1ec9nh h\u1ea1t, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. Coi \u0111\u00f3 h\u00e1 kh\u00f4ng x\u1ea5u h\u1ed5 l\u1eafm sao ? C\u1ee9 quy t\u1ed9i cho ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec kh\u00f3 m\u00e0 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i l\u1eadp t\u1ee9c th\u00e2n \u0111i \u0111\u00e0n \u00e1p, \u0111\u1ed1c s\u1ee9c b\u1ed9 bi\u1ec1n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i tr\u01b0\u1edbc, ph\u1ea3i ti\u1ec5u tr\u1eeb cho h\u1ebft to\u00e1n gi\u1eb7c Y\u00ean Th\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c b\u1ecdn ph\u1ec9 \u1edf trong \u0111\u1ecba h\u1ea1t. C\u00f2n nh\u01b0 to\u00e1n gi\u1eb7c \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111\u1ea1o qu\u00e2n T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb c\u00f3 \u0111\u1ee7 s\u1ee9c d\u1eb9p y\u00ean th\u00ec th\u00f4i, n\u1ebfn gi\u1eb7c h\u00e3y c\u00f2n c\u00f3 th\u1ebf r\u00f4ng r\u1ee1, th\u00ec c\u0169ng li\u1ec7u sai ph\u00e1i bi\u1ec1n binh, ch\u1ecdn u\u1ef7 m\u1ed9t hai qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, hi\u1ec7p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh b\u1eaft, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f9n \u0111\u1ea9y c\u1ea3 cho l\u0169 L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh l\u00e0m m\u1ed9t m\u00ecnh\u201d. L\u1ea1i sai quan t\u1ec9nh Thanh Hoa ph\u00e1i 1 v\u1ec7 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111i theo l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i \u0111\u00e1nh tan \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e1n gi\u1eb7c \u1edf ch\u1ee3 Ph\u00fa L\u1ec5, huy\u1ec7n Th\u1ea1ch Th\u1ea5t (Ph\u00fa L\u1ec5 l\u00e0 m\u1ed9t th\u00f4n, \u1edf b\u1edd b\u00ean t\u1ea3 s\u00f4ng L\u00f4, \u0111\u1ed1i g\u1ea7n t\u1ec9nh th\u00e0nh). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, l\u0169 gi\u1eb7c B\u1ed9t \u0111\u00e3 thua, m\u01b0u \u0111\u1ecbnh tr\u00e0n l\u00ean Thu Ch\u00e2u li\u00ean h\u1ee3p v\u1edbi gi\u1eb7c V\u00e2n, sai \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 \u1ee9ng ngh\u0129a t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Ho\u00e0ng Ph\u00f9ng Huy, \u0111em h\u01a1n 600 qu\u00e2n, quay v\u1ec1 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, tu\u1ef3 \u0111\u1ecba th\u1ebf, g\u00e2y s\u1ef1 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n t\u00e1n l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u1ee7a quan qu\u00e2n. Gi\u1eb7c Huy \u0111\u1ebfn b\u00e3i C\u00e1c Sa, huy\u1ec7n An L\u1ea1c, n\u00f3i phao l\u00ean r\u1eb1ng s\u1eafp \u0111\u1ebfn Ph\u00fa L\u1ec5 t\u1ed1ng ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfu kh\u00f4ng cho, th\u00ec s\u1ebd \u0111\u1ed1t ph\u00e1 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Quan t\u1ec9nh c\u0169 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m nghe tin th\u00e1m b\u00e1o li\u1ec1n m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi h\u00e0o m\u1ee5c l\u00e0ng C\u1ed5 Nha l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Ph\u00e0n (C\u1ed5 Nha thu\u1ed9c huy\u1ec7n B\u1ea1ch H\u1ea1c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn t\u1ed1ng ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng l\u00e0ng \u1ea5y, Ph\u00e0n \u0111em h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, kh\u00f4ng ch\u1ecbu cho), b\u00e0y k\u1ebf nh\u1eed gi\u1eb7c \u1edf l\u1ea1i, r\u1ed3i ph\u00e1i u\u1ef7 \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i \u0111em bi\u1ec1n binh qua s\u00f4ng, ch\u1eb9n \u0111\u00e1nh. Gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ee3 Ph\u00fa L\u1ec5 \u0111\u00f3ng l\u1ea1i, Ph\u00e0n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0103n thi\u1ebft \u0111\u00e3i, ng\u1ea7m \u0111\u1ed1c su\u1ea5t t\u1ed5ng l\u00fd, h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng chia ra mai ph\u1ee5c, nh\u00e2n l\u00fac gi\u1eb7c say r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u00e1nh \u00fap tr\u01b0\u1edbc. C\u1ea3i c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ef1 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Trung v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Ngh\u0129a, Huy\u1ec7n th\u1eeba huy\u1ec7n B\u1ea1ch H\u1ea1c l\u00e0 Phan Nha \u0111\u1ec1u \u0111em binh d\u00f5ng ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn. Qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u1ea3 v\u1ee1, tan ch\u1ea1y. B\u1ecdn C\u1ea3i ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 6 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean Tham m\u01b0u gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Nho, \u0110\u1ed1c chi\u1ebfn gi\u1eb7c l\u00e0 Phan V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 39 t\u00ean \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c ; thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1edd, tr\u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Gi\u1eb7c Huy c\u00f9ng qu\u00e2n n\u00f3 ng\u00e3 xu\u1ed1ng s\u00f4ng ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i kh\u00f4ng bi\u1ebft bao nhi\u00eau m\u00e0 k\u1ec3.<\/p>\n<p>Tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111i t\u1ed1ng ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a d\u00e2n x\u00e3, m\u01b0u toan sinh s\u1ef1. B\u1ecdn b\u1ed9 bi\u1ec1n bi\u1ebft li\u1ec7u c\u01a1 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m t\u1ea1i tr\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c. C\u00f4ng \u1ea5y th\u1ef1c ch\u1eb3ng nh\u1ecf. N\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi sau ; Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m, \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh, Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn ph\u00e1i u\u1ef7 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i th\u0103ng th\u1ee5 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, v\u1eabn sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh quan. Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Ngh\u0129a th\u0103ng th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd. Phan Nh\u1ea1 gia h\u00e0m Tri huy\u1ec7n, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c Huy\u1ec7n th\u1eeba, g\u1eb7p c\u00f3 khuy\u1ebft Tri huy\u1ec7n, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 tr\u1eadn \u1ea5y : Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00ecn, th\u01b0\u1edfng cho 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; su\u1ea5t \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 \u0111\u1ed3ng. H\u00e0o m\u1ee5c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Ph\u00e0n b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh, tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, v\u00e0 l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c chia \u0111\u1ec1u v\u1edbi c\u00e1c t\u1ed5ng l\u00fd. Th\u01b0\u1edfng cho th\u00e1m t\u1eed 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; bi\u1ec1n binh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng 500 quan ti\u1ec1n. Nh\u1eefng t\u00ean gi\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec1u cho gi\u1ebft h\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i r\u1eb1ng : \u201cN\u1ebfu to\u00e1n gi\u1eb7c t\u00e0n \u1edf Ph\u00fa L\u1ec5 \u0111\u00e3 qu\u00e9t s\u1ea1ch r\u1ed3i th\u00ec d\u1eddi ngay s\u1ed1 qu\u00e2n th\u1eafng tr\u1eadn \u1ea5y \u0111i mau, h\u1ed9i v\u1edbi \u0111\u1ea1o qu\u00e2n l\u0169 V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c Thanh Ba\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 nh\u1ecb H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m, Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u1ee5, b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft \u1edf trong qu\u00e2n. Gia \u00e2n cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i. B\u1ed5 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00e1ch l\u00e0m C\u1ea5m binh Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m. Kh\u00e1ch, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e1nh tr\u1eadn Ph\u1ee7 L\u1eadt, b\u1eafn s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, c\u00f3 Ch\u1ec9 d\u1eb7n r\u1eb1ng n\u1ebfu khuy\u1ebft ch\u1ee9c Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd hay Qu\u1ea3n c\u01a1, h\u1ec5 t\u00e2u xin th\u00ec b\u1ed5 Kh\u00e1ch l\u00e0m. \u0110\u1ebfn nay, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00f3, n\u00ean Kh\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 ch\u1ee9c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Sai Th\u1eeba ch\u1ec9 N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ho\u1ea1t \u0111em 2 h\u00f2m ch\u00e8 c\u1ee7a kho N\u1ed9i ph\u1ee7, theo \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, g\u1ed9p v\u1edbi \u0111\u1ed3 tr\u00e0 do l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111em \u0111\u1ebfn, th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n, l\u00e3nh binh tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau. L\u1ea1i sai B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 \u0111em c\u00e1 m\u1eb7n, n\u01b0\u1edbc m\u1eafm 1500 chum, \u0111\u1ec3 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n chia c\u1ea5p cho qu\u00e2n s\u0129 bao v\u00e2y tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9 v\u00e0 \u0111\u00f3ng gi\u1eef Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, An \u2013 H\u00e0, Nam Vang \u0103n d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng s\u1edb b\u00ed m\u1eadt t\u00e2u b\u00e0y v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n: \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, do th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c to\u00e1n gi\u1eb7c \u01b0\u1edbc h\u01a1n v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi do \u0111\u1ecba ph\u1eadn S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, h\u1ed9i v\u1edbi gi\u1eb7c V\u00e2n, h\u1eb9n nh\u1eadt k\u1ef3 chia \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng ra : tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y Tuy\u00ean Quang, sau l\u1ea5y S\u01a1n T\u00e2y, L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee9u vi\u1ec7n c\u1ee7a qu\u00e2n ta, th\u00ec Cao B\u1eb1ng, H\u01b0ng Ho\u00e1, Th\u00e1i Nguy\u00ean kh\u00f4ng b\u1eadn ph\u1ea3i d\u00f9ng qu\u00e2n m\u00e0 c\u0169ng t\u1ef1 h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y d\u1eabu ch\u1ec9 l\u00e0 tin \u0111\u1ed3n, nh\u01b0ng r\u1ea5t n\u00ean ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn t\u00ecnh h\u00ecnh nguy hi\u1ec3m nh\u01b0 n\u1eb1m tr\u00ean gi\u00e0n c\u1ee7i m\u00e0 \u1edf d\u01b0\u1edbi d\u1ea5m l\u1eeda. Nay t\u1ec9nh h\u1ea1t B\u1eafc C\u1ea1n \u0111\u00e3 m\u1ea5t, l\u0169 gi\u1eb7c lan tr\u00e0n, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ee9 \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang d\u1ea7n d\u00e0 th\u00e0nh to \u0111\u01b0\u1ee3c. X\u00e9t ra, s\u1ed1 l\u00ednh c\u01a1 \u1edf t\u1ec9nh v\u00e0 qu\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c m\u1ed7i khi ra tr\u1eadn, \u0111\u1ed1i \u0111\u1ecbch th\u00ec nh\u00e1t s\u1ee3, ch\u00f9n l\u1ea1i, b\u1ecf gi\u00e1o, kh\u00f4ng c\u00f3 tinh th\u1ea7n chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u ! \u0110em qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u00f3 m\u00e0 ch\u1ed1ng v\u1edbi b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00ean kia, th\u00ec d\u00f9 c\u00f3 d\u00f9ng t\u01b0\u1edbng gi\u1ecfi nh\u01b0 Ph\u01b0\u01a1ng Th\u00fac, Thi\u1ec7u H\u1ed5((1) \u0110\u1ec1u l\u00e0 hi\u1ec1n th\u1ea7n th\u1eddi Chu Tuy\u00ean v\u01b0\u01a1ng1) c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c ! Xin ph\u00e1i qu\u00e2n Kinh hay qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf Thanh, Ngh\u1ec7, \u0111i mau \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh, chia \u0111\u00f3ng canh ph\u00f2ng. C\u00f2n qu\u00e2n \u1edf ngo\u00e0i B\u1eafc th\u00ec cho r\u00fat v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 hu\u1ea5n luy\u1ec7n. L\u1ea1i n\u1eefa, xin may s\u1eb5n qu\u1ea7n \u00e1o m\u1ed7i th\u1ee9 500 c\u00e1i, ph\u00e1t cho th\u1ee7 h\u1ea1 h\u00e0o m\u1ee5c \u0111\u1ec3 qu\u00e2n dung \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9ng tr\u00e1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 nghi\u00eam qu\u1edf : \u201cX\u00e9t k\u1ef9 nh\u1eefng l\u1eddi t\u00e2u b\u00e0y c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, th\u1ea5y trong c\u00f3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. Ch\u1ed7 d\u1eabn c\u00e2u \u201c\u2026n\u1eb1m tr\u00ean gi\u00e0n c\u1ee7i m\u00e0 d\u01b0\u1edbi d\u1ea5m l\u1eeda\u201d l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f4ng h\u1ee3p. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 xin r\u00fat h\u1ebft qu\u00e2n B\u1eafc v\u1ec1 Kinh v\u00e0 ph\u00e1i qu\u00e2n Nam chia gi\u1eef c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng binh b\u1ecb Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 quy ch\u1ebf, \u0111\u00e2y \u0111\u00f3 c\u00f9ng g\u00ecn gi\u1eef nhau, c\u00f3 l\u00fd \u0111\u00e2u l\u1ea1i l\u1ea5y c\u1ea3 qu\u00e2n trong Nam thay h\u00e0ng m\u1ea5y v\u1ea1n qu\u00e2n B\u1eafc \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c canh ph\u00f2ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Sao m\u00e0 l\u1ea7m l\u1eabn c\u00e0n b\u1eady qu\u00e1 th\u1ebf ! L\u1ea1i n\u00f3i \u201cqu\u00e2n ngo\u00e0i B\u1eafc nh\u00fat nh\u00e1t d\u00f9 c\u00f3 t\u01b0\u1edbng nh\u01b0 Ph\u01b0\u01a1ng Th\u00fac, Thi\u1ec7u H\u1ed5 c\u0169ng ch\u1eb3ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. V\u1eady ng\u01b0\u01a1i h\u00e1 ch\u1eb3ng nghe c\u00e2u n\u00f3i : qu\u00e2n, kh\u00f4ng th\u1ec3 cho h\u1eb3n l\u00e0 m\u1ea1nh hay y\u1ebfu, m\u00e0 t\u01b0\u1edbng th\u00ec c\u00f3 kh\u00e9o hay v\u1ee5ng, ch\u1ec9 c\u1ed1t \u1edf c\u00e1ch d\u00f9ng th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ea5y th\u00f4i ? T\u1ee9c nh\u01b0, m\u1edbi \u0111\u00e2y, l\u0169 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, c\u0169ng ch\u1ec9 d\u00f9ng qu\u00e2n h\u00e0ng t\u1ec9nh m\u00e0 th\u1eafng tr\u1eadn nhi\u1ec1u l\u1ea7n. Nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 do qu\u00e2n Nam<\/p>\n<p>\u0111\u00e2u. V\u1eady sao b\u1ea3o qu\u00e2n B\u1eafc \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u00f4 d\u1ee5ng c\u1ea3 ? Ng\u01b0\u01a1i ch\u1eb3ng ngh\u0129 t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u0103ng h\u00e1i tinh th\u1ea7n qu\u00e2n s\u0129, h\u1ebft l\u00f2ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u1ec3 thu l\u1ea5y th\u00e0nh c\u00f4ng, m\u00e0 l\u1ea1i ch\u1ec9 ch\u0103m ch\u0103m xin may qu\u1ea7n \u00e1o \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho th\u1ee7 h\u1ea1 h\u00e0o m\u1ee5c ! Ki\u1ebfn th\u1ee9c \u1ea5y l\u1ea1i c\u00e0ng h\u00e8n k\u00e9m ! V\u1ea3, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc l\u00ean ch\u1ee9c n\u00e0y, t\u1ef1 bi\u1ebft c\u1ea3m \u01a1n, mong l\u1eadp chi\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u1ec1n. Tuy ch\u01b0a th\u1ec3 s\u00e1nh v\u1edbi Ph\u01b0\u01a1ng Th\u00fac, Thi\u1ec7u H\u1ed5, nh\u01b0ng so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng h\u00e0ng l\u1ee9a, c\u0169ng \u0111\u1ee7 kh\u00f4ng th\u1eb9n. Ng\u01b0\u01a1i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u1ea3i t\u1ed9i b\u1ecb c\u00e1ch, nh\u00e2n g\u1eb7p l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, l\u1ea1i d\u00f9ng, kh\u00f4ng k\u1ec3 th\u1ee9 b\u1eadc. Th\u1ebf m\u00e0 r\u00fat c\u1ee5c, ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t k\u1ebf g\u00ec, \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c lan tr\u00e0n ra m\u00e3i ! Ngay nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc kia ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 xin \u0111i B\u00ecnh To\u00e0n, l\u1ea1i tha thi\u1ebft xin \u1edf l\u1ea1i t\u1ec9nh : t\u1edbi lui kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft \u0111\u1ea1i kh\u00e1i l\u00e0 th\u1ebf r\u1ed3i ! Coi \u0111\u00f3, c\u00f3 m\u1eb7t d\u00e0y kh\u00f4ng ? Nay \u0111em vi\u1ec7c qu\u00e2n m\u1eadt t\u00e2u, ta t\u01b0\u1edfng c\u0169ng c\u00f3 m\u01b0u s\u00e2u, k\u1ebf l\u1ea1, gi\u00fap \u00edch m\u1ed9t ph\u1ea7n n\u00e0o. \u0110\u1ebfn l\u00fac m\u1edf ra xem th\u00ec ra \u0111\u1ea7y gi\u1ea5y b\u00e0n nh\u1ea3m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e2u n\u00e0o \u0111\u00e1ng nghe ! Nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f2n mong g\u00ec d\u1eb9p lo\u1ea1n, y\u00ean d\u00e2n \u0111\u1ec3 ta \u0111\u1ee1 lo v\u1ec1 mi\u1ec1n B\u1eafc n\u1eefa ? Ng\u01b0\u01a1i th\u1ef1c l\u00e0m ph\u1ee5 t\u1ea5m l\u00f2ng g\u00e2y d\u1ef1ng c\u1ee7a ta l\u1eafm \u0111\u00f3 !\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111i Cao B\u1eb1ng, T\u1ed5ng th\u1ed1ng ti\u1ec5u b\u1ed9 qu\u00e2n v\u1ee5.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang t\u1eeb Th\u00f4ng N\u00f4ng tr\u00e0n xu\u1ed1ng B\u00e0 \u0110\u00f4ng, Nh\u01b0\u1ee3ng B\u1ea1n. V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n, Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n phi t\u1ea5u c\u00e1o c\u1ea5p v\u00e0 n\u00f3i : l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n kh\u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u1ee7, m\u00e0 qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m lo !<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00e3 sai T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111em qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u gi\u1eb7c \u1ea5y, nh\u01b0ng ch\u01b0a m\u1ed9t phen \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o hang, b\u1eaft t\u01b0\u1edbng ; nay m\u1edbi kh\u1ea3i ho\u00e0n, n\u00f3 l\u1ea1i k\u00e9o \u0111\u1ebfn sinh s\u1ef1, th\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0m ch\u01b0a xong, th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1eeb ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady, d\u1ee5 sai T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u1eadp t\u1ee9c tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t v\u1ec7 doanh Th\u1ea7n s\u00e1ch thu\u1ed9c t\u1ec9nh v\u00e0 bi\u1ec1n binh linh tinh \u1edf c\u01a1 An v\u00f5, An tr\u00e1ng nh\u1eb1m ng\u00e0y 21 l\u00ean ng\u1ef1a, g\u1ea5p \u0111i Cao B\u1eb1ng, th\u1ed1ng l\u0129nh b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. V\u00e0, Cao B\u1eb1ng c\u0169ng l\u00e0 t\u1ec9nh ki\u00eam h\u1ea1t c\u1ee7a Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, v\u1eady chu\u1ea9n cho Tu\u00e2n theo T\u1ea1 Quang C\u1ef1, sung ch\u1ee9c Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5\u201d.<\/p>\n<p>D\u1ee5 cho l\u0169 V\u0169 H\u1eefu Xu\u00e2n \u1edf Cao B\u1eb1ng r\u1eb1ng : \u201cKh\u00ed gi\u1edbi qu\u00e2n nhu c\u1ee7a quan qu\u00e2n \u1edf t\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i, m\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 kh\u00f4ng thi\u1ebfu th\u1ed1n nh\u01b0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n T\u00ecnh L\u1ed9c v\u00e0 bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u00e3 tr\u01b0ng \u0111i\u1ec7u, \u0111i \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn gi\u00fap vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eef t\u00ednh ng\u00e0y ch\u1eafc \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng r\u1ed3i. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean y\u00ean t\u00e2m \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, n\u00ean \u0111\u00e1nh th\u00ec \u0111\u00e1nh, n\u00ean gi\u1eef th\u00ec gi\u1eef kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb m\u00ecnh ch\u00e1n n\u1ea3n, \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n d\u00f2m th\u1ea5y t\u00ecnh h\u00ecnh n\u00f4ng s\u00e2u, c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn nh\u1ee1 vi\u1ec7c ch\u0103ng !\u201d<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai th\u1ecb v\u1ec7 B\u00f9i V\u0103n Th\u1ea3o do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111i \u0111\u1ed1c th\u00fac nh\u1eefng \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng ng\u00e0y \u0111\u00eam g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng, ti\u1ebfn \u0111i. N\u1ebfu g\u1eb7p Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00ecnh L\u1ed9c, c\u0169ng th\u00fac gi\u1ee5c h\u1ecd th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n ru\u1ed5i mau, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ec ho\u00e3n.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p, Ch\u1ee7 s\u1ef1 H\u1ed3 H\u1ef1u, Tu so\u1ea1n Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ki\u00eam l\u00e0m gi\u1ea5y t\u1edd \u1edf trong qu\u00e2n. L\u1ea1i ph\u00e1i nguy\u00ean L\u00e3nh binh Ninh B\u00ecnh, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u01a1ng, \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n, hi\u1ec7u l\u1ef1c. N\u1ebfu ph\u1ea5n kh\u1edfi, c\u1ed1 g\u1eafng l\u1eadp c\u00f4ng th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 (T\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc \u1edf Ninh B\u00ecnh, can \u00e1n, b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u, do B\u1ed9 h\u1eadu b\u1ed5).<\/p>\n<p>Sai Ninh \u2013 Th\u00e1i T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i qu\u00e2n v\u00e0 voi g\u1ea5p \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 t\u1eeb xa l\u00e0m thanh th\u1ebf ti\u1ebfp vi\u1ec7n cho Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 Ph\u1ed5 r\u1eb1ng : \u201cNay Cao B\u1eb1ng, vi\u00eac qu\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n c\u1ea5p, m\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh \u1edf B\u1eafc Ninh kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng g\u00ec m\u1ea5y. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111i Th\u00e1i Nguy\u00ean, nghi\u00eam c\u1ea9n ng\u0103n ch\u1eb7n nh\u1eefng n\u01a1i xung y\u1ebfu tr\u00ean c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i qu\u00e2n gi\u1eb7c xuy\u00ean qua Ti\u00eam L\u0129nh v\u00e0 th\u00f4ng l\u00ean Cao B\u1eb1ng. Nh\u01b0 th\u1ebf, tuy kh\u00f4ng c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c Cao B\u1eb1ng, nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c kh\u00f4ng li\u00ean h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi nhau; \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi lo, th\u00ec th\u1ed5 ph\u1ec9 Cao B\u1eb1ng, kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh c\u0169ng s\u1ebd t\u1ef1 v\u1ee1. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ecf\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u 1 v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh theo T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 1 v\u1ec7 th\u00fa binh S\u01a1n T\u00e2y theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>C\u1ea5p s\u00fang th\u1ea7n c\u01a1 cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n th\u1ee9 Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean (\u0111\u1ea1o qu\u00e2n T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u1edf Cao B\u1eb1ng 20 kh\u1ea9u ; \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111\u1ea1o qu\u00e2n V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u1edf S\u01a1n T\u00e2y m\u1ed7i \u0111\u1ea1o 15 kh\u1ea9u ; thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n m\u1ed7i kh\u1ea9u \u0111\u1ec1u 100 ph\u00e1t).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKhi \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng \u0111o\u1ea3n binh, s\u00fang \u1ea5y r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 d\u00f9ng t\u1ea3n \u0111\u1ea1n, kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c xa. V\u1eady g\u1eb7p gi\u1eb7c, n\u00ean li\u1ec7u t\u00ednh t\u1ea7m s\u00fang, h\u1ec5 h\u01a1i g\u1ea7n trong v\u00f2ng 10 tr\u01b0\u1ee3ng ho\u1eb7c \u1edf tr\u00ean voi b\u1eafn xu\u1ed1ng, ho\u1eb7c c\u1ea7m gi\u01a1 l\u00ean m\u00e0 b\u1eafn, ch\u1eafc gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c nhi\u1ec1u\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang l\u1ea5n \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m. Quan qu\u00e2n Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u lui c\u1ea3 v\u00e0o th\u00e0nh, m\u01b0u k\u1ebf th\u1ee7. L\u0169 V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n, Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n \u0111em vi\u1ec7c phi t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cGi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh, t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111\u1ed1c s\u1ee9c, tr\u1ea5n \u00e1p m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c tinh th\u1ea7n qu\u00e2n s\u0129. B\u1ecdn th\u1ea7n b\u00e0n nhau, \u0111\u00e3 u\u1ef7 cho Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung c\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n \u0110inh, \u0111i\u1ec1u b\u00e1t bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o, ra s\u1ee9c nghi\u00eam c\u1ea9n ph\u00f2ng b\u1ecb. L\u1ea1i n\u1eefa, g\u1ea1o, mu\u1ed1i do B\u1eafc Ninh, L\u1ea1ng S\u01a1n chuy\u00ean ch\u1edf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c li\u00ean ti\u1ebfp, ch\u00ednh \u0111ang nguy c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i, V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n, l\u00e0 L\u00e3nh binh quan, c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi quan v\u0103n, ta \u0111\u00e3 u\u1ef7 cho \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u00e1nh gi\u1eef, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u00f3n g\u00ec : \u0111\u00e3 kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1eb9n n\u01a1i xung y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n, khi\u1ebfn cho qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u1ea1i k\u00e9o \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i c\u0169ng ch\u1eb3ng nghe n\u00f3i c\u00f3 m\u1ed9t tr\u1eadn n\u00e0o \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u1eaft t\u01b0\u1edbng, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c g\u00ec c\u1ea3, ch\u1ec9 th\u1ea5y m\u1ed9t m\u1ef1c r\u00fat lui, lu\u00f4n lu\u00f4n phi b\u00e1o. Th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c gi\u1eef th\u00e0nh, th\u00ec qu\u00e2n l\u00ednh \u1edf trong th\u00e0nh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00edt, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, qu\u00e2n nhu kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, m\u00e0 l\u1ea1i ph\u1ea3i m\u01b0\u1ee3n \u0110\u1eb7ng V\u0103n \u0110inh qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn gi\u1eef gi\u00fap ! Th\u1ebf th\u00ec ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 l\u00e3nh binh, m\u00e0 th\u1ef1c ra th\u00e2n h\u00ecnh ch\u1ec9 nh\u01b0 t\u01b0\u1ee3ng g\u1ed7, c\u00f2n d\u00f9ng l\u00e0m g\u00ec ? Th\u1eadt \u0111\u00e1ng ch\u00e1n v\u00e0 \u0111\u00e1ng khinh. V\u1eady sai Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tuy\u00ean \u0111\u1ecdc chi\u1ebfu Ch\u1ec9, c\u00e1ch ch\u1ee9c V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n nh\u01b0ng t\u1ea1m cho l\u00e0m Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, n\u1ebfu bi\u1ebft t\u1ef1 x\u1ea5u h\u1ed5, ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd li\u1ec7u r\u1ed9ng ra \u01a1n cho. V\u00ed b\u1eb1ng c\u00f3 ch\u00fat nh\u00fat nh\u00e1t ch\u00f9n l\u1ea1i th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n \u0111\u1ec3 r\u0103n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, \u0111em s\u1ed1 binh d\u00f5ng v\u1eabn qu\u1ea3n l\u00e3nh tr\u01b0\u1edbc, \u0111i ti\u1ebfp vi\u1ec7n Cao B\u1eb1ng, v\u1eabn sung l\u00e0m Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5. Tr\u01b0\u1edbc Tr\u1ee9 \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho hi\u1ec7p s\u1ee9c v\u1edbi Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111i ti\u1ec5u to\u00e1n gi\u1eb7c \u1edf ch\u1ed7 gi\u00e1p gi\u1edbi S\u01a1n T\u00e2y \u2013 B\u1eafc Ninh. Vua cho r\u1eb1ng d\u01b0 \u0111\u1ea3ng b\u1ecdn ph\u1ec9 Thanh Ba \u0111\u00e3 tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng n\u00fai, m\u00e0 tin b\u00e1o v\u1ec1 bi\u00ean gi\u1edbi Cao B\u1eb1ng r\u1ea5t kh\u1ea9n c\u1ea5p, cho n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh sai n\u00e0y. L\u1ea1i d\u1ee5 L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y, \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i, chuy\u1ec3n qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf B\u1eafc Ninh, \u0111\u1ee3i Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, Nguy\u1ec5n T\u00ecnh L\u1ed9c ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, li\u1ec1n h\u1ecdp nhau coi qu\u1ea3n c\u00e1c bi\u1ec1n binh do c\u00e1c t\u1ec9nh l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, c\u1ea5p t\u1ed1c c\u00f9ng \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n Cao B\u1eb1ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 d\u1ee5 cho B\u1eafc Ninh li\u1ec7u v\u00e1t g\u1ea1o kho \u1edf ch\u1ed7 g\u1ea7n nh\u1ea5t m\u00e0 t\u1ea3i \u0111\u1ebfn. L\u1ea1i sai Cao B\u1eb1ng tr\u1ea3 th\u00eam gi\u00e1 m\u00e0 mua v\u00e0 thu tr\u01b0\u1edbc th\u00f3c t\u00f4 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng khi kh\u1ea9n c\u1ea5p. Nay c\u1ee9 xem m\u1ea5y l\u1ea7n t\u1eadp t\u00e2u, ch\u1ec9 th\u1ea5y n\u00f3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec B\u1eafc Ninh l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e0 ch\u1eadm tr\u1ec5, m\u00e0 Cao B\u1eb1ng ng\u1ed3i s\u1eefng \u0111\u1ee3i \u0103n, kh\u00f4ng h\u1ec1 xoay x\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc g\u00ec, khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi ta v\u00f4 c\u00f9ng t\u1ee9c gi\u1eadn ! V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh : th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi v\u1eadn t\u1ea3i ngay 5000, 6000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, do L\u1ea1ng S\u01a1n chuy\u1ec3n c\u1ea5p, Cao B\u1eb1ng c\u0169ng t\u00ecm c\u00e1ch mua v\u1edbi gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn, ho\u1eb7c t\u1ea1m vay c\u1ee7a d\u00e2n, khi y\u00ean vi\u1ec7c s\u1ebd t\u00ednh th\u00eam gi\u00e1 m\u00e0 tr\u1ea3 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3, l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n c\u1ea7n d\u00f9ng, t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1ea5y \u1edf B\u1eafc Ninh, n\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 m\u1edbi xay g\u1ea1o, sao kh\u1ecfi ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 l\u00e0ng ! V\u1eady ra l\u1ec7nh cho l\u0169 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho chi\u1ebfu s\u1ed1 th\u00f3c t\u00f4 n\u1ed9p k\u1ef3 m\u00f9a h\u1ea1, b\u1eaft d\u00e2n ph\u1ea3i n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda b\u1eb1ng g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c chi l\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i n\u1eefa, k\u00e9n l\u1ea5y c\u00e1n vi\u00ean cho sai \u0111\u1ebfn kho L\u1ea1ng S\u01a1n, \u0111ong g\u1ea1o r\u1ed3i do \u0111\u1ea5y t\u1ea3i \u0111i, c\u0169ng \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ph\u1ea7n kh\u00f3 nh\u1ecdc. C\u00f2n nh\u01b0 kho t\u00e0ng L\u1ea1ng S\u01a1n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, chu\u1ea9n cho l\u0169 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c truy\u1ec1n b\u1ea3o d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111em ngay s\u1ed1 th\u00f3c thu\u1ebf ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng n\u0103m nay v\u00e0 s\u1ed1 thu\u1ebf c\u00f2n thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, n\u1ed9p tr\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng 2000, 3000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. L\u1ea1i b\u1eb1ng gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn, mua th\u00eam g\u1ea1o, c\u00f9ng c\u00e1c th\u1ee9 ng\u00f4, khoai, \u0111\u1eadu, c\u1ed1t mua \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. \u0110\u01b0\u01a1ng khi nhi\u1ec1u vi\u1ec7c n\u00e0y, li\u1ec7u l\u00e0m cho \u1ed5n, mi\u1ec5n sao qu\u00e2n kh\u00f4ng thi\u1ebfu th\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c.\u201d L\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho l\u0169 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9a \u1edf Cao B\u1eb1ng ch\u01b0a c\u00f3 th\u1eeba, v\u1eadn t\u1ea3i l\u1ea1i r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n. Ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean tr\u00e1ch \u0111\u1ee9ng l\u00e0m m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ebf nhanh \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u01a1i, Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 d\u1ee5 cho sung l\u00e0m Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5, nay \u0111\u00e3 c\u00f3 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, hi\u1ec7n nay ch\u1eafc \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7 r\u1ed3i. V\u1eady cho ng\u01b0\u01a1i, Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n \u1edf l\u1ea1i t\u1ec9nh. Vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u1eeb L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o ng\u01b0\u01a1i, Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n ; c\u00f2n t\u1eeb B\u1eafc Ninh t\u1ea3i \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n th\u00ec tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o ng\u01b0\u01a1i, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai. N\u1ebfu lu\u00f4n lu\u00f4n ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n th\u00ec l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a l\u0169 ng\u01b0\u01a1i ; v\u00ed b\u1eb1ng c\u00f3 ch\u00fat ch\u1eadm tr\u1ec5, l\u1ee1 l\u00e0ng, th\u00ec truy c\u1ee9u ngay c\u0103n do t\u1ea1i \u0111\u00e2u v\u00e0 s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, ngh\u1ecbch V\u00e2n l\u00e0m ph\u1ea3n. L\u0169 th\u1ed5 m\u1ee5c \u1edf Tuy\u00ean Quang l\u00e0 L\u01b0u Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i bu\u00f4ng m\u00ecnh theo gi\u1eb7c, l\u00e0m v\u00e2y c\u00e1nh cho ch\u00fang. \u0110\u00e1ng l\u00fd ra, kh\u00f4ng n\u00ean tha t\u1ed9i, nh\u01b0ng ngh\u0129 : \u0111\u1ea7u s\u1ecf ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ec9 m\u1ed9t t\u00ean N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, c\u00f2n l\u0169 \u1ea5y ho\u1eb7c v\u00ec s\u1ee3 oai hung ng\u01b0\u1ee3c, b\u1eaft bu\u1ed9c ph\u1ea3i theo, ho\u1eb7c v\u00ec m\u00f9 qu\u00e1ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i sa ch\u00e2n l\u1ee1 b\u01b0\u1edbc. Hu\u1ed1ng chi khi H\u01b0ng Ho\u00e1 m\u1edbi x\u1ea3y vi\u1ec7c, L\u01b0u Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111em qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u, ra s\u1ee9c v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u00ec x\u00e9t ra, b\u1ea3n t\u00e2m c\u0169ng ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u00e3 vui l\u00f2ng theo gi\u1eb7c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 chu\u1ea9n cho nh\u1eefng t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i n\u1ebfu bi\u1ebft ra th\u00fa, th\u00ec l\u0169 \u1ea5y c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 cho t\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay truy\u1ec1n d\u1ee5 cho l\u0169 L\u01b0u Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i n\u1ebfu bi\u1ebft h\u1ed1i c\u1ea3i quay v\u1ec1, th\u00ec n\u00ean s\u1edbm \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u00fa \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ; n\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f3 b\u1ecb quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u00e1ch nhi\u1ec5u l\u00e0m kh\u1ed5 nh\u1eefng g\u00ec th\u00ec cho c\u1ee9 th\u1ef1c t\u1ecf b\u00e0y, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd r\u1eeda h\u1eadn cho. N\u1ebfu ai bi\u1ebft t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ed5 d\u00e2n, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e0o huy\u1ec7t V\u00e2n Trung, b\u1eaft ch\u00e9m t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n \u0111\u1ec3 d\u00e2ng c\u00f4ng th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng v\u00e0 ban cho quan ch\u1ee9c n\u1eefa. Nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u00e3 gi\u1eef y\u00ean l\u00e0ng x\u00f3m, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111o\u00e0n t\u1ee5 v\u1edbi v\u1ee3 con. C\u00f2n c\u00e1c th\u1ed5 ty kh\u00e1c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 theo gi\u1eb7c, c\u0169ng \u0111\u1ec1u cho ra th\u00fa, s\u1ebd tha t\u1ed9i. V\u1eady, d\u1ef1a v\u00e0o t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y, t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ec9 d\u1eabn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, h\u01a1n 2000 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ed1t huy\u1ec7n l\u1ef5 H\u1ea1 Hoa, l\u1ea1i bao v\u00e2y \u0111\u1ed3n \u0110\u00f4ng L\u0169ng. \u0110\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a b\u1ed9 bi\u1ec1n V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn : qu\u00e2n gi\u1eb7c li\u1ec1n tr\u1ed1n \u0111i Thu Ch\u00e2u. Quan t\u1ec9nh l\u00e0 l\u0169 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin, t\u1ee9c th\u00ec phi s\u1ee9c cho l\u0169 Quang th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n truy ti\u1ec5u, v\u00e0 b\u00e1o cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ee9ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. L\u1ea1i t\u01b0 cho t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 v\u00e0 s\u1ee9c cho \u0110oan H\u00f9ng, l\u00e0 ph\u1ee7 gi\u00e1p gi\u1edbi, chu\u1ea9n b\u1ecb ph\u00f2ng th\u1ee7 ng\u0103n ch\u1eb7n.<\/p>\n<p>S\u1edb d\u00e2ng l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m th\u1ebf, c\u0169ng \u0111\u00fang \u0111\u1ea5y. V\u1eady chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho l\u0169 V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang : n\u1ebfu qu\u00e2n gi\u1eb7c h\u00e3y c\u00f2n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t Thu Ch\u00e2u, c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u00ec \u0111\u00e1nh ; n\u1ebfu ch\u00fang \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edbc tr\u1ed1n v\u00e0o mi\u1ec1n r\u1eebng \u0110\u1ea1i Man, B\u1ea3o L\u1ea1c r\u1ed3i, th\u00ec ph\u1ea7n v\u00ec l\u0169 ch\u00fang c\u00f3 nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ee7 \u0103n, ph\u1ea7n v\u00ec tr\u1eddi h\u00e8 m\u01b0a n\u1eafng, lam ch\u01b0\u1edbng n\u1eb7ng n\u1ec1, ch\u1eafc l\u00e0 ch\u1eb3ng \u0111\u00e1nh c\u0169ng tan. V\u1eady ch\u1ec9 n\u00ean ch\u1ecdn ngay l\u1ea5y ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n ph\u00f2ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1i th\u1ebf \u1ef7 gi\u1ed1c v\u1edbi L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang th\u1eeba c\u01a1 l\u1ea1i l\u1ebbn xu\u1ed1ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n Kinh m\u00e0 th\u00f4i, ch\u1eb3ng th\u00e8m \u0111u\u1ed5i th\u00fa c\u00f9ng r\u1eebng l\u00e0m g\u00ec!\u201d.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u1edf Tuy\u00ean Quang x\u00e2m l\u1ea5n b\u1ee9c b\u00e1ch Cao B\u1eb1ng. B\u1ed1, \u00e1n, L\u00e3nh binh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn c\u00f9ng v\u1edbi vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y, l\u00f9i \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n Na L\u00e3nh, L\u1ea1ng S\u01a1n. Th\u1ef1 ph\u1ee7 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o tin th\u00e1m b\u00e1o c\u1ee7a vi\u00ean Tri huy\u1ec7n Th\u1ea5t To\u00e0n l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Huy Thu\u1eadt, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n l\u00ednh \u1edf t\u1ec9nh \u00edt \u1ecfi, xin ph\u00e1i ra cho 1, 2 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i qu\u00e2n m\u1ea1nh, \u0111i su\u1ed1t \u0111\u00eam ng\u00e0y mau \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTi\u1ebfp tin c\u1ea5p b\u00e1o c\u1ee7a Cao B\u1eb1ng, li\u1ec1n \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ec1u th\u1ed1ng l\u0129nh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u \u0111\u1ec3 c\u1ee9u vi\u1ec7n. Duy Cao B\u1eb1ng hi\u1ec7n c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 2000 binh d\u00f5ng, m\u00e0 th\u00e0nh tr\u00ec l\u1ea1i m\u1edbi s\u1eeda sang, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i m\u1ecfng manh y\u1ebfu \u0111u\u1ed1i nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. B\u1ecdn h\u1ecd d\u00f9 kh\u00f4ng can \u0111\u1ea3m gi\u1ebft gi\u1eb7c, th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ed1 th\u1ee7 \u0111\u1ee3i qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n, sao l\u1ea1i b\u1ecf th\u00e0nh tr\u00ec m\u00e0 ch\u1ea1y ? Th\u1ef1c l\u00e0 qu\u00e1i g\u1edf ! Chu\u1ea9n cho Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n tra r\u00f5 duy\u00ean do th\u1ea5t th\u1ee7, r\u1ed3i tham h\u1eb7c nghi\u00eam kh\u1eafc \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb. V\u1ea3 l\u1ea1i, th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111ang l\u1ed3ng l\u1ed9n ng\u00f4ng ng\u1ed5, s\u1eafp l\u1ea5n xu\u1ed1ng L\u1ea1ng S\u01a1n. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u1eadp h\u1ee3p nhi\u1ec1u binh d\u00f5ng, r\u1ed3i c\u1ee9 y\u00ean t\u00e2m v\u1ed7 v\u1ec1 khi\u1ebfn h\u1ecd ch\u1eb7n ch\u1ed7 xung y\u1ebfu, canh gi\u1eef th\u00e0nh tr\u00ec, kh\u00f4ng n\u00ean lu\u1ed1ng nh\u1eefng hoang mang, g\u00e2y th\u00eam xao xuy\u1ebfn b\u1ed1i r\u1ed1i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 gi\u1ee5c b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m mau mau ti\u1ebfn qu\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ec ho\u00e3n.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>CXXX \u2013 130<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a h\u00e8, th\u00e1ng 6. Sai V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7, dinh Th\u1ea7n c\u01a1, l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ni\u00ean, \u0111i Tr\u1ea5n H\u1ea3i th\u00e0nh, thay V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh, coi qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>Sai H\u1eefu v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam \u0111i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i th\u00e0nh v\u00e0 An H\u1ea3i th\u00e0nh, thay cho H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 do Kinh sai ph\u00e1i, theo qu\u1ea3n th\u00e0nh Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng chia ra ph\u00f2ng th\u1ee7. Sau \u0111\u00f3, v\u00ec luy\u1ec7n binh sai ph\u00e1i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c m\u1ea5y, n\u00ean l\u1ea1i ph\u00e1i Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y Ph\u1ea1m V\u0103n Ho\u00e0 quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c, \u0111em v\u1ec7 binh \u0111i thay, r\u00fat H\u1eefu v\u1ec7 v\u1ec1 t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n theo k\u1ef3 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh. L\u1ea1i sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u00e1i 1 ph\u1ee7 binh su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 30 bi\u1ec1n binh \u0111i ra 2 c\u1eeda \u1ea3i H\u1ea3i V\u00e2n, H\u1ea3i S\u01a1n \u0111\u00f3ng gi\u1eef, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n thay phi\u00ean theo vi\u00ean ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd coi qu\u1ea3n, \u0111\u1ee3i khi sai ph\u00e1i \u00edt vi\u1ec7c, s\u1ebd chi\u1ebfu l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : ph\u00e1i C\u1ea5m binh, Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3o).<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Th\u1ee7y s\u01b0 Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua cho r\u1eb1ng : c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n \u1edf Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i thuy\u1ec1n m\u00e0nh ra v\u00e0o, n\u00ean c\u00f3 th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c tu\u1ea7n ti\u1ec5u, b\u00e8n sai quan t\u1ec9nh chi\u1ebfu nguy\u00ean 2 \u0111\u1ed9i Thanh Kh\u00ea, H\u00e0 Kh\u00ea<\/p>\n<p>(Thanh Kh\u00ea, H\u00e0 Kh\u00ea l\u00e0 2 x\u00e3, th\u00f4n, nguy\u00ean ng\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eafc l\u00ean c\u1ea3 l\u00e0m 1 \u0111\u1ed9i Ban sai) c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ed1 qu\u00e2n hi\u1ec7n c\u00f3 \u1edf c\u01a1 \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i c\u0169 g\u1ed9p l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t. L\u1ea1i l\u1ef1a l\u1ea5y c\u00e1c d\u00e2n \u1edf ven bi\u1ec3n, tuy\u1ec3n cho \u0111\u1ee7 10 \u0111\u1ed9i. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, danh s\u00e1ch tuy\u1ec3n b\u1ed5 d\u00e2ng l\u00ean, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam. D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu Th\u1ee7y v\u1ec7, Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5t l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd ; th\u0103ng Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd B\u00f9i \u0110\u00ecnh Th\u1ea1c l\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng Th\u1ee7y qu\u00e2n t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t, c\u0169ng cho l\u1ef1a l\u1ea5y d\u00e2n \u1edf ven bi\u1ec3n ho\u1eb7c m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. C\u00e1c th\u1ee7y c\u01a1 Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec1u th\u0103ng l\u00ean l\u00e0m v\u1ec7, m\u1ed7i v\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, thi\u1ebfu th\u00ec tuy\u1ec3n th\u00eam d\u00e2n \u1edf ven bi\u1ec3n sung v\u00e0o (Ph\u00fa Y\u00ean : nguy\u00ean ng\u1ea1ch c\u00f3 3 \u0111\u1ed9i, nay tuy\u1ec3n th\u00eam 7 \u0111\u1ed9i ; Kh\u00e1nh Ho\u00e0 : nguy\u00ean ng\u1ea1ch c\u00f3 4 \u0111\u1ed9i, nay tuy\u1ec3n th\u00eam 6 \u0111\u1ed9i ; B\u00ecnh Thu\u1eadn : nguy\u00ean ng\u1ea1ch c\u00f3 5 \u0111\u1ed9i, nay tuy\u1ec3n th\u00eam 5 \u0111\u1ed9i). C\u00f2n ph\u1ea9m tr\u1eadt l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng \u0111\u1ec1u x\u1ebfp d\u01b0\u1edbi Ng\u0169 th\u1ee7y((1) T\u1ee9c l\u00e0 5 \u0111\u01a1n v\u1ecb Th\u1ee7y s\u01b0 : Trung th\u1ee7y, Ti\u1ec1n th\u1ee7y, T\u1ea3 th\u1ee7y, H\u1eefu th\u1ee7y v\u00e0 H\u1eadu th\u1ee7y.1) \u1edf Kinh.<\/p>\n<p>Cho : V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa ; Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u, Tham tri b\u1ed9 Binh, l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh ; Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Gia \u0110\u1ecbnh ; Tr\u1ea7n X\u00e1c l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ; Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea3o l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n<p>Th\u0103ng B\u1ed1 ch\u00ednh, th\u1ef1 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, l\u00ean Tham tri b\u1ed9 Binh, l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang. Cho B\u1ed1 ch\u00ednh th\u1ef1 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 V\u0169 Qu\u00fdnh, B\u1ed1 ch\u00ednh h\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n \u0111\u1ec1u b\u1ed5 th\u1ee5 Th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh, l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7, l\u0129nh vi\u1ec7c B\u1ed1 ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Cho : \u0110\u1ed7 Chi\u1ebfm Ph\u00e1c, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch Th\u1ee7y qu\u00e2n, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu th\u1ee7y ; Ph\u1ea1m V\u0103n Huy c\u00f3 Ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng nh\u01b0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong, dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c hai t\u1ec9nh V\u0129nh Long v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong h\u1ed9i c\u00f9ng quan hai t\u1ec9nh \u1ea5y t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNguy\u00ean c\u00e1c c\u01a1 binh do l\u00ednh \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n d\u1ed3n b\u1ed5 : s\u1ed1 qu\u00ea V\u0129nh Long l\u00e0 h\u01a1n 3.700 ng\u01b0\u1eddi, s\u1ed1 qu\u00ea \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 h\u01a1n 2040 ng\u01b0\u1eddi. L\u0169 \u1ea5y nguy\u00ean l\u00e0 h\u1ea1ng l\u00ednh \u1ee9ng m\u1ed9, kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ed nh\u01b0 l\u00ednh tuy\u1ec3n trong s\u1ed5 \u0111inh theo l\u1ec7 c\u1ee9 8 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y 1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n r\u1ed9ng cho v\u1ec1 l\u00e0m d\u00e2n, n\u1ebfu chi\u1ebfu theo l\u1ec7 gi\u1ea3n binh, th\u00ec th\u00f4n n\u00e0o nh\u00e2n s\u1ed1 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 8 \u0111inh s\u1ebd may m\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n, e c\u00f3 s\u1ef1 qu\u00e1 nh\u1eb9. V\u1eady xin n\u00ean \u0111\u1ec1u c\u1ee9 5 \u0111inh l\u1ea5y 1, sung l\u00e0m l\u00ednh (n\u1ebfu th\u00f4n n\u00e0o s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u1ee7 10 \u0111inh c\u0169ng ch\u1ec9 l\u1ef1a l\u1ea5y 1 l\u00ednh, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 15 \u0111inh c\u0169ng ch\u1ec9 l\u1ef1a l\u1ea5y 2 l\u00ednh. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 v\u1eady. Th\u00f4n n\u00e0o nguy\u00ean ng\u1ea1ch ch\u1ec9 c\u00f3 1 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec v\u1eabn c\u1ee9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u00ednh ho\u1eb7c ch\u1ec9 c\u00f3 2, 3, 4 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec c\u0169ng l\u1ef1a l\u1ea5y 1 l\u00ednh). R\u1ed3i, \u1edf s\u1ed5 \u0111inh s\u1edf t\u1ea1i, li\u1ec7t h\u1ecd v\u00e0o h\u1ea1ng \u201cngo\u1ea1i ti\u00eau sai\u201d. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u1edf trong h\u1ea1ng gi\u1ea3n binh th\u00ec thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 di\u00eau d\u1ecbch c\u0169ng \u0111\u1ec1u ch\u1ecbu nh\u01b0 th\u00f4n d\u00e2n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, chi\u1ebfu theo l\u1ec7 c\u01a1 binh \u1edf t\u1ec9nh m\u00e0 chi cho. V\u1ec1 sau, h\u1ec5 ng\u1ea1ch qu\u00e2n c\u00f3 thi\u1ebfu th\u00ec c\u1ee9 theo qu\u00ea l\u00e0ng, b\u1eaft \u0111i\u1ec1n v\u00e0o. L\u1ea1i n\u1eefa, xin c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 binh m\u1edbi tuy\u1ec3n, d\u1ed3n th\u00e0nh c\u01a1, \u0111\u1ed9i. \u0110\u1eb7t ti\u00eau chu\u1ea9n l\u00e0 m\u1ed7i c\u01a1 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi. \u1edf V\u0129nh Long, g\u1ecdi l\u00e0 c\u01a1 Long b\u00ecnh T\u1ea3 v\u00e0 c\u01a1 Long b\u00ecnh H\u1eefu. \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, g\u1ecdi l\u00e0 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh v\u00f5. L\u1ea1i n\u1eefa, chi\u1ebfu theo 4 \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed3n binh Uy vi\u1ec5n c\u0169 \u1edf ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1, ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea V\u0129nh Long, g\u1ed9p v\u1edbi s\u1ed1 d\u00e2n trong s\u1ed5 l\u00e0 3790 ng\u01b0\u1eddi, xin c\u0169ng theo l\u1ec7 5 \u0111inh l\u1ea5y 1, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 c\u01a1 Long nhu\u1ec7 T\u1ea3 v\u00e0 c\u01a1 Long nhu\u1ec7 H\u1eefu\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u, sai ch\u1ecdn trong s\u1ed1 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, cho th\u1eed t\u1ea1m l\u00e0m su\u1ea5t c\u01a1, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. N\u1ebfu trong 1 n\u0103m, qu\u00e2n l\u00ednh kh\u00f4ng b\u1ecf tr\u1ed1n, th\u00ec t\u00e2u cho th\u1ef1c th\u1ee5. Gi\u00e1n ho\u1eb7c trong \u1ea5y c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u00e3 th\u1ef1c th\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i, th\u00ec c\u0169ng cho b\u1ed5 theo h\u00e0m c\u0169 \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o coi gi\u1eef. Phong l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111em c\u01a1 V\u0169 c\u1ef1 d\u1ed3n b\u1ed5 v\u00e0o c\u01a1 Gia v\u0169 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf s\u1ed5 hai th\u00f4n An Ho\u00e0 v\u00e0 T\u00e2y B\u1ea3o Ho\u00e0, huy\u1ec7n B\u1ea3o An, t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u xin cho r\u00fat v\u1ec1, d\u1ed3n l\u00e0m 6 \u0111\u1ed9i (nguy\u00ean ng\u1ea1ch 331 ng\u01b0\u1eddi, nay s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u1ea1i 287 ng\u01b0\u1eddi), v\u1eabn g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 c\u01a1 V\u0169 c\u1ef1 \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u1ea5y t\u00ean c\u0169. V\u1ea3, c\u01a1 \u1ea5y \u0111\u1ec1u do nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trai tr\u00e1ng s\u1edf t\u1ea1i d\u1ed3n l\u1ea1i l\u00e0m l\u00ednh, c\u00f2n \u1edf trong s\u1ed5 ch\u1ec9 c\u00f2n l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, \u1ed1m, tr\u1ebb b\u00e9 m\u00e0 th\u00f4i. V\u1eady \u00e1o l\u00ednh, n\u00f3n l\u00ednh, xin Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Thanh Hoa l\u00e0 \u0110inh Do\u00e3n Trung t\u00e2u h\u1eb7c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh qu\u00e2n v\u1ee5 l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc can v\u00e0o vi\u1ec7c l\u1ea5y v\u1ee3 l\u1ebd v\u00e0 y\u00eau s\u00e1ch ng\u1ef1a \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c l\u00e0 v\u1ebft x\u1ea5u, nh\u01b0ng c\u00f2n l\u00e0 l\u1ed7i nh\u1ecf. Duy tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e2ng l\u1ec7nh \u0111i chuy\u00ean chinh, l\u1ea1i d\u1eebng qu\u00e2n l\u00e2u ng\u00e0y, l\u00e0m ph\u00ed l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, ch\u1eb3ng hay di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed5 ph\u1ec9 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n gi\u1eb7c nh\u01b0 tro n\u00f3ng l\u1ea1i nhen, l\u00e0m phi\u1ec1n l\u1ea1i ph\u1ea3i m\u1ed9t phen \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u00ec t\u1ed9i \u1ea5y kh\u00f4ng g\u00ec to b\u1eb1ng ! Nh\u01b0ng ngh\u0129 : \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi, mu\u1ed1n cho C\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1edbi t\u1ed9i l\u1eadp c\u00f4ng, v\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1 n\u00ean bi\u1ebft c\u1ea3m \u01a1n, ph\u1ea5n kh\u1edfi h\u0103ng h\u00e1i, khuy\u1ebfn kh\u00edch qu\u00e2n l\u00ednh, b\u1eaft ch\u00e9m qu\u00e2n gi\u1eb7c th\u00ec ch\u1eb3ng nh\u1eefng c\u00f3 th\u1ec3 chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n c\u00f3 c\u00f4ng sau. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf, s\u1ebd b\u1ecb t\u00ednh d\u1ed3n c\u00e1c t\u1ed9i l\u1ea1i m\u00e0 x\u00e9t x\u1eed \u0111\u00f3 !\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m nh\u1eefng qu\u00e2n l\u00ednh \u1edf trong Kinh hay ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, n\u1ebfu c\u00f3 ai \u0111i tr\u1eadn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh ph\u1ebf t\u1eadt th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3i l\u00e0m h\u1ea1ng nhi\u00eau t\u1eadt, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tr\u1eeb di\u00eau d\u1ecbch v\u00e0 ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n. N\u1ebfu ch\u01b0a th\u00e0nh t\u1eadt, th\u00ec li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng t\u00e0n t\u1eadt, mi\u1ec5n tr\u1eeb cho m\u1ed9t n\u1eeda. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i v\u00e0 b\u1ed9 Binh t\u00e2u xin : t\u1eeb nay ph\u00e0m nh\u1eefng quan c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u1ea1m t\u1ed9i, b\u1ecb gi\u00e1ng, c\u00e1ch l\u01b0u, th\u00ec nh\u1eefng b\u1eb1ng s\u1eafc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y do t\u1ec9nh s\u1edf t\u1ea1i thu l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i khi \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, s\u1ebd l\u1ea1i c\u1ea5p cho. Vua y cho (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : do B\u1ed9 truy ph\u1ee5c).<\/p>\n<p>Thao di\u1ec5n voi tr\u1eadn \u1edf c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng ph\u00eda nam Kinh th\u00e0nh. D\u1ea1y voi \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, b\u1ecf t\u1eadp \u0111\u00e3 l\u00e2u, \u0111\u1ebfn nay l\u1ea1i sai h\u1ed9i c\u1ea3 l\u1ea1i, thao di\u1ec5n m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p>Sai Ninh B\u00ecnh chi\u1ec3u theo s\u1ed1 b\u1ecb t\u00f9 t\u1ed9i \u1edf Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh 59 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n, nay d\u1ed3n c\u1ea3 l\u1ea1i l\u00e0m \u0111\u1ed9i Quy thi\u1ec7n \u0111\u1ec3 t\u1ec9nh sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00f3 k\u1ebb \u1edf trong th\u00e0nh ra th\u00fa, n\u00f3i r\u1eb1ng : qu\u00e2n gi\u1eb7c ch\u1ebf t\u1ea1o nhi\u1ec1u c\u1edd ng\u0169 s\u1eafc, dao g\u0103m, c\u00e2u li\u00eam s\u1eafc v\u00e0 kh\u00e2u \u0111\u1ed9 2.000 m\u1ea3nh l\u1ee5a tr\u1eafng, d\u00e0i 6 t\u1ea5c, ngang 1 t\u1ea5c, 2 \u0111\u1ea7u c\u00f3 \u0111\u01a1m d\u1ea3i v\u1ea3i ; \u0111\u1ee3i khi ra \u0111\u00e1nh, d\u00f9ng l\u1ee5a \u0111\u00f3 l\u00e0m d\u1ea5u hi\u1ec7u. Ch\u00fang c\u00f2n 6 con voi tr\u1eadn : d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh chia cho v\u1ee3 con t\u00ean Kh\u00f4i 1 con, c\u00e1c t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m, V\u00f5 V\u0129nh L\u1ed9c, Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, L\u00ea B\u00e1 Minh, m\u1ed7i t\u00ean 1 con ; L\u00ea V\u0103n H\u00e0m c\u00f9ng \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea1o Gia t\u00f4 l\u00e0 ngh\u1ecbch Du, t\u1ee9c Ph\u00fa Ho\u00e0i Nh\u00e2n [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Marchand_Du\">Joseph Marchand Du<\/a>], 1 con. Ch\u00fang m\u01b0u \u0111\u1ecbnh m\u1edf hai c\u1eeda th\u00e0nh H\u1eefu v\u00e0 H\u1eadu, ph\u00e1 v\u00e2y m\u00e0 ch\u1ea1y. C\u00f3 k\u1ebb l\u1ea1i n\u00f3i : nghe \u0111\u00e2u qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u00f9ng chuy\u1ec7n g\u1eabu v\u1edbi nhau r\u1eb1ng : l\u0169 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c b\u00ed m\u1eadt m\u01b0u b\u00e0n : quy\u1ebft m\u1ed9t phen t\u1eed chi\u1ebfn, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1eafng th\u00ec thi\u00eau m\u00ecnh t\u1ef1 t\u1eed, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng ra h\u00e0ng, mong \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi ch\u1ebft.<\/p>\n<p>\u201cNh\u01b0ng, qu\u00e2n gi\u1eb7c x\u1ea3o quy\u1ec7t, gian tr\u00e1 b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, nhi\u1ec1u khi hay d\u00f9ng thu\u1eadt tr\u00ed tr\u00e1 l\u1eeba g\u1ea1t qu\u00e2n ch\u00fang. Nh\u1eefng l\u1eddi m\u1ea5y t\u00ean ra h\u00e0ng n\u00f3i \u0111\u00f3 d\u1eabu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 tin, nh\u01b0ng nay gi\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn t\u00ecnh th\u1ebf c\u00f9ng qu\u1eabn, ch\u1eafc c\u0169ng ch\u1eb3ng ng\u1ed3i y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ea5t ph\u1ea3i toan t\u00ednh c\u00e1ch n\u00e0y c\u00e1ch kh\u00e1c. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1c s\u1ee9c bi\u1ec1n binh canh gi\u1eef nghi\u00eam ng\u1eb7t, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f9ng qu\u1eabn, t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u01b0u t\u00ednh tr\u1ed1n tho\u00e1t. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 b\u1ea3o ph\u1ea3i b\u00ed m\u1eadt ph\u00f2ng b\u1ecb : ngo\u00e0i lu\u1ef9 ph\u1ea3i c\u1eafm ch\u00f4ng ch\u00e0 v\u00e0 r\u1eafc gai, ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng, th\u00ec gi\u1eb7c sao hay ch\u1eafp c\u00e1nh bay qua \u0111\u01b0\u1ee3c ? Nay binh d\u00f5ng 2 ban, ban n\u00e0o ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec n\u00ean \u0111\u00f3ng doanh tr\u1ea1i \u1edf ph\u00eda b\u00ean t\u1ea3, kh\u00f4ng n\u00ean c\u00e1ch xa, m\u1ed9t khi nghe th\u1ea5y b\u00e1o \u0111\u1ed9ng, t\u1ee9c kh\u1eafc ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ti\u1ec5u. C\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf \u0111\u1ec1u n\u00ean s\u1eafm nhi\u1ec1u \u0111u\u1ed1c h\u1ecfa chi\u1ebfn ; n\u1ebfu c\u00f3 voi chi\u1ebfn c\u1ee7a gi\u1eb7c x\u00f4ng ra th\u00ec d\u00f9ng \u0111\u1ec3 gi\u1ebft gi\u1eb7c r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. C\u00f2n c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c v\u00e0 nh\u1eefng t\u00e1n \u0111\u1ea1n li\u00ean ch\u00e2u, c\u0169ng c\u1ea7n ph\u1ea3i chu\u1ea9n b\u1ecb s\u1eb5n s\u00e0ng \u0111\u1ec3 khi c\u1ea7n th\u00ec b\u1eafn. L\u1ea1i nghe n\u00f3i gi\u1eb7c ch\u1ec9 c\u00f2n tr\u00f4ng v\u00e0o c\u00f3 6 th\u1edbt voi chi\u1ebfn. N\u1ebfu mu\u1ed1n ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y th\u00ec ch\u00fang nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1eafc ph\u1ea3i do c\u1eeda lu\u1ef9 x\u00f4ng ra. V\u1eady, n\u00ean nh\u00e2n l\u00fac \u0111\u00eam t\u1ed1i, ng\u1ea7m \u0111\u00e0o h\u1ea7m h\u1ed1 \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda lu\u1ef9, d\u01b0\u1edbi h\u1ed1 \u0111\u1eb7t ng\u1ea7m b\u00e0n ch\u00f4ng s\u1eaft \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh b\u1eaby voi. Tr\u00ean m\u1eb7t h\u1ed1 g\u00e1c g\u1ed7, r\u1ed3i ph\u1ee7 \u0111\u1ea5t v\u00e0 c\u1ecf l\u00ean cho b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 qu\u00e2n ta \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng can g\u00ec m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho voi gi\u1eb7c b\u1ecb sa c\u1ea1m m\u1edbi kh\u00e9o. Nh\u01b0 th\u1ebf m\u1ed9t khi gi\u1eb7c sa c\u1ea1m, t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft, gi\u1ebft h\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u1edf trong qu\u00e2n th\u1ee9 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang ph\u00e9p, b\u00e8n sai th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Loan gi\u00e1 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Ti\u00eam ra \u0111i, \u0111em kh\u1ea9u s\u00fang \u201cPh\u00e1 \u0111\u1ecbch \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d y theo \u0111\u1ed9 s\u1ed1 th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c t\u1ea7m s\u00fang \u1ea5y, nh\u1eb1m b\u1eafn v\u00e0o nh\u1eefng n\u01a1i ch\u1ee9a g\u1ea1o, mu\u1ed1i, \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c v\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ed7 qu\u00e2n gi\u1eb7c qu\u1ea7n t\u1ee5 \u1edf trong th\u00e0nh. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i sai th\u1ecb v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc T\u1ee9 mang \u0111i 4 c\u00e1i th\u01b0\u1edbc s\u00fang \u0111\u1ed3ng v\u00e0 1 c\u00e1i th\u01b0\u1edbc s\u1eaft th\u1eed thu\u1ed1c s\u00fang, chia ph\u00e1t cho c\u00e1c ph\u00e1o th\u1ee7 \u0111\u1ec3 theo \u0111\u00fang ph\u00e9p m\u00e0 b\u1eafn cho tr\u00fang.<\/p>\n<p>Sai : Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u00fa Y\u00ean v\u00e0 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 v\u1ec7 luy\u1ec7n binh \u0111\u1ec3 \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, theo T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n ph\u00e2n ph\u00e1i gi\u1eef \u0111\u1ed3n. V\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb, dinh V\u0169 l\u00e2m, c\u00f9ng v\u1edbi 1 v\u1ec7 luy\u1ec7n binh Qu\u1ea3ng Nam \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, 1 v\u1ec7 luy\u1ec7n binh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ph\u00fa Y\u00ean. Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd C\u1ea5m binh l\u00e0 Ng\u00f4 T\u00e0i \u0110\u1ee9c, t\u1ea1m quy\u1ec1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu nh\u1ecb, coi qu\u1ea3n v\u1ec7 binh, ti\u1ebfn \u0111i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t ra ng\u1ea1ch luy\u1ec7n binh, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 m\u1ea1nh s\u1ee9c ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf l\u00fac v\u00f4 s\u1ef1, m\u00e0 s\u1eb5n s\u00e0ng cho s\u1ef1 \u0111\u1ed9ng d\u1ee5ng \u1edf l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c ; ch\u1eb3ng ph\u1ea3i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng tr\u1ecdng d\u1ee5ng s\u1ee9c h\u1ecd \u0111\u00e2u. Nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay l\u0169 gi\u1eb7c h\u00e3y c\u00f2n c\u1ed1 ch\u1ebft b\u00e1m l\u1ea5y c\u00f4 th\u00e0nh, m\u00e0 bi\u00ean gi\u1edbi ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u00e3 v\u00f4 s\u1ef1. Nh\u1eefng binh d\u00f5ng coi gi\u1eef tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9 tr\u01b0\u1edbc h\u00e0ng n\u0103m nay v\u1eabn ph\u1ea3i v\u00e1c gi\u00e1o, g\u1ed1i k\u00edch, r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc ; ngh\u0129 n\u00ean li\u1ec7u cho thay phi\u00ean \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 vai th\u00ec bu\u1ed9c ph\u1ea3i ph\u00e1i qu\u00e2n sung s\u1ee9c kh\u00e1c \u0111\u1ebfn thay, th\u1ef1c l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u1ea5y th\u00f4i. V\u00ed b\u1eb1ng th\u00e1ng sau, qu\u00e2n gi\u1eb7c b\u1ecb ch\u1ecbu t\u1ed9i, ngo\u00e0i bi\u00ean thu\u1ef3 v\u00f4 s\u1ef1, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e2u hay m\u1edbi, c\u0169ng \u0111\u1ec1u cho h\u1ecd r\u00fat v\u1ec1. N\u1ebfu c\u00f2n ph\u1ea3i ch\u1edd \u0111\u1ee3i \u00edt l\u00e2u m\u1edbi xong c\u00f4ng vi\u1ec7c to t\u00e1t th\u00ec sang xu\u00e2n, c\u0169ng ph\u1ea3i ph\u00e1i to\u00e1n qu\u00e2n kh\u00e1c \u0111\u1ebfn thay th\u1ebf, quy\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd ph\u1ea3i ch\u1ecbu kh\u00f3 nh\u1ecdc \u1edf ngo\u00e0i qu\u00e1 l\u00e2u. L\u1ea1i ngh\u0129 l\u0169 luy\u1ec7n binh v\u1eeba m\u1edbi tri\u1ec7u t\u1eadp, l\u01b0\u01a1ng \u0103n th\u1ee9 m\u1eb7c c\u00f3 khi c\u00f2n thi\u1ebfu. V\u1eady ra \u01a1n cho 2 v\u1ec7 Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, tr\u01b0\u1edbc \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9, m\u1ed7i m\u1ed9t ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 5 quan ti\u1ec1n, m\u1ed7i m\u1ed9t binh l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c 3 quan, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m ti\u1ec1n s\u1eafm s\u1eeda h\u00e0nh trang v\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i cho nh\u00e0. Hai v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, c\u0169ng chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u1ea5y chi\u1ebft \u0111i m\u1ed9t n\u1eeda m\u00e0 c\u1ea5p cho. V\u1ec1 sau, h\u1ec5 c\u00f3 ph\u00e1i \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9, s\u1ebd l\u1ea1i c\u1ea5p th\u00eam m\u1ed9t n\u1eeda n\u1eefa. Ngo\u00e0i ra, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n sung qu\u1ea3n v\u1ec7, th\u00ec v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 r\u1ed3i ; c\u00f2n th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00e0 bi\u1ec1n binh v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb, dinh V\u0169 l\u00e2m \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n 1 th\u00e1ng. Nh\u1eefng v\u1ec7 luy\u1ec7n binh khi \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, ai l\u00e0 sung qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u00ec sung l\u00e0m ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, v\u1eabn do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n tr\u00edch ra l\u01b0u l\u1ea1i, hay n\u00ean r\u00fat v\u1ec1, qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u00e1c v\u1ec7 sung l\u00e0m v\u1ec7 u\u00fd \u0111\u1ec3 d\u00f9ng nh\u1eefng tay th\u00f4ng thu\u1ed9c gi\u00fap cho. L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u1edbi m\u1ebb, b\u1ee1 ng\u1ee1, ch\u01b0a quen vi\u1ec7c qu\u00e2n, n\u00ean l\u1ef1a l\u1ea5y c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u1edf Kinh : th\u0103ng ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00ean l\u00e0m cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00ean l\u00e0m ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, sung b\u1ed5 m\u1ed7i \u0111\u1ed9i m\u1ed9t su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. C\u00f2n nh\u1eefng ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m ngo\u1ea1i u\u1ef7 ph\u00f3 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i\u201d. L\u1ea1i sai may \u00e1o tr\u1eadn \u0111\u1ec3 ph\u00e1t cho t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn ph\u00f3 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 : v\u1ec7 B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i tr\u01b0\u1edbc, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u01a1n th\u01b0\u1edfng s\u1ed1 ti\u1ec1n s\u1eafm s\u1eeda h\u00e0nh l\u00fd ; v\u1eady sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n x\u00e9t theo v\u1ec7 \u1ea5y truy c\u1ea5p cho ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 quan ti\u1ec1n, h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh t\u1eeb qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn g\u1ea7n 2 n\u0103m ch\u01b0a t\u1eebng b\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u01b0u, \u0111\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t k\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn 2 l\u1ea7n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, qu\u00e2n s\u0129 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, th\u1eadm ch\u00ed qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u1ebbn ra \u0111\u00e1nh t\u1ea5n s\u1edf m\u00e0 qu\u00e2n ta c\u0169ng ch\u1eb3ng ch\u00e9m hay b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o ! Gi\u00e1n ho\u1eb7c qu\u00e2n s\u0129 gi\u1eef t\u1ea5n s\u1edf c\u00f3 k\u1ebb ng\u1ea7m th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c m\u00e0 l\u1ea1i che gi\u1ea5u, kh\u00f4ng \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean ngay (b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u1eddng, Ho\u00e0ng Kim C\u1ea9n l\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng v\u00e0 c\u01a1 binh thu\u1ed9c khu t\u1ea5n s\u1edf Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, t\u01b0 th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c. Vi\u1ec7c n\u00e0y x\u1ea3y ra t\u1eeb th\u00e1ng 12 n\u0103m ngo\u00e1i, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 3 n\u0103m nay, m\u1edbi t\u00e2u). T\u00f3m l\u1ea1i, ch\u1ec9 c\u00f3 l\u1ed7i kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng, sao \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i c\u00e1c tr\u1ecdng tr\u00e1ch qu\u00e2n s\u1ef1 ! V\u1eady cho gi\u1ea3i ch\u1ee9c tri\u1ec7t v\u1ec1. L\u1ebd ra giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n tr\u1ecb t\u1ed9i, nh\u01b0ng ngh\u0129 Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00e3 l\u00e2u m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1ecb b\u1ec7nh n\u1eb7ng, v\u1eady chu\u1ea9n cho gi\u1eef nguy\u00ean t\u01b0\u1edbc ph\u1ea9m l\u00e0 Vinh Thu\u1eadn h\u1ea7u v\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, v\u1ec1 dinh, \u0111\u1ee3i kh\u1ecfi b\u1ec7nh, s\u1ebd xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 cho tu\u00e2n l\u00e0m. C\u00f2n L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh th\u00ec cho ph\u1ea1t nh\u1eb9, gi\u00e1ng l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i Nguy\u1ec5n V\u0103n Hy, v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0110inh Do\u00e3n Trung \u0111i theo T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, l\u00e0m m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ph\u00f2ng th\u1ee7 m\u00f9a thu, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho \u0111\u1ed3n An Man, qu\u00e2n th\u1ee9 t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean : b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng 7 tr\u1edf \u0111i, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng c\u1ee9 10 ng\u00e0y 1 l\u1ea7n t\u00e2u, ho\u1eb7c trong 1 tu\u1ea7n, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u hay n\u00ean t\u01b0 g\u00ec c\u0169ng cho nh\u00e2n ti\u1ec7n, ph\u1ee5 th\u00eam v\u00e0o t\u1edd phi\u1ebfn n\u00f3i m\u1ea5y l\u1eddi b\u00ecnh y\u00ean \u0111\u1ec3 cho ta y\u00ean l\u00f2ng. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh: xem s\u1ed1 li\u00ean ch\u00e2u \u0111\u1ea1n v\u00e0 h\u1ed3 \u0111i\u1ec7p t\u1eed t\u00e1n \u0111\u1ea1n c\u1ee7a s\u00fang \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed7i th\u1ee9 20 ho\u1eb7c 30 ph\u00e1t, c\u00f2n th\u00ec giao cho Nam Vang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eef. An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u l\u00e0m nhi\u1ec1u \u0111u\u1ed1c h\u1ecfa chi\u1ebfn, tr\u1eef s\u1eb5n \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>B\u1ecdn ph\u1ec9 S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u00e1nh gi\u1eef \u0111\u1ed3n \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng \u1edf Thu Ch\u00e2u. B\u1ed9 bi\u1ec1n c\u00e1c \u0111\u1ea1o h\u1ed9i ti\u1ec5u, c\u1ea3 ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00fac m\u1edbi nghe n\u00f3i gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 7000 t\u00ean b\u1eafc c\u1ea7u phao mu\u1ed1n qua s\u00f4ng L\u00f4i \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng L\u1ee5c Y\u00ean \u0111i l\u00ean, b\u00e8n phi s\u1ee9c ngay cho b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n mau \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n \u1edf b\u1edd b\u00ean t\u1ea3 s\u00f4ng L\u00f4i. Gi\u1eb7c kh\u00f4ng sang s\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt do b\u1edd b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00f9ng \u0111\u1ebfn, 3 m\u1eb7t \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i t\u1eeb gi\u1edd M\u00e3o \u0111\u1ebfn gi\u1edd M\u00f9i, ph\u00e1 tan lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n 10 c\u00e1i tr\u1ea1i c\u1ee7a gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c tan v\u1ee1, ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng. Qu\u00e2n ta th\u1eeba th\u1eafng ru\u1ed5i d\u00e0i ho\u1eb7c b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m. tr\u1eddi g\u1ea7n t\u1ed1i, b\u00e8n cho qu\u00e2n ng\u1eebng l\u1ea1i. Ng\u00e0y h\u00f4m sau, \u0111\u01b0\u1ee3c tin qu\u00e2n t\u00e0n c\u1ee7a gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf r\u1eebng l\u00e0ng L\u00e3nh Th\u1ee7y, \u01b0\u1edbc h\u01a1n 1000 t\u00ean ; l\u1ea1i c\u00f3 v\u00e0i tr\u0103m th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf L\u1ee5c Y\u00ean \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, l\u0169 Quang l\u1ea1i \u0111\u1ed1c th\u00fac binh d\u00f5ng \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh : t\u1eeb gi\u1edd M\u00f9i \u0111\u1ebfn gi\u1edd D\u1eadu, b\u1ecdn ph\u1ec9 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, tan v\u1ee1 tr\u1ed1n ch\u1ea1y, tranh nhau sang s\u00f4ng, ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i kh\u00f4ng bi\u1ebft bao nhi\u00eau m\u00e0 k\u1ec3. Chi\u1ebfn d\u1ecbch n\u00e0y, hai ng\u00e0y \u0111\u00e1nh lu\u00f4n hai tr\u1eadn, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 95 th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ef5 T\u1ea3 qu\u00e2n ch\u00e1nh t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n V\u0103n Mang (ng\u01b0\u1eddi T\u1eeb Li\u00eam, H\u00e0 N\u1ed9i), H\u1eefu qu\u00e2n ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea5m (ng\u01b0\u1eddi Kim Hoa, B\u1eafc Ninh), ngu\u1ef5 ch\u00e1nh v\u1ec7, ch\u00e1nh c\u01a1, cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng 72 t\u00ean, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi k\u1ec3 \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m. \u0110\u1ee9c phi b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn v\u00e0 n\u00f3i : \u201cHi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n s\u1ee9c cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n : th\u1eeba l\u00fac b\u1ecdn ph\u1ec9 c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng, l\u00f9ng b\u1eaft cho h\u1ebft !\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cCh\u00ednh c\u00f3 c\u01a1 kh\u1ea3 th\u1eeba. Hi\u1ec7n nay ch\u1eafc ch\u1ec9 m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u00e3 d\u1eadp t\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i. Quan qu\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ed1c to\u00e0n l\u1ef1c v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e2y \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c V\u00e2n, kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u1ea3i lo ngo\u1ea3nh l\u1ea1i \u0111\u1eb1ng sau, th\u00ec l\u1ea1i c\u00e0ng \u0111\u1eafc s\u00e1ch \u0111\u1ea5y\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u can \u00e1n tr\u1ed1n ch\u1ebft, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, nay \u0111\u00e2y mai \u0111\u00f3, kh\u00f4ng \u1edf m\u1ed9t ch\u1ed7 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Nh\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb h\u1ea1i ! Nay l\u1ea1i b\u1ecb t\u00ean gi\u1eb7c V\u00e2n d\u1ee5 d\u1ed7 ph\u1ec9nh g\u1ea1t \u0111em h\u1ebft \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng, Tuy\u00ean Quang. \u0110\u00f3 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 do tr\u1eddi b\u1eaft m\u1ea5t v\u00eda, qu\u0103ng v\u00e0o ch\u1ed7 ch\u1ebft, khi\u1ebfn cho nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean, th\u00ec sao l\u1ea1i c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 h\u1ed9i \u1ea5y ?<\/p>\n<p>\u201cC\u1ee9 theo l\u1eddi t\u00e2u lu\u00f4n ng\u00e0y \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, b\u1eaft t\u01b0\u1edbng, ch\u00e9m qu\u00e2n, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u0111\u1ea1n, kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u, l\u00f2ng ta r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c vui m\u1eebng y\u00ean \u1ee7i. V\u1eady nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1c s\u1ee9c binh d\u00f5ng \u0111i \u0111\u00e1nh, tr\u01b0\u1edbc sau th\u1eafng lu\u00f4n, nh\u01b0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, chu\u1ea9n cho tr\u01b0\u1edbc th\u0103ng V\u1ec7 u\u00fd, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t c\u00f3 5 h\u1ea1t ng\u1ecdc kim c\u01b0\u01a1ng ; th\u1ef1 L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang, th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, v\u1eabn sung ch\u1ee9c L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t c\u00f3 3 h\u1ea1t kim c\u01b0\u01a1ng. V\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111i tr\u1eadn l\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u1ea1n ; Qu\u1ea3n c\u01a1, th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Ph\u00f9ng H\u1eefu Ho\u00e0 ; gia h\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu ; Tri ph\u1ee7 \u0110oan H\u00f9ng Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c T\u00e2n : m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t pha l\u00ea \u0111\u1ecf. C\u00f2n v\u0103n v\u00f5 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ee3i l\u00e0m danh s\u00e1ch ghi c\u00f4ng, s\u1ebd h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. Nay quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u1ea1i th\u1eafng, ti\u1ebfng t\u0103m l\u1eebng l\u1eaby, m\u00e0 l\u0169 gi\u1eb7c t\u00e0n thua tr\u1eadn c\u00f2n t\u1ea3n m\u00e1t tr\u1ed1n trong r\u1eebng r\u1eadm, v\u1eady chu\u1ea9n cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c s\u1ee9c v\u00e1t ngay c\u00e1c th\u1ed5 ty, th\u1ed5 d\u00f5ng s\u1edf t\u1ea1i chia \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft. C\u00f2n bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o h\u1eb5ng l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00f3, ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3ng tr\u1ea1i, n\u00f3i phao l\u00ean r\u1eb1ng : quan qu\u00e2n th\u1eeba th\u1eafng s\u1ebd \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, di\u1ec7t tr\u1eeb v\u1ee3, con, h\u1ecd h\u00e0ng gi\u1eb7c V\u00e2n, \u0111\u1ec3 ch\u00fang nghe \u0111\u1ed3n, ho\u1ea3ng s\u1ee3, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebf hay. \u0110\u1ee3i kho\u1ea3ng m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, vi\u1ec7c d\u00f2 b\u1eaft d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u00e3 xong, b\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u1ec1u r\u00fat ngay v\u1ec1, ch\u1edb n\u00ean \u1edf l\u00e2u n\u01a1i s\u01a1n lam ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed. C\u00f2n nh\u1eefng ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m v\u00e0 th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1eed b\u1eb1ng t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec, \u0111em \u0111\u1ea7u v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nguy\u00ean qu\u00e1n b\u00eau ba ng\u00e0y, r\u1ed3i v\u1ee9t xu\u1ed1ng s\u00f4ng. Nh\u1eefng t\u00ean n\u00e0o c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi kh\u00e1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111em ch\u00e9m; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p ph\u1ea3i theo th\u00ec chi\u1ebfu \u0111\u1ecba h\u1ea1t, giao cho d\u00e2n l\u00e0ng b\u1ea3o l\u00e3nh qu\u1ea3n th\u00fac\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng quan t\u1ec9nh sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafc l\u1ef1c, v\u1eady L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n b\u1ecb ghi \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u00ean ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c h\u1ebft. Quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m, \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh v\u00e0 Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia m\u1ed9t c\u1ea5p. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, c\u0169ng cho gia c\u1ea5p m\u1ed9t c\u1ea5p. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em cho V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 cu\u1ed9n sa v\u00e0 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecdn gi\u1eb7c S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc Ninh l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, ch\u1ec9 lo ch\u00fang to\u1ea3 ra c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, nhi\u1ec5u h\u1ea1i d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng ng\u1edd cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u00fang l\u1ea1i \u0111em nhau ch\u1ea1y l\u00ean Thu Ch\u00e2u, Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ec3 b\u1ecb quan qu\u00e2n qu\u00e2y \u0111\u00e1nh, th\u1eafng lu\u00f4n m\u1ea5y tr\u1eadn, b\u1eaft v\u00e0 gi\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Ngo\u00e0i ra ch\u00fang t\u1ef1 gi\u00e0y x\u00e9o l\u1eabn nhau v\u00e0 nh\u00e0o xu\u1ed1ng s\u00f4ng ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i, kh\u00f4ng sao xi\u1ebft k\u1ec3. Hi\u1ec7n nay ch\u1eafc b\u1ecb qu\u00e9t s\u1ea1ch c\u1ea3 r\u1ed3i ! V\u1ea3, c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3, v\u1ee5 chi\u00eam n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong \u0111\u0103ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ecb b\u1ee9c b\u00e1ch v\u00ec t\u00fang \u0111\u00f3i m\u00e0 ph\u1ea3i l\u00e0m gi\u1eb7c. T\u00f3m l\u1ea1i, ch\u1ec9 b\u1edfi l\u0169 \u1ea5y l\u00e0m nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u ch\u1eb3ng l\u00e0nh, tr\u1ed1n ch\u1ebft \u0111\u00e3 l\u00e2u, cho n\u00ean tr\u1eddi sai t\u1ee5 v\u00e0o m\u1ed9t ch\u1ed7, \u0111\u1ec3 ch\u1ee5m \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu gi\u1ebft \u0111\u00f3 th\u00f4i. L\u1ea1i ngh\u0129 : qu\u00e2n gi\u1eb7c t\u1ee5 t\u1eadp nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn 6000, 7000 ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, trong s\u1ed1 \u1ea5y nh\u1eefng k\u1ebb quy\u1ebft t\u00e2m theo gi\u1eb7c, c\u1ed1 \u00fd ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n th\u00ec t\u1ed9i kh\u00f4ng tha \u0111\u01b0\u1ee3c ; gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb ti\u1ec3u d\u00e2n m\u1edd qu\u00e1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, s\u1ea3y ch\u00e2n theo gi\u1eb7c, c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb s\u1ee3 gi\u1eb7c hung t\u1ee3n, b\u1ecb \u00e9p ph\u1ea3i theo, \u0111\u1ebfn l\u00fac quan qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi m\u1eafc ph\u1ea3i m\u0169i t\u00ean ng\u1ecdn gi\u00e1o, th\u1eadt c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ! Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 t\u1eebng xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Ninh B\u00ecnh ra B\u1eafc \u0111\u1ec1u cho ra th\u00fa, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i. Nay l\u1ea1i d\u1ee5 r\u00f5 cho \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n : sai \u0111i hi\u1ec3u th\u1ecb kh\u1eafp n\u01a1i, b\u1ea3o r\u00f5 cho bi\u1ebft nh\u1eefng l\u1ebd ph\u00e1i, tr\u00e1i, l\u1ee3i, h\u1ea1i ; ph\u00e0m nh\u1eefng k\u1ebb theo \u0111\u01b0\u1eddng \u00e1c, th\u00edch l\u00e0m lo\u1ea1n th\u00ec cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u1ea5t kh\u00f3 tho\u00e1t kh\u1ecfi l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi, t\u1ee9c nh\u01b0 l\u0169 gi\u1eb7c l\u1ea9n tr\u1ed1n l\u1ea7n n\u00e0y \u0111\u1ee7 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng, n\u00ean l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m r\u0103n, ch\u1edb n\u00ean theo l\u0169 gian \u00e1c ph\u1ea3n ngh\u1ecbch m\u00e0 mang v\u1ea1 v\u00e0o th\u00e2n v\u00e0 nh\u00e0 m\u00ecnh. C\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u1ee1 l\u00e0ng theo gi\u1eb7c th\u00ec mau mau \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 quan s\u1edf t\u1ea1i, xin \u0111\u1ea7u th\u00fa, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1ebd \u0111\u1ec1u tha t\u1ed9i cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i m\u1edbi. N\u1ebfu l\u1ea1i b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00ean ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m hay th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m \u0111em gi\u1ea3i l\u00ean quan th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u1ecfi t\u1ed9i, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2m v\u1ed7 v\u1ec1 h\u01a1n n\u1eefa, c\u1ed1t cho d\u00e2n \u0111en y\u00ean ph\u1eadn, gi\u1eef ph\u00e9p, c\u00f9ng nhau c\u00e0y ru\u1ed9ng m\u00e0 \u0103n, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng m\u00e0 u\u1ed1ng, bi\u1ebft ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0nh, tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eef, \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng c\u00e1c Ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh. V\u1ea3, l\u0169 \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ee9c quan thay m\u1eb7t tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c ho\u00e1 \u1edf m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean th\u1ec3 theo l\u00f2ng ta y\u00eau d\u00e2n nh\u01b0 con v\u00e0 c\u00e1i \u00fd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt, minh h\u00ecnh ph\u1ea1t : nh\u1eefng k\u1ebb hung t\u1ee3n gian ngoan, c\u00f3 nhi\u1ec1u ti\u1ebfng \u00e1c th\u00ec ph\u1ea3i gi\u1ebft \u0111i, \u0111\u1ec3 h\u00ecnh ph\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c minh ch\u00ednh. N\u1ebfu th\u01b0\u1eddng d\u00e2n b\u1ecb \u1ee9c hi\u1ebfp ho\u1eb7c b\u1ecb vu ph\u1ea3n, th\u00ec ph\u1ea3i r\u1eeda oan cho h\u1ecd. T\u1eeb nay, n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng \u00e1n n\u1eb7ng v\u1ec1 t\u1ed9i ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp x\u1ea3y ra th\u00ec c\u1ea7n n\u00ean gi\u1eef m\u1ed9t l\u00f2ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, trung th\u1ef1c, kh\u00f4ng thi\u00ean v\u1ecb, kh\u00f4ng l\u1ecfng l\u1ebbo, v\u00e0 s\u1ee9c cho c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n ph\u1ea3i gi\u1eef ph\u00e9p c\u00f4ng m\u00e0 tra x\u00e9t : n\u1ebfu th\u1ee7 ph\u1ea1m c\u00f3 \u0111\u1ee7 tang ch\u1ee9ng r\u00f5 r\u00e0ng th\u00ec theo lu\u1eadt k\u1ebft \u00e1n ; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb hi\u1ebfp t\u00f2ng ho\u1eb7c b\u1ecb th\u00f9 h\u1eb1n ti\u00eau x\u01b0ng th\u00ec tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 tha b\u1edbt, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f2i h\u1ecfi h\u00e0 kh\u1eafc \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i li\u00ean lu\u1ef5 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. V\u1ea3, l\u0169 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbc l\u1ed9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u1ebfu ch\u1eb3ng ngh\u0129 theo c\u00f4ng b\u1eb1ng, gi\u1eef ch\u00ednh tr\u1ef1c, v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 ch\u0103n d\u00e2n, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng qu\u00e1 ph\u1ee5 \u01a1n n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 tr\u1eddi soi, th\u1ea7n x\u00e9t r\u00f5 r\u1ec7t, l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee9ng \u1edf tr\u00ean c\u00f5i \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady \u0111em t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y hi\u1ec3u th\u1ecb kh\u1eafp c\u1ea3 cho l\u0169 quan l\u1ea1i v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh ra B\u1eafc \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ef3nh \u0111em qu\u00e2n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh to\u00e1n gi\u1eb7c \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng s\u1ed5ng \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n An, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 Tr\u1ea7n Minh Ph\u1ee5ng (ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 Trung d\u1ef1c Trung dinh \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n), Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Tr\u1ecdng (ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 H\u1eefu qu\u00e2n \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n) v\u00e0 h\u01a1n 60 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 th\u1ee7 c\u1ea5p. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 khen ng\u1ee3i. Cho ngay Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ef3nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd ; nh\u1eefng v\u0103n v\u00f5 binh d\u00f5ng \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn n\u00e0y, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n, b\u1ea1c, qu\u1ea7n \u00e1o c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau ; th\u1ef1 ph\u1ee7 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, quy\u1ec1n l\u0129nh \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ecbnh V\u0103n Nho v\u00e0 L\u00e3nh binh B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c hai th\u1ee9. C\u00e1c t\u1ed5ng, l\u00fd, ph\u1ee7, huy\u1ec7n S\u01a1n T\u00e2y c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh B\u1ed9i (ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 Ti\u1ec1n qu\u00e2n qu\u1ea3n l\u0129nh th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o qu\u00e2n m\u00e3) c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c t\u1ea5t c\u1ea3 80 t\u00ean. Ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh x\u00e9t r\u00f5 s\u1ef1 tr\u1ea1ng, chia th\u00e0nh t\u1eebng h\u1ea1ng, l\u00e0m danh s\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u00e2n th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111em h\u01a1n 900 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh, t\u1eeb Ngh\u1ec7 An ti\u1ebfn \u0111i Cao B\u1eb1ng, l\u00e0m vi\u1ec7c d\u1eb9p gi\u1eb7c, c\u00f3 s\u1edb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKhi ra tr\u1eadn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, th\u00ec nh\u1eefng s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng, qu\u00e1 s\u01a1n v\u00e0 voi chi\u1ebfn \u0111\u1ec1u r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Xin \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, t\u01b0 l\u1ea5y 2 h\u1ea1ng s\u00fang \u1ea5y, m\u1ed7i th\u1ee9 10 kh\u1ea9u v\u00e0 5 th\u1edbt voi, \u0111em theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>B\u1ed1, \u00e1n, L\u00e3nh binh Cao B\u1eb1ng l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa l\u1ea1i t\u1eeb La L\u00e3nh lui v\u1ec1 \u0111\u1ed3n L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng (\u1edf huy\u1ec7n s\u1edf Th\u1ea5t To\u00e0n) \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u1ea5t th\u1ee7 l\u00e0m s\u1edb xin ch\u1ecbu t\u1ed9i, n\u00f3i : \u201cL\u00fac gi\u1eb7c m\u1edbi x\u00e2m l\u1ea5n \u0111\u1ebfn Nh\u01b0\u1ee3ng B\u1ea1n, \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn 6000 t\u00ean. C\u00e1c qu\u00e2n g\u00f3p s\u1ee9c li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ed1 \u0111\u00e1nh, th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111\u00e3 d\u1ea7n y\u1ebfu, b\u1ed7ng c\u00f3 1 to\u00e1n Thi\u1ec1u Ch\u00e2u h\u01a1n 1000 t\u00ean t\u1eeb ph\u00eda sau n\u00fai, \u1eadp l\u1ea1i \u0111\u00e1nh \u00fap, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i quan qu\u00e2n ph\u1ea3i r\u1ed1i lo\u1ea1n, tan v\u1ee1, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, v\u1eeba \u0111\u00e1nh v\u1eeba l\u00f9i. Gi\u1eb7c b\u00e8n th\u1eeba th\u1ebf, \u0111\u1ed1t ph\u00e1 huy\u1ec7n s\u1edf Th\u1ea1ch L\u00e2m, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111u\u1ed5i g\u1ea5p, r\u1ea5t l\u00e0 hung h\u0103ng. M\u00e0 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng trong th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c 3 ng\u00e0y, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 \u0111\u00eam ph\u1ea3i sai th\u1ed5 d\u00f5ng l\u00ean tr\u00ean n\u00fai, \u0111\u1eb7t nghi binh, r\u1ed3i \u0111em h\u1ebft qu\u00e2n v\u00e0 voi, c\u00f9ng 2 ty B\u1ed1, \u00e1n g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y v\u1ec1 m\u00e9 gi\u00e1p gi\u1edbi L\u1ea1ng S\u01a1n, \u0111\u1ec3 nh\u1edd \u0111\u00f3 cho c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n ; \u0111\u1ee3i vi\u1ec7n binh \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn, s\u1ebd m\u01b0u t\u00ednh vi\u1ec7c kh\u00f4i ph\u1ee5c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n m\u1ed9t \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng v\u1eeba m\u1edbi r\u00fat v\u1ec1, th\u1ebf m\u00e0 l\u0169 B\u1ed1, \u00e1n, L\u00e3nh binh ch\u1eb3ng bi\u1ebft nghi\u00eam ch\u1ec9nh canh gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, m\u1edbi \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi th\u1ed5 ph\u1ec9 v\u1eeba thua m\u1ed9t tr\u1eadn nh\u1ecf, \u0111\u00e3 v\u1ed9i b\u1ecf th\u00e0nh m\u00e0 ch\u1ea1y. D\u1eabu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng, t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 th\u1ec3 nh\u1ecbn \u0111\u00f3i m\u00e0 gi\u1eef l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ; nh\u01b0ng l\u0169 kia c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc khi x\u1ea3y vi\u1ec7c, th\u00ec l\u1ed7i \u1ea5y c\u00f2n \u0111\u1ed5 cho ai ? \u0110\u00e1ng l\u1ebd n\u00ean kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i n\u1eb7ng, song ngh\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, v\u1eady \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi. V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 c\u00e1ch ch\u1ee9c, nay chu\u1ea9n cho l\u1ea5y ch\u1ee9c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ra s\u1ee9c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. C\u00f2n l\u0169 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn v\u00e0 V\u0169 V\u0103n T\u00ecnh \u0111\u1ec1u gia \u01a1n cho c\u00e1ch l\u01b0u. V\u1eady, ph\u1ea3i n\u00ean l\u1eb7t l\u01b0\u1ee3m binh d\u00f5ng, khuy\u1ebfn kh\u00edch h\u00e0ng tr\u1eadn nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n \u0111\u1ebfn, s\u1ebd ra s\u1ee9c h\u1ed9i ti\u1ec5u, l\u1ea5y l\u1ea1i to\u00e0n th\u00e0nh, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edt nhi\u1ec1u l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec c\u1ea3 th\u00ec ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc nghi\u00eam ng\u1eb7t, quy\u1ebft kh\u00f3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n \u0111i\u1ec3n tha th\u1ee9\u201d.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t v\u1ec7 luy\u1ec7n binh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ngh\u1ec7 An. Nh\u1eefng ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo 2 v\u1ec7 luy\u1ec7n binh \u1edf Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho. Quy\u1ec1n sai qu\u1ea3n v\u1ec7, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y th\u01b0\u1edfng cho 10 quan ti\u1ec1n, sau c\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 B\u1eafc K\u1ef3, sung l\u00e0m ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, r\u1ed3i do t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An ch\u1ecdn qu\u1ea3n v\u1ec7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh sung l\u00e0m v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i: \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i \u0111\u1ebfn mi\u1ec1n r\u1eebng gi\u00e1p gi\u1edbi S\u01a1n T\u00e2y, nghe n\u00f3i l\u0169 gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u00e1nh tan, b\u1ecdn th\u1ea7n ch\u1eb3ng ti\u1ec7n \u1edf l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf cung ch\u1ee9c. Duy nay, b\u1ecdn gi\u1eb7c Cao B\u1eb1ng ch\u1eafc \u0111\u00e3 k\u00e9o \u0111\u1ebfn Ti\u00eam L\u0129nh, d\u1ef1a hi\u1ec3m, c\u1ed1 gi\u1eef ; n\u1ebfu qu\u00e2n 3 \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00f9ng ti\u1ebfn th\u00ec ch\u01b0a d\u1ec5 thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng hi\u1ec7u. Ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 nay \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a m\u01b0a, s\u00f4ng, su\u1ed1i n\u01b0\u1edbc l\u00ean \u0111\u1ea7y, n\u00ean ch\u01b0a d\u00e1m xin\u201d.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho g\u1ea5p \u0111i Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec3 c\u1ee9u vi\u1ec7n. Nay, m\u1ed9t \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u1ea5y ch\u1eafc \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7. Qu\u00e2n gi\u1eb7c, th\u1ebf t\u1ea5t ch\u1eb3ng \u0111\u00e1nh c\u0169ng tan, Cao B\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y l\u1ea1i ngay \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3, k\u1ef3 n\u00e0y n\u01b0\u1edbc l\u0169 d\u1eaby l\u00ean, 3 \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ea5y r\u1ea5t ch\u01b0a ti\u1ec7n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i m\u00f9a thu, s\u1ebd l\u1ea1i xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 cho l\u00e0m. Chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, ch\u1ec9 sai v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai Th\u00e1i Nguy\u00ean m\u00e0 s\u1eeda d\u1ecdn v\u00e0 n\u00f3i phao l\u00ean r\u1eb1ng \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n s\u1eafp \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn ch\u00e2u B\u1ea1ch Th\u00f4ng, l\u00e9n ra ph\u00eda sau l\u01b0ng, \u0111\u00e1nh v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, khi\u1ebfn ch\u00fang ph\u1ea3i b\u1ed1i r\u1ed1i ngo\u00e1i l\u1ea1i th\u00ec d\u1ec5 tan v\u00e0 b\u1ecb b\u1eaft. Nh\u1eefng qu\u00e2n ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3 v\u00e0i ng\u00e0y sau c\u0169ng r\u00fat v\u1ec1 ngay. Kh\u00f4ng n\u00ean khinh su\u1ea5t m\u00e0 ti\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 ri\u00eang Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 tin gi\u1eb7c \u0111\u00e1nh Cao B\u1eb1ng, ta \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u quan qu\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u, nay \u0111\u1ea1i qu\u00e2n h\u1ecdp \u0111\u00f4ng, ch\u1eafc r\u1eb1ng qu\u00e2n gi\u1eb7c t\u1ea5t \u0111\u00e3 tr\u00f4ng h\u00fat m\u00e0 tan v\u1ee1, ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng r\u1eadm. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 nay \u0111\u01b0\u01a1ng g\u1eb7p k\u1ef3 m\u01b0a l\u1ee5t, ch\u01b0a ti\u1ec7n \u0111u\u1ed5i th\u00fa c\u00f9ng r\u1eebng. Qu\u00e2n ta t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng \u1edf Cao B\u1eb1ng, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i m\u00f9a thu, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Nh\u00e2n ngh\u0129 : v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, do B\u1eafc Ninh t\u1ea3i \u0111i L\u1ea1ng S\u01a1n, r\u1ed3i L\u1ea1ng S\u01a1n t\u1ea3i \u0111i Cao B\u1eb1ng : tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn t\u1ea3i, t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u00f3 kh\u0103n. C\u00f2n \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i t\u01b0\u1edfng c\u0169ng g\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec7n, song ngh\u0129 : l\u1ed1i \u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u r\u1eebng r\u1eadm, trong \u0111\u00f3 qu\u1ea3 c\u00f3 \u0111\u00e1ng ng\u1ea1i hay kh\u00f4ng, th\u1ef1c kh\u00f3 \u1edf xa m\u00e0 li\u1ec7u t\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111i qua \u0111\u1ea5t \u1ea5y, t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00fai khe h\u1eb3n \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5. V\u1eady vi\u1ec7c t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng, n\u00ean do Th\u00e1i Nguy\u00ean, hay n\u00ean do L\u1ea1ng S\u01a1n, n\u00ean \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o cho ti\u1ec7n, chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i suy t\u00ednh t\u00ecnh th\u1ebf cho k\u1ef9 \u0111\u1ec3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc li\u1ec7u l\u00e0m, c\u1ed1t sao ti\u1ebfp t\u1ebf qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 cho vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTo\u00e1n gi\u1eb7c Thu Ch\u00e2u c\u00f2n ph\u1ea3i truy n\u00e3, n\u00ean th\u1ea7n ph\u1ea3i \u1edf l\u1ea1i Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ec3 kh\u1ea9n s\u1ee9c cho b\u1ed9 bi\u1ec1n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ed5 ra b\u1ed1n m\u1eb7t l\u00f9ng b\u1eaft, v\u00e0 phi s\u1ee9c cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. C\u00f2n nh\u01b0 2 \u0111\u1ea1o V\u1ecb Xuy\u00ean v\u00e0 \u0110\u1ea1i Man l\u00e2u nay kh\u00f4ng c\u00f3 tin b\u00e1o \u0111\u1ed9ng, th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai th\u00e1m th\u00ednh t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00edch x\u00e1c, xin \u0111\u1ee3i v\u1ec1 b\u00e1o, n\u1ebfu qu\u1ea3 \u0111\u00e3 v\u00f4 s\u1ef1, g\u1ed3m c\u00f9ng b\u1ed9 bi\u1ec1n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u1edf Thu Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn b\u00e1o, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 y\u00ean l\u1eb7ng th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat h\u1ebft bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ec1u v\u1ec1, r\u1ed3i theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 s\u1ed1 qu\u00e2n \u1edf l\u1ea1i theo quan t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang coi gi\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 gi\u1eb7c \u1ea5y nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, tan t\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f2n, chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i t\u1ea1m \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ed9 m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh th\u1ebf cho \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Cao B\u1eb1ng ; hai l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i b\u1ed9 bi\u1ec1n c\u00e1c \u0111\u1ea1o ti\u1ec7n v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf c\u0169 cung ch\u1ee9c. Duy c\u00f3 t\u00ean \u0111\u1ea1i \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 l\u0169 L\u00ea V\u0103n B\u1ed9t c\u00f2n ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ec9 b\u1ea3o cho b\u00e8 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 : n\u1ebfu ai hay b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1ea3i l\u00ean quan, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u1ecfi t\u1ed9i, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang b\u1eaft gi\u1ea3i l\u1eabn nhau, ra th\u00fa, l\u1eadp c\u00f4ng. L\u1ea1i th\u00f4ng s\u1ee9c cho d\u00e2n l\u00e0ng s\u1edf t\u1ea1i treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng to, nh\u00e0 n\u00e0o d\u00e1m ch\u1ee9a ch\u1ea5p th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ed9i nh\u01b0 ph\u1ea1m nh\u00e2n. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf \u0111\u1ea1i \u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n d\u00e2ng s\u1edb v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1ea5t th\u1ee7 Cao B\u1eb1ng, ch\u1ec9 t\u00ean tham h\u1eb7c t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cH\u1ecfi ra, th\u1ed5 ph\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc kia t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u1ea5n \u0111\u00e1nh Gia B\u1eb1ng, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 c\u00f3 500, 600, m\u00e0 binh d\u00f5ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf t\u1ec9nh h\u00e0ng 3000 ng\u01b0\u1eddi, s\u00fang \u0111\u1ea1n, kh\u00ed gi\u1edbi c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00edt. V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n ph\u1ee5 tr\u00e1ch v\u1ec1 vi\u1ec7c coi qu\u1ea3n c\u1ea7m ph\u00f2ng, n\u1ebfu bi\u1ebft c\u01a1, ch\u1eb7n b\u1eaft th\u00ec c\u00f3 kh\u00f3 g\u00ec, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i sai ph\u00e1i linh tinh, ti\u1ebfp \u1ee9ng kh\u00f4ng k\u1ecbp, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb thua tr\u1eadn. Do \u0111\u1ea5y, l\u0169 gi\u1eb7c V\u00e2n, gi\u1eb7c C\u1ea9n l\u1ea1i nh\u00e2n k\u1ebd h\u1edf, tr\u00e0n xu\u1ed1ng Th\u00f4ng N\u00f4ng, c\u00f2n c\u1ee9 \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean ng\u1ed3i nh\u00ecn ch\u1eb3ng ch\u1ecbu th\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ! Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh do Xu\u00e2n sai \u0111i kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ed1ng, cai qu\u1ea3n g\u00ec c\u1ea3, m\u1edbi tho\u1ea1t nghe n\u00f3i gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn li\u1ec1n tan v\u1ee1 ngay ! Qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3, b\u00e8n lan tr\u00e0n ra. K\u1ecbp khi gi\u1eb7c s\u1eafp \u0111\u1ebfn g\u1ea7n t\u1ec9nh th\u00e0nh, Xu\u00e2n l\u1ea1i kh\u00f4ng thu qu\u00e2n, t\u00ecm k\u1ebf c\u1ed1 th\u1ee7, v\u1ed9i c\u00f9ng v\u1edbi l\u0169 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn qu\u1eb3ng b\u1ecf th\u00e0nh tr\u00ec, kho t\u00e0ng, \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c chi\u1ebfm l\u1ea5y. M\u1ed9t m\u1ef1c nh\u00fat nh\u00e1t nh\u01b0 th\u1ebf, n\u00ean x\u1eed theo qu\u00e2n lu\u1eadt, m\u1edbi \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n s\u0129 ph\u1ee5c t\u00ecnh.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n l\u0169 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m thay m\u1eb7t tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh cai tr\u1ecb m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u1ef1 b\u1ecb \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng ; \u0111\u1ebfn l\u00fac g\u1eb7p vi\u1ec7c th\u00ec s\u1ee3 h\u00e3i, r\u1ee5ng r\u1eddi, kh\u00f4ng bi\u1ebft xoay x\u1edf ra sao. Kho ch\u1ee9a g\u1ea1o mu\u1ed1i c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, n\u1ebfu c\u1ed1 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ea3i \u0111\u1ebfn th\u00ec c\u00f3 lo g\u00ec thi\u1ebfu \u0103n ? Th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i m\u01b0\u1ee3n c\u1edb l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y tr\u1ed1n, v\u1eady th\u00ec ch\u1ee9c tr\u00e1ch coi gi\u1eef ra sao ? V\u1eady \u0111\u1ec1u n\u00ean kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu. Nay, V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n \u0111\u00e3 l\u00e0m h\u1ecfng vi\u1ec7c, sao l\u1ea1i n\u00ean giao cho h\u1eafn coi qu\u1ea3n qu\u00e2n l\u00ednh ? Th\u1ea7n xin th\u00e2n \u0111\u1ebfn L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, quy\u1ec1n nghi x\u1ebfp \u0111\u1eb7t : c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 qu\u00e2n l\u00ednh hi\u1ec7n c\u00f3, l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nhanh nh\u1eb9n, m\u1ea1nh kh\u1ecfe, d\u1ed3n th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, r\u1ed3i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n, chia ph\u00e1i canh ph\u00f2ng nghi\u00eam nh\u1eb7t, \u0111\u1ee3i vi\u1ec7n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7, s\u1ebd tu\u1ef3 c\u01a1 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. L\u1ea1i d\u00f2 h\u1ecfi bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u1eeb L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng c\u00f3 3 l\u1ed1i \u0111i \u0111\u1ec1u l\u00e0 hi\u1ec3m tr\u1edf ch\u1eadt h\u1eb9p ; gi\u1eb7c \u0111\u00e3 chia qu\u00e2n ch\u1eb9n gi\u1eef, t\u1eeb cao ng\u00f3 xu\u1ed1ng r\u1ed3i. N\u1ebfu m\u00ecnh t\u1ee9c kh\u00ed m\u00e0 tranh phong v\u1edbi ch\u00fang th\u00ec ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf hay. Duy Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb Linh Mai, Linh Quang thu\u1ed9c Kim M\u00e3 \u0111i ra \u0111\u1ed3n Gia B\u1eb1ng thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng, xin s\u1eafc sai Th\u00e1i Nguy\u00ean ph\u00e1i 1 to\u00e1n qu\u00e2n theo \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y, \u0111\u00e1nh \u00fap \u0111\u1eb1ng sau l\u01b0ng gi\u1eb7c gi\u1eb7c ; c\u00f2n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n th\u00ec t\u1eeb Ti\u00eam L\u0129nh ti\u1ebfn l\u00ean, 2 \u0111\u1ea1o \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1 tan \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n l\u1ea1i l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u1ea9n y\u1ebfu, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 t\u1ea1m s\u1ee9c cho c\u00e1c ch\u00e2u, c\u00e1c huy\u1ec7n trong t\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y thu t\u00f4 v\u1ee5 \u0111\u00f4ng, v\u00e0 chi\u1ebfu xem nh\u1eefng nh\u00e0 gi\u00e0u c\u00f3 th\u00f3c th\u00ec tr\u1ea3 th\u00eam gi\u00e1 m\u00e0 mua b\u1eb1ng c\u00e1ch tho\u1ea3 thu\u1eadn r\u1ed3i phi t\u01b0 cho B\u1eafc Ninh v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u1ebfn. Nh\u01b0ng nay \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac gi\u00e1p h\u1ea1t, d\u00e2n gian \u0111em b\u00e1n ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, m\u00e0 d\u00e2n phu v\u1eadn t\u1ea3i l\u00e2u ng\u00e0y m\u1ec7t nh\u1ecdc, th\u1ef1c e kh\u00f3 m\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7. Nghe n\u00f3i \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, do s\u00f4ng H\u00e0n Giang qua s\u00f4ng L\u1ee5c \u0110\u1ea7u, th\u00f4ng \u0111\u1ebfn b\u1ebfn \u0111\u1ed3n Tr\u1ee5 H\u1ef1u (huy\u1ec7n thu\u1ed9c B\u1eafc Ninh), t\u1eeb \u0111\u1ea5y \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u1eadn t\u1ea3i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 2 ng\u00e0y, m\u00e0 ch\u1edf thuy\u1ec1n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u h\u01a1n. Xin s\u1eafc sai H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u1eafc Ninh x\u00e9t k\u1ef9 \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 chuy\u00ean ch\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec do 2 t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u1ee9ng l\u00e0m cho \u1ed5n tho\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 B\u1ed1, \u00e1n, L\u00e3nh binh Cao B\u1eb1ng kh\u00f4ng gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh tr\u00ec, kh\u00e9p cho tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, th\u00ec t\u1ed9i \u1ea5y ch\u1ed1i sao \u0111\u01b0\u1ee3c ? Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n tham h\u1eb7c, r\u1ea5t ph\u1ea3i. L\u0169 V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n, Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 d\u1ee5 sai T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111i \u0111\u1ebfn gi\u00fap \u0111\u00e1nh Cao B\u1eb1ng. Nay chu\u1ea9n cho b\u1ecdn Quang C\u1ef1, khi \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, b\u1eaft ngay V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n, xi\u1ec1ng l\u1ea1i, giam cho nghi\u00eam c\u1ea9n. L\u1ea1i so s\u00e1nh l\u1eddi t\u00e2u h\u1eb7c c\u1ee7a Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n v\u1edbi l\u1eddi t\u1eadp t\u1ea5u tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a l\u0169 V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n th\u00ec th\u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 ch\u1ed1ng nhau, n\u00ean ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u tra r\u00f5 : n\u1ebfu qu\u1ea3 t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c th\u1ebf th\u00ec nghi\u00eam nh\u1eb7t tham h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb. L\u1ea1i n\u1eefa, \u0111\u1ed1i v\u1edbi con \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng do Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n ngh\u0129 ra, chu\u1ea9n cho l\u0169 B\u1ed1, \u00e1n, L\u00e3nh binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u2013 B\u1eafc Ninh l\u1eadp t\u1ee9c li\u1ec7u t\u00ednh, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y qu\u1ea3 th\u1ef1c \u1ed5n tho\u1ea3, ti\u1ec7n l\u1ee3i, th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t thi h\u00e0nh. C\u00f2n vi\u1ec7c xin th\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng x\u1ebfp \u0111\u1eb7t vi\u1ec7c qu\u00e2n th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m t\u1ea1m, v\u1eady h\u1eb5ng chu\u1ea9n y cho l\u1eddi xin, \u0111\u1ee3i T\u1ea1 Quang C\u1ef1 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, t\u1ee9c th\u00ec r\u00fat v\u1ec1, gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh, chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng. C\u00f2n vi\u1ec7c xin s\u1eafc sai Th\u00e1i Nguy\u00ean ph\u00e1i qu\u00e2n theo \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i t\u1eaft, \u0111\u00e1nh \u00fap sau l\u01b0ng gi\u1eb7c th\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 k\u00edp \u0111em m\u1ed9t s\u1ed1 qu\u00e2n, m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai, n\u00f3i phao l\u00ean r\u1eb1ng s\u1ebd \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u1eb1ng sau gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n l\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u1ecbch. Nay chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 d\u00f2 th\u00e1m t\u00ecnh h\u00ecnh g\u1ea7n \u0111\u00e2y, n\u1ebfu l\u0169 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u00e3 \u0111em \u0111\u1ea1i qu\u00e2n t\u1eeb Ti\u00eam L\u0129nh th\u1eb3ng ti\u1ebfn, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Cao B\u1eb1ng th\u00ec c\u00e0ng t\u1ed1t ; n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y c\u00f2n b\u1ecb gi\u1eb7c ng\u0103n tr\u1edf th\u00ec n\u00ean t\u1ee9c kh\u1eafc ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i t\u1eaft, theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u1eadp \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, h\u1ed9i ti\u1ec5u : tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t v\u00e0 sau l\u01b0ng \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i, s\u1edbm b\u1eaft v\u00e0 gi\u1ebft s\u1ea1ch to\u00e1n gi\u1eb7c \u1ea5y, l\u1ea5y l\u1ea1i t\u1ec9nh th\u00e0nh, t\u1ea5t s\u1ebd c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay, thu\u00ea m\u01b0\u1edbn d\u00e2n trong h\u1ea1t v\u1eadn t\u1ea3i qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, ng\u01b0\u1eddi \u1edf g\u1ea7n th\u00ec 7, 8 l\u01b0\u1ee3t, k\u1ebb \u1edf xa th\u00ec 3, 4 l\u1ea7n, s\u1ee9c l\u1ef1c \u0111\u00e3 th\u1ea5y nh\u1ecdc m\u1ec7t, h\u01a1i t\u1ecf ra s\u1ee3 s\u1ec7t l\u1ea9n tr\u00e1nh, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 s\u1ef1 t\u1ea3n m\u00e1t tr\u1ed1n \u0111i. Nay ti\u1ebfp t\u1edd t\u01b0 c\u1ee7a Th\u1ef1 ph\u1ee7 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n n\u00f3i : qu\u00e2n Cao B\u1eb1ng l\u00f9i \u0111\u00f3ng \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ea1ng binh d\u00f5ng \u0111\u00f3ng \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 6000 h\u1ed9c g\u1ea1o, 6000 quan ti\u1ec1n v\u00e0 200 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i m\u1edbi \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng. V\u1ea3 l\u1ea1i, d\u00e2n trong t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u ch\u00e1n ng\u1ea1i vi\u1ec7c n\u1eb7ng, n\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u00e0i t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 qu\u00e2n \u1ea5y \u0103n d\u00f9ng th\u00ec ch\u1eb3ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng xa c\u00e1ch, ch\u01b0a d\u1ec5 ti\u1ebfp t\u1ebf, m\u00e0 nh\u1eefng d\u00e2n ph\u1ea3i \u0111i v\u1eadn t\u1ea3i, e ch\u1eb3ng kh\u1ecfi c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u1ee1 vi\u1ec7c l\u00e0m \u0103n, n\u00ean th\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u00e0n c\u00f9ng B\u1ed1, \u00e1n h\u1ebft l\u00f2ng suy t\u00ednh, v\u00e0 s\u1ee9c c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch v\u1ed7 v\u1ec1, xin chi\u1ebfu theo s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o thu\u00ea nh\u00e2n c\u00f4ng, tr\u1ea3 th\u00eam g\u1ea5p \u0111\u00f4i, ng\u00f5 h\u1ea7u d\u00e2n phu c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 gi\u00fap cho l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7. V\u1ea3, g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng ph\u00e1t cho c\u00e1c th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, xin \u0111\u1ed5i ph\u00e1t b\u1eb1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 kh\u1ed5 v\u1ec1 c\u00f4ng chuy\u00ean ch\u1edf g\u1ea1o\u201d.<\/p>\n<p>Vua y theo l\u1eddi xin, l\u1ea1i d\u1ee5 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m bi\u1ec1n binh 2 t\u1ec9nh Cao \u2013 L\u1ea1ng, h\u1ec5 ai \u1ed1m \u0111au th\u00ec \u0111\u01b0a v\u1ec1 B\u1eafc Ninh ch\u1eefa ch\u1ea1y, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u1ed3n B\u1eafc C\u1ea1n. Qu\u00e2n gi\u1eb7c r\u00fat ng\u1ea7m, r\u1ed3i l\u1ea1i t\u1eadp h\u1ee3p h\u01a1n 2000 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng t\u1eeb ph\u1ed1 N\u00e0 C\u00f9 \u0111\u1ebfn n\u00fai T\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea7u. V\u0103n Tr\u1ecb th\u00fac qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u00e1nh. Th\u00ed sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, c\u01a1 Th\u00e1i h\u00f9ng l\u00e0 Tr\u1ecbnh T\u00fa, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eb7ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, li\u1ec1n b\u00e1o v\u1ec1 t\u1ec9nh th\u00eam qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n. B\u1ed1 ch\u00ednh L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng t\u1ee9c kh\u1eafc phi b\u00e1o T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 mau v\u00e1t bi\u1ec1n binh \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u. Li\u1ec1n l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 t\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i ki\u00eam h\u1ea1t, nay c\u00f3 tin b\u00e1o \u0111\u1ed9ng n\u00e0y, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u1ee9c th\u00ec tr\u00f9 li\u1ec7u cho k\u1ef9 : ho\u1eb7c n\u00ean th\u00e2n chinh \u0111i \u0111\u00e1nh, ho\u1eb7c ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c u\u1ef7 cho \u0111i h\u1ed9i c\u00f9ng T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb, ra s\u1ee9c v\u00e2y \u0111\u00e1nh, c\u1ed1t ch\u00e9m gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u t\u01b0\u1edbng v\u00e0 qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1ea5y. L\u1ea1i n\u00f3i phao l\u00ean r\u1eb1ng, s\u1ebd l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, ti\u1ebfn ra \u0111\u00e1nh sau l\u01b0ng gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh th\u1ebf cho \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Cao B\u1eb1ng, khi\u1ebfn gi\u1eb7c gi\u1eef ch\u1ed7 n\u1ecd, m\u1ea5t ch\u1ed7 kia, d\u1ec5 b\u1ecb b\u1eaft. \u0110\u00f3 t\u1ee9c l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i\u201d. Tr\u1ecbnh T\u00fa ch\u1ebft v\u00ec b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Sai truy t\u1eb7ng Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t v\u1ec7 Ho\u00e0n d\u0169ng. B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, v\u00ec c\u00f3 cu\u1ed9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p B\u1eafc K\u1ef3 v\u00e0 Nam K\u1ef3, vi\u1ec7c l\u1ea5y l\u00ednh v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng l\u00ednh r\u1ea5t b\u1eadn r\u1ed9n. B\u1ed1n \u0111\u1ed9i D\u1ef1c uy, D\u1ef1c t\u00edn, D\u1ef1c th\u1eafng v\u00e0 D\u1ef1c th\u00e0nh thu\u1ed9c c\u00e1c ph\u1ee7 th\u00e2n c\u00f4ng, c\u00f9ng v\u1edbi hai \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, T\u1ee9 \u1edf Trung sai thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n, hai \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, T\u1ee9 \u1edf Ti\u1ec1n sai thu\u1ed9c Ti\u1ec1n qu\u00e2n v\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ed9i \u1edf H\u1eefu sai thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n, c\u1ed9ng 9 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u l\u00e0 gi\u1ea3n binh c\u1ea3. V\u1eady t\u01b0\u1edfng n\u00ean r\u00fat ra, d\u1ed3n l\u00e0m 1 v\u1ec7. C\u00f2n thi\u1ebfu 1 \u0111\u1ed9i, xin tr\u00edch l\u1ea5y gi\u1ea3n binh \u0111\u1ed9i th\u1ee9 ba \u1edf v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o, sung v\u00e0o, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 v\u1ec7 Ho\u00e0n d\u0169ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 sai khi\u1ebfn. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng l\u00ednh l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u00e1c C\u00f4ng ph\u1ee7 th\u00ec c\u00f2n c\u00f3 200 m\u1ed9 binh l\u00e0 s\u1ed1 ng\u1ea1ch l\u01b0u l\u1ea1i, s\u1ebd do c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u00f2i g\u1ecdi t\u1eadp h\u1ee3p, m\u1ed7i ph\u1ee7 50 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u00ednh h\u1ea7u\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i. D\u00f9ng Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y gia h\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u00fd, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ho\u00e0n d\u0169ng ; Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m, V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam xin m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb thu\u1ed9c c\u00e1c sai, l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o hai ty Phi\u00ean, Ni\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c t\u1ec9nh, t\u1ec9nh n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 Phi\u00ean, Ni\u1ebft, v\u00e0 \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u1ea7n vi\u1ec7c ph\u1ea3i l\u00e0m. X\u01b0a nay ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 ai n\u00e0i xin v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00f3. Nay \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam ri\u00eang cho r\u1eb1ng t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, b\u00e8n nh\u1eb9 d\u1ea1 nghe l\u1eddi B\u1ed1, \u00e1n, xin \u0111\u1eb7t ty thu\u1ed9c, \u1ea5y l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn g\u00ec ? Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ea1i d\u1ecbch th\u1eeba h\u00e0nh, c\u00f2n \u1edf nh\u00e0 ty \u0111\u00e3 c\u00f3 thu\u1ed9c binh, ch\u1eafc c\u0169ng \u0111\u1ee7 sai ph\u00e1i. Ngo\u00e0i ra, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00fac gi\u1ee5c binh l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f2i h\u1ecfi ki\u1ec7n t\u1ee5ng, th\u00ec tu\u1ef3 vi\u1ec7c sai khi\u1ebfn c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m xong, v\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i t\u1ec7 nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng sai l\u00e0m vi\u1ec7c t\u01b0. V\u1eady sao c\u00f2n ph\u1ea3i m\u1ed9 ri\u00eang cho th\u00eam phi\u1ec1n ph\u00ed?\u201d. B\u00e8n kh\u00f4ng y cho.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng h\u1ed9i c\u00f9ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean v\u1eeba m\u1edbi thu ph\u1ee5c, d\u00e2n s\u1ed1 c\u00f2n \u00edt, v\u1eady xin theo Ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, h\u00e3y \u0111\u1eafp \u0111\u1ed3n Tr\u1ea5n Bi\u00ean \u1edf t\u1ec9nh l\u1ef5 c\u0169 (b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ec1u d\u00e0i 24 tr\u01b0\u1ee3ng, 3 th\u01b0\u1edbc, cao 7 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c) r\u1ed3i li\u1ec7u v\u00e1t binh d\u00f5ng \u0111ang \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y g\u00f3p s\u1ee9c x\u00e2y \u0111\u1eafp. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 t\u1ec9nh l\u1ef5 m\u1edbi \u1edf Giang Th\u00e0nh th\u00ec \u0111\u1ee3i khi qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u0111\u00e3 h\u1ed3i ph\u1ee5c ho\u00e0n to\u00e0n, s\u1ebd do t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean tr\u00f9 t\u00ednh \u0111\u1ee9ng l\u00e0m\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXXXI<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, l\u00e0m l\u1ec5 H\u01b0\u1edfng m\u00f9a thu.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i. Th\u0103ng Th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea l\u00ean th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9, nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u00e2n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5, nguy\u00ean th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long Do\u00e3n U\u1ea9n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh, \u0111\u1ec1u bi\u1ec7n l\u00fd s\u1ef1 v\u1ee5 trong b\u1ed9. \u0110\u1ed5i th\u1ef1 Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n sang l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u1ed9.<\/p>\n<p>Hai \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, T\u1ee9 thu\u1ed9c ty D\u1ef1c b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ph\u00e1i theo Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh sai ph\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd vua cho r\u1eb1ng qu\u00e2n 2 \u0111\u1ed9i \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Gia \u0110\u1ecbnh, b\u00e8n d\u1ee5 sai quan t\u1ec9nh d\u1ed3n v\u00e0o c\u01a1 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh, \u0111\u1ee3i khi d\u1eb9p gi\u1eb7c xong, s\u1ebd r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169 c\u1ee7a t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb m\u1ea5t m\u00f9a. Chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh chi\u1ebfu theo s\u1ed1 th\u00f3c t\u00f4 trong t\u1ec9nh n\u0103m nay, cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u201c\u0111\u1ea1i d\u1ecbch\u201d ((1) Thuy\u1ec1n \u201c\u0111\u1ea1i d\u1ecbch) : ch\u1ec9 nh\u1eefng thuy\u1ec1n c\u1ee7a t\u01b0 gia, h\u1eb1ng n\u0103m t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111\u00f3ng th\u1ebf xu\u1ea5t nh\u1eadp c\u1ea3ng \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a c\u00f4ng.) \u0111i bu\u00f4n, h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m kh\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng b\u1ea3o l\u00e3nh b\u1ecb li\u00ean lu\u1ef5, ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng thu\u1ebf c\u1ea3ng, nay kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c n\u1ed9p. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho mi\u1ec5n. Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n ch\u1ecbu thu\u1ebf, r\u1ed3i ch\u1edf l\u1eadu th\u00f3c g\u1ea1o \u0111i xa, b\u00e8n sai b\u1ed9 H\u1ed9 th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1ec5 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh n\u00e0o t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n n\u1ed9p thu\u1ebf, th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c gi\u00e0u \u0111\u1ee9ng ra b\u1ea3o l\u00e3nh cam k\u1ebft, m\u1edbi cho l\u00e0m; n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 thuy\u1ec1n \u0111em thuy\u1ec1n \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c th\u00ec nh\u1eefng s\u1ed1 thu\u1ebf c\u1ea3ng c\u00f2n thi\u1ebfu, ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o k\u1ebft ph\u1ea3i n\u1ed9p \u0111\u1eady m\u00e3i m\u00e3i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n. L\u1ec7nh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Sai d\u1ed3n 96 ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ed9 c\u1ee7i l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i C\u1eedu v\u00e0 Th\u1eadp thu\u1ed9c T\u1ea3 v\u1ec7, dinh Th\u1ea7n c\u01a1. C\u00f2n 11 l\u00ednh \u1edf \u0111\u1ed9i C\u1eedu tr\u01b0\u1edbc th\u00ec s\u00e1p nh\u1eadp \u0111\u1ed9i Nh\u1ecb, v\u00e0 11 l\u00ednh \u1edf \u0111\u1ed9i Th\u1eadp tr\u01b0\u1edbc th\u00ec s\u00e1p nh\u1eadp \u0111\u1ed9i Tam.<\/p>\n<p>D\u00f9ng th\u1ef1 Tri huy\u1ec7n V\u0129nh Ho\u00e0, t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng D\u1ee5 l\u00e0m \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee7 \u1ea5y. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u1edf Tr\u1ea5n Ninh, l\u0169 gi\u1eb7c Hu\u1ed1ng, gi\u1eb7c Khuy\u1ebft l\u00e0m lo\u1ea1n, xua l\u00f9a th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh sang n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. Duy c\u00f3 th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n Li\u00eam l\u00e0 Hi\u1ec7u L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 Thi\u1ec7n An kh\u00f4ng ch\u1ecbu theo gi\u1eb7c, gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c an to\u00e0n c\u1ea3 huy\u1ec7n ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba huy\u1ec7n Kh\u00e2m l\u00e0 \u0110a Thi\u1ebfp nghe c\u00f3 gi\u1eb7c c\u0169ng b\u1ecf tr\u1ed1n. Sau khi quan qu\u00e2n \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c, kh\u1ea3i ho\u00e0n r\u1ed3i, quan t\u1ec9nh sai Tr\u1ecdng D\u1ee5 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f4ng vi\u1ec7c. Khi Tr\u1ecdng D\u1ee5 \u0111\u1ebfn, ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee7 d\u1ee5, nh\u00e2n d\u00e2n trong 6 huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng, C\u00e1t, Li\u00eam, Kh\u00e2m, X\u00f4i, Khang, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 1300 ng\u01b0\u1eddi. Duy c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n M\u1ed9c ch\u01b0a v\u1ec1. Tr\u1ecdng D\u1ee5 li\u1ec1n sai d\u00e2n 6 huy\u1ec7n ch\u1ecdn m\u1ed7i huy\u1ec7n l\u1ea5y 1 ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a nay \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n d\u00e2n tin ph\u1ee5c cho t\u1ea1m tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c huy\u1ec7n. L\u1ea1i c\u00f3 Chi\u00eau X\u00e1 Ly t\u1eeb X\u00e0 Ng\u1ecd (t\u00ean \u0111\u1ea5t, \u1edf b\u1edd b\u00ean s\u00f4ng Nam Khung) l\u00e9n v\u1ec1. Th\u1ed5 m\u1ee5c c\u00e1c huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u n\u00f3i \u00f4ng cha h\u1eafn tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m qu\u1ea3n m\u1ee5c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, h\u1eafn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n, xin b\u1ea7u h\u1eafn t\u1ea1m tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee7. L\u1ea1i n\u1eefa, \u0111\u1ea5t L\u1ea1c \u0110i\u1ec1n \u1edf huy\u1ec7n C\u00e1t, \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng, ph\u1eb3ng v\u00e0 \u1edf v\u00e0o qu\u00e3ng gi\u1eefa ph\u1ee7 h\u1ea1t, ngh\u0129 n\u00ean d\u1eddi \u0111\u00f3ng ph\u1ee7 l\u1ef5 \u1edf \u0111\u1ea5y. B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u0129nh \u0111em \u0111\u1ee7 duy\u00ean do t\u00e2u l\u00ean. Vua cho r\u1eb1ng Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng D\u1ee5 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, kh\u00f4n kh\u00e9o, n\u00ean th\u01b0\u1edfng cho ch\u1ee9c \u0111\u1ed3ng tri n\u00e0y, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Chi\u00eau X\u00e1 Ly tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 theo gi\u1eb7c, sau m\u1edbi tr\u1ed1n v\u1ec1, t\u00e2m t\u00edch c\u00f2n ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng, chu\u1ea9n cho theo Tr\u1ecdng D\u1ee5 sai ph\u00e1i. Th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n Li\u00eam l\u00e0 Hi\u1ec7u L\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia h\u00e0m Tri ph\u1ee7, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n ; th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 Thi\u00ean An, th\u01b0\u1edfng gia h\u00e0m tri huy\u1ec7n, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 b\u1ed9 \u00e1o g\u1ea5m, qu\u1ea7n nhi\u1ec5u, v\u00e0 1 b\u1ed9 \u0111\u1ed3 tr\u00e0 b\u1ecbt b\u1ea1c. Th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba huy\u1ec7n Kh\u00e2m l\u00e0 \u0110a Thi\u1ebfp, x\u00e9t ra tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng theo gi\u1eb7c, chu\u1ea9n cho v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169 v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho 1 c\u00e1i \u00e1o. S\u00e1u ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t b\u1ea7u c\u1eed, v\u1eady ph\u00eca Kh\u00e2m huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng, cho h\u1ecd l\u00e0 S\u01a1n, t\u00ean l\u00e0 Kh\u00e2m ; Th\u1eadp C\u01b0\u01a1ng huy\u1ec7n C\u00e1t, cho h\u1ecd l\u00e0 V\u1ea1n, t\u00ean l\u00e0 C\u01b0\u01a1ng ; Kh\u00e2m X\u1ec9 huy\u1ec7n Li\u00eam cho h\u1ecd l\u00e0 L\u0129nh, t\u00ean l\u00e0 X\u1ec9 ; H\u1ea1t X\u00e0 V\u1eadt huy\u1ec7n Khang, cho h\u1ecd l\u00e0 L\u00e2m, t\u00ean l\u00e0 V\u1eadt ; A Ch\u00e2n Th\u00e1m huy\u1ec7n X\u00f4i, cho h\u1ecd l\u00e0 Th\u1ea1ch, t\u00ean l\u00e0 Th\u00e1m : \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 th\u1ee5 th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba. Ho\u00e0n M\u00e3 Quy\u1ebft huy\u1ec7n Kh\u00e2m, cho h\u1ecd l\u00e0 Ph\u00e0n, t\u00ean l\u00e0 M\u00e3, c\u0169ng b\u1ed5 th\u1ee5 Huy\u1ec7n th\u1eeba, hi\u1ec7p c\u00f9ng \u0110a Thi\u1ebfp l\u00e0m vi\u1ec7c. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u00e2n d\u00e2n thu\u1ed9c huy\u1ec7n M\u1ed9c, do t\u1ec9nh s\u1ee9c sai t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch chi\u00eau t\u1eadp, khi\u1ebfn s\u1edbm quy t\u1ee5, r\u1ed3i ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng l\u00e0m n\u1ed5i ch\u1ee9c tri huy\u1ec7n, t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd b\u1ed5 th\u1ee5. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 l\u1ef5 \u1edf L\u1ea1c \u0110i\u1ec1n, v\u00e1t l\u1ea5y 50 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n tr\u00e1ng \u1edf 2 huy\u1ec7n V\u0129nh Ho\u00e0 v\u00e0 H\u1ed9i Nguy\u00ean ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, l\u1ec7 thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n sai khi\u1ebfn. M\u1ed7i th\u00e1ng, ph\u1ee7 vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c chi 15 quan ti\u1ec1n, 15 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; d\u00e2n tr\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u do ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh l\u0129nh l\u1ea5y, c\u1ea5p cho. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i cho d\u1eddi ph\u1ee7 l\u1ef5 \u0111\u1ebfn Ph\u00f9 Ban (t\u00ean \u0111\u1ea5t, thu\u1ed9c huy\u1ec7n Kh\u00e2m).<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5, dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch, l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7n, tr\u01b0\u1edbc kia theo L\u00e3nh binh V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean \u0111\u00f3ng gi\u1eef Tr\u1ea5n Ninh, \u0111\u1ebfn khi r\u00fat v\u1ec1, b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho truy t\u1eb7ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTa ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c tr\u1ea1m l\u00e0m vi\u1ec7c, chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 ng\u00e0y \u0111\u00eam kh\u00f3 nh\u1ecdc, cho n\u00ean h\u1eb1ng n\u0103m, 2 l\u1ea7n th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o. C\u00f3 khi c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1ea5t k\u1ef3 x\u1ea3y ra, ph\u1ea3i khi\u00eang v\u00e1c nhi\u1ec1u, n\u00ean ta l\u1ea1i tu\u1ef3 t\u1eebng vi\u1ec7c m\u00e0 ra \u01a1n. Th\u1ef1c l\u00e0 l\u00f2ng ta y\u00eau th\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m kh\u00f3 nh\u1ecdc, ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1edbt. Th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng quan trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1eb3ng th\u1ec3 theo l\u00f2ng ta. C\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf trong Kinh th\u00ec ho\u1eb7c ph\u00e1t gi\u1ea5y t\u1edd kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh k\u1ef3, ho\u1eb7c vi\u1ec7c kh\u00f4ng n\u00ean ph\u00e1t ra m\u00e0 ph\u00e1t, c\u0169ng c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u00f4ng kh\u1ea9n c\u1ea5p m\u00e0 l\u1ea1i cho l\u00e0 kh\u1ea9n ; c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i nh\u1eadt k\u1ef3 m\u00e0 \u0111\u00e3 ph\u00e1t \u0111\u1ec7, ho\u1eb7c vi\u1ec7c kh\u00f4ng kh\u1ea9n c\u1ea5p m\u00e0 sai ng\u1ef1a tr\u1ea1m phi b\u00e1o ; l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u01b0a cho l\u00ednh tr\u1ea1m, c\u0169ng \u0111\u1ec1u ph\u00e1t tr\u1ea1m t\u1ea5t c\u1ea3, kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0111o\u00e1i ti\u1ebfc \u0111\u1ebfn s\u1ef1 kh\u00f3 nh\u1ecdc ch\u1ea1y v\u1ea1y c\u1ee7a l\u00ednh tr\u1ea1m ! Nh\u1eefng t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, ta v\u1eabn nghe th\u1ea5y \u0111\u00e3 l\u00e2u, v\u1eady n\u00ean l\u1ea7n n\u00e0y \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u00e2n c\u1ea7n d\u1ee5 b\u1ea3o : t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u1eefng gi\u1ea5y t\u1edd c\u00f4ng v\u0103n ph\u00e1t \u0111i, c\u1ea7n ph\u1ea3i tu\u1ef3 vi\u1ec7c b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng hay kh\u1ea9n c\u1ea5p, ch\u1ee9 \u0111\u1eebng kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00e2n nh\u1eafc, lu\u1ed1ng l\u00e0m nh\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi ! V\u1ea3 l\u1ea1i, l\u1ee5c khoa v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u c\u00f3 vi\u00ean chuy\u00ean tr\u00e1ch gi\u1eef vi\u1ec7c \u0111\u00e0n h\u1eb7c, n\u1ebfu th\u1ea5y c\u00e1c nha m\u00f4n c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n y\u1ebfu, m\u00e0 \u0111\u1ec3 ch\u1eadm kh\u00f4ng ph\u00e1t ngay, ho\u1eb7c vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00e1t theo k\u1ef3 h\u1ea1n hay l\u00e0 c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 g\u00ec kh\u00e1c, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u h\u1eb7c ngay. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 n\u0103m b\u1ed9 c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn b\u1ed9 Binh, m\u00e0 b\u1ed9 Binh x\u00e9t ra kh\u00f4ng h\u1ee3p, th\u00ec c\u0169ng ch\u1ec9 t\u00ean m\u00e0 h\u1eb7c t\u00e2u ngay. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c ch\u1ea1y tr\u1ea1m \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh thu\u1ed9c v\u1ec1 ty \u00e1n s\u00e1t, n\u1ebfu ty \u00e1n s\u00e1t l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u00ec chu\u1ea9n cho vi\u00ean b\u1ed1 ch\u00ednh l\u1ea5y \u0111\u1ee7 ch\u1ee9ng c\u1edb m\u00e0 t\u00e2u h\u1eb7c. N\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c h\u00f9a nhau, gi\u1ea5u gi\u1ebfm che ch\u1edf ; h\u1ec5 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c ra th\u00ec s\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng v\u0103n th\u01b0 do tr\u1ea1m chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1eadm tr\u1ec5, b\u00e8n ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan t\u1ec9nh x\u00e9t r\u00f5 c\u00e1c tr\u1ea1m trong h\u1ea1t, h\u1ec5 tr\u1ea1m n\u00e0o c\u00f3 \u00edt l\u00ednh tr\u1ea1m, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec cho li\u1ec7u l\u1ea5y th\u00eam ng\u01b0\u1eddi \u1edf g\u1ea7n quanh l\u00e0m ph\u1ee5 m\u00e0 cho mi\u1ec5n c\u00e1c t\u1ea1p d\u1ecbch. Khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 y\u00ean r\u1ed3i, s\u1ebd cho v\u1ec1. L\u1ea1i s\u1ee9c : t\u1eeb nay, h\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c quan b\u00e1o, \u0111\u00e2u \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec1u theo tr\u00ecnh h\u1ea1n \u0111\u01b0a \u0111i, n\u1ebfu c\u00f2n d\u00e1m b\u00ea tr\u1ec5 th\u00ec b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ngh\u0129 : cu\u1ed1i h\u00e8, \u0111\u1ea7u thu, c\u00f2n n\u1eafng n\u00f3ng, xu\u1ed1ng d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho c\u00e1c tr\u1ea1m trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, tu\u1ef3 theo vi\u1ec7c c\u00f4ng nhi\u1ec1u hay \u00edt, c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau (100 tr\u1ea1m nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 50 quan ti\u1ec1n ; 32 tr\u1ea1m \u00edt vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u 40 quan ; 9 tr\u1ea1m \u00edt vi\u1ec7c qu\u00e1, \u0111\u1ec1u 30 quan). Duy c\u00f3 tr\u1ea1m L\u1ea1ng Ch\u1ec9, tr\u1ea1m L\u1ea1ng Ho\u1eb1ng thu\u1ed9c L\u1ea1ng S\u01a1n, tr\u1ea1m Cao Nh\u00e3, tr\u1ea1m Cao Ph\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng c\u1ed9ng 4 tr\u1ea1m, \u00edt c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i do tr\u1ea1m chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Th\u0103ng : Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb l\u00ean th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch ; Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Hoa t\u01b0\u1ee3ng L\u00ea T\u1ea5t \u1ee9ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, v\u1ec7 Qu\u1ea3ng v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch. V\u00e0 cho th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u0129nh th\u1ef1c th\u1ee5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, to\u00e1n gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Ngh\u1ec7 An k\u1ebft th\u00e0nh b\u00e8 \u0111\u1ea3ng l\u1edbn, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, li\u1ec1n b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u1ee9 nh\u01b0 t\u00e2u b\u00e1o m\u1ea5y l\u1ea7n, th\u00ec nh\u1eefng t\u00ean ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 l\u0169 L\u00ea V\u0103n Ph\u1ea9m, Ho\u00e0ng Tr\u1ecdng Ki\u1ec1u, Ph\u1ea1m V\u0103n Ninh, Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Li\u00ean, ho\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft, ho\u1eb7c b\u1ecb gi\u1ebft, kh\u00f4ng m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o tr\u1ed1n tho\u00e1t, c\u1ea3 t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 y\u00ean l\u1eb7ng. C\u00f2n l\u0169 Phan B\u00f4, \u0110inh L\u1ee3i, t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, d\u1eabu \u0111\u00e3 tan v\u1ee1, v\u1eabn c\u00f2n l\u1ea9n l\u00fat tr\u1ed1n ch\u1ebft, ch\u01b0a t\u1eebng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean n\u00e0o ! G\u1ea7n \u0111\u00e2y ra l\u1ec7nh tuy\u00ean d\u1ee5 cho ch\u00fang, n\u1ebfu b\u1eaft gi\u1ebft l\u1eabn nhau m\u00e0 ra th\u00fa, th\u00ec cho mi\u1ec5n t\u1ed9i, nh\u01b0ng l\u00e2u nay c\u0169ng ch\u01b0a th\u1ea5y t\u00ean n\u00e0o ra th\u00fa, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ch\u1ee9c nu\u00f4i d\u00e2n, l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng kh\u00e9o m\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf hay sao ? V\u1ea3, tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f2n vi\u1ec7n c\u1edb l\u00e0 s\u1ed1 qu\u00e2n hi\u1ec7n c\u00f3 c\u00f2n \u00edt, ch\u1ee9 b\u00e2y gi\u1edd bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111i Tr\u1ea5n T\u0129nh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1, th\u00ec s\u1ef1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng th\u1eeba s\u1ee9c, th\u1ebf m\u00e0 v\u1eabn ch\u01b0a l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec r\u00f5 r\u1ec7t, so v\u1edbi Ngh\u1ec7 An, h\u00e1 kh\u00f4ng x\u1ea5u h\u1ed5 ? Th\u1eed ngh\u0129 xem m\u1ea7m \u00e1c ch\u01b0a tr\u1eeb h\u1ebft, sao gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00fac s\u01a1 h\u1edf n\u00f3 kh\u1ecfi m\u1ecdc l\u00ean ? K\u1ebft c\u1ee5c l\u00e0 t\u1ea1i l\u1ed7i ai ? \u0110\u1ed1i v\u1edbi B\u1ed1 ch\u00ednh Cao H\u1eefu D\u1ef1c v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Mai Th\u0103ng \u0110\u01b0\u1eddng, h\u1eb5ng truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf, r\u1ed3i h\u1eb9n cho trong th\u00e1ng n\u00e0y, ph\u1ea3i t\u00ecm nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u00e1nh b\u1eaft cho tuy\u1ec7t m\u1ea7m \u00e1c, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. B\u1eb1ng ch\u1eb3ng th\u1ebf, th\u00ec c\u00f4ng l\u1ec7nh r\u1ea5t nghi\u00eam, quy\u1ebft kh\u00f3 tr\u1ed1n l\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u1edfng Trung qu\u00e2n, V\u0129nh Thu\u1eadn h\u1ea7u, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, r\u00fat c\u1ee5c kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u1ebfn tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf Thu\u1eadn C\u1ea3ng, t\u1ef1 m\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc mu\u1ed1n r\u00fat lui ; h\u01a1n n\u1eefa l\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng v\u1ebft x\u1ea5u nh\u01b0 che gi\u1ea5u cho vi\u00ean quan v\u00f5 \u0111\u1edbn k\u00e9m, v\u00e0 t\u1ef1 ti\u1ec7n sai l\u00ednh \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n ri\u00eang. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta tham h\u1eb7c. \u0110\u1ebfn khi ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c tri\u1ec7t h\u1ed3i, v\u00ec c\u00f2n \u0111\u01b0\u01a1ng \u1ed1m y\u1ebfu, n\u00ean ch\u01b0a n\u1ee1 tr\u1ecb t\u1ed9i. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u0111\u00e3 ch\u1ebft, ta ngh\u0129 Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao theo \u0111u\u1ed5i gi\u00fap \u0111\u1ee1 bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng, n\u00ean gia \u00e2n tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0 cho chi\u1ebfu theo nguy\u00ean ph\u1ea9m h\u00e0m, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t\u201d.<\/p>\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n ki\u00eam gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n Trung qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh, bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 Binh, Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n, coi c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c 2 kho s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n.<\/p>\n<p>V\u1eddi \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Kinh. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Lang trung, Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>Cho : Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u00e0m Tham tri b\u1ed9 Binh, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, v\u1eabn th\u1ef1 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean ; Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh l\u00e0m Binh b\u1ed9 Th\u1ecb lang, v\u1eabn th\u1ef1 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean ; v\u00e0 l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, v\u1eabn h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ; L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc An l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An ; Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh ; \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u xin : \u201cT\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u00ean th\u1ef1 l\u00fd ho\u1eb7c h\u1ed9 l\u00fd tu\u1ea7n ph\u1ee7, khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 r\u1ed3i th\u00ec v\u1eabn gia b\u1ed9 h\u00e0m ki\u00eam vi\u1ec7n h\u00e0m ; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5 b\u1ed9 h\u00e0m m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 th\u1ef1 l\u00fd ho\u1eb7c h\u1ed9 l\u00fd th\u00ec h\u1ebft th\u1ea3y m\u1ecdi s\u1ef1 nghi \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 m\u00e0 l\u00e0m ; duy ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00eam vi\u1ec7n h\u00e0m, th\u00ec \u0111\u1ee3i ng\u00e0y th\u1ef1c th\u1ee5, s\u1ebd vi\u1ebft \u0111i\u1ec1n v\u00e0o\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n theo gi\u1eb7c tr\u1ed1n tr\u00e1nh, nghe c\u00f3 \u00e2n chi\u1ebfu, \u0111em nhau ra th\u00fa r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Quan t\u1ec9nh nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ec1u tha c\u1ea3. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u00e0m 1 b\u00e0i th\u01a1, sai in son, th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i t\u1ec9nh 3 ph\u1ea7n, v\u00e0 sai cho xem, \u0111\u1ecdc r\u1ed9ng r\u00e3i \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch v\u00e0 t\u1ec9nh ng\u1ed9.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c 2 t\u1ec9nh Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, c\u00f9ng v\u1edbi quan t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean v\u00e0o m\u1ed9t t\u1edd t\u1ea5u, n\u00f3i : \u201cTh\u00e0nh \u0111\u1ea5t \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1eafp th\u00eam h\u01a1i cao (b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ec1u cao 9 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c) li\u1ec1n b\u1ecb s\u1ee5t \u0111\u1ed5, \u0111\u00e3 l\u1ea5y v\u00e1n g\u1ed7 th\u00f4ng ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh \u1ea5y nguy\u00ean \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u1ea9m th\u1ea5p, kh\u00f3 l\u1ea5y s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 n\u00ean li\u1ec7u s\u1eeda \u0111\u1eafp th\u00eam cho \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n v\u1eefng m\u00e0 th\u00f4i\u201d. Phong l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTrong t\u1ec9nh c\u00f3 th\u00f4n T\u1eeb Linh thu\u1ed9c c\u1eeda Ti\u1ec3u H\u1ea3i v\u00e0 th\u00f4n Minh \u0110\u1ee9c thu\u1ed9c c\u1eeda \u0110\u1ea1i H\u1ea3i, \u0111\u1ec1u \u1edf b\u00e3i bi\u1ec3n, d\u00e2n c\u01b0 kh\u00e1 \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, m\u00e0 hai th\u1ee7 s\u1edf c\u0169, s\u1ed1 l\u00ednh c\u00f2n \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 canh ph\u00f2ng. V\u1eady xin l\u1eadp \u1edf 2 th\u00f4n m\u1ed7i th\u00f4n m\u1ed9t th\u1ee7 s\u1edf \u0111\u1ec3 coi gi\u1eef, v\u00e1t l\u1ea5y 100 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u1edf g\u1ea7n quanh, d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i, l\u1ef1a c\u1eed su\u1ea5t \u0111\u1ed9i chia ra cai qu\u1ea3n v\u00e0 g\u1ed3m l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7. C\u00f2n \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u1edf b\u1edd ph\u00eda b\u1eafc (\u1edf th\u00f4n T\u0103ng Hoa, tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ki\u1ebfn Ho\u00e0, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; t\u1eeb khi chia \u0111\u1eb7t l\u00e0m t\u1ec9nh th\u00ec thu\u1ed9c huy\u1ec7n T\u00e2n Ho\u00e0, Gia \u0110\u1ecbnh) c\u1eeda Ti\u1ec3u H\u1ea3i th\u00ec xin t\u01b0 giao cho Gia \u0110\u1ecbnh s\u1eeda sang, tu\u1ea7n ph\u00f2ng, c\u00f9ng c\u1ee9u \u1ee9ng l\u1eabn nhau\u201d. Vua y cho. (T\u1eeb Linh v\u00e0 Minh \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean th\u00f4n, thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ki\u1ebfn Ho\u00e0).<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c 2 t\u1ec9nh An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean v\u00e0o m\u1ed9t t\u1edd t\u1ea5u, n\u00f3i : \u201cS\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111i H\u00e0 Ti\u00ean t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111i qua, c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ed7 (\u1edf th\u00f4n V\u0129nh T\u1ebf) g\u1ea7n n\u00fai Sam [nguy\u00ean v\u0103n S\u1ea3m S\u01a1n \u65f5\u5c71, t\u1ee9c N\u00fai S\u1ea3m. S\u1ea3m \u65f5 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u00e1nh m\u1eb7t tr\u1eddi chi\u1ebfu.], c\u00e1ch th\u00e0nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c \u0111\u1ed9 5 d\u1eb7m, l\u00e0 n\u01a1i r\u1ea5t xung y\u1ebfu, xin cho \u0111\u1eb7t 2 \u0111\u1ed3n \u1edf 2 b\u00ean b\u1edd, r\u1ed3i sai d\u00e2n Phi\u00ean \u1edf Ch\u00e2n Chi\u00eam coi gi\u1eef. B\u1edd b\u00ean \u0111\u00f4ng s\u00f4ng H\u1eadu Giang x\u1ebf th\u00e0nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c c\u00f3 \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u Giang c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i xung y\u1ebfu xin li\u1ec7u s\u1eeda sang th\u00eam, sai quan qu\u00e2n th\u1ee7 s\u1edf canh gi\u1eef. B\u00ean h\u1eefu th\u00e0nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, t\u1eeb n\u00fai Sam tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u00f3 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn ch\u00e2n th\u00e0nh, (th\u00e0nh n\u00e0y do Nguy\u1ec5n V\u0103n Tho\u1ea1i \u0111\u1eafp tr\u01b0\u1edbc), xin \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed3n \u1edf g\u1ea7n th\u00e0nh, ngo\u00e0i \u0111\u1ed3n c\u1eaft m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0o l\u00e0m c\u00e1i h\u00e0o s\u00e2u, tr\u00ean h\u00e0o b\u1eafc m\u1ed9t c\u00e1i c\u1ea7u \u0111\u1ec3 \u0111i l\u1ea1i, l\u00fac c\u00f3 gi\u1eb7c th\u00ec c\u1eaft c\u1ea7u \u0111i. L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1i th\u00e0nh \u0111\u1ea5t Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, \u0111\u00e3 s\u1eeda l\u00e0m h\u00ecnh vu\u00f4ng, ch\u1ed7 c\u00f2n l\u1ea1i d\u00e0i h\u01a1n 200 tr\u01b0\u1ee3ng, cao x\u1ea5p x\u1ec9 v\u1edbi th\u00e0nh, xin c\u1eaft \u0111o\u1ea1n gi\u1eefa, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 2 g\u00f3c tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sau, ch\u1ed7 g\u1ea7n b\u1edd s\u00f4ng, nh\u00e2n n\u1ebfp c\u0169 s\u1eeda \u0111\u1eafp th\u00eam, khi c\u00f3 gi\u1eb7c th\u00ec \u0111\u1eb7t s\u00fang \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u. C\u00e1c \u0111\u1ed3n m\u1edbi \u0111\u1eafp \u0111\u00f3 cho l\u1ea5y t\u00ean nh\u1eefng th\u00f4n x\u00e3 \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5y m\u00e0 g\u1ecdi (\u1edf hai b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng, 1 \u0111\u1ed3n g\u1ecdi l\u00e0 V\u0129nh T\u1ebf, 1 \u0111\u1ed3n g\u1ecdi l\u00e0 V\u0129nh Ngu\u01a1n ; \u0111\u1ed3n \u1edf g\u00f3c b\u00ean h\u1eefu th\u00e0nh g\u1ecdi l\u00e0 Ch\u00e2u Ph\u00fa).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 cho \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh v\u1ec1 vi\u1ec7c m\u1ed9 l\u1eadp thu\u1ed9c binh (T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, 15 ng\u01b0\u1eddi ; Tu\u1ea7n ph\u1ee7, 10 ng\u01b0\u1eddi ; B\u1ed1, \u00e1n, Ch\u00e1nh ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u 5 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 vi\u1ec7c sai \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, b\u00e8n chu\u1ea9n cho ch\u00e1nh ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo nguy\u00ean ng\u1ea1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9 th\u00eam (l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh l\u00e0 5 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9 th\u00eam 5 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>\u0110\u00f3ng thuy\u1ec1n H\u1ea3i Y\u1ebfn hi\u1ec7u Nh\u1ea5t, hi\u1ec7u Nh\u1ecb. Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m v\u00e0 th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 \u0110o\u00e0n Kim tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c n\u00e0y. Ra l\u1ec7nh cho theo ki\u1ec3u m\u1eabu thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m, c\u1ed1t ph\u1ea3i nhanh nh\u1eb9n, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n, d\u00f9 g\u1eb7p l\u00fac gi\u00f3 b\u00e3o ho\u1eb7c ng\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc, thi\u1ebfu s\u1ef1 thu\u1eadn ti\u1ec7n, c\u0169ng v\u1eabn \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 th\u00e2n \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, ph\u00e1i u\u1ef7 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh Ph\u1ea1m Phi \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n ch\u1ee3 M\u1edbi \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u1ee9ng cho \u0111\u1ea1o qu\u00e2n T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb. T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb \u1edf B\u1eafc C\u1ea1n l\u1ea1i \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, gi\u1eb7c l\u1ea1i l\u00f9i v\u00e0 t\u1ea3n \u0111i. Vi\u1ec7c t\u00e2u \u0111\u1ebfn vua. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ebf \u0111\u1ee7 bi\u1ebft qu\u00e2n gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i gi\u1ecfi g\u00ec. Nay Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 th\u00e2n \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, n\u00ean \u0111\u1ed1c th\u00fac t\u01b0\u1edbng s\u0129 ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh th\u1ebf cho L\u1ea1ng S\u01a1n, th\u00ec Cao B\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Gi\u1eb7c l\u1ea1i x\u00e2m l\u1ea5n \u0111\u1ed3n Xu\u00e2n D\u01b0\u01a1ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n C\u1ea3m Ho\u00e1). Th\u1ed5 ty N\u00f4ng Thi\u00eam H\u00e3n v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea1t \u0111em d\u00e2n phu v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn, v\u00e0 1 chi\u1ebfc \u00e1o quan v\u00f5 b\u1eb1ng nhung v\u1ea3i.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111em h\u01a1n 1.500 binh d\u00f5ng t\u1eeb H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn l\u00ean ti\u1ebfp vi\u1ec7n Cao B\u1eb1ng. Khi \u0111i qua B\u1eafc Ninh, nghe tin Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u00f3 gi\u1eb7c, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 \u0111em binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cTo\u00e1n gi\u1eb7c Cao B\u1eb1ng, ch\u1ec9 t\u1eeb Ti\u00eam L\u0129nh tr\u1edf l\u00ean, d\u1ef1a hi\u1ec3m c\u1ed1 gi\u1eef, \u0111\u00e3 c\u00f3 T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 l\u0169 L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i, \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n \u0111\u1ee7 gi\u00fap v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Duy c\u00f3 \u0111\u1ecba th\u1ebf Th\u00e1i Nguy\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u1eeb \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u r\u1ebd ngang sang \u0110\u1ea1i Man thu\u1ed9c Tuy\u00ean Quang, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u1eeb B\u1eafc C\u1ea1n \u0111i r\u1ebbo qua B\u1ea1ch Th\u00f4ng, C\u1ea3m Ho\u00e1, th\u00f4ng l\u00ean B\u1ea3o L\u1ea1c thu\u1ed9c Tuy\u00ean Quang ; l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb Linh Quang, Linh Mai gi\u00e1p \u0111\u1ed3n Gia B\u1eb1ng, th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Ti\u00eam L\u0129nh thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng. \u0110\u01b0\u1eddng r\u1eebng nhi\u1ec1u ng\u00e1ch, m\u00e0 bi\u1ec1n binh do Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111em \u0111i ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 1000 ng\u01b0\u1eddi, n\u1ebfu nh\u1eb1m B\u1eafc C\u1ea1n m\u00e0 ti\u1ebfn c\u00f4ng th\u00ec to\u00e1n gi\u1eb7c \u1edf \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 \u1eadp l\u1ea1i \u1edf ph\u00eda sau ; n\u1ebfu ch\u1ec9 ch\u1eb9n gi\u1eef c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u v\u00e0 Gia B\u1eb1ng, th\u00ec gi\u1eb7c B\u1eafc C\u1ea1n th\u1ebf t\u1ea5t lan tr\u00e0n, m\u00e0 quan qu\u00e2n \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n c\u0169ng ch\u01b0a th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t Ti\u00eam L\u0129nh, l\u1ea5y l\u1ea1i Cao B\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e2n nh\u1eafc s\u1ef1 ho\u00e3n, c\u1ea5p, th\u00ec Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u1ea1i l\u00e0 kh\u1ea9n c\u1ea5p h\u01a1n. V\u1eady xin l\u1ea5y s\u1ed1 binh d\u00f5ng \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111em theo, \u0111i g\u1ea5p ng\u00e0y \u0111\u00eam, \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn B\u1eafc C\u1ea1n ; m\u1ed9t \u0111\u1ea1o do Gia B\u1eb1ng \u0111\u1ebfn Ti\u00eam L\u0129nh, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 qu\u00e2n gi\u1eb7c ng\u0103n \u0111\u01b0\u1eddng ; m\u1ed9t \u0111\u1ea1o do B\u1ea1ch Th\u00f4ng, C\u1ea3m Ho\u00e1 th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn B\u1eb1ng Th\u00e0nh, C\u1ed5 \u0110\u1ea1o, ti\u1ebfn v\u00e0o b\u1ee9c b\u00e1ch gi\u1eb7c. Nh\u01b0 v\u1eady, thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea1o qu\u00e2n L\u1ea1ng S\u01a1n c\u0169ng d\u1ec5 \u0111\u1ee7 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u00e0 Cao B\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 s\u1edbm l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i ngh\u0129 th\u1ebf c\u0169ng c\u00f3 l\u1ebd, nh\u01b0ng k\u1ef3 n\u00e0y \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed9 m\u01b0a nhi\u1ec1u, qu\u00e2n \u0111i kh\u00f4ng ti\u1ec7n, n\u1ebfu v\u1ed9i ti\u1ebfn th\u00ec ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf v\u1ea1n to\u00e0n. Chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y \u0111\u1ebfn b\u00e0n v\u1edbi Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, c\u1ed1t sao \u0111\u00e1nh gi\u1ebft cho k\u1ef3 h\u1ebft th\u1ed5 ph\u1ec9 Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh th\u1ebf ti\u1ebfp vi\u1ec7n cho \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Cao B\u1eb1ng. Vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i, \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 t\u1ec9nh ngh\u1ec9 ng\u01a1i, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i m\u00f9a thu s\u1ebd l\u1ea1i c\u1ea5t qu\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea \u0111\u1ebfn B\u1eafc Ninh v\u00e0 L\u1ea1ng S\u01a1n h\u1ed9i v\u1edbi quan hai t\u1ec9nh \u1ea5y, tr\u00f9 t\u00ednh l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng Cao B\u1eb1ng c\u00f3 bi\u1ebfn lo\u1ea1n, vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c r\u1ea5t kh\u00f3, cho n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai Khu\u00ea \u0111i, v\u00e0 d\u1ee5 b\u1ea3o ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 t\u00ednh m\u00e0 l\u00e0m : ho\u1eb7c n\u00ean t\u01b0 b\u00e0n v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n th\u1ee9 v\u00e0 B\u1ed1, \u00e1n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean, tu\u1ef3 \u0111\u1ecba th\u1ebf m\u00e0 v\u1eadn chuy\u1ec3n nhanh ch\u00f3ng, c\u1ea7n cho \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, sau s\u1ebd v\u1eadn t\u1ea3i t\u1edbi ch\u1ed7 d\u1ef1 tr\u1eef \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n d\u00f9ng d\u1ed3i d\u00e0o. M\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u n\u00ean b\u00e0n b\u1ea1c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Chu\u1ea9n cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c, r\u1ed3i s\u1ebd t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>L\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 r\u1eb1ng : \u201cNay sai \u0111em tr\u1ecdng binh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p Cao B\u1eb1ng ch\u1eafc l\u00e0 ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, m\u1ed9t tr\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh th\u00e0nh, c\u1ed1 nhi\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u00f3 kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m kh\u00f3. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 m\u01b0a l\u1ee5t, l\u01b0\u01a1ng ch\u1edf kh\u00f3 kh\u0103n. \u0110\u01b0\u1eddng n\u00fai g\u1eadp gh\u1ec1nh m\u00e0 v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng cho 5000, 6000 ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi \u0103n h\u1eb1ng ng\u00e0y th\u00ec th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f3. V\u1eady chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 m\u00ecnh b\u00ed m\u1eadt tr\u00f9 li\u1ec7u : ho\u1eb7c n\u00ean \u0111em c\u1ea3 bi\u1ec1n binh \u0111ang mang theo th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, ho\u1eb7c n\u00ean chia l\u00e0m v\u00e0i \u0111\u1ea1o : m\u1ed9t \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn l\u00ean Cao B\u1eb1ng, m\u1ed9t \u0111\u1ea1o \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf ch\u1ed7 gi\u00e1p gi\u1edbi Cao \u2013 L\u1ea1ng, \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n ti\u1ebfp l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, hay l\u00e0 c\u00f3 k\u1ebf g\u00ec kh\u00e1c, c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u1ee7 cho qu\u00e2n d\u00f9ng th\u00ec n\u00ean t\u00ednh k\u1ef9 m\u00e0 l\u00e0m cho \u1ed5n tho\u1ea3 ; m\u1ed9t m\u1eb7t thi h\u00e0nh, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean. V\u1ea3, binh qu\u00fd \u1edf tinh nhu\u1ec7, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u1edf s\u1ed1 nhi\u1ec1u, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1ef1a trong qu\u00e2n l\u00ednh c\u0169 v\u00e0 m\u1edbi, l\u1ea5y 3000, 4000 ng\u01b0\u1eddi tinh nhanh kho\u1ebb m\u1ea1nh, \u0111\u1ee7 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p m\u00e0 th\u00f4i. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m y\u1ebfu, cho r\u00fat v\u1ec1 B\u1eafc Ninh ngh\u1ec9 ng\u01a1i, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ee1 b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng, hai l\u00e0 d\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9c kho\u1ebb m\u1ea1nh, \u0111\u1ec3 ng\u00e0y kh\u00e1c thay \u0111\u1ed5i, th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 hai vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n th\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n 7 \u0111i\u1ec1u v\u1ec1 qu\u00e2n s\u1ef1 :<\/p>\n<p>1 \u2013 Xin ch\u1ecdn b\u1ed5 qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i cho \u0111\u1ee7 ch\u1ed7 thi\u1ebfu (c\u00e1c quan v\u00f5 \u0111i tr\u1eadn b\u1ecb ch\u1ebft v\u00e0 \u1ed1m y\u1ebfu, c\u00f2n khuy\u1ebft nhi\u1ec1u).<\/p>\n<p>2 \u2013 Xin may qu\u00e2n ph\u1ee5c c\u1ea5p cho qu\u00e2n s\u0129 (t\u1eeb m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay, qu\u00e2n ph\u1ee5c \u0111\u1ec1u r\u00e1ch c\u1ea3. \u2013 Xin do H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ee9ng may, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn cho 3.000 \u00e1o v\u00e0 3.000 qu\u1ea7n).<\/p>\n<p>3 \u2013 Xin l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4 (do H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, m\u1ed7i t\u1ec9nh l\u00e0m v\u00e0 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn 200 ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng khi ch\u01b0a c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n).<\/p>\n<p>4 \u2013 Xin \u0111\u00f3ng cho gi\u00e0y da (do H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00f3ng v\u00e0 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn cho 3.000 \u0111\u00f4i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u1eafm ch\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai).<\/p>\n<p>5 \u2013 Xin \u0111i\u1ec1u th\u1ea7y thu\u1ed1c v\u00e0 cho thu\u1ed1c thang (do H\u00e0 N\u1ed9i mua cho c\u00e1c v\u1ecb thu\u1ed1c \u0111\u1ed9 500, 600 c\u00e2n, ph\u00e1i 2, 3 ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng y theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb).<\/p>\n<p>6 \u2013 Xin c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng cho th\u1ed5 d\u00f5ng v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1.<\/p>\n<p>7 \u2013 Xin tha nh\u1eefng t\u00f9 ph\u00e1t ph\u1ed1i \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n cho theo \u0111i chi\u1ebfn d\u1ecbch.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng l\u1eddi ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i, c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng l\u01b0\u1ee3m d\u00f9ng. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho c\u00e1c th\u1ed5 d\u00f5ng v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 th\u00ec n\u00ean x\u00e9t xem nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng \u0103n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 ph\u00ed t\u1ed5n v\u00f4 \u00edch. C\u00f2n nh\u01b0 tha nh\u1eefng t\u00f9 ph\u00e1t ph\u1ed1i, ch\u1ec9 n\u00ean sai \u0111i \u0111\u00e0i t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, kh\u00f4ng n\u00ean cho \u0111i t\u00f2ng chinh. C\u00f2n c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c \u0111\u1ec1u y cho nh\u01b0 l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>Sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Tr\u1ea1ch, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ch\u01b0 qu\u00e2n l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Hi, Cai \u0111\u1ed9i quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy v\u00e0 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i Ch\u01b0 qu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Gi\u1ea3ng, g\u1ed3m 10 ng\u01b0\u1eddi, do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111i Cao B\u1eb1ng, theo T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ; g\u1eb7p khi c\u00f3 khuy\u1ebft qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 ho\u1eb7c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ec cho theo h\u00e0m, sung b\u1ed5 ngay. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng \u00e1o tr\u1eadn v\u00e0 b\u1ea1c l\u1ea1ng c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>\u0110em s\u00fang \u0111\u1ed3ng du s\u01a1n v\u00e0 ch\u00ec \u1edf Kinh ra H\u00e0 N\u1ed9i (s\u00fang \u0111\u1ed3ng 6 c\u1ed7, m\u1ed7i kh\u1ea9u s\u00fang k\u00e8m theo 100 vi\u00ean \u0111\u1ea1n ; 2000 c\u00e2n ch\u00ec).<\/p>\n<p>To\u00e1n gi\u1eb7c B\u1eafc Ninh n\u1ed5i l\u00ean \u1edf huy\u1ec7n h\u1ea1t Gia B\u00ecnh. Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n nhu\u1ec7, T\u00f4n Th\u1ea5t Loan do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111em 400 bi\u1ec1n binh v\u00e0 2 th\u1edbt voi tr\u1eadn, hi\u1ec7p c\u00f9ng Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Thu\u1eadn An l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Gi\u1eb7c \u1edf Xu\u00e2n Lai v\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc Lai (\u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean x\u00e3) k\u00e9o ra \u0111\u1ed9 h\u01a1n 2000 t\u00ean. Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n H\u1eefu Tr\u00ec, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n V\u0103n Choa x\u00f4ng ra tr\u01b0\u1edbc, c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh ; ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn ; qu\u00e2n l\u00ednh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong. L\u0169 Loan cho r\u1eb1ng ch\u1ed7 \u1ea5y, b\u00ean t\u1ea3 th\u00ec s\u00f4ng, b\u00ean h\u1eefu th\u00ec ru\u1ed9ng s\u00e2u, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9c \u0111\u1ea1o, th\u1ebf kh\u00f3 ti\u1ebfn l\u00ean, b\u00e8n lui v\u1ec1 L\u00e3ng Ng\u00e2m, ch\u1ed1ng gi\u1eef. B\u1ed1, \u00e1n Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e0n nhau, u\u1ef7 L\u00e3nh binh \u0110\u00e0o V\u0103n Ngh\u1ecb \u0111em qu\u00e2n h\u1ed9i ti\u1ec5u.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTo\u00e1n gi\u1eb7c B\u1eafc Ninh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1ee5 h\u1ecdp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng k\u00e9o \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng l\u00e0 n\u01a1i tuy\u1ec7t \u0111\u1ecba, nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft g\u1ea7n h\u1ebft. C\u00f2n s\u00f3t \u1edf Gia B\u00ecnh ch\u1eb3ng qua l\u00e0 nh\u1eefng t\u00e0n qu\u00e2n l\u1ebb t\u1ebb, th\u1eeba c\u01a1 m\u1ecdc ra \u0111\u1ea5y th\u00f4i. Th\u1ebf m\u00e0 l\u0169 b\u1ed9 bi\u1ec1n l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Loan th\u00e2n \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i \u0111\u00e1nh, v\u1eeba m\u1edbi g\u1eb7p gi\u1eb7c \u0111\u00e3 v\u1ed9i r\u00fat lui ! N\u1ebfu \u0111\u1ed5 t\u1ea1i v\u00ec c\u1edb nhi\u1ec1u \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, th\u00ec g\u1ea7n \u0111\u00e2y, l\u0169 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt ch\u1ec9 \u0111em c\u00f3 h\u01a1n 2000 l\u00ednh, m\u00e0 \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c 7000, 8000 gi\u1eb7c, th\u1eafng lu\u00f4n m\u1ea5y tr\u1eadn, l\u1eadp nhi\u1ec1u chi\u1ebfn c\u00f4ng, can \u0111\u1ea3m bi\u1ebft nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o ! Nay c\u1ee9 nh\u01b0 s\u1edb t\u00e2u, th\u00ec ch\u1ed7 \u1ea5y ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9c \u0111\u1ea1o, ch\u1eb3ng ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec ra kh\u00f4ng nh\u1edb r\u1eb1ng \u0111\u00e1nh nhau \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng h\u1eb9p, ai \u0111\u00e1nh kho\u1ebb l\u00e0 th\u1eafng. Gi\u1eb7c d\u1eabu nhi\u1ec1u qu\u00e2n c\u00f3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u00e2u ! Th\u1ef1c b\u1edfi l\u0169 ng\u01b0\u01a1i h\u00e8n k\u00e9m, v\u00f4 t\u00e0i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 tr\u1eadn thua \u1ea5y. V\u1eady T\u00f4n Th\u1ea5t Loan, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc 4 c\u1ea5p, b\u1eaft ph\u1ea3i ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c. C\u00e1c bi\u1ec1n binh ch\u1ebft tr\u1eadn, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu l\u1ec7, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t\u201d.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u1eeb B\u1eafc Ninh ti\u1ebfn l\u00ean Cao B\u1eb1ng, l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u xin \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u v\u1edbi Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n y l\u1eddi xin ; th\u1ebf m\u00e0 Tr\u1ee9 kh\u00f4ng c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, \u0111\u00e3 v\u1ed9i ra \u0111i, h\u00e1 ch\u1eb3ng lu\u1ed1ng nh\u1eefng nh\u1ecdc nh\u1eb1n v\u1ec1 s\u1ef1 \u0111i l\u1ea1i ? Nay, m\u1ed9t \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ea1i binh c\u1ee7a T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, hi\u1ec7n nay ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, \u0111\u1ee7 gi\u00fap n\u00ean vi\u1ec7c. V\u1eady, n\u00ean truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 : n\u1ebfu ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd d\u1ee5 sau, th\u00ec quay c\u1edd tr\u1edf l\u1ea1i B\u1eafc Ninh, x\u00e9t ngay xem b\u1ecdn ph\u1ec9 n\u1ed5i l\u00ean nh\u1eefng \u0111\u00e2u \u1edf Gia B\u00ecnh, n\u1ebfu b\u1ecdn \u0110\u00e0o V\u0103n Ngh\u1ecb v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Loan ch\u01b0a \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ti\u1ec5u t\u1ea1i ch\u1ed7, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y d\u1eadp t\u1eaft l\u0169 \u1ea5y, r\u1ed3i l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn h\u1ecdp qu\u00e2n v\u1edbi Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, l\u1ea1i b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m cho h\u1ebft s\u1ea1ch to\u00e1n d\u01b0 \u0111\u1ea3ng Th\u00e1i Nguy\u00ean. Th\u1ebf th\u00ec c\u00f4ng Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 kh\u00f4ng nh\u1ecf v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ee9 \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cHai t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang, s\u1ef1 th\u1ebf kh\u00e1c nhau. \u0110\u1ecba th\u1ebf Cao B\u1eb1ng h\u01a1i ch\u1eadt h\u1eb9p. Nh\u1eefng t\u00ean c\u00f2n th\u1ee7y chung v\u1edbi gi\u1eb7c V\u00e2n ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00ean C\u1eadn, t\u00ean Huy\u1ec1n m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u1ecba th\u1ebf Tuy\u00ean Quang r\u1ed9ng r\u00e3i, n\u00fai non \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef. \u0110\u1ea1i Man th\u00ec c\u00f3 anh em t\u00ean Quang Kh\u1ea3i, V\u1ecb Xuy\u00ean th\u00ec c\u00f3 b\u1ed1 con t\u00ean Th\u1ebf Nga, L\u1ee5c Y\u00ean th\u00ec c\u00f3 t\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng, t\u00ean Tuy\u00ean, \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u00f9a nhau l\u00e0m \u00e1c, c\u1eady m\u1ea1nh v\u00ec c\u00f3 th\u1ebf ki\u00ean c\u1ed1. Tr\u01b0\u1edbc kia, th\u1ed5 ph\u1ec9 S\u01a1n B\u1eafc t\u1ee5 t\u1eadp c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n, d\u1eabu \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n m\u1ed9t phen \u0111\u00e1nh cho thua \u0111au, nh\u01b0ng m\u00e0 nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf c\u00f2n nhi\u1ec1u, t\u1ea3n \u0111i L\u1ee5c Y\u00ean. So s\u00e1nh s\u1ef1 th\u1ebf, th\u00ec Tuy\u00ean Quang c\u00f2n kh\u00f3 h\u01a1n Cao B\u1eb1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ch\u1ec9 v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00f3 kh\u0103n, n\u00ean m\u1edbi ph\u1ea3i v\u00e2ng m\u1ec7nh r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. Ng\u00e0y \u0111\u00eam toan t\u00ednh, ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1ch l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c m\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3, h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 ru\u1ed9ng n\u00fai, th\u00e1ng 9 tr\u1edf \u0111i, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac l\u00faa m\u00f9a \u0111\u00e3 ch\u00edn. Th\u00f3c l\u00faa \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0103n, kh\u00f4ng lo thi\u1ebfu th\u1ed1n. T\u01b0\u1edfng n\u00ean nh\u1eb1m h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng 8, qu\u00e2n 3 t\u1ec9nh nh\u1ea5t t\u1ec1 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, th\u00ec t\u00ean gi\u1eb7c V\u00e2n ngu d\u1ea1i kia kh\u00f3 l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. Tuy\u00ean Quang \u0111\u00e3 y\u00ean, th\u00ec 2 t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ec5 d\u00e0ng. L\u1ea1i nghe n\u00f3i Cao B\u1eb1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 h\u00e0o l\u00e0 Ma Ng\u1ecdc L\u00fd \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c lu\u00f4n, gi\u1eb7c ch\u1eb3ng d\u00e1m \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh, ph\u1ea3i chia nhau n\u00fap \u1edf r\u1eebng r\u00fa. Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 l\u00e0 tin nghe \u0111\u1ed3n, ch\u01b0a r\u00f5 h\u01b0 th\u1ef1c. V\u1eady xin l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 xem c\u01a1 h\u1ed9i, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn ti\u1ec5u th\u00ec l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng ti\u1ebfn, n\u1ebfu ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i m\u00f9a thu s\u1ebd h\u1ed9i ti\u1ec5u, th\u00ec xin \u0111\u1ec3 m\u1ed9t s\u1ed1 binh d\u00f5ng \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef, r\u1ed3i quay v\u1ec1 S\u01a1n T\u00e2y, h\u1ed9i v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c b\u00e0n b\u1ea1c c\u00e1ch l\u00e0m, \u0111\u1ec3 cho c\u00f4ng cu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdn v\u00e0 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, n\u00ean t\u00ecm k\u1ebf l\u1ea5y l\u1ea1i Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. C\u00f2n vi\u1ec7c cu\u1ed1i thu h\u1ed9i ti\u1ec5u, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd xu\u1ed1ng Chi\u1ebfu Ch\u1ec9 cho l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf Thu Ch\u00e2u nay \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n c\u1ea3 v\u00e0o r\u1eebng L\u1ee5c Y\u00ean. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho l\u0169 b\u1ed9 bi\u1ec1n V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu \u1edf l\u1ea1i, h\u1ee3p v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n chia \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft.\u201d<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cGi\u1eb7c \u1ea5y m\u1ea5y l\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, tan v\u1ee1 tr\u1ed1n ch\u1ebft, d\u00f9 c\u00f3 c\u00f2n s\u00f3t m\u1ed9t v\u00e0i t\u00ean, th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u, kh\u00f4ng ch\u1ebft \u0111\u00f3i th\u00ec c\u0169ng \u1ed1m v\u00ec s\u01a1n lam ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed. Chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ed9t \u00edt binh d\u00f5ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef Tuy\u00ean Quang, c\u00f2n th\u00ec \u0111em ngay v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf S\u01a1n T\u00e2y, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f4ng vi\u1ec7c ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 k\u1ecbp cu\u1ed1i thu n\u00e0y l\u1ea1i c\u1ea5t qu\u00e2n. C\u00f2n l\u0169 V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111i Thu Ch\u00e2u, \u0110\u1ea1i Man v\u00e0 V\u1ecb Xuy\u00ean c\u0169ng \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf t\u1ec9nh, ch\u1edb n\u00ean \u0111\u00f3ng l\u00e2u.\u201d<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c tin r\u1eb1ng \u0111\u1ed3n T\u1ee5 Long, ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man, c\u00f3 gi\u1eb7c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. Cai \u0111\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 Ma Do\u00e3n B\u1ed3i, th\u1ebf c\u00f4, kh\u00f3 ch\u1ed1ng tr\u1ecdi \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i \u0111em gia \u0111\u00ecnh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9ng Ng\u1ecdc Uy\u00ean thu\u1ed9c H\u01b0ng Ho\u00e1 (thu\u1ed9c ch\u00e2u Th\u1ee7y V\u0129). \u0110em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ed3n T\u1ee5 Long \u1edf v\u00e0o kho\u1ea3ng gi\u1eefa L\u1ee5c Y\u00ean v\u00e0 B\u1ea3o L\u1ea1c, v\u1eeba c\u00f4 qu\u1ea1nh, v\u1eeba nguy ng\u1eadp, kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef y\u00ean, c\u0169ng l\u00e0 s\u1ef1 th\u1ebf kh\u00f4ng l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c ! Nay l\u00e0 m\u00f9a thu, n\u01b0\u1edbc l\u0169 th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng tr\u00fat xu\u1ed1ng, su\u1ed1i khe hi\u1ec3m tr\u1edf, s\u00e2u kh\u01a1i, ch\u01b0a ti\u1ec7n sai qu\u00e2n \u0111i ti\u1ebfp vi\u1ec7n. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho H\u01b0ng Ho\u00e1 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n : h\u1ec5 th\u1ea5y Ma Do\u00e3n B\u1ed3i \u0111\u1ebfn th\u00ec t\u00ecm ch\u1ed7 cho \u1edf ngay, v\u00e0 s\u1ee9c cho chi\u00eau t\u1eadp l\u1ea5y nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00f5ng, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i m\u00f9a thu, n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng, \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, s\u1ebd \u0111em Do\u00e3n B\u1ed3i \u0111i t\u00f2ng chinh, th\u00ec l\u1ea5y l\u1ea1i T\u1ee5 Long, d\u1eb9p tan B\u1ea3o L\u1ea1c, m\u1ed9t tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng, ch\u01b0a ph\u1ea3i \u0111\u00e3 mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ed3n An Man \u1edf Nam Vang, coi qu\u1ea3n m\u1ed9t v\u1ec7 bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng, theo T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, Nam K\u1ef3 c\u00f3 gi\u1eb7c, ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi ngh\u1ecb c\u1ee7a B\u1ed9, chia ra t\u1eebng h\u1ea1ng, c\u1ea5p ph\u00e1t ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o. Th\u1ef1c ch\u1ec9 v\u00ec c\u1edb qu\u00e2n \u0111i chuy\u1ec3n v\u1eadn kh\u00f3 kh\u0103n \u0111\u00f3 th\u00f4i. L\u1ea1i ngh\u0129 : c\u00e1c vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 v\u00e0 binh l\u00ednh khi \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, l\u0129nh ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o n\u1ebfu c\u00f3 c\u00f2n th\u1eeba, ho\u1eb7c nh\u00e2n ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 l\u0129nh thay, ho\u1eb7c \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh s\u1ed1 truy l\u0129nh th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3, c\u00f2n n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o qu\u00ea qu\u00e1n xa x\u00f4i, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh thay, r\u1ed3i v\u00ec ch\u1ebft tr\u1eadn hay ch\u1ebft b\u1ec7nh, t\u00ecnh th\u1eadt \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ! V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, v\u00e0 B\u1ed1, \u00e1n Gia \u0110\u1ecbnh x\u00e9t t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay, ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u00ean bi\u1ec1n do Kinh ph\u00e1i ho\u1eb7c t\u1ec9nh ph\u00e1i, \u0111\u00e3 theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh, xin l\u0129nh, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, hay \u0111i tr\u1eadn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong, c\u00f2n l\u1ea1i ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o ch\u01b0a k\u1ecbp truy l\u0129nh th\u00ec l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch, t\u01b0 B\u1ed9 chi\u1ebfu theo qu\u00ea qu\u00e1n, truy c\u1ea5p cho\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 chu\u1ea9n cho t\u1eeb T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111\u1ebfn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i : k\u1ef3 th\u00e1ng 8 n\u00e0y \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m, c\u1ea5p ph\u00e1t ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o c\u1ea3 m\u1ed9t th\u00e1ng ; c\u00f2n t\u1eeb th\u00e1ng 9 tr\u1edf \u0111i, ho\u1eb7c n\u00ean cho k\u1ebf ti\u1ebfp l\u0129nh c\u1ea3 hay n\u00ean chi\u1ebfu l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u1ec3 cho c\u00f4ng v\u00e0 t\u01b0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n thu\u1eadn ti\u1ec7n, t\u00ednh to\u00e1n cho k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, L\u00e3nh binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn ng\u0169 ph\u1ea9m, ph\u1ea9m tr\u1eadt kh\u00e1 cao, l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng ti\u1ec1n, g\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. Xin theo l\u1eddi ngh\u1ecb c\u1ee7a B\u1ed9, c\u1ee9 chi\u1ebfu th\u00e1ng, li\u1ec7u c\u1ea5p cho h\u1ecd ; c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec do th\u00e2n nh\u00e2n \u1edf l\u00e0ng hay \u1edf ng\u1ee5 s\u1edf l\u0129nh thay, hay \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn khi vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i s\u1ebd truy l\u0129nh, \u0111\u1ec1u cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n. Duy c\u00f3 nh\u1eefng vi\u00ean t\u1eeb l\u1ee5c ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn th\u1ea5t ph\u1ea9m, l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng \u00edt h\u01a1n, xin cho t\u1eeb th\u00e1ng k\u1ebf sau \u0111\u00f3 l\u0129nh c\u1ea3, m\u1edbi l\u00e0 \u1ed5n tho\u1ea3\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 : thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, ti\u1ec1n, g\u1ea1o l\u00e0 nh\u1eefng v\u1eadt r\u1ea5t c\u1ea7n thi\u1ebft \u1edf trong qu\u00e2n, b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 : t\u1eeb nay vi\u1ec7c thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n th\u00ec do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, L\u00e3nh binh ; vi\u1ec7c ti\u1ec1n g\u1ea1o th\u00ec do B\u1ed1, \u00e1n Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1i t\u1ed5ng s\u1ed1 hi\u1ec7n c\u00f2n, m\u1ed7i th\u00e1ng t\u00e2u b\u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c tr\u00f9 t\u00ednh chu\u1ea9n b\u1ecb.<\/p>\n<p>Vua n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 N\u1eb7c Ch\u0103n xin d\u00e2ng 5 th\u1edbt voi \u0111\u1ef1c, quan Phi\u00ean l\u00e0 Chu \u0110\u00edch Danh Tu\u00e2n [\u85e9\u50da\u6731\u7684\u540d\u9075 phi\u00ean li\u00eau ch\u00e2u \u0111\u00edch danh tu\u00e2n: quan Phi\u00ean gi\u1eef ch\u1ee9c Ch\u00e2u \u0111\u00edch, t\u00ean l\u00e0 Tu\u00e2n], c\u0169ng xin hi\u1ebfn 1 con. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf An \u2013 H\u00e0 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfn c\u1ed1ng \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u do l\u00f2ng r\u1ea5t th\u00e0nh kh\u1ea9n, n\u00ean \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho thu nh\u1eadn v\u00e0 khen th\u01b0\u1edfng, r\u1ed3i t\u00ednh gi\u00e1, tr\u1ea3 ti\u1ec1n cho (m\u1ed7i con voi tr\u1ea3 200 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ebfn l\u1ea5n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p. Vua Phi\u00ean li\u1ec1n l\u1eadt \u0111\u1eadt ch\u1ea1y \u0111i, \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1edfi ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ham ch\u01a1i, ch\u1eb3ng s\u1eeda v\u00f5 b\u1ecb. Nay ch\u00fang \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh thua, l\u1ea9n tr\u1ed1n ch\u1ea1y v\u1ec1, ch\u1eafc h\u1eb3n kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1edf l\u1ea1i g\u00e2y s\u1ef1. Duy \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1eddi r\u0103n ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng l\u00fac kh\u00f4ng ng\u1edd, c\u00e0ng n\u00ean d\u1ef1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 vi\u1ec7c. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng : Ph\u00e0m nh\u1eefng kh\u00ed gi\u1edbi m\u00e0 qu\u00e2n Phi\u00ean quen d\u00f9ng b\u1ea5y nay, nh\u01b0 nh\u1eefng lo\u1ea1i \u0111i\u1ec3u sang, tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 t\u00ean, n\u1ecf, \u0111\u1ec1u n\u00ean ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, chu\u1ea9n b\u1ecb, c\u1ed1t ph\u1ea3i tinh nhu\u1ec7. L\u1ea1i n\u00ean luy\u1ec7n t\u1eadp tr\u1eadn ph\u00e1p cho th\u00f4ng thu\u1ed9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ec5 bi\u1ebfng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 N\u1eb7c Ch\u0103n r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 hai l\u1ea7n v\u00ec gi\u1eb7c Xi\u00eam m\u00e0 ph\u1ea3i tr\u00f4i d\u1ea1t, \u0111\u1ec1u do ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ch\u1ecbu c\u1ed1 g\u1eafng m\u1ea1nh m\u1ebd ; c\u00f2n nh\u1eefng quan Phi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ef7 d\u1ee5ng th\u00ec k\u1ebb hi\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi ngu l\u1eabn l\u1ed9n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng ai ch\u1ecbu h\u1ebft l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u1eadm ch\u00ed binh l\u01b0\u01a1ng, th\u00e0nh qu\u00e1ch \u0111\u1ec1u b\u1ecf h\u01b0 kh\u00f4ng, ch\u1eb3ng ch\u1ecbu s\u1eeda sang ; ch\u1ee3t c\u00f3 gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, ch\u1eb3ng ai ch\u1ed1ng n\u1ed5i ! Nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i ph\u1ea3i m\u1ed9t phen kinh l\u00fd v\u00e0 sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, v\u00ec n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f4ng vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu. Ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb nay, n\u00ean s\u1eeda \u0111\u1ed5i h\u1ebft nh\u1eefng l\u1ed7i \u0111\u00e3 qua, t\u1ef1 m\u00ecnh n\u00ean r\u0103n s\u1ee3 h\u1ed1i c\u1ea3i. Ph\u00e0m c\u00e1c quan Phi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o hi\u1ec1n t\u00e0i th\u00ec cho ti\u1ebfn l\u00ean, k\u1ebb n\u00e0o kh\u00f4ng t\u1ed1t th\u00ec tru\u1ea5t b\u1ecf \u0111i. C\u00f2n nh\u01b0 th\u00e0nh, \u0111\u1ed3n, kh\u00ed gi\u1edbi, qu\u00e2n ng\u0169, kho t\u00e0ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng ch\u1ec9nh l\u00fd, mong c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb, kh\u00f4ng x\u1ea3y ra lo ng\u1ea1i, gi\u1eef v\u1eefng b\u1edd c\u00f5i \u0111\u1ec3 phu ph\u1ec9 c\u00e1i \u00fd r\u1ea5t chu \u0111\u00e1o c\u1ee7a ta l\u00e0 g\u00e2y d\u1ef1ng vun tr\u1ed3ng, v\u1ed7 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc xa, s\u0103n s\u00f3c n\u01b0\u1edbc g\u1ea7n. V\u1ea3, \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 An \u2013 H\u00e0, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean tr\u00e1ch c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, v\u00ec ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u n\u00ean b\u1ea9m theo m\u00e0 l\u00e0m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f2n c\u00f3 ch\u00fat \u00fd chia r\u1ebd, ph\u00e2n bi\u1ec7t, b\u1ec1 ngo\u00e0i thu\u1eadn theo, b\u1ec1 trong tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec3 l\u1ee1 x\u1ea3y ra nh\u1eefng vi\u1ec7c sai l\u1ea7m !\u201d<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u00e3 s\u1ee9c l\u1ea5y l\u0169 ra th\u00fa l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Doanh c\u00f9ng nh\u1eefng k\u1ebb ra th\u00fa l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, d\u1ed3n l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ed9i L\u1ef1c d\u0169ng. Nguy\u1ec5n V\u0103n Long v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, g\u1ed3m 10 ng\u01b0\u1eddi, \u0111ang \u0111\u00eam, l\u00e9n v\u00e0o m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh \u201cd\u00ea ng\u1ef1a\u201d chia nhau mai ph\u1ee5c, v\u1eeba g\u1eb7p du binh c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111i \u0111\u1ebfn, Doanh x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. Long ch\u00e9m tr\u00fang m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c b\u1ecb \u0111au, ch\u1ea1y. Th\u00e0nh \u0111\u00e2m lu\u00f4n th\u00eam, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111em n\u1ed9p. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u1ea5y ngay b\u1ea1c kho 5 l\u1ea1ng, chia h\u1ea1ng th\u01b0\u1edfng cho. L\u1ea1i c\u00f3 Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Th\u1ee7y qu\u00e2n c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Di\u1ec5n (nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed9i An l\u01b0\u01a1ng \u1edf Phi\u00ean An), sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a th\u01b0 m\u1eadt xin l\u00e0m n\u1ed9i c\u00f4ng gi\u1ebft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Doanh ra th\u00fa, t\u1ef1 xin h\u01b0\u1edbng d\u1eabn quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh \u00fap qu\u00e2n gi\u1eb7c, c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n h\u00e3y c\u00f2n ng\u1edd v\u1ef1c, ta b\u1ea3o kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00e1 lo, c\u1ee9 sai \u0111i ngay \u0111\u1ec3 cho l\u1eadp c\u00f4ng, nay qu\u1ea3 ch\u1eb3ng v\u01b0\u1ee3t ra ngo\u00e0i \u00fd ngh\u0129 c\u1ee7a ta. V\u1eady gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Doanh 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn. Nguy\u1ec5n V\u0103n Long, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 khuy\u1ebfn kh\u00edch. C\u00f2n nh\u01b0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Di\u1ec5n m\u1eadt xin l\u1eadp c\u00f4ng chu\u1ed9c t\u1ed9i, r\u00f5 l\u00e0 th\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y m\u1ed9t qu\u1eabn b\u00e1ch, cho n\u00ean b\u1ecdn ch\u00fang ch\u1ef1c h\u1ea1i l\u1eabn nhau \u0111\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng. Th\u1eddi c\u01a1 n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec n\u00ean vi\u1ebft ngay th\u01b0 m\u1eadt, trong n\u00f3i \u0111\u1ea1i kh\u00e1i : th\u00f4ng d\u1ee5 cho l\u0169 H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u1eafc thu\u1eadn n\u00ean g\u00f3p s\u1ee9c gi\u1ebft gi\u1eb7c, \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, ho\u1eb7c d\u00f9ng thu\u1ed1c \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9c gi\u1eb7c Ch\u1ea9m, gi\u1eb7c L\u1ed9c v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u1ea3m t\u1eed c\u1ee7a ch\u00fang, l\u00e0m cho ch\u00fang b\u1ecb b\u1ec7nh ho\u1eb7c b\u1ecb ch\u1ebft, r\u1ed3i sau th\u1eeba c\u01a1 m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh, d\u1eabn quan qu\u00e2n \u1eadp v\u00e0o \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, mau s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng. Nh\u01b0 v\u1eady ch\u1eb3ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u1eadu th\u01b0\u1edfng v\u00e0 c\u1ea5t nh\u1eafc cho quan ch\u1ee9c n\u1eefa. R\u1ed3i ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1eb7t ra d\u1ea5u hi\u1ec7u b\u00ed m\u1eadt \u0111\u1ec3 ch\u00fang nh\u1eadn r\u00f5 m\u00e0 l\u00e0m\u201d. Sau \u0111\u00f3 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Di\u1ec5n sai u\u1ef7 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 ngu\u1ef5 Qu\u1ea3n v\u1ec7 L\u00e2m V\u0103n \u00cdch (nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng) l\u00e9n \u0111\u1ebfn lu\u1ef9 tu\u1ea7n ti\u1ec5u xin cho v\u0103n th\u01b0 ch\u1ec9 b\u1ea3o ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n theo th\u00f4ng d\u1ee5, vi\u1ebft th\u01b0 k\u00edn v\u00e0 \u0111\u01b0a thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c m\u1edbi ch\u1ebf, sai \u0111em v\u1ec1, tu\u1ef3 c\u01a1 m\u00e0 l\u00e0m. R\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cXem s\u1edb t\u00e2u, ch\u00ednh l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng \u0111\u1ed1c s\u1ee9c, th\u1eeba th\u1ebf \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, ta ng\u00e0y ng\u00f3ng tin m\u1eebng \u0111\u00f3\u201d. L\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay, m\u1ea7m gi\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t \u1edf Phi\u00ean An ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f9ng qu\u1eabn, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ee9a \u0111em l\u00f2ng l\u00eca b\u1ecf, ch\u1eb3ng s\u1edbm th\u00ec mu\u1ed9n t\u1ea5t sinh bi\u1ebfn lo\u1ea1n, n\u1ed9i b\u1ed9 l\u1ea1i gi\u1ebft h\u1ea1i l\u1eabn nhau. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, L\u00e3nh binh ph\u1ea3i n\u00ean \u1ee9ng ph\u00f3 nh\u1ea1y b\u00e9n v\u1edbi th\u1eddi c\u01a1, ch\u1edb n\u00ean qu\u00e1 \u01b0 c\u1ea9n th\u1eadn. Th\u1eed ngh\u0129 xem bao v\u00e2y l\u00e2u ng\u00e0y, bi\u1ebft bao t\u1ed5n ph\u00ed kh\u00f3 nh\u1ecdc ! M\u1ed9t khi c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec ph\u1ea3i ph\u00e1n \u0111o\u00e1n ngay trong gi\u00e2y ph\u00fat th\u00ec s\u1ebd t\u1ee9c kh\u1eafc th\u00e0nh c\u00f4ng, ch\u1ee9 \u1edf ngo\u00e0i ngh\u00ecn d\u1eb7m, m\u00e0 m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u c\u1ee9 t\u00e2u b\u1ea9m, \u0111\u1ee3i ta \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t, h\u00e1 ch\u1eb3ng \u0111\u1ebfn l\u1ea7m l\u1ee1 hay sao ? V\u1eady n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c cho quan qu\u00e2n : ph\u00e0m nh\u1eefng kh\u00ed c\u1ee5 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, gi\u1ebft gi\u1eb7c, ph\u1ea3i ch\u1ec9nh b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, h\u1ec5 th\u1ea5y trong th\u00e0nh c\u00f3 bi\u1ebfn ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9i \u1ee9ng, h\u01b0\u1edbng d\u1eabn tr\u00e8o l\u00ean th\u00e0nh, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c th\u1eeba c\u01a1 l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng, ch\u1edb c\u00f3 nghi ng\u1edd, kh\u00f4ng qu\u1ea3 quy\u1ebft, ng\u1ed3i y\u00ean, b\u1ecf l\u1ee1 c\u01a1 h\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em cho Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t thanh kim \u0111ao, v\u00e0 1 chi\u1ebfc \u00e1o m\u1ed5 b\u1ee5ng b\u1eb1ng g\u1ea5m th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1ng, m\u00e0u h\u1ed3ng, th\u00eau hoa b\u00f4ng tr\u00f2n nh\u1ecf c\u00f3 r\u1ed3ng cu\u1ed1n v\u00e0 b\u00e1t b\u1ea3o thu\u1ea7n s\u1ee3i kim tuy\u1ebfn (\u1ea5n tri\u1ec7n, c\u1edd b\u00e0i c\u1ee7a T\u1ea3, H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd b\u00e0n giao \u0111\u1ec3 d\u00f9ng). C\u00f2n nh\u1eefng c\u1edd l\u1edbn, kim b\u00e0i, kim \u0111ao v\u00e0 \u00e1o m\u1ed5 b\u1ee5ng b\u1eb1ng g\u1ea5m th\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1ng, m\u00e0u t\u00edm, th\u00eau hoa b\u00f4ng tr\u00f2n nh\u1ecf c\u00f3 r\u1ed3ng cu\u1ed1n v\u00e0 b\u00e1t b\u1ea3o thu\u1ea7n s\u1ee3i kim tuy\u1ebfn, m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i th\u00ec nay chuy\u1ec3n giao cho Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed nh\u1eadn l\u0129nh, \u0111eo, d\u00f9ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai l\u0129nh thu\u1ed1c thang \u0111em chia ph\u00e1t cho c\u00e1c qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, Nam Vang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean. (Qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh : nam s\u00e2m 10 c\u00e2n, thu\u1ed1c s\u1ed1t r\u00e9t T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng 2 l\u1ecd, d\u1ea7u b\u1ea1c h\u00e0, r\u01b0\u1ee3u ch\u1ed1ng gi\u00f3 m\u1ed7i th\u1ee9 100 l\u1ecd. Qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang : nam s\u00e2m 5 c\u00e2n, d\u1ea7u b\u1ea1c h\u00e0, r\u01b0\u1ee3u ch\u1ed1ng gi\u00f3, m\u1ed7i th\u1ee9 40 l\u1ecd. Qu\u00e2n th\u1ee9 H\u00e0 Ti\u00ean : nam s\u00e2m 3 c\u00e2n, d\u1ea7u b\u1ea1c h\u00e0, r\u01b0\u1ee3u ch\u1ed1ng gi\u00f3 m\u1ed7i th\u1ee9 30 l\u1ecd).<\/p>\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd dinh V\u0169 l\u00e2m, l\u0129nh ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n ri\u00eang l\u1ea5y h\u00e0m \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, hi\u1ec7p c\u00f9ng B\u1ed1, \u00e1n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh ; th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u00fa D\u0129nh, Ph\u1ee7 th\u1eeba l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfu l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 B\u1eafc Ninh ; Cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n Loan l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ; qu\u1ea3n c\u01a1 gia h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u01b0, l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 B\u1eafc Ninh ; Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Kim l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 c\u00e1c quan r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a c\u00f4ng, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay nh\u1eefng quan l\u1ea1i th\u1eeba h\u00e0nh \u0111\u1ec1u u\u1ef7 cho th\u1ee3 thuy\u1ec1n ch\u1ee9c d\u1ecbch tu\u1ef3 \u00fd mu\u1ed1n l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o th\u00ec l\u00e0m, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 k\u1ebb kh\u00f4ng t\u1ed1t l\u1eadp t\u00e2m t\u00ecm c\u00e1ch ch\u1ea5m m\u00fat. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 : x\u00e2y d\u1ef1ng cung th\u1ea5t, th\u00ec c\u00e1c th\u1ee9 v\u00f4i, m\u1eadt, s\u1eaft, \u0111inh, ch\u00fang t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0103n b\u1edbt ; s\u1eeda \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n b\u00e8 th\u00ec nh\u1eefng th\u1ee9 bu\u1ed3m, c\u1ed9t bu\u1ed3m, th\u1eebng, ch\u00e3o, ch\u00fang c\u0169ng b\u1edbt x\u00e9n ; ch\u1ebf \u0111\u1ed3 kim kh\u00ed th\u00ec pha l\u1eabn ch\u00ec, s\u1eaft ; gi\u00e3 luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang th\u00ec c\u00f3 khi r\u00fat b\u1edbt di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng ; d\u00f9ng g\u1ed7 v\u00e0 v\u00e1n th\u00ec g\u1ed7 d\u00e0i d\u00f9ng v\u00e0o th\u1ee9c ng\u1eafn \u0111\u1ec3 t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u1ed5i thay ; s\u01a1n, th\u1ebfp, may v\u00e1 th\u00ec b\u1ecf ng\u1eafn, v\u1ee9t h\u1ee5t \u0111\u1ec3 l\u1ea5y c\u00e1i l\u1ee3i th\u1eeba th\u00e3i ; vi\u1ec7c x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00ec ch\u1eb3ng \u0111\u00fang ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, u\u1ed5ng ph\u00ed nh\u00e2n c\u00f4ng, v\u1eadt li\u1ec7u ; vi\u1ec7c n\u1ea5u \u0111\u00fac th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00fang l\u1ec7, th\u00e0nh \u0111\u1ed3 x\u1ea5u k\u00e9m. Khi chi d\u00f9ng v\u1eadt li\u1ec7u, so v\u1edbi l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, h\u1ec5 c\u00f2n th\u1eeba, th\u00ec th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng b\u1edbt x\u00e9n cho \u0111\u1ea7y t\u00fai ri\u00eang. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 c\u1ea7n l\u00e0m, h\u1ec5 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec l\u1ea5y ch\u1ed7 n\u1ecd \u0111\u1eafp ch\u1ed7 kia, k\u00e9o ch\u1ed7 n\u00e0y b\u00f9 ch\u1ed7 kh\u00e1c, c\u1ea9u th\u1ea3 c\u1ed1t cho xong vi\u1ec7c. Ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t th\u1ea5y l\u0129nh th\u00ec chi li\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh l\u1ea1i c\u00f9ng nhau phung ph\u00ed. L\u1ea1i, trong khi l\u0129nh v\u00e0 ph\u00e1t, c\u00e2n \u0111o kh\u00f4ng th\u1ef1c, n\u1eb7ng nh\u1eb9 tu\u1ef3 tay. Nh\u1eefng m\u1ed1i t\u1ec7 h\u1ea1i \u0111\u1ea1i lo\u1ea1i nh\u01b0 v\u1eady, kh\u00f4ng sao k\u1ec3 h\u1ebft, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a kho b\u1ecb hao h\u1ee5t, th\u1ee3 thuy\u1ec1n kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c d\u1ee5ng, \u0111\u1ec1u b\u1edfi duy\u00ean c\u1edb \u1ea5y. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 nh\u1eefng v\u1ee5 \u00e1n x\u1ea3y ra, ta \u0111\u00e3 tu\u1ef3 vi\u1ec7c nghi\u00eam tr\u1ecb. Nh\u01b0ng c\u00f2n lo r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 qua, l\u00e2u ng\u00e0y sinh nh\u00e3ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn n\u1eefa, n\u00ean nay bu\u1ed9c l\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 n\u00f3i r\u00f5 : Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0m \u1edf Kinh th\u00ec do l\u0169 \u0111\u1ed1c c\u00f4ng, gi\u00e1m tu, chuy\u00ean bi\u1ec7n, h\u1ec5 l\u0129nh, n\u1ed9p, chi, d\u00f9ng th\u1ee9c g\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gia t\u00e2m ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m, \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c, c\u1ed1t sao v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t, vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n, kh\u00f4ng ch\u00fat ph\u00f9 l\u1ea1m, gi\u1ea3 d\u1ed1i ; \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00ec do \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, th\u01b0\u1ee3ng ty, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u00fd tr\u00f4ng coi ch\u1eb7t ch\u1ebd. M\u1ea9u tre, m\u1ea1t c\u01b0a, nh\u1ecf m\u1ecdn c\u0169ng n\u00ean ch\u1eaft chiu ; m\u1ea3nh ng\u00f3i, chi\u1ebfc dui, s\u1eed d\u1ee5ng c\u1ed1t cho th\u00edch \u0111\u00e1ng. N\u1ebfu c\u00f3 x\u1ea3y ra nh\u1eefng m\u1ed1i t\u1ec7 h\u1ea1i nh\u01b0 phao ph\u00ed, gian d\u1ed1i, b\u1edbt x\u00e9n, \u1edf trong Kinh th\u00ec khoa \u0111\u1ea1o, b\u1ed9 C\u00f4ng th\u00ecnh l\u00ecnh ki\u1ec3m tra xem x\u00e9t ; \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00ec \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n, c\u00f9ng nhau tham h\u1eb7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 ch\u00fat n\u1ec3 nang, t\u01b0 v\u1ecb. N\u1ebfu c\u00f2n d\u00e1m th\u1edd \u01a1 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 nh\u1eefng l\u1ed7 h\u00e0 l\u1ed7 h\u1ed1c t\u1ec7 h\u1ea1i nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec k\u1ebb ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i th\u00eam n\u1eb7ng, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng xem x\u00e9t c\u0169ng ph\u1ea3i ngh\u1ecb x\u1eed nghi\u00eam ng\u1eb7t\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh theo Ch\u1ec9 d\u1ee5, l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ef1 tr\u1ea1ng tr\u01b0\u1edbc sau c\u1ee7a c\u00e1c v\u0103n th\u00e2n trong h\u1ea1t : c\u00f3 T\u1ea1 \u0110\u00ecnh D\u1ee5c, Tri huy\u1ec7n th\u1eb7ng vi\u00ean ((1) Tri huy\u1ec7n th\u1eb7ng vi\u00ean : ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u00e0m Tri huy\u1ec7n nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 ho\u1eb7c ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ed7.1), nh\u1eb1m l\u00fac gi\u1eb7c Kh\u00f4i n\u1ed5i lo\u1ea1n, \u0111em h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. Chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng theo ch\u1ee9c Tri ph\u1ee7, h\u1eadu b\u1ed5 \u1edf B\u1ed9. Tri ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Bi\u1ec3u, Tri huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c l\u00e0 H\u1ed3 V\u0129nh Trinh theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao ; th\u01b0\u1edfng cho gia c\u1ea5p k\u1ef7 l\u1ee5c. C\u00f2n th\u00ec v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c hai t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u2013 Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa, c\u00f9ng v\u1edbi quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean v\u00e0o t\u1edd t\u1ea5u, n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng l\u00ednh do c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m c\u00e1c c\u01a1, c\u00f3 h\u01a1n 600 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea Gia \u0110\u1ecbnh. C\u1ee9 trong s\u1ed1 cho v\u1ec1, theo l\u1ec7 5 \u0111inh l\u1ea5y 1 (c\u00f9ng l\u1ec7 v\u1edbi hai t\u1ec9nh Long \u2013 T\u01b0\u1eddng), ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c 145 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ed9ng v\u1edbi l\u00ednh m\u1ed9 hai c\u01a1 Gia \u0110\u1ecbnh, Gia v\u00f5 hi\u1ec7n c\u00f3 27 ng\u01b0\u1eddi. V\u1eady xin d\u1ed3n c\u1ea3 l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam, c\u01a1 Gia \u0110\u1ecbnh. Nguy\u00ean 2 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c b\u1ea3o 23 ng\u01b0\u1eddi, nguy\u00ean c\u01a1 Phi\u00ean thu\u1eadn 21 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i ; nguy\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng 53 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 5 \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 32 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 ; c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 14 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 1 \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1. C\u00f2n 2 \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng \u1edf b\u00ean t\u1ea3 b\u00ean h\u1eefu c\u1eeda s\u00f4ng B\u1ebfn Ngh\u00e9 \u0111\u1ec1u l\u00e0 xung y\u1ebfu, xin thu\u00ea d\u00e2n s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u1ec3 nghi\u00eam vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb. (\u0110\u1ed3n b\u00ean t\u1ea3 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn sau d\u00e0i 21 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, t\u1eeb t\u1ea3 \u0111\u1ebfn h\u1eefu 22 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ed3n b\u00ean h\u1eefu t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn sau d\u00e0i 17 tr\u01b0\u1ee3ng 8 th\u01b0\u1edbc, t\u1eeb t\u1ea3 \u0111\u1ebfn h\u1eefu 12 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec1u cao 5 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n d\u00e0y 2 tr\u01b0\u1ee3ng. B\u1ed1n g\u00f3c \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e1o \u0111\u00e0i, m\u1eb7t sau \u0111\u1ec1u m\u1edf 1 c\u1eeda. Nay \u0111\u1ec1u \u0111\u1eafp cao th\u00eam 6 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c)\u201d. Vua \u0111\u1ec1u y theo.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho 2 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a m\u1ed7i t\u1ec9nh v\u00e1t l\u1ea5y 20 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n, \u0111\u00f3ng gi\u1eef theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t (\u0111\u1ed3n b\u00ean t\u1ea3 thu\u1ed9c Bi\u00ean H\u00f2a, \u0111\u1ed3n b\u00ean h\u1eefu thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh).<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e0 L\u00ea H\u1ef1u c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 th\u1ef1 Quang l\u1ed9c T\u1ef1 khanh H\u00e0 \u0110\u0103ng Khoa l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0.<\/p>\n<p>H\u1ef1u l\u00e0m quan, tham \u00f4, b\u1ecb Ng\u1ef1 s\u1eed L\u00ea H\u1eefu B\u1ea3n ch\u1ec9 t\u00ean, tham h\u1eb7c. Vua ra l\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y c\u00e1ch ch\u1ee9c, r\u1ed3i ph\u00e1i Ng\u1ef1 s\u1eed Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n C\u1ea3nh h\u1ed9i v\u1edbi H\u00e0 \u0110\u0103ng Khoa tra r\u00f5, nghi\u00eam x\u1eed. Khi th\u00e0nh \u00e1n, H\u1ef1u b\u1ecb ph\u1ea1t m\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng ((2) M\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng : t\u1ed9i ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c cao nh\u1ea5t l\u00e0 100 tr\u01b0\u1ee3ng.2) v\u00e0 ph\u00e1t l\u01b0u.<\/p>\n<p>M\u1edf khoa thi h\u01b0\u01a1ng \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 Ngh\u1ec7 An. D\u00f9ng : Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean ; th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung l\u00e0m ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o ; th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00fa l\u00e0 ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An, \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ng\u1ea1n l\u00e0m ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o. L\u1ea5y \u0111\u1ed7 c\u1eed nh\u00e2n g\u1ed3m 46 ng\u01b0\u1eddi (Tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean 30 ng\u01b0\u1eddi : Nguy\u1ec5n Danh D\u01b0\u01a1ng, T\u00f4 Danh \u01af\u1edbc, V\u0169 Tr\u1ecdng B\u00ecnh, Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c T\u00fa, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u01b0\u1eddng, Nguy\u1ec5n Khu\u00ea, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Th\u00e0nh, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n B\u1ea3ng, Nguy\u1ec5n Duy Hi\u1ec3n, Ph\u1ea1m Huy, Nguy\u1ec5n Quang Qu\u00fdnh, Phan Tr\u00ed Ho\u00e0, \u0110\u1ed7 H\u01b0ng Thi, C\u1ed3 V\u0103n T\u00edn, Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u0129, Tr\u1ea7n V\u0103n Gia, Nguy\u1ec5n M\u1eabn, L\u00ea Ch\u00e2n, Mai \u0110\u1ee9c Th\u01b0\u1eddng, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u00e0nh, Ho\u00e0ng H\u01b0u, Nguy\u1ec5n T\u1ea5t Phong, Phan V\u0103n X\u01b0\u1edfng, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0nh, Chu Duy (t\u00ean c\u0169 l\u00e0 V\u1ecb), Nguy\u1ec5n Ch\u00ednh Ngh\u1ecb, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh, V\u0169 Duy Ninh, Tr\u1ea7n Quang Chung, \u0110inh V\u0103n Minh. Tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An 16 ng\u01b0\u1eddi : V\u0169 Ng\u1ecdc Gi\u00e1, Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Thi\u1ec1u, Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc, Tr\u1ea7n \u00e1i, \u0110inh Xu\u00e2n C\u1eed, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u00e2n, B\u00f9i Phan (t\u00ean c\u0169 l\u00e0 \u0110\u00ecnh B\u1ea3o), Phan Xu\u00e2n L\u1ec7, Ho\u00e0ng Nho Nh\u00e3, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ecbnh H\u1ed9i, Phan Duy Thanh, L\u00ea L\u01b0\u01a1ng B\u1ea1t, Ng\u00f4 Tr\u00ed Kh\u01b0\u01a1ng, Ph\u1ea1m Phi \u0110\u1eb1ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Giao, Nguy\u1ec5n Th\u00e1i \u0110\u1ec5). K\u1ecbp khi danh s\u00e1ch tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean d\u00e2ng l\u00ean, b\u1ed9 L\u1ec5 c\u00f9ng Vi\u1ec7n v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c h\u1ed9i duy\u1ec7t nh\u1eefng quy\u1ec3n \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7, x\u00e9t ra c\u00f3 t\u00fa t\u00e0i Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Tr\u1ecb, v\u0103n l\u00fd 3 k\u1ef3, so v\u1edbi c\u1eed nh\u00e2n h\u1ea1ng th\u1ee9, c\u00f2n kh\u00e1 h\u01a1n, duy b\u00e0i v\u0103n kim c\u00f3 d\u00f9ng 2 ch\u1eef \u201cli minh\u201d, quan tr\u01b0\u1eddng cho l\u00e0 khi\u1ebfm nh\u00e3, n\u00ean tru\u1ea5t xu\u1ed1ng. H\u1ecd b\u00e0n xin cho li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng c\u1eed nh\u00e2n, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c h\u1ecdc tr\u00f2 quen theo l\u1ed1i c\u1eed nghi\u1ec7p c\u0169, nay \u0111\u1ed5i d\u00f9ng v\u0103n th\u1ee9c tam tr\u01b0\u1eddng, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 ch\u1ea5n ch\u1ec9nh s\u1eeda l\u1ea1i th\u00f3i quen c\u1ee7a h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u1ec3 ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111i v\u00e0o l\u1ed1i h\u1ecdc s\u00e2u r\u1ed9ng, \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, th\u1ebf m\u00e0 quan tr\u01b0\u1eddng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea1i hay c\u00e2u n\u1ec7, th\u00ec e r\u1eb1ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc r\u1ed9ng, t\u00e0i cao, kh\u00f3 l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 t\u1ef1 t\u1ecf m\u00ecnh ra \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady, xin t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c k\u1ef3 thi h\u01b0\u01a1ng, thi h\u1ed9i v\u00e0 nha m\u00f4n c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ph\u00e9p kh\u1ea3o th\u00ed, d\u1ea1y d\u1ed7 v\u00e0 h\u1ecdc t\u1eadp, khi d\u00f9ng ch\u1eef l\u00e0m v\u0103n, kh\u00f4ng c\u1ee9 ph\u1ea3i tr\u01b0ng d\u1eabn hay l\u1ea5y ch\u1eef \u1edf s\u00e1ch n\u00e0o, mi\u1ec5n l\u00e0 chi\u1ebfu \u1ee9ng v\u00e0 ph\u00e1t huy \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd ngh\u0129a trong b\u00e0i th\u00ec d\u1eabu ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1eef \u1edf ch\u1ed7 ra \u0111\u1ea7u b\u00e0i m\u00e0 l\u00e0 ch\u1eef sinh \u0111\u1ed9ng ngh\u0129 ra, th\u1ef1c c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd ph\u00ea khen ho\u1eb7c l\u1ea5y \u0111\u1ed7, khi\u1ebfn h\u1ecdc tr\u00f2 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng noi theo, \u0111ua ganh m\u00e0i gi\u0169a, \u0111\u1ec3 cho l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u th\u00e0nh t\u00e0i, thu l\u1ea5y th\u1ef1c hi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho l\u00ean h\u1ea1ng c\u1eed nh\u00e2n, ban cho m\u0169 \u00e1o. C\u00e1c quan tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1ea5n \u00e1p, nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn 700, 800 ng\u01b0\u1eddi. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, c\u00e1c t\u1ec9nh n\u1ebfu g\u1eb7p k\u1ef3 thi, ch\u1ec9 c\u00f3 1000, 2000 s\u0129 t\u1eed, th\u00ec ph\u00e1i tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 300, 400 tr\u0103m l\u00ednh ; n\u1ebfu c\u00f3 4000, 5000 s\u0129 t\u1eed, th\u00ec ph\u00e1i tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 400, 500 l\u00ednh. L\u1ec7nh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Sai t\u1ea3 tham Tri b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u v\u1ec1 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf B\u1ed9, v\u1eabn ki\u00eam l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, v\u00e0 ki\u00eam gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i ty K\u00ednh c\u1ea9n \u1edf Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0m ty Kh\u00e1c c\u1ea9n. Sai N\u1ed9i c\u00e1c truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh : ph\u00e0m g\u1eb7p ch\u1eef \u201cK\u00ednh\u201d khi h\u1ecdc th\u00ec ph\u1ea3i tr\u1ea1i \u00e2m, khi l\u00e0m v\u0103n th\u00ec v\u1eabn cho d\u00f9ng. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t t\u00ean t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u201cK\u00ednh\u201d v\u00e0 nh\u1eefng ch\u1eef \u0111\u1ed3ng \u00e2m v\u1edbi \u201cK\u00ednh\u201d \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i ch\u1eef kh\u00e1c. T\u00ean \u0111\u1ea5t c\u0169ng nh\u1ea5t lu\u1eadt ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i 5 c\u01a1 Trung k\u00ednh, Ti\u1ec1n k\u00ednh, T\u1ea3 k\u00ednh, H\u1eefu k\u00ednh, H\u1eadu k\u00ednh thu\u1ed9c Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0m 5 c\u01a1 Trung c\u01b0\u1eddng, Ti\u1ec1n c\u01b0\u1eddng, T\u1ea3 c\u01b0\u1eddng, H\u1eefu c\u01b0\u1eddng v\u00e0 H\u1eadu c\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o \u0110\u1ecbnh Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu B\u1ea3n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Cai \u0111\u1ed9i \u0110o\u00e0n V\u0103n H\u1ee3p l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh H\u00e0 Ti\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Lai v\u00ec \u1ed1m y\u1ebfu, \u0111\u01b0\u1ee3c cho gi\u1ea3i ch\u1ee9c, v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ee3i h\u1ea7u \u1edf B\u1ed9. D\u00f9ng V\u1ec7 u\u00fd Ch\u01b0 qu\u00e2n, quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh An Giang, Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u, l\u00e0m L\u00e3nh binh H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Th\u00e1i Nguy\u00ean, T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb, \u0111em qu\u00e2n lui v\u1ec1 \u0111\u1ed3n Ch\u1ee3 M\u1edbi. Tr\u1ecb d\u00f2 th\u00e1m bi\u1ebft r\u1eb1ng qu\u00e2n gi\u1eb7c t\u1ee5 t\u1eadp ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng, m\u01b0u s\u1eafp \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Tr\u1ecb t\u1ef1 ngh\u0129 qu\u00e2n \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, m\u00e0 \u0111\u1ed3n Ch\u1ee3 M\u1edbi l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, s\u1ee3 gi\u1eb7c c\u00f3 l\u1ebd do \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft, \u0111\u1ebfn \u0111\u1eb1ng sau \u0111\u00e1nh \u00fap, n\u00ean r\u00fat qu\u00e2n lui. Gi\u1eb7c b\u00e8n l\u1ea5n xu\u1ed1ng Kh\u00e2u L\u0129nh, Tr\u00ecnh M\u00f4n (t\u00ean \u0111\u1ea5t), ch\u1eb9n \u0111\u00f3ng ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 gi\u1eef. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, li\u1ec1n phi t\u01b0 cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Ph\u1ea1m Phi tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ed1 bi\u1ec1n binh theo Tr\u1ecb ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. \u0110em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb ch\u01b0a t\u1eebng giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c \u0111\u00e3 v\u1ed9i lui v\u1ec1, \u0111\u00e1ng l\u1ebd n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i, nh\u01b0ng ngh\u0129 c\u00f4 qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y, k\u1ec3 c\u0169ng \u0111\u01a1n \u0111\u1ed9c nguy hi\u1ec3m, th\u1ebf m\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1, c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u1ec3 t\u1ea5t dung th\u1ee9\u201d. R\u1ed3i chu\u1ea9n cho Tr\u1ecb l\u1ea1i ch\u1ea5n ch\u1ec9nh qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, tu\u1ef3 c\u01a1 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, l\u1ea5y l\u1ea1i B\u1eafc C\u1ea1n \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh, Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, t\u1eeb L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng tr\u1edf v\u1ec1 L\u1ea1ng S\u01a1n, li\u1ec7u l\u00fd vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng. D\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cNay, \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111i c\u1ee9u vi\u1ec7n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p l\u00ean \u0111\u1ebfn con s\u1ed1 kh\u00e1 nhi\u1ec1u. L\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n r\u1ea5t c\u1ea7n, m\u00e0 d\u00e2n trong h\u1ea1t \u00edt \u1ecfi, l\u00e1nh xa \u1edf r\u1eebng r\u00fa thung l\u0169ng, do \u0111\u1ea5y \u0111\u00f2i g\u1ecdi \u0111\u1ed1c th\u00fac r\u1ea5t kh\u00f3. N\u1ebfu l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t chuy\u00ean ch\u1edf c\u00f3 khi kh\u00f4ng k\u1ebf ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh r\u1eb1ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i r\u1ed3i, nh\u01b0ng c\u00f2n l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n th\u00ec sao ? V\u1eady xin s\u1eafc sai B\u1eafc Ninh thu\u00ea m\u01b0\u1edbn b\u1eb1ng gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn d\u00e2n ch\u00fang hai huy\u1ec7n B\u1ea3o L\u1ed9c, L\u1ee5c Ng\u1ea1n gi\u00e1p gi\u1edbi L\u1ea1ng S\u01a1n m\u1ed7i huy\u1ec7n 1000 ng\u01b0\u1eddi, t\u1ea3i g\u1ea1o t\u1eeb kho L\u1ea1ng Giang \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n s\u1edf Th\u1ea5t To\u00e0n. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u01b0\u01a1ng, do T\u1ed5ng th\u1ed1ng, Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n li\u1ec7u v\u00e1t qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh nh\u1eadn l\u0129nh. L\u1ea1i n\u1eefa, t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n qu\u00e1 r\u1ed9ng, m\u00e0 qu\u00e2n coi gi\u1eef kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, v\u1eady xin \u0111i\u1ec1u 500 bi\u1ec1n binh H\u00e0 N\u1ed9i hay Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCao B\u1eb1ng c\u00f3 vi\u1ec7c, v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho B\u1eafc Ninh chi ra ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, theo t\u1eebng \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 t\u1ea3i \u0111\u1ebfn giao cho. T\u01b0\u1edfng d\u00e2n B\u1eafc Ninh c\u0169ng \u0111\u00e3 v\u1ea5t v\u1ea3 r\u1ed3i, hu\u1ed1ng chi l\u1ea1i c\u00f2n l\u00e0m m\u01b0\u1edbn th\u00eam cho h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i v\u00e0 \u0111em \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Th\u1ea5t To\u00e0n, \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u01a1i ng\u1ed3i d\u01b0ng \u0103n s\u1eb5n ? V\u1ea3, t\u1eeb L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n c\u1ee7a \u0111\u1ea1o n\u00e0y, ta \u0111\u00e3 giao chuy\u00ean tr\u00e1ch cho ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i lo l\u1ea5y c\u00f4ng vi\u1ec7c. Hi\u1ec7n nay quan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf Th\u1ea5t To\u00e0n, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 c\u0169ng g\u1ea7n, th\u1ebf m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 v\u1ed9i n\u00f3i ra nh\u1eefng l\u1eddi kh\u00f4ng sao xoay x\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5y. Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, s\u1ebd l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Cao B\u1eb1ng, b\u1ea5y gi\u1edd ph\u1ea3i tu\u1ef3 t\u1eebng ch\u1ed7 m\u00e0 t\u1ea3i g\u1ea1o \u0111\u1ebfn c\u1ea5p cho, th\u00ec khi \u0111\u00f3 ng\u01b0\u01a1i s\u1ebd toan t\u00ednh ra sao ? Ng\u01b0\u01a1i sao ch\u1eb3ng ngh\u0129 : L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 th\u1ed1ng h\u1ea1t t\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u1ea1i l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i toan \u0111\u1ed5 t\u1ed9i cho ai ? Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ng\u01b0\u01a1i ngh\u0129 \u0111\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. V\u1eady, n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch m\u01b0\u1edbn ng\u01b0\u1eddi kh\u1ea9n c\u1ea5p t\u1ea3i \u0111i, c\u1ed1t ph\u1ea3i cho \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng. N\u1ebfu c\u00f3 ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 l\u00e0ng th\u00ec c\u1ee9 ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 h\u1ecfi, quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 m\u01b0\u1ee3n c\u1edb kh\u00f3 kh\u0103n n\u00e0y kh\u00e1c m\u00e0 ch\u1ed1i l\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c tr\u01b0ng \u0111i\u1ec7u quan qu\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd ch\u1ec9 chuy\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 qu\u00e2n \u0111i, l\u01b0\u01a1ng theo, vi\u1ec7c r\u1ea5t kh\u1ea9n thi\u1ebft. Chu\u1ea9n cho T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 li\u1ec7u x\u00e9t cho k\u1ef9 : n\u1ebfu hi\u1ec7n nay vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111ang c\u1ea7n k\u00edp th\u00ec th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 chia s\u1ee9c m\u00e0 \u0111\u00e0i t\u1ea3i khi\u00eang v\u00e1c, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn s\u01a1 h\u1edf l\u1ee1 l\u00e0ng ; c\u00f2n n\u1ebfu h\u00e3y c\u00f2n \u1edf Th\u1ea5t To\u00e0n m\u00e0 c\u00f3 r\u1ed7i vi\u1ec7c canh ph\u00f2ng, th\u00ec li\u1ec7u tr\u00edch qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ebfn kho t\u1ec9nh nh\u1eadn l\u0129nh c\u0169ng ch\u1eb3ng sao. Vi\u1ec7c n\u00e0y n\u00ean s\u1eb5n l\u00f2ng vui ho\u00e0, t\u1eadn tu\u1ef5 v\u00ec n\u01b0\u1edbc, c\u1ed1t cho \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u00e0 h\u01a1n. V\u1ea3, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ea7n d\u00f9ng cho \u0111\u1ea1i qu\u00e2n, hi\u1ec7n nay \u0111\u01b0\u01a1ng lo kh\u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7. Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, ng\u01b0\u01a1i \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00f4 s\u1ef1, l\u1ea1i xin \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7 gi\u00fap th\u00ec tr\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 l\u1ea5y g\u1ea1o \u0103n ? Ki\u1ebfn th\u1ee9c r\u1ea5t l\u00e0 th\u1ea5p k\u00e9m ! V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n T\u00ecnh L\u1ed9c, c\u00f9ng B\u1ed1, \u00e1n Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n v\u00e0 L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Ti\u00eam L\u0129nh, b\u1ecb thua tr\u1eadn.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111\u00e3 chi\u1ebfm c\u1ee9 th\u00e0nh Cao B\u1eb1ng, u\u1ef7 cho \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 B\u1ebf V\u0103n C\u1eadn tr\u00e0n xu\u1ed1ng Ti\u00eam L\u0129nh. L\u0169 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa b\u00e0n m\u01b0u s\u1eafp ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, sai ng\u01b0\u1eddi m\u1eadt b\u00e1o cho Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh, Ma Ng\u1ecdc L\u00fd t\u1eadp h\u1ee3p nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00f5ng chia nhau mai ph\u1ee5c \u1edf ph\u00eda sau gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i h\u1ed9i v\u1edbi Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, Nguy\u1ec5n T\u00ecnh L\u1ed9c k\u00e9o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, t\u1ee9c th\u00ec ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n v\u00e0 voi c\u00f9ng ti\u1ebfn. V\u1eeba \u0111i \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m L\u1ea1ng Ch\u1ec9, \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai h\u1eb9p, g\u1eb7p gi\u1eb7c mai ph\u1ee5c ch\u1ed7 hi\u1ec3m ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. Ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n T\u00ecnh L\u1ed9c b\u1ecb ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn, binh l\u00ednh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft nhi\u1ec1u, l\u1ea1i lui v\u1ec1 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa \u0111\u00e3 h\u00e8n k\u00e9m v\u00f4 t\u00e0i, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m l\u1ea1i ti\u1ebfn lui kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n tr\u00e1i ph\u00e9p, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1edbi c\u00f3 s\u1ef1 thua tr\u1eadn \u1ea5y. V\u1eady ph\u1ea1t : Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn v\u1eabn c\u00e1ch l\u01b0u nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, cho \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n, g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i ; Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n, l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, cho l\u00e0m l\u00ednh, giao Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n sai \u0111i v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, n\u1ebfu ch\u1ecbu c\u1ed1 s\u1ee9c khi\u00eang v\u00e1c, kh\u00f4ng qu\u1ea3n nh\u1ecdc m\u1ec7t th\u00ec c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 li\u1ec7u cho gia \u01a1n ; n\u1ebfu c\u1ee9 t\u00ecm c\u00e1ch tr\u1ed1n vi\u1ec7c th\u00ec s\u1ebd ph\u1ea1t n\u1eb7ng kh\u00f4ng tha.<\/p>\n<p>\u201cNguy\u1ec5n T\u00ecnh L\u1ed9c, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p nhi\u1ec1u l\u1ea7n, r\u00f5 r\u1ec7t l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng lao ; nay g\u1eb7p kh\u00f4ng may nh\u01b0 th\u1ebf, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc ! V\u1eady chu\u1ea9n cho truy t\u1eb7ng l\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd dinh V\u0169 l\u00e2m, tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, r\u1ed3i chi\u1ebfu t\u1eb7ng h\u00e0m, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, l\u0169 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m \u0111\u00e3 thua lui v\u1ec1, gi\u1eb7c \u0111em h\u01a1n 6000 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng v\u00e2y quanh b\u1ed1n m\u1eb7t. Ch\u1ee3t th\u1ea5y Tr\u1ee9 d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, ch\u00fang li\u1ec1n l\u00ean n\u00fai, t\u00ecm ch\u1ed7 hi\u1ec3m, \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Tr\u1ee9 b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi trong qu\u00e2n c\u00f3 \u0111\u1ebfn ng\u00f3t 4500, m\u00e0 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 300 ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0103n trong 3 ng\u00e0y. C\u00f2n s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n t\u1ea3i theo \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111i b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng c\u0169ng ph\u1ea3i 4 ng\u00e0y, n\u1ebfn g\u1eb7p m\u01b0a l\u1ee5t th\u00ec ch\u1eb3ng c\u00f3 h\u1ea1n n\u00e0o ! S\u1ed1 g\u1ea1o mua \u1edf Th\u1ea5t To\u00e0n t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y. Nay k\u00e9o qu\u00e2n th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, n\u1ebfu m\u1ecdi m\u1eb7t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn l\u1ee3i th\u00ec vi\u1ec7c ti\u1ebfp t\u1ebf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u0169ng c\u00f2n kh\u00f3 kh\u0103n, v\u00ed b\u1eb1ng m\u01b0a gi\u00f3 ng\u0103n tr\u1edf c\u00e0ng th\u1ea5y kh\u00f4ng ti\u1ec7n ! V\u1ea3, n\u0103m ngo\u00e1i, 3 t\u1ec9nh h\u1ed9i ti\u1ec5u, qu\u00e2n Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn V\u1ee5 N\u00f4ng, qu\u00e2n S\u01a1n T\u00e2y th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc M\u1ea1o, cho n\u00ean \u0111\u1ea1o qu\u00e2n L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh d\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng. Nay qu\u00e2n hai t\u1ec9nh c\u00f2n \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i m\u00f9a thu, \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p s\u1ee9c l\u1ea1i, ch\u1eb9n ch\u1ed7 hi\u1ec3m m\u00e0 ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh. V\u1ea3, s\u1ed1 qu\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng \u0111\u00e3 l\u00e2u, l\u1ea1i c\u1ea3m m\u1ea1o kh\u00ed r\u1eebng n\u00fai, v\u00e0 b\u1ecb thua tr\u1eadn th\u00ec c\u0169ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 qu\u00e2n \u0111\u1eafc l\u1ef1c. Nh\u1eefng t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ebf, ngh\u0129 \u0111i ngh\u0129 l\u1ea1i ch\u01b0a bi\u1ebft n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho \u1ed5n !\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng lan r\u1ed9ng, qu\u00e2n ta ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u1eeda ch\u1eebng th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ef7 th\u00e1c vi\u1ec7c qu\u00e2n n\u1eb7ng n\u1ec1 th\u00ec bao nhi\u00eau m\u01b0u c\u01a1 \u1edf trong qu\u00e2n ph\u1ea3i n\u00ean nh\u1eadn \u0111\u00fang, nh\u1eb1m to m\u00e0 l\u00e0m. Th\u1ebf m\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, l\u1ea1i l\u1ea5y l\u00e0m kh\u00f3 kh\u0103n v\u1ec1 s\u1ef1 mua \u1edf d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 m\u1ea5y, qu\u00e2n ta ti\u1ebfn l\u00ean, th\u1ebf kh\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ebf. V\u1eady th\u00ec gi\u1eb7c c\u00f3 h\u01a1n 6.000 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, ch\u00fang c\u00f3 t\u00edch tr\u1eef g\u00ec, m\u00e0 t\u1eeb b\u1ea5y \u0111\u1ebfn nay, ch\u00fang l\u1ea5y \u1edf \u0111\u00e2u, sao kh\u00f4ng th\u1ea5y thi\u1ebfu th\u1ed1n ? Th\u1ef1c b\u1edfi ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 t\u00e2m m\u1ed9t ch\u00fat n\u00e0o, l\u00e0m ph\u1ee5 l\u00f2ng ta u\u1ef7 th\u00e1c nhi\u1ec1u l\u1eafm ! Mu\u00f4n m\u1ed9t x\u1ea3y ra l\u1ee1 l\u00e0ng \u0111i\u1ec1u g\u00ec th\u00ec \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho ai \u0111\u01b0\u1ee3c ? Nay \u0111\u1ea1i binh c\u1ee7a T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7, m\u00e0 l\u0169 Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh, Ma Ng\u1ecdc L\u00fd \u1edf Cao B\u1eb1ng c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i quan qu\u00e2n. C\u00e1i c\u01a1 ti\u1ebfn th\u1ee7 c\u0169ng d\u1ec5. Chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 ph\u1ea3i mau \u0111\u1ed1c th\u00fac qu\u00e2n v\u00e0 voi, m\u1ea1nh m\u1ebd ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u1eadt d\u1eef m\u1ed9t phen, l\u1ea5y l\u1ea1i Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng d\u00e2n. C\u00f2n vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1n l\u1ea7n d\u1ee5 sai L\u1ea1ng S\u01a1n, B\u1eafc Ninh t\u00ecm c\u00e1ch t\u1ea3i \u0111\u1ebfn. Song n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, v\u1eadn t\u1ea3i kh\u00f3 kh\u0103n. Nay qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, n\u00ean t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng : ho\u1eb7c tr\u1ea3 th\u00eam gi\u00e1 m\u00e0 mua m\u1ed9t c\u00e1ch tho\u1ea3 thu\u1eadn, ho\u1eb7c thu thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc, mi\u1ec5n l\u00e0 tu\u1ef3 theo t\u1eebng n\u01a1i m\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u1ec3 c\u1ea5p. Lo\u1ea1i ra h\u1ebft th\u1ea3y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 t\u00f9ng h\u1ea7u h\u1ea1 t\u1ea1p nh\u1ea1p, kh\u00f4ng cho d\u1ef1 v\u00e0o h\u1ea1ng \u0103n l\u01b0\u01a1ng. C\u00f2n nh\u1eefng b\u1ec7nh binh th\u00ec th\u1ea3 c\u1ea3 cho v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng v\u00f5, c\u00f3 ai \u0111\u00e1nh nhau b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n. Nh\u1eefng tri huy\u1ec7n, gi\u00e1o th\u1ee5, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o c\u00f9ng c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch hai ty b\u1ed1, \u00e1n thu\u1ed9c h\u1ea1t Cao B\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n : quan th\u00ec cho chia nhau \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i d\u1ecbch th\u00ec cho \u0111i v\u1edbi d\u00e2n, \u0111\u1ed9i g\u00e1nh l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng. S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi to\u00e0n t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, ch\u1ec9 b\u1edfi c\u00f3 \u00fd l\u1eebng kh\u1eebng ch\u1eb3ng ch\u1ecbu \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng ch\u1ed1ng gi\u1eef, cho n\u00ean qu\u00e2n gi\u1eb7c m\u1edbi th\u1eeba c\u01a1 l\u1ea5n l\u01b0\u1edbt th\u00f4i. Ng\u00e0y n\u00e0y l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh t\u1ec9nh, th\u00ec chu\u1ea9n cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1 s\u1ee9c b\u1ea3o th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n ch\u00fang, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 qu\u00e2n hay d\u00e2n, \u0111\u1ec1u cho mi\u1ec5n tr\u1eeb \u0111i l\u00ednh v\u00e0 di\u00eau d\u1ecbch, sai h\u1ecd \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c ng\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp gi\u00e1p mi\u1ec1n r\u1eebng m\u1ed9t d\u1ea3i B\u1ea3o L\u1ea1c m\u00e0 gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, chia \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n nh\u1eefng ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu. N\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng ai canh gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, chu\u1ea9n cho c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u r\u00f5, s\u1ebd cho c\u1ea5t nh\u1eafc v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc ; n\u1ebfu kh\u00f4ng h\u1ebft s\u1ee9c canh ph\u00f2ng \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c c\u00f2n l\u1ea5n qua \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y k\u1ebb kh\u00e1c. L\u1ea1i n\u00ean li\u1ec7u x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng bi\u1ec1n binh tinh nhu\u1ec7, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh, \u0111\u1ee7 gi\u00fap v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eef ; c\u00f2n bao nhi\u00eau cho v\u1ec1 L\u1ea1ng S\u01a1n, ti\u1ebfp v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u1ed1t sao cho t\u00edch tr\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. \u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i m\u00f9a thu, n\u01b0\u1edbc r\u00fat xu\u1ed1ng, b\u1ea5y gi\u1edd 3 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n s\u1ebd h\u1eb9n ng\u00e0y c\u00f9ng ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn t\u1ed5 gi\u1eb7c \u1edf V\u00e2n Trung, b\u1eaft ch\u00e9m t\u00ean gi\u1eb7c V\u00e2n, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ed9t tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n x\u00e9t s\u1ed1 quan l\u1ea1i, qu\u00e2n l\u00ednh trong t\u1ec9nh, l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u00e0 bao nhi\u00eau, li\u1ec7u c\u1ea5p chi\u1ebft kh\u1ea5u b\u1eb1ng ti\u1ec1n, k\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 8. (C\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, c\u00e1c \u1ea5n quan \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n, c\u00e1c gi\u00e1o ch\u1ee9c th\u00ec l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o c\u1ea5p cho m\u1ed9t n\u1eeda b\u1eb1ng ti\u1ec1n. Nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng nh\u01b0 ph\u00f2ng th\u1ee7 hay \u0111i gi\u1ea3i v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, th\u00ec c\u0169ng chi\u1ebfu theo l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 l\u00e0m. N\u1ebfu h\u1eb1ng th\u00e1ng, n\u1eeda l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o th\u00ec c\u0169ng c\u1ea5p cho \u0111\u1ee7 1 ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec chi\u1ebfu gi\u00e1 tr\u1ea3 ti\u1ec1n. Nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, kh\u00f4ng d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u00f2ng ti\u1ec5u, nh\u1eefng thu\u1ed9c binh, l\u1ea1i d\u1ecbch v\u00e0 h\u1ebft th\u1ea3y c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u h\u1ea1, c\u00e1c l\u00ednh b\u00e1c t\u1ea1p \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i chi l\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng g\u1ea1o, v\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00f3 g\u1ea1o d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam \u0111\u1ec1u chi\u1ebft kh\u1ea5u c\u1ea5p cho b\u1eb1ng ti\u1ec1n. Duy c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh c\u00f3 d\u1ef1 vi\u1ec7c coi gi\u1eef th\u00e0nh tr\u00ec, \u00e1p gi\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, th\u00ec v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c chi g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng theo h\u1ea1ng c\u1ee7a h\u1ecd).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf Tuy\u00ean Quang, tr\u1ed1n ch\u1ebft \u0111\u00e3 l\u00e2u ; ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i m\u00f9a thu, n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng, b\u1ea5y gi\u1edd ba m\u1eb7t \u1eadp \u0111\u00e1nh, t\u1ea5t s\u1ebd ph\u00e1 tan t\u1ed5 gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng t\u00ean \u0111\u1ea7u t\u1ed9i \u00e1c. \u0110\u1ea1o qu\u00e2n T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u1edf Cao B\u1eb1ng, l\u01b0\u01a1ng \u0103n, qu\u00e2n nhu, ta \u0111\u00e3 d\u1ee5 b\u1ea3o \u0111i\u1ec1u t\u1ec5 nhi\u1ec1u c\u00e1ch. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho 2 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u1edf Tuy\u00ean Quang v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean : ph\u00e0m l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, s\u00fang \u0111\u1ea1n, kh\u00ed gi\u1edbi cho \u0111\u1ebfn l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4 v\u00e0 gi\u00e0y da, m\u1ecdi th\u1ee9 d\u00f9ng cho vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u1ef1 tr\u1eef s\u1eb5n s\u00e0ng, thi\u1ebfu th\u00ec t\u01b0 l\u1ea5y \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh l\u00e1ng gi\u1ec1ng ho\u1eb7c t\u00e2u xin l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p ; \u0111\u1ee3i ta xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho ti\u1ebfn binh h\u1ed9i ti\u1ec5u, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i mau\u201d.(V\u1ec1 sau theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a C\u00f4ng Tr\u1ee9, \u0111\u1ed5i gi\u00e0y da l\u00e0m d\u00e9p m\u00e2y).<\/p>\n<p>H\u1ed9 ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hi v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m ng\u01b0\u1eddi Kinh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 l\u1ea9n tr\u1ed1n, th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai \u0111i chi\u00eau d\u1ee5, ch\u00fang ra th\u00fa th\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 t\u00ean, trong \u1ea5y c\u00f3 4 b\u1ed1 con \u0110inh C\u00f4ng Th\u1ef1 l\u00e0 y\u1ebfu ph\u1ea1m trong b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 H\u01b0ng Ho\u00e1. V\u1eady xin xu\u1ed1ng ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111\u1ec3 tu\u00e2n l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110inh C\u00f4ng Th\u1ef1 nguy\u00ean l\u00e0 th\u1ed5 Ty H\u01b0ng Ho\u00e1, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec th\u1ed5 ph\u1ec9 g\u00e2y s\u1ef1, h\u1eafn l\u1ea7m l\u1ea1c theo gi\u1eb7c, nay bi\u1ebft h\u1ed1i c\u1ea3i l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, \u0111em con, tr\u00f3i m\u00ecnh v\u1ec1 h\u00e0ng, t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, v\u1eady gia \u01a1n tha h\u1ebft t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, cho v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n. R\u1ed3i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho l\u0169 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 bi\u1ebft. V\u1ea3, nh\u1eefng t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u1edf Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1 h\u00e0ng, duy c\u00f3 l\u0169 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ebf sao v\u1eabn c\u00f2n tr\u1ed1n l\u1ea9n nh\u01b0 chu\u1ed9t, ho\u1eb7c gi\u1ea3 t\u1ea1i ch\u00fang \u0111em l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3, c\u00f2n ch\u1eadm ch\u1ea1p quanh co hay l\u00e0 ch\u00fang m\u1ed9t m\u1ef1c c\u1ed1 ch\u1ea5p u m\u00ea, v\u1eabn kh\u00f4ng h\u1ed1i c\u1ea3i ? V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ed1 con \u0110inh C\u00f4ng Th\u1ef1 v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ra th\u00fa m\u1eadt \u0111i chi\u00eau d\u1ee5, n\u1ebfu l\u0169 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng s\u1edbm ra \u0111\u1ea7u th\u00fa th\u00ec c\u0169ng cho mi\u1ec5n t\u1ed9i m\u1ed9t lo\u1ea1t. N\u1ebfu ch\u1eb3ng th\u1ebf, s\u1ebd chu\u1ea9n cho b\u00e0y m\u01b0u b\u1eaft ch\u00e9m, l\u00e0m cho ra \u00e1n, s\u1ebd h\u1eadu th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c l\u1ea1ng v\u00e0 li\u1ec7u cho quan ch\u1ee9c, n\u00ean c\u1ed1 \u0111i !\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n, gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, l\u1ea1i t\u1ee5 t\u1eadp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng \u1edf trong r\u1eebng, ch\u1ed7 ti\u1ebfp gi\u00e1p B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 S\u01a1n T\u00e2y. Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u0129nh Qu\u1ea3n ph\u1ee7, ph\u1ee7 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, L\u00ea Huy Tr\u1ecb, c\u00f9ng v\u1edbi quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Uy d\u0169ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh, \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, n\u00e3 b\u1eaft. Khi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u l\u00e0ng Th\u1ee5y L\u00e2m, huy\u1ec7n An L\u1ea1c, g\u1eb7p h\u01a1n 1000 gi\u1eb7c x\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh, Tr\u1ecb tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y gi\u00e1o \u0111\u00e2m ch\u1ebft m\u1ed9t t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c ; Thanh l\u1ea1i ch\u00ednh tay gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c n\u1eefa. Bi\u1ec1n binh h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y th\u1ee7 c\u1ea5p. Qu\u00e2n gi\u1eb7c thua to, tan t\u00e1c ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng L\u00ea Huy Tr\u1ecb th\u0103ng th\u1ee5 Qu\u1ea3n c\u01a1, v\u1eabn l\u00e0m vi\u1ec7c Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh th\u1ef1c th\u1ee5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Uy d\u0169ng, tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m. C\u00e1c binh d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n<\/a> CXXXII \u2013 132<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7. Truy t\u1eb7ng cho vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea V\u1ea1n C\u00f4ng l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1. V\u1ea1n C\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0m Th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh b\u1ecb c\u00e1ch, g\u1eb7p l\u00fac Nam K\u1ef3 c\u00f3 gi\u1eb7c, ph\u00e1i \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n, g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y \u1ed1m ch\u1ebft. B\u1ed9 Binh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, b\u00e8n c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>Sai quan c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e1o l\u00ean B\u1ed9 v\u1ec1 s\u1ed1 l\u00ednh t\u1ec9nh, l\u00ednh th\u00fa hi\u1ec7n c\u00f3, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi tr\u01b0ng \u0111i\u1ec7u.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n v\u1ee5 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 m\u1edbi \u0111\u1ebfn L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, h\u1ed9i c\u00f9ng Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, \u0111\u00e1nh th\u1eafng th\u1ed5 ph\u1ec9. Qu\u00e2n gi\u1eb7c chia \u0111\u1eb7t h\u01a1n 20 tr\u1ea1i, s\u00e1ch \u1edf v\u00f9ng n\u00fai L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, ch\u1ed1ng c\u1ef1 qu\u00e2n ta. Ch\u00fang l\u1ea1i chia \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u1ebbn xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng gi\u00e1p x\u00e3 Hoa S\u01a1n, ng\u0103n ch\u1eb7n, mong c\u1eaft \u0111\u1ee9t \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ta. L\u0169 Quang C\u1ef1 li\u1ec1n th\u00e2n \u0111\u1ed1c bi\u1ec1n binh t\u1eeb Hoa S\u01a1n, Li\u00ean Th\u01b0\u1ee3ng, L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed3ng th\u1eddi ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 58 th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u00ean. Gi\u1eb7c thua to, tan v\u1ee1 ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u. Qu\u00e2n ta \u0111\u1ed1t h\u1ebft c\u00e1c tr\u1ea1i v\u00e0 s\u00e1ch gi\u1eb7c, t\u00ecm \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u1ea1i mang binh d\u00f5ng \u0111\u00e3 \u0111em theo quay v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. (Hoa S\u01a1n l\u00e0 t\u00ean x\u00e3, sau \u0111\u1ed5i l\u00e0 C\u1ea3m S\u01a1n).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c \u1ea5y nh\u00e2n sau khi quan qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1, nh\u00e2n k\u1ebd s\u01a1 h\u1edf, x\u00e2m nhi\u1ec5u Cao B\u1eb1ng, l\u1ea1i d\u00e1m tr\u00e0n xu\u1ed1ng Ti\u00eam L\u0129nh, d\u1ef1a ch\u1ed7 hi\u1ec3m, ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i, th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. Quan qu\u00e2n tho\u1ea1t \u0111\u1ebfn, h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eadn to. Xem t\u1edd t\u1ea5u, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. V\u1eady nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn \u0111\u00f3, chu\u1ea9n cho h\u00e3y th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc 1.000 quan ti\u1ec1n, c\u00f2n c\u00e1c qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ee3i danh s\u00e1ch c\u00f4ng tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd li\u1ec7u ban th\u01b0\u1edfng. C\u00f2n nh\u01b0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc kia x\u1ebfp \u0111\u1eb7t kh\u00f4ng \u0111\u00fang \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u00e2n m\u1edbi r\u00fat v\u1ec1, gi\u1eb7c l\u1ea1i g\u00e2y s\u1ef1, l\u1ebd ra n\u00ean kh\u00e9p v\u00e0o c\u00e1i t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu, nh\u01b0ng v\u00ec l\u1ea7n n\u00e0y tr\u1edf l\u1ea1i, li\u1ec1n bi\u1ebft \u0111\u1ed1c th\u00fac t\u01b0\u1edbng s\u0129, \u0111\u00e1nh tan qu\u00e2n gi\u1eb7c, n\u00ean chu\u1ea9n cho mi\u1ec5n t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 xin \u0111i Th\u00e1i Nguy\u00ean, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, c\u1ee9 \u0111i th\u1eb3ng, nay \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, l\u1ea1i t\u1ef1 d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1. Lui t\u1edbi \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u00fd do n\u00e0o ! Nh\u01b0ng ngh\u0129 Tr\u1ee9 c\u0169ng d\u1ef1 ph\u1ea7n v\u00e0o chi\u1ebfn c\u00f4ng n\u00e0y, n\u00ean h\u1eb5ng mi\u1ec5n cho, kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi k\u1ef9\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u1ea1i t\u00e2u xin cho 10 bi\u1ec1n binh trong v\u1ec7 C\u1ea9m y \u0111i theo \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn cho tr\u1ecdng s\u1ef1 th\u1ec3.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i l\u00e0m T\u1ed5ng th\u1ed1ng, \u0111\u1ea1i qu\u00e2n m\u1ed9t \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh, \u0111\u1ec1u n\u1eafm \u1edf trong tay. N\u1ebfu ng\u01b0\u01a1i m\u1ed9t m\u1ef1c c\u00f4ng b\u1eb1ng ngay th\u1eb3ng, th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t nghi\u00eam minh th\u00ec ai d\u00e1m kh\u00f4ng theo, sao l\u1ea1i xin ph\u00e1i C\u1ea9m y l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa ?\u201d.<\/p>\n<p>K\u1ecbp khi danh s\u00e1ch c\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111\u1ec7 l\u00ean, h\u1ea1ng \u01b0u : L\u00e3nh binh \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng pha, m\u1eb7t b\u1eb1ng pha l\u00ea T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng ng\u1eddi, v\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long nh\u1ecf ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd L\u00ea C\u00f4ng \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng pha, m\u1eb7t b\u1eb1ng pha l\u00ea T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng ng\u1eddi v\u00e0 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn. H\u1ea1ng b\u00ecnh : Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, d\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u00f2n ghi b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c 1 c\u1ea5p, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng pha, m\u1eb7t b\u1eb1ng pha l\u00ea T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng ng\u1eddi. H\u1ea1ng th\u1ee9 : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu, th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn. Qu\u1ea3n c\u01a1, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea \u0111\u1ebfn B\u1eafc Ninh, h\u1ed9i l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 l\u0169 quan t\u1ec9nh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai n\u00f3i l\u1ea1i r\u1eb1ng nh\u1eefng d\u00e2n phu v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 h\u01a1n 20000 ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 14300 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 15000 quan ti\u1ec1n, h\u01a1n 400 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i. Trong m\u1ed9t th\u00e1ng c\u1ee9 ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 h\u01a1n 20000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1ec3 chi c\u1ea5p cho 5000, 6000 ng\u01b0\u1eddi \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 \u0103n trong 3 th\u00e1ng. S\u1ef1 c\u1ea7n d\u00f9ng tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7. Duy c\u00f3 s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o thu\u00ea nh\u00e2n c\u00f4ng, h\u1ecfi c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, t\u1ed5ng, l\u00fd th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng : g\u1eb7p m\u00f9a m\u01b0a, m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111i l\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, l\u1ed9 ph\u00ed d\u1ea7n th\u1ea5y thi\u1ebfu th\u1ed1n, cho n\u00ean l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ch\u1eb3ng kh\u1ecfi ng\u1ea1i kh\u00f3 ! Th\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u00e0n nhau tr\u1ea3 th\u00eam c\u00f4ng s\u00e1 \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd vui l\u00f2ng \u0111i l\u00e0m (tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i chuy\u1ebfn : ti\u1ec1n 7 ti\u1ec1n, g\u1ea1o 7 uy\u1ec3n ; nay t\u0103ng l\u00ean : ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 10 uy\u1ec3n). V\u1eady th\u1ea7n xin \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, h\u1ed9i nhau b\u00e0n l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y. Sau khi y\u00ean gi\u1eb7c r\u1ed3i, ph\u1ea3i n\u00ean t\u00edch tr\u1eef th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u1ee3i ng\u00e0y v\u1ec1 B\u1eafc Ninh tr\u00f9 t\u00ednh, s\u1ebd xin t\u00e2u ti\u1ebfp\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cM\u1edf xem t\u1edd t\u1ea5u, l\u00f2ng ta h\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i. C\u00f2n vi\u1ec7c c\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n, g\u1ea1o \u0111\u1ec3 thu\u00ea nh\u00e2n c\u00f4ng c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c quy\u1ec1n t\u1ea1m, n\u00e0o c\u00f3 ti\u1ebfc g\u00ec ! Ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0, tr\u01b0\u1edbc kia, th\u1ecb v\u1ec7 B\u00f9i V\u0103n Th\u1ea3o \u0111i c\u00f4ng sai v\u1ec1 t\u00e2u n\u00f3i B\u1eafc Ninh t\u00ednh ng\u00e0y, chia tr\u1ea1m, x\u1ebfp theo l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t v\u1eadn t\u1ea3i, th\u1eadt l\u00e0 thu\u1eadn ti\u1ec7n. Ta c\u0169ng b\u1ea3o l\u00e0m th\u1ebf l\u00e0 ph\u1ea3i. V\u1eady sao trong t\u1eadp t\u1ea5u ch\u1eb3ng th\u1ea5y n\u00f3i \u0111\u1ebfn ? Nay chu\u1ea9n cho xem n\u1ebfu \u0111\u00e3 l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 t\u1ed1t ; n\u1ebfu ch\u1eb3ng nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec n\u00ean b\u00e0n ngay v\u1edbi quan hai t\u1ec9nh li\u1ec7u tr\u00edch s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i m\u1ed9t ng\u00e0y, ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t ch\u1ed7 thu\u1eadn ti\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o v\u00e0 \u0111\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n d\u00e2n, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t t\u1ea5n s\u1edf r\u1ed3i li\u1ec7u v\u00e1t d\u00e2n phu l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t v\u1eadn chuy\u1ec3n li\u00ean ti\u1ebfp, th\u00ec m\u1ed7i chuy\u1ebfn \u0111\u00e0i t\u1ea3i, ch\u1ec9 ph\u1ea3i kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1ed9t ng\u00e0y m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i kh\u1ed5 tr\u00e8o l\u1ed9i \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i, thay \u0111\u1ed5i \u0111i v\u1ec1, l\u1ea1i th\u1ea5y sung s\u1ee9c, ch\u1eb3ng ngo\u00e0i 3, 4 ng\u00e0y, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh th\u00e0nh L\u1ea1ng S\u01a1n. T\u1eeb L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, c\u0169ng xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u00f3 d\u1ec5 m\u00e0 l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf. L\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n hi\u1ec7n nay t\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean li\u1ec7u l\u00e0m cho kh\u00e9o ! V\u1ea3, nay quan qu\u00e2n \u0111ang t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i ti\u1ebfn th\u1ee7. Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, n\u00ean h\u1ed9i v\u1edbi Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, h\u1ebft l\u00f2ng toan t\u00ednh, n\u00ean tu\u1ef3 \u0111\u1ecba th\u1ebf, v\u1eadn t\u1ea3i th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 cho l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn thi\u1ebfu th\u1ed1n, k\u1ecbp s\u1edbm d\u00e2ng c\u00f4ng. C\u00f2n nh\u01b0 s\u1ef1 vi\u1ec7c t\u00e0ng tr\u1eef, c\u0169ng c\u1ee9 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai : \u201cC\u1ee9 t\u1eeb m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng n\u00e0y v\u1ec1 sau, v\u1eadn t\u1ea3i cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ti\u1ec1n 50000 quan, g\u1ea1o 40000 ph\u01b0\u01a1ng, mu\u1ed1i 500 ph\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i t\u1ea1m cho \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 s\u1ee9c d\u00e2n.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ebf gi\u1eb7c \u1edf Cao B\u1eb1ng h\u00e3y c\u00f2n r\u00f4ng r\u1ee1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf L\u1ea1ng Ch\u1ec9, quan qu\u00e2n b\u1ecb thua, t\u1eeb khi c\u00f3 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ebfn, th\u00ec qu\u00e2n m\u1edbi n\u1ed5i ti\u1ebfng, nay r\u00fat v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean, s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 4000 ng\u01b0\u1eddi, e qu\u00e2n gi\u1eb7c nh\u00f2m ng\u00f3, bi\u1ebft s\u1ed1 qu\u00e2n c\u00f2n \u00edt, l\u1ea1i th\u00eam qu\u1ea5y r\u1ed1i. V\u1eady xin n\u00ean cho \u1edf l\u1ea1i c\u00f9ng v\u1edbi T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 b\u00e0n t\u00ednh vi\u1ec7c qu\u00e2n, m\u1edbi mong s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i l\u00e0 tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh, ph\u00e0m nh\u1eefng c\u01a1 m\u01b0u qu\u00e2n s\u1ef1, t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ed5 ph\u1ec9, bi\u1ebft g\u00ec c\u0169ng n\u00f3i, ch\u01b0a h\u1eb3n l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i. Duy c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u1ee7a m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n n\u00e0y, \u0111\u00e3 c\u00f3 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 chuy\u00ean ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. M\u1edbi \u0111\u00e2y, sau khi quan qu\u00e2n th\u1eafng tr\u1eadn ho\u1eb7c n\u00ean \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, ho\u1eb7c n\u00ean quay v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean, hai vi\u00ean \u1ea5y \u0111\u00e3 t\u1eebng h\u1ed9i b\u00e0n v\u1edbi nhau, c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean v\u00e0o t\u1edd s\u1edb \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean r\u1ed3i. T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u1eabn kh\u00f4ng n\u1ea3n l\u00f2ng v\u00ec \u00edt qu\u00e2n, th\u00ec vi\u1ec7c d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c \u1ea5y ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00f3. Ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng lo l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh l\u1ea5y l\u1ea1i Cao B\u1eb1ng, kh\u00f4ng thi\u1ebfu th\u1ed1n, th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i qu\u00e1 b\u1ed1i r\u1ed1i, lo s\u1ee3\u201d.<\/p>\n<p>V\u1ec7 u\u00fd \u1edf Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt t\u1eeb \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng v\u1ec1, b\u1ecb b\u1ec7nh. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, truy\u1ec1n Ch\u1ec9 y\u00ean \u1ee7i th\u0103m h\u1ecfi. C\u00f2n v\u1ec7 binh b\u1ea5y l\u00e2u kh\u00f3 nh\u1ecdc, chu\u1ea9n cho h\u00e3y ngh\u0129 ng\u01a1i, \u0111\u1ee3i s\u1ebd tuy\u00ean tri\u1ec7u. Sau \u0111\u00f3, v\u00ec T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u xin, l\u1ea1i cho \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Sai v\u1ec7 C\u1ea9m y, ty H\u1ed9 v\u1ec7 v\u00e0 ty C\u1ea3nh t\u1ea5t (C\u1ea9m y : \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ch\u1ee9c 3 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00e2n l\u00ednh 45 ng\u01b0\u1eddi ; H\u1ed9 v\u1ec7 : 6 ng\u01b0\u1eddi ; C\u1ea3nh t\u1ea5t 9 ng\u01b0\u1eddi. T\u1ea5t c\u1ea3 66 ng\u01b0\u1eddi), ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi Th\u1ee7y s\u01b0 \u0111i thuy\u1ec1n hi\u1ec7u B\u00ecnh h\u1ea3i, ch\u1edf thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n ra H\u00e0 N\u1ed9i (thu\u1ed1c s\u00fang H\u1ed3ng mao h\u1ea1ng l\u1edbn 100 c\u00e2n, thu\u1ed1c s\u00fang h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u1edbi ch\u1ebf 900 c\u00e2n ; \u0111\u1ea1n bao, \u0111\u1ea1n r\u1eddi m\u1ed7i th\u1ee9 600 ph\u00e1t). Khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, th\u00ec do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng theo t\u1ed5ng s\u1ed1, chia l\u00e0m 3 ph\u1ea7n : tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y 1 ph\u1ea7n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 ; c\u00f2n 2 ph\u1ea7n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i chia cho qu\u00e2n t\u00f2ng chinh \u1edf 2 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Cao h\u00f9ng, Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh, Cai \u0111\u1ed9i Ma V\u0103n L\u00fd, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u \u1edf Cao B\u1eb1ng ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ed1ng ch\u1ebf c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 B\u1ebf V\u0103n C\u1eadn, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, l\u00fac t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u1ea5t th\u1ee7, l\u0169 H\u1eefu \u0110\u0129nh \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng Lang, H\u1ea1 Lang, chi\u00eau t\u1eadp th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, tr\u01b0\u1edbc sau h\u01a1n 20 tr\u1eadn, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c nhi\u1ec1u, gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m x\u00e2m ph\u1ea1m. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, nghe tin \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Th\u1ea5t To\u00e0n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, li\u1ec1n \u0111em qu\u00e2n th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn S\u1ee7ng S\u01a1n (g\u1ea7n b\u00ean t\u1ea3 t\u1ec9nh th\u00e0nh), tr\u00f4ng th\u1ea5y nh\u00e0 kho c\u1ee7a t\u1ec9nh b\u1ed1c l\u1eeda, b\u1ecdn \u0110\u0129nh \u0111\u1ebfn th\u00ec gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111\u00e3 theo \u0111\u01b0\u1eddng sau ph\u00eda h\u1eefu ngo\u00e0i th\u00e0nh tr\u1ed1n \u0111i r\u1ed3i. H\u1ecd \u0111u\u1ed5i theo, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean, h\u1ecfi ra m\u1edbi bi\u1ebft t\u00ean C\u1eadn \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh lui. H\u1ecd l\u1eadp t\u1ee9c chia ph\u00e1i th\u1ed5 d\u00f5ng mai ph\u1ee5c \u1edf sau \u0111\u1ed3n Ninh L\u1ea1c, \u0111\u00f3n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 c\u1ee7a t\u00ean C\u1eadn. L\u00fac C\u1eadn \u0111\u1ebfn, qu\u00e2n ph\u1ee5c 4 m\u1eb7t \u0111\u1ed5 ra. Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u l\u1ea5y gi\u00e1o \u0111\u00e1nh tr\u00fang t\u00ean C\u1eadn. Th\u1ed5 d\u00f5ng H\u00e0 \u0110\u00ecnh B\u1ea3o s\u1ea5n v\u00e0o, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u C\u1eadn. Gi\u1eb7c c\u1ea3 v\u1ee1, v\u1ee9t kh\u00ed gi\u1edbi m\u00e0 ch\u1ea1y. H\u1ecd b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 4 t\u00ean, ch\u00e9m gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. L\u0169 \u0110\u0129nh \u0111em \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c C\u1eadn, phi ng\u1ef1a \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 d\u00e2ng n\u1ed9p. T\u1ea1 Quang C\u1ef1 tr\u01b0\u1edbc sai \u0111em c\u1edd \u0111\u1ecf phi b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, r\u1ed3i \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfn v\u00e0o t\u1ec9nh th\u00e0nh Cao B\u1eb1ng, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua c\u1ea3 m\u1eebng, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTo\u00e1n gi\u1eb7c \u1ea5y g\u00e2y s\u1ef1, t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, tr\u1ed1n ch\u1ebft t\u1ea3n \u0111i c\u00e1c n\u01a1i ; sau v\u00ec \u0111\u1ea1i qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. B\u1ecdn B\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh Cao B\u1eb1ng nh\u00fat nh\u00e1t, v\u00f4 t\u00e0i, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u00fang chi\u1ebfm gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh th\u00e0nh, c\u00e0ng th\u00eam r\u00f4ng r\u1ee1. Kh\u00f4ng ng\u1edd l\u0169 Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh, l\u00e0 th\u1ed5 ty trong t\u1ec9nh, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1ebf m\u00e0 bi\u1ebft t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ed5 d\u00f5ng, ra s\u1ee9c v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn h\u01a1n v\u00e0i m\u01b0\u01a1i tr\u1eadn, l\u1ea1i nh\u00e2n l\u00fac quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan l\u0169 gi\u1eb7c, tu\u1ef3 c\u01a1 ch\u1eb9n \u0111\u00e1nh, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng l\u1edbn n\u00e0y, th\u1ef1c r\u1ea5t \u0111\u00e1nh khen th\u01b0\u1edfng. V\u1eady chu\u1ea9n cho : qu\u1ea3n su\u1ea5t Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh, th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd, Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u, x\u00e9t ra c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ea7u, c\u0169ng b\u1ed5 th\u1ee5 V\u1ec7 u\u00fd, \u0111\u1ec1u tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m ; Ma Ng\u1ecdc L\u00fd, th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng pha m\u1eb7t kim c\u01b0\u01a1ng, 2 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Minh M\u1ec7nh Phi long l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf, v\u00e0 1 c\u00e1i \u00e1o g\u1ea5m hoa kim tuy\u1ebfn. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m vi\u1ec7c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n sai ph\u00e1i c\u1ee7a t\u1ec9nh. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u1eadn n\u00e0y : Kinh l\u1ecbch ty \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 Ph\u1ea1m Duy Nhi\u00ean, th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ch\u1ee7 s\u1ef1, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 1 c\u00e1i \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng b\u00f4ng, v\u1eabn l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ty \u00e1n s\u00e1t, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd th\u0103ng b\u1ed5. Vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch, cho \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c, l\u00e0 Ph\u1ea1m D\u1ee5ng Giai, \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng pha, m\u1eb7t b\u1eb1ng pha l\u00ea. H\u00e0 \u0110\u00ecnh B\u1ea3o, th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng theo t\u1ec9nh \u0111i sai ph\u00e1i. L\u1ea1i chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u0111\u1eb7t th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c C\u1eadn, tr\u00edch 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c c\u1ee7a kho, giao cho Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u l\u0129nh l\u1ea5y chia c\u1ea5p. C\u00f2n th\u1ed5 h\u00e0o, th\u1ed5 d\u00f5ng, \u0111\u1ee3i l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch k\u00ea r\u00f5 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd li\u1ec7u ra \u01a1n r\u1ed9ng r\u00e3i.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c C\u1eadn b\u1ea5y l\u00e2u \u0111\u00e1nh ph\u00e1 th\u00e0nh tr\u00ec, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n gian, t\u1ed9i \u00e1c r\u1ea5t n\u1eb7ng, nay \u0111\u00e3 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c, chu\u1ea9n cho b\u1ecf \u0111\u1ea7u v\u00e0o h\u00f2m \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft, c\u00f2n th\u00e2y x\u00e1c, b\u0103m nh\u1ecf v\u1ee9t xu\u1ed1ng s\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf g\u01b0\u01a1ng r\u0103n. Duy trong \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u00ean N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng, hi\u1ec7n c\u00f2n \u1edf Cao B\u1eb1ng ; n\u1ebfu l\u0169 Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh bi\u1ebft ngay l\u00fac gi\u1eb7c m\u1edbi tan v\u1ee1, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t mai ph\u1ee5c ch\u1eb7n \u0111\u00f3n, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c V\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00f4ng n\u00e0o to h\u01a1n n\u1eefa, ta nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd c\u1ea5t nh\u1eafc v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc, phong t\u01b0\u1edbc, chia \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u01a1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc l\u00e0 kh\u00f4ng k\u1ecbp l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf khi\u1ebfn cho trong cu\u1ed9c m\u1ef9 m\u00e3n c\u00f2n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 l\u00f2ng. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn h\u1ecd n\u00ean b\u1ed9i ph\u1ea7n c\u1ea3m k\u00edch, ph\u1ea5n kh\u1edfi, n\u1ebfu d\u00f9ng k\u1ef3 binh ho\u1eb7c \u0111\u1eb7t mai ph\u1ee5c, l\u1ea1i b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c V\u00e2n th\u00ec t\u1ea5t c\u00f3 th\u01b0\u1edfng to nh\u1ea5t. V\u1ea3, nay Cao B\u1eb1ng \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i r\u1ed3i, chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i, T\u1ea1 Quang C\u1ef1, t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch chi\u00eau t\u1eadp v\u1ed7 v\u1ec1 nh\u00e2n d\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n r\u1ed3i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n ngh\u1ec9 ng\u01a1i, s\u1eeda sang b\u1edd c\u00f5i ; \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i thu, ta s\u1ebd xu\u1ed1ng Ch\u1ec9, \u0111\u1ecbnh nh\u1eadt k\u1ef3, ba \u0111\u1ea1o c\u00f9ng ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 t\u1ed5 gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 cho xong vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Cho Ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng c\u00f9ng c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0103n y\u1ebfn \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0169 Hi\u1ec3n. Ban cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 b\u00e0i th\u01a1 Ng\u1ef1 ch\u1ebf. L\u1ea1i cho quan v\u0103n v\u0103n ph\u00f2ng t\u1ee9 b\u1ea3o((1) Nghi\u00ean, b\u00fat, gi\u1ea5y, m\u1ef1c.1) v\u00e0 cho quan v\u00f5 b\u1ed9 \u0111\u1ed3 tr\u00e0 h\u00e0ng t\u00e2y.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd d\u1ee5 nghi\u00eam qu\u1edf. Tr\u1ee9 b\u00e8n t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea1o qu\u00e2n L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u00e3 c\u00f3 T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u00ednh to\u00e1n x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i, m\u00e0 s\u1ef1 th\u1ebf Th\u00e1i Nguy\u00ean h\u00e3y c\u00f2n v\u1ea5t v\u1ea3, xin ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng quay ngay v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean, hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 b\u00e0n b\u1ea1c vi\u1ec7c qu\u00e2n cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang kh\u1edbp\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCao B\u1eb1ng nay \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i. Ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 h\u00e3y n\u00ean \u0111\u00f3ng qu\u00e2n ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u0111\u1ec3 nu\u00f4i s\u1ee9c m\u1ea1nh. N\u1ebfu Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u00f2n c\u00f3 qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u1ebb t\u1ebb \u1ea9n n\u00fap th\u00ec d\u1eadp t\u1eaft cho h\u1ebft. R\u1ed3i ph\u1ea3i s\u1eafp s\u1eeda l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n nhu m\u1ecdi th\u1ee9 cho \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i thu, ta s\u1ebd xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho h\u1ed9i ti\u1ec5u, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i l\u1eadp t\u1ee9c h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng ho\u00e0n to\u00e0n. V\u00e0, 3 \u0111\u1ea1o h\u1ed9i \u0111\u00e1nh, Tuy\u00ean Quang c\u0169ng n\u00ean ph\u00e1i 1 vi\u00ean quan v\u00f5 to l\u00e0m Th\u1ed1ng so\u00e1i th\u00ec d\u00f9ng L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m Tham t\u00e1n l\u00e0 \u0111\u1ee7. C\u00f2n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c, ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 quan v\u0103n, sung l\u00e0m Tham t\u00e1n c\u0169ng l\u00e0 h\u1ee3p l\u1ebd. Ph\u1ea3i n\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc l\u00e0m tr\u1ecdng, gi\u1eef l\u00f2ng ho\u00e0 thu\u1eadn, c\u00f9ng gi\u00fap \u0111\u1ee1 nhau, c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m cho th\u00e0nh c\u00f4ng, ch\u1edb c\u00f3 ch\u00fat \u00fd ki\u1ebfn ch\u1ecdn vi\u1ec7c m\u00e0 l\u00e0m, s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ch\u1ec9 ngh\u1ecb !\u201d.<\/p>\n<p>Th\u00f4ng d\u1ee5 cho trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Cao B\u1eb1ng, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c C\u1eadn.<\/p>\n<p>L\u1eddi d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia t\u00ean gi\u1eb7c B\u1ebf V\u0103n C\u1eadn t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, g\u00e2y s\u1ef1 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Cao B\u1eb1ng. Ta \u0111\u00e3 ph\u00e1i quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u00fang li\u1ec1n tan v\u1ee1. Nh\u00e2n ngh\u0129 : tr\u1eddi m\u00f9a h\u00e8, n\u1eafng n\u00f3ng, n\u00ean d\u1ee5 sai qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o r\u00fat v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i, kh\u00f4ng ng\u1edd trong kho\u1ea3ng th\u00e1ng 6, n\u00f3 l\u1ea1i th\u1eeba c\u01a1 l\u1ebbn \u0111\u1ebfn x\u00e2m nhi\u1ec5u. V\u00ec l\u0169 V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n mang l\u00f2ng nh\u00fat nh\u00e1t, tr\u01b0\u1edbc t\u1ef1 b\u1ecf th\u00e0nh, l\u00f9i v\u1ec1 L\u1ea1ng S\u01a1n, n\u00ean Cao B\u1eb1ng m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ea5t th\u1ee7. Ta b\u00e8n sai T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ngay. Nay c\u1ee9 theo tin th\u1eafng tr\u1eadn do qu\u00e2n th\u1ee9 phi b\u00e1o th\u00ec Cao B\u1eb1ng \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1eb7c C\u1eadn \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u00e9m, m\u1ed9t v\u00f9ng d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng. V\u1ea3 gi\u1eb7c C\u1eadn l\u00e0 th\u00e2n \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a gi\u1eb7c Kh\u00f4i, b\u1ea5y nay v\u1eabn th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi gi\u1eb7c V\u00e2n, ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n v\u00e0 hai l\u1ea7n \u0111\u00e3 v\u00e2y b\u1ee9c Cao B\u1eb1ng. Nay n\u00f3 \u0111\u00e3 d\u00e2ng \u0111\u1ea7u, th\u1ef1c \u0111\u1ee7 s\u00e1ng t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh ph\u1ea1t c\u1ee7a nh\u00e0 tr\u1eddi v\u00e0 h\u1ea3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. V\u00e0 gi\u1eb7c V\u00e2n m\u1ed9t khi m\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap \u0111\u1ee1, th\u00ec c\u00e1i ng\u00e0y b\u1ecb b\u1eaft c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u1ebfn n\u01a1i ! V\u1eady th\u00f4ng d\u1ee5 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, quan qu\u00e2n \u1edf Cao B\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, th\u1ebf m\u00e0 m\u1edbi nghe gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, \u0111\u00e3 v\u1ed9i b\u1ecf th\u00e0nh ch\u1ea1y. V\u1ea3, gi\u1eb7c sau khi \u0111\u00e3 chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng t\u1ec9nh th\u00e0nh, th\u1ebf l\u1ef1c m\u1ea1nh m\u1ebd ch\u1eebng n\u00e0o, v\u1eady m\u00e0 nay b\u1ecb l\u0169 Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh ch\u00e9m ch\u1ebft d\u1ec5 d\u00e0ng nh\u01b0 th\u1ebf. Hu\u1ed1ng chi l\u00fac gi\u1eb7c m\u1edbi \u0111\u1ebfn, ch\u01b0a t\u1eebng \u1ee9c hi\u1ebfp nh\u00e2n d\u00e2n. Chu\u1ed9t ng\u00f4 ((1) Chu\u1ed9t ng\u00f4 c\u00f3 n\u0103m \u0111i\u1ec1u tr\u1ed9i, nh\u01b0ng nh\u1ecf nh\u1eb7t, kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi th\u1ef1c d\u1ee5ng.1), l\u1eeba Ki\u1ec1m ((2) Con l\u1eeba \u1edf \u0111\u1ea5t Ki\u1ec1m (nay l\u00e0 Qu\u00fd Ch\u00e2u) ban \u0111\u1ea7u tuy b\u1ecbp \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed5, nh\u01b0ng cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb h\u1ed5 \u0103n th\u1ecbt v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng th\u1ef1c s\u1ef1. 2) c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00f3n t\u00e0i gi\u1ecfi g\u00ec kh\u00e1c, sao V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n \u0111\u00e3 v\u1ed9i b\u1ecf c\u1ea3 t\u1ec9nh th\u00e0nh ! V\u1eady truy\u1ec1n cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1 gi\u1eef l\u1ebd c\u00f4ng b\u1eb1ng, m\u1edf cu\u1ed9c \u0111i\u1ec1u tra, n\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh s\u1ee3 h\u00e3i ch\u00f9n l\u1ea1i th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111em ngay V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n ra tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, cho qu\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u bi\u1ebft, \u0111\u1ec3 nghi\u00eam qu\u00e2n lu\u1eadt. C\u00f2n Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n th\u00ec giao Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n b\u1eaft xi\u1ec1ng l\u1ea1i, giam c\u1ea7m nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 d\u1ee5. Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, ch\u1eb3ng bi\u1ebft h\u1ed5 th\u1eb9n, c\u1ed1 g\u1eafng, m\u00e0 v\u1eabn c\u1ee9 kh\u00f4ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec th\u00ec h\u00e1 n\u00ean t\u1ea1m cho dung th\u1ee9 ? V\u1eady c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay, gi\u00e1ng xu\u1ed1ng l\u00e0m l\u00ednh cho \u0111i ti\u1ec1n khu, g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. Con V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n l\u00e0 V\u0103n H\u1eefu L\u1ee3i, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i C\u1ea5m binh, c\u0169ng c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i Cao B\u1eb1ng l\u00e0m l\u00ednh, g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 che l\u1ea5p t\u1ed9i l\u1ed7i cho cha\u201d. (S\u0129 Qu\u1ea3n li\u1ec1n \u1ed1m ch\u1ebft).<\/p>\n<p>C\u1ea5t nh\u1eafc : Ch\u1ee7 s\u1ef1 H\u1ed3 H\u1ef1u l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng ; Tu so\u1ea1n Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh, th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n<p>C\u00e1c ch\u1ee9c vi\u00ean v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch hai ty b\u1ed1, \u00e1n, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo ch\u1ee9c c\u0169 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1, H\u1ed3 H\u1ef1u v\u00e0 Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 r\u1eb1ng : \u201cCao B\u1eb1ng v\u1eeba m\u1edbi l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u00ecnh h\u00ecnh v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u0169ng kh\u00f3 kh\u0103n, ph\u1ea3i n\u00ean tr\u00f9 t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p qu\u00e2n nhu. V\u1ea3, h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, d\u00e2n \u0111\u00f4ng, th\u00f3c g\u1ea1o th\u1eeba th\u00e3i, n\u1ebfu bi\u1ebft nh\u00e2n ti\u1ec7n l\u1ee3i m\u00e0 d\u00f9ng, th\u00ec lo g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. Ngay nh\u01b0 l\u0169 gi\u1eb7c m\u1ed7i to\u00e1n h\u00e0ng ngh\u00ecn h\u00e0ng tr\u0103m, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, hu\u1ed1ng chi \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ed9t \u0111\u1ea1o quan qu\u00e2n h\u00e1 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebf g\u00ec ? L\u1ebd n\u00e0o, \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u0169 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp l\u00e9n l\u00fat, d\u00e2n ta l\u1ea1i vui l\u00f2ng cung \u1ee9ng m\u00e0 qu\u00e2n nh\u00e0 vua l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u1eeb b\u1ea1o, y\u00ean d\u00e2n, khi k\u00e9o \u0111\u1ebfn l\u1ea1i b\u1ecb d\u00e2n kh\u00f4ng mong mu\u1ed1n hay sao ? \u0110i\u1ec1u \u1ea5y quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd, ch\u1ec9 l\u00e0 v\u00ec l\u0169 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa, Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n h\u00e8n k\u00e9m, v\u00f4 m\u01b0u, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n to\u00e0n th\u00e0nh ng\u1ed3i ch\u1edd t\u1eebng mi\u1ebfng \u0103n, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ea5t th\u1ee7 v\u00ec qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t khi thi\u1ebfu th\u1ed1n ! H\u1ec5 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u1ea5y, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi t\u1ee9c gi\u1eadn v\u00f4 c\u00f9ng ! L\u0169 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean tr\u00f4ng g\u01b0\u01a1ng c\u0169, tr\u00e1nh v\u1ebft xe \u0111\u1ed5, s\u1edbm ngh\u0129 l\u1ea5y k\u1ebf thi\u1ec7n h\u1eadu, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 t\u00ednh v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c : ph\u00e0m nh\u1eefng thu\u1ebf trong t\u1ec9nh n\u00ean thu n\u0103m nay c\u00f9ng v\u1edbi ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c v\u1ec1 t\u00f4 ru\u1ed9ng v\u00e0 thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n thi\u1ebfu, s\u1ee9c ngay cho d\u00e2n l\u1ea5y s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o t\u00edch tr\u1eef t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111em n\u1ed9p, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 8, th\u00e1ng 9 l\u00e0 l\u00faa m\u00f9a ch\u00edn, b\u1eaft n\u1ed9p cho \u0111\u1ee7. L\u1ea1i li\u1ec7u n\u00e2ng th\u00eam gi\u00e1, \u0111\u1eb7t mua th\u00f3c c\u1ee7a d\u00e2n b\u1eb1ng c\u00e1ch tho\u1ea3 thu\u1eadn, c\u1ed1t cho \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 kho t\u00e0ng sung t\u00fac, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ed3i \u0111\u1ee3i t\u1ec9nh kh\u00e1c cung \u0111\u1ed1n, d\u00e2ng n\u1ed9p, c\u00f2n m\u00ecnh th\u00ec \u1edf v\u00e0o ch\u1ed7 r\u1ea3nh rang, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n c\u00f3 ng\u00e0y thi\u1ebfu th\u1ed1n th\u00ec T\u1ea1 Quang C\u1ef1, ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m t\u1ed5ng binh, H\u1ed3 H\u1ef1u v\u00e0 Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i l\u00e0 b\u1ea7y t\u00f4i gi\u1eef \u0111\u1ea5t, quy\u1ebft kh\u00f3 ch\u1ecbu n\u1ed5i c\u00e1i l\u1ed7i n\u1eb7ng \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra l\u1ec7nh : ph\u00e0m c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c chi l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, \u0111\u1ec1u \u00e1p d\u1ee5ng theo l\u1ec7 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n, g\u1ea1o h\u1eb1ng th\u00e1ng, c\u00f2n s\u1ed1 th\u1eeba bao nhi\u00eau, \u0111\u1ee3i sau khi y\u00ean, v\u1ec1 ti\u1ec1n, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c truy c\u1ea5p theo ch\u1ee9c s\u1eafc, v\u00e0 v\u1ec1 g\u1ea1o, s\u1ebd chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n. C\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch, binh l\u00ednh, n\u1ebfu c\u00f3 d\u1ef1 l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c sai \u0111i canh ph\u00f2ng, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u00ec v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c theo l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n, g\u1ea1o ; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c t\u1ea1p nh\u1ea1p kh\u00e1c th\u00ec l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1ec1u chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n, k\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 8 n\u00e0y.<\/p>\n<p>T\u1ea3i hai h\u1ea1ng b\u1ea1c \u0111\u0129nh l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf m\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Cao B\u1eb1ng (H\u1ea1ng in 1 quan ti\u1ec1n : 6000 \u0111\u0129nh ; h\u1ea1ng in 5 quan ti\u1ec1n : 4000 \u0111\u0129nh). Ph\u00e0m trong qu\u00e2n, ti\u1ec1n chi d\u00f9ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec chu\u1ea9n cho l\u1ea5y b\u1ea1c \u1ea5y chi\u1ebft c\u1ea5p. D\u00e2n gian c\u00f3 mua b\u00e1n \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu gi\u00e1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1edbt. Ai xin n\u1ed9p thay ti\u1ec1n c\u0169ng cho.<\/p>\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ed9ng t\u0129nh cu\u1ed1i m\u00f9a h\u00e8, duy c\u00f3 n\u0103m t\u1ec9nh Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng.<\/p>\n<p>Vua khen l\u00e0 kh\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1, gi\u00e1 ng\u1ef1, b\u00e8n b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u tra t\u00ean tu\u1ed5i, quan ch\u1ee9c [c\u00e1c quan \u1edf n\u0103m t\u1ec9nh \u1ea5y] : nh\u1eefng \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 \u0111\u00e3 th\u1ef1c th\u1ee5 \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 ; nh\u1eefng \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 \u0111ang l\u00e0m th\u1ef1 l\u00fd, h\u1ed9 l\u00fd c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng hai t\u1ec9nh Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, n\u0103m ngo\u00e1i, b\u1ed7ng v\u00ec th\u1ed5 ph\u1ec9 g\u00e2y bi\u1ebfn, g\u1ea7n \u0111\u00e2y quan t\u1ec9nh gia t\u00e2m chi\u00eau an v\u1ed7 v\u1ec1, nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111\u00e3 ra th\u00fa nhi\u1ec1u, th\u1eadt c\u00e0ng \u0111\u00e1ng khen ! Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa, Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p ; \u00e1n s\u00e1t L\u00ea \u0110\u1ee9c Ng\u1ea1n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y d\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u00f3 ghi b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c ngay ; H\u1ed9 ph\u1ee7 L\u00ea Nguy\u00ean Hi tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c 2 c\u1ea5p ; \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng1 c\u1ea5p, nay c\u0169ng cho khai ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9, Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ea3n, l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng, chuy\u00ean gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng [Kho g\u1ed7].<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u00e0n m\u1edf khoa thi H\u01b0\u01a1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. N\u0103m nay ch\u00ednh l\u00e0 k\u1ef3 khoa thi, nh\u01b0ng v\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ch\u01b0a xong, n\u00ean t\u1ea1m ho\u00e3n. V\u1eady chu\u1ea9n cho ph\u1ee5 th\u00ed \u1edf tr\u01b0\u1eddng Th\u1eeba Thi\u00ean. \u0110\u1ebfn khi n\u1ed9p quy\u1ec3n, ch\u1ec9 c\u00f3 5 ng\u01b0\u1eddi. Vua th\u1ea5y [ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 thi] \u00edt \u1ecfi qu\u00e1, b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng : \u201cTa ngh\u0129 : s\u0129 t\u1eed Nam K\u1ef3 ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, nh\u1eefng mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c do \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh, ti\u1ebfn th\u00e2n. V\u1ea3, t\u1ec9nh \u1ea5y l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u1ea5t d\u1ea5y nghi\u1ec7p v\u01b0\u01a1ng, ph\u00e0m c\u00e1c s\u0129 phu, d\u00e2n th\u1ee9 v\u1ed1n c\u00f3 l\u00f2ng t\u00f4n qu\u00e2n, th\u00e2n th\u01b0\u1ee3ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec gi\u1eb7c Kh\u00f4i g\u00e2y bi\u1ebfn, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u1eadp h\u1ee3p ngh\u0129a d\u00f5ng, quy\u1ebft ch\u00ed di\u1ec7t th\u00f9. H\u1ecd \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, bi\u1ebft r\u00f5 ngh\u0129a l\u00fd nh\u01b0 v\u1eady, th\u1eadt \u0111\u00e1ng khen. Nay g\u1eb7p khoa thi h\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfu v\u00ec c\u00f3 lo\u1ea1n m\u00e0 ho\u00e3n, th\u00ec e c\u00f3 ph\u1ee5 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n kh\u1ed5 h\u1ecdc h\u00e0nh. V\u1eady, ra l\u1ec7nh cho \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n 6 t\u1ec9nh d\u00f2 h\u1ecfi, n\u1ebfu h\u1ecd t\u00ecnh nguy\u1ec7n thi h\u01b0\u01a1ng ngay n\u0103m nay, hay mu\u1ed1n ho\u00e3n \u0111\u1ebfn sang n\u0103m, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean\u201d. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c t\u1ec9nh t\u00e2u b\u00e1o ph\u1ea7n nhi\u1ec1u xin ho\u00e3n \u0111\u1ebfn sang n\u0103m, b\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 2 sang n\u0103m, s\u1ebd m\u1edf khoa thi h\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n thi h\u1ed9i c\u0169ng ho\u00e3n \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 5 [sang n\u0103m]. L\u1ea1i v\u00ec s\u1ed1 s\u0129 t\u1eed \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 \u00edt, n\u00ean chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n r\u00fat b\u1edbt quan tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 k\u1ef3 h\u1ea1n ng\u00e0y thi (quan tr\u01b0\u1eddng, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh : ch\u00e1nh ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o \u0111\u1ec1u 1 ; gi\u00e1m kh\u1ea3o 1 ; ch\u00e1nh ph\u1ed5 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec7u 1 ; ph\u00e2n kh\u1ea3o 1 ; Ph\u01b0\u1edbc kh\u1ea3o 4 ; s\u01a1 kh\u1ea3o 6 ; th\u1ec3 s\u00e1t v\u00e0 m\u1eadt s\u00e1t \u1edf n\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u 4 ; nay r\u00fat b\u1edbt : ch\u1ee7 kh\u1ea3o, \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec7u \u0111\u1ec1u 1 ; Ph\u01b0\u1edbc kh\u1ea3o 3 ; s\u01a1 kh\u1ea3o 5 ; th\u1ec3 s\u00e1t, m\u1eadt s\u00e1t \u0111\u1ec1u 2 ; gi\u00e1m kh\u1ea3o, ph\u00e2n kh\u1ea3o v\u1eabn \u0111\u1ec3 y nh\u01b0 l\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u00e0n. K\u1ef3 h\u1ea1n ng\u00e0y thi, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh : m\u1ed7i k\u1ef3 c\u00e1ch nhau 5 ng\u00e0y, th\u00e1ng 7 m\u1ed3ng 1 v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t, m\u1ed3ng 6 v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb, ng\u00e0y 12 v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam, ng\u00e0y 23 ra b\u1ea3ng ; nay r\u00fat b\u1edbt : m\u1ed7i k\u1ef3 c\u00e1ch nhau 3 ng\u00e0y, th\u00e1ng 2 m\u1ed3ng 4, v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t, m\u1ed3ng 7 v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb, m\u1ed3ng 10 v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam, ng\u00e0y 18 ra b\u1ea3ng).<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cV\u0103n v\u00f5 2 \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng th\u1ec3 ri\u00eang b\u1ecf m\u1ed9t b\u00ean n\u00e0o. N\u01b0\u1edbc ta m\u1edf khoa thi k\u00e9n l\u1ea5y k\u1ebb s\u0129, \u0111\u00e3 th\u00e0nh quy ch\u1ebf h\u1eb3n hoi, duy c\u00f3 khoa thi v\u00f5 ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u1eb7t ra, nay ta mu\u1ed1n c\u1eed h\u00e0nh. K\u1ec3 ra, k\u1ebb s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, ch\u01b0a c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t khi t\u00ean chi\u1ebfm kh\u00f4i khoa, b\u1ea3ng v\u00e0ng bia \u0111\u00e1. \u0110\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 c\u00e1ch tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u00f9ng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. Quan v\u00f5 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi x\u00f4ng pha t\u00ean \u0111\u1ea1n, huy\u1ebft chi\u1ebfn \u1edf ch\u1ed1n sa tr\u01b0\u1eddng, ra s\u1ee9c v\u00ec nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c Xi\u00eam, l\u00e0m cho m\u1ea1nh m\u1ebd bi\u00ean gi\u1edbi. C\u00f4ng h\u1ecd \u0111\u00e1ng ghi v\u00e0o s\u1eed s\u00e1ch, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sang n\u0103m s\u1ebd b\u00e0n d\u1ef1ng V\u00f5 mi\u1ebfu, m\u1edf khoa thi v\u00f5, l\u1eadp bia c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0111\u1ec3 cho quan v\u00f5 \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch ph\u1ea5n kh\u1edfi. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec 2 \u0111\u01b0\u1eddng v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u c\u00f9ng c\u1eed h\u00e0nh, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u00e9p cho \u0111\u1eddi sau. B\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ghi l\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i c\u00e1c binh d\u00f5ng do t\u1ec9nh sai ph\u00e1i ph\u00f2ng th\u1ee7 t\u1ea5n s\u1edf \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh (nguy\u00ean h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng V\u0129nh Long 800, gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 600 ; binh d\u00f5ng Bi\u00ean H\u00f2a 500, t\u0103ng s\u1ed1 gi\u1ea3n binh th\u00eam 100 ; binh d\u00f5ng Gia \u0110\u1ecbnh 1000, t\u0103ng s\u1ed1 gi\u1ea3n binh th\u00eam 100; h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 500, v\u1eabn \u0111\u1ec3 nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u1ed9ng 2800 ng\u01b0\u1eddi). Sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u \u0111em s\u1ed1 gi\u1ea3n binh hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 g\u1ecdi thay \u0111\u1ed5i cho \u0111\u00fang s\u1ed1 ng\u1ea1ch, v\u00e0 r\u00fat nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 t\u1ec9nh ; duy t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a qu\u00e2n \u00edt, kh\u00f4ng c\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i. L\u1ea1i n\u1eefa, nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng t\u00f2ng chinh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e0 s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ed3n Uy Vi\u1ec5n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n b\u1ed5 v\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh, n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 1100, trong s\u1ed1 \u1ea5y c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec binh d\u00f5ng Gia \u0110\u1ecbnh cho r\u00fat v\u1ec1, theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i. C\u00f2n nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng t\u00f2ng chinh \u1edf Nam Vang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean c\u0169ng chu\u1ea9n cho \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 s\u1edf t\u1ea1i b\u1ed5 sung v\u00e0o s\u1ed1 ng\u1ea1ch n\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u00fa ph\u00f2ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t c\u01a1, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh do t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 tham t\u00e1n, \u1edf Nam Vang, H\u00e0 Ti\u00ean do \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 s\u1edf t\u1ea1i, ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, th\u00ec t\u00e2u xin b\u1ed5 sung v\u00e0o nh\u1eefng ch\u1ed7 khuy\u1ebft \u1edf c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1, c\u00e1c \u0111\u1ed9i, khi\u1ebfn h\u1ecd coi qu\u1ea3n qu\u00e2n l\u00ednh c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ed1ng thu\u1ed9c ; c\u00f2n k\u1ebb n\u00e0o kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00ec cho v\u1ec1 ngay, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ea1i l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba, u\u1ed5ng ph\u00ed l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c binh d\u00f5ng, c\u1ea7n n\u00ean y\u00ean t\u00e2m \u1edf n\u01a1i h\u00e0ng ng\u0169, n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o tr\u1ed1n tr\u00e1nh, th\u00ec l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, b\u1ecb c\u1eafm m\u0169i t\u00ean v\u00e0o r\u00e1i tai, b\u00eau \u0111i c\u00e1c qu\u00e2n doanh ; l\u1ea7n th\u1ee9 hai, b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t n\u1eb7ng : \u0111\u00e1nh 100 h\u1ed3ng c\u00f4n, v\u1eabn \u0111\u1ec3 cho \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ed9i ng\u0169 tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu tr\u1ed1n n\u1eefa th\u00ec ch\u00e9m. Vi\u00ean quan cai qu\u1ea3n coi gi\u1eef kh\u00f4ng nghi\u00eam, s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eebng tr\u1ecb tu\u1ef3 theo t\u1ed9i nh\u1eb9 hay n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n : t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u1eefng bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c \u0111\u1ed9i coi gi\u1eef t\u1ea5n s\u1edf, n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u1ea3i v\u1ec1, ho\u1eb7c tr\u1ed1n ho\u1eb7c ch\u1ebft, h\u1ec5 ai qu\u00ea \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam th\u00ec t\u01b0 ngay cho quan s\u1edf t\u1ea1i b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111i\u1ec1n v\u00e0o ; c\u00f2n ai qu\u00ea \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf ra B\u1eafc th\u00ec m\u1edbi t\u01b0 l\u00ean B\u1ed9.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 600 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam, xin l\u1ea5y 100 ng\u01b0\u1eddi g\u1ed9p v\u1edbi 3 \u0111\u1ed9i Ho\u00e0i an Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam, 3 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 Tam, T\u1ee9, Ng\u0169 v\u00e0 2 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb l\u00e0 nh\u1eefng l\u00ednh Nam \u0111\u00e3 m\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc, d\u1ed3n l\u00e0m Th\u1eadp \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i, c\u00f2n 500 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec sung b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1eadp \u0111\u1ed9i H\u1eadu v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o, \u00e1o, qu\u1ea7n\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c qu\u1ea3n ph\u1ee7 v\u00e0 tri ph\u1ee7 \u1edf Qu\u1ef3 Ch\u00e2u, Ngh\u1ec7 An. Ph\u1ee7 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng r\u00e3i, tr\u00ean th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Bi\u00ean, d\u01b0\u1edbi ti\u1ebfp v\u1edbi Qu\u1ef3nh L\u01b0u, qu\u00e2n gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n \u1ea9n \u1edf \u0111\u1ea5y. C\u00e1c quan t\u1ec9nh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, V\u0169 \u0110\u0129nh cho r\u1eb1ng ch\u1ed7 \u0111\u00f3 xung y\u1ebfu, l\u1ea1i xa c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh, b\u00e8n t\u00e2u xin \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c qu\u1ea3n ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 cai qu\u1ea3n, li\u1ec7u tr\u00edch l\u1ea5y 20 bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf Di\u1ec5n Ch\u00e2u v\u00e0 30 th\u1ed5 binh l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n ti\u1ec5u ; r\u1ed3i ch\u1ecdn l\u1ea5y ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t c\u00f3 h\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u1eb9p \u0111\u1eb7t l\u00e0m ph\u1ee7 l\u1ef5. L\u1ea1i n\u00f3i : Ph\u1ee7 h\u1ea1t th\u1ed1ng tr\u1ecb 2 huy\u1ec7n (Trung S\u01a1n, Thu\u00fd V\u00e2n), d\u00e2n c\u01b0 c\u0169ng \u0111\u00f4ng, m\u00e0 h\u1ed9 t\u1ecbch ch\u01b0a l\u00e0m, c\u00f4ng vi\u1ec7c r\u1ea5t \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean \u0111\u1eb7t 1 quan v\u0103n, nh\u01b0ng ch\u01b0a d\u00e1m khinh su\u1ea5t xin v\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho l\u1ea5y Cai \u0111\u1ed9i V\u0169 V\u0103n Gi\u00e1m l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, l\u0129nh ch\u1ee9c Qu\u1ea3n ph\u1ee7 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u ; l\u1ea1i ch\u1ecdn l\u1ea5y vi\u00ean m\u1eabn c\u00e1n thu\u1ed9c t\u1ec9nh, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng th\u00edch nghi v\u1edbi nhau, sung b\u1ed5 l\u00e0m tri ph\u1ee7. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng nh\u00e2n d\u00e2n ph\u1ee7 \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ed9 l\u1ea1c Man, phong t\u1ee5c ch\u01b0a \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t, n\u00ean ch\u1ec9 ra l\u1ec7nh cho \u0111\u1eb7t t\u1ed5ng l\u00fd l\u00e0m s\u1ed5 \u0111inh, m\u00e0 mi\u1ec5n vi\u1ec7c \u1ee9ng c\u1eed, h\u1eb1ng n\u0103m v\u1eabn ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf qu\u1ebf nh\u01b0 l\u1ec7.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : \u201c5 ph\u1ee7 Qu\u1ed1c Oai, Qu\u1ea3ng Oai, V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, L\u00e2m Thao, \u0110oan H\u00f9ng v\u00e0 2 huy\u1ec7n \u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng, Y\u00ean L\u00e3ng, \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng r\u00e3i, ti\u1ebfp gi\u00e1p nhi\u1ec1u ng\u1ea3. C\u0169ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u1edf v\u00e0o mi\u1ec1n r\u1eebng r\u1eadm, qu\u00e2n gian d\u1ec5 d\u00e0ng \u1ea9n hi\u1ec7n, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, s\u1ed1 bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng, m\u1ed7i ph\u1ee7 c\u00f3 204 nh\u00e2n vi\u00ean. V\u1eady xin n\u00ean c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169. Duy m\u1ed7i huy\u1ec7n ch\u1ec9 c\u00f3 51 nh\u00e2n vi\u00ean, th\u00ec n\u00ean t\u0103ng th\u00eam g\u1ea5p \u0111\u00f4i cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 102 nh\u00e2n vi\u00ean, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y H\u1eefu qu\u00e2n chia \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef. M\u1ed7i n\u0103m 1 l\u1ea7n \u0111\u1ed5i, h\u1ebft l\u01b0\u1ee3t l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u. Trong c\u00e1c h\u1ea1t \u1ea5y, th\u00ec Qu\u1ed1c Oai, Qu\u1ea3ng Oai, V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, L\u00e2m Thao, \u0110an Ph\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 x\u00e2y th\u00e0nh tr\u00ec r\u1ed3i. V\u1eady xin tu\u00e2n theo l\u1eddi ngh\u1ecb c\u1ee7a b\u1ed9, chia \u0111\u1eb7t c\u00e1c c\u1ed7 s\u00fang (m\u1ed7i ph\u1ee7 4 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 4 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o ; m\u1ed7i huy\u1ec7n 4 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 2 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o). C\u00f2n \u0110oan H\u00f9ng v\u00e0 Y\u00ean L\u00e3ng ch\u01b0a x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh, c\u0169ng n\u00ean chu\u1ea9n b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, chia ra \u0111\u1eb7t s\u1eb5n c\u00e1c s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh, gi\u1eef. R\u1ed3i s\u1ee9c cho c\u00e1c quan ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u0111i\u1ec1u b\u00e1t d\u00e2n ch\u00fang \u1edf g\u1ea7n, m\u1ed7i ph\u1ee7 70 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i huy\u1ec7n 50 ng\u01b0\u1eddi, mi\u1ec5n cho t\u1ea1p d\u1ecbch, \u0111\u1eb7t l\u00e0m h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, cho 1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, \u0111\u1ec3 cai qu\u1ea3n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t ; l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, khi v\u00f4 s\u1ef1 th\u00ec cho v\u1ec1. L\u1ea1i tr\u00edch l\u1ea5y l\u00ednh trong \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 c\u1ee7a t\u1ec9nh, m\u1ed7i ph\u1ee7 3 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i huy\u1ec7n 2 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1i \u0111i coi gi\u1eef s\u00fang \u0111\u1ea1n ; \u0111\u1ee3i ph\u1ee7 huy\u1ec7n m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi sung v\u00e0o th\u00ec r\u00fat ngay v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169 c\u0169. C\u00f2n 16 huy\u1ec7n kh\u00e1c kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng m\u1ea5y th\u00ec th\u00f4i\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>T\u00e0u bu\u00f4n Anh c\u00e1t l\u1ee3i v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n Thi N\u1ea1i [\u65bd\u8010 Th\u1ecb N\u1ea1i], B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cC\u1eeda bi\u1ec3n \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ed7 t\u00e0u Anh c\u00e1t l\u1ee3i v\u00e0o \u0111\u1ed7 v\u00e0 bu\u00f4n b\u00e1n. V\u1eady theo \u0111\u1ea1i \u00fd n\u00e0y, truy\u1ec1n b\u1ea3o h\u1ecd : n\u1ebfu mu\u1ed1n bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1edf \u0111i \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, Qu\u1ea3ng Nam m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111\u00e1p t\u00e0u \u1ea5y \u0111\u1ec1u t\u00ecnh nguy\u1ec7n xin \u1edf l\u1ea1i, bu\u00f4n b\u00e1n, n\u1ed9p thu\u1ebf. Quan t\u1ec9nh l\u1ea1i v\u00ec h\u1ecd m\u00e0 t\u00e2u l\u00ean. Vua y cho. Ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thuy\u1ec1n Anh c\u00e1t l\u1ee3i th\u1ea3 cho \u0111i h\u1ebft.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng thuy\u1ec1n c\u00f4ng do Kinh ph\u00e1i \u0111i t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh r\u00fat v\u1ec1 c\u00f3 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o nh\u1ecf, qua h\u1ea3i ph\u1eadn t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, g\u1eb7p gi\u00f3 b\u00e3o, b\u1ecb \u0111\u1eafm. Bi\u1ec1n binh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i.<\/p>\n<p>Vua nghe n\u00f3i, c\u1ea3m th\u01b0\u01a1ng, sai x\u00e9t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 quan ch\u1ee9c th\u00ec th\u01b0\u1edfng 4 l\u1ea1ng b\u1ea1c, qu\u00e2n l\u00ednh th\u00ec 2 l\u1ea1ng, giao cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n s\u1ed1ng, chi\u1ebfu l\u1ec7, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a, m\u01b0a l\u1ee5t \u1edf t\u1ec9nh l\u1ef5 v\u00e0 c\u00e1c huy\u1ec7n B\u00ecnh An, Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00ednh, nh\u00e0 c\u1eeda, v\u01b0\u1eddn ru\u1ed9ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ng\u1eadp l\u1ee5t. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 V\u0169 Qu\u00fdnh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i, sau khi bi\u1ebfn lo\u1ea1n, d\u00e2n c\u01b0 v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac \u0111ang c\u1ea7n, l\u1ea1i g\u1eb7p c\u00e1i n\u1ea1n n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t n\u00e0y, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u v\u1ea5t v\u1ea3. V\u1eady cho ng\u01b0\u01a1i th\u00e2n \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t th\u1ef1c s\u1ef1, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o thi\u1ec7t h\u1ea1i c\u1ea5p thi\u1ebft th\u00ec cho ph\u00e1t ch\u1ea9n. V\u1ea3, x\u1ee9 \u1ea5y, ru\u1ed9ng h\u1eb1ng n\u0103m m\u00f9a h\u00e8 th\u00ec c\u00e0y c\u1ea5y, m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00ec thu ho\u1ea1ch. Nay m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u00f9a thu, vi\u1ec7c c\u1ea5y l\u00faa c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n. N\u00ean th\u00f4ng s\u1ee9c cho d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111\u1ebfn khi n\u01b0\u1edbc r\u00fat, mua l\u1ea5y nhi\u1ec1u m\u1ea1 m\u00e0 c\u1ea5y gi\u1eb7m, th\u00ec v\u1ec1 sau c\u00f2n mong c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c thu ho\u1ea1ch. Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a d\u00e2n, ng\u01b0\u01a1i ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd h\u01a1n n\u1eefa !\u201d<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c, ph\u1ee7 qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, t\u00e2u b\u00e0y tr\u00f9 t\u00ednh v\u1ec1 m\u1ecdi vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu :<\/p>\n<p>1 \u2013 Chia \u0111\u1eb7t quan Phi\u00ean coi gi\u1eef nh\u1eefng n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu. Ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed9i trong c\u00e1c quan Phi\u00ean : Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 t\u00ean Vu, t\u00ean Long, V\u1ec7 u\u00fd t\u00ean K\u00ea v\u00e0 \u1ed1c nha B\u00f4ng Sa Ti\u1ec7p B\u00e0 \u0110\u00ea (b\u00e1t ph\u1ea9m) t\u00ean \u0110\u00e1p, \u1ed1c nha Y Tr\u00e1ch (th\u1eadp ph\u1ea9m) t\u00ean S\u00f4, \u1ed1c nha \u0110\u00f4 Tha (c\u1eedu ph\u1ea9m) t\u00ean Li\u00eam, \u1ed1c nha Di \u0110\u00f4 Tha (l\u1ee5c ph\u1ea9m) t\u00ean Tri\u1ebft. Th\u1ee9 \u0111\u1ebfn t\u00ean L\u1ea1p, t\u00ean \u00dac, t\u00ean Ti\u00ean, t\u00ean Mi\u1ec7t, t\u00ean M\u1ed9c, t\u00ean S\u00e2m, t\u00ean Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 b\u1ecdn M\u1ee5c M\u00e2n Tri (l\u1ee5c ph\u1ea9m) t\u00ean N\u1ed9n, b\u00e0n c\u00f9ng vua Phi\u00ean, ph\u00e1i u\u1ef7 t\u00ean Vu l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m, qu\u1ea3n l\u00fd vi\u1ec7c ph\u1ee7 B\u00f4ng Xui, t\u00ean Li\u00eam l\u00e0m \u0110\u00ea \u0111\u00f4 (t\u1ee9c An ph\u1ee7, th\u1eadp ph\u1ea9m) ph\u1ee7 B\u00f4ng Xui, t\u00ean Long l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m, qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c Ph\u1ee7 L\u1eadt, t\u00ean K\u00ea l\u00e0m S\u00f4 \u0110\u1ed9t L\u1ee5c (t\u1ee9c An ph\u1ee7, th\u1eadp ph\u1ea9m) ph\u1ee7 Ph\u1ee7 L\u1eadt. L\u1ea1i d\u00f9ng \u1ed1c nha B\u00f4ng Sa Ti\u1ec7p B\u00e0 \u0110\u00ea, t\u00ean l\u00e0 \u0110\u00e1p, gi\u00fap vi\u1ec7c ; t\u00ean S\u00f4 l\u00e0m \u0110i\u1ec3u \u0110\u00f4n (t\u1ee9c An ph\u1ee7, th\u1eadp ph\u1ea9m) ph\u1ee7 Kha L\u0103ng ; t\u00ean L\u1ea1p l\u00e0m \u1ed1c nha Thi Na \u00c2n D\u1eb7c (t\u1ee9c An ph\u1ee7, l\u1ee5c ph\u1ea9m) ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean ; t\u00ean \u0110\u00f4 l\u00e0m \u1ed1c nha Tr\u00e0 Bi\u1ec7t S\u01a1n Lam (t\u1ee9c An ph\u1ee7, l\u1ee5c ph\u1ea9m) ph\u1ee7 Khai Bi\u00ean ; t\u00ean Ti\u00ean l\u00e0m \u1ed1c nha Na Chi\u1ec1n (th\u1eadp ph\u1ea9m) \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n ph\u1ee7 S\u01a1n Ph\u1ee7, ki\u00eam coi qu\u1ea3n c\u00e1c ph\u1ee7 S\u01a1n B\u1ed1c, S\u01a1n Trung ; t\u00ean Mi\u1ec7t l\u00e0m \u1ed1c nha Tham My Ti\u1ec7p B\u00e0 \u0110\u00ea (t\u1ee9c An ph\u1ee7, b\u00e1t ph\u1ea9m) ph\u1ee7 S\u01a1n Ph\u1ee7 ; t\u00ean S\u00e2m l\u00e0m \u1ed1c nha B\u1ed3 \u0110\u1ec1 (l\u1ee5c ph\u1ea9m) sung l\u00e0m Qu\u1ea3n th\u1ee7 t\u1ea5n s\u1edf X\u00e0 N\u0103ng ; t\u00ean M\u1ed9c l\u00e0m \u00c2n Vi Di (l\u1ee5c ph\u1ea9m) tu\u1ea7n ti\u1ec5u c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y Bi\u1ec3n H\u1ed3 ; t\u00ean Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tr\u00ec S\u01a1n Li\u00eam (t\u1ee9 ph\u1ea9m) \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c ; t\u00ean N\u1ed9n l\u00e0m t\u1ea5n th\u1ee7 \u1edf t\u1ea5n s\u1edf L\u00f4 An. Th\u1ea3y \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed1c su\u1ea5t nh\u1eefng k\u1ebb thu\u1ed9c h\u1ea1, \u0111em qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u1ed3n, theo t\u1eebng \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 ph\u00f2ng ng\u1ef1. L\u1ea1i n\u1eefa, ph\u1ee7 Ch\u00e2n Chi\u00eam l\u1ec7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh An Giang sai ph\u00e1i, ch\u1ecdn t\u00ean Tri\u1ebft l\u00e0m Vi\u1ec7t L\u1ee5c (t\u1ee9c An ph\u1ee7, th\u1eadp ph\u1ea9m) coi gi\u1eef.<\/p>\n<p>2 \u2013 Xem x\u00e9t \u0111\u1ea5t Phi\u00ean, thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i. (X\u00e9t \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean c\u00f3 4 ch\u1ed7 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng : ph\u1ee7 Ph\u1ee7 L\u1eadt l\u00e0 xung y\u1ebfu nh\u1ea5t, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn B\u00f4ng Xui, l\u1ea1i th\u1ee9 n\u1eefa \u0111\u1ebfn Khai Bi\u00ean, Quang Bi\u00ean, l\u1ea1i th\u1ee9 n\u1eefa \u0111\u1ebfn S\u01a1n Ph\u1ee7. Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ph\u1ee7 B\u00f4ng Xui \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng l\u1edbn. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 thi\u1ebft l\u1eadp \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ed3n c\u0169 Ph\u1ee7 L\u1eadt v\u00e0 2 x\u1ee9 Sa T\u00f4n, B\u00f4ng Tham thu\u1ed9c ph\u1ee7 B\u00f4ng Xui, m\u1ed7i n\u01a1i 1 \u0111\u1ed3n. \u0110\u1ed3n \u1edf Ph\u1ee7 L\u1eadt, xin \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed3n T\u1ecbch Bi\u00ean th\u1ee9 nh\u1ea5t, \u0111\u1ed3n \u1edf Sa T\u00f4n \u0111\u1eb7t l\u00e0 \u0111\u1ed3n T\u1ecbch Bi\u00ean th\u1ee9 nh\u00ec, \u0111\u1ed3n \u1edf B\u00f4ng Tham \u0111\u1eb7t l\u00e0 \u0111\u1ed3n T\u1ecbch Bi\u00ean th\u1ee9 ba. Khai Bi\u00ean, Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, S\u01a1n Ph\u1ee7 c\u0169ng \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n. Duy c\u00f3 \u0111\u1ea5t ph\u1ee7 Khai Bi\u00ean r\u1ea5t r\u1ed9ng v\u00e0 xa, d\u00e2n s\u1ed1 \u00edt l\u1eafm. D\u00e2n gian l\u00e0m t\u1ed5 m\u00e0 \u1edf, h\u1ec5 th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9 kh\u00e1c \u0111\u1ebfn, th\u00ec ch\u1ea1y \u1ea9n v\u00e0o trong r\u1eebng, g\u1ea7n gi\u1ed1ng nh\u01b0 lo\u00e0i v\u01b0\u1ee3n. Th\u1ee7y th\u1ed5 l\u1ea1i nhi\u1ec1u lam ch\u01b0\u1edbng. Ch\u1ec9 n\u00ean l\u1ea5y nh\u1eefng d\u00e2n \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 theo An ph\u1ee7 \u0111\u00f3ng gi\u1eef. L\u1ea1i n\u1eefa, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y X\u00e0 N\u0103ng l\u00e0 l\u1ed1i t\u1eeb hai ph\u1ee7 Ph\u1ee7 L\u1eadt v\u00e0 B\u00f4ng Xui \u0111\u1ebfn Nam Vang t\u1ea5t ph\u1ea3i qua l\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u1eb7t 1 t\u1ea5n s\u1edf \u1edf b\u1edd s\u00f4ng).<\/p>\n<p>3 \u2013 L\u1ef1a l\u1ea5y l\u00ednh Phi\u00ean. (Tu\u1ef3 theo s\u1ed1 d\u00e2n c\u00e1c ph\u1ee7 nhi\u1ec1u hay \u00edt, li\u1ec7u tr\u00edch l\u1ea5y 1 ph\u1ea7n 3 ho\u1eb7c 1 ph\u1ea7n l\u1ea5y 2, ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef : \u1edf Ph\u1ee7 L\u1eadt 1700 ng\u01b0\u1eddi, \u1edf B\u00f4ng Xui 2000 ng\u01b0\u1eddi, \u1edf Qu\u1ea3ng Bi\u00ean 700 ng\u01b0\u1eddi, \u1edf S\u01a1n Ph\u1ee7 600 ng\u01b0\u1eddi, \u1edf Khai Bi\u00ean v\u00e0 X\u00e0 N\u0103ng m\u1ed7i n\u01a1i 300 ng\u01b0\u1eddi ; c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec3 \u1edf l\u1ea1i Nam Vang, d\u00f9ng 2000 ng\u01b0\u1eddi x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh tr\u00ec cho vua Phi\u00ean).<\/p>\n<p>4 \u2013 L\u1ef1a l\u1ea5y [\u914c\u53d6 ch\u01b0\u1edbc th\u1ee7] th\u1ed5 binh ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e0m \u85cd\u4eba (\u9806\u57ce\u9918\u80e4 Thu\u1eadn Th\u00e0nh d\u01b0 d\u1eadn: h\u1eadu du\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi Thu\u1eadn Th\u00e0nh [Chi\u00eam Th\u00e0nh]), ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e0 V\u00e0 \u95cd\u5a46 (\u95cd\u5a46\u9918\u80e4\u6295\u5c45\u85e9\u5730 Ch\u00e0 V\u00e0 d\u01b0 d\u1eadn \u0111\u1ea7u c\u01b0 phi\u00ean \u0111\u1ecba: h\u1eadu du\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e0 V\u00e0 \u0111\u1ebfn \u1edf nh\u1edd \u0111\u1ea5t Phi\u00ean [Ch\u00e2n L\u1ea1p]). (T\u1ea1m s\u1eafp x\u1ebfp nh\u1eefng d\u00e2n n\u00e0y l\u00e0m 2 c\u01a1 An Man Nh\u1ea5t v\u00e0 Nh\u1ecb. M\u1ed7i c\u01a1 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi. D\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, l\u00e0 Hu Khi\u00eam \u6a17\u8b19, quy\u1ec1n sai l\u00e0m Su\u1ea5t c\u01a1 c\u01a1 An Man Nh\u1ea5t ; \u0110\u1ed7 C\u1ed1 \u675c\u56fa l\u00e0m Ph\u00f3 su\u1ea5t c\u01a1 ; T\u00f4n Ly \u5b6b\u96e2 l\u00e0m Su\u1ea5t c\u01a1 c\u01a1 An Man Nh\u1ecb, H\u00e0n \u00d4ng \u97d3\u7fc1 l\u00e0m Ph\u00f3 su\u1ea5t c\u01a1. Sai h\u1ecd chi\u00eau t\u1eadp cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c s\u1ebd tr\u01b0ng d\u1ee5ng. C\u00f2n vi\u1ec7c chia c\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 \u1edf v\u00e0 tr\u1ed3ng c\u1ea5y s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m sau).<\/p>\n<p>5 \u2013 Ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n s\u1eeda sang \u0111\u1ed3 qu\u00e2n d\u1ee5ng cho n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean. (Sai ki\u1ebfm s\u00e0o tre v\u00e0 s\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n v\u00e0 luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang).<\/p>\n<p>6 \u2013 Chi\u00eau t\u1eadp c\u01a1 binh An Bi\u00ean. (C\u01a1 An Bi\u00ean l\u1ec7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh An Giang, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng l\u1ea5y 500 d\u00e2n Phi\u00ean ph\u1ee7 Ch\u00e2n Chi\u00eam sung v\u00e0o. Tr\u01b0\u1edbc kia v\u00ec c\u00f3 gi\u1eb7c, h\u1ecd l\u1ea9n tr\u1ed1n t\u1ea3n m\u00e1t, ch\u1ec9 c\u00f2n v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi. Nay cho Vi\u1ec7t L\u1ee5c t\u00ean l\u00e0 Tri\u1ebft, l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t c\u01a1 v\u1eabn ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c An ph\u1ee7, hi\u1ec7p c\u00f9ng nguy\u00ean Ph\u00f3 su\u1ea5t c\u01a1 l\u00e0 Li\u00eam v\u00e0 M\u1ed9c, chi\u00eau t\u1eadp c\u01a1 binh, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 s\u1ed1).<\/p>\n<p>7 \u2013 Kh\u00e1m x\u00e9t c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf Qu\u1ea3ng Bi\u00ean. (C\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n B\u1ed9t thu\u1ed9c ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, n\u1ebfu c\u00f3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh ch\u1edf h\u00e0ng ho\u00e1 v\u00e0o c\u1ea3ng th\u00ec n\u00ean b\u00e1o cho t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean x\u00e9t th\u1ef1c t\u00ecnh h\u00ecnh, tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 l\u00e0m, n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec1u h\u00e0ng \u00edt, th\u00ec \u0111u\u1ed5i \u0111i).<\/p>\n<p>8 \u2013 Kinh l\u00fd bi\u00ean ph\u00f2ng t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean. (Lu\u1ef9 d\u00e0i Ph\u00f9 Dung \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean v\u00e0 ph\u00e1o \u0111\u00e0i Kim D\u1eef hi\u1ec7n \u0111\u00e3 s\u1eeda sang th\u00eam, l\u1ea1i \u0111em c\u1ea5p cho d\u1ea7u m\u1ee1 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c tu b\u1ed5 thuy\u1ec1n m\u00e0nh. V\u1ec1 s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u0111i th\u00fa, xin do qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh tr\u00edch l\u1ea5y 1, 2 v\u1ec7, 500 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 gi\u00fap to\u00e0n l\u1ef1c v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u00f3).<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 ki\u1ebfn ngh\u1ecb. V\u00e0 d\u1ee5 cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh li\u1ec7u ph\u00e1i l\u00ednh Kinh, hay l\u00ednh c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc, cho \u0111\u1ee7 1 v\u1ec7 500 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 \u0111i th\u00fa H\u00e0 Ti\u00ean. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u 500 binh d\u00f5ng 2 t\u1ec9nh Long \u2013 T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>L\u0169 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u1ea1i m\u1eadt t\u00e2u, n\u00f3i : \u201cNhi\u1ec1u l\u1ea7n v\u00e2ng l\u1eddi minh d\u1ee5, v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u1ef1a l\u1ea5y qu\u00e2n Phi\u00ean, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch k\u00ea r\u00f5 c\u00f4ng tr\u1ea1ng quan Phi\u00ean, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn vua Phi\u00ean v\u00e0 quan Phi\u00ean \u0111\u1ec3 th\u0103m d\u00f2 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh. H\u1ecd ch\u1ec9 n\u1ea5n n\u00e1 \u0111un \u0111\u1ea9y m\u00e0 th\u00f4i. X\u00e9t k\u1ef9 t\u00ecnh h\u00ecnh l\u00e0 b\u1edfi vua t\u00f4i n\u01b0\u1edbc \u1ea5y x\u01b0a nay ch\u1ec9 \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 : vua Phi\u00ean th\u00ec b\u00e1n quan, bu\u00f4n ng\u1ee5c, ch\u00ednh l\u1ec7nh kh\u00f4ng thi h\u00e0nh ; quan Phi\u00ean th\u00ec chia \u0111\u1ea5t m\u00e0 h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i, l\u1ee3i d\u1ee5ng d\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang. B\u1edfi th\u1ebf, \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u00ednh, Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng th\u00ec vui theo, m\u00e0 quan Phi\u00ean th\u00ec \u1ea9n gi\u1ea5u d\u00e2n s\u1ed1, kh\u00f4ng l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ! C\u00f2n vi\u1ec7c l\u00e0m danh s\u00e1ch c\u00f4ng tr\u1ea1ng, quan Phi\u00ean th\u00ec l\u1ea5y l\u00e0m v\u1ebb vang v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u01b0ng vua Phi\u00ean th\u00ec ghen gh\u00e9t nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f3 c\u00f4ng, s\u1ee3 kh\u00f3 ch\u1ebf ng\u1ef1, do \u0111\u1ea5y k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn 4, 5 th\u00e1ng nay ch\u01b0a l\u00e0m xong vi\u1ec7c. V\u1ea3, l\u00fac m\u1edbi kinh l\u00fd, nhi\u1ec1u vi\u1ec7c m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u g\u00e2y d\u1ef1ng, c\u1ed1t l\u00e0m cho l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, n\u00ean ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 tu\u1ef3 vi\u1ec7c d\u00f2 h\u1ecfi s\u01a1 qua d\u00e2n s\u1ed1 nhi\u1ec1u hay \u00edt, \u0111i\u1ec1u \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef v\u00e0 sung l\u00e0m c\u00f4ng d\u1ecbch. V\u00e0 h\u1ec5 nghe bi\u1ebft quan Phi\u00ean n\u00e0o c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng tr\u1ea1ng, x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u1ee7 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00ec \u0111em h\u1ecd t\u00ean quan ch\u1ee9c c\u1ee7a h\u1ecd chia t\u1eebng h\u1ea1ng, l\u00e0m danh s\u00e1ch, ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Vua m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVua t\u00f4i n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean x\u01b0a nay v\u1eabn m\u1ed9t ni\u1ec1m tr\u1ea7m l\u1eb7ng nh\u01a1n nh\u01a1n, nh\u1eefng t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, ch\u1eb3ng \u0111\u1ee3i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u00e2u n\u00f3i, ta c\u0169ng v\u1eabn \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u1ed3i. Nay l\u1ea7n \u0111\u1ea7u m\u1edbi x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, c\u1ed1t ph\u1ea3i l\u00e0m cho c\u00f4ng b\u1eb1ng. Ph\u00e0m nh\u1eefng quan Phi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o th\u1ef1c c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng v\u00e0 hi\u1ec1n t\u00e0i, th\u00ec c\u1ea5t nh\u1eafc, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng t\u1ed1t th\u00ec tru\u1ea5t b\u1ecf. C\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c ch\u1ecdn l\u1ea5y qu\u00e2n l\u00ednh, chia ph\u00e1i canh ph\u00f2ng, \u0111\u1ec1u n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc xem vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean l\u00e0m th\u00ec l\u00e0m, d\u00f9 ch\u00fang kh\u00f4ng th\u00edch, c\u0169ng ch\u1eb3ng k\u1ec3 g\u00ec, ch\u1ec9 c\u1ed1t l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3 kh\u00e9o l\u00e9o, h\u1ee3p v\u1edbi l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Khi danh s\u00e1ch k\u00ea c\u00f4ng tr\u1ea1ng quan Phi\u00ean d\u00e2ng l\u00ean, vua chu\u1ea9n giao b\u1ed9 Binh b\u00e0n x\u00e9t. T\u1eeb \u0110\u00f4n S\u00f4 \u0111\u1ebfn L\u1eb7c N\u1ea1p g\u1ed3m 48 ng\u01b0\u1eddi (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y 1 ch\u1eef trong ch\u1ee9c cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m h\u1ecd. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 l\u00e0 \u1ed1c nha \u0110i\u1ec3u \u0110\u00f4n \u9ce5\u6566, t\u00ean l\u00e0 S\u00f4, cho \u0111\u1eb7t h\u1ecd l\u00e0 \u0110\u00f4n, v\u1eabn t\u00ean l\u00e0 S\u00f4. C\u00f2n ngo\u00e0i ra, \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 th\u1ebf), th\u01b0\u1edfng cho quan ch\u1ee9c c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1eadp ph\u1ea9m \u1ed1c nha \u0110i\u1ec3u \u0110\u00f4n \u0110\u00f4n S\u00f4 \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng \u01b0u, cho l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m. L\u1ee5c ph\u1ea9m m\u1edbi th\u0103ng th\u1eadp ph\u1ea9m \u1ed1c nha Vi\u1ec7t L\u1ee5c Ch\u00e2n Tri\u1ebft, c\u1eedu ph\u1ea9m m\u1edbi th\u0103ng th\u1eadp ph\u1ea9m \u1ed1c nha \u0110\u00ea \u0110\u00f4 \u0110\u00f4 Li\u00eam, \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng b\u00ecnh, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m. C\u1eedu ph\u1ea9m \u1ed1c nha Ma Kha Ti\u1ec7p Ma M\u1ecbch, \u1ed1c nha Ma Kha Thi Na Thi S\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng m\u1eabn c\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>L\u0169 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u1ea1i t\u00e2u cho r\u1eb1ng t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1eabn n\u1ed9p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m quan, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o n\u1ed9p nhi\u1ec1u th\u00ec l\u00e0m quan to ch\u1ee9 kh\u00f4ng k\u1ec3 t\u00e0i gi\u1ecfi, c\u0169ng ch\u1eb3ng theo t\u01b0 c\u00e1ch. Nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ef1a l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng v\u00e0 c\u00f3 t\u00e0i, trao cho quan ch\u1ee9c c\u1ed1t \u0111\u1ec3 khi\u1ebfn h\u1ecd bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u00e0i n\u0103ng v\u00e0 c\u00f4ng lao l\u00e0 vinh quang, m\u00e0 th\u00f3i qu\u00ea n\u1ed9p ti\u1ec1n l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng qu\u00fd. V\u1ea3, trong b\u1ecdn quan Phi\u00ean, duy c\u00f3 Tr\u00e0 Long, Nh\u00e2m Vu v\u00e0 Thi K\u00ea l\u00e0 h\u01a1n c\u1ea3 : tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 n\u00eau l\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2u, th\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c cho th\u00eam ch\u1ee9c h\u00e0m. (Tr\u00e0 Long v\u00e0 Nh\u00e2m Vu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, tr\u1eadt t\u00f9ng nh\u1ecb ph\u1ea9m ; Thi K\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m). \u0110\u00f4n S\u00f4 d\u1eabu c\u0169ng l\u00e0 quan th\u1eadp ph\u1ea9m, nh\u01b0ng danh v\u1ecdng c\u00f2n k\u00e9m Tr\u00e0 Long v\u00e0 Nh\u00e2m Vu, th\u00ec n\u00ean cho ngang nh\u01b0 Thi K\u00ea, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m. Ch\u00e2n Tri\u1ebft v\u00e0 \u0110\u00f4 Li\u00eam tuy m\u1edbi th\u0103ng th\u1eadp ph\u1ea9m, nh\u01b0ng c\u00f4ng lao kh\u00f4ng b\u1eb1ng Thi K\u00ea, th\u00ec n\u00ean cho xu\u1ed1ng 1 b\u1eadc, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m. Ma M\u1ecbch v\u00e0 Thi S\u00fac \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u1eedu ph\u1ea9m, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng th\u00ec n\u00ean \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m. Nh\u01b0 v\u1eady, ng\u00f5 h\u1ea7u t\u00ecnh Phi\u00ean, t\u1ee5c Man m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u00eam th\u1ea5m. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb mi\u1ec5n quan. D\u00f9ng th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu doanh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m sung l\u00e0m Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn gi\u1edd l\u00e0nh ng\u00e0y m\u1ed3ng 6 th\u00e1ng 8, do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111i B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, \u0111em theo bi\u1ec1n binh v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb doanh V\u0169 L\u00e2m \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i tr\u00fa ph\u00f2ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0o qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, hi\u1ec7p c\u00f9ng c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n, chia \u0111i ph\u00f2ng th\u1ee7 c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf, v\u00e0 b\u00e0n m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, l\u0169 ng\u01b0\u1eddi trong th\u00e0nh \u0111\u00e3 quy thu\u1eadn l\u00e0 L\u00e2m V\u0103n \u00cdch, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Di\u1ec5n, \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9c b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c nh\u01b0ng kh\u00f4ng hi\u1ec7u nghi\u1ec7m. B\u1ecdn \u00cdch l\u1ea1i th\u00e2n \u0111em b\u00e8 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 L\u00ea Duy Xu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n, n\u00f3i : \u0111\u00e3 r\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ef5 \u0110i\u1ec3n b\u1ea1 Chu V\u0103n Nh\u01b0\u1ee3ng, ngu\u1ef5 th\u1ed1ng \u0111\u1ed3n Nguy\u1ec5n V\u0103n Hoa, m\u1eadt b\u00e1o cho Ph\u1ea1m H\u1eefu Nguy\u00ean, ng\u1ea5m ng\u1ea7m th\u00f4ng nhau xin \u0111\u1ed5i ch\u1ebf th\u1ee9 thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c kh\u00e1c, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y gi\u1ebft ch\u1ebft t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, r\u1ed3i sau m\u1edbi th\u1eeba c\u01a1 m\u00e0 l\u00e0m. Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn cho r\u1eb1ng l\u0169 \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc K\u1ef3, ch\u01b0a th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2m t\u00ecnh, ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn, m\u1edbi tin \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u0169 Di\u1ec5n n\u00f3i : m\u01b0u vi\u1ec7c \u1edf trong th\u00e0nh, ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc t\u1ebf nh\u1ecb k\u00edn \u0111\u00e1o, m\u1edbi d\u00e1m b\u00e0n b\u1ea1c ; n\u1ebfu n\u00f3i nhi\u1ec1u v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Gia \u0110\u1ecbnh, e b\u1ecb ti\u1ebft l\u1ed9. Nh\u01b0ng Thu\u1eadn c\u1ee9 \u0111\u00f2i ph\u1ea3i th\u1ebf. L\u00ea Duy Xu\u00e2n li\u1ec1n \u0111\u01b0a th\u1ee7 h\u1ea1 l\u00e0 L\u00ea C\u1ea3nh ng\u01b0\u1eddi Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn. Khi \u0111\u00e3 v\u1ec1 th\u00e0nh, C\u1ea3nh li\u1ec1n ti\u1ebft l\u1ed9 vi\u1ec7c \u0111\u00f3. Xu\u00e2n v\u00e0 Di\u1ec5n \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft. L\u00e2m V\u0103n \u00cdch \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u00e1t, ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef th\u00e0nh, qu\u00e2n ta ph\u1ea3i nh\u1ecdc m\u1ec7t v\u00e2y \u0111\u00e1nh \u0111\u00e3 g\u1ea7n 1 n\u0103m nay. Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn th\u00e2n l\u00e0m Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, ch\u01b0a t\u1eebng b\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u01b0u, \u0111\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t k\u1ebf, \u0111\u00e3 t\u1ecf ra ph\u1ee5 l\u00f2ng u\u1ef7 th\u00e1c c\u1ee7a ta l\u1eafm r\u1ed3i ! Nay \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t \u1ea5y, l\u1ea1i s\u00ednh l\u00e0m theo ki\u1ebfn th\u1ee9c n\u00f4ng c\u1ea1n c\u1ee7a m\u00ecnh, g\u01b0\u1ee3ng \u0111em vi\u1ec7c b\u00ed m\u1eadt b\u00e0n v\u1edbi k\u1ebb kh\u00f4ng ra g\u00ec, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u01b0u c\u01a1 v\u1ee1 l\u1edf, r\u00fat c\u1ee5c h\u1ecfng vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 qu\u00e2n s\u0129 l\u1ea1i ph\u1ea3i g\u1ed1i gi\u00e1o nh\u1ecdc nh\u1eb1n, k\u00e9o d\u00e0i ng\u00e0y th\u00e1ng ! T\u1ed9i \u1ea5y n\u00f3i l\u00e0m sao cho xi\u1ebft ! V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111em v\u1ec1 Kinh, giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam x\u00e9t. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u0103n c\u1ea3n, l\u1ed7i c\u0169ng kh\u00f3 ch\u1ed1i, th\u00ec T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tham t\u00e1n H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, L\u00e3nh binh L\u00ea S\u00e1ch gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. C\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed9c, v\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00e1ch ch\u1ebf thu\u1ed1c cho th\u1eadt m\u00e3nh li\u1ec7t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn b\u1ecdn gi\u1eb7c kh\u00f4ng b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ed9c ch\u1ebft, th\u1ef1c l\u00e0 ph\u00ed c\u00f4ng v\u00f4 \u00edch, r\u1ea5t \u0111ang gi\u1eadn. V\u1eady, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u1ecb, nguy\u00ean Ph\u00f3 qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n \u0111\u1ed3n Uy Vi\u1ec5n, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebf thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c, ph\u1ea3i x\u1eed \u0111\u00e1nh ngay 80 tr\u01b0\u1ee3ng. V\u0103n V\u1ecb coi qu\u1ea3n binh l\u00ednh \u0111\u1ed3n Uy Vi\u1ec5n \u1edf l\u1ea1i t\u1ea5n s\u1edf nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng v\u00f4 \u00edch, n\u00ean th\u1ea3 v\u1ec1 V\u0129nh Long, l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. V\u1ea3, c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e2ng m\u1ec7nh chuy\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng n\u1ec1 bi\u1ebft nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o ! Th\u1ebf m\u00e0 m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 l\u00e0ng nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn ng\u00e0y n\u00e0o m\u1edbi ph\u1ea3i ch\u1ecbu gi\u1ebft ? Ch\u1eb3ng ngh\u0129 l\u00e0m tr\u1ecdn ch\u1ee9c ph\u1eadn t\u00f4i con \u0111\u1ec3 nh\u1eb9 b\u1edbt l\u00f2ng lo cho vua cha, t\u00e2m \u0111\u1ecba \u1ea5y th\u1ef1c ra sao nh\u1ec9 ! V\u1eady c\u0169ng truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf\u201d.<\/p>\n<p>Khi d\u00e2ng l\u1eddi ngh\u1ecb t\u1ed9i th\u00ec b\u1ed9 H\u00ecnh xin kh\u00e9p Th\u1eadn v\u00e0o t\u1eed h\u00ecnh. Vua ngh\u0129 : n\u0103m tr\u01b0\u1edbc khi Ninh B\u00ecnh c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Th\u1eadn d\u1ef1 ph\u1ea7n c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, v\u1eady \u0111\u1eb7c c\u00e1ch giao cho ty Tr\u1ea5n ph\u1ee7 giam c\u1ea7m.<\/p>\n<p>Sai v\u1ec7 Ho\u00e0n v\u00f5, l\u00ednh Kinh m\u1edbi l\u1eadp th\u00e0nh, \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng \u00e1o quan v\u00f5.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Th\u00e1i Nguy\u00ean, T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb, l\u1ea1i l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n B\u1eafc C\u1ea1n. L\u0169 gi\u1eb7c, tr\u01b0\u1edbc kia l\u1ea5n xu\u1ed1ng Kh\u00e2u L\u0129nh, Tr\u00ecnh M\u00f4n. V\u0103n Tr\u1ecb \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Cao Kh\u00e2u, c\u00e1ch s\u00f4ng c\u1ea7m c\u1ef1. Gi\u1eb7c chia \u0111\u00f3ng 2 tr\u1ea1i b\u1eafn nhau v\u1edbi quan qu\u00e2n. \u0110\u00eam \u0111\u1ebfn, V\u0103n Tr\u1ecb sai quy\u1ec1n V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfu \u0111em 200 k\u1ef3 binh l\u1ed9i s\u00f4ng \u0111\u00e1nh \u00fap v\u00e0o tr\u1ea1i gi\u1eb7c. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Thuy\u1ebft x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, s\u1ea5n v\u00e0o, n\u1ed5 s\u00fang \u0111\u00e1nh \u1eadp l\u1ea1i. Qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u1ea3 s\u1ee3, tan v\u1ee1. Quan qu\u00e2n ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean. V\u0103n Tr\u1ecb th\u00fac qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn ph\u1ed1 Na C\u00f9, quan qu\u00e2n b\u00e8n l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1eafc C\u1ea1n.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, li\u1ec1n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cB\u1eafc C\u1ea1n d\u1eabu \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, song x\u1ee9 \u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai nhi\u1ec1u ng\u00e1ch, m\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Xu\u00e2n c\u00f2n c\u00f3 gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng gi\u1eef, \u0111\u1ecba th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee3 M\u1edbi, quanh ra ph\u00eda sau B\u1eafc C\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay n\u1ebfu v\u1ed9i ti\u1ebfn s\u00e2u v\u00e0o tr\u1ecdng \u0111\u1ecba, e c\u00f3 th\u1ec3 x\u1ea3y ra m\u1ed1i lo kh\u00f4ng ng\u1edd \u1edf m\u1eb7t sau. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb h\u00e3y \u0111\u00f3ng \u1edf B\u1eafc C\u1ea1n nghi\u00eam c\u1ea9n ng\u0103n ch\u1eb7n, \u0111\u1ee3i Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, t\u1ee9c th\u00ec h\u1ed9i qu\u00e2n chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb v\u00f4 c\u1edb r\u00fat qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5n xu\u1ed1ng B\u1eafc C\u1ea1n ; nay quan qu\u00e2n l\u1ea1i hay \u0111\u1eb7t k\u1ebf \u0111\u00e1nh \u00fap l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. V\u1eady th\u01b0\u1edfng : Nguy\u1ec5n Hi\u1ebfu qu\u00e2n c\u00f4ng gia 1 c\u1ea5p v\u00e0 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long nh\u1ecf ; D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Thuy\u1ebft, tr\u01b0\u1edbc d\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u00f3 ghi b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c c\u1ea3, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn v\u00e0 1 chi\u1ebfc \u00e1o \u0111o\u1ea1n t\u01a1 \u0111\u1eadu t\u00e1m s\u1ee3i. Bi\u1ec1n binh, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau. T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, chu\u1ea9n cho mi\u1ec5n h\u1ebft t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>\u201cNay qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb thua \u0111au, m\u00e0 gi\u1eb7c C\u1eadn \u1edf Cao B\u1eb1ng hi\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft, t\u1ec9nh th\u00e0nh c\u0169ng l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec l\u0169 gi\u1eb7c kia s\u1ee3 b\u00f3ng s\u1ee3 gi\u00f3 c\u0169ng t\u1ea5t tan v\u1ee1. V\u1eady chu\u1ea9n cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho c\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec1n \u1edf trong qu\u00e2n th\u1ee9 mau mau \u0111\u00e1nh gi\u1ebft cho h\u1ebft s\u1ea1ch nh\u1eefng l\u0169 gi\u1eb7c t\u00e0n b\u1ea1i l\u1ebb t\u1ebb \u1edf g\u1ea7n t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 chi\u00eau t\u1eadp nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u00e2u \u0111\u1ea5y tr\u1edf v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n r\u1ed3i cho qu\u00e2n ngh\u1ec9 ng\u01a1i d\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9c, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i thu s\u1ebd l\u1ea1i c\u1eed s\u1ef1. Sau \u0111\u00f3, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i ch\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u01a1 Th\u00e1i h\u00f9ng l\u00e0 Ho\u00e0ng M\u00f4n Nhu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 8 t\u00ean du binh ((1) Du binh : qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u.1) c\u1ee7a gi\u1eb7c \u1edf B\u00ecnh L\u0129nh (thu\u1ed9c x\u00e3 D\u01b0\u01a1ng Quang, ch\u00e2u B\u1ea1ch Th\u00f4ng) \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Cai \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n- H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean, l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCai t\u1ed5ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ph\u00f9 Loan l\u00e0 T\u1ea1 Huy C\u00e1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 8 t\u00ean gi\u1eb7c, ch\u00fang \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng : l\u0169 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00ea V\u0103n B\u1ed9t t\u1eeb khi thua tr\u1eadn \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng \u0111em h\u01a1n 1.000 t\u00e0n qu\u00e2n tr\u1ed1n \u1edf trong r\u1eebng th\u01b0\u1ee3ng du thu\u1ed9c L\u1ee5c Y\u00ean, rau khoai qua ng\u00e0y, h\u1ea7u kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ed1ng l\u00e0 vui ! T\u00ean th\u1ed5 ph\u1ec9 Ho\u00e0ng Trinh Tuy\u00ean gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho b\u1ecdn B\u1ed9t, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft qua Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u1ed1n v\u1ec1. Khi \u0111\u1ebfn x\u00e3 An Long, B\u1ed9t c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng \u0111\u00e3 sang qua su\u1ed1i nh\u1ecf m\u00e0 \u0111i, c\u00f2n b\u1ecdn 8 t\u00ean n\u00e0y \u0111i sau, n\u00ean b\u1ecb b\u1eaft. V\u1ea3 l\u1ea1i, l\u0169 gi\u1eb7c B\u1ed9t \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng t\u00ean ch\u00e1nh y\u1ebfu ph\u1ea1m h\u01a1n c\u1ea3, th\u00ec h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u00fang tr\u1ed1n xa ? V\u1eady th\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i ngay Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 d\u0169ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0 \u0111em 500 binh d\u00f5ng g\u1ea5p \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i Man \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c vi\u00ean l\u0129nh Tri ch\u00e2u Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u c\u00f9ng v\u1edbi \u00e1n th\u1ee7 2 \u0111\u1ed3n \u0110\u00e0i M\u00e3n v\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc Nghi l\u00e0 Ma Do\u00e3n D\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 Ma Do\u00e3n Kh\u00ea v\u00e1t nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00f5ng, ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111\u1ec1u chia \u0111i ch\u1eb7n b\u1eaft, ch\u1edb \u0111\u1ec3 ch\u1ea1y tho\u00e1t\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111\u00e3 b\u1ecb thua v\u1ee1, th\u00ec l\u0169 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, th\u1ebf t\u1ea5t tr\u1ed1n v\u00e0o trong r\u1eebng, ho\u1eb7c l\u00e9n v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n \u1ea9n n\u00fap. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c th\u1ed5 m\u1ee5c, t\u1ed5ng l\u00fd : n\u1ebfu c\u00f3 g\u1eb7p b\u1ecdn ch\u00fang th\u00ec ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1ebft cho k\u1ef3 h\u1ebft, hay l\u00e0 t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch t\u1ea7m n\u00e3 ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u1ec3 ch\u00fang kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00f3 \u0111\u1ea7u ra, ch\u1ebft \u0111\u00f3i \u1edf trong r\u1eebng s\u00e2u c\u0169ng t\u1ed1t. V\u00e0 th\u00f4ng t\u01b0 cho B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u00f9ng quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng qu\u00ea qu\u00e1n c\u1ee7a ch\u00fang chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho t\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i, n\u1ebfu d\u00f2 th\u00e1m th\u1ea5y ch\u00fang tr\u1ed1n \u1ea9n \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quan, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu ; n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m ch\u1ee9a ch\u1ea5p che gi\u1ea5u th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ed9i nh\u01b0 gi\u1eb7c. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ch\u00fang s\u1ebd kh\u00f4ng ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng m\u00ecnh, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ecb gi\u1ebft, kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea1i m\u1ecdc m\u1ea7m \u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. Khi \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ch\u1eb7n b\u1eaft xong c\u1ea3 r\u1ed3i, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat bi\u1ec1n binh v\u1ec1, ch\u1edb n\u00ean \u0111\u1ec3 x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng m\u00e3i. C\u00f2n Cai t\u1ed5ng T\u1ea1 Huy C\u00e1n tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd \u0111\u1eafc l\u1ef1c trong vi\u1ec7c ti\u1ec5u ng\u1ef1, chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c t\u1ec9nh, v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ph\u00f9 Loan\u201d.<\/p>\n<p>B\u1eafc Ninh c\u00f3 500 t\u00ean gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf x\u00e3 V\u00e2n C\u1ea7u (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Y\u00ean Th\u1ebf). Cai \u0111\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u1ed3n Gi\u1ea3n Ngo\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh An \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 c\u00e1i \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi. Gi\u1eb7c li\u1ec1n ch\u1ea1y v\u00e0o khu r\u1eebng Th\u00e1i Nguy\u00ean r\u1ed3i l\u1ebbn \u0111i. B\u1ed1, \u00e1n Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua khen v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho 300 quan ti\u1ec1n. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 d\u1eabu l\u00e0 tr\u1eadn th\u1eafng nh\u1ecf, nh\u01b0ng ta ngh\u0129 : vi\u00ean gi\u1eef \u0111\u1ed3n v\u00e0 t\u1ed5ng l\u00fd d\u00e2n phu \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c luy\u1ec7n t\u1eadp, th\u1ebf m\u00e0 bi\u1ebft t\u1eadp h\u1ee3p nhau \u0111\u00e1nh tan qu\u00e2n gi\u1eb7c, n\u00ean ch\u1eb3ng ti\u1ebfc h\u1eadu th\u01b0\u1edfng cho h\u1ecd. V\u1eady, chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho b\u1ecdn h\u1ecd m\u00e1ch b\u1ea3o l\u1eabn nhau : n\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean th\u00ec \u0111em nhau tr\u1eeb di\u1ec7t \u0111i ch\u1eb3ng nh\u1eefng gi\u1eef y\u00ean th\u00e2n m\u00ecnh, nh\u00e0 m\u00ecnh v\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng h\u1eadu n\u1eefa. Nh\u01b0 v\u1eady, qu\u00e2n gi\u1eb7c kh\u00f4ng ch\u1ed7 dung th\u00e2n s\u1ebd ph\u1ea3i im b\u1eb7t\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n th\u1ee9 Cao B\u1eb1ng l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 d\u00e2ng s\u1edb, \u0111em vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tra duy\u00ean do bi\u1ec1n binh thua tr\u1eadn Cao B\u1eb1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c, ban \u0111\u1ea7u t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean k\u00e9o \u0111\u1ebfn, tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf L\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, K\u1ebf M\u00f4n, quy\u1ec1n sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 nhu\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Qu\u00fd v\u00e0 bi\u1ec1n binh ch\u1ebft tr\u1eadn \u0111\u1ebfn 7 ng\u01b0\u1eddi. R\u1ed3i gi\u1eb7c V\u00e2n l\u1ea1i t\u1eeb B\u1ea3o L\u1ea1c \u0111\u1ebfn, tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf Nh\u01b0\u1ee3ng B\u1ea1n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ngh\u0129a v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Tr\u1ecb, c\u00f9ng Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ea3 nhu\u1ec7 l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Hu\u00e2n v\u00e0 bi\u1ec1n binh ch\u1ebft tr\u1eadn 47 ng\u01b0\u1eddi. C\u00f2n th\u00ec ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh h\u0103ng v\u1edbi gi\u1eb7c, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0ng v\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00f4ng, ta \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, n\u00ean ph\u1ea3i r\u00fat lui, t\u1ea3n m\u00e1t ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i khi\u1ebfp s\u1ee3 m\u00e0 ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cX\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y th\u00ec nh\u1eefng bi\u1ec1n vi\u00ean d\u1ef1 tr\u1eadn \u0111\u00f3 s\u1edf d\u0129 th\u1ea5t b\u1ea1i l\u00e0 c\u00f3 nguy\u00ean nh\u00e2n. V\u1eady, gia \u01a1n mi\u1ec5n truy c\u1ee9u cho t\u1ea5t c\u1ea3. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u1eadn, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu l\u1ec7, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. C\u00f2n trong s\u1ed1 bi\u1ec1n binh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i Cao B\u1eb1ng, nh\u1eefng ai tinh nhu\u1ec7 c\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng th\u00ec v\u1eabn cho \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i, ai \u1ed1m \u0111au th\u00ec cho v\u1ec1 n\u01a1i qu\u00e2n ng\u0169 c\u0169 \u0111\u1ec3 ngh\u1ec9 ng\u01a1i\u201d.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng do B\u1eafc Ninh t\u1ea3i \u0111\u1ebfn, c\u1ee9 nh\u01b0 th\u1ef1 ph\u1ee7 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n n\u00f3i, th\u00ec \u0111\u00e3 gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 5900 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 3300 quan ti\u1ec1n, h\u01a1n 70 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i, t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 kh\u0103n v\u00e0 nay \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u00e0 Cao B\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa c\u00e1ch, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 \u1edf L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu ch\u1ec9 b\u1eaft ri\u00eang m\u1ed9t t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n chuy\u00ean ch\u1edf th\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n r\u1ea5t l\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc, s\u1ee3 kh\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u1ee7. V\u1eady ngh\u0129 : t\u1eeb nay n\u00ean v\u1eadn t\u1ea3i t\u1eeb L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ebfn Th\u1ea5t To\u00e0n d\u1eebng l\u1ea1i, ch\u1ee9a \u1edf \u0111\u00f3, r\u1ed3i do T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 li\u1ec7u sai binh d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u1ea5y m\u00e0 nh\u1eadn l\u0129nh ; l\u1ea1i v\u00e1t d\u00e2n huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5y t\u1ea3i v\u1ec1 Cao B\u1eb1ng, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng \u1ed5n tho\u1ea3. C\u00f2n hi\u1ec7n nay d\u1ef1 tr\u1eef, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng th\u00ec ch\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, Th\u00e1i Nguy\u00ean th\u00ec t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai, th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u01b0 cho c\u00e1c t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ed7 l\u00e0m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, do \u0111\u1ea5y khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, \u0111\u00e3 ph\u1ea3i s\u1ee9c ngay cho th\u1ed5 h\u00e0o, th\u1ed5 m\u1ee5c n\u00e2ng th\u00eam gi\u00e1, \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111i mua. Nay xin \u0111em theo 1000 l\u1ea1ng b\u1ea1c kho, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, t\u00ecm c\u00e1ch mua g\u1ea1o v\u1edbi gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn. Sau m\u1ed9t tu\u1ea7n, s\u1ebd l\u1ea1i quay v\u1ec1 B\u1eafc Ninh, L\u1ea1ng S\u01a1n, tu\u1ef3 c\u01a1 l\u00e0m cho xong vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111em l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y th\u00ec do H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 th\u00ec do Th\u00e1i Nguy\u00ean, xem ra \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, nay l\u1ea1i ch\u1ec9 c\u00f3 k\u1ebf l\u00e0 t\u1ea5t do B\u1eafc Ninh t\u1ea3i \u0111i m\u1edbi ti\u1ec7n th\u00f4i. T\u00ecnh h\u00ecnh v\u1eadn t\u1ea3i t\u1eeb B\u1eafc Ninh \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n, ta c\u0169ng li\u1ec7u bi\u1ebft l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c, duy t\u1eeb L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 u\u1ef7 cho Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi ch\u1ec9 t\u1ea3i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3ng 3000 quan ti\u1ec1n v\u00e0 5000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, sao m\u00e0 tr\u1ea7m tr\u1ec7 \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! V\u1ea3, nay Cao B\u1eb1ng m\u1edbi l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, quan qu\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y, l\u01b0\u01a1ng \u0103n ch\u00ednh \u0111ang c\u1ea7n c\u1ea5p, h\u00e1 l\u1ea1i ng\u1ed3i \u0111\u1ee3i hay sao ? C\u00f2n ch\u1ed7 li\u1ec7u v\u00e1t binh d\u00f5ng v\u00e0 d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn g\u00f3p s\u1ee9c t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u00ec c\u0169ng chu\u1ea9n cho l\u00e0m theo nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 xin.<\/p>\n<p>\u201cNay cho ng\u01b0\u01a1i, V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea, b\u00e0n v\u1edbi T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 c\u00f9ng b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u, Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 \u1edf Cao B\u1eb1ng : theo ngay d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, x\u00e9t xem con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb L\u1ea1ng S\u01a1n ra \u0111i t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u00f3 d\u1ec5, t\u00ednh ng\u00e0y, chia \u0111\u1eb7t t\u1ea5n s\u1edf, r\u1ed3i li\u1ec7u v\u00e1t qu\u00e2n l\u00ednh v\u00e0 d\u00e2n phu 2 t\u1ec9nh, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t t\u1ea3i \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh Cao B\u1eb1ng c\u1ed1t sao \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 8 n\u00e0y, \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i s\u1ed1 30000 quan ti\u1ec1n, 20000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o v\u00e0 300 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb nay, v\u1eabn chuy\u00ean do L\u1ea1ng S\u01a1n l\u1ea1i t\u1ea3i h\u01a1n 10000 quan ti\u1ec1n, h\u01a1n 10000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o v\u00e0 v\u00e0i tr\u0103m ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i, g\u1ed3m v\u1edbi s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u00f3c n\u00ean thu \u1edf Cao B\u1eb1ng, mau \u0111em ch\u1ee9a s\u1eb5n cho \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 th\u00ec l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n c\u1ea7n d\u00f9ng m\u1edbi ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n kh\u00f4ng thi\u1ebfu. C\u00f2n nh\u01b0 trong c\u00e1ch x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f4ng vi\u1ec7c, n\u1ebfu do L\u1ea1ng S\u01a1n mua th\u00f3c \u0111\u1ec3 ph\u1ea3i b\u1eadn th\u00eam m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n v\u1eadn t\u1ea3i th\u00ec chi b\u1eb1ng t\u1edbi ngay ch\u1ed7 g\u1ea7n, do Cao B\u1eb1ng t\u1ea3i \u0111i l\u1ea1i ti\u1ec7n l\u1ee3i, \u1ed5n tho\u1ea3 h\u01a1n. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ed9i b\u00e0n v\u1edbi quan t\u1ec9nh \u1ea5y, h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 t\u1ec9nh, c\u1ed1t ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 qu\u1edf Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay Cao B\u1eb1ng \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f3 vi\u1ec7c, ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 quan to th\u1ed1ng h\u1ea1t, ph\u00e0m nh\u1eefng s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00ean s\u1eafp x\u1ebfp ra sao \u0111\u1ec1u ch\u00ednh t\u1ef1 \u1edf m\u00ecnh, th\u1ebf m\u00e0 v\u1ec1 c\u01a1 m\u01b0u \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ta \u0111\u00e3 sai ri\u00eang chuy\u00ean vi\u00ean l\u00e0m T\u1ed5ng th\u1ed1ng m\u1ecdi vi\u1ec7c r\u1ed3i. C\u00f2n ng\u01b0\u01a1i th\u00ec ch\u1ec9 chuy\u00ean tr\u00e1ch v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng m\u00e0 th\u00f4i, ngo\u00e0i ra ng\u01b0\u01a1i ch\u1eb3ng d\u1ef1 bi\u1ebft m\u1ed9t vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00e1c m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng xong ! Th\u1ef1c l\u00e0 qu\u00e1i l\u1ea1 ! Ta t\u1eebng th\u1ea5y trong m\u1ed9t t\u1eadp t\u1ea5u c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tham h\u1eb7c b\u1ecdn Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa l\u00e0 h\u00e8n k\u00e9m. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng \u0111\u00fang. Nh\u01b0ng nay x\u00e9t nh\u1eefng vi\u1ec7c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec ! Sao ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u00e9t m\u00ecnh, tr\u00e1ch m\u00ecnh, ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra tr\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi th\u00ec s\u00e1ng tr\u00e1ch m\u00ecnh th\u00ec qu\u00e1ng \u0111\u00f3 \u01b0 ? V\u1ea3 nay quan qu\u00e2n h\u1ed9i ti\u1ec5u c\u00f3 \u0111\u1ebfn 5000, 6000 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb th\u00e1ng 6 \u0111\u1ebfn nay ch\u1ec9 v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c kho\u1ea3ng 3000 quan ti\u1ec1n, 5000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng 1 th\u00e1ng ! Khi quan qu\u00e2n c\u00f2n \u1edf Th\u1ea5t To\u00e0n, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 c\u00f2n h\u01a1i g\u1ea7n, \u0111\u00e3 th\u1ea5y tr\u00ec tr\u1ec7 nh\u01b0 th\u1ebf, nay m\u1ed9t \u0111\u1ea1o quan qu\u00e2n \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00f9ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng th\u00ec vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng ra sao ? Vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u1eef tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i l\u00e0 nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o ! Qu\u00e2n \u0111i l\u01b0\u01a1ng theo, c\u1ea7n thi\u1ebft l\u00e0 nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o ! Th\u1ebf m\u00e0 ch\u1eadm ch\u1ea1p tr\u00f9ng tr\u00ecnh nh\u01b0 v\u1eady ! N\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 g\u00ec kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o, th\u00ec l\u1ee1 vi\u1ec7c ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf. Song c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea \u0111\u00e3 t\u00e2u, th\u00ec ch\u1ec9 th\u1ea5y k\u1ec3 qua loa th\u00f4i. V\u1eady chu\u1ea9n cho c\u1ee9 \u0111em s\u1ed1 ti\u1ec1n, g\u1ea1o v\u00e0 mu\u1ed1i l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1ea3i \u0111\u1ebfn v\u00e0 l\u1ea7n sau s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ea3i th\u00eam t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 bao nhi\u00eau, t\u00e2u l\u00ean cho minh b\u1ea1ch\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u00e2n s\u1ee3 h\u00e3i, d\u00e2ng s\u1edb xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. Vua sai truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, t\u1eeb Tuy\u00ean Quang v\u1ec1 \u0111\u1ebfn S\u01a1n T\u00e2y. \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m chuy\u1ec3n \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i cung ch\u1ee9c. V\u0103n \u0110\u1ee9c, tr\u01b0\u1edbc kia th\u1ea5y \u0111\u1ecba gi\u1edbi ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1eb7c qua l\u1ea1i, m\u00e0 Thu Ch\u00e2u c\u0169ng \u0111\u00e3 y\u00ean l\u1eb7ng, li\u1ec1n \u0111\u1ec3 m\u1ed9t s\u1ed1 qu\u00e2n v\u00e0 voi \u1edf l\u1ea1i, giao cho quy\u1ec1n L\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n cai qu\u1ea3n, h\u1ed9i c\u00f9ng B\u1ed1, \u00e1n l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m, H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m, ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef, c\u00f2n th\u00ec \u0111em ngay v\u1ec1 c\u1ea3 l\u1ef5 s\u1edf c\u0169 S\u01a1n T\u00e2y. B\u1ed7ng \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o c\u00f3 h\u01a1n 1.000 gi\u1eb7c t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf v\u00f9ng l\u00e0ng B\u1eb1ng H\u00e0nh, ng\u1ea7m \u0111\u1ebfn t\u1ed5ng Th\u1ed5 Ho\u00e0ng t\u1ed1ng l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u1ea1i tr\u00edch l\u1ea5y s\u1ed1 binh d\u00f5ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i Tuy\u00ean Quang \u0111\u00f3 \u0111i ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. R\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean lu\u00f4n th\u1ec3. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m, c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u1eebng tr\u1ea3i vi\u1ec7c qu\u00e2n, so v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng \u0111i tr\u1eadn th\u00ec Quy\u1ec1n ph\u1ea3i ch\u1ecbu gian nan c\u1ef1c nh\u1ecdc h\u01a1n nhi\u1ec1u. V\u1eady xin li\u1ec7u ra \u01a1n cho Quy\u1ec1n bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch c\u1ed1 g\u1eafng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e1m gi\u1eb7c \u1ea5y nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan, ch\u1ea1y tr\u1ed1n tho\u00e1t ch\u1ebft ; c\u00f2n nh\u1eefng t\u00ean l\u00e9n l\u00fat t\u1ee5 t\u1eadp \u1edf ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man \u0111i t\u1ed1ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kia, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 m\u1ed9t hai t\u00e0n \u0111\u1ea3ng \u0111\u00f3i kh\u00e1t, \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf x\u00f3 r\u1eebng, s\u1ed1ng t\u1ea1m b\u1ee3 cho qua ng\u00e0y th\u00e1ng m\u00e0 th\u00f4i. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho l\u0169 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m \u1edf Tuy\u00ean Quang, s\u1ee9c cho th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u1eef. C\u00f2n nh\u1eefng binh d\u00f5ng \u0111\u00e3 sai \u0111i th\u00ec r\u00fat ngay v\u1ec1.<\/p>\n<p>\u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n, tr\u01b0\u1edbc \u1edf An Bi\u00ean th\u1ea5t th\u1ee7, x\u00e9t theo qu\u00e2n lu\u1eadt th\u00ec l\u00e0 t\u1ed9i n\u1eb7ng, nh\u01b0ng ta ngh\u0129 : Quy\u1ec1n t\u1eeb khi t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u1ebfn nay, h\u01a1i bi\u1ebft ph\u1ea5n kh\u1edfi, c\u1ed1 g\u1eafng, n\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i cho gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i, v\u1eabn quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh nh\u01b0 c\u0169, th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u00e3 \u01b0u \u0111\u00e3i r\u1ed3i ! V\u1ea3, th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng, ph\u1ea1t t\u1ed9i l\u00e0 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Ta c\u0169ng ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u1ef1c ch\u00ed c\u00f4ng m\u00e0 th\u00f4i. N\u1ebfu Quy\u1ec1n qu\u1ea3 bi\u1ebft h\u1ed1i c\u1ea3i, kh\u00f4ng t\u1eeb kh\u00f3 nh\u1ecdc, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y theo \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ra s\u1ee9c l\u1ea5y l\u1ea1i An Bi\u00ean, th\u1eb3ng x\u00f4ng v\u00e0o t\u1ed5 gi\u1eb7c, c\u00f4ng tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u1ec7t, th\u00ec s\u1ebd l\u1ea1i b\u00e0n th\u01b0\u1edfng, c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>Cho : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 D\u1ea7n quy\u1ec1n sung V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 Kinh binh ; Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 L\u00ea Kim Tr\u1ee3 quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ; nguy\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u00e2n quy\u1ec1n sung V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 Kinh binh ; Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u1ef1 quy\u1ec1n sung ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ; Cai \u0111\u1ed9i V\u0169 L\u00e2m c\u00f3 Chi\u1ebfu Ch\u1ec9 d\u00f9ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd C\u1ea5m binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Vinh quy\u1ec1n sung V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 Kinh binh ; Th\u1ecb v\u1ec7 ng\u0169 \u0111\u1eb3ng l\u00e0 \u0110o\u00e0n Quang M\u1eadt th\u0103ng th\u1ee5 Th\u00e0nh th\u1ee7 \u00fay, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd. L\u1ea1i th\u1ea5y qu\u00e2n l\u00ednh trong ba v\u1ec7, t\u1eeb tr\u1eadn ph\u00e1p \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec3u sang ph\u00e1p \u0111\u1ec1u th\u00f4ng th\u1ea1o, b\u00e8n gia \u01a1n cho 30 ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m ph\u00f3 \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>Sai Trung v\u1ec7 v\u00e0 T\u1ea3 v\u1ec7 Kinh binh \u0111i Th\u00e1i Nguy\u00ean, H\u1eefu v\u1ec7 Kinh binh v\u00e0 v\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111i Tuy\u00ean Quang, l\u1ec7 thu\u1ed9c l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. D\u00f9ng : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Phi k\u1ef5 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Th\u1ecb quy\u1ec1n sung V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng d\u0169ng l\u00e0 H\u00e0 V\u0103n C\u1ee7 quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd. \u0110\u1ed5i Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u1ee7a Th\u1eadp \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c v\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 ph\u00f3 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. L\u1ef1a l\u1ea5y 10 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf v\u1ec7 C\u1ea9m y thu\u1ed9c dinh Ti\u1ec1n phong, th\u0103ng Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, sung l\u00e0m Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. Th\u01b0\u1edfng t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n l\u00ednh, \u00e1o chi\u1ebfn v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc H\u1ecfa X\u00e1 sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ed1ng. Vua ra l\u1ec7nh cho t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean h\u1ed9 t\u1ed1ng s\u1ee9 gi\u1ea3 theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u00e0o Kinh. Khi s\u1ee9 \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, b\u1ed9 L\u1ec5 th\u0103m h\u1ecfi phong t\u1ee5c trong n\u01b0\u1edbc, s\u1ee9 gi\u1ea3 ch\u1ec9 n\u00f3i \u0111\u00eam m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i ng\u00e0y, c\u1ee9 l\u1ea5y m\u00f9a l\u00faa ch\u00edn l\u00e0m 1 tu\u1ed5i, m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn n\u0103m. Th\u1ebf th\u1ee9 c\u1ee7a qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c 10 \u0111\u1eddi. B\u1ed9 th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cH\u1ecfa X\u00e1 kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 n\u0103m v\u00e0 ng\u00e0y, ch\u1eafc c\u0169ng ch\u1eb3ng bi\u1ebft c\u00f3 h\u1ecd. Sai tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y th\u01b0\u1edfng cho s\u1ee9 th\u1ea7n l\u00e0 Ma Duy\u00ean, Ma T\u00e0i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9 m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m v\u0103n giai\u201d. L\u00fac v\u00e0o l\u1ea1y ch\u1ea7u, s\u1ee9 th\u1ea7n l\u00e0m \u0111\u00fang l\u1ec5 nghi trong khi lui t\u1edbi. Vua khen, d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc h\u1ecd tuy \u1edf xa kh\u01a1i, th\u1eaft n\u00fat d\u00e2y \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1ea5u ch\u00ednh s\u1ef1, c\u00e0y ru\u1ed9ng m\u00e0 \u0103n, h\u00e3y c\u00f2n phong t\u1ee5c th\u01b0\u1ee3ng c\u1ed5, nh\u01b0ng h\u1ecd c\u0169ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 r\u0103ng, c\u00f3 t\u00f3c nh\u01b0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c v\u00e0, v\u1ec1 ph\u1ea7n ph\u00fa b\u1ea9m, c\u0169ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng tri, l\u01b0\u01a1ng n\u0103ng, th\u00ec sao l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f9ng h\u1ecd c\u00f9ng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n ? Cho n\u00ean th\u00e1nh nh\u00e2n d\u00f9ng l\u1ec5 gi\u00e1o Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ec3 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i th\u00f3i t\u1ee5c man di, \u0111em l\u1ec5 ngh\u0129a d\u1ea1y b\u1ea3o, th\u00ec lo\u00e0i c\u00f3 mai c\u00f3 v\u1ea9y c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebfn ho\u00e1 m\u00e0 bi\u1ebft m\u1eb7c qu\u1ea7n \u00e1o. V\u1ea3, n\u01b0\u1edbc \u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c ph\u1eadn, l\u00e0m l\u1ec5 tri\u1ec1u c\u1ed1ng, d\u1ed1c l\u00f2ng t\u00f4n th\u00e2n, th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111\u1ea1o ngh\u0129a. V\u1eady, Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng t\u00ean l\u00e0 Lam, chu\u1ea9n cho ban h\u1ecd l\u00e0 V\u0129nh v\u00e0 t\u00ean l\u00e0 B\u1ea3o. Nh\u1eefng chi\u1ebfu s\u1eafc ban cho th\u00ec vi\u1ebft th\u1eb3ng l\u00e0 H\u1ecfa X\u00e1 qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd bi\u1ebft c\u00f3 \u0111\u1ea7u m\u1ed1i, gi\u1eef \u0111\u00fang danh hi\u1ec7u, ng\u00e0y c\u00e0ng nhu\u1ea7n th\u1ea5m phong ho\u00e1 ng\u01b0\u1eddi Kinh. Ch\u00e1nh s\u1ee9 th\u00ec cho h\u1ecd l\u00e0 L\u0129nh, v\u1eabn t\u00ean l\u00e0 Duy\u00ean, ph\u00f3 s\u1ee9 th\u00ec cho h\u1ecd l\u00e0 Ki\u1ec7u v\u1eabn t\u00ean l\u00e0 T\u00e0i nh\u01b0 c\u0169\u201d. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho nhi\u1ec1u c\u00e2y h\u00e0ng t\u1ea5m, c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau (2 s\u1ee9 th\u1ea7n : m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 t\u1ea5m sa, \u0111o\u1ea1n ; 1 th\u00f4ng s\u1ef1 : 2 t\u1ea5m sa tr\u01a1n h\u00e0ng ta ; 3 h\u00e0nh nh\u00e2n : m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u1ea5m \u0111\u0169i. T\u1ee5c n\u01b0\u1edbc H\u1ecfa X\u00e1 g\u1ecdi quan l\u00e0 Long [r\u1ed3ng]. S\u1ee9 gi\u1ea3 kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u201cLong\u201d, n\u00ean \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 \u201cMa\u201d. V\u00e0 t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 kh\u00f4ng d\u00e1m m\u1eb7c \u00e1o hoa, cho n\u00ean nh\u1eefng sa v\u00e0 \u0111o\u1ea1n ban cho \u0111\u1ec1u d\u00f9ng h\u00e0ng tr\u01a1n).<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u00e0n v\u1ec1 vi\u1ec7c t\u1eadp phong, n\u00f3i : \u201cC\u00e1c con c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng T\u00e0i h\u1ea7u Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a h\u1ea7u Phan V\u0103n Thu\u00fd, c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng N\u0103ng b\u00e1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, c\u1ee7a Qu\u1ea3ng C\u00f4ng b\u00e1 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u00fd, theo l\u1ec7 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc, v\u1eabn n\u1ed1i h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ea5t th\u00e1i \u1ea5p c\u1ee7a cha. Nay k\u00ednh x\u00e9t trong Kinh Thi c\u00f3 n\u00f3i : \u201cH\u00e0n h\u1ea7u ch\u1ecbu m\u1ec7nh ch\u00ednh vua th\u00e2n ban cho\u201d. Chu T\u1eed ch\u00fa th\u00edch r\u1eb1ng : \u201cSau ng\u00e0y h\u1ebft tang cha, ng\u01b0\u1eddi con m\u1eb7c \u00e1o k\u1ebb s\u0129 v\u00e0o ra m\u1eaft thi\u00ean t\u1eed m\u00e0 nghe m\u1ec7nh l\u1ec7nh\u201d. Th\u1ebf l\u00e0 c\u00e1t l\u1ec5 phong t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u0111\u1eddi x\u01b0a ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i h\u1ebft tang v\u00e0o ch\u1ea7u, r\u1ed3i sau m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee5 phong. V\u1eady nay \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u0169 con \u0111\u1ebb c\u1ee7a b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng, xin h\u00e3y \u0111\u1ee3i sau khi m\u00e3n tang, do b\u1ed9 Binh x\u00e9t th\u1ef1c k\u00ea r\u00f5, s\u1ebd chu\u1ea9n cho t\u1eadp phong. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u00ean quan \u0111\u00e3 qu\u00e1 c\u1ed1 m\u00e0 nguy\u00ean c\u00f3 s\u1eafc c\u00e1o tr\u1ee5c, th\u00ec cho con ch\u00e1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef m\u00e3i m\u00e3i, nh\u01b0ng ph\u1ea3i n\u1ed9p tr\u1ea3 \u1ea5n tri\u1ec7n ki\u1ec1m ng\u00e0. L\u1ea1i n\u1eefa V\u0129nh Thu\u1eadn h\u1ea7u T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, n\u0103m ngo\u00e1i, \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0m Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, sau v\u00ec c\u00f3 l\u1ed7i, ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c, tri\u1ec7t v\u1ec1, nh\u01b0ng cho gi\u1eef nguy\u00ean ph\u1ea9m t\u01b0\u1edbc v\u1ec1 \u1edf nh\u00e0. V\u1eady con c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng n\u00ean cho t\u1eadp t\u01b0\u1edbc hay kh\u00f4ng, xin \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 d\u1ee5\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u1eadp phong th\u1ebf t\u01b0\u1edbc l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 l\u1edbn, ph\u1ea3i n\u00ean th\u1eadn tr\u1ecdng, m\u1edbi t\u1ecf r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n \u0111i\u1ec3n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i sau khi m\u00e3n tang, do B\u1ed9 x\u00e9t k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. Sau n\u00e0y s\u1ebd chi\u1ebfu l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m. Duy c\u00f3 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fat c\u00f4ng lao g\u00ec, l\u1ea1i v\u00ec c\u00f3 nh\u1eefng v\u1ebft x\u1ea5u, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi tham h\u1eb7c, kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ed v\u1edbi l\u0169 Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng v\u00e0 Phan V\u0103n Thu\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady vi\u1ec7c t\u1eadp phong, h\u00e3y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5y, l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u0169ng. L\u1ea5y L\u1ee5c ki\u00ean thu\u1ed9c B\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i gi\u1ea3n binh thu\u1ed9c c\u00e1c ph\u1ee7 sung v\u00e0o. L\u1ea1i tr\u00edch l\u1ea5y 300 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi giang kh\u1ecfe m\u1ea1nh trong c\u00e1c t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5c V\u00f4i v\u00e0 Than d\u1ed3n l\u00e0m thu\u1ed9c binh L\u1ee5c b\u1ed9, m\u1ed7i b\u1ed9 m\u1ed9t \u0111\u1ed9i. C\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 c\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa c\u0169ng cho m\u1ed7i ph\u1ee7 m\u1ed9 l\u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh. Sau \u0111\u00f3, d\u00f9ng : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng, T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u0169ng ; Cai \u0111\u1ed9i Phan C\u00f4ng Qu\u00fd, th\u0103ng th\u1ee5 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>D\u00e2n Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb quan Kinh do\u00e3n \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n, b\u00e8n \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng v\u0103n \u0111\u1ec3 k\u00eau. Vua nghe bi\u1ebft b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t ra tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng v\u0103n c\u1ed1t \u0111\u1ec3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 k\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2n oan, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ebfn k\u00eau ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t trong l\u00e0ng x\u00f3m. Nay k\u1ebb n\u00e0y t\u1ee9c gi\u1eadn v\u00ec vi\u1ec7c b\u1ecb tr\u00e1ch ph\u1ea1t, d\u00e1m \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0111\u1ec3 k\u00eau nh\u00e0m, th\u00ec c\u00e1i th\u00f3i gian ngoan t\u1ec7 b\u1ea1c l\u1ea1i c\u00e0ng qu\u00e1 l\u1eafm ! C\u00f3 l\u1ebd v\u00ec d\u00e2n t\u1ee5c ng\u00e0y m\u1ed9t ki\u00eau b\u1ea1c m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u1ebf ch\u0103ng ! C\u00f3 bi\u1ebft \u0111\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u1eddi vua Nghi\u00eau, vua Thu\u1ea5n, d\u00f9 c\u00f3 d\u1ef1ng g\u1ed7, \u0111\u1eb7t tr\u1ed1ng, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng ai khi\u1ebfu n\u1ea1i \u0111i\u1ec1u g\u00ec, th\u00ec d\u00e2n t\u1ee5c thu\u1ea7n ph\u00e1c l\u00e0 nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o !\u201d B\u00e8n sai Tam ph\u00e1p ty tra x\u00e9t, x\u1eed Ph\u1ee7 do\u00e3n Tr\u1ea7n T\u00fa D\u0129nh b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u v\u00ec \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 r\u1ebb s\u1ea3n v\u1eadt c\u1ee7a d\u00e2n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn d\u00e2n \u0111i ki\u1ec7n nh\u1ea3m ; Ph\u1ee7 th\u1eeba Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n c\u00f3 \u00fd b\u00eanh v\u1ef1c cho l\u00e0m th\u00ec b\u1ecb gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, l\u01b0u. Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0111\u1ec3 k\u00eau, b\u1ecb ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n cxxxiii<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 8. Cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ti\u1ec1n dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5, c\u1ea5p cho \u1ea5n quan ph\u00f2ng, nh\u1eb1m gi\u1edd l\u00e0nh ng\u00e0y m\u1ed3ng 6 th\u00e1ng n\u00e0y, \u0111em H\u1eefu v\u1ec7 Kinh binh, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Tuy\u00ean Quang, hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, b\u00e0n t\u00ednh c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. R\u1ed3i cho \u1edf \u0111\u1ea5y ngh\u1ec9 ng\u01a1i, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i m\u00f9a thu, c\u00f3 Ch\u1ec9 cho 3 \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn qu\u00e2n th\u00ec \u0110i\u1ec3n li\u1ec1n chia \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Cho \u0111em theo c\u1ea3 con l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n M\u00e3o v\u00e0 10 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn. L\u1ea1i sai Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 H\u00ecnh Nguy\u1ec5n C\u1ea7n theo l\u00e0m t\u1eeb h\u00e0n trong qu\u00e2n.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, t\u00e2u b\u00e0y v\u1ec1 vi\u1ec7c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f4ng vi\u1ec7c ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, n\u00f3i : \u201cGi\u1eb7c \u1edf mi\u1ec1n n\u00fai, ch\u1ec9 quen \u1ea9n n\u00fap ch\u1ed7 b\u1ee5i r\u1eadm b\u1eafn s\u00fang ra, ch\u1ee9 ch\u1eb3ng c\u00f3 t\u00e0i gi\u1ecfi g\u00ec kh\u00e1c. Duy \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00fai cao, khe hi\u1ec3m, lam ch\u01b0\u1edbng n\u1eb7ng n\u1ec1, qu\u00e2n \u0111i d\u1ec5 b\u1ecb c\u1ea3m nhi\u1ec5m, l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n l\u1ea1i kh\u00f3 v\u1eadn t\u1ea3i, l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tr\u1edf ng\u1ea1i \u0111\u00f3 th\u00f4i. Nay m\u1ed9t phen l\u00e0m l\u1edbn, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111em nhi\u1ec1u binh d\u00f5ng, m\u1edbi mong s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1edfi v\u00ec bi\u1ec1n binh \u0111\u00f4ng nhi\u1ec1u, th\u00ec ti\u1ebfng t\u0103m qu\u00e2n ta l\u1eebng l\u1eaby, l\u00e0m cho nh\u1eefng k\u1ebb tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p theo gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecf gi\u1eb7c m\u00e0 t\u00f2ng qu\u00e2n. Trong khi qu\u00e2n tr\u1ea9y, d\u00f9 kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 c\u1ea3m nhi\u1ec5m \u1ed1m \u0111au, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i t\u1ecf ngay ra v\u1ebb m\u1ecfng manh, y\u1ebfu \u1edbt. \u0110\u1ebfn l\u00fac v\u00e0o s\u00e2u tr\u1ecdng \u0111\u1ecba, l\u1ea1i n\u00ean chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, ti\u1ebfp \u0111\u00f3n b\u1ea3o v\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, cho kh\u1ecfi lo x\u1ea3y s\u1ef1 b\u1ea5t tr\u1eafc \u1edf ph\u00eda sau. B\u1edfi th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00e1i nhi\u1ec1u bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ed5 d\u00f5ng c\u00f3 nhi\u1ec1u, th\u00ec l\u00fac ti\u1ebfn c\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng h\u1ecd leo tr\u00e8o n\u00fai, b\u1eafn tr\u1ea3 gi\u1eb7c, l\u00e0m \u0111\u1ed9i ti\u1ec1n khu cho qu\u00e2n ta. H\u01a1n n\u1eefa, h\u1ecd quen th\u1ee7y th\u1ed5, \u00edt \u1ed1m \u0111au, ch\u1eb3ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m cho trong qu\u00e2n b\u1eadn b\u1ecbu. B\u1edfi th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00e1i nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i m\u1edbi d\u00f2 h\u1ecfi bi\u1ebft r\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, \u0110\u1ea1i Man, L\u1ee5c Y\u00ean, g\u1ea1o, mu\u1ed1i \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 thi\u1ebfu th\u1ed1n, m\u00e0 B\u1ea3o L\u1ea1c l\u1ea1i thi\u1ebfu nhi\u1ec1u nh\u1ea5t. Ch\u00fang \u0111\u01b0\u01a1ng mong \u0111\u1ebfn v\u1ee5 g\u1eb7t m\u00f9a \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng qua ng\u00e0y. N\u1ebfu ngay l\u00fac l\u00faa ch\u00edn \u0111\u00f3, ta chia \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 \u0111\u00e1nh, th\u00ec qu\u00e2n ta c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c m\u00e0 l\u1ea5y l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n qu\u00e2n gi\u1eb7c th\u00ec h\u1eb3n \u0111\u1ebfn tuy\u1ec7t v\u1ecdng v\u00e0 h\u1ebft t\u00e0i gi\u1ecfi ! Tr\u1ed9m ngh\u0129 : hai \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u00e1i \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n \u0111\u1ee7 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p r\u1ed3i. C\u00f2n Tuy\u00ean Quang th\u00ec xa r\u1ed9ng h\u01a1n, m\u00e0 V\u1ecb Xuy\u00ean, \u0110\u1ea1i Man v\u00e0 L\u1ee5c Y\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 gi\u1eb7c chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng, c\u00f9ng l\u00e0m b\u00e8 \u0111\u1ea3ng c\u1ee9u vi\u1ec7n cho nhau. V\u1eady xin n\u00ean ph\u00e1i 3 \u0111\u1ea1o tr\u1ecdng binh, m\u1ed7i \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u c\u00f3 Tham t\u00e1n \u0111\u1ec3 gi\u00fap b\u00e0n, l\u00e0m vi\u1ec7c. R\u1ed3i nh\u1eb1m h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng 8 n\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u1ed9i c\u1ea3 \u1edf Tuy\u00ean Quang : 1 \u0111\u1ea1o do V\u1ecb Xuy\u00ean, 1 \u0111\u1ea1o do \u0110\u1ea1i Man, 1 \u0111\u1ea1o do L\u1ee5c Y\u00ean nh\u1eb1m \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng ti\u1ebfn. Ph\u00e0m nh\u1eefng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c qu\u00e2n nhu th\u00ec sai c\u00e1n vi\u00ean kh\u00e1c t\u1ea3i theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, c\u1ed1t ti\u1ebfp t\u1ebf cho \u0111\u1ee7, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c th\u00ec c\u1ee9 tu\u1ef3 ti\u1ec7n l\u1ea5y d\u00f9ng. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft d\u1eb9p y\u00ean 3 ch\u00e2u \u1ea5y, r\u1ed3i sau h\u00e3y h\u1eb9n nh\u1eadt k\u1ef3, k\u00e9o th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn t\u1ed5 gi\u1eb7c \u1edf B\u1ea3o L\u1ea1c, h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi Man, ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1o s\u1ee3 h\u00e3i m\u00e3i m\u00e3i, kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111em l\u00f2ng ph\u1ea3n b\u1ed9i, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 nh\u1eefng t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 t\u00e2u b\u00e0y, k\u1ec3 c\u0169ng h\u1ee3p l\u00fd ; duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ngh\u0129 xin th\u00e1ng 8 ti\u1ebfn qu\u00e2n th\u00ec h\u01a1i s\u1edbm qu\u00e1. V\u1ea3, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac ch\u01b0a h\u1ebft m\u01b0a l\u1ee5t, n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 t\u1ea5t c\u1ea3. N\u1ebfu b\u1ea3o nh\u00e2n l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng m\u00ecnh, th\u00ec trong kho\u1ea3ng \u0111\u00f3, l\u00faa ru\u1ed9ng n\u00fai ch\u01b0a ch\u00edn, ph\u1ecfng l\u1ea5y v\u00e0o \u0111\u00e2u ? Hu\u1ed1ng chi \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111i, t\u1ea5t ph\u1ea3i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn t\u1ed5 gi\u1eb7c, ch\u1ee9 c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o quanh co ch\u1edd \u0111\u1ee3i l\u00faa ch\u00edn, g\u1eb7t xong \u0111\u1ec3 l\u1ea5y v\u00e0o l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c ? So v\u1edbi nh\u1eefng l\u1eddi \u0111\u00e3 n\u00f3i r\u1ea5t kh\u00f4ng \u0103n kh\u1edbp. Chi b\u1eb1ng \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i thu, l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng ti\u1ebfn. B\u1ea5y gi\u1edd th\u00f3c l\u00faa ch\u00edn, lam ch\u01b0\u1edbng ti\u00eau, ch\u00ednh l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t. C\u00f2n nh\u01b0 n\u00f3i \u0111\u1ecba th\u1ebf Tuy\u00ean Quang r\u1ed9ng, xa, xin cho ph\u00e1i 3 \u0111\u1ea1o tr\u1ecdng binh chia \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng ti\u1ebfn. Hi\u1ec7n nay Cao B\u1eb1ng \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i, ti\u1ebfng t\u0103m qu\u00e2n ta l\u1eebng l\u1eaby r\u1ea7m r\u1ed9. Th\u00e1i Nguy\u00ean, c\u0169ng \u0111\u00e3 d\u1ef1 ph\u00e1i Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 th\u00e2n \u0111em \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u th\u00ec Cao B\u1eb1ng \u0111\u00e1nh \u1edf \u0111\u1ea7u, Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u00e2m gi\u1eefa b\u1ee5ng, Tuy\u00ean Quang d\u1eabu l\u00e0 \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng r\u00e3i, ch\u1eb3ng qua c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y c\u00e1i \u0111u\u00f4i m\u00e0 th\u00f4i. Ta \u0111\u00e3 sai bi\u1ec1n binh 2 v\u1ec7 sung s\u1ee9c \u1edf Kinh v\u00e0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, l\u1ea1i ph\u00e1i \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111i \u0111\u1ebfn, c\u00f9ng nhau h\u1ed9i b\u00e0n \u0111\u1ec3 l\u00e0m, r\u1ed3i chia ngay nh\u1eefng bi\u1ec1n binh m\u1ea1nh gi\u1ecfi \u1edf t\u1ec9nh v\u00e0 nh\u1eefng th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, l\u00e0m 2 \u0111\u1ea1o, m\u1ed7i \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 3000 ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 b\u00f3p ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i chia nhi\u1ec1u l\u00e0m 3 \u0111\u1ea1o ? \u0110\u00f3 l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a ta b\u1ea3o cho bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi s\u1ef1 vi\u1ec7c, kh\u00f3 \u1edf xa m\u00e0 l\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu c\u00f3 m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec kh\u00e1c th\u00ec t\u00e2u n\u00f3i ngay, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 tu\u00e2n l\u00e0m cho h\u1ee3p th\u1eddi c\u01a1.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, v\u1ec1 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Tuy\u00ean Quang, nay sai Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5. Ng\u01b0\u01a1i, n\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc l\u00e0m tr\u1ecdng, chung l\u00f2ng gi\u00fap nhau cho \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. V\u1ea3, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u00e1nh 2 l\u1ea7n, \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5, t\u1eeb h\u00e0n trong qu\u00e2n th\u1ee9 l\u1ea1i \u0111\u1ee7 s\u1ee9c l\u00e0m l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u00f5 bi\u1ec1n m\u1ed9c m\u1ea1c, v\u1eady n\u00ean vi\u1ec7c t\u1eeb h\u00e0n \u0111\u00e3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi theo l\u00e0m. C\u00f2n ng\u01b0\u01a1i, n\u00ean ch\u1ecdn l\u1ea5y 1 ng\u01b0\u1eddi trong b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t theo Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, ch\u1ec9 b\u1ea3o \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i, coi qu\u1ea3n l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, ho\u1eb7c gi\u1ea3 ngo\u00e0i ra c\u00f2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00ec ph\u00e1i \u0111i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, n\u00ean ph\u00e1i 2 vi\u00ean quan v\u0103n v\u00f5 \u0111i \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c, ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ea3o v\u1ec7. V\u00e0 c\u0169ng n\u00ean tr\u00f9 t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u1edf \u0111\u00e2u, r\u1ed3i lu\u00e2n l\u01b0u chuy\u00ean ch\u1edf \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ebf ; m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u1edf \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean x\u00e9t ngay t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p hi\u1ec7n nay, n\u00ean ch\u0103ng \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i thu, 3 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn? Vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00ednh k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. C\u00f2n vi\u1ec7c ngh\u0129 tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 c\u00e1ch \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c h\u1ed9 v\u1ec7 t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh xin c\u1ea5p ng\u1ef1a tr\u1ea1m cho Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m khi v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i d\u1eb9p gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua kh\u00f4ng cho v\u00ec l\u1ea5y c\u1edb r\u1eb1ng h\u1ecd \u0111\u00e3 c\u00f3 qu\u00e2n v\u00e0 ng\u1ef1a. Duy c\u00f3 qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho ng\u1ef1a c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3, vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cHai tri\u1ec1u Minh, Thanh \u1edf Trung Qu\u1ed1c, quan v\u00f5 \u0111\u1ec1u c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ed3i xe. Th\u00e1i t\u1ed5 nh\u00e0 Minh d\u1ea1y b\u1ea3o Th\u00e1i t\u1eed n\u00ean \u0111i ng\u1ef1a 7 ph\u1ea7n, \u0111i b\u1ed9 3 ph\u1ea7n, l\u00e0 mu\u1ed1n cho quen kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u1ec3 m\u1ea1nh g\u00e2n c\u1ed1t. Ta \u1edf trong cung th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng \u0111i b\u1ed9 \u0111\u1ec3 cho kh\u00ed huy\u1ebft l\u01b0u th\u00f4ng, kh\u00f4ng ng\u1eebng tr\u1ec7. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi n\u1eb1m, ng\u1ed3i l\u00e2u th\u00ec tinh th\u1ea7n m\u1ecfi m\u1ec7t. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u1ef1 bi\u1ebft nh\u01b0 v\u1eady\u201d.<\/p>\n<p>Sai : Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u1ed5 uy, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng, ki\u00eam gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n Ti\u1ec1n dinh, H\u1eadu dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch ; th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch, V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb ki\u00eam gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u1ee7y qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Cho : H\u1ed3 V\u0103n L\u01b0u l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5 ; Tr\u1ea7n V\u0103n Ng\u0169 l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n ch\u1ea5n ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu ch\u1ea5n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf B\u1ed5ng Ch\u00e2u t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, b\u1ecdn L\u01b0u \u0111\u1ec1u d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng, nh\u01b0ng t\u1eadp t\u1ea5u tr\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 k\u1ec3 qua, n\u00ean h\u1ecd ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y quan t\u1ec9nh ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean m\u1edbi truy th\u01b0\u1edfng cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh ra B\u1eafc \u0111\u1ec1u c\u1ee9 chi\u1ebfu theo to\u00e0n s\u1ed1 bi\u1ec1n binh hi\u1ec7n \u0111ang l\u01b0u ban luy\u1ec7n t\u1eadp m\u00e0 c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, k\u1ec3 t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng [8] n\u00e0y \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12 cho v\u00f5 ngh\u1ec7 tinh c\u01b0\u1eddng, h\u1ebft th\u1ea3y tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ed9i qu\u00e2n h\u00f9ng m\u1ea1nh.<\/p>\n<p>D\u00f9ng l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u00c2n 5 ng\u01b0\u1eddi trong \u0111\u1ed9i Hoa danh l\u00e0m Ch\u01b0 qu\u00e2n Cai \u0111\u1ed9i ; l\u0169 L\u00ea V\u0103n Nguy\u1ec7t 105 ng\u01b0\u1eddi trong \u0111\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ; l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecb 55 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u giao b\u1ed9 Binh cho chia \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Quang, \u0111\u1ec3 t\u00f2ng chinh. H\u1ec5 c\u00f3 ch\u1ee9c n\u00e0o khuy\u1ebft th\u00ec cho b\u1ed5 sung ngay.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cX\u00e9t ra, t\u00ean ra th\u00fa l\u00e0 L\u00e2m V\u0103n \u00cdch trong kho\u1ea3ng th\u00e1ng gi\u00eang th\u00e1ng 2 n\u0103m nay, hai l\u1ea7n g\u1eedi t\u1edd m\u1eadt b\u1ea9m c\u00f3 l\u1ea7n xin cho c\u00f4ng v\u0103n truy\u1ec1n \u0111i \u0111\u1ec3 \u1edf trong s\u1ebd \u0111\u1ecbnh li\u1ec7u ; c\u00f3 l\u1ea7n xin m\u1edf c\u1eeda th\u00e0nh, gi\u1ebft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng. Nh\u01b0ng b\u1ea5y gi\u1edd T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu cho l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf t\u1ea5n s\u1edf b\u1ea5y gi\u1edd c\u00f3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, Ho\u00e0ng V\u0103n Th\u1eadn, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed, H\u00e0 Duy Phi\u00ean v\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00e2ng m\u1ec7nh chuy\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t m\u00ecnh T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng m\u00e0 th\u00f4i. Ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt trong qu\u00e2n t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f9ng nhau h\u1ed9i b\u00e0n, th\u00ec vi\u1ec7c L\u00e2m V\u0103n \u00cdch \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u0111\u1ebfn hay sao, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho m\u1ed9t m\u00ecnh T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng g\u1ea1t b\u1ecf ? Hu\u1ed1ng chi c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u1ecbu \u01a1n s\u00e2u c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, g\u00e1nh tr\u1ecdng tr\u00e1ch qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u00e3 1 n\u0103m nay, ch\u01b0a nghe c\u00f3 m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec \u0111\u1ec3 lo \u0111\u1ec1n b\u00e1o ! Tr\u01b0\u1edbc kia, L\u00e2m V\u0103n \u00cdch \u0111\u00e3 xin m\u1edf th\u00e0nh \u0111\u00e1nh gi\u1ebft gi\u1eb7c, sao khi qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, kh\u00f4ng nh\u00e2n th\u1eddi c\u01a1 m\u00e0 l\u00e0m, khi\u1ebfn n\u00f3 n\u1ed9i \u1ee9ng \u0111\u1ec3 cho vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ec5, l\u1ea1i \u0111i gi\u1ea5u k\u00edn, kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng g\u00ec ! Nay \u0111\u1ed5 t\u1ed9i c\u1ea3 cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ch\u1ebft l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng, th\u1ebf th\u00ec ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec v\u1eady ? Ch\u1eb3ng nh\u1eefng th\u1ebf th\u00f4i, l\u1ea1i c\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00f2 h\u1ecfi g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u00ec \u0111\u1ed3 d\u00f9ng h\u1eb1ng ng\u00e0y nh\u01b0 thu\u1ed1c h\u00fat, thu\u1ed1c men, \u0111\u1ed3 \u0103n, gi\u1eb7c kh\u00f4ng thi\u1ebfu th\u1ee9c g\u00ec. V\u1ea3 l\u1ea1i, ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 d\u1ee5 ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t tra x\u00e9t n\u00e3 b\u1eaft, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng binh d\u00f5ng th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng mua b\u00e1n v\u1edbi gi\u1eb7c. V\u1eady qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 hay ra ch\u1ee3 m\u00e0 c\u01b0\u1edbp th\u1ee9c \u0103n hay sao ? Nh\u01b0 th\u1ebf t\u1ea5t l\u00e0 do binh d\u00f5ng h\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n b\u1ea1c, ng\u1ea5m ng\u1ea7m giao d\u1ecbch v\u1edbi gi\u1eb7c, m\u00e0 l\u0169 ng\u01b0\u01a1i d\u01b0\u1eddng ch\u1eb3ng nghe bi\u1ebft g\u00ec \u0111\u00f3 th\u00f4i ! Nay ph\u1ea3i c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u1ea1i ngay v\u1ec1 vi\u1ec7c L\u00e2m V\u0103n \u00cdch nhi\u1ec1u l\u1ea7n m\u1eadt xin, c\u00f3 nh\u1eefng ai \u0111\u00e3 bi\u1ebft v\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ed7 che l\u1ed7i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. L\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u tra n\u00e3 b\u1eaft nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd ng\u1ea7m th\u00f4ng mua b\u00e1n trao \u0111\u1ed5i v\u1edbi gi\u1eb7c, \u0111em ch\u00e9m \u0111\u1ea7u rao tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n ch\u00fang\u201d.<\/p>\n<p>Khi c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n t\u00e2u l\u1ea1i th\u00ec ra ch\u1ec9 c\u00f3 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh d\u1ef1 bi\u1ebft vi\u1ec7c n\u00e0y. Doanh b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>N\u0103m ngo\u00e1i, x\u00e3 Minh H\u01b0\u01a1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em b\u00e1n h\u01a1n 1.350 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, h\u01a1n 2200 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng, h\u01a1n 1170 c\u00e2n ch\u00ec, \u0111\u1ec1u xin sung c\u00f4ng, kh\u00f4ng l\u1ea5y ti\u1ec1n ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua khen l\u00e0 h\u00e1o ngh\u0129a, sai chi\u1ebfu gi\u00e1, tr\u1ea3 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 V\u0169 V\u0103n \u0110i\u1ec1m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y v\u1ec7 B\u00ecnh Thu\u1eadn ; Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Di\u1ec7m l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ; nguy\u00ean Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Tuy\u00ean Quang Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u00ean Quang ; Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u0129nh Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd H\u01b0ng Y\u00ean L\u00ea V\u0103n T\u00ednh l\u00e0m v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u01b0ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 h\u1ee3p th\u00ed \u1edf c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng thi.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 th\u00ed sinh \u1edf tr\u01b0\u1eddng Thanh Hoa c\u00f3 \u00edt, n\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u1ec3 thi ri\u00eang m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng th\u00ec ch\u01b0a tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. V\u1ea3, Thanh Hoa li\u1ec1n v\u1edbi Ngh\u1ec7 An, Ninh B\u00ecnh gi\u00e1p v\u1edbi Nam \u0110\u1ecbnh. V\u1eady xin cho Thanh Hoa c\u00f9ng thi m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng v\u1edbi Ngh\u1ec7 An v\u00e0 Ninh B\u00ecnh c\u00f9ng thi m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng v\u1edbi Nam \u0110\u1ecbnh. Nh\u01b0ng khoa n\u00e0y, tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An \u0111\u00e3 thi xong r\u1ed3i, th\u00ec h\u1ecdc tr\u00f2 Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh h\u00e3y t\u1ea1m h\u1ee3p th\u00ed v\u1edbi tr\u01b0\u1eddng H\u00e0 N\u1ed9i ; t\u1eeb khoa sau, s\u1ebd thi chung v\u1edbi hai tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An, Nam \u0110\u1ecbnh cho \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec7n. L\u1ea1i n\u1eefa, khoa n\u00e0y Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh thi chung v\u1edbi tr\u01b0\u1eddng H\u00e0 N\u1ed9i, n\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nh\u1eadt k\u1ef3 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh th\u00ec g\u1ea5p g\u00e1p qu\u00e1. V\u1eady xin n\u00ean tri\u1ec3n h\u1ea1n cho hai tr\u01b0\u1eddng H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh : th\u00e1ng 9, m\u1ed3ng 1 v\u00e0o nh\u1eadt k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t ; m\u1ed3ng 6, v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb ; ng\u00e0y 12, v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam ; ng\u00e0y 23, ra b\u1ea3ng. Nay tri\u1ec3n h\u1ea1n \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 9, ng\u00e0y 20, v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t ; ng\u00e0y 25, v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb ; th\u00e1ng 10, m\u1ed3ng 2 v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam ; ng\u00e0y 13 ra b\u1ea3ng). L\u1ea1i n\u1eefa, khoa sau, Thanh Hoa thi chung v\u1edbi Ngh\u1ec7 An, Ninh B\u00ecnh thi chung v\u1edbi Nam \u0110\u1ecbnh, th\u00ec s\u1ef1 v\u1ee5 tr\u01b0\u1eddng thi c\u0169ng n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i.<\/p>\n<p>1 \u2013 Tr\u01b0\u1eddng thi Ngh\u1ec7 An tr\u01b0\u1edbc \u1edf ngo\u00e0i t\u1ec9nh th\u00e0nh, nay xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 l\u1ef5 Di\u1ec5n Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 cho h\u1ecdc tr\u00f2 3 t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng thi, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00edch trung.<\/p>\n<p>2 \u2013 V\u1ec1 quan tr\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh : 1 gi\u00e1m kh\u1ea3o, 6 Ph\u01b0\u1edbc kh\u1ea3o, 12 s\u01a1 kh\u1ea3o ; nay xin t\u0103ng : gi\u00e1m kh\u1ea3o th\u00eam 1, s\u01a1 kh\u1ea3o v\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc kh\u1ea3o \u0111\u1ec1u th\u00eam 2 (s\u1ed1 quan tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh c\u0169ng b\u1eb1ng nhau) ; th\u1ec3 s\u00e1t, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh 4 ng\u01b0\u1eddi, nay th\u00eam 4 ng\u01b0\u1eddi ; l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n, tr\u01b0\u1edbc 300 ng\u01b0\u1eddi, nay th\u00eam 10 ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa.<\/p>\n<p>3 \u2013 M\u0169 \u00e1o c\u1eed nh\u00e2n : tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An, tr\u01b0\u1edbc 35 b\u1ed9, nay th\u00eam 15 b\u1ed9 ; tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh, tr\u01b0\u1edbc 40 b\u1ed9, nay th\u00eam 6 b\u1ed9. C\u00f2n ng\u00e0y thi : Ngh\u1ec7 An v\u1eabn c\u1ee9 th\u00e1ng 7, Nam \u0110\u1ecbnh v\u1eabn c\u1ee9 th\u00e1ng 9\u201d.<\/p>\n<p>Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y, chu\u1ea9n cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh t\u1eeb khoa h\u01b0\u01a1ng \u0110inh D\u1eadu, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 18 [1837], ghi l\u00e0m l\u1ec7 l\u00e2u d\u00e0i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng ki\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u00e0 T\u0129nh, Ph\u1ea1m Quang Nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n quan v\u00ec b\u1ecb b\u1ec7nh. D\u00f9ng nguy\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Thanh Hoa, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng H\u1ea1p, l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u00e0 T\u0129nh; th\u0103ng Gi\u00e1o th\u1ee5 ph\u1ee7 Ninh Thu\u1eadn, L\u00ea Hi\u1ebfu H\u1eefu l\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Vua ra coi tri\u1ec1u, b\u1ea3o c\u00e1c th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTa ng\u1eabu nhi\u00ean l\u00e0m m\u1ed9t b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt v\u1ec1 vua V\u0103n \u0111\u1ebf nh\u00e0 H\u00e1n y\u00eau \u0110\u1eb7ng Th\u00f4ng, cho ti\u1ec1n \u0111\u1ebfn m\u1ea5y v\u1ea1n ; l\u1ea1i cho c\u1ea3 n\u00fai \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac ti\u1ec1n g\u1ecdi l\u00e0 \u201cti\u1ec1n h\u1ecd \u0110\u1eb7ng\u201d. K\u1ec3 ra, V\u0103n \u0111\u1ebf v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c khen l\u00e0 ti\u1ebft ki\u1ec7m, Th\u1eadn phu nh\u00e2n d\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau chi\u1ec1u, nh\u01b0ng \u00e1o c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e0i qu\u00e9t \u0111\u1ea5t ; th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0110\u1eb7ng Th\u00f4ng l\u1ea1i \u0111\u1ed1i x\u1eed \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng h\u1ec1 ti\u1ebfc m\u1ed9t ch\u00fat n\u00e0o. \u0110\u00f3 th\u1eadt l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng l\u1ea1 ! L\u1ea1i th\u01b0\u1eddng nghe n\u00f3i : Chu c\u00f3 Th\u00e0nh, Khang ; H\u00e1n c\u00f3 V\u0103n, C\u1ea3nh. V\u0103n \u0111\u1ebf l\u00e0 m\u1ed9t \u00f4ng vua c\u00f3 \u0111\u1ee9c t\u1ed1t, khen v\u1eady l\u00e0 c\u1ed1 nhi\u00ean r\u1ed3i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 C\u1ea3nh \u0111\u1ebf nghe l\u1eddi Vi\u00ean \u00c1ng, v\u1ed9i ch\u00e9m Tri\u1ec1u Th\u1ed1. \u0110\u00e3 \u0111\u00e0nh Tri\u1ec1u Th\u1ed1 c\u00f3 t\u1ed9i, v\u00ec \u0111\u1ecbnh t\u01b0\u1edbc b\u1edbt \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c phong c\u1ee7a ch\u01b0 h\u1ea7u m\u00e0 g\u00e2y n\u00ean cu\u1ed9c bi\u1ebfn lo\u1ea1n b\u1ea3y n\u01b0\u1edbc, song C\u1ea3nh \u0111\u1ebf kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i n\u1eb7ng ((1) <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ti%E1%BB%81u_Th%E1%BB%91\">Tri\u1ec1u Th\u1ed1<\/a> b\u1ecb \u0111em \u0111\u1ebfn ch\u1ee3 \u0110\u00f4ng, gi\u1ebft ch\u1ebft.1) th\u00ec kh\u1eafc b\u1ea1c qu\u00e1 ! V\u1ec1 sau, C\u1ea3nh \u0111\u1ebf d\u1eabu c\u00f3 \u0103n n\u0103n nh\u01b0ng kh\u00f4ng tr\u1ecb t\u1ed9i Vi\u00ean \u00c1ng. Nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta c\u0169ng khen ng\u1ee3i ngang v\u1edbi V\u0103n \u0111\u1ebf, ch\u1eb3ng qu\u00e1 \u0111\u00e1ng l\u1eafm sao ?\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n, d\u00e2ng t\u1eadp t\u1ea5u th\u1ec9nh an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cS\u01a1n Man trong t\u1ec9nh h\u1ea1t duy c\u00f3 c\u00e1c s\u00e1ch Thu\u1ed9c Vinh thu\u1ed9c b\u1ed1n c\u01a1 T\u0129nh man l\u00e0 \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi, x\u01b0a nay quen th\u00f3i l\u00e0m gi\u1eb7c, g\u00e2y n\u1ed7i \u0111au kh\u1ed5 cho d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi h\u01a1n h\u1ebft. N\u1ebfu ta \u0111em \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00ec ch\u00fang tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u, kh\u00f3 l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u1ebfn k\u1ef3 c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ; n\u1ebfu v\u1ed7 v\u1ec1 b\u1eb1ng \u01a1n hu\u1ec7 th\u00ec l\u00e2u ng\u00e0y sinh nh\u1eddn, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch y\u00eau m\u1ebfn g\u00ec c\u1ea3 ! \u0110\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 h\u1ea1ng kh\u00f3 d\u1ea1y cho quen. V\u1ea3, lu\u1ef9 d\u00e0i khu\u1ea5t kh\u00fac \u0111\u1ebfn 4 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ebfn 117 \u0111\u1ed3n s\u1edf, c\u00e1ch nhau ho\u1eb7c 200, 300 tr\u01b0\u1ee3ng, ho\u1eb7c 400, 500 tr\u01b0\u1ee3ng. L\u00ednh th\u00fa d\u1eabu c\u00f3 h\u01a1n 1100 ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0ng chia \u0111\u00f3ng m\u1ed7i \u0111\u1ed3n s\u1edf ch\u1ec9 c\u00f3 8, 9 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ph\u1ee5 th\u00eam 6, 7 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1edf l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u00f3 th\u00f4i. M\u1ed7i khi gi\u1eb7c Man t\u1eeb v\u00e0i ch\u1ee5c \u0111\u1ebfn 100 t\u00ean th\u00ecnh l\u00ecnh x\u00f4ng xu\u1ed1ng ch\u1ed7 n\u00e0o th\u00ec l\u00ednh \u0111\u1ed3n v\u00e0 d\u00e2n \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5y nghe c\u00f3 ti\u1ebfng tr\u1ed1ng, ti\u1ebfng s\u00fang n\u1ed5i hi\u1ec7u, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 mau mau k\u00e9o \u0111\u1ebfn ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, ch\u1ee9 n\u1ebfu ch\u00fang \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn tr\u00ean d\u01b0\u1edbi v\u00e0i tr\u0103m hay 1000 t\u00ean, th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i l\u00ednh c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u1edf xa \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn, m\u1edbi d\u00e1m c\u1ee9u \u1ee9ng. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 xa ch\u1ea1y cao bay, m\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3i c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u00fang c\u01b0\u1edbp m\u1ea5t r\u1ed3i ! V\u1eady xin k\u00e9n l\u1ea5y l\u00ednh th\u00fa v\u00e0 nh\u1eefng d\u00e2n l\u00e2n c\u1eadn m\u1ea1nh kho\u1ebb, m\u1ed7i h\u1ea1ng \u0111\u1ec1u 500 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 1 v\u1ec7 gi\u1ea3n binh \u1edf t\u1ec9nh ; l\u1ea1i ph\u00e1i ra cho l\u00e3nh binh v\u00e0 qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf L\u1ee5c c\u01a1, th\u1ea7n xin ch\u00ednh m\u00ecnh coi qu\u1ea3n \u0111em \u0111i, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c tr\u1ea1i Man thu\u1ed9c t\u1ee9 c\u01a1, \u0111\u00e1nh \u00fap m\u00e0 b\u1eaft gi\u1ebft. N\u1ebfu ch\u00fang tr\u1ed1n tr\u00e1nh v\u00e0o n\u00fai hi\u1ec3m h\u00f3c th\u00ec \u0111\u1ed1t h\u1ebft nh\u00e0, c\u1eaft h\u1ebft l\u00faa. M\u1ed7i th\u00e1ng 2 l\u1ea7n, m\u1ed7i l\u1ea7n 5, 6 ng\u00e0y, l\u1ea1i quay v\u1ec1 \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef ; t\u1eeb nay \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10, l\u00faa ch\u00edn h\u1ebft th\u00ec th\u00f4i. Sau \u0111\u00f3 c\u1ee9 m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ebfn m\u00f9a l\u00faa ch\u00edn, l\u1ea1i ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1t ph\u00e1, l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf v\u00e0i l\u1ea7n th\u00ec ch\u00fang ch\u1ebft \u0111\u00f3i, kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, s\u1ebd bi\u1ebft s\u1ee3 v\u00e0 ph\u1ee5c, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi m\u00e3i m\u00e3i ch\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i th\u00f3i \u00e1c c\u0169. L\u1ea1i x\u00e9t : lu\u1ef9 d\u00e0i c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00ean \u0111\u1eb7t 1, 2 \u0111\u1ed3n s\u1edf, m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1ea1i l\u1eadp \u0111\u1ebfn 5, 6 \u0111\u1ed3n s\u1edf, th\u00ec s\u1ed1 qu\u00e2n ph\u1ea3i ph\u00e2n t\u00e1n m\u00e0 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng y\u1ebfu \u0111i, c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00ean \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t th\u00ec vi\u1ec7c canh ph\u00f2ng s\u01a1 h\u1edf, m\u00e0 gi\u1eb7c d\u1ec5 x\u00e2m ph\u1ea1m. V\u1eady thi\u1ebft ngh\u0129 : n\u00ean cho gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111\u1ebfn h\u1ed9i kh\u00e1m, v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ti\u1ebfn tr\u00ecnh, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 tu\u00e2n l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c tr\u1ea1i Man kh\u00e1c n\u00e0o c\u1ea7m th\u00fa, t\u00ednh kh\u00ed b\u1eadp b\u1ed7ng b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh h\u00e1 th\u00e8m \u0111\u1ebfm x\u1ec9a ? N\u1ebfu ch\u00fang nh\u00e2n k\u1ebd h\u1edf, d\u00e1m \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c th\u00ec n\u00ean ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb kh\u00e1c. N\u1ebfu ch\u00fang bi\u1ebft y\u00ean ph\u1eadn th\u00ec ch\u00fang d\u1eabu \u1edf ngo\u00e0i v\u00f2ng \u0111\u1ee9c ho\u00e1, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, sao n\u1ee1 coi nh\u01b0 lo\u00e0i c\u1ecf v\u00e0 chim m\u00e0 c\u1eaft v\u00e0 gi\u1ebft ? N\u1ebfu ch\u1ec9 ch\u0103m ch\u0103m \u0111u\u1ed5i th\u00fa c\u00f9ng r\u1eebng th\u00ec ch\u1eb3ng nh\u1eefng nh\u1ecdc qu\u00e2n, d\u00e2n ta, m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o l\u1ea1i gi\u1ebft b\u1eeba c\u1ea3, kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n v\u1edbi k\u1ebb c\u00f3 h\u1ea1i. V\u1ea3 l\u1ea1i, ch\u1ea5n ch\u1ec9nh s\u1eeda sang vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng v\u1eabn l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a quan bi\u00ean gi\u1edbi. Tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, v\u1ec1 vi\u1ec7c chia \u0111\u1ed3n \u0111\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef, \u0111\u00e3 c\u00f3 quy t\u1eafc s\u1eb5n r\u1ed3i. Khi \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t t\u1eadn n\u01a1i, n\u1ebfu ng\u01b0\u01a1i nh\u1eadn \u0111\u00fang ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00eam \u0111\u1ed3n, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean r\u00fat b\u1edbt \u0111i th\u00ec t\u00ednh k\u1ef9 t\u00e2u l\u00e0m, c\u0169ng ch\u1eb3ng sao, c\u1ea7n g\u00ec l\u1ea1i ph\u1ea3i sai gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111i n\u1eefa? N\u1ebfu li\u1ec1u l\u0129nh khinh su\u1ea5t, l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn u\u1ed5ng ph\u00ed nh\u00e2n c\u00f4ng v\u1eadt li\u1ec7u, th\u00eam phi\u1ec1n s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec kh\u00f3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i n\u1eb7ng \u0111\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng, d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng ch\u1ee9c ph\u1ee7, huy\u1ec7n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u do c\u1ed1ng sinh, gi\u00e1m sinh sung b\u1ed5, m\u1edbi ra l\u00e0m quan, ch\u01b0a th\u00e0nh th\u1ea1o, \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ecdi vi\u1ec7c ch\u1eb3ng kh\u1ecfi l\u01a1 m\u01a1 kh\u00f4ng d\u1ee9t kho\u00e1t \u0111\u1ebfn n\u1ed7i hay b\u1ecb b\u1ecdn l\u1ea1i gi\u00e0, nha l\u00e1u ph\u1ec9nh g\u1ea1t, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y t\u1ed9i v\u1ea1, kh\u00f4ng sao k\u1ec3 xi\u1ebft ! Nay, d\u00e2n Nam K\u1ef3 m\u1edbi qua c\u01a1n binh bi\u1ebfn, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1, ch\u1eefa ch\u1ea1y. V\u1eady xin x\u00e9t trong c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, nh\u1eefng quan v\u0103n t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m quan ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec t\u1ed9i c\u00f4ng b\u1ecb c\u00e1ch b\u00e3i, v\u00e0 nh\u1eefng vi\u00ean \u0111ang \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 theo \u00e1n nh\u1eb9 hay n\u1eb7ng, nguy\u00ean ph\u1ea9m cao hay th\u1ea5p, m\u00e0 cho kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0m nh\u1eefng ch\u1ee9c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u1edf Nam K\u1ef3. Thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec l\u0169 quan ph\u1ea3i c\u00e1ch \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea1t b\u1ecf v\u1ebft x\u1ea5u, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 d\u00f9ng, ai ch\u1eb3ng h\u1ed5 th\u1eb9n, ph\u1ea5n kh\u1edfi trong l\u00f2ng \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t v\u1ec1 sau ?\u201d.<\/p>\n<p>Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m quan, ch\u1ec9 c\u1ed1t \u1edf ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, ch\u1ee9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i n\u00e0o ph\u1ea3i h\u1ecdc nu\u00f4i con r\u1ed3i m\u1edbi l\u1ea5y ch\u1ed3ng ? N\u1ebfu b\u1ea3o nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m quan, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o, c\u0169ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i xe nh\u1eb9, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng quen, th\u00ec khi b\u1ecdn h\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, sao l\u1ea1i l\u1ea7m l\u1ed7i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea1m t\u1ed9i n\u1eb7ng, b\u1ecb c\u00e1ch b\u00e3i ? T\u1ee9c nh\u01b0 ng\u01b0\u01a1i, Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m l\u1ed7i, \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, nh\u01b0ng n\u00e0o c\u00f3 g\u00ec xu\u1ea5t s\u1eafc \u0111\u00e1ng k\u1ec3 \u0111\u00e2u ? L\u1ea1i n\u1eefa, n\u1ebfu nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c c\u1ea3, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i s\u1ebd \u0111em qu\u0103ng v\u00e0o ch\u1ed7 n\u00e0o ? V\u1ea3, b\u1ecf v\u1ebft x\u1ea5u m\u00e0 c\u1ea5t d\u00f9ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, t\u00f4i con h\u00e1 n\u00ean n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u \u1ea5y, m\u00e0 xin \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u \u1ea5y l\u1ea1i c\u00e0ng l\u1ea7m h\u01a1n, b\u1eady h\u01a1n ! Hu\u1ed1ng chi coi qu\u1ea3n c\u00e1c thu\u1ed9c quan v\u1ed1n l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a quan ph\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c, n\u1ebfu ph\u1ee7 huy\u1ec7n l\u01a1 m\u01a1, h\u00e8n k\u00e9m, kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c d\u00e2n th\u00ec sao ch\u1eb3ng c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u h\u1eb7c m\u00e0 l\u1ea1i n\u00f3i v\u01a1 c\u1ea3 n\u1eafm, r\u1ed3i l\u1ea1i xin \u0111\u1ed5i d\u00f9ng c\u1ea3 m\u1ed9t lo\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady ? Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i lui t\u1edbi h\u1ea7u b\u00ean, m\u1ed9t nh\u00e0 b\u1ed1 con anh em \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecbu \u0111\u1ea7m \u0111\u00eca \u01a1n n\u01b0\u1edbc, t\u01b0\u1edfng n\u00ean c\u1ea3m kh\u00edch, ngh\u0129 c\u00e1ch b\u00e1o \u0111\u1ec1n, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ea5y nay ch\u01b0a t\u1eebng b\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t k\u1ebf, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00f4ng, ch\u1ec9 khinh su\u1ea5t, s\u01a1 s\u00e0i, b\u00e0n n\u00f3i theo ki\u1ebfn th\u1ee9c n\u00f4ng c\u1ea1n, qu\u00ea k\u1ec7ch, th\u1eadt \u0111\u00e3 l\u00e0m ph\u1ee5 c\u00e1i \u00fd tha th\u1ee9 g\u00e2y d\u1ef1ng c\u1ee7a ta nhi\u1ec1u l\u1eafm ! H\u00e3y t\u1ea1m x\u1eed nh\u1eb9, gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, v\u00e0 truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1o, l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Thanh Hoa t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng l\u00ednh coi kho \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u l\u1ea5y d\u00e2n c\u00e1c x\u00e3 [thu\u1ed9c t\u1ec9nh] sung v\u00e0o, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 h\u01a1n 30 n\u0103m. L\u00e2u n\u0103m ch\u00fang d\u1ec5 th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng g\u00e2y n\u00ean m\u1ed1i t\u1ec7. V\u1eady xin l\u1ef1a sai bi\u1ec1n binh sung l\u00e0m th\u1ee7 h\u1ed9, t\u01b0 l\u1ea1i sung l\u00e0m ch\u1ee7 th\u1ee7, 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay\u201d. Vua y cho v\u00e0 nh\u00e2n \u0111\u00f3, d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cH\u00e0 N\u1ed9i tr\u1edf ra B\u1eafc, l\u00ednh gi\u1eef kho c\u00e1c t\u1ec9nh, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho l\u1ea5y l\u00ednh t\u1ec9nh sung v\u00e0o, c\u1ee9 3 n\u0103m 1 l\u1ea7n thay th\u1ebf \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh l\u1ec7 r\u1ed3i. Duy t\u1eeb Ninh B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam v\u1eabn c\u00f2n theo l\u1ed1i c\u0169 : ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng d\u00e2n \u1edf g\u1ea7n l\u00e0m vi\u1ec7c canh gi\u1eef, ch\u01b0a cho thay \u0111\u1ed5i. V\u1ea3, ch\u1ed7 h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n quen thu\u1ed9c nhau d\u1ec5 th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng gian l\u1eadu m\u00e0 l\u00e2u ng\u00e0y sinh nh\u1eddn, sao hay gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi c\u00f3 t\u1ec7 h\u1ea1i ? V\u1eady sai b\u1ed9 Binh x\u00e9t xem c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Ninh B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, ph\u00e0m t\u1ec9nh n\u00e0o d\u00f9ng d\u00e2n x\u00e3 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean gi\u1eef kho, th\u00ec tu\u1ef3 theo t\u1eebng t\u1ec9nh l\u1edbn hay nh\u1ecf, vi\u1ec7c kho nhi\u1ec1u hay \u00edt, n\u00ean \u0111\u1ed5i b\u1ed5 h\u1ea1ng binh l\u00ednh n\u00e0o, v\u00e0 l\u00ednh kho c\u0169 n\u00ean r\u00fat v\u1ec1, b\u1ed5 \u0111i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, b\u00e0n k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean, r\u1ed3i \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 kho\u00e1 thanh tra, c\u0169 m\u1edbi b\u00e0n giao cho nhau. Sau \u0111\u00f3 c\u1ee9 m\u1ed7i ba n\u0103m, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thanh tra, l\u1ea1i \u0111\u1ed5i 1 l\u1ea7n. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7 l\u00e2u d\u00e0i\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t ph\u1ea7n nhi\u1ec1u xi\u00eau gi\u1ea1t tan t\u00e1c. V\u1ec1 s\u1ed1 thi\u1ebfu thu\u1ebf v\u00e0 tr\u1ed1n l\u00ednh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00f2i th\u00fac, v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi xong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p s\u1ebd l\u1ea1i l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cThu thu\u1ebf, b\u1eaft l\u00ednh, l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 ng\u01b0\u01a1i. N\u1ebfu n\u00f3i v\u00ec d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u xi\u00eau gi\u1ea1t tan t\u00e1c, \u0111\u00f2i th\u00fac kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u00e1i ch\u1ee9c v\u1ed7 v\u1ec1 nu\u00f4i d\u00e2n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec ? V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u1ed1i v\u1edbi gi\u1eb7c t\u00e0n l\u1ebb t\u1ebb, \u0111\u00e3 c\u00f3 quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u n\u1eefa, s\u1ebd d\u1eb9p y\u00ean. Nay ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac c\u1ea7n n\u00ean chi\u00eau t\u1eadp v\u1ed7 v\u1ec1, h\u00e1 c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o ng\u1ed3i \u0111\u1ee3i vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p xong, r\u1ed3i sau m\u1edbi chi\u00eau an d\u00e2n ch\u00fang ? Nay n\u00ean k\u00eau g\u1ecdi v\u1ed7 y\u00ean th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3i ph\u1ee5c nh\u01b0 c\u0169, r\u1ed3i chi\u1ebfu s\u1ed1 thu\u1ebf thi\u1ebfu, l\u00ednh tr\u1ed1n \u0111\u00f2i b\u1eaft cho \u0111\u1ee7. N\u1ebfu v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec, th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u00f2i h\u1ecfi \u1edf ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00edn x\u00e3 thu\u1ed9c t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh (B\u1ea5t M\u1ed9t, An L\u1ea1i, K\u1ef3 L\u00e3o, An Th\u1ecb, Tr\u1ecbnh L\u0129nh, \u0110\u00f4ng Kh\u00ea, Ch\u1ec9nh \u0110\u1ed1n, Th\u1ea7n Lu\u1ef9, B\u00e1i \u00c2n) n\u0103m ngo\u00e1i ho\u1eb7c v\u00ec gi\u1eb7c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, ho\u1eb7c v\u00ec n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u00e0m h\u1ea1i, l\u00ednh tr\u1ed1n, thu\u1ebf thi\u1ebfu. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u xin r\u1ed9ng cho tri\u1ec3n h\u1ea1n. Vua th\u01b0\u01a1ng h\u1ecd kh\u1ed1n kh\u1ed5, cho kh\u1ea5t.<\/p>\n<p>T\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n B\u1ed9t, \u1edf S\u01a1n T\u00e2y c\u00f9ng l\u0169 gi\u1eb7c Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i \u1edf \u0110\u1ea1i Man, Nguy\u1ec5n Do\u00e3n Cao \u1edf B\u1ea3o L\u1ea1c v\u00e0 Ma T\u01b0\u1eddng Qu\u1ef3 \u1edf V\u1ecb Xuy\u00ean, t\u1eadp h\u1ee3p nhau h\u01a1n 2000 t\u00ean, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c Th\u1ed5 Ho\u00e0ng, x\u00e2m chi\u1ebfm 2 \u0111\u1ed3n Ph\u01b0\u1edbc Nghi v\u00e0 \u0110\u00e0i M\u00e3n. B\u1ecdn th\u1ed5 m\u1ee5c Ma Do\u00e3n Th\u1ea3n, Ma Do\u00e3n \u0110\u00f4, Ma Do\u00e3n Kh\u00ea, s\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, ph\u1ea3i \u0111em gia quy\u1ebfn h\u1ecd h\u00e0ng \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh \u1edf nh\u1edd. Quan t\u1ec9nh, Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m, H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m, ph\u00e1i ngay quy\u1ec1n L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111em 200 bi\u1ec1n binh g\u1ea5p \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Trinh B\u1ea3o, h\u1ee3p c\u00f9ng l\u0169 Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, hi\u1ec7p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung h\u00f9ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Long \u0111em 600 qu\u00e2n, \u0111i theo \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1ef1. R\u1ed3i \u0110\u1ee9c l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00fang ch\u1eb3ng qua l\u00e0 l\u0169 gi\u1eb7c t\u00e0n t\u00fang \u0111\u00f3i, t\u1ee5 t\u1eadp c\u00e0ng nhi\u1ec1u th\u00ec c\u00e0ng th\u00eam c\u00f9ng kh\u1ed1n, do \u0111\u1ea5y ch\u00fang ph\u1ea3i th\u1eeba c\u01a1 c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y mi\u1ebfng \u0103n. Nay, m\u00f9a thu, m\u01b0a l\u0169 lu\u00f4n lu\u00f4n tr\u00fat xu\u1ed1ng, n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, ch\u1eb3ng c\u1ea7n \u0111u\u1ed5i th\u00fa c\u00f9ng r\u1eebng, lu\u1ed1ng nh\u1ecdc qu\u00e2n s\u0129. Chu\u1ea9n cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, b\u1ecdn Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m, h\u00e3y theo t\u1edd d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc s\u1ee9c cho th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c chi\u1ebfu theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t, canh ph\u00f2ng, ng\u0103n ch\u1eb7n, ch\u1edb \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c lan tr\u00e0n th\u00eam ra m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i b\u1ea5y l\u00e2u, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eadp t\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e1n gi\u1eb7c th\u00ec nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd c\u00f3 th\u01b0\u1edfng to. N\u1ebfu qu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn m\u00e0 gi\u1eb7c tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc th\u00ec r\u00fat ngay v\u1ec1 Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ec3 d\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9c, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i thu, \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, s\u1ebd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1eb9p y\u00ean, c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n g\u00ec.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n l\u0169 Ma Do\u00e3n Th\u1ea3n h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi \u0111em gia quy\u1ebfn \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00ec n\u00ean tr\u00edch c\u1ee7a c\u00f4ng, chi cho 100 quan ti\u1ec1n, 50 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, tuy\u00ean Ch\u1ec9 ban th\u01b0\u1edfng, t\u00ecm \u0111\u1ea5t cho \u1edf. R\u1ed3i s\u1ee9c sai h\u1ecd t\u1eadp h\u1ecdp l\u1ea5y nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u1ee3i khi \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn th\u00ec \u0111em theo \u0111i \u0111\u00e1nh\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 Tri ph\u1ee7 l\u0129nh Tri ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c \u0111\u1ed3n Ph\u01b0\u1edbc Nghi l\u00e0 Ma Do\u00e3n D\u01b0\u1ee1ng, sau \u0111\u00f3 \u0111em th\u1ee7 h\u1ea1 v\u00e0 th\u1ed5 d\u00f5ng gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m, mai ph\u1ee5c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c li\u1ec1n do \u0110\u00e0i M\u00e3n tr\u1ed1n v\u00e0o khu r\u1eebng Th\u00e1i Nguy\u00ean. L\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n do t\u1ec9nh ph\u00e1i, k\u00e9o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111i r\u1ed3i b\u00e8n d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u gia 1 c\u1ea5p, th\u0103ng Ma Do\u00e3n D\u01b0\u1ee1ng l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u1ee5 l\u0169 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec h\u01a1n 1000 gi\u1eb7c c\u00f2n t\u1ee5 t\u1eadp \u1edf B\u1eb1ng H\u00e0nh, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ki\u1ebfm \u0103n. Ta t\u01b0\u1edfng ch\u00fang ch\u1eb3ng b\u1ecb kh\u1ed1n kh\u1ed5 v\u00ec \u0111\u00f3i kh\u00e1t th\u00ec c\u0169ng b\u1ecb \u1ed1m \u0111au v\u00ec lam ch\u01b0\u1edbng, ch\u1ee9 c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f2 tr\u1ed1ng g\u00ec kh\u00e1c. Nay b\u1ecb th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00f5ng mai ph\u1ee5c, ng\u0103n ch\u1eb7n, ch\u00e9m ch\u1ebft, qu\u1ea3 kh\u00f4ng v\u01b0\u1ee3t ngo\u00e0i \u00fd ta \u0111\u00e3 li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc. Th\u1ebf m\u00e0 l\u0169 ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng n\u1eafm ch\u1eafc, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng c\u1ee9 th\u00eam t\u01b0\u1edbng, t\u0103ng qu\u00e2n, h\u00e1 ch\u1eb3ng u\u1ed5ng ph\u00ed m\u1ed9t phen \u0111i l\u1ea1i ? Nay gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n, ch\u1eb3ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh sai \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u1edf Tuy\u00ean Quang, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ea1i qu\u00e2n h\u1eb9n ng\u00e0y ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ea1p v\u1ee1 V\u00e2n Trung, th\u00ec m\u1ed9t tr\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh, Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cHi\u1ec7n nay ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea5p thi\u1ebft l\u00e0 gi\u1eb7c \u1edf r\u1eebng n\u00fai, c\u00f3 3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 : v\u00ec ch\u00fang d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai hi\u1ec3m, \u1ea9n hi\u1ec7n b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng m\u00e0 qu\u00e2n ta kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01a1n lam ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed, t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 \u0111\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u. Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3 n\u00fai khe xa kh\u01a1i c\u00e1ch tr\u1edf, qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 khi kh\u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 ! Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, \u0111em qu\u00e2n v\u00e0o V\u00e2n Trung, Ng\u1ecdc M\u1ea1o, th\u00ec gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111\u00e3 l\u00e9n tr\u1ed1n sang \u0111\u1ecba ph\u1eadn nh\u00e0 Thanh r\u1ed3i, th\u00ec v\u01b0\u1ee3t b\u1edd c\u00f5i, \u0111u\u1ed5i b\u1eaft th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eeba k\u00e9o c\u1edd quay v\u1ec1 th\u00ec n\u00f3 tr\u1edf l\u1ea1i. \u0110\u00f3 l\u00e0 hai \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 ! Cho\u00e8n cho\u00e8n m\u1ed9t ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c ch\u01b0a d\u1eb9p y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean, S\u01a1n T\u00e2y, Tuy\u00ean Quang theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c v\u00e0 ph\u1ee5c d\u1ecbch l\u00e2u ng\u00e0y \u0111\u00e3 m\u1ecfi m\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u00f3 l\u00e0 ba \u0111i\u1ec1u kh\u00f3 ! V\u1ea3 l\u1ea1i, binh \u0111ao l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. Mu\u1ed1n t\u00ecm l\u1ea5y k\u1ebf v\u1ea1n to\u00e0n, kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng l\u00e0m cho gi\u1eb7c ph\u1ea3i t\u00e2m ph\u1ee5c, th\u1ea7n t\u1eebng nghe bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o n\u00f3i r\u1eb1ng : nhi\u1ec1u l\u1ea7n qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn x\u00e2m nhi\u1ec5u, ch\u1eb3ng th\u1ea5y t\u00ean V\u00e2n ra tr\u1eadn ; ph\u00e0m c\u00f3 gi\u1ea5y t\u1edd g\u00ec ch\u1ec9 th\u1ea5y vi\u1ebft n\u0103m, th\u00e1ng th\u00f4i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng t\u1ef1 x\u01b0ng ni\u00ean hi\u1ec7u. C\u1ee9 xem nh\u1eefng vi\u1ec7c ch\u00fang l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft ch\u00fang c\u0169ng c\u00f3 bi\u1ebft h\u1ed1i, nh\u01b0ng t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f4ng cho ph\u00e9p, n\u00ean ph\u1ea3i m\u01b0\u1ee3n tay ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec3 gi\u1eef m\u00ecnh \u0111\u00f3 th\u00f4i. Nay n\u1ebfu nh\u1ecbn \u0111i m\u1ed9t ch\u00fat, cho \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u1edbn, \u0111em l\u1ebd l\u1ee3i h\u1ea1i thu\u1eadn ngh\u1ecbch, xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 m\u1edf b\u1ea3o, m\u1ed9t khi t\u00ean gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111\u00e3 th\u1ef1c b\u1ee5ng v\u1ec1 h\u00e0ng, th\u00ec m\u1ecdi l\u0169 gi\u1eb7c kh\u00e1c c\u0169ng s\u1ebd tr\u00f4ng nhau m\u00e0 l\u00f3 \u0111\u1ea7u ra th\u00fa, s\u1ebd kh\u1ecfi b\u1eadn d\u00e2n, nh\u1ecdc qu\u00e2n, m\u00e0 qu\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ec1u nh\u1edd \u0111\u00f3 y\u00ean vui v\u00f4 s\u1ef1. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebf chinh ph\u1ee5c l\u00f2ng gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua xem t\u1edd t\u1ea5u, gi\u1eadn l\u1eafm, d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc can \u00e1n n\u1eb7ng, ta kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1ecf, c\u1ea5t nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c n\u00e0y ; b\u00e2y gi\u1edd h\u1eafn ch\u1eb3ng ngh\u0129 c\u00e1ch b\u00e1o \u0111\u00e1p, l\u1ea1i ch\u1ec9 mang l\u00f2ng t\u00ednh chuy\u1ec7n c\u1ea7u an. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y h\u1eafn t\u1ea5t t\u01b0\u1edfi \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n, nh\u1eefng mu\u1ed1n \u0111un \u0111\u1ea9y tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Nay ta \u0111\u00e3 ph\u00e1i 3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1i qu\u00e2n h\u1eb9n k\u1ef3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, h\u1eafn l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u01b0a ra nh\u1eefng l\u1eddi r\u1ed3 d\u1ea1i c\u00e0n b\u1eady \u0111\u1ec3 nao n\u00fang l\u00f2ng qu\u00e2n ! Th\u1eed ngh\u0129 kh\u00e9p v\u00e0o qu\u00e2n lu\u1eadt th\u00ec h\u1eafn \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i t\u1ed9i g\u00ec ? T\u00ean gi\u1eb7c V\u00e2n gi\u1ebft h\u1ea1i quan l\u1ea1i, ch\u1ed1ng c\u1ef1 qu\u00e2n vua, t\u1ed9i \u00e1c n\u00f3 r\u1ea5t l\u1edbn. Nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n \u0103n th\u1ecbt n\u00f3, n\u1eb1m da n\u00f3 \u0111\u1ec3 h\u1ea3 l\u00f2ng gi\u1eadn. V\u1eady sao ch\u1ec9 c\u00f3 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n l\u1ea1i che ch\u1edf cho t\u00ean gi\u1eb7c ph\u1ea3n ngh\u1ecbch \u1ea5y ? V\u1eady th\u00ec t\u1ed9i c\u1ee7a Tu\u00e2n l\u1ea1i c\u00e0ng l\u1edbn n\u1eefa. \u0110\u00e1ng l\u1ebd n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft, tr\u00f3i, tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, song l\u1ea1i ngh\u0129 : Tu\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng chuy\u00ean vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i binh l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n nhu ; n\u1ebfu v\u1ed9i \u0111\u1ed5i tay m\u1edbi th\u00ec l\u1ea1i t\u1ed1n c\u00f4ng lo t\u00ednh, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t. V\u1eady h\u00e3y c\u00e1ch ch\u1ee9c Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n nh\u01b0ng cho l\u01b0u d\u1ee5ng, \u0111\u1ee3i sau khi xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1, \u00e1n Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh v\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNay to\u00e1n gi\u1eb7c \u1edf v\u00f9ng Xu\u00e2n D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc C\u1ea1n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tan v\u1ee1 r\u00fat lui. Duy c\u00f3 nh\u00e2n d\u00e2n B\u1ea1ch Th\u00f4ng, C\u1ea3m Ho\u00e1 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ng\u1edd s\u1ee3, h\u00e3y c\u00f2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh, t\u1ea3n m\u00e1t ch\u01b0a d\u00e1m tr\u1edf v\u1ec1. V\u1eady xin th\u00e2n \u0111i v\u1ed7 v\u1ec1, y\u00ean \u1ee7i, ch\u1ec9 b\u1ea3o, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi s\u1edbm y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1ea3i \u0111\u1ebfn ch\u1ee3 M\u1edbi, B\u1eafc C\u1ea1n, c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 chi c\u1ea5p cho h\u01a1n 2.000 bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc ; \u0111\u1ee3i \u0111\u1ea1i qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn s\u1ebd t\u1ea3i th\u00eam sau\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u, th\u00ec cho ng\u01b0\u01a1i, Do\u00e3n U\u1ea9n, theo \u0111i, chi\u00eau an nh\u00e2n d\u00e2n, khi\u1ebfn h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1 \u1edf y\u00ean v\u00e0 ng\u01b0\u01a1i chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng\u201d.<\/p>\n<p>S\u1ed1 qu\u00e2n thu\u1ed9c t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh c\u00f2n thi\u1ebfu. Nay g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ra l\u00ednh, b\u1ed5 sung \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 s\u1ed1. Vua nghe n\u00f3i, khen th\u01b0\u1edfng cho quan t\u1ec9nh l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hi, Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Tr\u1ea1ch l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a d\u0169ng dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch, v\u1eabn theo qu\u00e2n th\u1ee9 Cao B\u1eb1ng \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>To\u00e1n gi\u1eb7c Tuy\u00ean Quang t\u1eeb T\u1ee5 Long x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u0111\u1ed9ng Ng\u1ecdc Uy\u1ec3n, ch\u00e2u Th\u1ee7y V\u0129, t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 : d\u00e2n \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i tan t\u00e1c. Th\u00ed sai th\u1ed5 Tri ch\u00e2u Nguy\u1ec5n Kim b\u00e1o cho vi\u00ean gi\u1eef \u0111\u1ed3n B\u1ea3o Th\u1eafng l\u00e0 L\u00ea Th\u1ebf C\u00f4n, xin qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Quan t\u1ec9nh, l\u0169 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, sai ngay Qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eefu d\u0169ng l\u00e0 L\u00e2m Uy \u0111em 300 qu\u00e2n \u0111i. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c c\u0169ng sai th\u00eam bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c nay ch\u1eb3ng qua th\u1eeba l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, l\u00fac \u1ea9n l\u00fac hi\u1ec7n \u0111e do\u1ea1 d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi. Th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c, s\u1edf t\u1ea1i th\u01b0\u1eddng hay nh\u00fat nh\u00e1t, n\u00ean m\u1edbi ho\u1ea3ng b\u00e1o \u0111\u1ea5y th\u00f4i. V\u1eady, s\u1ee9c ngay cho quan qu\u00e2n ph\u00e1i \u0111i do th\u00e1m \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n r\u1ed3i, th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u b\u00e1o, m\u1ed9t m\u1eb7t r\u00fat v\u1ec1, ch\u1edb n\u00ean ch\u1ea7y ng\u00e0y \u0111\u1ebfn nhi\u1ec5m lam ch\u01b0\u1edbng. T\u1ee9c nh\u01b0 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc Tuy\u00ean Quang b\u00e1o n\u00f3i l\u0169 gi\u1eb7c t\u1ee5 t\u1eadp c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn ; k\u1ecbp l\u00fac quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, th\u00ec ch\u00fang \u0111\u00e3 b\u1ecb th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, ch\u1ea1y tr\u1ed1n g\u1ea7n h\u1ebft r\u1ed3i. Nghi\u1ec7m nh\u01b0 t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y th\u00ec \u0111\u00e1m gi\u1eb7c n\u00e0y c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111i c\u01b0\u1edbp mi\u1ebfng \u0103n, s\u1ed1ng qua s\u1edbm t\u1ed1i m\u00e0 th\u00f4i. Ch\u1ec9 v\u00ec b\u1ea5y nay l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00e2n nh\u1eafc n\u00ean ch\u0103ng, \u0111\u1ed9ng t\u00fd l\u00e0 l\u1ea5y th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i lu\u1ed1ng c\u00f4ng tr\u00e8o l\u1ed9i v\u1ea5t v\u1ea3 ! V\u1eady h\u00e3y truy\u1ec1n ch\u1ec9 s\u1ee9c r\u00f5 : t\u1eeb nay, m\u1ed9t khi \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, ph\u1ea3i n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 s\u1ef1 th\u1ebf, c\u1ed1t sao \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n h\u1ee3p nghi, ch\u1edb n\u00ean hoang mang, u\u1ed5ng nh\u1ecdc qu\u00e2n s\u0129. Nh\u01b0ng c\u0169ng ch\u1eb3ng n\u00ean vin v\u00e0o nh\u1eefng l\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o l\u1ea7n n\u00e0y, r\u1ed3i g\u1eb7p vi\u1ec7c, h\u1ed3 nghi ch\u1eadm tr\u1ec5 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn l\u1ee1 h\u1ecfng vi\u1ec7c. Ph\u1ea3i suy ngh\u0129 cho kh\u00e9o \u0111\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n<p>Truy x\u00e9t chi\u1ebfn c\u00f4ng tr\u1eadn \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, to\u00e1n gi\u1eb7c S\u01a1n T\u00e2y l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, tr\u00e0n \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng \u1edf Tuy\u00ean Quang, tuy l\u00e0 qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p nh\u01b0ng ch\u00fang k\u1ebft h\u1ee3p b\u00e8 \u0111\u1ea3ng h\u1ea7u \u0111\u1ebfn h\u01a1n 6000, 7000 ng\u01b0\u1eddi. B\u1ea5y gi\u1edd L\u00e3nh binh V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang, V\u1ec7 u\u00fd T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh : l\u1ea5y \u00edt ch\u1ed1ng nhi\u1ec1u, \u0111\u00e1nh lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c lu\u00f4n, b\u1eaft gi\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u ; kh\u00f4ng qu\u00e1 m\u1ed9t th\u00e1ng, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan v\u1ee1 h\u1ebft, s\u1edbm d\u00e2ng c\u00f4ng to. Nh\u01b0 v\u1eady c\u00f4ng c\u1ee7a h\u1ecd th\u1ef1c kh\u00f4ng nh\u1ecf, so v\u1edbi c\u00f4ng m\u1edf mang b\u1edd c\u00f5i c\u0169ng ch\u1eb3ng k\u00e9m g\u00ec. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 cho th\u00eam ch\u1ee9c h\u00e0m, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p \u01b0u h\u1eadu, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 n\u00eau t\u1ecf t\u00e0i n\u0103ng n\u00ean ghi c\u00f4ng c\u00f9ng v\u1edbi n\u00fai s\u00f4ng l\u00e2u d\u00e0i, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng l\u1edbn. V\u1eady gia \u01a1n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch phong V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang l\u00e0m Di\u00ean Gia nam, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt l\u00e0m V\u0169 Kh\u00ea nam, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p \u0111\u1ec3 n\u00eau c\u00f4ng \u0111\u1ea7u v\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi sau. Ngo\u00e0i ra, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 ph\u1ea7n c\u00f3 c\u00f4ng trong tr\u1eadn \u1ea5y, t\u1eeb V\u1ec7 u\u00fd Ph\u00f9ng H\u1eefu Ho\u00e0 cho \u0111\u1ebfn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n c\u00f4ng gia c\u1ea5p, k\u1ef7 l\u1ee5c, qu\u1ea7n \u00e1o v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1ea5y l\u1ea7n nh\u00e2n d\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 17 t\u00ean ph\u1ec9, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng cho r\u1ed3i. Duy c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ea3i l\u00e0m \u1edf Cao B\u1eb1ng, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng b\u00e0n t\u00ednh, xin ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh sau\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, t\u1eeb khi l\u00ean \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng t\u1edbi nay, t\u00ednh \u0111\u1ed1t tay \u0111\u00e3 g\u1ea7n 1 th\u00e1ng, th\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e1o ch\u1ec9 l\u00e0 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, c\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c d\u00f2 th\u00e1m t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c, c\u01a1 m\u01b0u ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ch\u01b0a t\u1eebng n\u00f3i \u0111\u1ebfn, l\u00e0 sao v\u1eady ? V\u1ea3, gi\u1eb7c C\u1eadn d\u1eabu \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u00eau \u0111\u1ea7u nh\u01b0ng t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n v\u1eabn c\u00f2n tr\u1ed1n tho\u00e1t, n\u00f3 \u0111\u00e3 tr\u1ed1n v\u1ec1 s\u00e0o huy\u1ec7t, ch\u1eafc n\u00f3 ph\u1ea3i ngh\u0129 l\u1ea5y k\u1ebf gi\u1eef m\u00ecnh, hi\u1ec7n nay n\u00f3 l\u00e0m tr\u00f2 g\u00ec ? B\u00e8 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 hi\u1ec7n \u0111\u00f3ng \u1edf nh\u1eefng ch\u1ed7 n\u00e0o ? C\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb Cao B\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1 hay kh\u00f4ng ? \u0110\u00e3 d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o ch\u01b0a ? G\u1ea7n \u0111\u00e2y ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 b\u1ea3o \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i thu h\u1ed9i qu\u00e2n. Nh\u1eadt k\u1ef3 ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e3 g\u1ea7n \u0111\u1ebfn th\u00ec nh\u1eefng c\u01a1 nghi qu\u00e2n s\u1ef1 nh\u01b0 do \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o ti\u1ebfn qu\u00e2n v\u00e0 m\u1ecdi th\u1ee9 qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, qu\u00e2n nhu, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u1ef1 b\u1ecb s\u1eafp x\u1ebfp, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i ch\u01b0a h\u1ec1 tr\u00f9 t\u00ednh \u0111\u1ebfn, sao m\u00e0 ch\u1eadm tr\u1ec5 \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! H\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i do ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00ed c\u1ee5c nh\u1ecf nhen, ch\u00e9n b\u00e9 d\u1ec5 \u0111\u1ea7y, v\u1eeba \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh l\u1ea1i l\u1ea5y l\u00e0m \u0111\u1eafc ch\u00ed, t\u1ef1 ki\u00eau t\u1ef1 m\u00e3n nh\u01b0 n\u0103m ngo\u00e1i, r\u1ed3i k\u00e9o d\u00e0i ng\u00e0y gi\u1edd ra \u01b0 ? Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng hay di\u1ec7t gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i tro t\u00e0n l\u1ea1i ch\u00e1y ; nay l\u1ea1i ch\u1eb3ng ngh\u0129 c\u1ed1 g\u1eafng l\u1eadp c\u00f4ng \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, th\u1ebf th\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5 v\u1edbi l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, e s\u1ee3 tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1p lu\u1eadt \u00e0 ? Ta t\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u01a1i ch\u1eafc kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf ! Khi t\u1edd d\u1ee5 \u0111\u1ebfn, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i \u0111em ngay t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a gi\u1eb7c v\u00e0 vi\u1ec7c qu\u00e2n tr\u00f9 t\u00ednh th\u1ebf n\u00e0o t\u00e2u ngay cho r\u00f5, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00e9o d\u00e0i, b\u1ecf l\u1eedng !\u201d.<\/p>\n<p>V\u1eadn t\u1ea3i 10000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 100 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i kho B\u1eafc Ninh \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc gi\u1edd tuy\u1ec3n l\u00ednh, t\u1eeb th\u00e1ng 3 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c ghi t\u00ean v\u00e0o ng\u1ea1ch l\u00ednh t\u1eeb th\u00e1ng 4 th\u00ec thu\u1ebf th\u00e2n dung n\u0103m \u1ea5y theo l\u1ec7, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ; n\u1ebfu tuy\u1ec3n l\u1ef1a v\u00e0o sau k\u1ef3 \u1ea5y, ch\u01b0a v\u00e0o s\u1ed5 ng\u1ea1ch l\u00ednh th\u00ec kh\u00f4ng theo l\u1ec7 n\u00e0y. Nh\u01b0ng ta ngh\u0129 : l\u0169 kia \u0111\u00e3 tuy\u1ec3n v\u00e0o l\u00ednh, m\u00ecnh \u1edf h\u00e0ng ng\u0169 qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, n\u1ebfu c\u1ee9 cho l\u00e0 ch\u01b0a ghi v\u00e0o ng\u1ea1ch l\u00ednh, v\u1eabn c\u1ee9 thu thu\u1ebf nh\u01b0 c\u0169, th\u00ec ra trong m\u1ed9t n\u0103m, v\u1eeba l\u00e0m l\u00ednh v\u1eeba l\u00e0m d\u00e2n, nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 t\u1ecf ra l\u00e0 th\u00edch \u0111\u00e1ng. Nay chu\u1ea9n cho 6 t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, ph\u00e0m nh\u1eefng binh l\u00ednh th\u1ee7y v\u1ec7 m\u1edbi l\u1eadp v\u00e0 tuy\u1ec3n th\u00eam n\u0103m nay, kh\u00f4ng k\u1ec3 tuy\u1ec3n v\u00e0o th\u00e1ng n\u00e0o, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n cho thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay ; ai \u0111\u00e3 n\u1ed9p r\u1ed3i th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1ea1i. T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, t\u1ea5t c\u1ea3 l\u1ec7 tuy\u1ec3n qu\u00e2n l\u00ednh, n\u1ebfu c\u00f3 m\u1edbi tuy\u1ec3n hay b\u1ed5 sung c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m theo l\u1ec7 n\u00e0y\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Quy l\u00e0m Kinh th\u00e0nh \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c ki\u00eam l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, t\u1eeb Kh\u00e1nh Ho\u00e0 v\u00e0o Nam, t\u1eeb Ninh B\u00ecnh ra B\u1eafc, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u00fa t\u00e0i Nam K\u1ef3, l\u00e0 l\u0169 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n X\u01b0\u1edfng, Tr\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng B\u00ecnh v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ho\u00e0, thi ph\u1ee5 \u1edf tr\u01b0\u1eddng Kinh, kh\u00f4ng \u0111\u1ed7. Vua ngh\u0129 h\u1ecd c\u00f3 ch\u00ed mu\u1ed1n xem x\u00e9t v\u0103n v\u1eadt \u1edf Kinh \u0111\u00f4, n\u00ean cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c, b\u00e8n sai b\u1ed9 L\u1ea1i chia b\u1ed5 l\u00e0m h\u1eadu b\u1ed5 c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ph\u00fa Y\u00ean, chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c chung m\u1ed9t l\u1ec7 nh\u01b0 c\u1eed nh\u00e2n, gi\u00e1m sinh, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Cai \u0111\u1ed9i T\u00f4n Th\u1ea5t Ch\u1eed l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng.<\/p>\n<p>Ban \u00e1o tr\u1eadn cho c\u00e1c qu\u1ea3n v\u1ec7, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf m\u1ecdi v\u1ec7 thu\u1ed9c dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch c\u00e1c t\u1ec9nh Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh (Thanh Hoa 6 v\u1ec7, Ngh\u1ec7 An 10 v\u1ec7, H\u00e0 T\u0129nh 4 v\u1ec7, 20 v\u1ec7 u\u00fd m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9 \u00e1o, x\u1ebb gi\u1eefa b\u1eb1ng nhung v\u1ea3i m\u00e0u \u0111\u1ecf trong l\u00f3t l\u1ee5a m\u00e0u ; 20 ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 b\u1ed9 \u00e1o x\u1ebb gi\u1eefa b\u1eb1ng nhung v\u1ea3i m\u00e0u xanh, hay m\u00e0u \u0111en, trong l\u00f3t l\u1ee5a m\u00e0u, 200 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 b\u1ed9 \u00e1o x\u1ebb gi\u1eefa b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u1ecdi m\u00e0u, trong l\u00f3t v\u1ea3i m\u00e0u).<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean to, tr\u00e0n v\u00e0o huy\u1ec7n h\u1ea1t Qu\u1ef3nh C\u00f4i, Nam \u0110\u1ecbnh : l\u00faa \u0111\u1ed3ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb h\u1ecfng. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 sai quan t\u1ec9nh tu\u1ef3 \u0111\u1ecba th\u1ebf, kh\u01a1i l\u1ed1i n\u01b0\u1edbc tho\u00e1t \u0111\u1ec3 k\u1ecbp th\u1eddi c\u1ea5y gi\u1eb7m.<\/p>\n<p>B\u1eafc Ninh m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 450 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o nam cho g\u1ed9p v\u1edbi Nh\u1ecb \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh sung b\u1ed5 v\u00e0o H\u1eefu v\u1ec7 B\u1eafc Ninh. D\u00f9ng Cai \u0111\u1ed9i Ph\u1ea1m \u0110\u1ee9c H\u1ea1nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c d\u00e2n Man \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng \u1edf 3 c\u01a1 T\u1ee9, Ng\u0169. L\u1ee5c thu\u1ed9c ph\u1ee7 T\u0129nh Man kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn l\u0129nh c\u00e1c kho\u1ea3n chi c\u1ea5p. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai \u0111i d\u00f2 th\u00e1m \u00e1c Man nh\u01b0ng ch\u00fang n\u00f3i c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ef1c. V\u1eady xin n\u00ean c\u1ea5m h\u1eb3n vi\u1ec7c th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Man, ng\u01b0\u1eddi L\u1ea1o v\u00ed nh\u01b0 chim mu\u00f4ng, hoang d\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec th\u00ec c\u1ea7n chi tr\u00e1ch n\u1eb7ng, ch\u1ec9 c\u1ed1t \u1edf ta t\u00ecm c\u00e1ch v\u1ed7 v\u1ec1 gi\u00e1 ng\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o th\u00f4i. Ng\u01b0\u01a1i, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n, n\u00ean chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho c\u00e1c th\u1ee7 vi\u00ean s\u1edf t\u1ea1i, hi\u1ec3u th\u1ecb h\u1ecd r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i b\u1ea5y l\u00e2u quy ph\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u0103m s\u00f3c g\u00e2y nu\u00f4i, th\u01b0\u01a1ng y\u00eau, coi nh\u01b0 m\u1ed9t nh\u00e0. H\u1eb1ng n\u0103m kho\u1ea3n \u0111\u00e3i, l\u1ea1i cho trao \u0111\u1ed5i mua b\u00e1n c\u00e1, r\u01b0\u1ee3u, m\u1eafm, mu\u1ed1i, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ? N\u1ebfu b\u1ea3o s\u1ee3 b\u1ecb \u00e1c Man l\u00e0m h\u1ea1i th\u00ec \u00e1c Man c\u0169ng l\u00e0 n\u00f2i gi\u1ed1ng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, n\u1ebfu ch\u00fang d\u00e1m l\u00e9n \u0111\u1ebfn khu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, th\u00ec n\u00ean g\u00f3p s\u1ee9c l\u1ea1i m\u00e0 \u0111\u00e1nh b\u1eaft, gi\u1ea3i quan, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u1ea5t s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c, th\u00ec \u0111i b\u00e1o quan ngay. Quan qu\u00e2n s\u1ebd \u0111\u1ed3ng th\u1eddi k\u00e9o \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, \u00e1c Man l\u00e0m h\u1ea1i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ? Can g\u00ec m\u00e0 s\u1ee3 ? N\u1ebfu c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng theo khu\u00f4n ph\u00e9p, hay l\u00e0 b\u1ec1 ngo\u00e0i th\u00ec theo, b\u1ec1 trong v\u1eabn ch\u1ed1ng l\u1ea1i, d\u00f2 th\u00e1m tr\u00ecnh b\u00e1o kh\u00f4ng th\u1ef1c, th\u1ebf l\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh lo\u1ea1i b\u1ecf ra ngo\u00e0i v\u00f2ng \u0111\u1ee9c ho\u00e1, b\u1ea5y gi\u1edd d\u00f9 c\u00f3 mu\u1ed1n \u0111i l\u1ea1i mua b\u00e1n c\u0169ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa\u201d. N\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 ch\u00fang bi\u1ebft r\u00f5 c\u00e1i l\u00fd l\u1ee3i, h\u1ea1i, thu\u1eadn, ngh\u1ecbch, t\u1ef1 nhi\u00ean ch\u00fang s\u1ebd h\u1ed3i t\u00e2m quy thu\u1eadn, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i m\u01b0u k\u1ebf ch\u1ebf ng\u1ef1 t\u1ed1t sao ? C\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i v\u1ed9i c\u1ea5m tuy\u1ec7t th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, ch\u1ec9 t\u1ecf ra l\u00e0 kh\u00f4ng r\u1ed9ng r\u00e3i ?\u201d.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb b\u00e3o to : h\u01a1n ngh\u00ecn n\u00f3c nh\u00e0 b\u1ecb \u0111\u1ed5, h\u01a1n 40 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb nh\u00e0 s\u1eadp \u0111\u00e8 ch\u1ebft ho\u1eb7c b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua sai quan 2 t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u1ec1u b\u1ecf ti\u1ec1n kho ra ph\u00e1t ch\u1ea9n cho d\u00e2n. Ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n th\u00e1ng, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u1ea1i b\u1ecb b\u00e3o, l\u1ea1i sai ph\u00e1t ch\u1ea9n l\u1ea7n n\u1eefa.<\/p>\n<p>Tha t\u1ed9i cho Nguy\u1ec5n M\u01b0u, nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc kia, tr\u1eadn thua \u1edf N\u1eadm Ch\u1eed, M\u01b0u b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft l\u00e0m t\u00f9 binh. C\u00f3 t\u00ean gi\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft, n\u00f3i r\u1eb1ng M\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c nu\u00f4i n\u1ea5ng, xin sai thu\u1ed9c h\u1ea1 v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i chi\u00eau d\u1ee5 anh em. C\u00f3 Ch\u1ec9 sai \u0111i\u1ec1u tra cho r\u00f5 vi\u1ec7c n\u00e0y. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i l\u1ea7n th\u1ee9 hai gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh Cao B\u1eb1ng, M\u01b0u \u1edf trong v\u00f2ng qu\u00e2n gi\u1eb7c, sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em th\u01b0 m\u1eadt b\u00e1o cho quan qu\u00e2n th\u1eeba h\u01b0, \u0111\u00e1nh \u00fap. Vi\u1ec7c ti\u1ebft l\u1ed9. M\u01b0u b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft.<\/p>\n<p>Quang C\u1ef1 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n M\u01b0u c\u00f3 c\u00e1i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m coi gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, tr\u01b0\u1edbc \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, sa c\u01a1, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1eb3ng bi\u1ebft b\u1ecf m\u00ecnh cho tr\u1ecdn ti\u1ebft th\u00e1o, l\u1ea1i c\u00f2n g\u01b0\u1ee3ng s\u1ed1ng, \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng ! Nh\u01b0ng nay c\u1ee9 nh\u01b0 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e3 t\u00e2u, th\u00ec M\u01b0u kh\u00f4ng ph\u1ea3i cam l\u00f2ng theo gi\u1eb7c, s\u1ef1 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 t\u1ecf r\u00f5 r\u1ed3i. V\u1eady, gia \u01a1n tha cho t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng v\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c b\u1ecb li\u00ean can \u0111\u1ec1u th\u1ea3 ra h\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa v\u00e0 quan t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean v\u00e0o t\u1edd t\u1ea5u n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 c\u00e1c c\u01a1, \u0111\u1ed9i l\u00ednh m\u1ed9 trong t\u1ec9nh h\u00e3y c\u00f2n linh tinh. V\u1eady, 21 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1o th\u1ee7 th\u00ec xin v\u1eabn \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 ; c\u00f2n 3 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam thu\u1ed9c T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 th\u00ec d\u1ed3n l\u00e0m 1 \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 ; 30 ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i c\u01a1 Bi\u00ean H\u00f2a th\u00ec d\u1ed3n l\u00e0m 1 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Bi\u00ean H\u00f2a ; 38 ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u1ed9i Bi\u00ean Thanh v\u00e0 4 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb an s\u00e1p l\u00e0m l\u00ednh, \u0111\u1ec1u d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Bi\u00ean H\u00f2a, r\u1ed3i s\u1ee9c m\u1ed9 th\u00eam m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1ee7 s\u1ed1 50 ng\u01b0\u1eddi\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb m\u00f9a thu \u0111\u1ebfn nay, trong t\u1ec9nh y\u00ean l\u1eb7ng, tin bi\u00ean b\u00e1o kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u1ea1 !\u201d Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u1ee3c t\u1edd t\u1ea5u, ta h\u01a1i vui l\u00f2ng ; song c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng h\u01a1n n\u1eefa, ch\u1eb3ng n\u00ean c\u00f3 ch\u00fat tr\u1ec5 tr\u00e0ng, xao nh\u00e3ng !\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o quan b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ecdn L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng t\u1eadp t\u1ea5u n\u00f3i v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi, \u00fd ta cho r\u1eb1ng gi\u1eb7c Xi\u00eam tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh tan, li\u1ec1n r\u00fat lui v\u1ec1, ch\u01b0a ch\u1eafc ch\u00fang \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd g\u00ec kh\u00e1c, v\u00ec ch\u00fang t\u1ed1i t\u0103m, b\u1eadp b\u1ed7ng, b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, th\u1ef1c kh\u00f3 l\u1ea5y l\u00fd m\u00e0 l\u01b0\u1eddng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ch\u00e2n L\u1ea1p li\u1ec1n v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, m\u00e0 vua n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p ch\u1ec9 tham lam \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9, b\u00e1n quan bu\u00f4n ng\u1ee5c, kh\u00f4ng \u0111i\u1ec1u c\u00e0n b\u1eady g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m. Ta \u0111\u00e3 sai t\u01b0\u1edbng \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ea5t \u1ea5y, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u l\u00e0m gi\u00fap cho c\u1ea3, ch\u1eafc vua Phi\u00ean c\u0169ng ch\u1eb3ng y\u00ean l\u00f2ng, ch\u1ec9 v\u00ec t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f4ng d\u00e1m theo Xi\u00eam n\u1eefa th\u00f4i. Ta nay n\u1ebfu b\u1ecf m\u00e0 v\u1ec1, ch\u1eb3ng nh\u1eefng m\u1ea5t h\u1ebft c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e0m, l\u1ea1i e ch\u00fang c\u00f2n l\u00e0m lo cho ta n\u1eefa. \u0110\u00f3 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf hay \u0111\u00e2u ! V\u1eady, n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ea1i quan v\u00e0 t\u01b0\u1edbng \u1edf \u0111\u1ea5y, chia \u0111\u1eb7t quan ta xen v\u1edbi quan Phi\u00ean, c\u00f9ng g\u00ecn gi\u1eef cho nhau. M\u1ed9t khi t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam nghe bi\u1ebft, ch\u1eafc kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u00f2m ng\u00f3, h\u00e1 ch\u0103ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebf thi\u1ec7n h\u1eadu r\u1ea5t hay ?\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1ea5y l\u1ea7n gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh ra th\u00fa \u0111\u1ec1u n\u00f3i t\u1eeb sau khi vi\u1ec7c L\u00ea Duy Xu\u00e2n b\u1ecb l\u1ed9, th\u00ec t\u00ean ngh\u1ecbch Ch\u1ea9m, t\u00ean ngh\u1ecbch L\u1ed9c nh\u00e2n th\u1ebf, t\u00ecnh nghi, c\u00e0ng th\u00eam canh ph\u00f2ng c\u1ea9n m\u1eadt h\u01a1n, ch\u1ec9 sai v\u00e0i ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc chia nhau \u0111i tu\u1ea7n ph\u00f2ng \u1edf kho\u1ea3ng th\u00e0nh \u201cd\u00ea ng\u1ef1a\u201d. B\u1edfi th\u1ebf qu\u00e2n gi\u1eb7c kh\u00f4ng ra h\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. C\u00f3 b\u1ecdn \u0111\u1ea7u th\u00fa l\u00e0 L\u00e2m V\u0103n \u00cdch v\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Ho\u00e1 t\u00ecnh nguy\u1ec7n d\u1eabn \u0111\u01b0a quan qu\u00e2n v\u00e0o \u0111\u00e1nh \u00fap \u0111\u1ec3 gi\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf th\u00e0nh d\u00ea ng\u1ef1a. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 ch\u1ecdn l\u1ea5y l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u1ed9i L\u1ef1c d\u0169ng. Ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u1ea7m g\u01b0\u01a1m v\u00e0 \u0111o\u1ea3n \u0111ao \u0111i. \u00edch v\u00e0o tr\u01b0\u1edbc, ch\u00ednh tay gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean gi\u1eb7c. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n \u0111\u00e0 \u1eadp v\u00e0o, \u0111\u00e2m gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i t\u00ean n\u1eefa. Gi\u1eb7c \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh x\u00fam l\u1ea1i ti\u1ebfp \u1ee9ng, d\u00f9ng nhi\u1ec1u s\u00fang nh\u1ecf, s\u00fang l\u1edbn v\u00e0 \u1ed1ng phun l\u1eeda \u0111\u1ec3 b\u1eafn ra. \u00edch v\u00e0 bi\u1ec1n binh kh\u00f4ng k\u1ecbp c\u1eaft \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c ph\u1ea3i v\u1ed9i lui. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng cho l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Duy \u0111\u1ed1i v\u1edbi L\u00e2m V\u0103n \u00cdch tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, Ho\u00e0ng V\u0103n Ho\u00e0 l\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 c\u1ee7a \u00cdch, ch\u01b0a d\u00e1m b\u00e0n th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cChuy\u1ebfn \u0111i \u0111\u00e1nh \u1ea5y kh\u00f4ng ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, \u0111\u00e1ng kh\u00f4ng n\u00ean th\u01b0\u1edfng ; nh\u01b0ng x\u00e9t trong t\u1eadp t\u1ea5u \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y th\u00ec b\u1ecdn h\u1ecd g\u1eafng s\u1ee9c gi\u1ebft gi\u1eb7c hi\u1ec7n c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1, v\u1eady \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u0169 L\u00e2m V\u0103n \u00cdch v\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Ho\u00e1, c\u0169ng cho th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c l\u1ea1ng nh\u01b0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e0i. Sau n\u00e0y, n\u1ebfu c\u1ed1 g\u1eafng l\u1eadp c\u00f4ng, c\u0169ng s\u1ebd khen th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t lo\u1ea1t, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i qu\u00e1 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u00ec ch\u00fang c\u00f3 t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2u. V\u00e0, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu c\u00f3 ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh \u00fap, th\u00ec n\u00ean k\u00e9n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ea1o b\u1eafn s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang \u0111em \u0111i theo, \u0111\u1ec3 g\u1ea7n xa \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, ch\u1ee9 \u0111\u1eebng ch\u1ec9 \u0111em c\u00f3 \u0111\u1ed3 \u0111o\u1ea3n binh. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i n\u1ebfu ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c, 1 t\u00ean qu\u00e2n gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng 5 l\u1ea1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 : c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, ra s\u1ee9c kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00e3 l\u00e2u, m\u00e0 th\u1eddi ti\u1ebft \u1edf Nam K\u1ef3 h\u00e3y c\u00f2n n\u00f3ng b\u1ee9c, b\u00e8n sai may \u00e1o m\u00e1t b\u1eb1ng h\u00e0ng sa, h\u00e0ng tr\u1eebu ho\u1eb7c v\u1ea3i t\u00e2y c\u1ea5p cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Sai bi\u1ec1n binh T\u1ea3 v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam (\u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh) v\u00e0 v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh (\u0111\u00f3ng gi\u1eef Ph\u00fa Y\u00ean) \u0111i theo qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111\u00e1nh, gi\u1eef.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n sung Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Tri \u0111em to\u00e1n luy\u1ec7n binh \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh. D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n m\u1ea5t. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua, B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p ; Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Tri b\u1ecb \u0111\u00e1nh ngay 80 tr\u01b0\u1ee3ng. C\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 kh\u00e1c nhau tu\u1ef3 theo s\u1ed1 l\u00ednh trong \u0111\u1ed9i tr\u1ed1n nhi\u1ec1u hay \u00edt.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKhi m\u1edbi \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, h\u1ed9 c\u00f9ng T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 b\u00e0n vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, g\u1ecdi d\u00e2n huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m \u0111\u1ebfn, b\u1ea3o \u0111i Th\u1ea5t To\u00e0n \u0111\u00e0i t\u1ea3i qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng th\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ec1u xin n\u1ed9p tr\u01b0\u1edbc s\u1ed1 th\u00f3c thu\u1ebf m\u00f9a \u0111\u00f4ng, v\u00e0 m\u1ed7i 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o thu\u1ebf xin b\u00e1n cho Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc 1 ph\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng xin mi\u1ec5n cho vi\u1ec7c \u0111i v\u1eadn t\u1ea3i. V\u1eady t\u00ednh ra c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn 8000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, th\u1ea7n \u0111\u00e3 th\u1ea3 cho h\u1ecd v\u1ec1, mang n\u1ed9p. V\u1ea3, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c ch\u1ec9 chuy\u00ean do nh\u00e2n d\u00e2n B\u1eafc Ninh, L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u00e3 th\u1ea5y v\u1ea5t v\u1ea3 r\u1ed3i ! V\u1eady s\u1ed1 g\u1ea1o ph\u1ea3i d\u1ef1 tr\u1eef, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf Cao B\u1eb1ng th\u00ec B\u1eafc Ninh, L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau kh\u00f3 nh\u1ecdc. Th\u1ef1c l\u00e0 r\u1ea5t ti\u1ec7n. V\u00ec v\u1eady, th\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1eb5ng \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 s\u1ee9c th\u00fac 3 huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng Uy\u00ean, Th\u01b0\u1ee3ng Lang, H\u1ea1 Lang \u0111\u1ec1u \u0111em \u0111\u1ebfn b\u00e1n, \u0111\u1ee3i xin thu \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, s\u1ebd l\u1ea1i xin \u0111\u1ec7 t\u1eadp t\u1ea5u l\u00ean ngay. Nay Cao B\u1eb1ng \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i, vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u1ea9n c\u1ea5p m\u1ea5y ; nh\u1eefng m\u00f3n c\u1ea7n d\u00f9ng tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft ch\u1eafc kh\u00f4ng thi\u1ebfu th\u1ed1n r\u1ed3i. C\u00f2n s\u1ed1 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng do B\u1eafc Ninh t\u1ea3i \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c 20000 ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec xin t\u1ea3i th\u00eam 10000 ph\u01b0\u01a1ng n\u1eefa, h\u00e3y cho \u0111\u00ecnh ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng g\u1eb7p phen binh l\u1eeda n\u00e0y, nh\u00e0 c\u1eeda b\u1ecb t\u00e0n ph\u00e1, t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 c\u1ef1c kh\u1ed5 kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i. Th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng ng\u1edd sau khi ph\u1ea3i ch\u1ea1y tan t\u00e1c, h\u1ecd l\u1ea1i t\u1ee5 t\u1eadp nhau, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft ngh\u1ecbch t\u1eb7c, l\u1ea5y l\u1ea1i t\u1ec9nh th\u00e0nh. K\u1ecbp khi quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, h\u1ecd l\u1ea1i t\u1ef1 \u0111em c\u1ee7a ri\u00eang d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u00f2ng qu\u00e2n ; nay h\u1ecd l\u1ea1i t\u00ecnh nguy\u1ec7n n\u1ed9p thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc, b\u00e1n th\u00f3c t\u01b0 \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e2n d\u1ee5ng. T\u1ea5m l\u00f2ng s\u1ed1t s\u1eafng vi\u1ec7c c\u00f4ng, \u01b0a l\u00e0m \u0111i\u1ec1u ngh\u0129a \u0111\u00f3 th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen. Ta r\u1ea5t vui l\u00f2ng h\u1ea3 d\u1ea1, nh\u1eefng mu\u1ed1n r\u1ed9ng ban \u01a1n l\u1edbn, tha t\u00f4 x\u00e1 thu\u1ebf \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng trung ngh\u0129a c\u1ee7a d\u00e2n ta, song \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u0111\u00e1nh d\u1eb9p n\u00e0y, l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n l\u00e0 kh\u1ea9n c\u1ea5p nh\u1ea5t, n\u00ean c\u0169ng ph\u1ea3i quy\u1ec1n t\u1ea1m nh\u1eadn l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Hu\u1ed1ng chi x\u00e9t theo l\u00f2ng d\u00e2n, l\u1ea1i l\u00e0 do d\u00e2n t\u00ecnh nguy\u1ec7n. V\u1eady nay h\u00e3y t\u1ea1m l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi y\u00ean, s\u1ebd xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 thi h\u00e0nh. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111em \u00fd n\u00e0y c\u1ee7a ta truy\u1ec1n b\u1ea3o cho d\u00e2n \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. V\u1ea3, Cao B\u1eb1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ph\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng th\u1ee9 qu\u00e2n nhu, qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u do d\u00e2n B\u1eafc Ninh, L\u1ea1ng S\u01a1n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn. N\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 nh\u1ecdc m\u1ec7t, l\u00f2ng ta th\u1ef1c cho l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. Nay c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c do d\u00e2n n\u1ed9p thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 b\u1eb1ng l\u00f2ng b\u00e1n t\u01b0, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1ea1m \u0111\u1ee7 cung c\u1ea5p cho qu\u00e2n th\u1ee9 c\u1ea7n d\u00f9ng r\u1ed3i, v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho B\u1eafc Ninh : xem t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, s\u1ed1 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng t\u1ea3i \u0111i n\u1ebfu \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 30000 ph\u01b0\u01a1ng r\u1ed3i th\u00ec cho \u0111\u00ecnh ch\u1ec9. C\u00f2n vi\u1ec7c chuy\u1ec3n gi\u1ea3i t\u1eeb L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng th\u00ec chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i, V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea, h\u1ed9i c\u00f9ng Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, li\u1ec7u v\u00e1t binh d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn ho\u1eb7c thu\u00ea m\u01b0\u1edbn d\u00e2n phu L\u1ea1ng S\u01a1n l\u1ee5c t\u1ee5c t\u1ea3i \u0111i\u201d. Sau \u0111\u00f3, cho r\u1eb1ng B\u1eafc Ninh v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng, \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 ban khen : chuy\u00ean bi\u1ec7n l\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, h\u1ed9i bi\u1ec7n l\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho v\u00e0 L\u00e3nh binh \u0110\u00e0o V\u0103n Ngh\u1ecb c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c vi\u00ean v\u0103n v\u00f5, c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, sai b\u1ed9 L\u1ea1i chia b\u1eadc b\u00e0n th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, Cao B\u1eb1ng thua tr\u1eadn, b\u1ecdn V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n v\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5 t\u1ea1i v\u00ec l\u01b0\u01a1ng h\u1ebft. Nay c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi ph\u00e1i vi\u00ean V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea t\u00e2u n\u00f3i, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft nh\u1eefng d\u00e2n m\u1ed9t huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m t\u00ecnh nguy\u1ec7n n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0 b\u00e1n th\u00f3c trong kho\u1ea3ng m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn 8.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. V\u1ea3 l\u1ea1i, th\u00f3c g\u1ea1o, c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u0103ng tr\u01b0\u1eddng((1) \u0110\u0103ng tr\u01b0\u1eddng : \u0111em n\u1ed9p kho.1), m\u00e0 s\u1ed1 n\u1ed9p \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eebng \u1ea5y, th\u00ec \u0111\u1ee7 bi\u1ebft th\u00f3c g\u1ea1o c\u00f2n \u1edf d\u00e2n gian kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 thi\u1ebfu. N\u1ebfu l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd l\u0169 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa bi\u1ebft t\u00ecm c\u00e1ch y\u00ean \u1ee7i d\u1ee5 b\u1ea3o ho\u1eb7c tr\u1ea3 th\u00eam gi\u00e1 ho\u1eb7c mua c\u00e1ch tho\u1ea3 thu\u1eadn th\u00ec \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn thi\u1ebfu th\u1ed1n ? Sao l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec, s\u1edbm t\u1ed1i ch\u1ec9 \u0111\u1ee3i t\u1ec9nh kh\u00e1c \u0111\u1ebfn m\u1edbm, ng\u1ed3i \u0103n n\u00fai l\u1edf ! Tho\u1ea1t nghe gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, \u0111\u00e3 v\u1ed9i \u0111\u1ed5 cho kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, v\u1ee9t b\u1ecf c\u1ea3 th\u00e0nh m\u00e0 ch\u1ea1y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u1ea3i m\u1ed9t phen b\u1eadn r\u1ed9n h\u00f4m mai ! \u0110\u00f3 h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec c\u00f3 l\u00f2ng s\u1ee3 s\u1ec7t ch\u00f9n l\u1ea1i, cho n\u00ean m\u01b0\u1ee3n l\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 che \u0111\u1eady \u0111\u00f3 sao ? V\u1ea3 l\u1ea1i, sau khi gi\u1eb7c \u0111\u00e3 chi\u1ebfm gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh, th\u1ebf l\u1ef1c hung h\u0103ng l\u00e0 d\u01b0\u1eddng n\u00e0o, th\u1ebf m\u00e0 li\u1ec1n b\u1ecb l\u0169 th\u1ed5 m\u1ee5c Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u ch\u00e9m gi\u1ebft r\u1ea5t d\u1ec5 d\u00e0ng. L\u0169 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa c\u00f3 ch\u1ee9c ph\u1eadn coi gi\u1eef \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00e1nh m\u00e0 l\u1ea1i ch\u1eb3ng bi\u1ebft gi\u1eef, tr\u00ean \u0111\u1ec3 lo cho vua cha, d\u01b0\u1edbi l\u00e0m nh\u1ecdc s\u1ee9c c\u1ee7a qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n, t\u1ed9i \u0111\u00f3 k\u1ec3 sao cho xi\u1ebft ! V\u1eady, tr\u1eeb ra V\u0103n H\u1eefu Xu\u00e2n th\u00ec do T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111i\u1ec1u tra x\u00e9t x\u1eed v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng S\u0129 Qu\u1ea3n \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft r\u1ed3i, c\u00f2n Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00fa th\u00ec \u0111em ngay ra tra h\u1ecfi nghi\u00eam ng\u1eb7t, xem n\u00f3 c\u00f2n c\u00f3 n\u00f3i g\u00ec, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean cho r\u00f5\u201d.<\/p>\n<p>K\u1ecbp \u0111\u1ebfn khi T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t t\u00e2u l\u00ean, th\u00ec Xu\u00e2n v\u00e0 T\u00fa \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i tr\u1ea3m quy\u1ebft (T\u00fa, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn ng\u00e0y b\u1ecb x\u1eed t\u1eed, \u0111\u00e3 ch\u1ebft \u1edf trong ng\u1ee5c).<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t 2 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n h\u1ea3i \u1edf Bi\u00ean H\u00f2a. Chu\u1ea9n cho tr\u00edch l\u1ea5y qu\u00e2n \u1edf 3 c\u00e1i thuy\u1ec1n \u1edf th\u1ee7 s\u1edf Ph\u1ee5c Th\u1eafng, 50 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, 50 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c ph\u1ee7 s\u1edf Long H\u01b0ng l\u00e0m \u0111\u1ed9i Nh\u1ecb. M\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. H\u1eb1ng n\u0103m, nh\u1eb1m th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 4, do t\u1ec9nh c\u1ea5p cho thuy\u1ec1n c\u00f4ng, s\u00fang \u0111\u1ea1n, kh\u00ed gi\u1edbi, theo vi\u00ean gi\u1eef t\u1ea5n s\u1edf \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u ph\u1ea7n bi\u1ec3n thu\u1ed9c t\u1ec9nh m\u00ecnh \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 9 th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c An Giang \u2013 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean t\u1edd t\u1ea5u, n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed3n Tr\u1ea5n Bi\u00ean x\u00e2y \u0111\u1eafp \u0111\u00e3 g\u1ea7n xong. Duy lu\u1ef9 d\u00e0i Ph\u00f9 Dung, xin n\u00ean \u0111\u1eafp th\u00eam m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n cho li\u1ec1n v\u1edbi b\u00e3i bi\u1ec3n, d\u00e0i h\u01a1n 30 tr\u01b0\u1ee3ng, v\u00e0 \u1edf c\u1eeda lu\u1ef9 th\u1eb3ng ra con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9c \u0111\u1ea1o, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t lu\u1ef9 c\u00f3 g\u00f3c v\u00e0 m\u1ed9t lu\u1ef9 \u0111\u1ea5t\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n cxx<\/a>xiv \u2013 134<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 8. Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u1eeb t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean, h\u1ed9i v\u1edbi Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i, b\u00e0n t\u00ednh vi\u1ec7c qu\u00e2n. B\u1ed7ng \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u1ecdn gi\u1eb7c B\u1ed9t t\u1eeb Tuy\u00ean Quang ch\u1ea1y v\u1ec1 c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n ti\u1ebfp gi\u00e1p Th\u00e1i Nguy\u00ean, h\u1ecd l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i c\u00e1c bi\u1ec1n binh v\u00e0 phi s\u1ee9c cho c\u00e1c th\u1ed5 m\u1ee5c, t\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i c\u1ee9 theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 ph\u00f2ng th\u1ee7 ng\u0103n ch\u1eb7n. Gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn \u0110\u1ea1i T\u1eeb v\u00e0 V\u0103n L\u00e3ng th\u00ec quan qu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n Danh Cao l\u00e0 \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn c\u1ee7a gi\u1eb7c v\u00e0 28 t\u00ean trong b\u1ecdn gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c b\u00e8n theo mi\u1ec1n r\u1eebng huy\u1ec7n \u0110\u0103ng \u0110\u1ea1o, t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y ch\u1ea1y tr\u1ed1n.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Ph\u1ed5 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tin c\u00e1c huy\u1ec7n Lang T\u00e0i, Ti\u00ean Du v\u00e0 Y\u00ean Th\u1ebf thu\u1ed9c t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, c\u00f2n c\u00f3 b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra, s\u1ee3 l\u0169 gi\u1eb7c kia l\u1ea9n tr\u1ed1n l\u00e9n v\u1ec1, th\u1ebf t\u1ea5t l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp v\u1edbi nhau, c\u00f3 l\u1ebd l\u1ea1i lan th\u00eam ra ch\u0103ng, h\u1ecd b\u00e8n c\u00f9ng nhau b\u00e0n \u0111\u1ecbnh : Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u00f9 t\u00ednh kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho qu\u00e2n ; Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111em s\u1ed1 binh d\u00f5ng \u0111\u00e3 mang theo, tr\u1edf v\u1ec1 t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, \u0111\u00e0n \u00e1p m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t, \u0111\u1ebfn h\u1ea1 tu\u1ea7n l\u1ea1i t\u1edbi Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. R\u1ed3i h\u1ecd h\u1ed9i nhau d\u00e2ng s\u1edb l\u00ean vua v\u00e0 n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, gi\u1eb7c s\u1edf d\u0129 tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u, ch\u01b0a b\u1ecb gi\u1ebft, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 b\u1edfi c\u00e1c t\u1ed5ng l\u00fd ch\u1ee9a ch\u1ea5p ch\u00fang. N\u1ebfu kh\u00f4ng tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t h\u01a1n n\u1eefa th\u00ec ch\u00fang c\u1ee9 h\u00f9a nhau l\u00e0m \u00e1c, chung quy ch\u1ec9 g\u00e2y h\u1ea1i cho d\u00e2n. V\u1eady xin chi\u1ebfu theo l\u1eddi \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 l\u00e0m th\u1eed \u1edf t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh : h\u1ec5 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c ho\u1eb7c \u0111\u1ed3ng lo\u00e3 gi\u1eb7c \u1edf x\u00e3, th\u00f4n n\u00e0o, th\u00ec l\u00fd tr\u01b0\u1edfng c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu c\u00f9ng t\u1ed9i nh\u01b0 ph\u1ea1m nh\u00e2n, cai ph\u00f3 t\u1ed5ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec t\u1ed5ng l\u00fd kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u1ea5u gi\u1ebfm ch\u1ee9a ch\u1ea5p, k\u1ebb ph\u1ea1m kh\u00f4ng c\u00f2n \u1ea9n n\u00fap v\u00e0o \u0111\u00e2u, v\u00e0 th\u01b0\u1eddng d\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n\u201d.<\/p>\n<p>Vua y theo. Sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec1n ph\u1ea3i ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c B\u1ed9t \u0111ang s\u1ed5ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho c\u00f2n m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o l\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi nhau t\u1ee5 h\u1ecdp. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc Ninh th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c t\u1ed5ng, l\u00fd g\u1ea7n quanh : n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u1ea9n v\u1ec1, m\u00e0 ch\u00fang t\u00ecnh nguy\u1ec7n ra th\u00fa, th\u00ec d\u1eabn ngay \u0111\u1ebfn quan s\u1edf t\u1ea1i, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khoan mi\u1ec5n t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc ; ai kh\u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9a ch\u1ea5p v\u00e0 l\u00fd tr\u01b0\u1edfng s\u1ebd c\u00f9ng v\u1edbi gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i m\u1ed9t lo\u1ea1t.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Quang, Tri huy\u1ec7n S\u01a1n D\u01b0\u01a1ng, t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t t\u1ed5ng l\u00fd d\u00e2n phu \u0111\u00f3n ch\u1eb7n, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c v\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u1ed3ng lo\u00e3 c\u1ed9ng 18 t\u00ean, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 13 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c. Vua th\u01b0\u1edfng cho Xu\u00e2n Quang gia 1 c\u1ea5p ; c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng h\u01a1n 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u01b0a b\u1ecb l\u00ean \u00e1n ; n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ed5ng l\u00fd ch\u1ee9a ch\u1ea5p, th\u00ec l\u0169 ch\u00fang tr\u1ed1n t\u1ed9i l\u00e2u ng\u00e0y sao \u0111\u01b0\u1ee3c ? T\u1ee9c nh\u01b0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u1edf b\u00e3i C\u00e1c Sa t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ebfn h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, th\u1ebf m\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Ph\u00e0n m\u1ed9t h\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1ebft s\u1ea1ch, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. V\u1eady s\u1ee9c c\u1ee7a d\u00e2n phu h\u00e1 kh\u00f4ng tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169 gi\u1eb7c hay sao ? X\u00e9t ra t\u1ec7 h\u1ea1i th\u1ef1c do b\u1ecdn t\u1ed5ng, l\u00fd h\u00f9a theo l\u00e0m \u00e1c, dung t\u00fang gi\u1ea5u gi\u1ebfm cho gi\u1eb7c \u0111\u00f3 th\u00f4i ! V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u01b0ng Y\u00ean, Tuy\u00ean Quang,<\/p>\n<p>Th\u00e1i Nguy\u00ean, H\u01b0ng H\u00f3a, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo th\u1ec3<\/p>\n<p>l\u1ec7 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e0m th\u1eed \u1edf t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh : ph\u00e0m gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf x\u00e3, th\u00f4n n\u00e0o, th\u00ec t\u1ed5ng, l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i, n\u1ebfu th\u1ebf l\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, chu\u1ea9n cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1o t\u1ed1 \u0111\u1ec3 b\u1eaft \u0111em l\u00e0m \u00e1n, t\u1ea5t c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng ; n\u1ebfu t\u01b0 v\u1ecb gi\u1ea5u gi\u1ebfm kh\u00f4ng t\u1ed1 c\u00e1o ra \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u1eb7c th\u00e0nh \u0111\u00e0n l\u0169 h\u00e0ng tr\u0103m h\u00e0ng ngh\u00ecn, g\u00e2y n\u00ean \u00e1n l\u1edbn, th\u00ec l\u00fd tr\u01b0\u1edfng s\u1ebd b\u1ecb ch\u00e9m \u0111\u1ea7u theo lu\u1eadt oa tr\u1eef, ch\u1ee9a gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, cai ph\u00f3 t\u1ed5ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i v\u1ec1 nh\u1eadt k\u1ef3 ti\u1ebfn binh : \u201cHi\u1ec7n nay m\u00f9a thu, n\u01b0\u1edbc \u0111ang l\u1edbn, s\u00f4ng ng\u00f2i \u0111\u1ea7y tr\u00e0n, n\u00ean \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 9, l\u1ee5t h\u1ebft, n\u01b0\u1edbc c\u1ea1n, h\u00e0nh qu\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn ti\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ta cho r\u1eb1ng th\u00e1ng 8 \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a m\u01b0a l\u1ee5t, n\u1ebfu qu\u00e2n \u0111i s\u1edbm qu\u00e1, s\u1ee3 c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ti\u1ec7n, n\u00ean \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 chu\u1ea9n cho tr\u00f9 t\u00ednh th\u1eadt k\u1ef9. Nay c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u, ch\u00ednh h\u1ee3p \u00fd ta. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho 2 \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Tuy\u00ean Quang, nh\u1eb1m gi\u1edd l\u00e0nh, trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 9, chu\u1ea9n cho c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean h\u1eb9n k\u1ef3 c\u00f9ng ti\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean : \u201cL\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc h\u00e0nh qu\u00e2n ch\u1eadm tr\u1ec5. K\u1ebft \u00e1n \u0111\u1ebfn t\u1ed9i x\u1eed t\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, b\u1ea5y gi\u1edd v\u00e2ng m\u1ec7nh chuy\u00ean vi\u1ec7c \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tu\u1ea7n, \u0111\u1ec3 qu\u00e2n l\u00ednh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft. S\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi th\u1ea5t l\u1ea1c c\u0169ng nhi\u1ec1u, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i c\u00e1ch b\u00e3i m\u1edbi \u0111\u00e1ng t\u1ed9i ; nh\u01b0ng ngh\u0129 : ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m tr\u1edf xa x\u00f4i, th\u1ee7y th\u1ed5 \u0111\u00e3 x\u1ea5u, m\u01b0a l\u1ee5t l\u1ea1i nhi\u1ec1u, lam ch\u01b0\u1edbng l\u1ea1i n\u1eb7ng, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 tha th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, c\u0169ng n\u00ean t\u1ea1m r\u1ed9ng khoan th\u1ee9, cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1edbi t\u1ed9i l\u1eadp c\u00f4ng. N\u1ebfu c\u1ee9 theo ph\u00e9p thi h\u00e0nh, th\u00ec h\u1ecd \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 vi\u1ec7c qu\u00e2n, mu\u1ed1n thi th\u1ed1 h\u1ebft m\u01b0u m\u00f4 v\u00e0 v\u00f5 d\u0169ng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 ! L\u00f2ng ta kh\u00f4ng n\u1ee1. V\u1eady chu\u1ea9n cho tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y t\u01b0\u1edbc m\u0169 \u00e1o, \u0111o\u1ea1t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng. L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u1ea1i b\u1ecb gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, khi\u1ebfn h\u1ecd thu c\u00f4ng v\u1ec1 sau \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n, khinh su\u1ea5t ti\u1ebfn qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 b\u1ecb thua tr\u1eadn th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c gi\u00e1ng l\u00e0m l\u00ednh ; V\u1ec7 u\u00fd c\u00f9ng \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y l\u00e0 T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u ; Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3c b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Ngo\u00e0i ra c\u00e1c quan v\u00f5 thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ec1u gia \u01a1n khoan mi\u1ec5n. B\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed qu\u00e1 n\u1eb7ng, v\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m, \u00e1n s\u00e1t H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m \u1edf Tuy\u00ean Quang t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 theo tin tr\u00ecnh b\u00e1o c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u, th\u1ed5 Tri ph\u1ee7 l\u0129nh Tri ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man, th\u00ec c\u00f3 l\u0169 gi\u1eb7c \u01b0\u1edbc h\u01a1n 5.000 t\u00ean theo 2 \u0111\u01b0\u1eddng C\u00f4n L\u00f4n v\u00e0 B\u1eb1ng H\u00e0nh tr\u00e0n xu\u1ed1ng \u0111\u1ed3n Ph\u01b0\u1edbc Nghi. Vi\u00ean gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 Ma Do\u00e3n D\u01b0\u1ee1ng, binh \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, ph\u1ea3i lui \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Trinh. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i Nguy\u1ec5n V\u0103n Long, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung c\u01b0\u1eddng, \u0111em 600 l\u00ednh \u0111i ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec b\u1ea1n gi\u1eb7c h\u01a1n 1000 t\u00ean x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u0111\u1ecba ph\u1eadn Th\u1ed5 Ho\u00e0ng, \u0111\u00e3 b\u1ecb th\u1ed5 d\u00f5ng ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, ph\u1ea3i tr\u1ed1n ch\u1ea1y, kh\u00f4ng c\u00f2n t\u00ean n\u00e0o. Bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1 ngay r\u1ed3i. Nay l\u1ea1i n\u00f3i \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c 5000 t\u00ean tr\u00e0n xu\u1ed1ng, v\u00e0 ph\u00e1i binh \u0111i \u0111\u00e1nh, trong kho\u1ea3ng ch\u01b0a \u0111\u1ea7y m\u1ed9t tu\u1ea7n, l\u1eddi t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u00e3 kh\u00e1c nhau. V\u1ea3, qu\u00e2n c\u01a1 l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, sao kh\u00f4ng th\u0103m d\u00f2 \u0111\u00edch x\u00e1c \u0111\u00e3 v\u1ed9i t\u00e2u l\u00ean ! C\u00f2n bi\u1ec1n binh th\u00ec th\u00ecnh l\u00ecnh r\u00fat v\u1ec1, th\u00ecnh l\u00ecnh l\u1ea1i sai \u0111i, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 \u0111i l\u1ea1i, kh\u00f3 nh\u1ecdc u\u1ed5ng c\u00f4ng. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u b\u1edfi l\u0169 ng\u01b0\u01a1i g\u1eb7p vi\u1ec7c th\u00ec hoang mang, kh\u00f4ng n\u1eafm v\u1eefng g\u00ec c\u1ea3 ! V\u1eady h\u00e3y truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i th\u00ec n\u00ean truy\u1ec1n Ch\u1ec9 l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, \u0111\u1ea9y lui qu\u00e2n gi\u1eb7c, r\u1ed3i v\u1ec1 ngay t\u1ec9nh ngh\u1ec9 ng\u01a1i, \u0111\u1ec3 g\u00e2y m\u1ed9t tinh th\u1ea7n h\u0103ng h\u00e1i. L\u1ea1i s\u1ee9c r\u00f5 cho c\u00e1c th\u1ed5 ty s\u1edf t\u1ea1i v\u00e1t nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00f5ng, theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t, canh ph\u00f2ng nghi\u00eam ng\u1eb7t, \u0111\u1ee3i khi \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, s\u1ebd c\u00f9ng theo \u0111i, t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh m\u1ed9t tr\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1edb n\u00ean ch\u1ec9 c\u1ee9 hoang mang, l\u1ea1i l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang\u201d.<\/p>\n<p>Khi Long \u0111\u1ebfn, g\u1eb7p ngay gi\u1eb7c \u1edf Chi\u00eam Khu\u00ea v\u00e0 B\u1ed9t L\u0129nh, \u0111\u00e1nh lu\u00f4n m\u1ea5y tr\u1eadn \u0111\u1ec1u th\u1eafng c\u1ea3. Gi\u1eb7c l\u1ea1i do mi\u1ec1n r\u1eebng th\u01b0\u1ee3ng du tr\u1ed1n \u0111i. Long b\u00e8n \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean, t\u00e2u : \u201c\u0110\u1ecba th\u1ebf ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c k\u1ec1 g\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng v\u00e0 t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean. N\u1ebfu xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb t\u1ec9nh th\u00e0nh Cao B\u1eb1ng, th\u00ec h\u00e0ng m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y m\u1edbi t\u1edbi Ng\u1ecdc M\u1ea1o ; n\u1ebfu ra \u0111i t\u1eeb t\u1ec9nh th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean th\u00ec \u0111\u1ed9 n\u1eeda th\u00e1ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung ; n\u1ebfu ti\u1ebfn qu\u00e2n t\u1eeb t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u01a1i. Hu\u1ed1ng h\u1ed3 ch\u1ec9 c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh v\u00e0i ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c Ch\u01b0\u01a1ng \u1edf L\u1ee5c Y\u00ean, gi\u1eb7c Kh\u1ea3i \u1edf \u0110\u1ea1i Man, gi\u1eb7c Nga \u1edf V\u1ecb Xuy\u00ean, ch\u00fang chi\u1ebfm c\u1ee9 b\u00e1m ch\u1eb7t, r\u1ea3i r\u00e1c ch\u1eb7n ngang l\u1ed1i tr\u01b0\u1edbc, t\u1eeb xa l\u00e0m qu\u00e2n ti\u1ebfp \u1ee9ng ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc cho gi\u1eb7c V\u00e2n. L\u1ea1i n\u1eefa, b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf ch\u00e2u Th\u1ee7y V\u0129 thu\u1ed9c th\u01b0\u1ee3ng du t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 h\u00e3y c\u00f2n lan tr\u00e0n, ch\u01b0a b\u1ecb d\u1eadp t\u1eaft. Cu\u1ed1i m\u00f9a thu, \u0111\u1ea1i binh l\u1ea1i l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111i qua \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c. N\u1ebfu ch\u1eb3ng tr\u1eeb ch\u00fang tr\u01b0\u1edbc \u0111i, th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111\u1ec3 lo \u1edf l\u1ed1i ph\u00eda sau. C\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, th\u00ec \u0111\u1ea1o binh Tuy\u00ean Quang d\u1eabu r\u1eb1ng ch\u1ec9 \u0111\u00e1nh \u1edf sau gi\u1eb7c nh\u01b0ng l\u1ea1i h\u01a1i kh\u00f3 h\u01a1n \u0111\u00e1nh v\u00e0o \u0111\u1ea7u hay v\u00e0o b\u1ee5ng gi\u1eb7c. Nay 3 \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn binh ngh\u0129 xin v\u00e0o th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng cu\u1ed1i thu, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00ean ng\u1ef1a t\u1eeb t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang : m\u1ed9t \u0111\u1ea1o do \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00e2u L\u1ee5c Y\u00ean, m\u1ed9t \u0111\u1ea1o do \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean, \u0111\u1ec1u nh\u1eb1m \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 qu\u00e9t s\u1ea1ch \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf hai con \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y, r\u1ed3i h\u1ee3p binh l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng V\u00e2n Trung, h\u1ed9i qu\u00e2n v\u1edbi 2 \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e2y \u0111\u00e1nh, may ra s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng c\u00f4ng ; r\u1ed3i sau chuy\u1ec3n sang \u0110\u1ea1i Man di\u1ec7t tr\u1eeb lu\u00f4n th\u1ec3, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng t\u1ed1n nhi\u1ec1u s\u1ee9c l\u1ef1c. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c trong qu\u00e2n th\u00ec b\u1ec1 b\u1ed9n, m\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u1ea1i l\u00e0 quan v\u00f5, ti\u1ebfn binh \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c m\u00e0 ki\u00eam l\u00e0m c\u1ea3 m\u1ecdi vi\u1ec7c th\u00ec s\u1ee3 kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. V\u1eady ngh\u0129 n\u00ean ch\u1ecdn th\u00eam 1 Tham t\u00e1n hay 1 T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng, ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 c\u00f9ng b\u00e0n l\u00e0m. V\u00e0 sai ri\u00eang m\u1ed9t vi\u00ean m\u1eabn c\u00e1n \u0111em m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee9ng m\u1ea1nh chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c h\u1ed9 t\u1ed1ng qu\u00e2n nhu, m\u1edbi mong ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i x\u00e9t ra bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh, ch\u1ec9 c\u00f3 1.600 ng\u01b0\u1eddi, v\u1eady xin ph\u00e1i th\u00eam qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf An \u2013 T\u0129nh, ho\u1eb7c qu\u00e2n Nam \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, 1.000 ng\u01b0\u1eddi cho \u0111i \u0111\u1ec3 k\u1ecbp nh\u1eadt k\u1ef3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c cu\u1ed1i m\u00f9a thu ti\u1ebfn binh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9, 3 \u0111\u1ea1o binh Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u nh\u1eb1m gi\u1edd t\u1ed1t, trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 9, xu\u1ea5t ph\u00e1t r\u1ed3i. Nay x\u00e9t : \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Tuy\u00ean Quang, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 h\u01a1i xa, chu\u1ea9n cho \u0111i tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb ng\u00e0y 20 th\u00e1ng 9 ; c\u00f2n hai \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean th\u00ec \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng 3, th\u00e1ng 10, c\u00f9ng ti\u1ebfn \u0111i \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u. C\u00f2n Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n ti\u1ebfn binh \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c th\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5, b\u1ea3o li\u1ec7u tr\u00edch l\u1ea5y 1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m hay H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m \u1edf Tuy\u00ean Quang l\u00e0m Tham bi\u1ec7n, l\u1ea1i ph\u00e1i vi\u00ean ch\u1ee9c \u1edf Kinh \u0111i theo l\u00e0m gi\u1ea5y t\u1edd vi\u1ec7c qu\u00e2n, ch\u1eafc c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u00e1i Tham t\u00e1n, T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c n\u1eefa. Duy c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u1edf 2 \u0111\u1ea1o th\u00ec m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u1ed1c v\u1eadn, th\u1ebf t\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00f4ng nom c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady ph\u00e1i Ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ed1c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c. C\u00f2n \u0111\u1ea1o binh Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, ngo\u00e0i 1 vi\u00ean \u0111\u00e3 l\u1ea5y \u1edf Tuy\u00ean Quang l\u00e0m Tham bi\u1ec7n vi\u1ec7c qu\u00e2n, c\u00f2n 1 vi\u00ean n\u1eefa c\u0169ng chu\u1ea9n cho chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ed1c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho \u0111\u1ea1o binh n\u00e0y ; r\u1ed3i \u0111\u1ec1u tr\u00edch l\u1ea5y qu\u1ea3n v\u1ec7 hay qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 bi\u1ec1n binh c\u00f9ng \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 chuy\u00ean ch\u00fa v\u00e0o vi\u1ec7c h\u1ed9 v\u1ec7 v\u1eadn t\u1ea3i. C\u00f2n vi\u1ec7c xin ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh, chu\u1ea9n cho l\u1ea5y v\u1ec7 Th\u1eafng v\u00f5 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, v\u00e0 Ti\u1ec1n v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i m\u1edbi m\u1ed9 \u0111\u1ec3 \u0111i t\u00f2ng chinh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u : \u0110\u1eb7ng V\u0103n Th\u1ed1ng, \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang, ki\u00eam l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c B\u1ed1 ch\u00ednh ; T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng, nguy\u00ean th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean, l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n<p>L\u01b0\u01a1ng v\u00e0o b\u1ec7 ki\u1ebfn, t\u1eeb t\u1ea1 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. Vua v\u1eddi \u0111\u1ebfn b\u1ea3o : \u201cT\u1ed9i ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e1ng b\u1ecb b\u00e3i tru\u1ea5t, nh\u01b0ng v\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u1edf Thanh Hoa, bi\u1ebft gi\u1eef li\u00eam khi\u1ebft, c\u00f3 ch\u00fat \u0111\u00e1ng khen, cho n\u00ean ta kh\u00f4ng b\u1ecf \u0111\u00f3 th\u00f4i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u01a1i \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, c\u00f3 m\u1eadt t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n, b\u1ea3o r\u1eb1ng qu\u00e2n B\u1eafc kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Sao ki\u1ebfn th\u1ee9c k\u00e9m th\u1ebf ! Khi nghe th\u1ea5y th\u1ed5 ph\u1ec9 t\u1ee5 t\u1eadp, \u0111\u00e3 v\u1ed9i cu\u1ed1ng qu\u00edt b\u00e1o li\u1ec1u, sao l\u1ea1i nh\u00fat nh\u00e1t qu\u00e1 th\u1ebf ! V\u1ea3 l\u1ea1i, ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i nh\u00e0 vua, kh\u00e1c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng. N\u1ebfu th\u1ebf l\u1ef1c gi\u1eb7c m\u1ea1nh, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, th\u00ec c\u0169ng n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, s\u1ed1ng th\u00e1c c\u0169ng \u0111\u00e0nh. N\u1ebfu kh\u00f4ng may m\u00e0 b\u1ecb h\u1ea1i, th\u00ec kh\u00ed<\/p>\n<p>ti\u1ebft trung li\u1ec7t c\u0169ng \u0111\u1ee7 tr\u00ean \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u1ed5 t\u00f4ng, ch\u1ee9 sao l\u1ea1i s\u1ee3 h\u00e3i nh\u00fat nh\u00e1t nh\u01b0 th\u1ebf ! Nay \u0111\u01b0\u1ee3c ta c\u1ea5t l\u00ean m\u00e0 d\u00f9ng, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ea5m th\u00eda t\u1ee7i th\u1eb9n, c\u1ed1 g\u1eafng h\u0103ng h\u00e1i \u0111\u1ec3 m\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ed1t. Sau n\u00e0y, c\u00e1i \u01a1n qu\u00e1 ph\u1eadn kh\u00f4ng d\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e3i \u0111\u00e2u. Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i n\u00ean ngh\u0129\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3, vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cTa \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi trong T\u00f4n th\u1ea5t, ai hi\u1ec1n t\u00e0i th\u00ec m\u1edbi c\u1ea5t d\u00f9ng. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 : T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c v\u00e0 can \u0111\u1ea3m, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc t\u1eeb trong h\u00e0ng ng\u0169, giao cho \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u00e1nh tan 7000, 8000 gi\u1eb7c, c\u00f4ng tr\u1ea1ng n\u1ed5i b\u1eadt h\u01a1n c\u1ea3, \u0111\u01b0\u1ee3c phong cho t\u01b0\u1edbc nam. T\u00f4n Th\u1ea5t Gia l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trung ngh\u0129a, tr\u01b0\u1edbc \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, khi nghe Nam K\u1ef3 c\u00f3 bi\u1ebfn, t\u1ef1 xin t\u00f2ng qu\u00e2n, v\u00ec \u00edt kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb h\u00e3m tr\u1eadn, nh\u01b0ng bi\u1ebft gi\u1eef ti\u1ebft th\u00e1o, kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t ph\u1ee5c, m\u1eafng gi\u1eb7c m\u00e0 ch\u1ebft. Ngh\u0129a li\u1ec7t nh\u01b0 v\u1eady ai c\u0169ng nghe th\u1ea5y. Cho n\u00ean ta m\u1edbi \u01b0u h\u1eadu trong vi\u1ec7c truy t\u1eb7ng v\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t, l\u1ea1i cho d\u1ef1ng mi\u1ebfu \u0111\u1ec3 c\u00fang t\u1ebf. Hai ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, h\u00e1 ph\u1ea3i v\u00ec l\u00e0 T\u00f4n th\u1ea5t m\u00e0 ta c\u00f3 \u00fd thi\u00ean v\u1ecb \u0111\u00e2u ? M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi v\u00ec c\u00f3 l\u00f2ng trung, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi sau \u0111\u00f3 th\u00f4i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng, d\u1eabu v\u0103n h\u1ecdc t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u00e0i gi\u1ecfi can \u0111\u1ea3m, nh\u01b0ng ngh\u0129 : L\u01b0\u01a1ng bi\u1ebft gi\u1eef m\u00ecnh trong s\u1ea1ch, si\u00eang n\u0103ng, tr\u01b0\u1edbc \u1edf Thanh Hoa, c\u00f3 v\u1ee5 \u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ed3ng li\u00eau tham tang b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, nh\u01b0ng ri\u00eang L\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng d\u00ednh l\u00edu m\u1ed9t t\u00fd n\u00e0o, th\u00ec ti\u1ebft thanh b\u1ea1ch, c\u0169ng c\u00f3 h\u01a1i tr\u1ed9i, cho n\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 l\u1ed7i v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng, ch\u1ee9 c\u00f3 thi\u00ean t\u01b0 g\u00ec \u0111\u00e2u ? \u0110\u00f3 l\u00e0 kh\u00f4ng n\u1ee1 v\u00ec ch\u1ed7 k\u00e9m m\u00e0 b\u1ecf ch\u1ed7 tr\u1ed9i. Mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 cho c\u00e1c quan \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh bi\u1ebft ta khi d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, h\u1ec5 c\u00f3 m\u1ed9t t\u1ea5c t\u1ed1t c\u0169ng kh\u00f4ng v\u00ec m\u1ed9t t\u1ea5c x\u1ea5u m\u00e0 \u0111\u00e3 v\u1ed9i b\u1ecf \u0111i \u0111\u00f3 th\u00f4i. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho nh\u00e2n vi\u00ean trong T\u00f4n th\u1ea5t \u0111\u1ec1u n\u00ean tr\u00f4ng \u0111\u00f3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng nhau c\u1ed1 g\u1eafng h\u0103ng h\u00e1i l\u1eadp c\u00f4ng, quy\u1ebft gi\u1eef trung th\u00e0nh, trong s\u1ea1ch, th\u00ec t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n s\u1ee7ng \u01b0u h\u1eadu. Ch\u1edb n\u00ean l\u1ea5y n\u00ea l\u00e0 h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t m\u00e0 kh\u00f4ng x\u00e9t m\u00ecnh, s\u1eeda ch\u1eefa, cam ch\u1ecbu b\u1ecf ph\u00ed th\u00e2n m\u00ecnh. Ta l\u00e0 ch\u1ee7 trong n\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng gi\u1eef r\u1ea5t c\u00f4ng b\u00ecnh. \u0110\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng hay b\u1ecb b\u1ecf, l\u00e0 tu\u1ef3 theo c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 ch\u1ecdn l\u1ea5y th\u00f4i !\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ed3 H\u1ef1u, sung l\u00e0m Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, c\u1ea5p cho \u1ea5n quan ph\u00f2ng, hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 b\u00e0n l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. Th\u1ef1 Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p v\u1eabn c\u1ee9 theo T\u1ea1 Quang C\u1ef1, chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh, Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, chu\u1ea9n cho t\u1edbi k\u1ef3 ti\u1ebfn binh, th\u00ec \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 \u0111\u1ec3 l\u00e0 vi\u1ec7c v\u00e0 \u0111\u1ed1c th\u00fac vi\u1ec7c l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n. Sau \u0111\u00f3 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p b\u1ecb b\u1ec7nh, b\u00e8n sai ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i T\u01b0 v\u1ee5 \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 T\u00f4 Tr\u00e2n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ednh, \u0111i theo T\u1ea1 Quang C\u1ef1, chuy\u00ean l\u00e0 m\u1ecdi vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd.<\/p>\n<p>Vua sai N\u1ed9i c\u00e1c m\u1eadt d\u1ee5 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i t\u1eeb khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn gi\u1edd, th\u01b0\u1eddng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfn c\u00f4ng, m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t th\u00eam \u00e2n s\u1ee7ng. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 t\u1eebng ra tr\u1eadn, ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng \u0111\u00e3 bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch h\u0103ng h\u00e1i b\u00e1o \u0111\u00e1p \u01a1n n\u01b0\u1edbc, ta c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u1ea5u r\u00f5 c\u1ea3. N\u0103m ngo\u00e1i, \u0111i c\u1ee9u vi\u1ec7n d\u1eb9p gi\u1eb7c \u1edf Cao B\u1eb1ng, kh\u00f4ng di\u1ec7t h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u1eb7c nh\u01b0 tro t\u00e0n, nay l\u1ea1i nhen ch\u00e1y ! \u0110\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 tr\u00ed l\u1ef1c kh\u00f4ng t\u1edbi, m\u00e0 t\u00f3m l\u1ea1i l\u00e0 do ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng nh\u1ea3y ra kh\u1ecfi v\u00f2ng 2 ch\u1eef \u201ct\u00e0i, s\u1eafc\u201d((1) Ti\u1ec1n c\u1ee7a v\u00e0 s\u1eafc \u0111\u1eb9p.1). L\u1ea7m l\u1ea1c ch\u00ednh \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u00f3 m\u00e0 th\u00f4i ! Trong \u0111\u1ea1o vua t\u00f4i, c\u1ed1t ph\u1ea3i c\u00f3 l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c, tin nhau. Ta \u0111\u00e3 suy b\u1ee5ng ta ra b\u1ee5ng ng\u01b0\u1eddi, n\u00eau ra ch\u1ed7 k\u00e9m c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u00eam khuya \u0111\u1ec3 t\u00e2m t\u1ef1 x\u00e9t m\u00ecnh m\u00e0 h\u1ed1i h\u1eadn, t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c hai ch\u1eef \u1ea5y, ch\u1ec9 chuy\u00ean t\u00e2m v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u1ec3 s\u1edbm l\u1eadp c\u00f4ng, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef ti\u1ebfng t\u1ed1t m\u00e3i m\u00e3i v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n h\u1eadu l\u00e2u d\u00e0i.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec t\u1ed5ng Th\u00f4ng N\u00f4ng thu\u1ed9c huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m, t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng, t\u1ef1 xin l\u1ef1a l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, \u0111\u1ec3 \u0111em nhau ra ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh b\u1ecdn gi\u1eb7c. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 c\u00f3 gi\u1ea5y cam \u0111oan h\u1eb3n hoi. Th\u1ebf m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u1ea5n xu\u1ed1ng, cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c lan th\u00eam ra. Th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ee7 bi\u1ebft b\u1ec1 ngo\u00e0i th\u00ec thu\u1eadn theo, nh\u01b0ng b\u1ec1 trong th\u00ec v\u1eabn ch\u1ed1ng l\u1ea1i. V\u1eady chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i m\u1eadt h\u1ecfi t\u1ed5ng, l\u00fd, h\u00e0o m\u1ee5c xem ai l\u00e0 k\u1ebb can t\u00e2m theo gi\u1eb7c, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c n\u00e3 b\u1eaft, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111em k\u1ebb ph\u1ea1m ra x\u1eed ch\u00e9m ngay \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb kh\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 sung l\u0129nh binh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i l\u00e0m L\u00e3nh binh Cao B\u1eb1ng. Th\u0103ng V\u1ec7 u\u00fd \u1edf Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt l\u00ean V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung l\u00e0m l\u0129nh binh S\u01a1n T\u00e2y. B\u1ed5 Qu\u1ea3n c\u01a1, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh, l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, v\u1eabn sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh. B\u1ed5 V\u1ec7 u\u00fd Ph\u00f9ng H\u1eefu Ho\u00e0 l\u00e0m L\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng 300 bi\u1ec1n binh \u1edf c\u01a1 H\u1eadu ki\u00ean thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n, t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, l\u00ean Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec3 theo \u0111i canh gi\u1eef.<\/p>\n<p>Sai gi\u1ea3i c\u00e1c voi tr\u1eadn \u1edf Kinh \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o ng\u1ea1ch voi. (H\u00e0 N\u1ed9i 5 th\u1edbt voi ; Ngh\u1ec7 An v\u00e0 B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec1u 3 th\u1edbt ; Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u 2 th\u1edbt).<\/p>\n<p>Cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 sung l\u00e0m Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, c\u1ea5p cho \u1ea5n quan ph\u00f2ng ; c\u00f2n \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i th\u00ec chuy\u1ec3n giao cho B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf B\u1eafc Ninh t\u1ea1m gi\u1eef \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean c\u00f3 t\u1edd t\u01b0 tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1ec1 qu\u00e2n l\u00ednh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc ch\u1ee9ng s\u1ed1t r\u00e9t ng\u00e3 n\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 ph\u00e1t thu\u1ed1c cho u\u1ed1ng, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng ki\u1ebfn hi\u1ec7u\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 kh\u00f4ng quen th\u1ee7y th\u1ed5 m\u00e0 n\u00ean th\u1ebf. T\u1eeb khi Nam B\u1eafc c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn gi\u1edd, t\u01b0\u1edbng s\u0129 ph\u1ea3i \u0111i chinh chi\u1ebfn \u0111\u00e3 l\u00e2u, l\u00f2ng ta th\u01b0\u01a1ng nh\u1edb, kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o qu\u00ean. V\u00ed nh\u01b0 v\u1ee3 c\u01b0ng, con b\u00e9, h\u1ec5 tha thi\u1ebft y\u00eau chi\u1ec1u th\u00ec l\u1ea1i c\u00e0ng l\u00e0m n\u0169ng, kh\u00f4ng thi\u1ebfu n\u1ed7i g\u00ec ! C\u00e1c qu\u00e2n s\u0129 c\u1ee7a ta th\u1ea5y ta th\u01b0\u1eddng hay \u0111\u1ec3 t\u00e2m th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, cho n\u00ean ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00e1ch \u0111au \u1ed1m \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n, ho\u1eb7c n\u00f3i l\u00e0 c\u00f3 b\u1ec7nh \u0111\u1ec3 tr\u1ed1n vi\u1ec7c. N\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec l\u0169 gi\u1eb7c \u1edf m\u00e3i ch\u1ed7 c\u00f4 th\u00e0nh sao kh\u00f4ng nghe n\u00f3i ch\u00fang m\u1eafc b\u1ec7nh m\u00e0 ch\u1ebft ?\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u1ecb v\u1ec7 mang thu\u1ed1c men \u0111\u1ebfn ph\u00e1t cho 3 \u0111\u1ea1o Cao \u2013 Tuy\u00ean \u2013 Th\u00e1i (Hai \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean m\u1ed7i \u0111\u1ea1o 50 vi\u00ean \u201cNg\u1ef1 ch\u1ebf th\u1ed1n kim \u0111an\u201d, 1 l\u1ecd \u201cNh\u00e2n m\u00e3 b\u00ecnh y\u00ean t\u00e1n\u201d, 4000 vi\u00ean \u201cGia v\u1ecb ho\u1eafc h\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh kh\u00ed\u201d, 70 chai r\u01b0\u1ee3u thu\u1ed1c t\u00e2y ch\u1eefa b\u1ec7nh c\u1ea3m phong, 50 l\u1ecd d\u1ea7u b\u1ea1c h\u00e0, 3 chai r\u01b0\u1ee3u b\u1ea1c h\u00e0, 2 l\u1ecd b\u00e1nh, 4 chai thu\u1ed1c t\u00e2y ch\u1ebf th\u00e0nh d\u1ea7u \u0111\u1ec3 ch\u1eefa v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ea1o Cao B\u1eb1ng 50 vi\u00ean \u201cNg\u1ef1 ch\u1ebf th\u1ed1n kim \u0111an\u201d, 1 l\u1ecd \u201cNh\u00e2n m\u00e3 b\u00ecnh y\u00ean t\u00e1n\u201d, 4000 vi\u00ean \u201cGia v\u1ecb ho\u1eafc h\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh kh\u00ed\u201d, 46 chai r\u01b0\u1ee3u thu\u1ed1c t\u00e2y ch\u1eefa b\u1ec7nh c\u1ea3m phong, 30 l\u1ecd d\u1ea7u b\u1ea1c h\u00e0 t\u00e2y, 3 chai r\u01b0\u1ee3u b\u1ea1c h\u00e0 t\u00e2y, 2 l\u1ecd b\u00e1nh, 3 chai thu\u1ed1c t\u00e2y ch\u1ebf th\u00e0nh d\u1ea7u \u0111\u1ec3 ch\u1eefa v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9t kh\u1ed1i thu\u1ed1c t\u00e2y ch\u1ebf th\u00e0nh cao \u0111\u1ec3 ch\u1eefa v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n<p>B\u00e3i nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng ph\u1ee5 gi\u1eef c\u00e1c th\u00e0nh, ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u1ee5 sai c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec1u s\u1ee9c cho c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n li\u1ec7u v\u00e1t d\u00e2n x\u00e3 l\u00e2n c\u1eadn : ph\u1ee7 th\u00ec 60, 70 ng\u01b0\u1eddi, huy\u1ec7n th\u00ec 40, 50 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7t l\u00e0m h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, gi\u1eef c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ee7 huy\u1ec7n. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 t\u1ea1m th\u1eddi th\u00f4i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 h\u01a1i y\u00ean, m\u00e0 s\u1ed1 l\u00ednh hi\u1ec7n c\u00f3 \u1edf t\u1ec9nh kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng nhi\u1ec1u. Nh\u1eefng ph\u1ee7 huy\u1ec7n n\u00e0o thu\u1ed9c ch\u1ed7 xung y\u1ebfu th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u00ednh t\u1ec9nh chia ra canh gi\u1eef, c\u0169ng \u0111\u1ee7 gi\u00fap vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7. Ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i l\u1ea1i c\u00f3 d\u00e2n d\u00f5ng l\u1ec7 thu\u1ed9c, ch\u1eafc c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. N\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u00e9n l\u00fat ph\u00e1t ra th\u00ec b\u1ea5y gi\u1edd s\u1ebd li\u1ec7u v\u00e1t l\u1ea5y th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, xong vi\u1ec7c l\u1ea1i th\u00f4i, c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u01b0ng m\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m g\u00ec ? V\u1eady b\u00e3i \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m \u1edf t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang t\u00e2u n\u00f3i : \u201cK\u1ef3 h\u1eb9n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c v\u1ec1 cu\u1ed1i thu \u0111\u00e3 g\u1ea7n t\u1edbi m\u00e0 hai \u0111\u1ea1o khi ti\u1ebfn binh, qu\u00e2n nhu r\u1ea5t nhi\u1ec1u, t\u1ea5t ph\u1ea3i do c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ec1u v\u1eadn t\u1ea3i m\u1edbi ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u1ee7. Nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i hi\u1ec3m tr\u1edf, m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i v\u1eadn t\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 d\u00e2n \u1edf Thu Ch\u00e2u huy\u1ec7n H\u00e0m Y\u00ean, s\u1ee3 kh\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi thi\u1ebfu th\u1ed1n. V\u1eady xin do H\u00e0 N\u1ed9i thu\u00ea 50, 60 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n thoi, sung v\u00e0o vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 Binh m\u1eadt d\u1ee5 b\u1ecdn T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u1edf \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u1ea1i binh 3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, 2 \u0111\u1ea1o Cao \u2013 Th\u00e1i nh\u1eb1m gi\u1edd t\u1ed1t ng\u00e0y m\u1ed3ng 3 th\u00e1ng 10 th\u00ec l\u00ean ng\u1ef1a. V\u1ea3 l\u1ea1i, chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y, th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i chi\u1ebfn th\u1eafng. B\u1ecdn gi\u1eb7c qu\u00e8n \u1edf V\u00e2n Trung nh\u1ecf m\u1ecdn, ch\u00e2u ch\u1ea5u \u0111\u00e1 xe sao \u0111\u01b0\u1ee3c ? Duy t\u00ean \u0111\u1ec1u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n quen c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi nh\u00e0 Thanh th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00e0m b\u1eady, m\u1ed9t khi g\u1eb7p l\u00fac c\u00f9ng qu\u1eabn th\u00ec t\u1ea5t nhi\u00ean V\u00e2n l\u1ea1i gi\u00f3c t\u00f3c tr\u1ed1n sang tr\u00e0 tr\u1ed9n \u0111\u1ec3 tho\u00e1t ch\u1ebft. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i c\u1ea7n g\u1ea5p ti\u1ebfn binh, m\u1ed9t l\u00e0 k\u1ecbp m\u00f9a l\u00faa ch\u00edn, l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng \u1edf gi\u1eb7c ; m\u1ed9t l\u00e0 s\u1eb5n s\u00e0ng tr\u00ean c\u00e1c con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng sang nh\u00e0 Thanh, ho\u1eb7c b\u1ed1 tr\u00ed nhi\u1ec1u bi\u1ec1n binh, chia ra ng\u0103n ch\u1eb7n, ho\u1eb7c treo h\u1eadu th\u01b0\u1edfng, d\u1ee5 th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i gi\u1eef theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t \u0111\u00f3n b\u1eaft, ch\u1edb \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c V\u00e2n tr\u1ed1n v\u00e0o \u0111\u1ecba gi\u1edbi nh\u00e0 Thanh. M\u1ed9t khi ngh\u1ecbch V\u00e2n th\u1ebf c\u00f9ng, s\u1ee9c k\u00e9m, t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1ea1y xu\u1ed1ng V\u1ecb Xuy\u00ean, \u0110\u1ea1i Man, th\u00ec l\u0169 ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ea1o binh Th\u00e1i Nguy\u00ean, hai \u0111\u1ea1o c\u00f9ng d\u01b0\u1ee3t \u1edf \u0111\u1eb1ng sau, \u0111\u1ea1o binh Tuy\u00ean Quang \u0111\u00f3n ch\u1eb9n \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i, th\u00ec gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ea5y. N\u1ebfu t\u00ean V\u00e2n nghe \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ebfn b\u1ee9c g\u1ea7n ch\u1ed7 \u1edf, m\u00e0 n\u00f3 \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc sang \u0111\u1ea5t nh\u00e0 Thanh, th\u00ec chi\u1ebfu theo vi\u1ec7c l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111i b\u1eaft Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Th\u01b0\u1edbc, ph\u00e1i th\u1ed5 ty quen thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t theo d\u00f5i d\u00f2 th\u00e1m, b\u1eaft cho b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 \u0111em x\u1eed \u00e1n. R\u1ed3i t\u01b0 cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 Thanh, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : K\u1ebb \u00e1c \u1edf trong thi\u00ean h\u1ea1, \u0111\u00e2u c\u0169ng th\u1ebf, gi\u1eb7c ngh\u1ecbch N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n manh t\u00e2m ph\u1ea3n b\u1ed9i, ch\u1eafc th\u01b0\u1ee3ng qu\u1ed1c c\u0169ng kh\u00f4ng dung th\u1ee9 ; v\u1eady xin t\u1ee9c th\u00ec s\u1ee9c b\u1eaft, giao cho \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i th\u00ec n\u01b0\u1edbc t\u00f4i c\u1ea3m \u01a1n v\u00f4 c\u00f9ng. T\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi Thanh c\u0169ng kh\u00f4ng dung t\u00fang \u0111\u1ec3 cho \u1edf n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, d\u00e2n ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c kh\u00f4ng theo thanh gi\u00e1o \u0111\u00e3 l\u00e2u, lu\u00f4n m\u1ea5y n\u0103m ch\u1ed1ng c\u1ef1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, t\u1ed9i \u00e1c r\u1ea5t n\u1eb7ng, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 ch\u1ed7 kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0m cho l\u1eebng l\u1eaby oai qu\u00e2n, \u0111\u00e1nh th\u1eadt d\u1eef m\u1ed9t phen, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhu nh\u01a1 ch\u00fat n\u00e0o. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c n\u00e0y, ph\u1ea3i n\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ee5ng, t\u1edbi k\u1ef3 s\u1ebd l\u00e0m, kh\u00f4ng n\u00ean n\u00f3i phao l\u00ean \u0111\u1ec3 ch\u00fang bi\u1ebft t\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha, sinh ra lo s\u1ee3, th\u00ec l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh kh\u00f4ng t\u1ed1t. N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o thay l\u00f2ng \u0111\u1ed5i m\u1eb7t, b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c m\u00e0 ra th\u00fa, th\u00ec m\u1edbi n\u00ean v\u1ed7 v\u1ec1, \u0111\u00f3n l\u1ea5y. C\u1ed1t ph\u1ea3i c\u00f3 oai cho ng\u01b0\u1eddi s\u1ee3, c\u00f3 \u01a1n cho ng\u01b0\u1eddi m\u1ebfn, khi\u1ebfn cho vi\u1ec7c qu\u00e2n ch\u00f3ng xong, bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean m\u00e3i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 2 \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 Tuy\u00ean Quang, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho 3 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n treo th\u01b0\u1edfng : ph\u00e0m t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n, binh, d\u00f5ng, ai b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c \u0111\u1ea7u s\u1ecf l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 1000 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 cho l\u00e0m quan t\u1ee9 ph\u1ea9m ; b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 gi\u1eb7c Huy\u1ec1n, th\u00ec v\u1eabn theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1edfng cho 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 cho l\u00e0m quan th\u1ea5t ph\u1ea9m ; b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Kh\u1ea3i, gi\u1eb7c Ch\u01b0\u01a1ng, gi\u1eb7c Tuy\u00ean, gi\u1eb7c Noa v\u00e0 gi\u1eb7c S\u0129, c\u0169ng y theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng nh\u01b0 b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Huy\u1ec1n. C\u00f2n b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1ee7a gi\u1eb7c, th\u00ec chi\u1ebfu theo c\u1ea5p b\u1eadc cao th\u1ea5p m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t ban th\u01b0\u1edfng. C\u00e1c ch\u00ednh, th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m n\u1ebfu b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c V\u00e2n, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn trong qu\u00e2n m\u00e0 th\u00fa, n\u1ed9p, th\u00ec cho tha ngay t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 v\u1eabn theo l\u1ec7 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng m\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng ; ho\u1eb7c gi\u1ea3 b\u1eaft ch\u00e9m l\u1eabn nhau, \u0111\u01b0a n\u1ed9p nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, c\u0169ng cho tha t\u1ed9i v\u00e0 li\u1ec7u th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u H\u1eefu v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ngh\u1ec7 An ; cho Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 \u0110o\u00e0n L\u00e2u quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd. T\u1ea3 v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb nguy\u00ean l\u00e0 l\u00ednh th\u00fa Ngh\u1ec7 An chuy\u1ec3n \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef S\u01a1n T\u00e2y ; cho th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 L\u00ea Ph\u1ee5 Khu\u00ea quy\u1ec1n sung l\u00e0m Qu\u1ea3n v\u1ec7, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n C\u00e1t \u0111\u1ed5i l\u00e0m quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd. L\u1ea1i l\u1ef1a 10 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf v\u1ec7 C\u1ea9m y, th\u0103ng l\u00e0m ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, sung b\u1ed5 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. \u0110\u1ed5i nguy\u00ean ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0m ph\u00f3 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. Th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh \u00e1o \u0111i tr\u1eadn v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Sai Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, L\u00ea H\u1eefu B\u1ea3n, \u0111\u1ebfn hai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t mua \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHai h\u1ea1t Nam, Ng\u00e3i v\u1ed1n l\u00e0 n\u01a1i s\u1ea3n \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t, nh\u00e2n d\u00e2n nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 sinh s\u1ed1ng. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, h\u1eb1ng n\u0103m ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc th\u00f3c c\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho l\u00e0m v\u1ed1n, t\u1edbi k\u1ef3 n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec chi\u1ebft tr\u1eeb \u0111i. \u0110\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n thi\u1ebft l\u00e0m cho \u00edch n\u01b0\u1edbc l\u1ee3i d\u00e2n. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 k\u1ebb \u0111i th\u1eeba h\u00e0nh, n\u1ebfu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, th\u00ec d\u00e2n m\u1edbi th\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n ; gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb t\u1ea1 s\u1ef1 l\u00e0m c\u00e0n, nh\u01b0 v\u1ee5 \u00e1n Nh\u1eef B\u00e1 S\u0129 v\u00e0 Ph\u1ea1m H\u00e0 X\u00e1n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, cho n\u00ean nh\u1eefng h\u1ed9 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb bu\u1ed9c ch\u00e2n kh\u00f4ng ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ! C\u00f3 khi v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, v\u1eadn t\u1ea3i kh\u00f3 kh\u0103n kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u1ed7 v\u1ed1n. T\u00ecnh tr\u1ea1ng nh\u01b0 th\u1ebf th\u01b0\u1eddng v\u1eabn nghe th\u1ea5y.<\/p>\n<p>\u201cNay ph\u00e1i ng\u01b0\u01a1i \u0111i 2 t\u1ec9nh \u1ea5y, l\u00e0 n\u01a1i s\u1ea3n xu\u1ea5t \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t, khuy\u00ean b\u1ea3o nh\u1eefng h\u1ed9 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng, tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u m\u00eda, \u0111\u1eb7t th\u00eam l\u00f2 n\u1ea5u ; n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u1ed9 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u1ee7a, c\u0169ng khuy\u00ean h\u1ecd tr\u1ed3ng m\u00eda, d\u1ef1ng l\u00f2 n\u1ea5u, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u1ebd thu mua h\u1ebft, r\u1ed3i thu\u00ea d\u00e2n, v\u00e1t l\u00ednh v\u1eadn t\u1ea3i, kh\u00f4ng phi\u1ec1n ph\u1ea3i ch\u1edf t\u1edbi n\u1ed9p. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 gi\u00e1 cao hay h\u1ea1 l\u00e0 tu\u1ef3 theo \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t xa hay g\u1ea7n, t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 hay d\u1ec5, m\u00e0 li\u1ec7u t\u00ednh tr\u1ea3. C\u00f2n ai mu\u1ed1n l\u0129nh v\u1ed1n do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n hay th\u00f3c tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 chi\u1ebft n\u1ed9p sang n\u0103m, l\u1ea1i cho ng\u01b0\u01a1i \u0111i n\u1eefa \u0111\u1ec3 l\u00e0m tr\u1ecdn vi\u1ec7c \u1ea5y t\u1eeb \u0111\u1ea7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i\u201d. Sau \u0111\u00f3, H\u1eefu B\u1ea3n v\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p (qu\u1edf tr\u00e1ch v\u00e0 d\u00f9ng roi \u0111\u00e1nh kinh l\u1ecbch, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng trong t\u1ec9nh) b\u1ecb quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam t\u00e2u h\u1eb7c. Vua ra l\u1ec7nh tri\u1ec7t h\u1ed3i, giao H\u1eefu B\u1ea3n cho b\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u1ee5 bi\u1ec7n l\u1ea1i b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n r\u1eb1ng : \u201cTa v\u1eabn v\u00ec n\u01b0\u1edbc th\u01b0\u01a1ng y\u00eau ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i, th\u1ea5y ai c\u00f3 ch\u00fat t\u00e0i gi\u1ecfi, c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u1ef1a d\u00f9ng. L\u00ea H\u1eefu B\u1ea3n g\u1ea7n \u0111\u00e2y t\u00e2u b\u00e0y c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ta \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng h\u1eafn l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1edbn, b\u00e8n cho ch\u1ee9c lang trung \u0111\u1ec3 th\u1eed xem. Nay kh\u00ed c\u1ee5c nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu l\u00e0m \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 hay \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, th\u00ec ki\u00eau ng\u1ea1o r\u00f4ng r\u1ee1 \u0111\u1ebfn th\u1ebf n\u00e0o. Ng\u01b0\u1eddi ta sinh ra \u1edf \u0111\u1eddi, l\u00fac b\u00e9 th\u00ec cha m\u1eb9 nu\u00f4i n\u1ea5ng d\u1ea1y b\u1ea3o, l\u1edbn l\u00ean th\u00ec vua tu\u1ef3 t\u00e0i m\u00e0 cho ng\u00f4i v\u1ecb, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i n\u00ean ngh\u0129 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p \u01a1n qu\u00e2n ph\u1ee5 m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 c\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi sinh ra m\u00ecnh. L\u00e0m ng\u01b0\u1eddi, ai kh\u00f4ng s\u1eb5n c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng tri, l\u01b0\u01a1ng n\u0103ng, c\u00f2n ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ta d\u1ea1y b\u1ea3o t\u1ec9 m\u1ec9 g\u00ec n\u1eefa ?\u201d. Vua b\u00e8n sai N\u1ed9i c\u00e1c Th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh \u0111i thay. Khi Qu\u00fdnh \u0111\u1ebfn n\u01a1i, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u l\u00e0m gi\u1ea3n ti\u1ec7n, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 th\u00edch. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, th\u01b0\u1edfng cho Qu\u00fdnh k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9 v\u00e0 ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn nh\u1ecf m\u1ed7i h\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng, c\u00f2n H\u1eefu B\u1ea3n ph\u1ea3i gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0, tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Nam, \u0111em vi\u1ec7c t\u01b0 sang vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t. Quan trong vi\u1ec7n tham ho\u1eb7c l\u00e0 tr\u00e1i l\u1ec7.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 n\u00f4i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201ct\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi \u0111\u1ebfn nay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t theo l\u1ec7, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 gi\u1ea5y t\u1edd qua l\u1ea1i. Nay \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean t\u01b0 b\u1eeba, th\u1eadt l\u00e0 l\u1edd m\u1edd kh\u00f4ng c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c g\u00ec. V\u1eady ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng. R\u1ed3i th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 cho bi\u1ebft vi\u1ec7c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ra ch\u1ee9c quan \u1edf vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c can ng\u0103n, \u0111\u00e0n h\u1eb7c, c\u1ed1t b\u1ecf h\u1ebft c\u00e1i th\u00f3i t\u00ecnh ri\u00eang \u0111i l\u1ea1i th\u00ec m\u1ecdi vi\u1ec7c m\u1edbi mong gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1eb1ng trung ch\u00ednh. Vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c mu\u1ed1n t\u01b0 \u0111i ph\u1ea3i do b\u1ed9 m\u00ecnh chuy\u1ec3n t\u01b0 cho, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m gi\u1ea5y g\u1eedi th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a t\u1eaft nh\u1eefng t\u1edd t\u01b0 b\u00e1o \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t. K\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m s\u1ebd giao B\u1ed9 nghi\u00eam x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n B\u1ea1ch Th\u00f4ng v\u00e0 ch\u00e2u C\u1ea3m Ho\u00e1 thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec th\u1ed5 ph\u1ec9 t\u00e0n ph\u00e1, thu\u1ebf kho\u00e1 thi\u1ebfu nhi\u1ec1u. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua chu\u1ea9n cho ho\u00e3n thu thu\u1ebf n\u0103m nay v\u00e0 thu\u1ebf thi\u1ebfu n\u0103m ngo\u00e1i.<\/p>\n<p>Cho : Tr\u1ea7n V\u0103n Loan l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch ; \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd \u1edf Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o, Trung qu\u00e2n ; V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ; H\u1ed3 Thanh H\u1ea1nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Nh\u1ecb v\u1ec7 Trung b\u1ea3o ; Cai \u0111\u1ed9i, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u01b0\u01a1ng, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t l\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft Tri\u1ec7u, \u0111\u1ec1u th\u0103ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea5m binh ; Cai \u0111\u1ed9i quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf H\u1eadu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Tr\u00ed, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ti\u1ec1n v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c l\u00e0 L\u00ea V\u0103n B\u1ea3n, \u0111\u1ec1u th\u0103ng l\u00e0m Ch\u01b0 qu\u00e2n Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Cung b\u1ed5 l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd v\u00e0 th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Loan theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n tu\u00e2n theo l\u1eddi d\u1ee5, l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang c\u0169ng t\u00e2u l\u00ean danh s\u00e1ch c\u00e1c quan v\u00f5 theo \u0111i th\u00fa, th\u00ec quy\u1ec1n sai Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u1edf T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 quy\u1ec1n sai Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u1edf H\u1eefu v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft Th\u1ecb \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd c\u00e1c v\u1ec7 ; quy\u1ec1n sai qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u00e0i (nguy\u00ean L\u00e3nh binh Thanh Hoa, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111i ra s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i), l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea5m binh, v\u1eabn quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc Phi\u00ean m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u s\u1eeda sang, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f2n b\u1ec1 b\u1ed9n. Hai ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, Khai Bi\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t \u00e1n ph\u1ee7 s\u1ee9, nh\u01b0ng ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ea1i d\u1ecbch. V\u1eady xin \u0111\u1eb7t ty th\u1eeba bi\u1ec7n \u1edf th\u00e0nh Nam Vang, 1 ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i v\u00e0 10 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, h\u1ee3p 2 ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, Khai Bi\u00ean l\u00e0m 1 nha, \u0111\u1eb7t 1 l\u1ea1i m\u1ee5c v\u00e0 6 th\u00f4ng l\u1ea1i. L\u1ea1i xin k\u1ebf ti\u1ebfp c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng cho nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef th\u00e0nh Nam Vang, \u0111\u1ee3i c\u00e1c t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng v\u00e0 An Giang xong vi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u00ednh, s\u1ebd t\u01b0 \u0111i l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi thay \u0111\u1ed5i\u201d. Vua \u0111\u1ec1u y theo.<\/p>\n<p>G\u1eb7p ng\u00e0y sinh nh\u1eadt n\u0103m th\u1ee9 40 c\u1ee7a em vua, Ki\u1ebfn An c\u00f4ng, t\u00ean l\u00e0 \u0110\u00e0i, vua sai ho\u00e0ng t\u1eed Ph\u00fa B\u00ecnh c\u00f4ng Mi\u00ean An \u0111em Qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 V\u0169 V\u0103n Gi\u1ea3 mang \u0111\u1ed3 ch\u01a1i qu\u00fd b\u00e1u v\u00e0 nhi\u1ec5u hoa \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1edfng cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t l\u1ea1i s\u1ed1 ng\u1ea1ch th\u01b0 l\u1ea1i thu\u1ed9c ph\u1ee7 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed. (Nguy\u00ean ng\u1ea1ch 30 ng\u01b0\u1eddi, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 20 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>C\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i b\u00e0n v\u1ec1 danh s\u00e1ch thu th\u1ea9m((1) C\u1ee9 m\u1ed7i m\u00f9a thu, c\u00e1c \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 nh\u00e0 vua duy\u1ec7t l\u1ea1i.1). Khi t\u00e2u l\u00ean, vua m\u1edf xem, duy\u1ec7t k\u1ef9, chu\u1ea9n cho gi\u1ea3m t\u1ed9i ch\u1ebft, m\u00e0 ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u00e0 ng\u1ee5c Th\u1eeba Thi\u00ean, s\u1ed1 c\u00f2n b\u1ecb giam ch\u1ec9 c\u00f3 50 ph\u1ea1m nh\u00e2n. V\u1eady xin r\u00fat qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch ph\u1ee5 gi\u1eef \u1edf \u0111\u1ea5y v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ebf c\u0169ng g\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn m\u1ef1c \u0111\u1ed9 nh\u00e0 ng\u1ee5c b\u1ecf kh\u00f4ng \u0111\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 nh\u1ea5t, dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7, dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n S\u1eedu ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 \u1edf dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00e1 Vinh v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n th\u1ee7y thu\u1ed9c Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n M\u1eabn, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd. Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ph\u1ea1m Ph\u00fa Qu\u1ea3ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy, v\u1eabn sung hi\u1ec7p L\u00e3nh th\u1ecb v\u1ec7, v\u00e0 chuy\u00ean qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i T\u00e0i hoa, ty D\u1ef1c b\u1ea3o v\u00e0 ty L\u00fd thi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Gi\u00e1ng T\u1ed1ng Vi\u1ebft Tr\u00ec l\u00e0m Phi k\u1ef5 u\u00fd. Tr\u00ec, tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb \u1edf H\u1eefu d\u1ef1c V\u0169 l\u00e2m, theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi qu\u00e2n l\u00ednh, b\u1ecb qu\u00e2n l\u00ednh ki\u1ec7n. Tr\u00ec l\u1ea1i c\u00e1o c\u00f3 b\u1ec7nh xin ngh\u1ec9 gi\u1ea3 h\u1ea1n. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua giao cho b\u1ed9 Binh x\u00e9t x\u1eed. Tr\u00ec b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vua nh\u00e2n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn cha Tr\u00ec l\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc, b\u1ecf m\u00ecnh v\u00ec n\u01b0\u1edbc, c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ; Tr\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m, h\u00e0m K\u1ef5 \u0111\u00f4 u\u00fd, n\u00ean ch\u01b0a n\u1ee1 v\u1ed9i c\u00e1ch, ch\u1ec9 gi\u00e1ng xu\u1ed1ng h\u00e0m \u1ea5y cho \u1edf l\u1ea1i Kinh \u0111\u1ec3 v\u00e0o tri\u1ec1u y\u1ebft, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi b\u1ed5ng.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea, B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i, d\u00e2ng t\u1eadp t\u1ea5u v\u1ea5n an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cC\u01a1 binh H\u00e0 th\u00e0nh, thu\u1ed9c huy\u1ec7n Th\u1ecd X\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u0129nh Thu\u1eadn, d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0m ngh\u1ec1 bu\u00f4n b\u00e1n, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1n s\u1ea3n, d\u00e2n s\u1ed1 ng\u00e0y d\u1ea7n hao m\u00f2n. S\u1ed1 l\u00ednh c\u00f2n thi\u1ebfu, t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 b\u1eaft \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1n v\u00e0o cho \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch\u201d. Vua \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t ra l\u1ec7nh cho ho\u00e3n l\u1ea1i 1 n\u0103m.<\/p>\n<p>Th\u0103ng : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00ecn, l\u00ean l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd ; Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ; Qu\u1ea3n c\u01a1, gia h\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y ; Cai \u0111\u1ed9i V\u0169 l\u00e2m, \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho d\u00f9ng l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Si\u00eau l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y. L\u1ea1i cho c\u00e1c th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Phan T\u1ea5t T\u00edn l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh ; V\u00f5 V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0m v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 V\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh ; \u0110\u1eb7ng V\u0103n \u0110inh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh ; Ho\u00e0ng Quang Tr\u1eebng l\u00e0m v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i ; Phan V\u0103n \u0110\u1ea1t l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i. Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00ea Khoan M\u1ea1nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u00e0 N\u1ed9i ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ef3nh th\u0103ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t l\u1ea1i thu\u1ebf y\u1ebfn s\u00e0o \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Kh\u00e1nh Ho\u00e0. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec m\u1ed7i n\u0103m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 8 l\u1ea1ng ; nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 10 l\u1ea1ng, chia l\u00e0m h\u1ea1ng nh\u1ea5t, h\u1ea1ng nh\u00ec v\u00e0 h\u1ea1ng ba, m\u1ed7i m\u1ed9t th\u00e0nh n\u1ed9p v\u00e0o k\u1ef3 th\u00e1ng 4 v\u00e0 k\u1ef3 th\u00e1ng 6). Sai quan t\u1ec9nh ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t h\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng m\u1ed7i h\u1ea1t m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n coi qu\u1ea3n c\u1ee7a Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng H\u1ed3 V\u0103n Ho\u00e0. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng Ho\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c trong 10 n\u0103m, ch\u01b0a t\u1eebng thi\u1ebfu thu\u1ebf bao gi\u1edd, v\u1eady gia \u01a1n cho th\u0103ng Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u1eabn coi vi\u1ec7c v\u1ec1 c\u00e1c h\u1ed9 l\u1ea5y t\u1ed5 y\u1ebfn.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh b\u00e0n v\u1ec1 ph\u00e9p h\u1ecdc t\u1eadp thi v\u00f5. B\u1ed9 th\u1ea7n xin ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, th\u00f4ng s\u1ee9c trong h\u1ea1t m\u00ecnh : n\u1ebfu ai c\u00f3 t\u00e0i ngh\u1ec7, t\u00e0i gi\u1ecfi, mu\u1ed1n xu\u1ea5t th\u00e2n v\u1ec1 thi v\u00f5, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i t\u1eadp x\u00e1ch t\u1ea1, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u00e1c m\u00f4n \u0111ao, th\u01b0\u01a1ng, khi\u00ean, c\u00f4n, quy\u1ec1n\u2026 Ph\u00e0m nh\u1eefng d\u1ee5ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 luy\u1ec7n t\u1eadp, \u0111\u1ec1u cho t\u1ef1 s\u1eafm l\u1ea5y. L\u1ea1i ph\u1ea3i gi\u1ea3ng c\u00e1c s\u00e1ch V\u0169 kinh, c\u1ed1t cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng ngh\u0129a. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u1eadp luy\u1ec7n \u0111\u00e3 tinh th\u00f4ng r\u1ed3i do t\u1ec9nh tr\u00ecnh l\u00ean \u0111\u1ec3 x\u00e9t nghi\u1ec7m, r\u1ed3i c\u1ea5p cho s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, \u0111\u1ec3 t\u1edbi tr\u01b0\u1eddng b\u1eafn t\u1eadp b\u1eafn bia. V\u1ec1 c\u00e1ch th\u1ee9c thi v\u00f5, \u0111\u1ee3i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh b\u00e1o, h\u1ecdc t\u1eadp ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u00f4ng, s\u1ebd l\u1ea1i xin ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u00e0n. Vua y theo.<\/p>\n<p>Cho Ho\u00e0ng V\u0103n L\u00fd, V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m sung l\u00e0m L\u00e3nh binh H\u00e0 Ti\u00ean. V\u1ec7 u\u00fd Ch\u01b0 qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 sung b\u1ed5 L\u00e3nh binh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u, chu\u1ea9n cho v\u1ec1 ngay qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, theo c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n vi\u1ec7c binh.<\/p>\n<p>Vua sai N\u1ed9i c\u00e1c truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c trong th\u00e0nh, ng\u00e0y m\u1ed9t c\u00f9ng qu\u1eabn, m\u00e0 t\u00ednh t\u00ecnh gi\u1eb7c th\u00ec Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u v\u1ed1n \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5, n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o b\u00e0y h\u1ebft m\u01b0u m\u00f4 gi\u1ebft gi\u1eb7c, l\u1eadp c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc ; n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec bi\u1ebft th\u1ef1c \u0111\u00edch x\u00e1c v\u00e0 c\u00f3 m\u01b0u k\u1ebf k\u1ef3 di\u1ec7u th\u00ec cho nh\u1ea5t nh\u1ea5t tr\u00ecnh b\u00e0y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u gi\u1ebfm im l\u1eb7ng. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, c\u00e1c Tham t\u00e1n c\u0169ng n\u00ean l\u1ea5y l\u00f2ng c\u00f4ng b\u1eb1ng trung th\u00e0nh l\u00e0m vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, h\u1ec5 th\u1ea5y Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u c\u00f3 v\u1ea1ch ra m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec, m\u00e0 n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 nghe \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u0169ng n\u00ean thi h\u00e0nh, c\u1ed1t cho \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef3 th\u1ecb nhau m\u1ed9t ch\u00fat n\u00e0o. N\u1ebfu Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u c\u00f3 m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc hay, m\u00e0 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n kh\u00f4ng theo, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn h\u1ecfng vi\u1ec7c th\u00ec l\u00e0 l\u1ed7i c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n ; n\u1ebfu Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u m\u1ed9t m\u1ef1c im l\u1eb7ng, kh\u00f4ng b\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc g\u00ec, th\u00ec l\u00e0 l\u00e0m ph\u1ee5 l\u00f2ng ta \u0111\u00e3 giao ph\u00f3, kh\u00f3 ch\u1ed1i l\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng, Qu\u1ea3n c\u01a1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u00e1c binh, d\u00f5ng, l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e1n g\u1ed7. Th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng pha, m\u1eb7t pha l\u00ea \u00f3ng \u00e1nh c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>D\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 b\u1ecdn thi\u00ean t\u01b0\u1edbng, t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng r\u1eb1ng : \u201cTh\u01b0\u1edfng nh\u1eabn v\u00e0ng cho H\u1eefu Th\u0103ng, l\u00e0 t\u1ecf \u00fd r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao c\u0169ng ph\u1ea3i khen th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 c\u1ed5 v\u00f5 khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129. V\u1ea3, t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i t\u1edbi nay, ta \u0111\u00e3 ru\u1ed3ng b\u1ecf nh\u1eefng \u0111\u1ed3 qu\u00fd b\u00e1u, kh\u00f4ng ch\u01a1i n\u1eefa, m\u00e0 ch\u1ee9a nhi\u1ec1u v\u00e0ng ng\u1ecdc \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng, nh\u01b0ng h\u00e1 th\u00e8m v\u00ed nh\u01b0 H\u00e0n Chi\u00eau h\u1ea7u c\u1ea5t c\u00e1i qu\u1ea7n r\u00e1ch \u0111\u00e2u((1) Theo s\u00e1ch H\u00e0n phi t\u1eed th\u00ec H\u00e0n Chi\u00eau h\u1ea7u c\u00f3 c\u00e1i qu\u1ea7n r\u00e1ch, sai c\u1ea5t \u0111i \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng.1) ? H\u1eb1ng ng\u00e0y ch\u1ec9 mong c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00f3 c\u00f4ng lao \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c r\u00f5 r\u1ec7t, kh\u00f4ng nh\u1eefng h\u1eadu th\u01b0\u1edfng b\u1eb1ng v\u00e0ng ng\u1ecdc, l\u1ea1i c\u00f2n trao c\u1ecf mao, phong cho \u0111\u1ea5t ((2) Trao c\u1ecf mao, phong cho \u0111\u1ea5t : ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u0169 : Thi\u00ean t\u1eed l\u1ea5y \u0111\u1ea5t 5 s\u1eafc \u0111\u1eafp 1 \u0111\u00e0n x\u00e3 l\u1edbn, khi phong cho ch\u01b0 h\u1ea7u \u1edf ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o th\u00ec l\u1ea5y \u0111\u1ea5t s\u1eafc thu\u1ed9c v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y (nh\u01b0 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4ng th\u00ec \u0111\u1ea5t s\u1eafc xanh, ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y th\u00ec s\u1eafc tr\u1eafng\u2026.) g\u00f3i b\u1eb1ng c\u1ecf mao tr\u1eafng r\u1ed3i trao cho (theo B\u1ed9i v\u0103n v\u1eadn ph\u1ee7).2) \u0111\u1ec3 cho con ch\u00e1u sau \u0111\u1ebfn khi n\u00e0o s\u00f4ng c\u00f2n nh\u01b0 d\u1ea3i \u00e1o, n\u00fai c\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u00e1 m\u00e0i m\u00e0 v\u1eabn c\u00f2n m\u00e3i m\u00e3i ! Kh\u1ed1n n\u1ed7i l\u0169 ng\u01b0\u01a1i g\u1ea7n \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3, kh\u00f3 nh\u1ecdc th\u00ec c\u00f3 kh\u00f3 nh\u1ecdc th\u1eadt, nh\u01b0ng c\u00f4ng th\u00ec b\u1ea3o l\u00e0 c\u00f4ng g\u00ec ! Ng\u01b0\u1eddi ta d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c ? Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, ta b\u1ea5t gi\u00e1c ch\u1ec9 b\u00f9i ng\u00f9i than th\u1edf m\u00e0 th\u00f4i ! Nay n\u00ean m\u00e1ch b\u1ea3o l\u1eabn nhau: c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n th\u00ec b\u00e0y h\u1ebft m\u01b0u k\u1ebf ; c\u00e1c thi\u00ean t\u01b0\u1edbng, t\u00ec t\u01b0\u1edbng v\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh th\u00ec \u0111\u1ec1u tr\u1ed5 s\u1ee9c m\u1ea1nh, c\u1ed1t m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed7i th\u00eam tinh th\u1ea7n h\u0103ng h\u00e1i, gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n l\u1ea5y tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng c\u00e1c \u0111\u1ed3n B\u1ea3o Ngh\u0129a v\u00e0 L\u00f4 Kh\u00ea (thu\u1ed9c ch\u00e2u Th\u1ee7y V\u0129). Quan t\u1ec9nh l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n v\u00e0 Tr\u1ecbnh V\u0103n Nho b\u00e0n u\u1ef7 cho L\u00e3nh binh B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o, th\u00e2n \u0111em 400 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed1c su\u1ea5t b\u1ed9 bi\u1ec1n l\u00e0 L\u00e2m Uy m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Khi \u0111\u1ebfn ph\u1ed1 Nhu Kh\u00ea (thu\u1ed9c ch\u00e2u V\u0103n B\u00e0n) v\u1eeba g\u1eb7p L\u01b0u Tr\u1ecdng T\u00f4n, L\u01b0u Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0 con gi\u1eb7c Ch\u01b0\u01a1ng \u1edf L\u1ee5c Y\u00ean, ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 Ch\u00e1nh ph\u00f3 th\u1ed1ng l\u00e3nh, c\u00f9ng b\u00e8 \u0111\u1ea3ng \u01b0\u1edbc h\u01a1n 4000 ng\u01b0\u1eddi, chia \u0111\u1eb7t 3 \u0111\u1ed3n, ng\u00e0y \u0111\u00eam v\u00e2y \u0111\u00e1nh, qu\u00e2n ta gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1ecb ch\u1ebft. B\u1ecdn Tu\u1ea5n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201c\u1edf t\u1ec9nh \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i c\u00e1c bi\u1ec1n binh g\u1ea7n t\u1edbi h\u01a1n 1.000 ng\u01b0\u1eddi, nay \u0111\u1ec1u b\u1ecb v\u00e2y \u1edf \u0111\u1ea5y : 3 m\u1eb7t b\u1ecb qu\u00e2n \u0111\u1ecbch \u0111\u00e1nh, 1 m\u1eb7t c\u00e1ch s\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn lui th\u1eadt kh\u00f3, t\u00ecnh th\u1ebf r\u1ea5t nguy c\u1ea5p, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 phi t\u01b0 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ph\u00e1i qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cBi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00edt, m\u00e0 b\u00e2y gi\u1edd b\u1ecdn gi\u1eb7c nghe th\u1ea5y 3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u01b0\u01a1ng m\u01b0u t\u1ef1 c\u1ee9u m\u00ecnh c\u00f2n kh\u00f4ng k\u1ecbp, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 n\u00e0o m\u00e0 h\u1ecdp \u0111\u1ed3ng lo\u00e3 \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ebfn 4.000 ng\u01b0\u1eddi ? Hu\u1ed1ng h\u1ed3 gi\u1eb7c Ch\u01b0\u01a1ng, c\u1ee9 theo L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u00e1o v\u1ec1 B\u1ed9, th\u00ec \u0111\u00e3 ch\u1ebft r\u1ed3i, con n\u00f3 h\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd l\u1ea1i c\u00f2n \u1edf \u0111\u00e2y m\u00e0 lan th\u00eam ra \u0111\u01b0\u1ee3c ? X\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, t\u1ef1a h\u1ed3 t\u00e2u b\u00e1o kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c. \u0110\u00f3 h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u0169 ng\u01b0\u01a1i ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 t\u00e2m ph\u00f2ng b\u1ecb, t\u1edbi khi c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1ed1i r\u1ed1i, hoang mang, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn, n\u00ean m\u1edbi h\u1ea5p t\u1ea5p th\u1ebf \u01b0 ? V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf v\u00e0 chu\u1ea9n cho v\u00e1t nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00f5ng s\u1edf t\u1ea1i k\u00edp \u0111i h\u1ee3p ti\u1ec5u\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed3 H\u1ef1u v\u00e0 Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t \u1edf Cao B\u1eb1ng, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u00e2n d\u00e2n trong t\u1ec9nh, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec gi\u1eb7c C\u1eadn th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u1edf B\u1ea3o L\u1ea1c, khua x\u00e1o lan r\u1ed9ng ra, n\u00ean d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb \u1ee9c hi\u1ebfp d\u1ed7 d\u00e0nh, \u0111\u1ec1u v\u1eeba s\u1ee3 v\u1eeba ng\u1edd. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1eebng v\u00e2ng m\u1ec7nh chi\u00eau an, h\u1ecd \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1ea7n tr\u1edf v\u1ec1. Duy c\u00f3 1 t\u1ed5ng Th\u00f4ng N\u00f4ng, ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi B\u1ea3o L\u1ea1c, b\u1ecb gi\u1eb7c l\u00f4i cu\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t, l\u1ea1i c\u00e0ng ho\u00e0i nghi nhi\u1ec1u h\u01a1n n\u00ean \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ea5y quay \u0111\u1ea7u tr\u1edf l\u1ea1i m\u00e0 \u1edf y\u00ean.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, t\u1ed5ng l\u00fd 4 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111em b\u00e1n g\u1ea1o c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 18000 ph\u01b0\u01a1ng. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai l\u1ee5c t\u1ee5c ch\u1edf n\u1ed9p ; n\u1ebfu cu\u1ed1i th\u00e1ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 s\u1ed1 th\u00ec \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i thu, l\u00faa ch\u00edn, s\u1ebd \u0111\u1ed1c th\u00fac ri\u1ebft h\u01a1n n\u1eefa v\u00e0 s\u1ebd tr\u1ea3 th\u00eam gi\u00e1 m\u00e0 mua c\u00e1ch tho\u1ea3 thu\u1eadn, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng \u0111\u1ee7 t\u00edch tr\u1eef m\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ebf l\u00e0m qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng. C\u00f2n c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf t\u1ec9nh, vi\u1ec7c n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec xin \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd l\u00e0m d\u1ea7n d\u1ea7n, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 chuy\u00ean t\u00e2m l\u00e0m vi\u1ec7c chi\u00eau an v\u00e0 v\u1eadn t\u1ea3i t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u1ea9n thi\u1ebft c\u1ea7n k\u00edp\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i m\u1edbi l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean kho t\u00e0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 th\u1eeba th\u00e3i, nh\u00e2n d\u00e2n ch\u01b0a tr\u1edf v\u1ec1 h\u1ebft, t\u00ednh to\u00e1n c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m, \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ed5n ph\u1eadn c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, c\u1ea7n n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2m lo li\u1ec7u, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ebf qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, d\u00e2n \u0111en \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1i k\u1ebf b\u1ec1n ch\u1eb7t t\u1eeb c\u1ed9i g\u1ed1c. G\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n tr\u1edd tr\u1edd, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean m\u01b0u t\u00ednh cho kh\u00e9o \u0111\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean t\u00e2u, n\u00f3i : \u201cBi\u1ec1n binh \u1edf c\u00e1c c\u01a1, c\u00e1c v\u1ec7 t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc b\u1ec7nh, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi h\u1ebft. Nay l\u1ef1a nh\u1eefng qu\u00e2n tinh m\u1ea1nh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, e ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u1ed1 3.000 ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ed9 v\u00e0i tr\u0103m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 canh gi\u1eef th\u00f4i. C\u00f2n vi\u1ec7c l\u1ea5y l\u00ednh \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, kh\u00f4ng bi\u1ebft tr\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady xin ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 N\u1ed9i, 1000 hay 600, 700 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 k\u1ecbp k\u1ef3 \u0111i h\u1ed9 v\u1ec7 v\u1eadn t\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cXem l\u1eddi ng\u01b0\u01a1i t\u00e2u r\u1ea5t kh\u00f4ng v\u1eeba l\u00f2ng ta ! V\u1ea3 l\u1ea1i, ng\u01b0\u01a1i t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc l\u00ean l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, vi\u1ec7c qu\u00e2n d\u00e2n 3 h\u1ea1t, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng n\u1ec1 l\u00e0 ch\u1eebng n\u00e0o ! Th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng ngh\u0129 b\u00e0y m\u01b0u to t\u00e1t \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u1ebfn ! Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u01a1i 2 l\u1ea7n v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1eb3ng th\u00e0nh c\u00f4ng, m\u00e0 c\u00f2n ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 vi\u1ec7c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u00e2n l\u00ednh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ch\u1ebft, s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi b\u1ecb m\u1ea5t m\u00e1t, \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u1ecb b\u1ed9 th\u1ea7n theo lu\u1eadt ngh\u1ecb x\u1eed \u0111\u1ebfn t\u1ed9i ch\u1ebft, k\u1ec3 c\u0169ng \u0111\u00e1ng. Nh\u01b0ng ta c\u0169ng g\u01b0\u1ee3ng ban \u00e2n \u0111i\u1ec3n khoan h\u1ed3ng t\u1ea1m bao dung cho \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp c\u00f4ng chu\u1ed9c t\u1ed9i. Ch\u00ednh ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0103n n\u0103n, t\u1ef1 th\u1eb9n, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng n\u00ean ngh\u0129 k\u1ef9, c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang kh\u1edbp, c\u0169ng c\u00f2n e ch\u01b0a \u0111\u1ee7 che \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc ! Th\u1ebf m\u00e0 xem c\u00f4ng vi\u1ec7c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u01b0 kho\u1ea3ng th\u00e1ng 5, th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba h\u1ea1t \u0110\u1ea1i Man, V\u1ecb Xuy\u00ean v\u00e0 Thu Ch\u00e2u thu\u1ed9c Tuy\u00ean Quang l\u1ea1i t\u1edbi qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, b\u1ea5y gi\u1edd ng\u01b0\u01a1i hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0111\u1ea5y, c\u1ee9 l\u00e0m ng\u01a1 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd, nh\u1ea5t thi\u1ebft giao cho nh\u00e2n vi\u00ean \u1edf Tuy\u00ean Quang l\u00e0m ri\u00eang t\u1eadp t\u1ea5u l\u00ean. T\u1edbi khi v\u1ec1 S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o c\u00f3 gi\u1eb7c \u1edf Tuy\u00ean, H\u01b0ng, ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu x\u00e9t h\u01b0 th\u1ef1c, khi ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i, khi r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, ch\u1ec9 th\u00eam kh\u00f3 nh\u1ecdc cho qu\u00e2n l\u00ednh. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh ti\u1ebfn binh, c\u0169ng kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1eafn \u0111o s\u1ef1 th\u1ebf, l\u1ea1i m\u1eafc c\u00e1i l\u1ed7i ti\u1ebfn qu\u00e2n s\u1edbm qu\u00e1, xem c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng n\u1eafm v\u1eefng g\u00ec c\u1ea3 ! Nay s\u1eafp \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ti\u1ebfn binh, ph\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 c\u01a1 m\u01b0u n\u00ean l\u00e0m, ta \u0111\u00e3 t\u00ednh to\u00e1n c\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o. Hu\u1ed1ng chi x\u00e9t ra th\u1ef1c s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, c\u00f3 h\u01a1n 6000 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 s\u1ed1 l\u00ednh \u1edf Kinh ph\u00e1i ra, v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn l\u1ea1i g\u1ea7n 2000 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec tr\u00edch ngay l\u1ea5y 1000 l\u00ednh m\u1ea1nh gi\u1ecfi \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 3000 qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, l\u1ea1i v\u00e1t th\u00eam 500, 600 ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa \u0111\u1ec3 \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, h\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ? Th\u1ebf m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd l\u00e0m cho \u1ed5n tho\u1ea3, \u0111\u1ed9ng t\u00fd l\u00e0 xin th\u00eam l\u00ednh, l\u1ea1i mu\u1ed1n tr\u01b0ng d\u1ee5ng th\u00eam qu\u00e2n \u1edf t\u1ec9nh b\u00ean c\u1ea1nh \u0111\u1ebfn 1000 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i kh\u00f4ng mu\u1ed1n cho 1 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111i t\u00f2ng chinh, m\u1edbi tho\u1ea3 \u00fd hay sao ? \u0110\u00e1ng l\u1ebd kh\u00f4ng chu\u1ea9n y l\u1eddi xin \u1ea5y, nh\u01b0ng v\u00ec \u0111\u00e3 hai, ba l\u1ea7n kh\u1ea9n kho\u1ea3n n\u00e0i xin, ta c\u0169ng cho ph\u00e1i 600 bi\u1ec1n binh \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, \u0111i ngay Tuy\u00ean Quang chuy\u00ean l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u1ed9 v\u1ec7 v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ngh\u0129 th\u00eam c\u1ed1 g\u1eafng h\u0103ng h\u00e1i th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 k\u1ecbp k\u1ef3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, s\u1edbm d\u00e2ng c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u1ec1n c\u00e1i \u01a1n \u0111\u00e3i ng\u1ed9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. N\u1ebfu kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec, v\u1eabn c\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng nh\u01b0 c\u0169 th\u00ec ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc kh\u00f3 khoan th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u00e3y k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo !\u201d. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng th\u00eam 500 l\u00ednh c\u01a1 H\u1eadu \u0111\u1ecbnh thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho \u0111\u1ea1o binh Tuy\u00ean Quang ho\u00e3n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 20 th\u00e1ng 9, c\u00f2n 2 \u0111\u1ea1o binh Cao \u2013 Th\u00e1i \u0111\u1ec1u nh\u1eb1m m\u1ed3ng 3, th\u00e1ng 10, c\u00f9ng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 quy\u1ec1n bi\u1ebfn c\u1ee7a vi\u1ec7c binh, cho n\u00ean phao l\u00ean l\u00e0 k\u1ef3 ti\u1ebfn qu\u00e2n c\u00f2n ho\u00e3n l\u1ea1i, khi\u1ebfn qu\u00e2n gi\u1eb7c kh\u00f4ng l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc. V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi quan qu\u00e2n 3 \u0111\u1ea1o, ta tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u1ee5, sai tr\u00f9 li\u1ec7u l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 \u0111\u1ed3 c\u1ea7n d\u00f9ng c\u1ee7a qu\u00e2n, hi\u1ec7n nay ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 c\u1ea3. M\u00e0 trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 9, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u00faa ch\u00edn ; n\u1ebfu k\u1ecbp th\u1eddi l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u1ebfn qu\u00e2n cho s\u1edbm th\u00ec m\u1ed9t l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u00fap l\u00fac gi\u1eb7c kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb, hai l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ee3i d\u1ee5ng m\u00e0 l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c, ba l\u00e0 kh\u1ecfi ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng binh \u1edf l\u00e2u \u0111\u1ec3 ph\u00ed l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. \u0110\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 l\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c 3 \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i, n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n v\u1eb9n mu\u00f4n ph\u1ea7n. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang v\u00e0o kho\u1ea3ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi ng\u00e0y m\u1ed3ng 3 th\u00e1ng 9, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y l\u00ean ng\u1ef1a t\u1eeb S\u01a1n T\u00e2y, \u0111em binh d\u00f5ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean Quang, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t m\u1ecdi vi\u1ec7c binh l\u01b0\u01a1ng cho \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3. \u0110\u1ebfn gi\u1edd t\u1ed1t ng\u00e0y m\u1ed3ng 9, th\u00e1ng \u1ea5y \u0111\u1ec1u chia \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng ti\u1ebfn. C\u00f2n T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, H\u1ed3 H\u1ef1u \u1edf Cao B\u1eb1ng, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i nh\u1eb1m ng\u00e0y 20 th\u00e1ng 9, ti\u1ebfn qu\u00e2n h\u1ed9i ti\u1ec5u\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0111i S\u01a1n T\u00e2y, quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c B\u1ed1, \u00e1n, b\u00e0n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Cho : Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ec3 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Kinh k\u1ef5, vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 ; Ho\u00e0ng Cung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Kinh k\u1ef5 \u0111\u1ec1u \u0111em v\u1ec7 binh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef H\u00e0 N\u1ed9i. L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5 t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 : \u201cPh\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh c\u00f2n l\u01b0u ng\u0169 \u1edf Kinh v\u00e0 ph\u00e1i \u0111i Nam K\u1ef3, B\u1eafc K\u1ef3, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft ho\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, \u0111au \u1ed1m m\u00e0 b\u1ecb th\u1ea3i v\u1ec1, \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu s\u1ed1 ng\u1ea1ch, th\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n b\u1eaft \u0111i\u1ec1n b\u1ed5 v\u00e0o, h\u1ea1n \u0111\u1ebfn trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 10 ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 s\u1ed1, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 thi\u1ebfu th\u1ed1n, s\u1ebd c\u00f3 t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 100 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 Tam v\u00e0 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh Nh\u1ecb.<\/p>\n<p>T\u1ea1 Quang C\u1ef1, T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, d\u00e2ng s\u1edb \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u00f9 t\u00ednh s\u1eafp x\u1ebfp qu\u00e2n v\u1ee5, n\u00f3i : \u201cBa c\u01a1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u1edf Cao B\u1eb1ng, \u0111\u00e3 u\u1ef7 cho b\u1ecdn V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh, Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ma Ng\u1ecdc L\u00fd cai qu\u1ea3n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t, \u0111\u1ec1u sai t\u1ef1 lo l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y s\u1ebd kh\u1ea5u tr\u1eeb v\u00e0o thu\u1ebf. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn, g\u1ea7n \u0111\u00e2y nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh, cho v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng, n\u00ean th\u1ef1c s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i h\u01a1n 3740. V\u1eady xin ph\u00e1i th\u00eam cho k\u1ecbp k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn. L\u1ea1i x\u00e9t : \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb Cao B\u1eb1ng v\u00e0o V\u00e2n Trung, nguy\u00ean c\u00f3 3 ng\u1ea3 (m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb Ph\u00f9 Tang, S\u00f3c Giang, Khuy L\u0129nh, An D\u01b0\u01a1ng. M\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb Trung Th\u1ea3ng, Th\u00f4ng N\u00f4ng, N\u1eadm Ch\u1eed, \u0111\u1ec1u nh\u1eb1m \u0111\u1ebfn x\u1ee9 M\u1eadt L\u0169ng. M\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb Th\u00e1p Na, ti\u1ebfn gi\u00e1p \u0111\u1ecba gi\u1edbi Th\u00e1i Nguy\u00ean, nh\u1eb1m \u0111\u1ebfn x\u1ee9 Long L\u0169ng) \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ed7 c\u00f3 gi\u1eb7c, xung y\u1ebfu, kh\u1ea9n c\u1ea5p. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea5y, ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m s\u1ed1 qu\u00e2n, li\u1ec7u chia l\u00e0m 3 \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1ed9t to\u00e1n ch\u00ednh binh, 2 to\u00e1n k\u1ef3 binh (l\u1ea5y Trung Th\u1ea3ng v\u00e0 Th\u00f4ng N\u00f4ng l\u00e0m con \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh), l\u01b0u gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh v\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n nh\u1eefng ch\u1ed7 xung y\u1ebfu. C\u00f2n d\u00e2n Th\u00f4ng N\u00f4ng, quan tr\u00ean chi\u00eau d\u1ee5 m\u00e3i v\u1eabn ch\u01b0a quay v\u1ec1. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 ti\u1ebfn binh, n\u1ebfu ch\u00fang c\u00f2n d\u00e1m mang l\u00f2ng nghe ng\u00f3ng, kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00f3 \u0111\u1ea7u ra, th\u00ec xin di\u1ec7t tr\u1eeb m\u1ed9t th\u1ec3, ch\u1eafc ch\u00fang c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m ng\u0103n tr\u1edf g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i n\u1eefa, ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 th\u00e1m t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c, th\u00ec \u1edf M\u1eadt L\u0169ng, c\u00f2n c\u00f3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 ngh\u1ecbch Chi\u00eau, ngh\u1ecbch C\u00e1n \u0111em 70, 80 t\u00ean \u0111\u1ed3ng lo\u00e3 c\u00f9ng nhau th\u1ee7 hi\u1ec3m\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u1ea1i binh h\u1eb9n k\u1ef3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang \u0111\u00e3 c\u00f3 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u1ea1i c\u00f3 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9. Bi\u1ec1n binh 2 \u0111\u1ea1o \u1ea5y \u0111\u00e3 ng\u00f3t 10000 ng\u01b0\u1eddi. C\u00f2n \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng th\u00ec u\u1ef7 cho ng\u01b0\u01a1i gi\u1eef tr\u00e1ch nhi\u1ec7m T\u1ed5ng th\u1ed1ng. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec nh\u00f3m gi\u1eb7c nh\u1ecf m\u1ecdn \u1edf V\u00e2n Trung kia, c\u00f3 kh\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng d\u1eadp t\u1eaft ngay \u0111\u01b0\u1ee3c ! Nay c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u, th\u00ec bi\u1ec1n binh th\u1ef1c c\u00f2n h\u01a1n 3700 ng\u01b0\u1eddi. H\u00f4m tr\u01b0\u1edbc l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u ri\u00eang 300 bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng th\u00ec con s\u1ed1 \u0111\u00e3 th\u1ea5y nhi\u1ec1u r\u1ed3i. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u00ec l\u01b0u ngay \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i qu\u1ea3n l\u0129nh 500 ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh, h\u00e3y c\u00f2n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3000 qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7 c\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng. L\u1ea1i s\u1ee9c cho b\u1ecdn V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u1ecbnh v\u00e1t l\u1ea5y 2000 th\u1ed5 d\u00f5ng cho \u0111i ti\u00ean phong, ch\u1eafc c\u0169ng \u0111\u1ee7 gi\u00fap \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e1i th\u00eam l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o V\u00e2n Trung \u0111\u00e3 c\u00f3 hai \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean, Th\u00e1i h\u1ed9i qu\u00e2n v\u1edbi nhau, th\u00ec \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, ng\u01b0\u01a1i hi\u1ec7p c\u00f9ng Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u, x\u00e9t xem \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o thu\u1eadn ti\u1ec7n, li\u1ec1n \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i l\u00e0m ch\u00ednh binh, \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m cho gi\u1eb7c ch\u1ebft ; c\u00f2n k\u1ef3 binh \u1edf 2 \u0111\u1ea1o th\u00ec chia m\u1ed7i \u0111\u1ea1o 200, 300 ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng n\u00ean ph\u00e1i \u0111i nhi\u1ec1u, tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ecfng m\u1ea3nh y\u1ebfu k\u00e9m. Hu\u1ed1ng chi \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai ch\u1eb1ng ch\u1ecbt, h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ed7i l\u00fac l\u1ea1i ph\u00e1i \u0111i \u01b0 ?\u201d<\/p>\n<p>Ma Do\u00e3n B\u1ed3i, Cai \u0111\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u1ed3n T\u1ee5 Long \u1edf t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, \u0111em gia quy\u1ebfn v\u00e0 h\u1ecd h\u00e0ng h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb \u0111\u1ed9ng Ng\u1ecdc Uy\u1ec3n, H\u01b0ng Ho\u00e1, v\u1ec1 t\u1ec9nh tr\u00fa ng\u1ee5, xin \u0111\u1ee3i \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c s\u1ebd theo \u0111i t\u00f2ng chinh. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai tr\u00edch c\u1ee7a c\u00f4ng l\u1ea5y 500 quan ti\u1ec1n, 300 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, tuy\u00ean chi\u1ebfu ch\u1ec9, th\u01b0\u1edfng cho.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n cxx<\/a>xv \u2013 135<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a thu th\u00e1ng 9. C\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u b\u00e0y v\u1ec1 s\u1ed1 \u0111\u1ee7 hay thi\u1ebfu trong vi\u1ec7c g\u1ecdi l\u00ednh c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n. Vua ra l\u1ec7nh cho ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng, ph\u1ea1t c\u00f3 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Sai gi\u00e1m th\u00e0nh Ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Vi\u1ebft Su\u00fd \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t th\u1ebf n\u01b0\u1edbc \u1edf khe, ng\u00f2i, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng, thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean, xem c\u00f3 th\u1ef1c qu\u1ea3 \u0111\u00e3 ch\u1ea3y th\u00f4ng m\u1ed9t lo\u1ea1t ho\u1eb7c c\u00f2n ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean kh\u01a1i, \u0111\u00e0o, hay \u0111\u00e0o s\u00e2u r\u1ed9ng th\u00eam th\u00ec v\u1ebd \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>Khi Su\u00fd v\u1ec1, vua h\u1ecfi : \u201cTh\u1ebf n\u01b0\u1edbc \u1edf gi\u00e1p \u0111\u00ea c\u00f2n ch\u1ea3y r\u00f3t v\u00e0o n\u1eefa kh\u00f4ng ?\u201d Su\u00fd th\u01b0a : \u201cSau khi l\u1ee5t 2 th\u00e1ng, n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 r\u00fat h\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i h\u1ecfi : \u201cKh\u01a1i s\u00f4ng \u0111\u1ec3 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc, l\u00f2ng d\u00e2n c\u00f3 mu\u1ed1n kh\u00f4ng ?\u201d Su\u00fd th\u01b0a : \u201cD\u1eabn n\u01b0\u1edbc, v\u1eabn l\u00e0 \u0111i\u1ec1u d\u00e2n c\u00f9ng mong mu\u1ed1n, nh\u01b0ng \u0111\u00ea c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u00e0o s\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp \u0111\u00ea l\u00e0 ph\u1ea3i, ta kh\u00f4ng s\u1ee3 ph\u00ed c\u00f4ng ph\u00ed s\u1ee9c \u0111\u00e2u, ch\u1ec9 s\u1ee3 \u0111\u00ea l\u1ea1i l\u00e0m h\u1ea1i h\u01a1n n\u1eefa !\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3, v\u1eddi qu\u1ea7n th\u1ea7n \u0111\u1ebfn b\u00e0n vi\u1ec7c kh\u01a1i s\u00f4ng, \u0111\u1eafp \u0111\u00ea v\u00e0 n\u00f3i : \u201cN\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, d\u00e2n \u0111\u1ec1u c\u00f3 g\u1ea1o \u0103n ; duy 5 huy\u1ec7n thu\u1ed9c H\u01b0ng Y\u00ean, tr\u01b0\u1edbc kia, v\u00ec \u0111\u00ea v\u1ee1, kh\u00f4ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed9t th\u00f3c n\u00e0o, ri\u00eang ch\u1ecbu l\u00e0m h\u1ea1i ! V\u1ea3 l\u1ea1i, d\u00e2n trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a ta, n\u1ebfu 1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9i \u01a1n, ta th\u1ef1c l\u1ea5y l\u00e0m x\u1ea5u h\u1ed5 ! G\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u th\u01b0\u1eddng v\u1ee1, nh\u00e2n d\u00e2n b\u1ecb \u0111\u00f3i k\u00e9m, s\u1ef1 h\u1ea1i v\u00ec c\u00f3 \u0111\u00ea, ch\u00ednh c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 tr\u00f4ng th\u1ea5y \u0111\u1ea5y. M\u00e0 n\u1ebfu b\u1ecf \u0111\u00ea, kh\u00f4ng \u0111\u1eafp, s\u1ee3 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n lan, ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng, l\u1ea1i c\u00e0ng h\u1ea1i l\u1eafm. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m cha m\u1eb9 d\u00e2n ph\u1ea3i n\u00ean th\u1ebf n\u00e0o ?<\/p>\n<p>\u201cNay mu\u1ed1n kh\u01a1i s\u00f4ng, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 \u0111\u00ea c\u0169ng \u0111\u1eafp nh\u1ecf, \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc ti\u1ebft ti\u1ec3u m\u00e3n((1) Ti\u1ebft ti\u1ec3u m\u00e3n : v\u00e0o kho\u1ea3ng 21, 22 th\u00e1ng 5 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch.1), khi\u1ebfn cho l\u00faa chi\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7t, d\u00e2n kh\u1ecfi \u0111au kh\u1ed5. V\u1eady c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean b\u00e0n t\u00ednh cho k\u1ef9, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i c\u1ea3 \u0111\u00f4i \u0111\u01b0\u1eddng, th\u00ec d\u1eabu c\u00f3 t\u1ed5n ph\u00ed c\u1ee7a kho, ta c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ec3 \u0111\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>B\u00f9i Qu\u1ed1c Trinh, \u00e1n s\u00e1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, d\u00e2ng t\u1eadp v\u1ea5n an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng \u00e1n gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp v\u00e0 nh\u00e2n m\u1ea1ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ph\u1ea1m, r\u1ed3i sau ph\u1ea3i n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c t\u00ecnh th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u0103m ngo\u00e1i, th\u1ea7n t\u1edbi ch\u1ed7 l\u00e0m vi\u1ec7c xem x\u00e9t th\u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 2 v\u1ee5 \u00e1n v\u1ec1 c\u01b0\u1edbp \u1edf d\u00e2n gian v\u00e0 c\u01b0\u1edbp bi\u1ec3n, m\u1ed7i \u00e1n m\u1ed9t t\u00ean ph\u1ea1m b\u1ecb giam, th\u1ea7n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n tra h\u1ecfi, nh\u01b0ng ch\u00fang c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c k\u00eau oan. V\u1ea3 l\u1ea1i, \u00e1n \u1ea5y \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m, t\u00ean ch\u00ednh ph\u1ea1m kh\u00f4ng c\u00f3 t\u0103m t\u00edch g\u00ec m\u00e0 t\u00ean li\u00ean can th\u00ec b\u1ecb giam l\u00e2u. Th\u1ef1c e r\u1eb1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecdng vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c, \u0111\u1ebfn khi k\u1ebft \u00e1n, \u0111\u1ec7 l\u00ean th\u00ec ph\u00e1p quan b\u00e1c \u0111i, n\u00ean \u0111\u1ebfn n\u1ed7i v\u1ee5 \u1ea5y h\u00e3y c\u00f2n treo l\u1eedng, ch\u01b0a k\u1ebft \u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady, xin s\u1eafc sai c\u00e1c quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c : ph\u00e0m c\u00e1c tr\u1ecdng \u00e1n n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, n\u1ebfu t\u00ecnh v\u00e0 l\u00fd gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf, m\u00e0 t\u1ed9i k\u1ebb b\u1ecb giam h\u01a1i nh\u1eb9 th\u00ec giao cho d\u00e2n b\u1ea3o \u0111\u1ea3m ; khi h\u1ebft h\u1ea1n m\u00e0 ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ch\u00ednh ph\u1ea1m, ho\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ch\u00ednh ph\u1ea1m r\u1ed3i m\u00e0 c\u00f2n ch\u01b0a r\u00f5 th\u1ef1c t\u00ecnh, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo \u00e1n l\u00fd m\u00e0 ngh\u0129 k\u1ebft cho xong, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi \u0111\u1ecdng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111ang c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, m\u00e0 t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ec9nh l\u1edbn, \u1edf v\u00e0o trung \u0111\u1ed9 c\u1ee7a B\u1eafc K\u1ef3, xin ph\u00e1i 1 v\u0103n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00e0 1 v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh t\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef v\u00e0 thao di\u1ec5n, r\u1ed3i tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n ti\u1ebfp \u1ee9ng. T\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i c\u00f3 tr\u1ecdng binh, th\u00ec t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf m\u1eb7t tr\u1eadn, tin c\u1eady c\u00f3 qu\u00e2n h\u1eadu vi\u1ec7n, c\u1ee9 vi\u1ec7c ti\u1ebfn l\u00ean l\u1eadp c\u00f4ng, b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ea5t ph\u1ea3i s\u1ee3 h\u00e3i tan t\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 c\u00f3 ba \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u, t\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y d\u1eb9p y\u00ean l\u0169 ti\u1ec3u y\u00eau tanh h\u00f4i kia \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1ecdng binh hi\u1ec7n \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u00e0n \u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u01a1i th\u1eadt kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ef1 l\u00fd g\u00ec, cho n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn nh\u01b0 \u1ebfch ng\u1ed3i \u0111\u00e1y gi\u1ebfng. L\u1eddi t\u00e2u b\u00e0y \u1ea5y, c\u00f3 hay kh\u00f4ng, th\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ef1c t\u00ecnh v\u1ee5 \u00e1n ch\u01b0a t\u00ecm ra \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 k\u1ebb can ph\u1ea1m b\u1ecb giam \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha ra, sau c\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ch\u00ednh ph\u1ea1m \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t, m\u00e0 k\u1ebb \u0111\u00e3 tha \u1ea5y l\u1ea1i ch\u1ea1y xa r\u1ed3i, th\u00ec c\u00f2n x\u00e9t h\u1ecfi v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ? N\u1ebfu k\u1ebb ch\u00ednh ph\u1ea1m ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 th\u1ef1c t\u00ecnh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5, th\u00ec \u00e1n l\u00fd \u1ea5y quy k\u1ebft v\u00e0o \u0111\u00e2u ? H\u00e1 ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra mu\u1ed1n cho vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c xong xu\u00f4i m\u00e0 l\u1ea1i c\u00e0ng th\u00eam \u0111\u1ecdng l\u1ea1i hay sao ? Sao l\u1ea7m l\u1eabn c\u00e0n b\u1eady qu\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf !\u201d<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n, \u00e1n s\u00e1t Ninh B\u00ecnh, d\u00e2ng t\u1eadp v\u1ea5n an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cPh\u1ee7 l\u1ef5 Y\u00ean Kh\u00e1nh c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh kh\u00f4ng xa, m\u00e0 \u0111\u1eb7t x\u00e3 L\u00fd Nh\u00e2n v\u00e0 x\u00e3 Ninh Du thu\u1ed9c huy\u1ec7n Y\u00ean M\u00f4 r\u1ea5t l\u00e0 xung y\u1ebfu, ngh\u0129 n\u00ean d\u1eddi ph\u1ee7 th\u00e0nh ra \u0111\u1ea5y v\u00e0 \u0111\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c qu\u1ea3n ph\u1ee7, ph\u00e1i qu\u00e2n v\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u00f3ng th\u00fa. C\u00f2n \u0111\u1ed3n L\u00fd Nh\u00e2n c\u0169 \u1edf v\u1ec1 mi\u1ec1n n\u00fai, c\u00f3 kh\u00ed lam ch\u01b0\u1edbng, xin b\u1ecf \u0111i. L\u1ea1i n\u1eefa 2 tr\u1ea1i Quang L\u1ed7i v\u00e0 Ph\u00fa \u1ed1c thu\u1ed9c ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan, c\u00f3 nhi\u1ec1u r\u1eebng r\u00fa thung l\u0169ng, ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi x\u00e3 L\u00fd Nh\u00e2n, th\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u00fai Tam \u0110i\u1ec7p, l\u0169 gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng l\u1ea9n l\u00fat ra v\u00e0o \u1edf \u0111\u00f3. V\u1eady xin \u0111em 2 tr\u1ea1i \u1ea5y cho thu\u1ed9c c\u1ea3 v\u00e0o ph\u1ee7 Y\u00ean M\u00f4, theo ph\u1ee7 sai ph\u00e1i. V\u00e0, ph\u1ee7 l\u1ef5 Thi\u00ean Quan, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, v\u00ec c\u00f3 th\u1ed5 ph\u1ec9 v\u00e2y \u0111\u00e1nh, lu\u1ef9 tre c\u0169 \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u00e0n ph\u00e1, t\u01b0\u1edfng n\u00ean d\u1ef1ng l\u1ea1i ph\u1ee7 th\u00e0nh, thu\u00ea d\u00e2n x\u00e2y \u0111\u1eafp !\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0a xu\u1ed1ng b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. B\u1ed9 C\u00f4ng cho r\u1eb1ng : \u0111\u1ecba ph\u1eadn L\u00fd Nh\u00e2n v\u00e0 Ninh Du ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi n\u00fai Tam \u0110i\u1ec7p \u1edf t\u1ec9nh Thanh Hoa, l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng r\u00fa, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng m\u00f4ng m\u00eanh ; n\u1ebfu d\u1eddi ph\u1ee7 th\u00e0nh Y\u00ean Kh\u00e1nh ra \u0111\u1ea5y, th\u00ec ch\u1ed7 \u1ea5y l\u00e0 n\u01a1i lam ch\u01b0\u1edbng, quan qu\u00e2n kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u1edf l\u00e2u, m\u00e0 \u0111\u1ecba th\u1ebf l\u1ea1i \u1edf l\u1ec7ch v\u1ec1 m\u1ed9t b\u00ean ph\u1ee7 h\u1ea1t, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111i l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n. V\u1eady kh\u00f4ng n\u00ean d\u1eddi ra \u0111\u1ea5y. Nh\u01b0ng \u0111\u1ed3n L\u00fd Nh\u00e2n, v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y nam th\u00f4ng sang Th\u1ea7n Kh\u00ea, Th\u1ea1ch B\u00e0n ; v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc th\u00f4ng \u0111\u1ebfn mi\u1ec1n r\u1eebng ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan. L\u1ed1i \u0111i \u1ea5y r\u1ea5t l\u00e0 xung y\u1ebfu. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u01b0a t\u1eebng s\u1eeda \u0111\u1eafp, qu\u00e2n l\u00ednh canh gi\u1eef l\u1ea1i \u00edt. V\u1eady xin tu\u1ef3 \u0111\u1ecba th\u1ebf \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed3n b\u1ea3o b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u1ea5y ho\u1eb7c ch\u1ed7 g\u1ea7n b\u00ean t\u1ea3 r\u1ed3i ph\u00e1i 100, 200 l\u00ednh t\u1ec9nh, thay \u0111\u1ed5i \u0111\u00f3ng gi\u1eef. C\u00f2n 2 tr\u1ea1i Quang L\u1ed7i, Ph\u00fa \u1ed1c ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u1ea5y, \u0111\u00e3 quen th\u1ee7y th\u1ed5, th\u00ec do t\u1ec9nh li\u1ec7u v\u00e1t nh\u00e2n d\u00e2n 2 tr\u1ea1i \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 theo vi\u00ean \u0111\u1ed3n sai ph\u00e1i m\u00e0 cho mi\u1ec5n \u0111i l\u00ednh v\u00e0 di\u00eau d\u1ecbch, nh\u01b0ng v\u1eabn thu\u1ed9c v\u00e0o huy\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ho\u00e1 nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 ph\u1ee7 l\u1ef5 Thi\u00ean Quan d\u1eabu c\u00f3 h\u1eb9p h\u01a1n c\u00e1c ph\u1ee7 th\u00e0nh kh\u00e1c, nh\u01b0ng ngo\u00e0i lu\u1ef9 \u0111\u1ea5t, v\u1ec1 ba m\u1eb7t t\u1ea3, h\u1eefu v\u00e0 h\u1eadu \u0111\u1ec1u tr\u1ed3ng tre xanh l\u00e0m lu\u1ef9 ch\u1eafn \u0111\u1ee1. Nghi\u1ec7m nh\u01b0 n\u0103m ngo\u00e1i, th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, m\u00e0 lu\u1ef9 \u0111\u1ea5t v\u1eabn y nguy\u00ean. Khi y\u00ean r\u1ed3i, quan qu\u00e2n l\u1ea1i s\u1eeda ch\u1eefa th\u00eam, t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 gi\u00fap vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1eafp th\u00e0nh kh\u00e1c l\u00e0m g\u00ec\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 quan t\u1ec9nh theo l\u1eddi b\u00e0n, kh\u1edfi \u0111\u1eafp \u0111\u1ed3n b\u1ea3o b\u1eb1ng \u0111\u1ea5t \u1edf x\u00e3 L\u00fd Nh\u00e2n (4 m\u1eb7t \u0111\u1ec1u d\u00e0i 21 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 5 th\u01b0\u1edbc, tr\u00ean m\u1eb7t r\u1ed9ng 2 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, ch\u00e2n r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng) ; ph\u00e1i 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 100 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n V\u0103n Trung, B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, d\u00e2ng t\u1eadp v\u1ea5n an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cD\u00e2n B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang v\u00e0 l\u1eadu thu\u1ebf, v\u1eabn cho ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i b\u00e1o xin khai kh\u1ea9n ; nh\u01b0ng b\u1ecdn gi\u1ea3o quy\u1ec7t, nh\u00e2n \u0111\u00f3 do\u1ea1 n\u1ea1t l\u1ea5y c\u1ee7a, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eeba \u00fd, m\u1edbi \u0111em t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. M\u1ed9t khi ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn kh\u00e1m x\u00e9t, k\u1ebb gian l\u1ea1i xoay x\u1edf s\u00e1ch nhi\u1ec5u, th\u00e0nh ra ph\u00ed t\u1ed5n nhi\u1ec1u. V\u00ec th\u1ebf, d\u1ea7n d\u1ea7n tr\u1edf th\u00e0nh xi\u00eau gi\u1ea1t tan t\u00e1c. V\u1eady xin ph\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng \u1ea9n l\u1eadu th\u00ec cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c n\u1ed9p thu\u1ebf ; ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u01b0 \u1ea9n l\u1eadu th\u00ec cho ch\u1ee7 ru\u1ed9ng ti\u1ebfp t\u1ee5c n\u1ed9p thu\u1ebf. Ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng t\u01b0 c\u00f2n b\u1ecf hoang, \u0111\u1ec1u cho khai kh\u1ea9n d\u1ea7n d\u1ea7n, nh\u01b0ng gia h\u1ea1n cho r\u1ed9ng, b\u1eaft ph\u1ea3i l\u00e0m cho c\u00f3 c\u00f4ng hi\u1ec7u, kho\u1ea3ng 2, 3 n\u0103m t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f2n hoang l\u1eadu nhi\u1ec1u n\u1eefa. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i xin khai kh\u1ea9n v\u00e0 k\u00eau \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng thu\u1ebf th\u00ec h\u00e3y t\u1ea1m c\u1ea5m ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c giao xu\u1ed1ng cho b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n. B\u1ed9 H\u1ed9 cho r\u1eb1ng : \u201cRu\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n, s\u1edf d\u0129 b\u1ecf hoang v\u00e0 \u1ea9n l\u1eadu nhi\u1ec1u l\u00e0 b\u1edfi d\u00e2n quen th\u00f3i ch\u01a1i b\u1eddi, l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecf hoang ; ho\u1eb7c quen d\u1ed1i tr\u00e1, gi\u1ea5u gi\u1ebfm, kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed9p thu\u1ebf. Khi vi\u1ec7c ch\u01b0a ph\u00e1t gi\u00e1c, th\u00ec \u0111\u00fat l\u00f3t ti\u1ec1n b\u1ea1c \u0111\u1ec3 mong kh\u1ecfi ki\u1ec7n c\u00e1o ; khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 ph\u00e1t gi\u00e1c th\u00ec giao k\u1ebft \u0111\u01b0a l\u1ec5 \u0111\u1ec3 c\u1ea7u \u1ea9n gi\u1ea5u v\u00e0 gi\u1ea3m nh\u1eb9. L\u00e2u ng\u00e0y noi theo, \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u00f3i quen. Cho n\u00ean t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, ph\u00e0m c\u00f3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1ea9n l\u1eadu, \u0111\u1ec1u cho ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i \u0111\u1ee9ng b\u00e1o \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, k\u1ec3 c\u00f3 h\u00e0ng ngh\u00ecn h\u00e0ng tr\u0103m m\u1eabu ru\u1ed9ng \u1ea9n l\u1eadu \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t gi\u00e1c. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ec3 ph\u00e1t gi\u00e1c ra k\u1ebb gian v\u00e0 ng\u0103n ng\u1eeba th\u00f3i t\u1ec7. Nay n\u1ebfu c\u1ea5m h\u1eb3n \u0111i, th\u00ec ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t hoang l\u1eadu s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1edbi v\u1ea1ch ra m\u00e0 k\u1ebb gian d\u1ed1i \u1ea9n l\u1eadu l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 l\u00f2ng gian.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady xin : t\u1ef1 nay, c\u00e1c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng t\u01b0 \u1edf x\u00e3 th\u00f4n thu\u1ed9c c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd c\u00f3 c\u00e0y c\u1ea5y m\u00e0 kh\u00f4ng n\u1ed9p thu\u1ebf, trong s\u1ed5 s\u00e1ch h\u00e3y c\u00f2n \u1ea9n l\u1eadu, ngo\u00e0i s\u1ed5 th\u00ec cho \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i m\u00e0 t\u1ef1 th\u00fa \u0111\u1ec3 tr\u01b0\u1edbc b\u1ea1, r\u1ed3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00e1nh thu\u1ebf t\u1eeb n\u0103m ph\u00e1t gi\u00e1c. N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o c\u1ed1 \u00fd kh\u00f4ng ch\u1ecbu th\u00fa, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4n x\u00e3 n\u00e0o, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p quan c\u00e1o t\u1ecf. K\u1ebb \u1ea9n l\u1eadu s\u1ebd b\u1ecb l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1ecb t\u1ed9i theo ph\u00e1p lu\u1eadt. C\u1ee9 m\u1ed7i m\u1eabu b\u1eaft thu 3 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi c\u00e1o gi\u00e1c, c\u00f2n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u1eabn c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi nghi\u1ec7p ch\u1ee7, theo l\u1ec7, truy thu t\u00f4 ru\u1ed9ng m\u1ed9t n\u0103m. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00e1o gi\u00e1c \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c, t\u1eeb 3 ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean th\u00ec x\u00e9t theo s\u1ed1 m\u1eabu m\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng ; n\u1ebfu t\u1ed1 c\u00e1o h\u01b0 h\u00e3o c\u1ea3, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o l\u1ea1i ph\u1ea3i t\u1ed9i ph\u1ea3n to\u1ea1. N\u1ebfu b\u1ecdn v\u00f4 l\u1ea1i nh\u00e2n vi\u1ec7c, do\u1ea1 n\u1ea1t, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ru\u1ed9ng \u1ea9n l\u1eadu l\u1ea1i \u0111\u00fat l\u00f3t ri\u00eang \u0111\u1ec3 c\u1ea7u kh\u1ecfi ph\u1ea3i ki\u1ec7n c\u00e1o, khi vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c th\u00ec tang v\u1eadt sung c\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ec1u b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam theo ph\u00e1p lu\u1eadt.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang, theo l\u1ec7 c\u0169, ai khai kh\u1ea9n tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u01b0, m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ef1 khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn b\u1ecf hoang, c\u0169ng cho ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1o xin khai kh\u1ea9n. \u0110\u1ee3i 3 n\u0103m, ru\u1ed9ng \u0111\u1ec1u th\u00e0nh thu\u1ed9c r\u1ed3i, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc b\u1ea1 theo h\u1ea1ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u01b0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. Duy ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang c\u1ee7a d\u00e2n xi\u00eau gi\u1ea1t th\u00ec do s\u1edf t\u1ea1i s\u1ee9c cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf g\u1ea7n chia ra, c\u1ed1 s\u1ee9c c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u1ec3 n\u1ed9p thu\u1ebf, khi d\u00e2n \u1ea5y tr\u1edf v\u1ec1 t\u1ee9c th\u00ec giao tr\u1ea3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n l\u1ec7 kh\u1ea9n hoang m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ea3.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, quan tr\u00ean \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00ean s\u1ee9c r\u00f5 cho c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t : t\u1eeb nay h\u1ec5 c\u00f3 \u00e1n kh\u00e1m x\u00e9t \u0111i\u1ec1n th\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t ph\u1ea3i \u0111\u1ecbnh tr\u00ecnh h\u1ea1n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00e9o d\u00e0i. N\u1ebfu ai d\u00e1m t\u1ea1 s\u1ef1 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u th\u00ec cho ph\u00e9p d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1 c\u00e1o. Ph\u1ea1m nh\u00e2n ngo\u00e0i t\u1ed9i \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 ti\u1ec1n b\u1ea1c b\u1ecb tr\u1ecb n\u1eb7ng theo lu\u1eadt ra r\u1ed3i, \u0111\u1ebfn ngay nh\u01b0 y\u00eau s\u00e1ch v\u1ec1 vi\u1ec7c cung \u0111\u1ed1n \u0103n u\u1ed1ng, c\u0169ng chi\u1ebfu lu\u1eadt tr\u00e1i ph\u00e9p, t\u00ednh t\u1eebng tang v\u1eadt m\u00e0 kh\u00e9p t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec7 do\u1ea1 n\u1ea1t v\u1eabn c\u00f3, m\u00e0 t\u1ed9i \u1ea9n l\u1eadu ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, trong lu\u1eadt \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n n\u00f3i r\u00f5 r\u1ed3i th\u00ec vi\u1ec7c t\u1ed1 c\u00e1o c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf. Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn thu\u1ebf kho\u00e1 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng nh\u00e2n d\u00e2n, ph\u1ea3i n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc v\u1eeba ph\u1ea3i, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u th\u00edch \u0111\u00e1ng. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh cho \u1ed5n tho\u1ea3. B\u1ecdn khoa \u0111\u1ea1o c\u0169ng cho \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u1eadp ri\u00eang tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ec3 \u00fd ki\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean, h\u1ecd xin : \u201cPh\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng t\u01b0 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 c\u00e0y c\u1ea5y m\u00e0 kh\u00f4ng n\u1ed9p thu\u1ebf, h\u1ea1n trong 3 n\u0103m, t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16 \u0111\u1ebfn n\u0103m th\u1ee9 18, cho c\u00e1c d\u00e2n x\u00e3 v\u00e0 \u0111i\u1ec1n ch\u1ee7 t\u1ef1 \u0111\u1ebfn th\u00fa \u1edf s\u1edf t\u1ea1i v\u00e0 xin ti\u1ebfp t\u1ee5c n\u1ed9p thu\u1ebf ; n\u1ebfu ngo\u1ea1i h\u1ea1n, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u00fa, th\u00ec cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1o gi\u00e1c ra. C\u00f2n \u1edf trong h\u1ea1n th\u00ec nh\u1eefng \u0111\u01a1n t\u1ed1 c\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c \u1ea9n l\u1eadu \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng cho x\u00e9t, \u0111\u1ec3 ng\u0103n m\u1ed1i ki\u1ec7n t\u1ee5ng. Duy ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1ea9n l\u1eadu c\u00f3 2 [tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p] : 1 \u2013 Ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf n\u01a1i v\u1eabn \u0111\u00f3ng thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0ng trong c\u00f3 \u1ea9n l\u1eadu ; 2 \u2013 C\u0169ng c\u00f3 to\u00e0n khu \u1edf ch\u1ed7 kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u1ea9n l\u1eadu c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u201c\u0110em ch\u1ed7 tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 n\u1ed9p thu\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng n\u1ed9p h\u1ebft \u0111\u1ebfn khi kh\u00e1m \u0111\u1ea1c th\u1eeba ra, l\u1ea1i tr\u1ea3 v\u1ec1 cho ng\u01b0\u1eddi c\u00e0y c\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 l\u00fd. C\u00f2n to\u00e0n khu ch\u1ed7 kh\u00e1c kh\u00f4ng v\u00e0o s\u1ed5, khi b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o ra, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e0y c\u1ea5y n\u1ed9p thu\u1ebf nh\u01b0 c\u0169, kh\u00f4ng m\u1ea5t c\u1ee7a c\u0169 c\u1ee7a nh\u00e0, th\u00ec k\u1ebb c\u1ed1 \u00fd gian d\u1ed1i \u1ea9n l\u1eadu s\u1ee3 g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m ?<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady xin : T\u1eeb nay ph\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1ea9n l\u1eadu, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t gi\u00e1c, ch\u1ed7 n\u00e0o \u1edf trong c\u00e1c x\u1ee9 nguy\u00ean n\u1ed9p thu\u1ebf c\u00f3 v\u00e0o s\u1ed5 m\u00e0 th\u1eeba ra, th\u00ec y theo l\u1eddi B\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh x\u00e9t x\u1eed ; c\u00f2n to\u00e0n khu ch\u1ed7 kh\u00e1c \u1ea9n l\u1eadu th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 c\u0169, quy\u1ebft x\u1eed cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu k\u1ebb \u0111i\u00eau \u00e1c, gi\u1ea3o ho\u1ea1t tham lam mu\u1ed1n chi\u1ebfm ch\u1ed7 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 n\u1ed9p thu\u1ebf m\u00e0 th\u1eeba ra, b\u1ecba \u0111\u1eb7t t\u00ean g\u1ecdi x\u1ee9 s\u1edf c\u1ee7a ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t tr\u1edf l\u00e0m to\u00e0n khu x\u1ee9 kh\u00e1c, t\u1ef1 g\u00e2y tranh gi\u00e0nh c\u00e0n b\u1eady th\u00ec theo ngay lu\u1eadt, tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng ; c\u00f2n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t quy\u1ebft tr\u1ea3 v\u1ec1 cho ch\u1ee7 ru\u1ed9ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00e0y c\u1ea5y, khai kh\u1ea9n, th\u00ec xin chi\u1ebfu theo ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh n\u0103m [Minh M\u1ec7nh] th\u1ee9 12 (1831) \u0111\u1ee3i sau 6 n\u0103m s\u1ebd \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, \u0111\u1ec3 cho h\u1ea1ng d\u00e2n ch\u0103m l\u00e0m vi\u1ec7c g\u1ed1c c\u00f3 ch\u1ed7 tr\u00f4ng nh\u1edd. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u y theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a B\u1ed9\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n cho l\u00e0m theo nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0n. Duy c\u00f3 vi\u1ec7c t\u1ed1 c\u00e1o \u1ea9n l\u1eadu n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ec9 r\u00f5 s\u1ed1 m\u1eabu v\u00e0 x\u1ee9 s\u1edf, \u0111\u01a1n n\u00f3i h\u00e0m h\u1ed3, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng cho x\u00e9t x\u1eed.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n, B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh Ho\u00e0, d\u00e2ng t\u1eadp v\u1ea5n an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cN\u0103m nay \u0111\u1eb7t gi\u00e1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 mua nhi\u1ec1u v\u1eadt h\u1ea1ng, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng kh\u1ecfi s\u1ee3 h\u00e3i ; sau v\u00ec v\u1ed7 v\u1ec1 nhi\u1ec1u c\u00e1ch, d\u00e2n \u0111\u1ec1u vui l\u00f2ng cung c\u1ea5p, \u0111em n\u1ed9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cTa t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, ch\u0103m ch\u0103m m\u01b0u vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, ch\u01b0a t\u1eebng khinh ph\u00ed c\u1ee7a d\u00e2n, khinh d\u00f9ng s\u1ee9c d\u00e2n. V\u1ea3 vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t gi\u00e1 \u0111\u1ec3 mua t\u1eeb x\u01b0a t\u1edbi nay, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u1eabn tr\u1ea3 gi\u00e1 h\u1eadu, v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u00edch n\u01b0\u1edbc, l\u1ee3i d\u00e2n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 m\u00e0 th\u00f4i. Tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd ch\u1ec9 nghe th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ta l\u1ea5y l\u00e0m vui ch\u1ee9 kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ta l\u1ea5y l\u00e0m kh\u1ed5. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec l\u00e0m kh\u1ed5 cho d\u00e2n th\u00ec ch\u1eb3ng qua v\u00ec c\u1edb quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1eeba h\u00e0nh, tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c ho\u00e1, m\u00e0 l\u1ea1i d\u00f9ng d\u1eb1ng l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5 \u0111\u00f3 th\u00f4i. Ph\u00e0m c\u00e1c v\u1eadt \u0111\u1eb7t mua n\u00e0y, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c qu\u00e2n, kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta th\u1ef1c kh\u00f4ng c\u1ea7u chu\u1ed1c th\u1ee9c g\u00ec l\u00e0 h\u00e1t hay, s\u1eafc \u0111\u1eb9p, ch\u00f3 s\u0103n, chim m\u1ed3i. D\u00e2n ta \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng tri, l\u01b0\u01a1ng n\u0103ng, ch\u1eafc \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5, sao \u0111\u1ebfn n\u1ed7i t\u1ecf v\u1ebb kinh s\u1ee3 ? Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n n\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 ngh\u0129a l\u00e0m sao ? L\u1ea1i n\u1ebfu d\u00e2n gian qu\u1ea3 c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, th\u00ec \u0110i\u1ec3n sao kh\u00f4ng t\u00e2u b\u00e0y tr\u01b0\u1edbc khi vi\u1ec7c x\u1ea3y, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 xong, m\u1edbi \u0111\u1ed5 l\u1ed7i cho b\u1ec1 tr\u00ean, \u0111\u1ec3 khoe khoang c\u00e1i hay c\u1ee7a m\u00ecnh ! \u0110\u1ea1o ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i nh\u1edd vua n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf \u01b0 ? Ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u1ed9 truy\u1ec1n h\u1ecfi l\u1ea1i\u201d. \u0110i\u1ec3n s\u1ee3 h\u00e3i, d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i. \u0110i\u1ec3n b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng, B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang, d\u00e2ng t\u1eadp v\u1ea5n an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cD\u00e2n trong t\u1ec9nh h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean r\u1ed7i \u0111\u00e3 l\u00e2u, quen th\u00f3i l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y li\u1ec1n nhau, s\u00f4ng n\u01b0\u1edbc m\u00f4ng m\u00eanh, nh\u00e2n d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u1edf thuy\u1ec1n, bu\u00f4n b\u00e1n ki\u1ebfm l\u1ee3i, khi c\u00f3 sai ph\u00e1i vi\u1ec7c c\u00f4ng, th\u00ec ho\u1eb7c tr\u1ed1n \u0111i t\u1ec9nh kh\u00e1c, ho\u1eb7c l\u1ea9n ng\u1ee5 th\u00f4n kh\u00e1c, h\u1ecd dung t\u00fang gi\u1ea5u gi\u1ebfm cho nhau \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u00e2n l\u00ednh v\u1eeba gi\u1ea3i \u0111i, \u0111\u00e3 tr\u1ed1n ngay, kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec c\u1ea3 ! V\u1eady xin ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1u tra x\u00e9t h\u1ecfi, \u0111\u1ec3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u1ea9n ng\u1ee5 \u1edf th\u00f4n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i v\u1ec1 qu\u00ea m\u00ecnh, th\u00ec ng\u1ea1ch qu\u00e2n m\u1edbi kh\u00f4ng thi\u1ebfu th\u1ed1n ; v\u00e0 trong t\u1ec9nh h\u1ea1t, c\u1ee7a t\u00edch tr\u1eef c\u00f2n \u00edt, m\u00e0 ti\u1ec1n thu\u1ebf \u0111\u00e1ng thu, h\u1eb1ng n\u0103m tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 9 v\u1ea1n quan. Nay xin : ngo\u00e0i vi\u1ec7c chi ti\u00eau th\u01b0\u1eddng ni\u00ean, h\u1ec5 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thu ho\u1ea1ch th\u00f3c l\u00faa, th\u00ec l\u1ea5y ti\u1ec1n \u1ea5y, mua th\u00f3c, ch\u1ee9a v\u00e0o kho, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 v\u1ea1n h\u1ed9c m\u1edbi th\u00f4i.\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c giao xu\u1ed1ng cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n. H\u1ecd cho r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf Nam K\u1ef3, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y nhi\u1ec1u ng\u1ea3, d\u00e2n sinh s\u1ed1ng b\u1eb1ng ngh\u1ec1 \u1edf thuy\u1ec1n, nay \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y, mai \u1edf ch\u1ed7 kh\u00e1c, d\u1eddi \u0111\u1ed5i th\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng nh\u1eefng m\u1ed9t h\u1ea1t An Giang m\u1edbi th\u1ebf \u0111\u00e2u. V\u1eady xin h\u1ea1 l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ec9nh : nh\u1eefng thuy\u1ec1n b\u00e8 c\u1ee7a nh\u00e0 d\u00e2n, n\u1ebfu \u0111i l\u1ea1i hay \u0111i bu\u00f4n \u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t m\u00ecnh, th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ea5p gi\u1ea5y \u201cb\u1eb1ng chi\u1ebfu\u201d ; n\u1ebfu \u0111i sang h\u1ea1t kh\u00e1c, t\u1eeb 2 ng\u00e0y tr\u1edf xu\u1ed1ng, th\u00ec cho \u0111i l\u1ea1i t\u1ef1 nhi\u00ean, c\u00f2n t\u1eeb 3 ng\u00e0y \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tu\u1ea7n, th\u00ec t\u1ed5ng l\u00fd ph\u1ea3i x\u00e9t th\u1ef1c c\u1ea5p gi\u1ea5y, t\u1eeb 10 ng\u00e0y tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u1ea5p gi\u1ea5y, h\u1ea1n \u0111i kh\u00f4ng qu\u00e1 3 th\u00e1ng. M\u00e3n h\u1ea1n r\u1ed3i ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i gi\u1ea5y kh\u00e1c. C\u00e1c d\u00e2n x\u00e3 ven s\u00f4ng s\u1edf t\u1ea1i th\u00ecnh l\u00ecnh ki\u1ec3m tra, th\u1ea5y ai l\u00e0m m\u1ea1o gi\u1ea5y t\u1edd hay qu\u00e1 h\u1ea1n tr\u00e1i ph\u00e9p th\u00ec b\u1eaft gi\u1ea3i l\u00ean quan. C\u00f2n ai t\u1ef1 ti\u1ec7n c\u1ea5p gi\u1ea5y \u201cb\u1eb1ng chi\u1ebfu\u201d ho\u1eb7c \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t h\u1ecfi m\u00e0 l\u1ea1i s\u00e1ch nhi\u1ec5u, \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9, dung t\u00fang, th\u00ec b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i theo lu\u1eadt. L\u1ea1i, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i s\u1ee9c kh\u1eafp c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n thu\u1ed9c trong h\u1ea1t : h\u1ec5 d\u00e2n h\u1ea1t kh\u00e1c \u0111\u1ebfn tr\u00fa ng\u1ee5, l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1ebfn, k\u1ebb n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 c\u0103n c\u01b0\u1edbc, th\u00ec \u0111u\u1ed5i ngay v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n. D\u00e2n \u1edf ngo\u1ea1i t\u1ecbch n\u1ebfu mu\u1ed1n nh\u1eadp t\u1ecbch \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng, c\u0169ng cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u00f3 t\u01b0 c\u01a1 gia s\u1ea3n, th\u00ec cho c\u01b0 tr\u00fa c\u00e0y c\u1ea5y nh\u01b0 c\u0169. D\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch th\u00ec \u0111\u0103ng b\u00e1o \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu sai d\u1ecbch, d\u00e2n \u1edf n\u1ed9i t\u1ecbch th\u00ec li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng c\u00f3 gia c\u01b0, khi\u1ebfn cho k\u1ebb tr\u1ed1n l\u1ea9n s\u1ebd c\u00f3 t\u00f4ng t\u00edch m\u00e0 d\u00e2n tr\u00e1nh ch\u1ed7 n\u00e0y \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kh\u00e1c c\u0169ng kh\u00f4ng t\u1ea1m b\u1ee3 tho\u00e1t kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ec7nh n\u00e0y \u0111\u00e3 ban h\u00e0nh, m\u00e0 t\u1ed5ng l\u00fd c\u00f2n dung t\u00fang cho d\u00e2n x\u00e3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh ; \u0111\u1ebfn khi b\u1eaft l\u00ednh \u0111i\u1ec1n v\u00e0o ch\u1ed7 khuy\u1ebft, l\u1ea1i l\u1ea5y h\u1ea1ng c\u00f9ng \u0111inh sung v\u00e0o hay thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ed9i t\u00ean \u0111i thay, th\u00ec ph\u1ea3i tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t h\u01a1n n\u1eefa. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean m\u00e0 ng\u1ea1ch binh kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i tr\u1ed1ng thi\u1ebfu.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u1ee7a kho t\u00edch tr\u1eef, l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u1ed1c k\u1ebf l\u1edbn lao. T\u1ec9nh An Giang l\u00e0 \u0111\u1ea5t xung y\u1ebfu. Qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u00e0nh Nam Vang v\u00e0 t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec1u do \u0111\u1ea5y c\u1ea5p cho c\u1ea3. V\u1ea3 l\u1ea1i, s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u00ec nhi\u1ec1u m\u00e0 th\u00f3c g\u1ea1o th\u00ec \u00edt, t\u1edbi k\u1ef3 chi ph\u00e1t s\u1ee3 c\u00f3 khi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. Nay xin x\u00e9t xem s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u1ebf h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u00e1ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau, th\u01b0\u1eddng chi v\u00e0 d\u1ef1 tr\u1eef bao nhi\u00eau, r\u1ed3i chi\u1ebfu thu b\u1eb1ng ti\u1ec1n, c\u00f2n th\u00ec li\u1ec7u t\u0103ng th\u00eam gi\u00e1 cho d\u00e2n n\u1ed9p thay b\u1eb1ng th\u00f3c. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e3 d\u1ec5 l\u00e0m m\u00e0 c\u1ee7a ch\u1ee9a c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7\u201d.<\/p>\n<p>Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y. Duy c\u00f3 ti\u1ec1n thu\u1ebf h\u1eb1ng n\u0103m, cho d\u00e2n n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda b\u1eb1ng th\u00f3c, \u0111\u1ee3i sau v\u00e0i n\u0103m, kho ch\u1ee9a d\u1ed3i d\u00e0o, s\u1ebd l\u1ea1i cho theo nh\u01b0 l\u1ec7 thu to\u00e0n b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng t\u00f9 b\u1ecb giam c\u1ea7m \u1edf t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 58 t\u00ean, trong c\u00f3 2 t\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 l\u00ednh ng\u1ee5c c\u00f9m ch\u00e2n, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t ch\u1ed1ng l\u1ea1i lao t\u00f9. C\u00e1c ph\u1ea1m nh\u00e2n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng thanh, l\u00e0m \u1ed3n \u00e0o l\u00ean. Quan t\u1ec9nh l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i l\u00ednh \u0111\u1ebfn v\u00e2y n\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 ; tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y ch\u00e9m k\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh n\u00f3i : \u201cL\u0169 ch\u00fang l\u00e0 t\u00f9 t\u1ed9i n\u1eb7ng hi\u1ec7n ph\u1ea3i giam c\u1ea5m, th\u1ebf m\u00e0 d\u00e1m \u0111\u1ed3ng thanh ph\u1ee5 ho\u1ea1, m\u01b0u \u0111\u1ecbnh ph\u00e1 ng\u1ee5c, th\u1ef1c l\u00e0 quen t\u00ednh d\u1eef t\u1ee3n, kh\u00f4ng s\u1ee3 lu\u1eadt ph\u00e1p. V\u1eady kh\u00f4ng k\u1ec3 t\u1ed9i t\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea1m ra sao, ch\u1ec9 x\u00e9t m\u1ed9t vi\u1ec7c ch\u1ed1ng l\u1ea1i lao t\u00f9, c\u0169ng \u0111\u1ee7 th\u1eeba t\u1ed9i ch\u1ebft r\u1ed3i. Xin \u0111\u1ec1u tr\u1ea3m quy\u1ebft. V\u00e0, \u00e1n n\u00e0y sau khi \u0111\u00e3 nghi\u00eam x\u1eed r\u1ed3i, xin truy\u1ec1n cho kh\u1eafp c\u00e1c t\u1ec9nh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m t\u00f9 ph\u1ea1m n\u00e0o c\u00f3 l\u00f2ng kh\u00f4ng gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt, c\u1ea7m \u0111\u1ea7u x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t ch\u1ed1ng l\u1ea1i lao t\u00f9, h\u1ec5 k\u1ebb n\u00e0o trong b\u1ecdn t\u00f9 \u0111ang b\u1ecb giam k\u1ecbp th\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o ngay th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i ; n\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t ni\u1ec1m ph\u1ee5 ho\u1ea1 v\u00e0 bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ed1 gi\u00e1c th\u00ec b\u1ecb t\u1ed9i nh\u01b0 nhau\u201d.<\/p>\n<p>Vua y theo. Th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00e2y b\u1eaft v\u00e0 quan qu\u00e2n gi\u1eef ng\u1ee5c 200 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : \u0111em s\u1ef1 vi\u1ec7c \u00e1n n\u00e0y treo y\u1ebft \u1edf c\u1eeda ng\u1ee5c v\u00e0 hi\u1ec3u d\u1ee5 c\u00e1c t\u00f9 giam \u1edf ng\u1ee5c r\u1eb1ng n\u1ebfu ai bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ph\u1ea1m n\u00e0o \u0111\u1ecbnh m\u01b0u ch\u1ed1ng l\u1ea1i lao t\u00f9 th\u00ec cho l\u1eadp t\u1ee9c t\u1ed1 c\u00e1o tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f9ng b\u1ecb t\u1ed9i c\u1ea3. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 t\u00ean ph\u1ea1m nh\u00e2n kh\u00e1c c\u1ee9 ng\u1ed3i y\u00ean l\u1eb7ng kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec, \u0111\u1ee3i quan qu\u00e2n v\u00e2y b\u1eaft, b\u1ea5y gi\u1edd ai l\u00e0m th\u00ec n\u1ea5y ch\u1ecbu t\u1ed9i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9a nhau l\u00e0m \u1ed3n \u00e0o \u1ea7m \u1ef9 m\u00e0 b\u1ecb \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i v\u1edbi k\u1ebb th\u1ee7 x\u01b0\u1edbng. N\u1ebfu c\u00f3 t\u00ean hung ph\u1ea1m n\u00e0o \u0111\u1ee9ng ra m\u1edf kho\u00e1, th\u00e1o g\u00f4ng \u0111\u1ec3 c\u00f9ng v\u01b0\u1ee3t ng\u1ee5c, th\u00ec ai n\u1ea5y c\u0169ng c\u1ee9 ng\u1ed3i y\u00ean ch\u1ed7 c\u0169, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i quan qu\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9a theo c\u00f9ng nhau ch\u1ea1y tr\u1ed1n, ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i. Ph\u00e0m ai bi\u1ebft t\u00ecnh \u00fd m\u00e0 t\u1ed1 c\u00e1o ra ho\u1eb7c kh\u00f4ng ch\u1ecbu a dua theo k\u1ebb th\u1ee7 x\u01b0\u1edbng gi\u1ea3i c\u1ee9u, th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t theo t\u1ed9i danh \u0111\u00e3 ph\u1ea1m tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 li\u1ec7u gi\u1ea3m nh\u1eb9. L\u00e0m v\u1eady cho c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m \u1edf ng\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u r\u00f5 m\u00e0 tu\u00e2n theo, kh\u1ecfi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1eafc oan v\u00e0o h\u00ecnh ph\u00e1p.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Thanh Hoa t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Nam Ch\u01b0\u1edfng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam d\u1ee5 d\u1ed7 xui gi\u1ee5c, chi\u1ebfm c\u1ee9 \u0111\u1ed3n Ninh Bi\u00ean, do\u1ea1 n\u1ea1t d\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi. B\u1ecdn th\u1ed5 tri huy\u1ec7n v\u00e0 huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Man, t\u1ec9nh Thanh Hoa, t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ed5 binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef ng\u0103n ch\u1eb7n. Qu\u00e2n Man kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m g\u00ec, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam d\u1ed7 d\u00e0nh, cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng kh\u00f4ng m\u00ea ho\u1eb7c\u201d. Vua khen l\u00e0 th\u00f4ng hi\u1ec3u l\u00fd l\u1ebd, bi\u1ebft theo \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i. Th\u01b0\u1edfng cho th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n Tr\u00ecnh C\u1ed1 l\u00e0 C\u1ea3m Ho\u00e1, th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n S\u1ea7m N\u01b0a l\u00e0 B\u1ea3o Cung, th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n Man Duy (tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Man X\u00f4i) l\u00e0 Huy X\u00e1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o g\u1ea5m \u0111\u1ecf v\u00e0 m\u1ed9t c\u1eb7p \u00e1o sa d\u00e0y. C\u00e1c th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba l\u00e0 b\u1ecdn Cam C\u00f4n, \u0110\u1ea1o Nam, C\u00e1t \u00c2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 \u00e1o nhung tuy\u1ebft \u0111\u1ecf v\u00e0 2 \u00e1o sa d\u00e0y. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng pha, m\u1eb7t pha l\u00ea l\u00f3ng l\u00e1nh c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. Sai quan t\u1ec9nh truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Sai V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m, ki\u00eam coi c\u00e1c ty<\/p>\n<p>L\u00fd thi\u1ec7n.<\/p>\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0m phi\u1ebfn t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c th\u1ee3 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ch\u1eadm \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua sai qu\u1edf tr\u00e1ch v\u00e0 ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng [nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng], truy c\u1ea5p cho [th\u1ee3 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m]. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 : \u201cQuan ch\u1ee9c l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 b\u1ed5ng l\u1ed9c, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u01b0\u01a1ng, d\u1eabu c\u00f3 ch\u1eadm tr\u1ec5 h\u00e0ng tu\u1ea7n, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng sao, c\u00f2n nh\u1eefng l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 l\u00e0 ph\u1eadn th\u1ea5p k\u00e9m, \u0103n d\u00f9ng h\u1eb1ng ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, sao c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3i b\u1ee5ng m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c ? Nh\u01b0ng vi\u1ec7c quan h\u1ec7 v\u1ec1 ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i n\u00ean tra x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e0ng, m\u00e0 s\u1ed1 m\u1ee5c l\u1ea1i b\u1ec1 b\u1ed9n, t\u00ecnh th\u1ebf c\u0169ng kh\u00f3 b\u1eaft l\u00e0m cho xong s\u1edbm ngay. B\u1ed9 H\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng li\u1ec7u t\u00ednh th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u1ec3 cho l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 chi d\u00f9ng h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7, kh\u1ecfi c\u00f3 v\u1ebb qu\u1eabn b\u00e1ch. H\u00e3y b\u00e0n cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 th\u1ea7n b\u00e0n xin : \u201cT\u1eeb nay khi t\u1edbi k\u1ef3 l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng, l\u00ednh, th\u1ee3 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0m \u0111\u01a1n t\u1eeb th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng l\u0129nh th\u00ec t\u1eeb m\u1ed3ng 1 \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 3 ph\u1ea3i \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn b\u1ed9 r\u1ed3i. B\u1ed9 th\u1ea7n chi\u1ebfu theo m\u00e0 x\u00e9t, h\u1ea1n t\u1eeb m\u1ed3ng 1 \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 6, k\u1ebb giao ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh ph\u1ea3i l\u00e0m cho xong. C\u00e1c l\u00ednh m\u1edbi \u0111\u0103ng v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee3 g\u1ecdi th\u00eam c\u0169ng theo h\u1ea1n \u1ea5y, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u00ednh t\u1eeb ng\u00e0y b\u1ed9 Binh ph\u00ea b\u1eb1ng, v\u00e0 b\u1ed9 C\u00f4ng t\u01b0 b\u00e1o. N\u1ebfu ai l\u00e0m tr\u00e1i, s\u1ebd x\u00e9t nguy\u00ean do m\u00e0 tr\u1eebng tr\u1ecb, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba h\u00e0nh kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1eadm tr\u1ec5, m\u00e0 l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u1eabn b\u00e1ch\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>C\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi m\u1edbi m\u1edf thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh, xi\u00eau t\u00e1n, ng\u1ea1ch thu\u1ebf thi\u1ebfu nhi\u1ec1u, \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u0129nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y n\u00f3i \u1edf trong t\u1eadp v\u1ea5n an.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 kia t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u01b0\u1ee3c nhu\u1ea7n th\u1ea5m \u01a1n hu\u1ec7 \u0111\u00e3 l\u00e2u \u0111\u1ec1u s\u1ed1ng y\u00ean \u1ed5n. M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay b\u1ed7ng v\u00ec gi\u1eb7c Xi\u00eam x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, d\u1eabu r\u1eb1ng m\u1ed9t khi quan qu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn, th\u00ec gi\u1eb7c l\u1ea1i ch\u1ea1y xa ngay, nh\u01b0ng sau khi binh l\u1eeda, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n tr\u00e1nh xi\u00eau t\u00e1n c\u00f2n ch\u01b0a tr\u1edf v\u1ec1, c\u1ee7a ch\u1ee9a c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, ta ngh\u0129 r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ! V\u1eady gia \u01a1n cho 1 huy\u1ec7n Man So\u1ea1n \u1edf ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Bi\u00ean, 3 huy\u1ec7n Th\u00e2m Nguy\u00ean, Y\u00ean S\u01a1n v\u00e0 M\u1ed9ng S\u01a1n \u1edf ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh, 3 huy\u1ec7n Cam C\u00e1t, Cam M\u00f4n v\u00e0 Cam Linh \u1edf ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh v\u00e0 1 ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean, v\u1ec1 b\u1ea1c thu\u1ebf n\u0103m nay, chia l\u00e0m 10 th\u00e0nh, r\u1ed3i mi\u1ec5n cho 5 th\u00e0nh, c\u00f2n 5 th\u00e0nh th\u00ec gia h\u1ea1n cho \u0111\u1ebfn n\u0103m sau m\u1edbi ph\u1ea3i n\u1ed9p.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh t\u01b0 \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t s\u1ed5 xem c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n \u0111\u1ebfn tr\u00fa ng\u1ee5, th\u00ec ph\u00e1i d\u1eabn v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5 v\u00e0o s\u1ed1 \u0111\u1ed9i binh c\u00f2n thi\u1ebfu, \u1edf Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy (\u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean 7 ng\u01b0\u1eddi, \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 1 ng\u01b0\u1eddi, \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 5 ng\u01b0\u1eddi, \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i m\u1ed7i t\u1ec9nh 2 ng\u01b0\u1eddi, \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 61 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u v\u1ec7 Ho\u00e0n d\u0169ng (nguy\u00ean ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh) \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, l\u1ec7 thu\u1ed9c l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n x\u00e9t c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i, v\u00e0 t\u1eeb nay v\u1ec1 sau s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1i \u0111i khi \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 th\u00ec n\u00ean l\u1ef1a \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1edf t\u1ea5n s\u1edf 6000 l\u00ednh, c\u1ed9ng v\u1edbi 2800 binh d\u00f5ng \u1edf 6 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 8800 ng\u01b0\u1eddi ; c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec xem v\u1ec7 n\u00e0o \u0111i tr\u1eadn \u0111\u00e3 l\u00e2u, chia ra cho \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ecdi ra cho g\u1ea7n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh n\u1eefa. \u0110\u1ee3i khi bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng y\u00ean l\u1eb7ng, s\u1ebd xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 cho g\u1ecdi v\u1ec1.<\/p>\n<p>Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00fa, quy\u1ec1n sung Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u1edf H\u1eefu v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam, \u0111em v\u1ec7 binh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Th\u01b0\u1edfng cho qu\u1ea3n v\u1ec7 10 quan ti\u1ec1n, ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 quan, binh l\u00ednh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan. L\u1ea1i ch\u1ecdn l\u1ea5y 10 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng trong c\u00e1c v\u1ec7, \u0111\u1ed9i \u1edf Kinh th\u0103ng l\u00e0m ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, sung b\u1ed5 l\u00e0m su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf 10 \u0111\u1ed9i H\u1eefu v\u1ec7 ; c\u00f2n nguy\u00ean ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u00f3 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. C\u00e1c ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u1edbi b\u1ed5, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 1 c\u00e1i \u00e1o tr\u1eadn, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>T\u1ea5n s\u1edf m\u1eb7t sau qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 nh\u00e0 kh\u00e1m c\u1ee7a t\u1ec9nh Phi\u00ean An tr\u01b0\u1edbc, trong li\u1ec1n v\u1edbi n\u01a1i \u0111\u1ea7u ph\u1ee5 qu\u00e1ch, ngo\u00e0i gi\u00e1p v\u1edbi lu\u1ef9 d\u00e0i. H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng cho l\u00e0 ch\u1ed7 xung y\u1ebfu, b\u00e8n ph\u00e1i T\u1ed1ng V\u0103n An, quy\u1ec1n sai Ph\u00f3 v\u1ec7 B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111em binh d\u00f5ng \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng th\u1ee7. L\u0169 gi\u1eb7c, nh\u00e2n ban \u0111\u00eam, th\u1ea5y qu\u00e2n l\u00ednh canh ph\u00f2ng s\u01a1 h\u1edf li\u1ec1n l\u00e9n v\u00e0o \u0111\u00e1nh \u00fap. An ho\u1ea3ng h\u1ed1t, tr\u00e8o qua t\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc. C\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft, 3 l\u00ednh V\u0169 l\u00e2m b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0m t\u00f9 binh. S\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec1u m\u1ea5t v\u1ec1 tay gi\u1eb7c. Tr\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c tin, l\u1eadp t\u1ee9c th\u00e2n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng, th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111i tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i ; b\u00e8n c\u00f9ng c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 xin \u0111em ch\u00e9m ngay T\u1ed1ng V\u0103n An.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 l\u0169 gi\u1eb7c ban \u0111\u00eam \u0111i ra ngo\u00e0i h\u00e0o v\u1ec1 m\u1eb7t b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ec3 do th\u00e1m. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e1i v\u00e0 L\u00ea V\u0103n B\u1ea3ng, l\u00e0 quy\u1ec1n sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u1ec7 H\u00f9ng uy, \u0111em tu\u1ea7n binh s\u1ea5n v\u00e0o, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ngu\u1ef5 Cai c\u01a1 l\u00e0 Ho\u00e0ng Tr\u1ecdng L\u1ecbch (nguy\u00ean l\u00e0 l\u00ednh trong B\u1eafc thu\u1eadn Nh\u1ea5t \u0111\u1ed9i). Th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c d\u00e1m nh\u00e2n ban \u0111\u00eam, l\u1ebbn v\u00e0o kh\u00e1m \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh gi\u1ebft lung tung c\u00e1c bi\u1ec1n binh ph\u00f2ng th\u1ee7, th\u1ebf m\u00e0 T\u1ed1ng V\u0103n An c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 coi qu\u1ea3n \u1edf \u0111\u00f3, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng c\u1ea9n m\u1eadt, sau l\u1ea1i kh\u00f4ng h\u0103ng h\u00e1i ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, ch\u00ednh m\u00ecnh l\u1ea1i v\u01b0\u1ee3t qua t\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i bi\u1ec1n binh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb ch\u1ebft, kh\u00ed gi\u1edbi s\u00fang \u1ed1ng b\u1ecb m\u1ea5t ! Quan v\u00f5 h\u00e8n m\u1ea1t nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! V\u1eady sai c\u1eafm t\u00ean v\u00e0o tai, ri\u1ec5u \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c dinh tr\u1ea1i r\u1ed3i \u0111em ra ch\u00e9m tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n \u0111\u1ec3 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft. C\u00f2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng hi\u1ec7n \u1edf n\u01a1i t\u1ea5n s\u1edf, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd v\u00e2ng m\u1ec7nh chuy\u00ean \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u01b0a c\u00f3 c\u00f4ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ed7i, nay l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ed1c su\u1ea5t vi\u1ec7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng, ng\u1ed3i nh\u00ecn l\u00e2u ng\u00e0y, sinh ra tr\u1ec5 n\u1ea3i \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 s\u1ef1 thua thi\u1ec7t. Nay kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c, ch\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed1i c\u00e3i v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c nh\u01b0ng cho l\u01b0u d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>\u201cTu\u1ea7n binh m\u1eb7t h\u1eefu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1ee7a gi\u1eb7c, th\u00ec Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e1i v\u00e0 L\u00ea V\u0103n B\u1ea3ng, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn, c\u00e1c binh l\u00ednh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n. L\u1eadp t\u1ee9c \u0111i\u1ec7u t\u00ean Ho\u00e0ng Tr\u1ecdng L\u1ecbch, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1ea3m t\u1eed trong \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc b\u00e0n th\u1edd c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 tr\u1eadn vong, m\u1ed5 gan, l\u1ea5y m\u00e1u t\u1ebf \u0111i\u1ec7n m\u1ed9t tu\u1ea7n, \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i nh\u1eefng h\u1ed3n trung li\u1ec7t, r\u1ed3i sau t\u00f9ng x\u1ebbo t\u1eebng mi\u1ebfng, \u0111em v\u1ee9t xu\u1ed1ng s\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00e3nh binh \u0110o\u00e0n D\u0169 v\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch b\u1ecb b\u1ec7nh, xin l\u1ea5y Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 \u1edf dinh Long v\u00f5, quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh thay \u0110o\u00e0n D\u0169 gi\u1eef \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf m\u1eb7t h\u1eefu ; Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng, Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u1eabn gi\u1eef H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh, thay L\u00ea S\u00e1ch, gi\u1eef \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf m\u1eb7t sau\u201d.<\/p>\n<p>Vua y cho v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay v\u1ec1 sau ph\u00e0m c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh, n\u1ebfu c\u00f3 c\u1ea3m m\u1ea1o, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho x\u00e9t trong qu\u1ea3n v\u1ec7, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m n\u1ed5i, th\u00ec cho quy\u1ec1n sung l\u00e0m l\u00e3nh binh, thay gi\u1eef t\u1ea5n s\u1edf, \u0111\u1ee3i khi kh\u1ecfi b\u1ec7nh, ai n\u1ea5y l\u1ea1i cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng l\u00ednh Kinh \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, binh kh\u00ed mang theo kh\u00f4ng kh\u1ecfi h\u01b0 h\u1ecfng, b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai V\u0169 kh\u1ed1 v\u00e0 \u0111\u1ed1c c\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c qu\u00e2n s\u00e1 xem x\u00e9t, ph\u00e0m c\u00e1i n\u00e0o g\u1eaby n\u00e1t kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u1ed5i cho c\u00e1i kh\u00e1c ; c\u00f2n h\u01a1i h\u01b0 h\u1ecfng th\u00ec s\u1eeda sang l\u1ea1i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh xem x\u00e9t nh\u1eefng kh\u00ed gi\u1edbi \u1edf c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf, n\u1ebfu c\u00f3 c\u00e1i n\u00e0o l\u00e2u ng\u00e0y \u0111\u00e3 m\u00f2n k\u00e9m th\u00ec b\u00e1o cho quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh s\u1eeda ch\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, x\u1ee9 Nam K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c, ngh\u0129a d\u00e2n 6 t\u1ec9nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111em h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0 nguy\u00ean t\u1ed5ng m\u1ee5c sung l\u00e0m su\u1ea5t c\u01a1, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ch\u1ee9c h\u00e0m th\u00ec \u0111\u1ee3i c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, do c\u00e1c t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd li\u1ec7u r\u1ed9ng ban \u00e2n th\u01b0\u1edfng. Duy c\u00f2n b\u1ecdn nguy\u00ean l\u00fd tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c t\u1ea1m quy\u1ec1n \u0111\u1eb7t l\u00e0m su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, nay \u0111\u00e3 v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng, m\u00e0 c\u00f4ng lao theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c b\u1ea5y l\u00e2u, k\u1ec3 c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady, v\u1ec1 thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay v\u00e0 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16 [1835], \u0111\u1ec1u tha cho, n\u1ebfu \u0111\u00e3 n\u1ed9p r\u1ed3i th\u00ec tr\u1ea3 l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang, t\u00e2u xin : \u201cS\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o \u0111\u00e1ng chi cho c\u00e1c vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb qu\u1ea3n, v\u1ec7, c\u01a1 tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 li\u1ec7u c\u1ea5p ; t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng v\u1eabn theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh ; c\u00f2n ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u00ec c\u1ee9 k\u1ebf ti\u1ebfp h\u1eb1ng th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh c\u1ea3\u201d. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho theo l\u1ec7 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh m\u00e0 thi h\u00e0nh. (T\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, theo l\u1ec7 li\u1ec7u c\u1ea5p, t\u1eeb l\u1ee5c ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, theo s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh c\u1ea3).<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u1edf 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 : x\u00e9t nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean h\u1eadu b\u1ed5 \u1edf t\u1ec9nh h\u1ec5 ai qu\u00ea \u1edf H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u1ec1u cho c\u1ea3 v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>Cho hai vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i Ch\u01b0 qu\u00e2n. Quy\u1ec1n v\u1eabn theo T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, \u01afng v\u1eabn theo T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, \u0111\u1ec1u sung l\u00e0m ti\u1ec1n khu, \u0111em binh gi\u1ebft gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o, L\u00e3nh binh H\u01b0ng Ho\u00e1, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Nhu Kh\u00ea, l\u1ea5y l\u1ea1i 2 \u0111\u1ed3n L\u00f4 Kh\u00ea v\u00e0 B\u1ea3o Ngh\u0129a.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecb v\u00e2y \u0111\u00e3 7 ng\u00e0y, \u0110\u1ea1o c\u1ed1 gi\u1eef th\u00e0nh, \u0111\u1ee3i qu\u00e2n c\u1ee9u. Khi th\u1ea5y Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i C\u1ea7m Nh\u00e2n C\u1ea9m v\u00e0 quy\u1ec1n sai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u1ee5ng \u0111em h\u01a1n 600 binh d\u00f5ng do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng, \u0110\u1ea1o b\u00e8n nh\u00e2n ban \u0111\u00eam, m\u1eadt sai Qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00e2m Uy l\u00e9n c\u00f9ng b\u1ecdn C\u1ea9m t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh \u00fap \u0111\u1eb1ng sau gi\u1eb7c ; r\u1ed3i ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111em c\u00e1c bi\u1ec1n binh m\u1edf lu\u1ef9 m\u00e0 ra, trong ngo\u00e0i \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i, gi\u1eb7c thua to, lui gi\u1eef ph\u1ed1 Ti\u1ebfn M\u00e3. \u0110\u1ea1o nh\u00e2n \u0111\u00e0 th\u1eafng tr\u1eadn, l\u00f9a qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh ; gi\u1eb7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u00e8n tr\u1ed1n v\u00e0o trong r\u1eebng. Tr\u01b0\u1edbc sau 2 tr\u1eadn \u0111\u00e1nh, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 80 \u0111\u1ea7u, b\u1eaft s\u1ed1ng t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Trung (ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1) v\u00e0 v\u00e0i t\u00ean \u0111\u1ed3ng lo\u00e3, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi v\u00f4 k\u1ec3.<\/p>\n<p>Tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u00e2u l\u00ean. Vua r\u1ea5t khen v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o ch\u1ed1ng gi\u1eef b\u1ea5y l\u00e2u, l\u1ea1i bi\u1ebft v\u1eadn d\u1ee5ng k\u1ef3 binh \u0111\u1ec3 ch\u1ebf th\u1eafng \u0111\u1ecbch ; nhi\u1ec1u l\u1ea7n th\u1eafng tr\u1eadn t\u1ecf ra th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 can \u0111\u1ea3m, v\u1eeba c\u00f3 m\u01b0u m\u00f4. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho 1 chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng pha, m\u1eb7t pha l\u00ea \u00f3ng \u00e1nh c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 1 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n v\u00e0ng Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf. Th\u01b0\u1edfng cho L\u00e2m Uy gia h\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho 1 chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng pha, m\u1eb7t pha l\u00ea \u00f3ng \u00e1nh c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. Th\u01b0\u1edfng cho C\u1ea7m Nh\u00e2n C\u1ea9m l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u1ee5ng l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng. C\u00f2n Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh Kh\u1ea3n, th\u00ed sai th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c ch\u00e2u Th\u1ee7y V\u0129, c\u00f9ng \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e1i \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng nhung tuy\u1ebft v\u00e0 1 c\u00e1i qu\u1ea7n nhi\u1ec5u. C\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; H\u00e0 V\u0103n Cao, nguy\u00ean gi\u1eef \u0111\u1ed3n L\u00f4 Kh\u00ea, v\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u1ea3o Tu\u00e2n, th\u1ed5 h\u00e0o ch\u00e2u V\u0103n B\u00e0n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t c\u00e1i \u00e1o \u0111o\u1ea1n \u0111\u1eadu t\u00e1m((1) M\u1ed7i \u0111\u01b0\u1eddng t\u01a1 do 8 s\u1ee3i xe l\u1ea1i m\u00e0 d\u1ec7t.1) ; c\u00e1c bi\u1ec1n binh v\u00e0 th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 1000 quan ti\u1ec1n. Ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 25 quan ti\u1ec1n. Ngo\u00e0i ra ai b\u1eaft s\u1ed1ng ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9 m\u1ed7i t\u00ean gi\u1eb7c, th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 10 quan.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, l\u0169 gi\u1eb7c n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb tan v\u1ee1. V\u1eady n\u00ean phi s\u1ee9c cho B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o v\u00e1t ngay l\u1ea5y b\u1ecdn gi\u1eef c\u00e1c \u0111\u1ed3n, c\u1ee9 theo \u0111\u1ecba gi\u1edbi, ph\u00f2ng th\u1ee7 nh\u01b0 c\u0169, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng. V\u00e0 s\u1ee9c sai nh\u1eefng binh d\u00f5ng \u0111ang ph\u00e1i \u0111i Tuy\u00ean Quang, ph\u1ea3i g\u1ea5p l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 t\u00f2ng chinh cho k\u1ecbp k\u1ef3 ti\u1ebfn qu\u00e2n, c\u00f2n th\u00ec r\u00fat ngay v\u1ec1 t\u1ec9nh ngh\u1ec9 ng\u01a1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c V\u00e2n t\u1ee5 h\u1ecdp nh\u1eefng qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u Cao B\u1eb1ng, r\u1ed3i lan xu\u1ed1ng \u0111\u1ed3n L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, thu\u1ed9c L\u1ea1ng S\u01a1n, t\u1eebng b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i ! T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, B\u1ebf V\u0103n C\u1eadn, li\u1ec1n b\u1ecb r\u1ee5ng \u0111\u1ea7u, gi\u1eb7c V\u00e2n l\u1ea9n tr\u1ed1n nh\u01b0 chu\u1ed9t v\u1ec1 s\u00e0o huy\u1ec7t c\u0169, l\u1ea1i u m\u00ea kh\u00f4ng s\u1ee3 ch\u1ebft, c\u00f2n d\u00e1m xui gi\u1ee5c b\u00e8 \u0111\u1ea3ng l\u1ea5n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn ch\u00e2u Th\u1ee7y V\u0129, t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1, l\u1ea1i b\u1ecb B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o m\u1ea5y l\u1ea7n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft g\u1ea7n h\u1ebft. M\u1ed9t d\u1ea3i ven n\u00fai, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 g\u1ea7n y\u00ean, th\u00ec gi\u1eb7c V\u00e2n m\u1ea5t v\u00e2y c\u00e1nh, ch\u1ec9 cho\u00e8n cho\u00e8n c\u00f2n ch\u1ed7 s\u00e0o huy\u1ec7t c\u00f4 l\u1eadp nh\u1ecf m\u1ecdn \u1edf V\u00e2n Trung ! Nay ba \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1i binh t\u1edbi \u0111\u00e1nh, th\u1ebf nh\u01b0 n\u00fai Th\u00e1i \u0111\u00e8 qu\u1ea3 tr\u1ee9ng, c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y tan n\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u1ed5ng th\u1ed1ng, Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tham t\u00e1n 3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u n\u00ean chuy\u1ec3n b\u1ea3o cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n, binh, d\u00f5ng, \u0111\u1ec3 ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng ti\u1ebfn l\u00ean, cho s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u01b0\u1eddng v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch, l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i. D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh L\u00e2m, Cai \u0111\u1ed9i, l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, l\u1ea1i l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, r\u1ed3i \u0111em v\u1ec7 binh theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ed3 H\u1ef1u v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9, \u1edf Cao B\u1eb1ng, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cV\u1ec1 3 c\u01a1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng trong t\u1ec9nh h\u1ea1t \u0111\u00e3 do T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u00e2u b\u00e0y, vua \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh, Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ma Ng\u1ecdc L\u00fd \u0111\u1ed1c su\u1ea5t, nh\u01b0ng d\u00e2n \u1edf r\u1eebng r\u00fa, thung l\u0169ng xa c\u00e1ch nhau, khi t\u1edbi k\u1ef3 tr\u01b0ng d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i u\u1ef7, c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng. V\u1eady xin n\u00ean \u0111\u1eb7t m\u1ed7i c\u01a1 1 ph\u00f3 su\u1ea5t c\u01a1, 1 ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111i\u1ec3n t\u01b0 b\u1ea1 t\u1ecbch ; m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 1 ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 1 ngo\u1ea1i u\u1ef7 ph\u00f3 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u v\u00e0 Ma Ng\u1ecdc L\u00fd \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 N\u00f9ng, nay m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u cai qu\u1ea3n m\u1ed9t c\u01a1, kh\u00f4ng l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00e2u. S\u1ee3 r\u1eb1ng h\u1ecd l\u00e0 h\u1ea1ng hung \u00e1c d\u1eef t\u1ee3n, d\u1ec5 v\u01b0\u1ee3t ra kh\u1ecfi v\u00f2ng r\u00e0ng bu\u1ed9c. V\u1ea3 l\u1ea1i, h\u1ecd tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh tr\u00f4ng coi c\u1ea3. V\u1eady xin giao cho Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u v\u00e0 Ma Ng\u1ecdc L\u00fd v\u1eabn \u0111\u1ed1c su\u1ea5t 2 c\u01a1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng Nh\u1ecb v\u00e0 Tam ; c\u00f2n Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh v\u1eabn \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u01a1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng Nh\u1ea5t v\u00e0 cai qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c 2 c\u01a1 kia, \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 s\u1ef1 b\u00f3 bu\u1ed9c l\u1eabn nhau\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i. Chu\u1ea9n cho ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t c\u01a1, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u do t\u1ec9nh c\u1ea5p b\u1eb1ng, v\u00e0 \u0111em h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng theo \u0111i t\u00f2ng chinh. N\u1ebfu ai ra s\u1ee9c gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng, th\u00ec cho l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u b\u00e0y, s\u1ebd li\u1ec7u cho quan ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>\u00e1c Man Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i th\u01b0\u1eddng l\u1ea9n l\u00fat ra v\u00e0o \u1edf mi\u1ec1n r\u1eebng ph\u00eda ti\u1ec1n l\u0169y. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u xin : \u201cC\u1ee9 trong d\u00e2n l\u00e2n c\u1eadn thu\u1ed9c s\u00e1u c\u01a1, m\u1ed7i c\u01a1 l\u1ef1a l\u1ea5y 2 b\u00e1 h\u1ed9 v\u00e0 100 ng\u01b0\u1eddi kho\u1ebb m\u1ea1nh, cho ph\u1ee5 gi\u1eef \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i\u201d. Vua chu\u1ea9n y v\u00e0 cho h\u1eb1ng th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 5 ti\u1ec1n v\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>V\u1eddi V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang, \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean, v\u1ec1 Kinh. Th\u0103ng L\u00ea Kinh T\u1ebf, gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Nam \u2013 Ng\u00e3i, l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho \u1edf B\u1eafc Ninh d\u00e2ng t\u1eadp m\u1eadt t\u00e2u :<\/p>\n<p>\u201c1. Qu\u00e2n l\u00ednh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111i tr\u1ed1n. V\u1eady xin ph\u00e0m nh\u1eefng k\u1ebb sau khi \u0111i tr\u1ed1n m\u00e0 b\u1ecb b\u1eaft kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e2u hay ch\u00f3ng, l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 t\u1ed9i \u0111\u1ed3 ; l\u1ea7n th\u1ee9 hai b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 l\u01b0u ; L\u00fd tr\u01b0\u1edfng bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh m\u00e0 kh\u00f4ng th\u00fa ra c\u0169ng b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3 nh\u01b0 ph\u1ea1m nh\u00e2n.<\/p>\n<p>\u201c2. L\u00fd tr\u01b0\u1edfng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, may nh\u1edd l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh, theo th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0111\u1ebfn T\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng((1) T\u1ee9c l\u00e0 Cai t\u1ed5ng ho\u1eb7c Ch\u00e1nh t\u1ed5ng.1) n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin x\u00e9t k\u1ef9 trong t\u1ed5ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u00e0o h\u1eefu v\u00e0 c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c th\u00ec c\u1eed l\u00ean, nghi\u00eam ng\u1eb7t tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u1ec1 vi\u1ec7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng. Trong 1 qu\u00fd m\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng x\u1ea3y ra v\u1ee5 c\u01b0\u1edbp n\u00e0o v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c ho\u1eb7c b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111em gi\u1ea3i th\u00ec c\u00f3 th\u01b0\u1edfng ; n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ecbu ra s\u1ee9c, l\u1ea1i d\u00e1m ch\u1ee9a ch\u1ea5p, gi\u1ea5u gi\u1ebfm th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>\u201c3. D\u00e2n trong t\u1ec9nh h\u1ea1t ph\u1ea3i \u0111i v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb b\u1ec7nh m\u00e0 ch\u1ebft. T\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ef1c c\u0169ng kh\u1ed5 s\u1edf ! Xin th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u1ee9u gi\u00fap b\u1ed9i ph\u1ea7n h\u01a1n n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u201c4. Nh\u1eefng l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c 3 n\u0103m tr\u1edf l\u00ean, xin \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c. V\u00e0 t\u1eeb nay c\u1ee9 5 n\u0103m l\u00e0 m\u1ed9t kho\u00e1, x\u00e9t h\u1ea1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i b\u1ed5\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c n\u00e0y giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n x\u00e9t. H\u1ecd cho r\u1eb1ng : v\u1ec1 vi\u1ec7c x\u1eed l\u00ednh \u0111\u00e0o ng\u0169, \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i. H\u1ec5 tr\u1ed1n l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t m\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec x\u1eed ph\u1ea1t 90 tr\u01b0\u1ee3ng, cho sung v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 ; tr\u1ed1n l\u1ea7n th\u1ee9 hai m\u00e0 b\u1ecb b\u1eaft th\u00ec \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 2 th\u00e1ng, m\u00e3n h\u1ea1n \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, l\u1ea1i cho sung v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169. X\u00e9t t\u00ecnh, \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i, nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c \u0111\u00e3 c\u00f4ng b\u1eb1ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng. Nay n\u1ebfu kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i \u0111\u1ed3, t\u1ed9i l\u01b0u th\u00ec n\u1eb7ng qu\u00e1. V\u1eady n\u00ean theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n l\u00ednh tr\u1ed1n v\u1ec1, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 qu\u00ea \u1edf l\u00e0ng m\u00ecnh hay l\u00e0ng kh\u00e1c, L\u00fd tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 d\u00e2n x\u00e3 bi\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh m\u00e0 dung t\u00fang \u1ea9n gi\u1ea5u th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u1ecb chi\u1ebfu theo t\u1ed9i nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh tr\u1ed1n \u0111\u00e3 ph\u1ea1m. N\u1ebfu tr\u1ed1n 1 l\u1ea7n th\u00ec L\u00fd tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 d\u00e2n x\u00e3 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng ; tr\u1ed1n 2 l\u1ea7n th\u00ec L\u00fd tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 d\u00e2n x\u00e3 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 1 th\u00e1ng ; tr\u1ed1n 3 l\u1ea7n th\u00ec L\u00fd tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 d\u00e2n x\u00e3 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i 100 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 3 th\u00e1ng. L\u00fd tr\u01b0\u1edfng b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00ec ph\u1ea3i b\u00e3i d\u1ecbch ngay.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eefa, t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc trong t\u1ee5c l\u1ec7 l\u00e0ng, x\u00e3 d\u00e2n v\u00e0 binh l\u00ednh c\u00f3 giao \u01b0\u1edbc ri\u00eang : c\u1ee9 3 n\u0103m hay 6 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u1ee5 \u00e1n l\u00ednh tr\u1ed1n \u1edf B\u1eafc th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 k\u1ebb t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u1eadp ra kho\u1ea3n \u01b0\u1edbc c\u1ee7a l\u00e0ng, li\u1ec1n b\u1ecb t\u1ed9i g\u00f4ng 1 th\u00e1ng, khi m\u00e3n h\u1ea1n, l\u1ea1i b\u1ecb \u0111\u00e1nh ngay 100 tr\u01b0\u1ee3ng. V\u1eady xin t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>V\u1ec1 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u1eb7t Cai t\u1ed5ng v\u00e0 Ph\u00f3 t\u1ed5ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi do L\u00fd tr\u01b0\u1edfng r\u1ed3i sau l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 ph\u00f3 t\u1ed5ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi do Ph\u00f3 t\u1ed5ng r\u1ed3i sau l\u00e0m Cai t\u1ed5ng. L\u00e0m v\u1eady l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 t\u01b0 c\u00e1ch c\u1ee7a h\u1ecd. N\u1ebfu L\u00fd tr\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng th\u00ec xin ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u00e1 c\u1ee9 nh\u1ea5t kh\u00e1i ph\u1ea3i vin v\u00e0o l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh hay sao ?<\/p>\n<p>C\u00f2n nh\u01b0 xin nghi\u00eam tr\u00e1ch v\u1ec1 vi\u1ec7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng v\u00e0 trong 1 qu\u00fd \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng, ph\u1ea1t c\u0169ng phi\u1ec1n ph\u1ee9c, g\u1ea5p g\u00e1p qu\u00e1 ! V\u1eady xin chi\u1ebfu theo ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh sau \u0111\u00e3 b\u00e0n ti\u1ebfp : c\u1ee9 3 n\u0103m l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ea1n, trong \u0111\u00f3 n\u1ebfu Cai t\u1ed5ng hay Ph\u00f3 t\u1ed5ng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c xu\u1ea5t s\u1eafc v\u00e0 c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1, th\u00ec t\u1edbi k\u1ef3 s\u1ebd t\u00e2u xin khen th\u01b0\u1edfng ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng ch\u1ecbu ra s\u1ee9c, \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra v\u00e0 c\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c b\u1ecb nghi\u00eam tr\u1ecb, kh\u00f4ng c\u1ee9 ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ee7 h\u1ea1n 3 n\u0103m.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eefa, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n n\u00e3 b\u1eaft ph\u1ea1m nh\u00e2n can \u00e1n, tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ch\u1ec9 chuy\u00ean tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o ph\u1ee7 huy\u1ec7n, nay xin tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y bu\u1ed9c Cai ph\u00f3 t\u1ed5ng ph\u1ea3i t\u1ea7m n\u00e3 cho b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu qu\u00e1 h\u1ea1n m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i ph\u00e2n x\u1eed, th\u00ec b\u1ecb t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t l\u00e0 Cai ph\u00f3 t\u1ed5ng, r\u1ed3i th\u1ee9 \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>V\u1ec1 vi\u1ec7c d\u00e2n phu h\u1ea1t B\u1eafc Ninh chuy\u00ean ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho thu\u00ea b\u1eb1ng gi\u00e1 h\u1eadu, r\u1ed3i n\u1ebfu c\u00f3 ai ch\u1ebft, l\u1ea1i c\u1ea5p cho ti\u1ec1n. Nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u00e3 l\u00e0 \u01b0u h\u1eadu, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i cho l\u00e0 c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u1eabn b\u00e1ch, kh\u1ea9n xin th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u1ee9u gi\u00fap g\u1ea5p b\u1ed9i l\u00ean. V\u1eady th\u00ec khi \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c c\u0169ng ph\u1ea3i luy\u1ec7n binh v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng, c\u0169ng r\u1ea5t kh\u00f3 nh\u1ecdc. C\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e2u c\u0169ng l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 ri\u00eang h\u1ea1t B\u1eafc Ninh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea7u xin \u00e2n \u0111i\u1ec3n ? L\u1eddi xin \u0111\u00f3 kh\u00f4ng h\u1ee3p, kh\u00f4ng n\u00ean b\u00e0n \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>C\u00f2n vi\u1ec7c xin \u0111\u1ed5i b\u1ed5 c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf ph\u1ee7, huy\u1ec7n, th\u00ec g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c tr\u1ecb s\u1ef1, l\u1ea1i m\u1ee5c \u1edf ph\u1ee7, huy\u1ec7n c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1ec5 c\u00f3 s\u1edb xin, b\u1ed9 L\u1ea1i x\u00e9t ra, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f9ng h\u1ea1t, t\u1eebng \u0111\u00e3 t\u00e2u xin th\u00ec b\u1ed5 \u0111i ch\u1ed7 kh\u00e1c. T\u1eeb nay c\u00f3 \u0111\u1ee7 3 n\u0103m tr\u1edf l\u00ean, l\u1ea1i do t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1u tra, s\u00e1t h\u1ea1ch, s\u1ebd \u0111\u1ed5i b\u1ed5. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c th\u00f4ng l\u1ea1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ee9c th\u1ea5p, c\u1ee9 \u0111\u1ec3 cho l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c ch\u1ee9c th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, h\u1ec5 ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ea1t sung b\u1ed5 th\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c theo nh\u01b0 l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc. Ai t\u1ea1i ch\u1ee9c \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 3 n\u0103m, xin c\u0169ng do t\u1ec9nh t\u00e2u xin \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. T\u1eeb nay l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u00ean t\u1eadp t\u1ea5u c\u1ee7a b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u1eabn b\u00e1ch c\u1ee7a d\u00e2n trong h\u1ea1t xin th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u1ee9u gi\u00fap th\u00eam n\u1eefa. L\u1eddi \u0111\u00f3 h\u00ecnh nh\u01b0 ph\u1ea3i m\u00e0 ho\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i. Hi\u1ec7n nay \u0111ang c\u00f3 l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh s\u0129, ph\u1ea3i ch\u1ecbu phi\u1ec1n ph\u1ee9c kh\u00f3 nh\u1ecdc, kh\u00f4ng ri\u00eang m\u1ed9t t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh th\u00f4i \u0111\u00e2u. Ta ch\u1ec9 h\u1eb1ng ng\u00e0y tr\u00f4ng mong c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, s\u1ebd r\u1ed9ng ban \u01a1n kh\u1eafp c\u1ea3, \u0111\u1ec3 c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1ea1t c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n, h\u00e1 ch\u1ec9 ri\u00eang m\u1ed9t t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh v\u00e0 h\u00e1 ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i l\u1eddi xin c\u1ee7a b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai ? \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e1c \u0111i l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>\u201cDuy vi\u1ec7c b\u00e0n xin cho c\u00e1c tri s\u1ef1, l\u1ea1i m\u1ee5c \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u1ed5i b\u1ed5, khi \u0111\u1ee7 3 n\u0103m, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i b\u1ed5 \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, nh\u01b0 th\u1ebf r\u1ea5t l\u00e0 phi\u1ec1n ph\u1ee9c b\u1eadn r\u1ed9n v\u00e0 b\u1ecdn kia t\u1ef1 bi\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng, kh\u00f4ng kh\u1ecfi sinh l\u00f2ng ch\u00e1n n\u1ea3n ! V\u1eady \u0111\u1ed5i d\u1ecbch l\u1ea1i : ph\u00e0m tri s\u1ef1, l\u1ea1i m\u1ee5c, th\u00f4ng ph\u00e1n v\u00e0 kinh l\u1ecbch \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee3i 6 n\u0103m \u0111\u1ee7 h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh, n\u1ebfu trong khi l\u00e0m ch\u1ee9c ph\u1eadn, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u1ea7m l\u1ed7i, th\u00ec do t\u1ec9nh l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 li\u1ec7u cho th\u0103ng b\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee9c \u1edf Kinh, \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd bi\u1ebft s\u1ebd c\u00f3 th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng chuy\u1ec3n, \u0111\u1ec1u ngh\u0129 ph\u1ea5n kh\u1edfi c\u1ed1 g\u1eafng. C\u00f2n th\u00ec theo nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0n m\u00e0 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3, l\u1ea1i ngh\u0129 : h\u1ea1t n\u00e0o ch\u1ec9 c\u00f3 1 ph\u1ee7, n\u1ebfu tri s\u1ef1, l\u1ea1i m\u1ee5c, nh\u1ea5t kh\u00e1i b\u1eaft h\u1ed3i t\u1ecb((1) H\u1ed3i t\u1ecb : gi\u1eef \u00fd m\u00e0 tr\u00e1nh \u0111i. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 : qu\u00ea \u1edf h\u1ea1t n\u00e0o th\u00ec kh\u00f4ng b\u1ed5 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y.1) th\u00ec c\u00f3 l\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 thi\u1ebfu \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i \u0111i. V\u1eady \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i : ph\u00e0m h\u1ea1t n\u00e0o c\u00f3 t\u1eeb 2 ph\u1ee7 tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec v\u1eabn theo ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc ; n\u1ebfu ch\u1ec9 c\u00f3 1 ph\u1ee7, m\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd th\u00ec \u0111\u1ed5i \u0111i, ngo\u00e0i ra qu\u00ea qu\u00e1n thu\u1ed9c huy\u1ec7n, \u0111\u1ec1u cho v\u1eabn cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Ban \u00e1o m\u1eb7c m\u00f9a \u0111\u00f4ng cho c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed, t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i (v\u0103n t\u1eeb lang trung, v\u00f5 t\u1eeb ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd tr\u1edf l\u00ean, c\u00f9ng N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 khoa \u0111\u1ea1o). T\u1eeb nay l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Sai Ph\u00f3 ng\u1ef1 y V\u0169 Do\u00e3n Tu\u1ea5n, hi\u1ec7p v\u1edbi Ng\u1ef1 y Nguy\u1ec5n T\u0103ng Long, c\u00f9ng gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng vi\u1ec7n Th\u00e1i y (tr\u01b0\u1edbc, do ng\u1ef1 y chuy\u00ean gi\u1eef).<\/p>\n<p>S\u00e1u t\u1ec9nh \u1edf Nam K\u1ef3 t\u00e2u b\u00e1o gi\u00e1 g\u1ea1o cao v\u1ecdt (g\u1ea1o, m\u1ed7i 1 ph\u01b0\u01a1ng tr\u1ecb gi\u00e1 t\u1eeb 1 quan 3 ti\u1ec1n \u0111\u1ebfn 1 quan 9 ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cRu\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf n\u01a1i \u1ea5y m\u00e0u m\u1ee1, th\u00f3c g\u1ea1o d\u1ed3i d\u00e0o. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, tr\u1ecb gi\u00e1 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1 quan, c\u00f3 khi gi\u1ea3m xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn 6, 7 ti\u1ec1n. Nay gi\u00e1 cao g\u1ea5p hai nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1ec1u do nh\u00e0 gi\u00e0u h\u00e1m l\u1ee3i t\u00edch tr\u1eef, \u0111\u1ec3 b\u00e1n l\u1ea5y gi\u00e1 cao. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n hi\u1ec3u th\u1ecb kh\u1eafp cho c\u00e1c nh\u00e0 gi\u00e0u trong h\u1ea1t : ph\u1ea3i b\u1ecf ra b\u00e1n v\u1edbi m\u1ed9t gi\u00e1 ph\u1ea3i ch\u0103ng, \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n c\u00f3 th\u00f3c g\u1ea1o ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u, th\u00ec gi\u00e1 g\u1ea1o c\u0169ng s\u1ebd ng\u00e0y m\u1ed9t gi\u1ea3m xu\u1ed1ng.<\/p>\n<p>\u201cD\u00e2n ta sinh s\u1ed1ng v\u1edbi nhau, c\u1ed1t ph\u1ea3i gi\u00e0u ngh\u00e8o t\u01b0\u01a1ng tr\u1ee3, x\u00f3m gi\u1ec1ng gi\u00fap nhau, t\u00ecnh ngh\u0129a chu c\u1ea5p, t\u1eeb x\u01b0a nay v\u1eabn th\u1ebf. N\u0103m ngo\u00e1i c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 b\u1ecb l\u1ee5t, ki\u1ebfm \u0103n kh\u00f3 kh\u0103n. Ngh\u0129a d\u00e2n \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 nguy\u1ec7n \u0111em c\u1ee7a gi\u00fap cho ng\u01b0\u1eddi thi\u1ebfu, k\u1ec3 c\u00f3 h\u00e0ng ngh\u00ecn, h\u00e0ng tr\u0103m. Ta th\u01b0\u1eddng khen h\u1ecd l\u00e0 h\u00e1o ngh\u0129a, th\u01b0\u1edfng cho \u01b0u h\u1eadu : ho\u1eb7c ban cho t\u1ea5m bi\u1ec3n bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u00e1o, m\u0169, ho\u1eb7c tha mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n, s\u1ef1 \u0111i l\u00ednh v\u00e0 di\u00eau d\u1ecbch. Hu\u1ed1ng chi nh\u00e2n d\u00e2n Nam K\u1ef3 v\u1eabn c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 \u01b0a l\u00e0m vi\u1ec7c ngh\u0129a, s\u1eb5n c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng tri l\u01b0\u01a1ng n\u0103ng, ai l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e2m \u1ea5y, ch\u1ec9 v\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c lay t\u1ec9nh c\u1ed5 v\u00f5 \u0111\u00f3 th\u00f4i. V\u1eady, n\u00ean th\u1ec3 t\u1ea5t \u00fd n\u00e0y c\u1ee7a ta, hi\u1ec3u d\u1ee5 kh\u1eafp c\u1ea3 : nh\u1eefng ai th\u1ef1c gi\u00e0u n\u1ebfu mu\u1ed1n b\u1ecf c\u1ee7a ra \u0111\u1ec3 gi\u00fap k\u1ebb t\u00fang thi\u1ebfu, ti\u1ec1n t\u1eeb 600 quan, th\u00f3c t\u1eeb 500 h\u1ed9c, v\u00e0 g\u1ea1o t\u1eeb 500 ph\u01b0\u01a1ng tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p quy\u00ean \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 12 n\u0103m nay th\u00ec ng\u1eebng. C\u00e1c quan t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111em t\u00ean h\u1ecd ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1c quy\u00ean v\u00e0 s\u1ed1 quy\u00ean t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u1eafc Ninh m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 50 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m Tu\u1ea7n th\u00e0nh Nh\u1ecb \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>Tha s\u1ef1 c\u1ea5m c\u1ed1 cho c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m t\u1eeb t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 cho l\u00e0m l\u00ednh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua cho r\u1eb1ng s\u1ed1 c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u1ec3 t\u1eeb Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ebfn Kh\u00e1nh Ho\u00e0 v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c tha l\u00e0m l\u00ednh c\u00f3 nhi\u1ec1u kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 cho t\u1ee5 t\u1eadp m\u1ed9t ch\u1ed7 v\u1edbi nhau, n\u00ean h\u1ea1 l\u1ec7nh ph\u00e1t \u0111i c\u00e1c x\u00e3 d\u00e2n \u0111\u1ec3 chia ra giam c\u1ea5m. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd, l\u1ea1i ngh\u0129 b\u1ecdn kia b\u1ecb giam \u0111\u00e3 l\u00e2u, x\u00e9t ra kh\u00f4ng n\u1ee1, n\u00ean s\u1eafc cho b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0m phi\u1ebfn l\u1ee5c tr\u00ecnh, b\u00e8n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u00e2n cho 5 ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i gi\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0, 2 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i ; c\u00f2n 136 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n giam c\u1ea5m, r\u1ed3i do B\u1ed9 li\u1ec7u x\u00e9t, tu\u1ef3 t\u1ed9i nh\u1eb9 hay n\u1eb7ng, chia ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Sai V\u0169 kh\u1ed1 \u0111\u00fac s\u00fang l\u1edbn b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, t\u00ean l\u00e0 Ph\u00e1 \u0111\u1ecbch th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Ph\u00e1 \u0111\u1ecbch \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n m\u1ed7i th\u1ee9 2 c\u1ed7 (\u0111\u1ec1u n\u1eb7ng v\u00e0i ngh\u00ecn c\u00e2n). Khi \u0111\u00fac xong, sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean b\u1eafn th\u1eed th\u00ec nhi\u1ec1u ch\u1ed7 v\u1ee1 n\u1ee9t. Vi\u00ean \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb qu\u1edf n\u1eb7ng. Sai \u0111\u00fac l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, quan vi\u00ean v\u00e0 ph\u00e1o th\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i x\u00e9t nghi\u1ec7m kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9, m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang, mua \u01a1n l\u1ea5y l\u00f2ng, n\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn x\u00e9t cho \u0111\u00fang trong vi\u1ec7c th\u1eeba h\u00e0nh th\u1eed s\u00fang. T\u1ee9c nh\u01b0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 t\u00e2u : v\u1ec1 vi\u1ec7c m\u1ed9t c\u1ed7 s\u00fang \u201cT\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d b\u1eb1ng gang h\u1ea1ng l\u1edbn m\u1edbi chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u1ebfn, v\u1eeba b\u1eafn 2 ph\u00e1t, mi\u1ec7ng s\u00fang \u0111\u00e3 r\u1ea1n ra ! H\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec khi th\u00ed nghi\u1ec7m ch\u1ec9 l\u00e0m qua loa m\u1edbi th\u1ebf \u01b0 ? V\u1eady nay \u0111\u1eb7c c\u00e1ch nghi\u00eam s\u1ee9c : t\u1eeb nay h\u1ec5 ph\u00e1i \u0111i x\u00e9t nghi\u1ec7m, n\u1ebfu s\u00fang qu\u1ea3 th\u1eadt b\u1ec1n ch\u1eafc th\u00ec chu\u1ea9n cho l\u00e0m gi\u1ea5y cam \u0111oan l\u1ea5y th\u00e2n l\u00e0m b\u1ea3o \u0111\u1ea3m, r\u1ed3i giao cho b\u1ed9 Binh gi\u1eef \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u. Sau n\u00e0y, b\u1eafn ra, n\u1ebfu c\u00f3 v\u1ee1 n\u1ee9t th\u00ec \u0111em ng\u01b0\u1eddi x\u00e9t nghi\u1ec7m \u1ea5y ra ch\u00e9m ngay, b\u1ea3o cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft. Ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo \u0111\u1ea5y !\u201d<\/p>\n<p>D\u00f9ng V\u0169 \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea1m, Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Ngh\u1ec7 An, ki\u00eam coi v\u1ec7 An v\u00f5.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e1i, con Cai c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u01b0\u1ee3ng, ng\u01b0\u1eddi Gia \u0110\u1ecbnh, d\u00e2ng 1 t\u1eadp bi\u00ean ch\u00e9p nh\u1eefng chuy\u1ec7n c\u0169. Vua giao cho s\u1edf Th\u1ef1c l\u1ee5c xem x\u00e9t l\u1ef1a l\u1ea5y t\u00e0i li\u1ec7u \u0111\u1ec3 ch\u00e9p. R\u1ed3i cho Th\u00e1i m\u1ed9t c\u1eb7p \u00e1o sa r\u1ed9ng tay v\u00e0 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh \u00edt m\u01b0a. Quan t\u1ec9nh l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hi v\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n u\u1ef7 cho L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng c\u00f3 thu\u1eadn l\u1ee3i hay kh\u00f4ng, l\u00e0 c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vui bu\u1ed3n c\u1ee7a d\u00e2n. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 v\u0103n quan \u0111\u01b0\u1ee3c ta giao cho tr\u00e1ch nhi\u1ec7m m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Nay \u0111\u01b0\u01a1ng k\u1ef3 mong m\u01b0a, sao kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111i c\u1ea7u \u0111\u1ea3o cho d\u00e2n m\u00e0 l\u1ea1i u\u1ef7 cho quan v\u00f5 ! \u0110\u00e3 ch\u1eb3ng coi vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng c\u1ee7a d\u00e2n l\u00e0 tr\u1ecdng, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 c\u1ea3m c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0 kh\u00ed c\u1ee7a tr\u1eddi ?\u201d<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u1eafc Ninh c\u0169ng \u00edt m\u01b0a. Xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho c\u00e1c quan t\u1ec9nh th\u00e2n h\u00e0nh c\u1ea7u \u0111\u1ea3o.<\/p>\n<p>\u0111\u1eafp \u0111\u1ed3n c\u00f3 th\u00e0nh \u0111\u1ea5t \u1edf th\u00f4n L\u1ed9c Tuy\u1ec1n, t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh. (L\u1ed9c Tuy\u1ec1n l\u00e0 m\u1ed9t th\u00f4n, sau \u0111\u1ed5i l\u00e0 L\u1ed9c Giang, thu\u1ed9c huy\u1ec7n Thu\u1eadn An. B\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh \u0111\u1ed3n, m\u1ed7i m\u1eb7t \u0111\u1ec1u 12 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n th\u00e0nh cao 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ch\u00e2n th\u00e0nh d\u00e0y 1 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc ; h\u00e0o n\u01b0\u1edbc \u1edf ngo\u00e0i r\u1ed9ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 6 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb7t 2 c\u1eeda).<\/p>\n<p>Vua cho \u0111\u1ed3n L\u1ed9c Tuy\u1ec1n l\u00e0 ch\u1ed7 xung y\u1ebfu, sai quan t\u1ec9nh l\u00e0m theo \u0111\u00fang c\u00e1ch th\u1ee9c do b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u01b0a ra, r\u1ed3i d\u1eddi th\u1ee7 s\u1edf Quang Ph\u1ee5c c\u0169 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXXXVI<\/a> \u2013 136<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t dinh V\u0169 L\u00e2m, quy\u1ec1n sung V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb Phan V\u0103n C\u1eedu, l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, Cai \u0111\u1ed9i Man V\u0103n N\u1ed9i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o ; Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu d\u0169ng, gia h\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 L\u00e2m Uy l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 H\u01b0ng Ho\u00e1. Th\u0103ng Cai \u0111\u1ed9i B\u00f9i V\u0103n H\u01b0\u01a1ng l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>M\u1edf khoa thi H\u01b0\u01a1ng \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Sai Tr\u1ecbnh Quang Khanh, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean, sung l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng H\u00e0 N\u1ed9i ; Ng\u1ee5y Kh\u1eafc Tu\u1ea7n, B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh, sung l\u00e0m ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o ; L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c, H\u1ed9 ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, sung l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng, B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, sung l\u00e0m ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o. L\u1ea5y \u0111\u1ed7 c\u1eed nh\u00e2n 37 ng\u01b0\u1eddi. (Tr\u01b0\u1eddng H\u00e0 N\u1ed9i 28 ng\u01b0\u1eddi : Giang V\u0103n Hi\u1ec3n, Ph\u1ea1m Gia \u0110\u00f4n, B\u1ea1ch \u0110\u00f4ng \u00d4n, \u0110\u1ed7 B\u1ed3i Nguy\u00ean, Cao B\u00e1 \u0110\u1ea1t, Nguy\u1ec5n Nho, Nguy\u1ec5n Th\u1eadn Tuy\u1ec3n, Ph\u1ea1m V\u0103n B\u00edch, \u0110\u1eb7ng Minh Tr\u00e2n, Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh T\u00e1, L\u00ea Duy Trung, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea5n, Nguy\u1ec5n Huy, D\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng B\u00ecnh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0\u1edbc, \u0110\u1ed7 D\u01b0\u01a1ng Th\u1ea3n, V\u0169 Th\u1ef1c, L\u00ea T\u00e1c L\u00e2m, Nguy\u1ec5n Huy\u00ean, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n To\u1ea3n, Phan B\u00e1 Ng\u1ea1n, L\u00ea Nh\u01b0 Ch\u1ea9n, Ph\u1ea1m Huy B\u1ec9nh, Tr\u1ea7n V\u0103n Khu\u00ea, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u00f9ng, Ph\u1ea1m Duy Thanh, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ki\u00ean v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Cung.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1eddng Nam \u0110\u1ecbnh 9 ng\u01b0\u1eddi : Nguy\u1ec5n H\u1eefu C\u01a1, Tr\u1ea7n T\u1ea5t Kh\u1eafc, Nguy\u1ec5n B\u1ea3o, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u00fd, Phan Hi\u1ec7u, B\u00f9i \u00e1i, B\u00f9i \u0110\u00ecnh Tr\u00ed, Ph\u1ea1m Xu\u00e2n Huy\u00ean v\u00e0 \u0110\u1ed7 Huy L\u1ed9c).<\/p>\n<p>Nh\u1eefng quy\u1ec3n \u0111\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec7 v\u1ec1 Kinh. B\u1ed9 L\u1ec5 h\u1ed9i v\u1edbi Vi\u1ec7n v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c duy\u1ec7t l\u1ea1i. Tr\u01b0\u1eddng H\u00e0 N\u1ed9i b\u1ecb c\u00e1ch m\u1ed9t c\u1eed nh\u00e2n (Tr\u1ea7n V\u0103n Khu\u00ea, v\u00ec b\u00e0i ph\u00fa tr\u00f9ng v\u1ea7n), v\u00e0 tru\u1ea5t 4 ng\u01b0\u1eddi xu\u1ed1ng t\u00fa t\u00e0i h\u1ea1ng cu\u1ed1i (Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh T\u00e1, Nguy\u1ec5n Huy\u00ean, \u0110\u1ed7 D\u01b0\u01a1ng Th\u1ea3n, v\u00e0 Ph\u1ea1m Huy B\u1ec9nh, v\u00ec v\u0103n vi\u1ebft t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng). Ch\u1ee7 kh\u1ea3o Tr\u1ecbnh Quang Khanh v\u00e0 Ng\u1ee5y Kh\u1eafc Tu\u1ea7n \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p. C\u00e1c gi\u00e1m kh\u1ea3o l\u00e0 L\u1ec5 b\u1ed9 Lang trung Ng\u00f4 Th\u1ebf Vinh v\u00e0 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m T\u01b0 nghi\u1ec7p Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Thu\u00e2n, can \u00e1n \u0111\u1ed5i ph\u00ea l\u1ea1i quy\u1ec3n v\u0103n (T\u00fa t\u00e0i Phan Huy X\u00e1n, 2 k\u1ef3 c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u1ebft t\u00edch \u0111\u00e1ng ng\u1edd, b\u1ecdn Vinh \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i ch\u1eef ph\u00ea \u201cli\u1ec7t\u201d ra \u201cth\u1ee9\u201d. X\u00e1n c\u0169ng b\u1ecb tru\u1ea5t), \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>C\u00e1c Ng\u1ef1 s\u1eed Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n C\u1ea3nh v\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Hoan l\u1ea1i t\u00e2u h\u1eb7c r\u1eb1ng L\u1ec5 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Phan Huy Th\u1ef1c l\u1ef1a c\u1eed quan tr\u01b0\u1eddng H\u00e0 N\u1ed9i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ed7 thu\u1ed9c li\u00eau((1) Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n m\u00ecnh.1), ch\u00e1u h\u1ecd l\u00e0 Phan Huy X\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed7 t\u00fa t\u00e0i, ch\u00e1u g\u1ecdi b\u1eb1ng c\u1eadu l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh T\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed7 c\u1eed nh\u00e2n, t\u1ef1a h\u1ed3 c\u00f3 \u00fd g\u1eedi g\u1eafm thi\u00ean t\u01b0. V\u1ea3 l\u1ea1i quan N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n, ri\u00eang c\u00f9ng \u0111i l\u1ea1i, b\u1ea3o \u0111em quy\u1ec3n thi v\u00e0o N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ec3 duy\u1ec7t l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua ra l\u1ec7nh cho b\u1ecdn Th\u1ef1c c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. Khi t\u1edd t\u00e2u \u0111\u1ec7 l\u00ean r\u1ed3i, vua cho<\/p>\n<p>l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft xa tr\u00e1nh hi\u1ec1m nghi b\u00e8n gi\u00e1ng Th\u1ef1c xu\u1ed1ng 1 c\u1ea5p, ph\u1ea1t Quy\u1ec1n 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua ra coi ch\u1ea7u, b\u1ea3o quan N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n v\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh r\u1eb1ng : \u201cTa mu\u1ed1n l\u1ea5y Kinh th\u00e0nh l\u00e0m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1, sai c\u00e1c s\u0129 t\u1eed l\u00e0m 1 b\u00e0i ph\u00fa \u0111\u1ec3 xem th\u1eed, nh\u01b0ng ngh\u0129 s\u0129 t\u1eed ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9 chuy\u00ean h\u1ecdc s\u00e1ch v\u1edf, nh\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t, hai vi\u1ec7c \u0111\u1eddi x\u01b0a th\u00f4i. C\u00f2n s\u1ef1 th\u1ec3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00e0 th\u1ec3 ch\u1ebf v\u1ec1 \u0111i\u1ec7n, c\u00e1c, l\u00e2u \u0111\u00e0i \u1edf Kinh th\u00e0nh, ch\u01b0a t\u1eebng am hi\u1ec3u, s\u1ee3 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean v\u0103n ! Ta xem khoa thi H\u01b0\u01a1ng n\u0103m nay, nh\u1eefng quy\u1ec3n l\u1ea5y \u0111\u1ed7, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1eddi l\u1ebd qu\u00ea k\u1ec7ch, m\u00e0 c\u00e2u k\u1ebft ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hay d\u00f9ng l\u1eddi t\u00e1n t\u1ee5ng, r\u1eadp theo s\u00e1o c\u0169 m\u00e0 th\u00f4i. Ta xem s\u0129 t\u1eed nh\u00e0 Thanh, h\u1ecdc h\u00e0nh r\u1ed9ng r\u00e3i, ph\u00e0m \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u1ed9 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00e0 \u0111i\u1ec7n, c\u00e1c, l\u00e2u \u0111\u00e0i \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u nh\u1edb c\u1ea3. Nh\u1eefng quy\u1ec3n v\u0103n \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1ng xem. S\u0129 t\u1eed n\u01b0\u1edbc ta, ki\u1ebfn v\u0103n h\u1eb9p h\u00f2i, n\u00ean l\u1eddi v\u0103n ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf th\u00f4i. Song kh\u00f4ng nh\u1eefng s\u0129 t\u1eed nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 c\u1ea3 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 h\u00e0ng h\u1ecdc quan v\u00e0 c\u00e1c quan tr\u01b0\u1eddng ch\u1ea5m thi c\u0169ng \u00edt ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc r\u1ed9ng ! Trong quy\u1ec3n thi c\u00f3 1, 2 c\u00e2u h\u1ee3p l\u1ed1i m\u1edbi, l\u1ea1i b\u1ecb quan tr\u01b0\u1eddng s\u1ed5 to\u1eb9t, th\u00ec s\u0129 t\u1eed tr\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u1ec3 l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu ? V\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi ch\u1ec9 ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u0103n h\u1ecdc khoa m\u1ee5c sung v\u00e0o m\u00e0 c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec nay bi\u1ebft ch\u1ecdn \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c !\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean ; Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Binh b\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t.<\/p>\n<p>Phong kh\u1ea9u s\u00fang l\u1edbn Ph\u00e1 \u0111\u1ecbch \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng l\u00e0 \u201cTh\u1ea7n v\u00f5 ph\u00e1 \u0111\u1ecbch th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d, c\u00f2n th\u1ea7n s\u00fang l\u00e0 \u201cTh\u1ea7n v\u00f5 ph\u00e1 \u0111\u1ecbch th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ph\u00e1o v\u1ecb uy linh chi th\u1ea7n\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u1edf Kinh ph\u00e1i chi\u1ebfc thuy\u1ec1n T\u0129nh d\u01b0\u01a1ng ch\u1edf kh\u1ea9u s\u00fang \u1ea5y \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111\u1ec3 \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf m\u1eb7t sau, l\u1eadp ban th\u1edd, ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng c\u1ea7u \u0111\u1ea3o tha thi\u1ebft. R\u1ed3i sai th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Loan gi\u00e1 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Ti\u1ec1m, theo \u0111\u00fang th\u01b0\u1edbc t\u00ednh t\u1ea7m s\u00fang, ng\u1eafm v\u00e0o kho t\u00e0ng trong th\u00e0nh, t\u00ednh k\u1ef9 \u0111\u1ed9 s\u1ed1, ch\u1ec9 b\u1ea3o ph\u00e1o th\u1ee7, d\u00f9ng qu\u1ea3 ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i h\u1ea1ng l\u1edbn (8 t\u1ea5c, 7 ph\u00e2n) b\u1eafn 20 ph\u00e1t, tr\u00fang v\u00e0o kho t\u00e0ng, rui, ng\u00f3i s\u1ee5t g\u1eaby, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u ho\u1ea3ng s\u1ee3.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua b\u1ea3o : \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 th\u1ea7n s\u00fang ph\u00f9 h\u1ed9 m\u1edbi c\u00f3 c\u00f4ng hi\u1ec7u anh linh nh\u01b0 th\u1ebf\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng s\u1eafc ban phong hi\u1ec7u v\u00e0 sai th\u1ecbt con sinh, l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1. Th\u01b0\u1edfng cho T\u00f4n Th\u1ea5t Ti\u1ec1m : 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng pha m\u1eb7t pha l\u00ea \u00f3ng \u00e1nh c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 15 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. Ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 vi\u1ec7c b\u1eafn s\u00fang v\u00e0 nh\u1ed3i thu\u1ed1c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u1edf thuy\u1ec1n T\u0129nh d\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng. (N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 17 [1836], kh\u1ea9u s\u00fang \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1edf v\u1ec1 Kinh, sai b\u1ed9 L\u1ec5 vi\u1ebft s\u1eafc v\u0103n, kh\u1eafc phong hi\u1ec7u ban cho. L\u1ea1i d\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd, m\u1ed7i n\u0103m 1 l\u1ea7n t\u1ebf).<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m V\u00f5 V\u0129nh L\u1ed9c u\u1ef7 cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu Nguy\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Chinh \u0111\u01b0a t\u1edd m\u1eadt b\u1ea9m c\u00f3 n\u00f3i : Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u1ee9c b\u00e1ch, n\u00ean ph\u1ea3i g\u01b0\u1ee3ng nh\u1eadn ch\u1ee9c ng\u1ee5y. \u0110\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 l\u00f2ng ph\u1ea3n ngh\u1ecbch. Nay nh\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ednh V\u0169 l\u00e2m, h\u1ecfi ra m\u1edbi bi\u1ebft bi\u00ean th\u00f9y c\u00f3 vi\u1ec7c, n\u00ean mu\u1ed1n xin \u0111\u1ea7u qu\u00e2n \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c. V\u1eady \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t h\u1ed9 v\u00e0 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i g\u00ec kh\u00e1c \u0111\u1ec3 cho \u01a1n n\u01b0\u1edbc, ngh\u0129a nh\u00e0 \u0111\u00f4i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ecdn v\u1eb9n, xin ch\u1ec9 gi\u00e1o cho. Ph\u1ea1m H\u1eefu Nguy\u00ean c\u00f3 t\u1edd m\u1eadt b\u1ea9m ri\u00eang, n\u00f3i : L\u1eddi xin c\u1ee7a V\u00f5 V\u0129nh L\u1ed9c kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd, v\u00ec h\u00e1 c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c c\u00f2n s\u1edd s\u1edd \u1edf \u0111\u1ea5y, L\u1ed9c kh\u00f4ng m\u01b0u l\u1eadp c\u00f4ng \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i, m\u00e0 l\u1ea1i mu\u1ed1n g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean thu\u1ef3 ? C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n n\u00ean li\u1ec7u x\u00e9t th\u1ebf n\u00e0o, ch\u1ee9 m\u00ecnh kh\u00f4ng d\u00e1m b\u00e0n x\u1eb1ng. H\u1eefu Nguy\u00ean \u0111\u00e3 m\u1eadt b\u00e1o r\u1eb1ng b\u1ecdn quy thu\u1eadn Chu V\u0103n Nh\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i m\u01b0u l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng. V\u1ea3 l\u1ea1i, V\u00f5 V\u0129nh L\u1ed9c l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c l\u1edbn c\u1ee7a gi\u1eb7c, qu\u00e1 n\u1eeda b\u00e8 \u0111\u1ea3ng trong th\u00e0nh \u0111\u1ec1u quy ph\u1ee5c, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu gi\u1ebft gi\u1eb7c, d\u00e2ng th\u00e0nh, l\u1eadp c\u00f4ng, chu\u1ed9c t\u1ed9i, l\u1ea1i mu\u1ed1n g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean thu\u1ef3 th\u00ec l\u1eddi n\u00f3i th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi Ph\u1ea1m H\u1eefu Nguy\u00ean \u0111\u00e3 n\u00f3i. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i ra \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 c\u1ee7a H\u1eefu Nguy\u00ean, n\u1ebfu v\u1ed9i b\u00e1c b\u1ecf ngay, e c\u00f3 l\u1ebd n\u00f3 s\u1ebd gi\u1eadn l\u00e2y sang H\u1eefu Nguy\u00ean, l\u1ea1i th\u00eam gi\u1ebft h\u1ea1i l\u1eabn nhau v\u00e0 h\u1ecfng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c m\u1eadt m\u01b0u c\u1ee7a b\u1ecdn Chu V\u0103n Nh\u01b0\u1ee3ng, n\u00ean b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 c\u00f9ng nhau b\u00e0n \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 l\u1eddi, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i n\u00f3i : v\u1ec1 vi\u1ec7c xin g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec ngo\u00e0i bi\u00ean thu\u1ef3 b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u01b0\u01a1ng v\u00f4 s\u1ef1 ; n\u1ebfu L\u1ed9c bi\u1ebft tu\u00e2n theo l\u1eddi hi\u1ec3u d\u1ee5 nhi\u1ec1u l\u1ea7n, t\u00f9y c\u01a1 li\u1ec7u l\u00e0m cho \u1ed5n tho\u1ea3 n\u00ean vi\u1ec7c, t\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i to\u00e0n v\u1eb9n c\u1ea3 hai. Ph\u1ea3i n\u00ean ngh\u0129 k\u1ef9 m\u00e0 qu\u1ea3 quy\u1ebft l\u00e0m. L\u1ea1i m\u1eadt \u0111\u00e1p l\u1ea1i Ph\u1ea1m H\u1eefu Nguy\u00ean : h\u1ec5 l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i n\u00ean m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n c\u1ea9n th\u1eadn k\u00edn \u0111\u00e1o, \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi b\u00e0n tay \u0111\u1ed9c \u00e1c c\u1ee7a gi\u1eb7c. R\u1ed3i giao cho Ph\u1ea1m V\u0103n Chinh mang \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eadp c\u1ee7a c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n tr\u1ea3 l\u1eddi k\u1ec3 c\u0169ng c\u00f3 l\u00fd, V\u00f5 V\u0129nh L\u1ed9c l\u00e0 t\u00ean gi\u1eb7c gi\u1ea3o quy\u1ec7t nh\u1ea5t trong \u0111\u00e1m gi\u1eb7c m\u00e0 qu\u00e1 n\u1eeda qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u n\u1eafm \u1edf trong tay n\u00f3. N\u1ebfu n\u00f3 th\u1ef1c l\u00f2ng ch\u1ecbu h\u00e0ng, th\u00ec vi\u1ec7c l\u00e0m c\u0169ng d\u1ec5, c\u00f3 ng\u1ea1i g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1eb3ng qua n\u00f3 c\u00f2n hai l\u00f2ng, nh\u01b0 con chu\u1ed9t th\u00f2 \u0111\u1ea7u ra l\u1ea1i th\u1ee5t \u0111\u1ea7u v\u00e0o, mu\u1ed1n m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111\u1ec3 th\u0103m d\u00f2 quan qu\u00e2n h\u01b0 th\u1ef1c th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u00f3 th\u00f4i. V\u1eady kh\u00f4ng th\u1ec3 tin c\u1ea3 m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean tuy\u1ec7t h\u1eb3n, chi b\u1eb1ng d\u1ecbu d\u00e0ng d\u1eabn b\u1ea3o v\u1ec1 s\u1ef1 c\u01a1 thu\u1eadn, ngh\u1ecbch, c\u00f2n, m\u1ea5t, ho\u1eb7c gi\u1ea3 b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f3 khi c\u00f2n c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, d\u1eabu kh\u00f4ng ch\u1eafc n\u00f3 c\u00f3 quy thu\u1eadn hay kh\u00f4ng, nh\u01b0ng m\u1ed9t khi \u0111\u00e3 mang hai l\u00f2ng th\u00ec t\u1ef1 kh\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u00ed c\u1ed1 th\u1ee7 n\u1eefa. R\u1ed3i b\u00e8 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 bi\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o s\u1ed1ng tho\u00e1t th\u00ec c\u0169ng s\u1ebd \u0111em nhau ra th\u00fa c\u1ea3. Song c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n n\u00ean ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t, ch\u1edb s\u01a1 h\u1edf ch\u00fat n\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u0169 gi\u1eb7c b\u1ec1 ngo\u00e0i gi\u1ea3 v\u1edd thu\u1eadn theo, m\u00e0 b\u1ec1 trong l\u1ea1i tr\u00e1i ngh\u1ecbch, m\u01b0u toan v\u01b0\u1ee3t ch\u1ea1y th\u00ec l\u1ea1i tr\u00fang k\u1ebf ho\u00e3n binh c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1ea5y !<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, ta \u0111\u00e3 u\u1ef7 cho vi\u1ec7c qu\u00e2n, ph\u00e0m hi\u1ec7u l\u1ec7nh trong qu\u00e2n c\u1ed1t ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t, s\u00e1ng su\u1ed1t, n\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m r\u0103n. N\u1ebfu t\u1ea5n s\u1edf n\u00e0o ph\u00f2ng b\u1ecb kh\u00f4ng nghi\u00eam, \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu t\u1ed9i \u1edf binh l\u00ednh th\u00ec chu\u1ea9n cho ch\u00e9m ngay, g\u1eb7p khi c\u00f3 vi\u1ec7c t\u1ea5u b\u00e1o, b\u1ea5y gi\u1edd ch\u1ec9 c\u1ea7n k\u00e8m theo t\u00e2u th\u00eam v\u00e0o ; n\u1ebfu t\u1ed9i \u1edf su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, ho\u1eb7c Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, qu\u1ea3n v\u1ec7, th\u00ec chu\u1ea9n cho m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111em v\u00f5 quan ph\u1ea1m t\u1ed9i \u1ea5y ra ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ec3 rao trong qu\u00e2n. Nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng \u0111\u1ee3i g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c x\u1ea3y ra m\u1edbi t\u00e2u, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 nghi\u00eam qu\u00e2n l\u1ec7nh m\u00e0 l\u00e0m l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi e s\u1ee3 \u0111\u01b0\u1ee3c ? H\u00ecnh ph\u1ea1t n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00e2u n\u1ec7 theo l\u1ebd th\u01b0\u1eddng. C\u1ed1t \u1edf c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng ch\u00ednh, kh\u00f4ng t\u01b0 v\u1ecb trong s\u1ef1 y\u00eau gh\u00e9t, khi\u1ebfn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 v\u00e2ng m\u1ec7nh l\u1ec7nh, s\u1ee3 ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng s\u1ee3 gi\u1eb7c, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft gi\u1eb7c d\u00e2ng c\u00f4ng, s\u1edbm xong vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady \u0111em l\u1eddi n\u00e0y truy\u1ec1n b\u1ea3o cho c\u00e1c vi\u00ean bi\u1ec1n, binh d\u00f5ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ng\u00e0y, t\u00ean ngh\u1ecbch L\u1ed9c l\u1ea1i sai Ph\u1ea1m V\u0103n Chinh \u0111\u01b0a t\u1edd Ph\u01b0\u1edbc b\u1ea9m, l\u1eddi l\u1ebd ph\u1ea7n nhi\u1ec1u bi\u1ec7n b\u00e1c \u0111\u1eafn \u0111o, nhi\u1ec1u kho\u1ea3n \u0111\u00e1ng ng\u1edd. Ph\u1ea1m H\u1eefu Nguy\u00ean c\u0169ng c\u00f3 m\u1eadt b\u1ea9m n\u00f3i \u0111\u00e3 t\u1eebng khuy\u00ean d\u1ed7, nh\u01b0ng ngh\u1ecbch L\u1ed9c c\u00f2n ch\u01b0a kh\u1ecfi m\u00ea, v\u1eady xin \u0111\u1ee3i c\u01a1 h\u1ed9i, s\u1ebd l\u1ebbn ra, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ch\u1ecbu v\u1ea1 \u1edf mi\u1ec7ng c\u1ecdp.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n l\u1ea1i l\u00e0m t\u1edd tr\u1ea3 l\u1eddi g\u1eedi cho ngh\u1ecbch L\u1ed9c, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : \u201cB\u1ea3n ch\u1ee9c cho r\u1eb1ng V\u00f5 V\u0129nh L\u1ed9c nguy\u00ean l\u00e0 quan ch\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, v\u00ec l\u1ee1 l\u00e0ng \u0111\u1ebfn th\u1ebf, c\u0169ng r\u1ea5t \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc, n\u00ean m\u1edbi nhi\u1ec1u l\u1ea7n khuy\u00ean b\u1ea3o kh\u00f4ng ng\u1ea1i n\u00f3i nhi\u1ec1u, th\u1ebf m\u00e0 hay ch\u1ed1ng ch\u1ebf ch\u1eefa l\u1ed7i, v\u1eady mu\u1ed1n ra h\u00e0ng th\u00ec ra h\u00e0ng, mu\u1ed1n c\u1ed1 th\u1ee7 th\u00ec c\u1ee9 c\u1ed1 th\u1ee7, kh\u00f4ng n\u00ean n\u00f3i l\u1eafm n\u1eefa\u201d. R\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u, th\u00ec t\u00ean ngh\u1ecbch L\u1ed9c l\u00e0 k\u1ebb qu\u1eadt c\u01b0\u1eddng, l\u1eddi l\u1ebd gi\u1ea3 d\u1ed1i, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, v\u1ea3 l\u1ea1i t\u00ecnh h\u00ecnh \u00fap m\u1edf, t\u1eebng kh\u00fac t\u1eebng kh\u00fac \u0111\u00e1ng ng\u1edd. Vi\u1ec7c l\u00e0m \u1ea5y th\u1ef1c do c\u1ea3 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 l\u00e0m ra, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t m\u00ecnh n\u00f3. C\u00f2n Ph\u1ea1m H\u1eefu Nguy\u00ean c\u0169ng kh\u00f3 tin \u0111\u01b0\u1ee3c ; n\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1ef1c c\u00f3 l\u00f2ng quy thu\u1eadn, th\u00ec sao kh\u00f4ng \u0111em h\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh trong th\u00e0nh, b\u00ed m\u1eadt k\u1ec3 m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t m\u00e0 l\u1ea1i ch\u1ec9 l\u1ea5y 1 c\u00e2u : \u201cKhuy\u00ean d\u1ed7 kh\u00f4ng nghe, \u0111\u1ecbnh s\u1ebd l\u00e9n ra\u201d, \u0111\u1ec3 cho t\u1eafc tr\u00e1ch ? Th\u1ebf l\u00e0 t\u1ef1a h\u1ed3 c\u00f3 \u00fd v\u00ec gi\u1eb7c m\u00e0 b\u00e0y m\u01b0u, l\u1eebng kh\u1eebng \u00fap m\u1edf \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1i k\u1ebf t\u1ef1 to\u00e0n \u0111\u00f3 th\u00f4i ! H\u01a1n n\u1eefa l\u0169 gi\u1eb7c kia \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00f9 t\u1ed9i l\u00e0m s\u1ef1 ph\u1ea3n ngh\u1ecbch n\u00e0y, kh\u00f4ng c\u00f2n bi\u1ebft c\u00f3 vua, cha l\u00e0 \u0111\u00e2u, th\u1ef1c kh\u00f4ng b\u1eb1ng lo\u00e0i ch\u00f3 l\u1ee3n, th\u00ec h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1ea5y gi\u1ea5y t\u1edd ch\u1eef ngh\u0129a \u0111i l\u1ea1i l\u00e0m g\u00ec \u0111\u1ec3 ch\u00fang nh\u00f2m \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f4ng s\u00e2u, h\u01b0 th\u1ef1c, r\u00fat c\u1ee5c ch\u1ec9 l\u00e0 v\u00f4 \u00edch ! \u0110i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu l\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng, \u0111\u1ed1c s\u1ee9c qu\u00e2n l\u00ednh l\u1ea5y \u0111\u00e1nh d\u1eb9p l\u00e0m ch\u00ednh, ch\u1edb n\u00ean \u00f4m \u1ea5p c\u00e1i \u00fd d\u1ee5 h\u00e0ng n\u1eefa. Nay n\u00ean s\u1ee9c b\u1ea3o ph\u00e1o th\u1ee7 nh\u1eb1m v\u00e0o kho t\u00e0ng trong th\u00e0nh v\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ed7 nh\u00e0 c\u1eeda \u1edf ch\u00e2n th\u00e0nh gi\u1eb7c ch\u1ee9a th\u00f3c g\u1ea1o, m\u00e0 th\u01b0\u1eddng b\u1eafn ph\u00e1 h\u01a1n n\u1eefa khi\u1ebfn cho tan n\u00e1t, kh\u00f4ng c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i ch\u00fat n\u00e0o th\u00ec gi\u1eb7c ph\u1ea3i t\u1ef1 nhi\u00ean ch\u1ebft h\u1ebft, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i gi\u1eb7c h\u00e0ng n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Ph\u1ea1m H\u1eefu Nguy\u00ean t\u1ee5 h\u1ecdp qu\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1ecbnh ra h\u00e0ng, vi\u1ec7c b\u1ea1i l\u1ed9, b\u1ecb gi\u1eb7c Ch\u1ea9m gi\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng nhi\u1ec1u \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, chi ph\u00ed r\u1ea5t r\u1ed9ng, b\u00e8n sai t\u1ea3i 30000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng v\u00e0 20000 quan ti\u1ec1n \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111em \u0111\u1ebfn giao cho \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i v\u00ec qu\u00e2n \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean c\u0169ng nhi\u1ec1u, m\u00e0 ti\u1ec1n, th\u00f3c ch\u1ee9a kho ch\u1ec9 c\u00f3 h\u00e0ng ngh\u00ecn, n\u00ean sai An Giang ch\u1edf \u0111\u1ebfn : ti\u1ec1n 10000 quan, g\u1ea1o 15000 ph\u01b0\u01a1ng. R\u1ed3i th\u00f4ng d\u1ee5 cho 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 : t\u1eeb nay m\u1ed7i t\u1ec9nh chi\u1ebfu theo s\u1ed1 b\u1ea1c, ti\u1ec1n, th\u00f3c, g\u1ea1o hi\u1ec7n ch\u1ee9a \u1edf kho, t\u00f3m t\u1eaft l\u1ea5y s\u1ed1 l\u1edbn m\u1ed7i th\u00e1ng b\u00e1o v\u1ec1 B\u1ed9 m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng tra x\u00e9t.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201c6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, ph\u00e0m c\u00e1c binh d\u00f5ng, thuy\u1ec1n m\u00e0nh, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u00e3 ph\u00e1i quan Kinh h\u1ed9i v\u1edbi quan t\u1ec9nh, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u1ea1i m\u1ed9t phen, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 xong xu\u00f4i : c\u00e1c binh s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c tinh tr\u00e1ng, thuy\u1ec1n m\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eafc ch\u1eafn, kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e9n, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5n ch\u1ec9nh c\u1ea3. Nay vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng \u0111ang kh\u1ea9n, gi\u1eb7c kia d\u00f9 v\u1ecb t\u1ea5t \u0111\u00e3 d\u00e1m l\u1ea1i, nh\u01b0ng ta c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady d\u1ee5 sai c\u00e1c \u0110\u1ed1c bi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n c\u00e0ng h\u01a1n : binh s\u0129 th\u00ec thao di\u1ec5n cho th\u00e0nh th\u1ea1o ; thuy\u1ec1n m\u00e0nh th\u00ec ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 s\u1eb5n, ph\u00e0m bu\u1ed3m, ch\u00e8o, th\u1eebng, ch\u00e3o trong thuy\u1ec1n m\u1ecdi th\u1ee9 ph\u1ea3i cho \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 ; kh\u00ed gi\u1edbi c\u0169ng ph\u1ea3i m\u00e0i h\u1ebft cho s\u1eafc. N\u1ebfu ngo\u00e0i bi\u00ean c\u00f3 tin b\u00e1o \u0111\u1ed9ng th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i s\u1eeda so\u1ea1n binh thuy\u1ec1n, kh\u00ed gi\u1edbi s\u1eb5n s\u00e0ng, nghe l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng. N\u1ebfu tr\u00f9ng tr\u00ecnh nghe ng\u00f3ng, ho\u1eb7c \u0111un \u0111\u1ea9y l\u1eabn nhau \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn l\u1ee1 vi\u1ec7c, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c x\u00e9t x\u1eed t\u1ed9i theo qu\u00e2n ph\u00e1p\u201d.<\/p>\n<p>\u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng H\u1eefu v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam (tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh), v\u00e0 v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c. C\u00e1c vi\u00ean bi\u1ec1n v\u00e0 binh l\u00ednh v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng th\u00eam ti\u1ec1n, theo nh\u01b0 l\u1ec7 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc ban c\u1ea5p cho H\u1eefu v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Gi\u00e1n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ch\u01b0 qu\u00e2n, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf H\u1eefu v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00fa, nguy\u00ean quy\u1ec1n sung Qu\u1ea3n v\u1ec7, \u0111\u1ed5i l\u00e0m quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ; T\u00f4n Th\u1ea5t Cung, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n Phong, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ; Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n S\u1ea7m, nguy\u00ean quy\u1ec1n sung Qu\u1ea3n v\u1ec7, \u0111\u1ed5i l\u00e0m quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ch\u1ecdn l\u1ea5y 10 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1c v\u1ec7, \u0111\u1ed9i trong Kinh, th\u0103ng l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, sung b\u1ed5 l\u00e0m Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 10 \u1edf v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. Nguy\u00ean Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ph\u00f3 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. C\u00f2n V\u1ec7 u\u00fd, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u00e0 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u1edbi b\u1ed5 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng \u00e1o tr\u1eadn, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u0169ng m\u1edbi \u0111\u1eb7t \u1edf Kinh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0 th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Phan C\u00f4ng Qu\u00fd, \u0111em v\u1ec7 binh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng \u00e1o tr\u1eadn, vi\u00ean bi\u1ec1n v\u00e0 binh l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, theo c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n s\u1eafp x\u1ebfp ph\u00e2n ph\u1ed1i \u0111\u1ec3 tr\u00fa ph\u00f2ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t c\u01a1 Gia ho\u00e1 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>S\u00e1u \u0111\u1ed9i l\u00ednh \u0111\u1ed3n Uy Vi\u1ec5n tr\u01b0\u1edbc qu\u00ea \u1edf \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1 thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh, t\u1eeb khi chia \u0111\u1eb7t l\u00e0m t\u1ec9nh, \u0111\u1ed5i d\u1ed3n l\u00e0m Trung c\u01a1 V\u0129nh uy, l\u1ec7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh V\u0129nh Long, nh\u00e2n \u0111\u00f3, l\u00ednh tr\u1ed1n, ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 150 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 cho v\u1ec1, h\u1ecd \u0111\u1ec1u xin b\u1ed5 theo binh d\u00f5ng t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, r\u1ed3i l\u01b0u l\u1ea1i ph\u00f2ng gi\u1eef t\u1ea5n s\u1edf. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n t\u00e2u xin d\u1ed3n l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 c\u01a1 Gia ho\u00e1, khi y\u00ean r\u1ed3i, s\u1ebd giao v\u1ec1 t\u1ec9nh sai ph\u00e1i. Vua y cho.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Loan gi\u00e1 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Ti\u1ec1m \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, chuy\u00ean gi\u1eef kh\u1ea9u s\u00fang m\u1edbi phong l\u00e0 \u201cTh\u1ea7n v\u00f5 ph\u00e1 \u0111\u1ecbch Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d v\u00e0 c\u00e1c kh\u1ea9u \u201cXung ti\u00eau ph\u00e1o\u201d \u0111\u1ec3 t\u00ednh k\u1ef9 \u0111\u1ed9 s\u1ed1, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n vi\u1ec7c b\u1eafn.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, Ti\u1ec1m \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i, c\u00f3 Ch\u1ec9 cho h\u1ea1n 1 th\u00e1ng l\u1ea1i v\u1ec1 t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd, Ti\u1ec1m v\u1ec1 Kinh. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cT\u00f4n Th\u1ea5t Ti\u1ec1m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111em kh\u1ea9u s\u00fang m\u1edbi phong l\u00e0 \u201cTh\u1ea7n v\u00f5 ph\u00e1 \u0111\u1ecbch \u0110\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d, \u0111\u1ec3 x\u00e9t \u0111\u1ecbnh s\u1ed1 th\u01b0\u1edbc, cho nh\u1eb1m b\u1eafn v\u00e0o trong th\u00e0nh, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i \u0111\u1ee3i ch\u1ebft. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec nh\u1edd c\u00f3 tay th\u00e0nh th\u1ea1o, n\u00ean m\u1edbi s\u1edbm thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng hi\u1ec7u nh\u01b0 v\u1eady. H\u01a1n n\u1eefa, Ti\u1ec1m l\u1ea1i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc, th\u00ec d\u00f9 c\u00f3 k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, nh\u01b0ng sao kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u00f3i v\u1edbi c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n cho l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho xong vi\u1ec7c, m\u00e0 \u0111ang l\u00fac \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, l\u1ea1i l\u1ea5y n\u00ea v\u00e0o Ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, v\u1ed9i mong an nh\u00e0n. \u0110\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i b\u1ecb ph\u1ea1t n\u1eb7ng 100 h\u1ed3ng c\u00f4n, nh\u01b0ng ngh\u0129 khi \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, Ti\u1ec1m c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc khoan th\u1ee9, \u0111\u1ec3 b\u1eaft c\u1ed1 g\u1eafng v\u1ec1 sau. V\u1eady h\u00e3y gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, l\u1ea1i sai \u0111i. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00e2u xin l\u01b0u l\u1ea1i, c\u0169ng truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf\u201d. Sau khi Ti\u1ec1m \u0111i, c\u1ea5p b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111\u00f3 li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c tin r\u1eb1ng d\u00e2n Gia \u0110\u1ecbnh, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111i qua ngo\u00e0i tr\u01b0\u1eddng l\u0169y, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eafn ph\u1ea3i, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft, vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, b\u00e8n d\u1ee5 c\u00e1c quan t\u1ec9nh : t\u1eeb nay ph\u00e0m d\u00e2n quanh th\u00e0nh, c\u00f3 b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eafn ch\u1ebft, b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111\u00e0n \u00f4ng hay \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho 3 quan ti\u1ec1n, tr\u1ebb con 1 quan.<\/p>\n<p>Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, h\u1ed9i v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i bi\u1ec1n binh c\u00f9ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Tuy\u00ean Quang, \u0111\u1ec3 b\u00e0n t\u00ednh vi\u1ec7c qu\u00e2n. \u0110\u1ee9c cho r\u1eb1ng th\u1ed5 d\u00f5ng v\u00e0 d\u00e2n phu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng c\u00f2n ch\u01b0a t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7, n\u00ean t\u00e2u xin gia h\u1ea1n cho v\u00e0i ng\u00e0y, s\u1ebd ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t, chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cSu\u1ea5t \u0111\u1ed9i Ho\u00e0ng V\u0103n L\u01b0u m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 300 l\u00ednh mi\u1ec1n Nam xin b\u1ed5 l\u00e0m Ti\u1ec1n v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y ; Bi\u1ec7n Ng\u1ecdc Th\u1ecd m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 200, xin b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eadu v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u1ec1u t\u00ecnh nguy\u1ec7n theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho binh kh\u00ed, \u00e1o, qu\u1ea7n, ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng, \u0111em theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n, \u0111\u1ee3i sau khi v\u1ec1, s\u1ebd s\u1ee9c m\u1ed9 th\u00eam cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1, l\u00e0m th\u00e0nh b\u1ea3n danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean\u201d. Vua \u0111\u1ec1u y cho.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i th\u1ef1 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea t\u00e2u n\u00f3i : \u201cX\u00e9t c\u00e1c vi\u00ean, bi\u1ec1n, binh, d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn \u1edf \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, v\u1ec1 ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1ng chi trong 1 th\u00e1ng l\u00e0 6000 quan ti\u1ec1n, 6000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Ngh\u0129 n\u00ean ch\u1ee9a s\u1eb5n g\u1ea1o 30000 ph\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n 40000 quan, mu\u1ed1i 300 ph\u01b0\u01a1ng. C\u1ee9 theo s\u1ed1 do L\u1ea1ng S\u01a1n t\u1ea3i \u0111\u1ebfn v\u00e0 s\u1ed1 do Cao B\u1eb1ng \u0111em b\u00e1n \u0111\u1ec3 chi\u1ebft tr\u1eeb v\u00e0o thu\u1ebf n\u1ed9p b\u1eb1ng b\u1ea1c (l\u1ec7 n\u0103m nay, n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1ea1c h\u01a1n 1000 l\u1ea1ng, m\u1ed7i l\u1ea1ng cho chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng 3 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o), th\u00ec li\u1ec7u \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 30000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, c\u00f2n thi\u1ebfu h\u01a1n 5700 quan ti\u1ec1n v\u00e0 h\u01a1n 100 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i, t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c ch\u1edf \u0111\u1ebfn trong m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng n\u0103m nay \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, th\u00f3c g\u1ea1o d\u1ed3i d\u00e0o, l\u00f2ng d\u00e2n \u0111\u1ec1u vui v\u1ebb \u0111\u01b0a n\u1ed9p, k\u1ebb g\u00e1nh ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i, r\u1ea7m r\u1eadp \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1. Vi\u1ec7c tr\u01b0ng mua do quan t\u1ec9nh \u0111\u1ee9ng l\u00e0m c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 xong. V\u1eady th\u1ea7n xin l\u01b0u l\u1ea1i v\u00e0i ng\u00e0y, s\u1ebd quay v\u1ec1 B\u1eafc Ninh, L\u1ea1ng S\u01a1n. Khi vi\u1ec7c \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u00e3 xong, s\u1ebd l\u1ea1i l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng t\u1eeb sau tr\u1eadn th\u1ea5t th\u1ee7, kho t\u00e0ng h\u1ebft nh\u1eb5n, ta \u0111\u00e3 t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch c\u1ee9u ch\u1eefa d\u1ea7n d\u1ea7n c\u0169ng g\u1ee1 ra \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i. Nay t\u1edbi k\u1ef3 \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, vi\u1ec7c ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng, c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u1ef1 t\u00ednh. S\u1ed1 ti\u1ec1n, g\u1ea1o v\u00e0 mu\u1ed1i do L\u1ea1ng S\u01a1n ph\u1ea3i t\u1ea3i \u0111\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 th\u00ec cho th\u00f4i ngay \u0111\u1ec3 s\u1ee9c d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 th\u00e1i. C\u00f2n Cao B\u1eb1ng l\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t c\u1ee7a Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i c\u00f3 Ch\u1ec9 sai \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c. V\u1eady Tu\u00e2n n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng m\u01b0u t\u00ednh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f3 m\u1eb7c m\u1ed9t m\u00ecnh Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9, c\u1ed1t sao \u0111\u1ebfn khi l\u00faa m\u00f9a ch\u00edn, ph\u1ea3i kh\u1ea9n c\u1ea5p h\u01a1n n\u1eefa, \u0111\u1ed1c th\u00fac t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi vi\u1ec7c tr\u01b0ng thu chi\u1ebft n\u1ed9p. L\u1ea1i \u0111i nhi\u1ec1u n\u01a1i, \u0111\u1eb7t mua v\u1edbi gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn, c\u1ed1t cho \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 kh\u00f4ng thi\u1ebfu m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cV\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c ph\u00e1i chuy\u00ean \u0111i l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, L\u1ea1ng S\u01a1n chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng c\u0169ng l\u00e0 do nh\u1edd ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 n\u00ean vi\u1ec7c. Nay, vi\u1ec7c ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng \u1edf Cao B\u1eb1ng, ph\u1ea3i n\u00ean x\u1ebfp \u0111\u1eb7t cho m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n \u1ed5n tho\u1ea3, r\u1ed3i m\u1edbi chu\u1ea9n cho m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t v\u1ec1 Kinh tr\u1ea3 l\u1eddi l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn gi\u1eb7c Tuy\u00ean Quang l\u1ea1i x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u0111\u1ed3n Trinh \u1edf ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man. Quan t\u1ec9nh li\u1ec1n ph\u00e1i binh d\u00f5ng \u0111\u1ebfn ch\u1eb7n gi\u1eef. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y ch\u1eb3ng qua nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, l\u00e9n \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Nay \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00e3 h\u1eb9n k\u1ef3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, n\u1ebfu ch\u00fang c\u00f2n d\u00e1m h\u1ecdp \u0111\u00f4ng nh\u01b0 ki\u1ebfn, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u1ef1 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ch\u1ebft \u0111\u00f3 th\u00f4i ! V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, khi \u0111\u1ea1i binh t\u1edbi, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft, ch\u00e9m l\u0169 \u1ea5y cho h\u1ebft s\u1ea1ch r\u1ed3i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung ngay. \u0110em theo c\u00e1c th\u1ed5 ty, th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111i \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ec3 binh l\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9ng h\u1eadu\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u1edf \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00f2 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n c\u00f3 1 ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 l\u1ebd, qu\u00ea th\u00f4n B\u00e1c Th\u00e1n, ph\u1ee7 Tr\u1ea5n An, nh\u00e0 Thanh. M\u1ed9t khi V\u00e2n \u0111\u00e3 h\u1ebft ngh\u1ec1, ki\u1ec7t s\u1ee9c, th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1ea1y tr\u1ed1n sang \u0111\u1ea5y. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u n\u01a1i \u0111\u00f3 l\u00e0 Ban Quang Nhu\u1eadn, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u00edch x\u00e1c v\u00e0 \u01b0\u1edbc h\u1eb9n : n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 m\u1eadt d\u1ed7 d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n gi\u1ea3i n\u1ed9p th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 1.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; b\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u00ec chuy\u1ec3n b\u00e1o \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n c\u00f3 b\u1eb1ng c\u1ee9 phi t\u01b0 cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, h\u1ec5 ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a giao cho th\u00ec th\u01b0\u1edfng 500 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i d\u00f2 bi\u1ebft b\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi t\u00ean V\u00e2n, \u0111em c\u00e1c \u0111\u1ed3ng l\u00f5a \u0111\u00f3ng ri\u00eang \u1edf ph\u1ed1 B\u1eafc N\u1eadm, t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean. B\u1ecdn th\u1ea7n c\u0169ng \u0111\u00e3 sai ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 b\u00ed m\u1eadt \u0111em t\u1edd h\u1ecbch d\u1ee5 b\u1ea3o n\u00f3 n\u1ebfu b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c V\u00e2n, \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n th\u00fa t\u1ed9i th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng h\u1eadu n\u1eefa. V\u1eady xin \u0111\u1ee3i th\u00e1m t\u1eed 2 \u0111\u1ea1o \u1ea5y v\u1ec1 b\u00e1o, s\u1ebd tu\u1ef3 c\u01a1 li\u1ec7u \u0111\u1ecbnh\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Cho \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, H\u1ed9 l\u00fd T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n, l\u0129nh ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, theo T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. Nguy\u00ean L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, quy\u1ec1n b\u1ed5 L\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean, do nguy\u00ean h\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd b\u1ed5 sung l\u00e0m L\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An, hi\u1ec7p v\u1edbi B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t V\u0169 \u0110\u0129nh, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c. Sau \u0111\u00f3, V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean b\u1ecb b\u1ec7nh, cho Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u1ec7u v\u00f5, v\u1eabn do \u0111\u01a1n h\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, sung L\u0129nh binh Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng H\u1eefu v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb (m\u1edbi ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ngh\u1ec7 An) chuy\u1ec3n \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef H\u00e0 N\u1ed9i theo Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n \u0111em \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y cho r\u1eb1ng k\u1ef3 h\u1ea1n ti\u1ebfn qu\u00e2n c\u00f2n xa, t\u1ea1m v\u1ec1 B\u1eafc Ninh, th\u00ec b\u1ed7ng ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5, Ch\u1ec9 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh nh\u1eadt k\u1ef3. Ph\u1ed5 li\u1ec1n c\u00f9ng Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, c\u00f9ng \u0111i Th\u00e1i Nguy\u00ean ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, kh\u00ed gi\u1edbi, qu\u00e2n nhu \u0111\u1ec3 t\u1edbi k\u1ef3 th\u00ec xu\u1ea5t ph\u00e1t.<\/p>\n<p>S\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cC\u00f4ng vi\u1ec7c thu\u1eadn l\u1ee3i, binh l\u00ednh tinh nhu\u1ec7, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, d\u1ef1 \u0111o\u00e1n th\u00e0nh c\u00f4ng ; ch\u1ec9 nh\u1edd t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u00e2ng theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh, vi\u1ec7c v\u00f5 h\u0103ng l\u00ean, b\u1eaft ch\u00e9m gi\u1eb7c V\u00e2n, \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n ch\u00fang, cho tho\u1ea3 l\u00f2ng mong m\u1ecfi c\u1ee7a ta\u201d.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho quan qu\u00e2n 3 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 Cao B\u1eb1ng, t\u1eeb T\u1ed5ng th\u1ed1ng, Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tham t\u00e1n tr\u1edf xu\u1ed1ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng. L\u1ea1i sai mang ban h\u1ea1ng \u00e1o, qu\u1ea7n th\u01b0\u1edfng (m\u1ed7i \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c 10 \u00e1o \u0111\u1eadu 8 s\u1ee3i t\u01a1, 10 \u00e1o sa d\u00e0y, 100 \u00e1o sa ta, v\u00e0 20 qu\u1ea7n nhi\u1ec5u). Ph\u00e0m c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y m\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng th\u00ec tuy\u00ean Ch\u1ec9 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u1edf \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ec1u nh\u1eb1m ng\u00e0y 13, t\u1eeb th\u00e0nh Tuy\u00ean Quang chia \u0111\u01b0\u1eddng xu\u1ea5t ph\u00e1t. \u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n c\u00f3 h\u01a1n 3000 ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9ng b\u1ecdn th\u1ed5 Tri ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u v\u00e0 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Ma Do\u00e3n D\u01b0\u1ee1ng \u0111em th\u1ed5 d\u00f5ng l\u00e0m qu\u00e2n ti\u1ec1n khu ; th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m tham bi\u1ec7n m\u1ecdi vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n v\u1eadn t\u1ea3i qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, do ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean th\u1eb3ng ti\u1ebfn.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c h\u01a1n 3600 ng\u01b0\u1eddi, d\u00f9ng b\u1ecdn Cai \u0111\u1ed9i Ma Do\u00e3n B\u1ed3i v\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Ma Do\u00e3n Th\u1ea3n, \u0111em th\u1ed5 d\u00f5ng l\u00e0m qu\u00e2n ti\u1ec1n khu ; th\u1ef1 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n do Thu Ch\u00e2u ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh ch\u00e2u L\u1ee5c Y\u00ean. L\u01b0u l\u1ea1i T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n, V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Tuy\u1ec3n phong, v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecd, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tuy\u00ean Quang, coi qu\u1ea3n 500 bi\u1ec1n binh theo quan t\u1ec9nh ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>T\u1edd s\u1edb d\u00e2ng l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cBinh d\u00f5ng c\u00f3 nhi\u1ec1u, tinh th\u1ea7n \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1ea1nh, n\u00ean g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn nhanh, b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m gi\u1eb7c V\u00e2n, \u0111\u1ec3 s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng T\u1ea3 v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb (nguy\u00ean \u0111\u00f3ng gi\u1eef S\u01a1n T\u00e2y) chuy\u1ec3n \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho 5 v\u1ec7 do Kinh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ngh\u1ec7 An, Ninh B\u00ecnh, H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 S\u01a1n T\u00e2y. (Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eefu b\u1ea3o \u1edf Ngh\u1ec7 An, Trung v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy \u1edf Ninh B\u00ecnh, Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eefu b\u1ea3o v\u00e0 v\u1ec7 Th\u1eafng v\u00f5 \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o \u1edf S\u01a1n T\u00e2y). T\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh, \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1o qu\u1ea7n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. N\u0103m v\u1ec7 \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t \u0111i t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i, kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00e3 l\u00e2u, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Truy l\u1ee5c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng \u1edf Cam L\u1ed9.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m ngo\u00e1i, gi\u1eb7c Xi\u00eam x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u00e1c ch\u00e2u Ba Lan thu\u1ed9c Cam L\u1ed9. B\u1ecdn Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y v\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh Ph\u1ea1m Phi, \u0111em m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111i \u0111\u00e1nh 3 tr\u1eadn th\u1eafng c\u1ea3 3 : gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u gi\u1eb7c, ch\u00fang ph\u1ea3i tr\u1ed1n xa ngay. L\u1ea1i b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam, \u0111em \u0111i rao kh\u1eafp c\u00e1c h\u1ea1t, r\u1ed9ng kh\u1eafp trong t\u1ea7m tai m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ta. C\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111\u00f3 th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ecf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 th\u0103ng th\u1ee5 ch\u1ee9c h\u00e0m, ban th\u01b0\u1edfng h\u1eadu r\u1ed3i, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 n\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng. T\u01b0\u1edfng n\u00ean ghi t\u1ea1c n\u00fai s\u00f4ng \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u1ec1n c\u00f4ng l\u1edbn. V\u1eady \u0111\u1eb7c c\u00e1ch phong L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y t\u01b0\u1edbc Th\u00f4ng C\u01b0\u01a1ng nam, v\u00e0 Ph\u1ea1m Phi t\u01b0\u1edbc La Phong nam.<\/p>\n<p>V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa, d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111\u1eb7t thu\u1ed9c binh gi\u1edbi d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n m\u00ecnh. Vua y cho v\u00e0 ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cY\u00eau ng\u01b0\u01a1i, n\u00ean mu\u1ed1n cho to\u00e0n danh ti\u1ebfng. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng ngh\u0129 cho tr\u1ecdn v\u1eb9n ti\u1ebft th\u00e1o \u1edf cu\u1ed1i \u0111\u1eddi m\u00ecnh. L\u00e0m \u01a1n cho d\u00e2n gi\u00e0u th\u00ec ch\u01b0a h\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee9c thanh li\u00eam, nh\u01b0ng mua \u01a1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i bu\u00f4n gi\u00e0u th\u00ec g\u1ea7n nh\u01b0 kh\u00f4ng trong s\u1ea1ch\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean v\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean, \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh l\u1ee3i h\u1ea1i v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u00f4i \u0111\u1eafp \u0111\u00ea v\u00e0 kh\u01a1i s\u00f4ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKh\u00e1m m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng m\u1edbi khai, t\u1eeb ch\u1ed7 v\u1ee1 thu\u1ed9c x\u00e3 Nghi Xuy\u00ean, huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng An, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn x\u00e3 Quang Li\u1ec7t, huy\u1ec7n Ph\u00f9 Dung, su\u1ed1t t\u1edbi t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, th\u00f4ng ra bi\u1ec3n, d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xi\u1ebft, th\u1ef1c l\u00e0 nhanh m\u00e0 thu\u1eadn ; c\u00f2n c\u00e1c d\u1ea3i s\u00f4ng kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ch\u1ea3y ch\u1eadm v\u00e0 y\u1ebfu.<\/p>\n<p>\u201cKhi x\u00e9t : v\u1ec1 ru\u1ed9ng m\u00f9a c\u00e0y c\u1ea5y, ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 2 ph\u1ea7n 10, d\u00e2n l\u1ea1i mu\u1ed1n s\u1eeda l\u1ea1i \u0111\u00ea, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng n\u01b0\u1edbc l\u1edbn. V\u1ea3 l\u1ea1i vi\u1ec7c th\u00f4i \u0111\u1eafp \u0111\u00ea v\u00e0 kh\u01a1i s\u00f4ng c\u0169ng th\u1eed l\u00e0m \u0111\u1ec3 xem c\u00f4ng hi\u1ec7u. T\u1ee9c nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t n\u0103m nay, so v\u1edbi n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t n\u0103m ngo\u00e1i, \u0111\u00e3 gi\u1ea3m \u0111\u1ebfn 6 th\u01b0\u1edbc, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng xu\u1ed1ng mau, r\u1ed3i r\u00fat c\u1ea1n ngay. V\u1ec1 \u0111\u00ea b\u1ed1i \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 ph\u1ee7 Ti\u00ean H\u01b0ng thu\u1ed9c H\u01b0ng Y\u00ean \u0111\u1ec1u v\u1eefng ch\u1eafc c\u1ea3. L\u00faa c\u00f3 hy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, vi\u1ec7c l\u1ee3i nh\u01b0 th\u1ebf, t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 tr\u00f4ng th\u1ea5y.<\/p>\n<p>\u201cDuy \u0111\u1ecba th\u1ebf 5 huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Kho\u00e1i Ch\u00e2u th\u1ea5p tr\u0169ng, l\u1ea1i \u1edf ngay ch\u1ed7 s\u00f4ng v\u1ee1 x\u00f3i v\u00e0o, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t ch\u1ea3y ngang, ru\u1ed9ng m\u00f9a kh\u00f4ng ti\u1ec7n l\u1ee3i, v\u00e0 5 huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o, Thanh Mi\u1ec7n, \u0110\u01b0\u1eddng An, V\u0129nh L\u1ea1i v\u00e0 Gia L\u1ed9c thu\u1ed9c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n \u0111\u1ebfn, l\u00faa ru\u1ed9ng c\u0169ng c\u00f3 t\u1ed5n h\u1ea1i nh\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1t kia, l\u00e0 th\u1ebf t\u1ea5t nhi\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>T\u1edd s\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t \u1edf h\u1ea1t Kho\u00e1i Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u theo ch\u1ed7 v\u1ee1 ch\u1ea3y r\u00f3t v\u1ec1 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, l\u1ed1i n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ed7 d\u1ed3n v\u1ec1, n\u1ebfu ng\u0103n c\u1ea3n l\u1ea1i, th\u00ec v\u00edt ch\u1ed7 n\u1ecd t\u1ea5t ch\u1ea3y x\u00f3i v\u00e0o ch\u1ed7 kia, h\u1ea1t kh\u00e1c kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 \u0111\u00e1ng lo b\u1ea5t ng\u1edd. V\u1eady \u0111\u1eafp \u0111\u00ea v\u1eabn l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, nh\u01b0ng b\u1ecf \u0111\u00ea m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00fd h\u1ed9i \u0111\u1ebfn th\u00ec t\u1edbi k\u1ef3 ti\u1ec3u m\u00e3n, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u00ean mau, l\u00faa chi\u00eam kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 t\u1ed5n h\u1ea1i. V\u1eady b\u1ecf \u0111\u00ea c\u0169ng l\u00e0 ch\u01b0a ti\u1ec7n. Xin \u1edf ph\u00eda ngo\u00e0i ch\u1ed7 v\u1ee1 thu\u1ed9c c\u00e1c x\u00e3 S\u00e0i Th\u1ecb, S\u00e0i Qu\u1ea5t v\u00e0 Nhu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng, tu\u1ef3 \u0111\u1ecba th\u1ebf \u0111\u1eafp t\u1ea1m con \u0111\u00ea ng\u1eafn, cao 7, 8 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng 2, 3 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng n\u01b0\u1edbc to m\u00f9a h\u1ea1 m\u00e0 gi\u1eef l\u00faa mu\u1ed9n. T\u1edbi khi l\u1ee5t v\u1ec1 m\u00f9a thu, cho ch\u1ea3y tr\u00e0n qua, \u0111\u1ec3 chia b\u1edbt s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc. C\u00f2n c\u00e1c ng\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng m\u1edbi khai, qu\u00e3ng n\u00e0o n\u00f4ng h\u1eb9p, cho m\u1edf r\u1ed9ng, kh\u01a1i s\u00e2u ; ch\u1ed7 n\u00e0o quanh co, th\u00ec l\u00e0m cho th\u1eb3ng l\u1ea1i. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u theo m\u1ed9t m\u1ee9c \u0111\u1ed9 l\u00e0 b\u1ec1 ngang 12 hay 13 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1ec1 s\u00e2u tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 6, 7 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 cho n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y nhanh c\u1ea3 m\u1ed9t lo\u1ea1t. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec to\u00e0n h\u1ea1t Kho\u00e1i Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n \u0111\u1ebfn, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i lo l\u00faa chi\u00eam b\u1ecb ng\u1eadp, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i th\u1ebf v\u1ec1 ph\u00f9 sa b\u1ed3i, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u1ed1t v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i m\u1eebng l\u00e2u d\u00e0i l\u00e0 \u0111\u00ea v\u1eefng, s\u00f3ng \u00eam.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTa l\u00e0 ch\u1ee7 trong n\u01b0\u1edbc, v\u1eabn mu\u1ed1n nh\u00e2n d\u00e2n trong n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 n\u01a1i \u0103n ch\u1ed1n \u1edf. Nay c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, \u0111\u1ec1u vui v\u1ebb th\u1ecbnh l\u1ee3i, m\u00e0 5 huy\u1ec7n \u1ea5y v\u00ec b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n v\u00e0o h\u1ea1i l\u00faa, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng chung c\u00e1i c\u1ea3nh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, ch\u01b0a kh\u1ecfi \u0111\u1ee9ng m\u1ed9t g\u00f3c nh\u00e0 kh\u00f3c th\u1ea7m, n\u00ean ta \u0111\u00e3 2, 3 l\u1ea7n \u0111\u1eafn \u0111o, \u0111\u1ec3 t\u00ecm l\u1ea5y k\u1ebf thi\u1ec7n h\u1eadu, th\u00ec vi\u1ec7c t\u1ea1m \u0111\u1eafp \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea ng\u1eafn, \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng n\u01b0\u1edbc m\u00f9a h\u1ea1 v\u00e0 kh\u01a1i th\u00eam \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y, \u0111\u1ec3 r\u00fat b\u1edbt n\u01b0\u1edbc l\u1edbn. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady chu\u1ea9n cho y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n m\u00e0 thi h\u00e0nh. H\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam h\u1ed9i v\u1edbi Tr\u1ecbnh Quang Khanh \u0111i kh\u00e1m c\u00e1c ch\u1ed7 v\u1ee1 : ph\u00e0m n\u01a1i n\u00e0o th\u1ebf n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u0103n th\u00ec thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 ng\u0103n n\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c ti\u1ebft ti\u1ec3u m\u00e3n, d\u1eabu v\u1ee5 m\u00f9a n\u0103m nay kh\u00f4ng k\u1ecbp, nh\u01b0ng v\u1ee5 chi\u00eam sang n\u0103m c\u00f3 hy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1ee3i c\u1ee7a d\u00e2n ta thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf bu\u1ed5i chi\u1ec1u khi \u0111\u00e3 m\u1ea5t \u1edf bu\u1ed5i s\u00e1ng. V\u1eady kh\u01a1i s\u00f4ng \u0111\u00e0o ng\u00f2i, c\u0169ng c\u1ea7n b\u1ecf ti\u1ec1n ra \u0111\u1ec3 thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u1edfi c\u00f4ng l\u00e0m ; n\u1ebfu \u0111\u00ea \u1ea5y m\u1ed9t ng\u00e0y kia l\u1ea1i ph\u1ea3i b\u1ed3i \u0111\u1eafp th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc m\u1edbi kh\u01a1i, thu\u1eadn d\u00f2ng ch\u1ea3y th\u00f4ng, v\u1eabn kh\u00f4ng sao ; nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng s\u1ef1 th\u1ebf qu\u1ea3 n\u00ean b\u1ecf \u0111\u00ea, th\u00ec ch\u1ed7 \u1ea5y th\u1ebf n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chia d\u00f2ng ch\u1ea3y th\u00f4ng t\u1edbi k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, t\u1ea5t l\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u l\u1ea1i ti\u00eau ngay \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3. D\u00e2n ta nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo v\u1ec1 b\u1ebfp ng\u1eadp, \u1ebfch \u0111\u1ebb, th\u1ef1c l\u00e0 ti\u1ec7n c\u1ea3 \u0111\u00f4i \u0111\u01b0\u1eddng. C\u00f4ng tr\u00ecnh n\u00e0y, ho\u1eb7c trong n\u0103m khi l\u00e0m ru\u1ed9ng xong, ho\u1eb7c \u0111\u1ea7u xu\u00e2n sang n\u0103m, s\u1ebd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0m, r\u1ed3i h\u1eadu c\u1ea5p ti\u1ec1n thu\u00ea nh\u00e2n c\u00f4ng, khi\u1ebfn d\u00e2n vui l\u00f2ng \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c cho \u0111\u01b0\u1ee3c xong s\u1edbm. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ec9 s\u1ef1 th\u1ebf tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft m\u00e0 n\u00f3i, kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o kh\u00f4ng kh\u01a1i s\u00f4ng, m\u1edf ng\u00f2i, \u0111\u1ec3 ti\u00eau n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, cho d\u00e2n ta c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111\u1eafp l\u1ea5p ch\u1ed7 v\u1ee1, ph\u1ea3i n\u00ean b\u00e0n t\u00ednh cho k\u1ef9, \u0111\u1ec3 m\u1ed9t l\u1ea7n kh\u00f3 nh\u1ecdc, \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed7i l\u00e2u d\u00e0i, mu\u00f4n n\u0103m b\u1ec1n v\u1eefng. Vi\u1ec7c l\u00e0m hi\u1ec7n ngay, quy\u1ebft kh\u00f4ng khinh su\u1ea5t b\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00ean \u0111em \u00fd n\u00e0y truy\u1ec1n b\u1ea3o cho d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, b\u1ecdn Thi\u00eam xin \u0111\u1ebfn sau ng\u00e0y khai \u1ea5n sang n\u0103m, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y h\u00e0n kh\u1ea9u m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea ng\u1eafn (\u1edf ngo\u00e0i ch\u1ed7 v\u1ee1 thu\u1ed9c c\u00e1c x\u00e3 S\u00e0i Th\u1ecb, S\u00e0i Qu\u1ea5t v\u00e0 Nhu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng, b\u1ec1 d\u00e0i h\u01a1n 160 tr\u01b0\u1ee3ng), r\u1ed3i th\u00fac d\u00e2n \u0111\u1eafp t\u1ea1m 3 \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea c\u0169 (\u1edf ch\u1ed7 v\u1ee1 c\u0169 thu\u1ed9c x\u00e3 Nhu\u1ebf D\u01b0\u01a1ng, d\u00e0i h\u01a1n 80 tr\u01b0\u1ee3ng), c\u00f2n c\u00e1c ng\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng th\u00ec l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t m\u1edf r\u1ed9ng.<\/p>\n<p>Vua cho l\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, sai thu\u00ea th\u00eam d\u00e2n h\u1ea1t Nam \u0110\u1ecbnh c\u00f9ng H\u01b0ng Y\u00ean v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng g\u00f3p s\u1ee9c c\u00f9ng l\u00e0m.<\/p>\n<p>\u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u00ea m\u1edbi L\u1ea1i X\u00e1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec m\u01b0a s\u1ea1t l\u1edf, \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i, t\u1eeb nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc to m\u00f9a thu may \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef v\u1eefng\u201d. Vua sai th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n l\u00e0 L\u00e3nh binh T\u00f4n Th\u1ea5t Chung v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 bi\u1ec7n, k\u1ef7 l\u1ee5c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 l\u00e9n n\u1ed5i \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn h\u00f2n C\u1ed5 R\u1ed3ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean. Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, quy\u1ec1n Qu\u1ea3n c\u01a1 H\u00e0 ph\u00fa, \u0111em binh \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u1ecb thua, b\u1ecf thuy\u1ec1n l\u00ean b\u1ed9, ch\u1ea1y ! Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n ra \u0111\u00e1nh v\u00e0 \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c cho l\u00e0m l\u00ednh, v\u1eabn theo c\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec1n g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. Sau \u0111\u00f3 v\u00ec gi\u00f3 n\u1ed3m d\u1ea7n d\u1ea7n ng\u01b0ng th\u1ed5i, gi\u1eb7c bi\u1ec3n ch\u1ea1y xa, chu\u1ea9n cho li\u1ec7u \u0111\u1ec3 h\u01a1n 100 bi\u1ec1n binh v\u00e0 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef h\u00f2n Ch\u00e0m, c\u00f2n th\u00ec cho r\u00fat v\u1ec1 h\u1ebft.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n<p>S\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc t\u00e0o thu\u1ed9c h\u1ea1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u00f3 nhi\u1ec1u, m\u00e0 s\u1ed1 thuy\u1ec1n th\u00ec \u00edt. Quan t\u1ec9nh d\u00e2ng s\u1edb xin ch\u1ecdn l\u1ea5y th\u1ee7y binh \u0111\u1ec3 sung sai ph\u00e1i. Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh t\u00e2u l\u00ean. H\u1ecd cho r\u1eb1ng : \u201cNguy\u00ean ng\u1ea1ch B\u1eafc T\u00e0o c\u00f3 26 x\u00e3 th\u00f4n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n tr\u1eeb, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu di\u00eau d\u1ecbch, duy chia b\u1ed5 v\u00e0o \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n, sung l\u00e0m th\u1ee7y th\u1ee7. S\u1ed1 \u0111inh l\u00e0 1060 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 s\u1ed1 thuy\u1ec1n ch\u1ec9 c\u00f3 62 chi\u1ebfc. V\u1eady xin li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 38 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn, m\u1ed7i chi\u1ebfc 10 ng\u01b0\u1eddi, 15 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n h\u1ea1ng v\u1eeba, m\u1ed7i chi\u1ebfc 8 ng\u01b0\u1eddi, 9 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf, m\u1ed7i chi\u1ebfc 6 ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 qu\u1ea3n l\u0129nh, \u0111\u1ed1c v\u1eadn, bang tr\u01b0\u1edfng th\u01b0 l\u1ea1i 12 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ed9ng l\u00e0 566 ng\u01b0\u1eddi ; c\u00f2n th\u1eeba l\u1ea1i 494 ng\u01b0\u1eddi, v\u1eabn chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n tr\u1eeb, d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, theo l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u1ee7a t\u1ec9nh; B\u1eafc t\u00e0o n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u00f3ng th\u00eam chi\u1ebfc thuy\u1ec1n n\u00e0o sung v\u00e0o ng\u1ea1ch, th\u00ec cho t\u1ef1 chi\u00eau m\u1ed9 l\u1ea5y th\u1ee7y th\u1ee7 \u0111\u1ec3 v\u1eadn ch\u1edf, ng\u00f5 h\u1ea7u c\u00f4ng t\u01b0 \u0111\u00f4i \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u ti\u1ec7n c\u1ea3\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>Kinh k\u1ef3 m\u01b0a nhi\u1ec1u qu\u00e1. T\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch m\u1eb7t trong Kinh th\u00e0nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u s\u1ee5t l\u1edf. Ra l\u1ec7nh cho bi\u1ec1n binh x\u00e2y tr\u01b0\u1edbc \u0111em g\u1ea1ch \u0111\u1ec3 y\u00ean m\u1ed9t ch\u1ed7, \u0111\u1ee3i sang n\u0103m s\u1eeda l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, Tham tri b\u1ed9 Binh, b\u1ecb b\u1ec7nh. Sai L\u00ea Nguy\u00ean Trung, th\u1ef1 Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9, t\u1ea1m quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>B\u1ecdn ph\u00e1i vi\u00ean L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c v\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng v\u00f5 quan b\u1ecb n\u1ea1n c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, khi tr\u1edf v\u1ec1, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cChuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y c\u00f3 5 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i theo l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ed9i, ng\u1ed3i chung v\u1edbi thuy\u1ec1n b\u1ecb n\u1ea1n, b\u1ed7ng g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n s\u00f3ng gi\u00f3, kh\u00f4ng nh\u00ecn nh\u1eadn nhau \u0111\u01b0\u1ee3c, quan thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc, n\u1ea1n thuy\u1ec1n th\u00ec gi\u1ea1t v\u00e0o huy\u1ec7n V\u0103n X\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1ea5y, vi\u00ean tri huy\u1ec7n b\u1ee9c b\u00e1ch l\u00ean b\u1ed9 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a v\u1ec1, nh\u01b0ng b\u1ecdn H\u1ed9i c\u1ee9 l\u1ebd ph\u1ea3i b\u1ebb b\u00e1c l\u1ea1i, kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi Thanh ph\u1ea3i \u0111\u01b0a h\u1ecd \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eb7p thuy\u1ec1n quan\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 kia l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u1ecdn, m\u00e0 c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 nh\u1ee5c s\u1ef1 th\u1ec3. Th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen\u201d. V\u1eady chu\u1ea9n cho \u0111\u1ea7u m\u1ee5c Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t b\u1ed5 ngay l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, c\u00f2n 4 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh c\u00f9ng \u0111i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 2 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Ph\u1ee9c l\u1ea1i l\u00e0m phi\u1ebfn t\u00e2u n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c thuy\u1ec1n bu\u00f4n H\u1ed3ng Mao g\u00e2y h\u1ea5n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh. Vua tri\u1ec7u b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTa xem ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3ng Mao trao \u0111\u1ed5i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Thanh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, l\u1eddi l\u1ebd ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ki\u00eau ng\u1ea1o ; duy \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ta, th\u00ec v\u1eabn tin k\u00ednh, v\u00ec n\u01b0\u1edbc H\u1ed3ng Mao kia \u0111\u00e3 bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi Thanh, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y l\u1ee3i nh\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c, cho n\u00ean khinh nh\u1eddn ; c\u00f2n nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u1ed3 v\u1eadt mua b\u00e1n, gi\u00e1 c\u1ea3 v\u1eeba ph\u1ea3i, kh\u00f4ng tham l\u1ee3i v\u00e0 khi th\u00f9 ti\u1ebfp, kh\u00f4ng m\u1ea5t t\u00edn ngh\u0129a, n\u00ean h\u1ecd ch\u1ec9 coi tr\u1ecdng ta. Th\u1ebf m\u1edbi bi\u1ebft, ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i v\u1edbi k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n, kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, duy 2 ch\u1eef \u201ct\u00edn ngh\u0129a\u201d c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn cho k\u1ebb m\u1ecdi r\u1ee3 d\u1ea5y l\u00f2ng k\u00ednh s\u1ee3, \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u01b0\u1edbc tr\u00ean h\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t mua h\u00e0ng v\u1edbi gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn, vua b\u1ea3o : \u201cHi\u1ec7n nay d\u00e2n gian kh\u1ed5 v\u1ec1 ti\u1ec1n khan. Ch\u1ec9 c\u00f3 vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft ph\u1ea3i l\u00e0m g\u1ea5p l\u00e0 \u0111\u1eb7t mua h\u00e0ng v\u1edbi gi\u00e1 cao th\u00ec d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, m\u00e0 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u th\u00f4ng kh\u1eafp c\u1ea3 ; nh\u01b0ng c\u1ed1t \u1edf d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi, kh\u00f4ng th\u00ec ch\u1ec9 th\u00eam kh\u1ed5 cho d\u00e2n th\u00f4i !\u201d<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Thanh Hoa t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111em c\u00f4ng v\u0103n chi\u1ebfu h\u1ed9i sang n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a t\u1edbi n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, l\u1ea1i l\u1ea5y di\u1ec7p th\u01b0 m\u00e0 v\u1ec1, trong th\u01b0 l\u1eddi l\u1ebd ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng thu\u1eadn\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u01b0 \u1ea5y ch\u1eb3ng qua do ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam xui khi\u1ebfn \u0111\u00f3 th\u00f4i. V\u1ea3 l\u1ea1i, Nam Ch\u01b0\u1edfng l\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, kh\u00f4ng b\u1eb1ng m\u1ed9t c\u00f5i Tr\u1ea5n Ninh, n\u1ebfu ta ph\u00e1i m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, th\u00ec ti\u00eau di\u1ec7t h\u1ebft ngay ; nh\u01b0ng n\u01b0\u1edbc kia l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i m\u1ecdi r\u1ee3, l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a h\u1ecd c\u00f3 \u0111\u1ee7 l\u1ea5y l\u00e0m khinh hay tr\u1ecdng g\u00ec \u0111\u00e2u, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u1ecfi t\u1ed9i\u201d. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i, l\u1eb7n l\u1ed9i v\u1ea5t v\u1ea3, kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, sai ph\u00e1t ti\u1ec1n kho th\u01b0\u1edfng cho (1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, th\u01b0\u1edfng cho 50 quan, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 30 quan).<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i tri\u1ec7u L\u00ea Th\u00e1i V\u0129, th\u00f4ng ng\u00f4n \u1edf Ngh\u1ec7 An v\u1ec1 Kinh (V\u0129 bi\u1ebft d\u1ecbch ti\u1ebfng n\u00f3i v\u00e0 ch\u1eef c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng). Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cX\u01b0a, L\u00fd B\u1ea1ch nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, bi\u1ebft d\u1ecbch th\u01b0 n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean ; n\u1ebfu kh\u00f4ng h\u1ecdc th\u00ec d\u1ecbch l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c ? Ta mu\u1ed1n \u0111\u1eb7t 4 nh\u00e0 d\u1ecbch qu\u00e1n \u1edf Kinh \u0111\u00f4, ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi am hi\u1ec3u ti\u1ebfng n\u00f3i c\u00e1c n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean, h\u1eadu c\u1ea5p ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng, sai d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc, h\u1ecdc ti\u1ebfng n\u00f3i v\u00e0 ch\u1eef vi\u1ebft c\u00e1c n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi ph\u1ea3i th\u00f4ng d\u1ecbch. Tr\u1eeb nh\u1eefng ti\u1ebfng n\u00f3i chim mu\u00f4ng, c\u00f2n th\u00ec n\u00ean bi\u1ebft c\u1ea3, \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea1i v\u0103n minh. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i ngo\u1ea1i kh\u00f4ng l\u1ea7m l\u1ee1, m\u00e0 qu\u1ed1c th\u1ec3 t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n tr\u1ecdng\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng t\u1ec9nh An Giang, t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean v\u00e0 \u0111\u1ed3n An Man \u1edf Nam Vang, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t xung y\u1ebfu, kh\u00e1c v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c, b\u00e8n sai Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0, tri\u1ec7u m\u1ed9 10 \u0111\u1ed9i l\u00ednh, g\u1ecdi l\u00e0 c\u01a1 Ph\u1ee7 man ; An Giang tri\u1ec7u m\u1ed9 3 \u0111\u1ed9i, g\u1ecdi l\u00e0 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh giang ; H\u00e0 Ti\u00ean tri\u1ec7u m\u1ed9 4 \u0111\u1ed9i g\u1ecdi l\u00e0 c\u01a1 B\u00ecnh h\u1ea3i. C\u00f2n 10 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Ph\u1ee7 Man th\u00ec chia \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u00ednh thu\u1ed9c h\u1ea1 : 5 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ; 3 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c tu\u1ea7n ph\u1ee7 v\u00e0 2 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c l\u00e3nh binh. 3 \u0111\u1ed9i c\u01a1 \u0110\u1ecbnh giang l\u00e0m l\u00ednh thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 L\u00e3nh binh, m\u1ed7i vi\u00ean 1 \u0111\u1ed9i. 4 \u0111\u1ed9i c\u01a1 B\u00ecnh h\u1ea3i, th\u00ec 2 \u0111\u1ed9i l\u00e0m l\u00ednh thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a Tu\u1ea7n ph\u1ee7, c\u00f2n \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 L\u00e3nh binh m\u1ed7i vi\u00ean 1 \u0111\u1ed9i. Vi\u00ean n\u00e0o c\u00f3 s\u1ed1 thu\u1ed9c binh v\u1ec1 ph\u1ea7n m\u00ecnh, c\u0169ng chu\u1ea9n cho s\u00e1p nh\u1eadp, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p binh kh\u00ed, \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n. G\u1eb7p khi c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec d\u00f9ng l\u00e0m ch\u00e2n tay, t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc. C\u00e1c vi\u00ean tr\u00ean \u0111\u00e2y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i l\u00ednh, d\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, ho\u1eb7c b\u00e1n \u0111i, ho\u1eb7c th\u1ea3 v\u1ec1, ho\u1eb7c cho ngh\u1ec9 vi\u1ec7c. Ai vi ph\u1ea1m s\u1ebd c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong c\u00f9ng quan t\u1ec9nh V\u0129nh Long h\u1ed9i h\u00e0m t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ecbnh An thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t, 2 b\u1edd nam b\u1eafc c\u00e1ch nhau 260 tr\u01b0\u1ee3ng, n\u01b0\u1edbc s\u00e2u 1 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc. Ph\u00eda trong, t\u1eeb s\u00f4ng H\u1eadu Giang th\u1eb3ng t\u1edbi c\u00e1c x\u1ee9 Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, Nam Vang ; l\u1ea1i theo c\u00e1c s\u00f4ng ch\u00ednh Tr\u00e0 \u00d4n, C\u01b0\u1eddng Th\u1eafng, C\u01b0\u1eddng Uy, C\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh, H\u00f9ng Sai v\u00e0 Thu\u1eadn C\u1ea3ng, th\u00f4ng t\u1edbi s\u00f4ng Ti\u1ec1n Giang. H\u1ea3i ph\u1eadn \u1edf ngo\u00e0i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 h\u00f2n v\u00e0 \u0111\u1ea3o, c\u00f3 nh\u00e2n d\u00e2n c\u01b0 tr\u00fa. V\u1eady xin x\u00e2y m\u1ed9t ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf n\u01a1i th\u1ee7 s\u1edf (\u1edf g\u00f2 \u0111\u1ea5t th\u00f4ng An Th\u00e1i Trung) \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb, cho mi\u1ec1n bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9ng m\u1ea1nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1eeda bi\u1ec3n \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ed7 qua l\u1ea1i xung y\u1ebfu, c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh l\u1ea1i kh\u00f4ng xa m\u1ea5y ; khi v\u00f4 s\u1ef1 ((1) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201c\u2026b\u1ea5t th\u1eadm vi\u1ec5n, v\u00f4 s\u1ef1 t\u1eafc\u2026\u201d. M\u1ea5y ch\u1eef n\u00e0y trong nguy\u00ean th\u01b0 \u0111\u1ec1u b\u1ecf tr\u1ed1ng (s\u00e1ch Th\u01b0 vi\u1ec7n khoa h\u1ecdc, k\u00fd hi\u1ec7u A.2772, quy\u1ec3n 136, t\u1edd 24b). Khi hi\u1ec7u \u0111\u00ednh, ch\u00fang t\u00f4i d\u1ef1a theo nh\u1eefng ch\u1eef \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1n b\u1eb1ng b\u00fat m\u1ef1c ta trong b\u1ea3n k\u00fd hi\u1ec7u A.27 c\u1ee7a Th\u01b0 vi\u1ec7n khoa h\u1ecdc m\u00e0 b\u1ed5 sung v\u00e0o.1) \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1ea5n s\u1edf v\u00e0 th\u1ee7 s\u1edf \u0111i l\u1ea1i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, \u0111\u1ee7 r\u1ed3i ; n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ed9ng, x\u1ea3y ra vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p, th\u00ec b\u1ea5y gi\u1edd tr\u00ean t\u1ec9nh s\u1ebd ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng th\u1ee7 b\u1ea3o v\u1ec7, c\u0169ng kh\u00f4ng ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 vi\u1ec7c. V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u1ed9ng d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c d\u00e2n, l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ; n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u00f4i. Vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u1ea7n k\u00edp \u1ea5y h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i b\u00e0y ra cho th\u00eam b\u1ed9n v\u00e0 l\u00e0m nh\u1ecdc d\u00e2n !\u201d<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa c\u00f9ng quan t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a ((2) (3) Nh\u1eefng ch\u1ed7 n\u00e0y, trong nguy\u00ean th\u01b0 c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecf tr\u1ed1ng, ch\u00fang t\u00f4i d\u1ef1a theo b\u1ea3n k\u00fd hi\u1ec7u A.27 c\u1ee7a Th\u01b0 vi\u1ec7n khoa h\u1ecdc m\u00e0 b\u1ed5 sung v\u00e0o.2) h\u1ed9i h\u00e0m t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCh\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c 18 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 l\u00e0m d\u00e2n(3), v\u1eady xin sung b\u1ed5 v\u00e0o Th\u1eadp \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c c\u01a1 Bi\u00ean h\u00f9ng\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>S\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t l\u00e0m c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1ec1 th\u00e0nh tr\u00ec, \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, thuy\u1ec1n m\u00e0nh, s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1ea7n xong.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 ra l\u1ec7nh cho t\u1eeb l\u00e3nh binh, vi\u00ean bi\u1ec1n, ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap vi\u1ec7c gi\u1ecfi giang lanh l\u1eb9n, chu\u1ea9n cho c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd b\u00e0n th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u1ed9i Ki\u00ean chu v\u00e0 Thi\u1ec7n chu c\u00f9ng th\u1ee3 \u0111\u00fac do Kinh ph\u00e1i \u0111i th\u00ec t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng 2 th\u00e1ng ; binh d\u00f5ng v\u00e0 th\u1ee3 do c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng.<\/p>\n<p>Sai Phan V\u0103n C\u1eedu, V\u1ec7 u\u00fd \u1edf H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Lu\u1eadn, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n th\u1ee7y Th\u1ee7y qu\u00e2n, chia nhau \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n l\u1edbn B\u00ecnh d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201c\u0110\u1ecbnh\u201d, \u0111\u1ec3 ch\u1edf 2 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng \u201cTh\u1ea7n uy v\u00f4 \u0111\u1ecbch \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d v\u00e0 1 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng \u201cTh\u1ea7n u\u00fd ph\u00e1 \u0111\u1ecbch \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d m\u1edbi \u0111\u00fac, 40000 c\u00e2n thu\u1ed1c s\u00fang v\u1edbi c\u00e1c ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 \u0111\u1ea1n, giao cho qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. L\u1ea1i ch\u1edf \u0111\u1ebfn ph\u00e1t cho 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 l\u00e1 c\u1edd vu\u00f4ng b\u1eb1ng tr\u1eebu v\u0169((1) Tr\u1eebu v\u0169 : thu\u1eadt ng\u1eef ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh quen d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 lo\u1ea1i h\u00e0ng d\u1ec7t b\u1eb1ng l\u00f4ng, gi\u1ed1ng nh\u01b0 n\u1ec9. 1) v\u00e0 1 b\u1ed9 c\u1edd ng\u0169 h\u00e0nh v\u00e0 cho qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang 200 c\u1eb7p \u00e1o m\u1edbi may, 200 b\u1ed9 h\u1ea7u bao b\u1eb1ng g\u1ea5m.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n ra \u0111i, \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn bu\u1ed3m xu\u00f4i gi\u00f3. Sai s\u1eeda l\u1ec5 t\u1ea1 \u1edf mi\u1ebfu Nam H\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 mi\u1ebfu Phong b\u00e1((2) Phong b\u00e1 : th\u1ea7n gi\u00f3.2).<\/p>\n<p>D\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i nay \u0111\u00e3 \u0111em \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u r\u1ed3i. Ph\u1ea3i n\u00ean th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng b\u1eafn ph\u00e1, \u0111\u1eebng ng\u1ea1i ph\u00ed t\u1ed5n. B\u1ecdn gi\u1eb7c kia r\u1ea5t s\u1ee3 th\u1ee9 \u0111\u1ea1n \u1ea5y. Ban ng\u00e0y \u1ea9n n\u00fap, ban \u0111\u00eam ch\u00fang t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1ea7n ra. V\u1eady n\u00ean chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfu k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd, nh\u1eb1m ng\u1eafm ch\u1ed7 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea9n n\u1ea5p ; l\u1ea1i s\u1ee9c cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn s\u00fang, ban ng\u00e0y l\u1ea5y \u0111\u00fang t\u1ea7m s\u00fang, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ban \u0111\u00eam, nh\u1eb1m b\u1eafn v\u00e0o : ho\u1eb7c \u1edf b\u00ean t\u1ea3 b\u1eafn sang b\u00ean h\u1eefu, ho\u1eb7c \u1edf g\u00f3c tr\u01b0\u1edbc b\u1eafn sang g\u00f3c sau, khi\u1ebfn gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 tr\u1ed1n tr\u00e1nh, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p, c\u00f3 t\u00ean S\u00e2m v\u00e0 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 Man d\u00f9ng t\u00e0 thu\u1eadt l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c vua Phi\u00ean. Vua n\u00e0y sinh ra d\u00e2m d\u1eadt, b\u00e1n quan bu\u00f4n ng\u1ee5c. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi o\u00e1n. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf An \u2013 H\u00e0 d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng, b\u1eaft ch\u00fang \u0111em ch\u00e9m v\u00e0 rao cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ; c\u00f2n t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a ph\u1ea1m nh\u00e2n th\u00ec \u0111\u01b0a h\u1ebft cho Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Truy t\u1eb7ng Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00e1o, L\u00e3nh binh Th\u00e1i Nguy\u00ean, l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, v\u00e0 \u0110inh Quang To\u1ea3n, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Th\u00e1i h\u00f9ng, l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, h\u00e0m Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>M\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i, th\u1ed5 ph\u1ec9 x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u Th\u00e1i Nguy\u00ean, qu\u00e2n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00e1o \u0111\u00f3ng \u1edf B\u1eafc C\u1ea1n, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c v\u00e0i m\u01b0\u01a1i h\u1ee3p, v\u00ec binh \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, b\u1ecb ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn. \u0110inh Quang To\u1ea3n, \u0111\u00f3ng \u1edf T\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea7u, h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1eef, l\u01b0\u01a1ng \u0103n v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111\u1ec1u h\u1ebft. B\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, d\u1ed7 To\u1ea3n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, To\u1ea3n m\u1eafng gi\u1eb7c r\u1ea5t nh\u1ee5c nh\u00e3, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft r\u1ed3i n\u00e9m th\u00e2y xu\u1ed1ng s\u00f4ng. C\u00f2n bi\u1ec1n binh 2 \u0111\u1ed3n \u1ea5y b\u1ecb ch\u1ebft g\u1ea7n 200 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, B\u1ed1 ch\u00ednh L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Do\u00e3n U\u1ea9n, h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng, t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00e1o, khi gi\u1eef \u1edf B\u1eafc C\u1ea1n v\u00e0 T\u01b0\u1ee3ng \u0110\u1ea7u, bi\u1ec1n binh \u00edt \u1ecfi, m\u00e0 g\u1eb7p gi\u1eb7c c\u00f3 h\u01a1n ngh\u00ecn qu\u00e2n, kh\u00f4ng h\u1ec1 nh\u00fat nh\u00e1t, ch\u00f9n l\u1ea1i, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c m\u00e0 ch\u1ebft tr\u1eadn, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u00ec b\u1ecb b\u1eaft, m\u1eafng gi\u1eb7c m\u00e0 ch\u1ebft : ti\u1ebft li\u1ec7t \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1ng khen, th\u1ebf m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd kh\u00f4ng h\u1ec1 t\u00e2u l\u00ean, su\u00fdt l\u00e0m mai m\u1ed9t m\u1ea5t th\u1ef1c tr\u1ea1ng, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec khuy\u1ebfn kh\u00edch sau n\u00e0y ! B\u00e8n sai truy t\u1eb7ng : C\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam 200 quan ti\u1ec1n v\u00e0 cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con t\u1eadp \u1ea5m l\u00e0m C\u1ea9m y Thi\u00ean h\u1ed9 ; To\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam 150 quan ti\u1ec1n v\u00e0 cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con t\u1eadp \u1ea5m l\u00e0m C\u1ea9m y B\u00e1 h\u1ed9. C\u00f2n c\u00e1c bi\u1ec1n binh b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p hai. V\u00e0 chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh s\u1eafm \u0111\u1ee7 x\u00f4i l\u1ee3n, ti\u1ec1n gi\u1ea5y, cho t\u1ebf 1 tu\u1ea7n \u1edf \u0111\u1ec1n B\u1eafc C\u1ea1n.<\/p>\n<p>B\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0ng \u1ea4t An v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ba An c\u00f3 \u0111\u01b0a th\u01b0 th\u00f4ng v\u1edbi t\u00ean ph\u1ea1m s\u1ed5ng tr\u1ed1n \u1edf ch\u00e2u T\u01b0 L\u1ee5c nh\u00e0 Thanh l\u00e0 V\u0169 Ti\u1ebfn Hi\u1ec1n (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed3ng lo\u00e3 v\u1edbi gi\u1eb7c Th\u01b0\u1edbc) h\u1eb9n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i \u1edf ph\u1ed1 Na D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 kh\u1edfi ng\u1ee5y, v\u00e0 u\u1ef7 cho Ho\u00e0ng Vi\u1ebft Ch\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Ho\u00e0ng B\u1ea3o Ki\u1ec1m l\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng (Ki\u1ec1m, ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2u L\u1ed9c B\u00ecnh, t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n) truy\u1ec1n \u0111\u1ec7 th\u01b0 \u0111i, b\u1ecb Vi Th\u1ebf \u0110\u01b0\u1eddng, Th\u1ed5 ty \u1edf t\u1ea5n s\u1edf Tr\u0129 M\u00e3, x\u00e9t h\u1ecfi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em n\u1ed9p. Th\u1ef1 ph\u1ee7 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n l\u1eadp t\u1ee9c m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111i n\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Ki\u1ec1m.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ecbch ph\u1ea1m l\u00e0 Ho\u00e0ng \u1ea4t An v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ba An tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m gi\u1eb7c, t\u1eebng b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, tan t\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f2n s\u00f3t t\u00ean n\u00e0o. Nay l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp b\u1ecdn v\u00f4 l\u1ea1i, \u0111\u01b0a th\u01b0 th\u00f4ng tin, c\u00f9ng m\u01b0u toan l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p. Vi Th\u1ebf \u0110\u01b0\u1eddng x\u00e9t h\u1ecfi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen. Chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c t\u1ec9nh, v\u1eabn gi\u1eef t\u1ea5n s\u1edf Tr\u0129 M\u00e3, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho 20 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh nh\u1eb9n tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, nay gia \u01a1n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p. C\u00f2n m\u1ea5y t\u00ean ph\u1ea1m b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0 Ho\u00e0ng B\u1ea3o Ki\u1ec1m v\u00e0 Ho\u00e0ng Vi\u1ebft Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u \u0111em gi\u1ebft \u0111i. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho l\u00e0m gi\u1ea5y t\u01b0 sang ph\u1ee7 Th\u00e1i B\u00ecnh nh\u1edd tra b\u1eaft V\u0169 Ti\u1ebfn Hi\u1ec1n \u0111\u1ec3 nghi\u00eam x\u1eed. B\u1ecdn \u1ea4t An v\u00e0 Ba An, m\u01b0u \u0111\u00e3 b\u1ea1i l\u1ed9, th\u1ebf t\u1ea5t l\u1ea9n tr\u1ed1n \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng l\u00e9n l\u00fat ; v\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n n\u00e3 b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i th\u1ef1 H\u1ed9 b\u1ed9 H\u1eefu tham tri l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea v\u1ec1 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, b\u1ed7ng b\u1ecb b\u1ec7nh, xin quay v\u1ec1 B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng \u1edf Cao B\u1eb1ng \u0111\u00e3 d\u1ea7n xong vi\u1ec7c, n\u00ean y cho. D\u1ee5 sai t\u1ea1m tr\u00fa \u1edf B\u1eafc Ninh d\u0103m ba ng\u00e0y, khi kh\u1ecfi b\u1ec7nh, s\u1ebd cho do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, v\u1ec1 Kinh ngay \u0111\u1ec3 cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u1edf \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, \u0111em h\u01a1n 5900 binh d\u00f5ng xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb th\u00e0nh Cao B\u1eb1ng, l\u01b0u Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ch\u01b0 qu\u00e2n l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Hi coi qu\u1ea3n 500 bi\u1ec1n binh \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef t\u1ec9nh ; r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 ph\u00e1i Th\u00e1m t\u1eed Ban Quang Nhu\u1eadn, l\u00e9n \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n An, d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, tr\u1ed1n \u1edf qu\u00ea v\u1ee3 l\u1ebd, b\u1ecb s\u1edf t\u1ea1i ph\u00e1i b\u1eaft, ph\u1ea3i \u0111\u01b0a h\u1ed1i l\u1ed9 300 l\u1ea1ng b\u1ea1c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tha, m\u00f9a thu n\u0103m nay, l\u00e9n v\u1ec1 H\u00e0 D\u01b0\u01a1ng (t\u00ean \u0111\u1ea5t, thu\u1ed9c t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang), th\u01b0\u1eddng \u0111i l\u1ea1i mi\u1ec1n Ng\u1ecdc M\u1ea1o v\u00e0 V\u00e2n Trung\u201d. Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cC\u01a1 s\u1ef1 r\u1ea5t t\u1ed1t, binh s\u0129 tinh nhu\u1ec7, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng th\u1eb3ng t\u1edbi s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c \u1edf V\u00e2n Trung, b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m gi\u1eb7c V\u00e2n, \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n l\u1ea5y tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>Quang C\u1ef1 l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn th\u01b0 l\u1ea1i c\u01a1 Cao h\u00f9ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ee5y v\u00e0 th\u1ed5 ty Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0103ng c\u00f3 chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 1000 th\u1ed5 d\u00f5ng xin cho theo l\u1ec7 3 c\u01a1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, d\u1ed3n l\u00e0m 2 c\u01a1 \u0111\u1ec7 t\u1ee9 v\u00e0 \u0111\u1ec7 ng\u0169, l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 c\u1ea5p b\u1eb1ng cho Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0103ng l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t c\u01a1 c\u01a1 \u0111\u1ec7 t\u1ee9, \u0110o\u00e0n B\u1ea3o Gi\u00e1m l\u00e0m ph\u00f3 ; Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ee5y l\u00e0m Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t c\u01a1 c\u01a1 \u0111\u1ec7 ng\u0169, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Si\u00eau l\u00e0m ph\u00f3. M\u1ed7i \u0111\u1ed9i l\u1ea1i \u0111\u1eb7t 1 ngo\u1ea1i \u1ee7y su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 1 ph\u00f3 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 cai qu\u1ea3n.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa sau khi 5 c\u01a1 \u1ea5y ti\u1ebfn h\u00e0nh, vi\u1ec7c t\u01b0 l\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu kh\u00f4ng k\u1ebf ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec xin c\u0169ng nh\u01b0 l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Kinh, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t lo\u1ea1t. C\u00f2n 2 c\u01a1 m\u1edbi m\u1ed9, \u0111\u1ee3i vi\u1ec7c y\u00ean \u1ed5n r\u1ed3i giao cho quan t\u1ec9nh l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd mi\u1ec5n tr\u1eeb cho \u0111i l\u00ednh v\u00e0 di\u00eau d\u1ecbch\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n \u0111\u1ee9c, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ch\u00e2u L\u1ee5c Y\u00ean, ph\u00e1 lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c 5 tr\u1ea1i gi\u1eb7c, ch\u00e9m v\u00e0i th\u1ee7 c\u1ea5p, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi, nh\u00e2n th\u1eafng k\u00e9o th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn x\u00e3 L\u1ecbch H\u1ea1, l\u00e0 ch\u1ed7 s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m Ho\u00e0ng Trinh Tuy\u00ean (Tuy\u00ean ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 Trung qu\u00e2n H\u1eadu \u0111\u1ed3n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, L\u00f4i H\u00e0 \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, qu\u1eadn c\u00f4ng), Tuy\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tho\u00e1t tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ee9c b\u00e8n \u0111\u1ed1t h\u1ebft nh\u00e0 c\u1eeda ph\u1ed1 s\u00e1, \u1edf l\u1ea1i m\u1ed9t ng\u00e0y l\u00f9ng b\u1eaft kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec, l\u1ea1i ti\u1ebfn binh v\u00e0 d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y nay d\u1eabu tan v\u1ee1, nh\u01b0ng khi \u0111\u1ea1i binh \u0111i r\u1ed3i, t\u1ea5t ch\u00fang l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp l\u1ea1i th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00f4ng kh\u1ecfi b\u1ecb tr\u1edf ng\u1ea1i. N\u1ebfu d\u1eebng qu\u00e2n l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00f9ng b\u1eaft, th\u00ec r\u1eebng n\u00fai man m\u00e1c, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ed1n tr\u00e1nh ; v\u1edbi \u0111\u1ecba th\u1ebf n\u00e0y th\u1eadt kh\u00f3 t\u1ea7m n\u00e3 \u0111\u1ebfn c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u01a1n n\u1eefa ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c c\u00f2n xa m\u00e0 b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 h\u1eb9n k\u1ef3 h\u1ed9i ti\u1ec5u v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1o, th\u00ec m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n m\u00ecnh sao c\u00f3 th\u1ec3 ri\u00eang ch\u1eadm l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady, c\u00e2n nh\u1eafc nh\u1eb9 n\u1eb7ng, t\u01b0\u1edfng n\u00ean ti\u1ebfn qu\u00e2n cho nhanh l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i m\u1edbi ra qu\u00e2n, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng tr\u1eadn, th\u1ef1c \u0111\u1ee7 l\u00e0m l\u1eebng ti\u1ebfng cho qu\u00e2n ta, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng m\u1eebng v\u00e0 \u0111\u00e1ng khen ! V\u1eady d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 bi\u00ean t\u00ean, tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ghi gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, nay chu\u1ea9n cho khai ph\u1ee5c 1 c\u1ea5p. Gi\u1edd \u0111\u00e2y, qu\u00e2n ta \u0111\u01b0\u01a1ng h\u0103ng h\u00e1i, \u0111i mau m\u1edbi l\u1ee3i kh\u00f4ng n\u00ean d\u1eebng l\u1ea1i l\u00f9ng b\u1eaft cho th\u00eam ch\u1eadm ng\u00e0y gi\u1edd. Ng\u01b0\u01a1i ngh\u0129 ti\u1ebfn qu\u00e2n nhanh th\u1ef1c l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd. V\u1eady n\u00ean \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n binh d\u00f5ng k\u00edp ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung \u0111\u1ec3 b\u1eaft t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho 2 \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft. V\u00e0 chia qu\u00e2n l\u00e0m 3 \u0111\u1ea1o, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u1ec1u nh\u1eb1m m\u1ed9t n\u01a1i \u0111\u1ec3 c\u00f9ng \u0111\u00e1nh th\u00ec t\u00ecnh h\u00ecnh trong qu\u00e2n, c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u00f4ng tin cho nhau bi\u1ebft. Chu\u1ea9n cho : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o n\u00e0o hi\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u1eafng tr\u1eadn \u1edf \u0111\u00e2u, b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c t\u00ean l\u00e0 g\u00ec, v\u00e0 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn n\u01a1i n\u00e0o, \u0111\u1ec1u cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n t\u01b0 b\u00e1o ; m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ed5 v\u00f5 tinh th\u1ea7n qu\u00e2n l\u00ednh, hai l\u00e0 \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh c\u1ee7a gi\u1eb7c, th\u1ef1c l\u00e0 ti\u1ec7n c\u1ea3 \u0111\u00f4i \u0111\u01b0\u1eddng. V\u00e0 n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 kh\u1eafp c\u00e1c th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : qu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u1ed1t \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, c\u1ee9u l\u1ea5y nh\u00e2n d\u00e2n. K\u1ebb n\u00e0o tr\u00e1i m\u1ec7nh, t\u1ea5t ph\u1ea3i gi\u1ebft ; ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p theo, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u1ee1 tr\u1ecb. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u00ean s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1. N\u1ebfu b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c V\u00e2n, ho\u1eb7c nh\u1eefng k\u1ebb ch\u00ednh, th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m, gi\u1ea3i n\u1ed9p quan, th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho y nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ; n\u1ebfu kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec ra th\u00fa, \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n, \u0111\u00e0i t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c m\u00ea t\u1ed1i, c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n, th\u00ec quy\u1ebft kh\u00f4ng tha th\u1ee9. N\u00f3i v\u1eady khi\u1ebfn cho ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u bi\u1ebft r\u00f5 r\u00e0ng.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, t\u1eeb nay, khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea1m nh\u00e2n, h\u1ec5 nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e9p theo, th\u00ec li\u1ec7u tha cho 1, 2 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1, \u0111\u1ec3 ch\u00fang b\u1ea3o nhau, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 gi\u1ebft nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1ee9c theo th\u00ec kh\u00f4ng tr\u1ecb t\u1ed9i. Nh\u01b0 th\u1ebf, k\u1ebb quy thu\u1eadn t\u1ea5t nhi\u1ec1u, m\u1edbi mong xong vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u1edf \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111em 4000 binh d\u00f5ng, 9 th\u1edbt voi tr\u1eadn t\u1eeb th\u00e0nh Th\u00e1i Nguy\u00ean ti\u1ebfn \u0111i : tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft sai \u00e1n s\u00e1t Do\u00e3n U\u1ea9n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n B\u1eafc C\u1ea1n, ph\u1ee7 d\u1ee5 d\u00e2n \u1edf v\u00f9ng B\u1ea1ch Th\u00f4ng, C\u1ea3m Ho\u00e1 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng v\u00e0 tu\u1ef3 ti\u1ec7n \u0111\u1eb7t mua l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u1edbi gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn. L\u1ea1i sai ri\u00eang Ph\u1ea1m Phi, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh, \u0111em 1000 binh d\u00f5ng, t\u1eeb \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Ch\u1ee3 d\u00e3, h\u1ed9i v\u1edbi \u0111\u1ea1i binh. V\u00e0 l\u01b0u T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb, L\u00e3nh binh Th\u00e1i Nguy\u00ean \u1edf l\u1ea1i, hi\u1ec7p v\u1edbi B\u1ed1 ch\u00ednh L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb t\u1ec9nh th\u00e0nh t\u1edbi B\u1eafc C\u1ea1n. S\u1edb d\u00e2ng l\u00ean, vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cHi\u1ec7n nay L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u00e3 th\u1eafng tr\u1eadn. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ti\u1ebfn nhanh cho k\u1ecbp c\u00f4ng vi\u1ec7c, binh l\u01b0\u01a1ng d\u1ed3i d\u00e0o, th\u00ec c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a \u0111i tr\u1eadn \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u t\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n cxxxvii<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1. L\u00e0m l\u1ec5 \u0110\u00f4ng h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh t\u00e2u b\u00e1o : S\u00f4ng \u0111\u00e3 \u00eam s\u00f3ng. Vua m\u1eebng l\u1eafm, sai th\u1ecb v\u1ec7 mang h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u1ee5a \u1edf kho trong N\u1ed9i \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, s\u1eeda th\u00eam l\u1ec5 ph\u1ea9m t\u1ea1 mi\u1ebfu H\u00e0 th\u1ea7n((1) H\u00e0 th\u1ea7n : th\u1ea7n s\u00f4ng.1). Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb nay t\u1edbi ng\u00e0y ti\u1ebft S\u01b0\u01a1ng gi\u00e1ng((2) S\u01b0\u01a1ng gi\u00e1ng : ti\u1ebft s\u01b0\u01a1ng xu\u1ed1ng, nh\u1eafm gi\u1eefa th\u00e1ng 9 \u00e2m l\u1ecbch, t\u1ee9c kho\u1ea3ng 23, 24 th\u00e1ng 10 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch.2), c\u00e1c t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111em tin m\u1eebng v\u1ec1 s\u00f4ng \u0111\u00e3 \u00eam s\u00f3ng, v\u00e0 th\u1ef1c tr\u1ea1ng v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00e1i \u0111i h\u1ed9 \u0111\u00ea, t\u01b0 ngay v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i, h\u1ed9i l\u1ea1i l\u00e0m t\u1edd s\u1edb, chi\u1ebfu theo quan h\u00e0m cao th\u1ea5p c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t k\u00fd t\u00ean r\u1ed3i \u0111\u00f3ng \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a H\u00e0 \u2013 Ninh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, ru\u1ed5i ng\u1ef1a \u0111\u1ec7 l\u00ean ngay\u201d. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng, n\u00ean sai b\u1ed9 C\u00f4ng t\u01b0 h\u1ecfi c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i, xem ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 g\u1eafng trong vi\u1ec7c h\u1ed9 \u0111\u00ea th\u00ec b\u00e0n \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n T\u00fa, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ng\u1ea1n, \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa, c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb m\u1ea5t ch\u1ee9c. Cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n, th\u1ef1 H\u00ecnh b\u1ed9 Tham tri, quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ; Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u, nguy\u00ean th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang, \u0111\u1ed5i \u0111i l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecdn T\u00fa v\u00e2ng m\u1ec7nh sung l\u00e0m Ch\u00e1nh ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1eddng thi Ngh\u1ec7 An, v\u0103n thi 3 k\u1ef3, l\u1ea5y hay b\u1ecf \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh xong r\u1ed3i. C\u00f3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Giao v\u00e0o h\u1ea1ng li\u1ec7t v\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u00e1i \u0110\u1ec5 v\u00e0o h\u1ea1ng t\u00fa t\u00e0i, nh\u01b0ng c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 danh s\u0129, n\u00ean T\u00fa l\u1ea5y th\u00eam v\u00e0o h\u1ea1ng c\u1eed nh\u00e2n, \u0111\u1ed5i m\u1eb7t quy\u1ec3n v\u00e0 ph\u00ea l\u1ea1i. B\u1ed9 L\u1ec5 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua gh\u00e9t v\u00ec l\u00e0m r\u1ed1i lo\u1ea1n quy lu\u1eadt tr\u01b0\u1eddng thi, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i bi\u1ec1n binh v\u1ec7 C\u1ea9m y chia \u0111i Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0 Thanh Hoa, truy\u1ec1n Ch\u1ec9 c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft T\u00fa v\u00e0 Ng\u1ea1n xi\u1ec1ng l\u1ea1i, gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, giao b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam tra ngh\u1ecb x\u1eed. Khi \u00e1n \u0111\u00e3 th\u00e0nh, l\u1ea1i giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i. T\u00fa v\u00ec t\u1ef1 tay ph\u00ea l\u1ea1i, b\u1ecb kh\u00e9p l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m, ph\u1ea3i tr\u1ea3m giam h\u1eadu ; Ng\u1ea1n l\u00e0 t\u00f2ng ph\u1ea1m, b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i l\u01b0u. Gi\u00e1m s\u00e1t vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi l\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed Tr\u01b0\u01a1ng T\u0103ng Di\u1ec5n, t\u00e1n th\u00e0nh vi\u1ec7c \u1ea5y, gi\u00e1m kh\u1ea3o l\u00e0 T\u1ebf t\u1eedu Nguy\u1ec5n Huy H\u1ef1u nh\u1eb9 d\u1ea1 nghe theo, c\u0169ng ph\u00ea l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i \u0111\u1ed3. C\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec7u v\u00e0 ph\u00e2n kh\u1ea3o \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng, c\u00e1ch c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Nguy\u1ec5n V\u0103n Giao v\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u00e1i \u0110\u1ec5, nghe theo quan tr\u01b0\u1eddng, vi\u1ebft l\u1ea1i quy\u1ec3n v\u0103n, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed7 nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 c\u1ea7u may, kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5, l\u00e0m nh\u01a1 ti\u1ebfng h\u1ecdc tr\u00f2, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh ngay 100 tr\u01b0\u1ee3ng, cho v\u1ec1 l\u00e0m d\u00e2n, ch\u1ecbu sai d\u1ecbch, su\u1ed1t \u0111\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i thi n\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n du \u1edf s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Phan Thanh Gi\u1ea3n, \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, l\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thanh, ki\u00eam l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c th\u00f4n, ph\u01b0\u1eddng v\u00e0 v\u1ea1n \u1edf tr\u00ean m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c h\u1ea1t [Ngh\u1ec7 An] nh\u01b0 b\u00e8o tr\u00f4i s\u00f3ng gi\u1ea1t kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea5u v\u00edu, xin mi\u1ec5n cho ph\u1ea7n \u0111i l\u00ednh, m\u00e0 c\u1ee9 n\u1ed9p thu\u1ebf nh\u01b0 c\u0169\u201d. Vua kh\u00f4ng nghe, chu\u1ea9n cho y theo l\u1ec7 th\u1ee7y c\u01a1 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, tuy\u1ec3n l\u1ef1a l\u00e0m l\u00ednh, \u0111\u1ec3 c\u00f3 c\u0103n c\u1ee9.<\/p>\n<p>H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng m\u1edbi m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 500 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch. Vua chu\u1ea9n cho d\u1ed3n l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, cho Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Nho l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay ph\u00e0m \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0m ngay b\u1ea3n t\u00e2u l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ea1i, cho c\u00e1c quan \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, khi t\u1edbi nh\u1eadn ch\u1ee9c, ch\u1ec9 t\u01b0 v\u1ec1 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u th\u00f4i. Vua ngh\u0129 : \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 quan to \u1edf m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 nh\u1eadt k\u1ef3 \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf kh\u00f4ng \u0111em t\u00e2u b\u00e1o, l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, n\u00ean \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i.<\/p>\n<p>B\u00e3i b\u1ecf kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c Kinh k\u1ef3. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t ra kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh c\u1ed1t \u0111\u1ec3 cho vi\u1ec7c thu, chi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eeba ph\u1ea3i, n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, m\u1ea5t m\u00f9a \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n nghi, th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, vi\u00ean Kinh do\u00e3n l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng kh\u00e9o, l\u1ee3i cho d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y, m\u00e0 trong khi thu mua, c\u00f3 khi l\u1ea1i l\u00e0m kh\u1ed5 cho s\u1ef1 bu\u00f4n b\u00e1n. \u0110\u00f3 th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ea3n \u00fd ta l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00ec d\u00e2n. V\u1eady n\u00ean b\u00e3i \u0111i. V\u1ec1 s\u1ed1 g\u1ea1o mi\u1ec1n Nam \u0111\u00e3 ch\u1ee9a, hi\u1ec7n c\u00f2n h\u01a1n 18600 ph\u01b0\u01a1ng, chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9, cho chi d\u00f9ng l\u00e0 7000 ph\u01b0\u01a1ng, thu l\u1ea5y \u0111\u1ee7 v\u1ed1n c\u1ee7a c\u00f4ng l\u00e0 8000 ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n th\u1eeba h\u01a1n 3600 ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec ph\u00e2n ph\u00e1t cho d\u00e2n ngh\u00e8o t\u00fang \u1edf 3 huy\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>\u0110o\u00e0n B\u00e1 Trinh, Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m T\u01b0 nghi\u1ec7p, kh\u00f4ng gi\u1eef g\u00ecn v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u00f2ng ri\u00eang, b\u1ecb quan Ng\u1ef1 s\u1eed t\u00e2u h\u1eb7c, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c. Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01b0\u1ee3ng, th\u1ef1 Tri ph\u1ee7 T\u01b0 Ngh\u0129a, l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng, th\u1ef1 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m T\u01b0 nghi\u1ec7p. Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3, b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cV\u0103n mi\u1ebfu l\u00e0 ch\u1ed7 th\u1edd c\u00e1c b\u1eadc ti\u00ean tri\u1ebft, d\u1eabu ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1eef c\u0169ng c\u00f3 l\u00f2ng t\u00f4n k\u00ednh. Ta m\u1ed7i khi \u0111i thuy\u1ec1n qua \u0111\u00f3, t\u1ea5t ph\u1ea3i ng\u1ed3i ngay ng\u1eafn, \u00e1o m\u0169 ch\u1ec9nh t\u1ec1, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ee3 th\u00e1nh hi\u1ec1n qu\u1edf tr\u00e1ch \u0111\u00e2u, m\u00e0 l\u00e0 do l\u00f2ng t\u1ef1 nhi\u00ean sinh ra th\u1ebf. X\u01b0a, th\u00e1nh nh\u00e2n nghe th\u1ea5y s\u1ea5m s\u00e9t ph\u1ea3i \u0111\u1ee9ng d\u1eady, Tr\u00ecnh T\u1eed ng\u1ed3i kh\u00f4ng ngo\u1ea3nh l\u01b0ng v\u00e0o ch\u00f9a th\u1edd Ph\u1eadt, c\u0169ng l\u00e0 \u00fd \u1ea5y. \u0110o\u00e0n B\u00e1 Tr\u00ecnh, th\u00e2n l\u00e0m T\u01b0 nghi\u1ec7p, m\u00e0 h\u1ea1nh ki\u1ec3m nh\u01b0 th\u1ebf, sao kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i ! S\u0129 h\u1ea1nh \u0111\u1ebfn th\u1ebf, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng than phi\u1ec1n !\u201d<\/p>\n<p>V\u1edbi con Thi\u1ebfu b\u1ea3o qu\u1eadn c\u00f4ng T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0 T\u1ed1ng Vi\u1ebft Th\u01b0 v\u00e0o Kinh. Khi Th\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, li\u1ec1n c\u00f3 tang m\u1eb9. Chu\u1ea9n cho c\u1ea5p 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 v\u1ec1 lo vi\u1ec7c tang. Khi h\u1ebft tr\u1edf, s\u1ebd l\u1ea1i v\u00e0o Kinh ngay \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, b\u1ed5 d\u1ee5ng.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng b\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKho \u1edf Kinh hi\u1ec7n ch\u1ee9a 1250000 h\u1ed9c th\u00f3c, m\u00e0 h\u1eb1ng n\u0103m chi th\u00f3c g\u1ea1o ra tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 500000 h\u1ed9c, ph\u01b0\u01a1ng((1) Th\u00f3c, t\u00ednh theo \u0111\u01a1n v\u1ecb h\u1ed9c ; g\u1ea1o, t\u00ednh theo \u0111\u01a1n v\u1ecb ph\u01b0\u01a1ng.1). V\u1eady xin \u0111em s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o \u0111\u00e3 ch\u1ee9a \u0111\u00f3 l\u01b0u l\u00e0m s\u1ed1 th\u01b0\u1eddng tr\u1eef. T\u1eeb sang n\u0103m tr\u1edf \u0111i, c\u00e1c t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean, h\u1eb1ng n\u0103m ph\u1ea3i tr\u1edf \u0111\u1ebfn 250000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, h\u1eb1ng n\u0103m ph\u1ea3i tr\u1edf \u0111\u1ebfn 250000 h\u1ed9c th\u00f3c \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng chi ph\u00e1t trong 1 n\u0103m.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean h\u1eb1ng n\u0103m, thu th\u00f3c t\u00f4 l\u00e0 50000 h\u1ed9c, sau 5 n\u0103m, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 250000 h\u1ed9c, th\u00ec l\u01b0u ngay s\u1ed1 th\u00f3c \u0111\u00f3 l\u00e0m th\u00f3c tr\u1eef trong 3 n\u0103m. V\u1ec1 sau, h\u1eb1ng n\u0103m, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u00f3c Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 50000 h\u1ed9c, th\u00ec s\u1ed1 th\u00f3c v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u1ee7a Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, xin li\u1ec7u gi\u1ea3m xu\u1ed1ng l\u00e0 20000 h\u1ed9c\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u1ea5y giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n x\u00e9t. H\u1ecd cho r\u1eb1ng : Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u, kh\u00f4ng n\u00ean b\u1eaft ch\u1edf. Sang n\u0103m, xin cho c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ch\u1edf th\u00f3c nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u00e0 300000 h\u1ed9c ; c\u00e1c t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean ch\u1edf g\u1ea1o 400000 ph\u01b0\u01a1ng. R\u1ed3i l\u1ea5y 100000 h\u1ed9c th\u00f3c \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m ch\u1ee9a \u1edf kho Kinh v\u00e0 400000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o do t\u00e0o v\u1eadn ch\u1edf \u0111\u1ebfn m\u00e0 chi ph\u00e1t trong n\u0103m nay. C\u00f2n 300000 h\u1ed9c th\u00f3c t\u00e0o v\u1eadn v\u00e0 50000 h\u1ed9c th\u00f3c t\u00f4 \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111em n\u1ed9p v\u00e0o kho, c\u1ed9ng 1500000 h\u1ed9c, sung l\u00e0m c\u1ee7a ch\u1ee9a 3 n\u0103m. T\u1eeb sang n\u0103m tr\u1edf \u0111i, h\u1eb1ng n\u0103m, ch\u1edf \u0111\u1ebfn 450000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o B\u1eafc K\u1ef3, l\u1ea1i tr\u00edch l\u1ea5y 50000 h\u1ed9c th\u00f3c l\u00e2u n\u0103m \u1edf kho Kinh \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o kho\u1ea3n chi, r\u1ed3i l\u1ea1i l\u1ea5y th\u00f3c t\u00f4 \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111i\u1ec1n b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u00f3 cho h\u1ee3p v\u1edbi ph\u00e9p ph\u00e1t c\u0169 ra, thu m\u1edbi v\u00e0o.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i : c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 th\u00ec do ty T\u00e0o ch\u00ednh li\u1ec7u v\u00e1t \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n B\u1eafc t\u00e0o v\u00e0 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n Nam t\u00e0o ; Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u00ec li\u1ec7u v\u00e1t c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch trong h\u1ea1t chuy\u00ean ch\u1edf. Duy t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, s\u1ed1 thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch c\u00f3 \u00edt th\u00ec thu\u00ea th\u00eam thuy\u1ec1n d\u00e2n. Thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch th\u00ec do \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, thuy\u1ec1n thu\u00ea th\u00ec do \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea3ng v\u1eadn t\u1ea3i \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1eddi t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi b\u00e0n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u h\u1ee3p \u00fd ta. Duy ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i v\u01b0\u1ee3t m\u1ea5y tr\u00f9ng bi\u1ec3n kh\u01a1i \u0111\u1ec3 \u0111i v\u00e0o ch\u1ed7 nguy hi\u1ec3m s\u00f3ng gi\u00f3 ? \u0110\u1ee3i sang n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 v\u1eadn t\u1ea3i s\u1ebd xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 thi h\u00e0nh. V\u00e0, n\u1ebfu n\u0103m n\u00e0o, th\u00f3c t\u00f4 \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c tha hay cho ho\u00e3n, g\u1ea1o ch\u1edf t\u1eeb B\u1eafc K\u1ef3 ho\u1eb7c v\u00ec c\u1edb g\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 \u1ea5y, th\u00ec do b\u1ed9 H\u1ed9 ngh\u0129 t\u00e2u, s\u1ebd cho v\u1eadn t\u1ea3i th\u00eam \u0111\u1ec3 sung vi\u1ec7c chi d\u00f9ng. V\u1ea3 l\u1ea1i, s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o th\u01b0\u1eddng chi l\u00e0 500000, c\u0169ng l\u00e0 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i m\u00e0 n\u00f3i ; sau n\u00e0y, n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 nh\u00e0n h\u1ea1, binh ng\u1ee5 \u1edf n\u00f4ng, c\u00e1c bi\u1ec1n binh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u chia ban, th\u00ec s\u1ed1 chi t\u1ea5t gi\u1ea3m \u0111i. B\u1ea5y gi\u1edd c\u0169ng do b\u1ed9 H\u1ed9 tr\u00f9 t\u00ednh \u0111\u1ec3 b\u1edbt vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i m\u00e0 n\u1edbi nh\u1eb9 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ee9c d\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Phong Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m l\u00e0m T\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc nam. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m ch\u1ed1ng gi\u1eb7c Xi\u00eam \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 Thu\u1eadn C\u1ea3ng v\u00e0 Chi\u1ebfn Sai, g\u1eb7p l\u00fac gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng h\u0103ng m\u00e0 T\u00e2m v\u1edbi s\u1ed1 \u00edt, th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 nhi\u1ec1u, ch\u1eb9n \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng cho gi\u1eb7c ti\u1ebfn, \u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed th\u1ebf hung h\u0103ng c\u1ee7a gi\u1eb7c, l\u00e0m n\u1ed5i thanh th\u1ebf s\u1eafc b\u00e9n c\u1ee7a qu\u00e2n ta. C\u00f4ng \u1ea5y th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ecf. V\u1eady gia \u01a1n \u0111\u1eb7c c\u00e1ch phong cho t\u01b0\u1edbc nam, \u0111\u1ec3 n\u00eau chi\u1ebfn c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>Th\u0103ng : Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ecdc, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ch\u01b0 qu\u00e2n, l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong ; L\u00ea V\u0103n Di\u1ec7p, Cai \u0111\u1ed9i, l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y v\u1ec7 Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n<p>D\u00f9ng H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 L\u00ea V\u0103n Luy\u1ec7n l\u00e0m Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m T\u1ebf t\u1eedu.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c th\u1ee7 binh \u1edf t\u1ea5n s\u1edf, th\u1ee7 s\u1edf thu\u1ed9c An Giang, nh\u01b0 T\u00e2n Ch\u00e2u, Ch\u00e2u Giang, An L\u1ea1c, Thu\u1eadn Phi\u1ebfm, V\u0129nh H\u00f9ng, C\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh, C\u01b0\u1eddng Uy, C\u01b0\u1eddng Th\u1eafng, Tr\u1ea5n Di, Tr\u1ea5n Giang v\u00e0 M\u1ef9 Thanh, tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi H\u00f9ng nh\u1ea5t, H\u00f9ng nh\u1ecb, H\u00f9ng tam v\u00e0 Thuy\u1ec1n nh\u1ea5t, Thuy\u1ec1n nh\u1ecb, Thuy\u1ec1n tam, nay xin \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed9i, m\u00e0 l\u1ea5y t\u00ean th\u1ee7 s\u1edf tr\u00f9m l\u00ean tr\u00ean, th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 th\u1ee7 binh T\u00e2n Ch\u00e2u, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed9i T\u00e2n Ch\u00e2u Nh\u1ea5t, \u0111\u1ed9i T\u00e2n Ch\u00e2u Nh\u1ecb ; th\u1ee7 binh Ch\u00e2u Giang g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed9i Ch\u00e2u Giang Nh\u1ea5t, \u0111\u1ed9i Ch\u00e2u Giang Nh\u1ecb. Ngo\u00e0i ra m\u1ed7i th\u1ee7 s\u1edf \u0111\u1ec1u 1 \u0111\u1ed9i, nh\u01b0 th\u1ee7 binh An L\u1ea1c, g\u1ecdi l\u00e0 An L\u1ea1c \u0111\u1ed9i. Suy ra, c\u00e1c th\u1ee7 s\u1edf kh\u00e1c c\u0169ng v\u1eady. Duy th\u1ee7 binh Tr\u1ea5n Di v\u1eabn g\u1ecdi l\u00e0 An Di \u0111\u1ed9i nh\u01b0 c\u0169. M\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 50 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 thi\u1ebfu m\u1ed9 th\u00eam. C\u00f2n \u0111\u1ea1o \u0110\u00f4ng Kh\u1ea9u, nay \u1edf ph\u1ee7 l\u1ef5 T\u00e2n Th\u00e0nh, xin b\u1ecf b\u1edbt \u0111i\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa t\u00e2u xin li\u1ec7u chia c\u1ea5p thuy\u1ec1n cho 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 (Gia \u0110\u1ecbnh 40 chi\u1ebfc, Bi\u00ean H\u00f2a 17 chi\u1ebfc, V\u0129nh Long 37 chi\u1ebfc, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 33 chi\u1ebfc, An Giang 60 chi\u1ebfc, H\u00e0 Ti\u00ean 24 chi\u1ebfc, c\u1ed9ng 211 chi\u1ebfc).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng t\u00e2u xin cho \u0111\u1ed3n, tr\u1ea1i v\u00e0 thuy\u1ec1n \u1edf An Giang n\u00ean \u0111\u1eb7t c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang v\u00e0 d\u1ef1 tr\u1eef thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n (\u0111\u1ed3n Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c 27 c\u1ed7 s\u00fang l\u1edbn, ngo\u00e0i \u0111\u1ed3n tr\u01b0\u1edbc sau 2 g\u00f3c \u0111\u1ec1u 2 c\u1ed7 ; g\u00f3c b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ed3n l\u00e0 \u0111\u1ed3n Ch\u00e2u Ph\u00fa 4 c\u1ed7. \u0110\u1ed1i ng\u1ea1n s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf l\u00e0 2 \u0111\u1ed3n V\u0129nh Thanh v\u00e0 V\u0129nh Ngu\u01a1n \u0111\u1ec1u 2 c\u1ed7, th\u1ee7 Ch\u00e2u Giang 8 c\u1ed7. Thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o 5 chi\u1ebfc, m\u1ed7i chi\u1ebfc m\u1ed9t c\u1ed7 s\u00fang l\u1edbn, 6 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n. Thuy\u1ec1n \u00d4, thuy\u1ec1n L\u00ea v\u00e0 thuy\u1ec1n Chu 22 chi\u1ebfc, m\u1ed7i chi\u1ebfc 3 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n. C\u00f2n s\u00fang l\u1edbn nh\u01b0 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i xa lu\u00e2n xa h\u1ed3ng y, ph\u00e1ch s\u01a1n, m\u1ed7i c\u1ed7 d\u1ef1 tr\u1eef 100 ph\u00e1t \u0111\u1ea1n, s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n m\u1ed7i c\u1ed7 200 ph\u00e1t \u0111\u1ea1n). N\u1ebfu c\u00f3 thi\u1ebfu th\u00ec do qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u01b0 l\u0129nh cho \u0111\u1ee7 d\u00f9ng. Vua \u0111\u1ec1u y cho c\u1ea3.<\/p>\n<p>Trong b\u1ecdn l\u00ednh thu\u1ed9c \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc \u1edf An Giang, c\u00f3 Nguy\u1ec5n Th\u00e0nh (ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 T\u0129nh) v\u00e0 T\u0103ng V\u0103n M\u00e3i (ng\u01b0\u1eddi H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng), t\u1eeb l\u00fac gi\u1eb7c Kh\u00f4i g\u00e2y bi\u1ebfn, v\u1eabn theo quan qu\u00e2n, kh\u00f4ng ch\u1ecbu theo gi\u1eb7c. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cCh\u00fang l\u00e0 t\u00f9 t\u1ed9i m\u00e0 c\u00f2n bi\u1ebft vi\u1ec7c ph\u1ea3n b\u1ed9i l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean, m\u1ed9t t\u1ea5m l\u00f2ng thi\u00ean l\u01b0\u01a1ng \u1ea5y c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady cho \u0111\u1ed5i ngay v\u1ec1 l\u00e0m l\u00ednh \u1edf t\u1ec9nh nguy\u00ean qu\u00e1n \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec7n, ph\u1ea1t k\u1ebb \u00e1c, gi\u1eef m\u1ef1c r\u1ea5t c\u00f4ng b\u1eb1ng, ch\u1ec9 c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m \u00e1c, th\u00ec m\u1edbi mau \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ph\u1ea3i t\u1ed9i th\u00f4i !\u201d<\/p>\n<p>D\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p b\u1ecb \u0111\u00f3i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i \u0103n t\u1ea5m c\u00e1m.<\/p>\n<p>Vua hay tin, d\u1ee5 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng : \u201cCh\u00e2n L\u1ea1p d\u1eabu l\u00e0 d\u00e2n Man, nh\u01b0ng c\u0169ng thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 v\u00e0 d\u00e2n t\u1ecbch c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Trong t\u00ecnh v\u1ed7 v\u1ec1 th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, ta coi c\u0169ng nh\u01b0 d\u00e2n ta v\u1eady. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c Xi\u00eam x\u00e2m l\u1ea5n t\u00e0n b\u1ea1o, ta \u0111\u00e3 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p m\u00e0 gi\u1eef \u0111\u00e1nh d\u1eb9p khu tr\u1eeb, l\u1ea1i ph\u00e1i tr\u1ecdng binh \u0111\u1ebfn gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i n\u01b0\u1edbc \u1ea5y, \u0111\u1ec3 nh\u00e2n d\u00e2n h\u1ecd kh\u00f4ng ph\u1ea3i ly t\u00e1n, \u0111\u1ec7m chi\u1ebfu n\u1eb1m y\u00ean. Nay h\u1ecd g\u1eb7p l\u00fac \u0111\u00f3i k\u00e9m n\u00e0y, c\u0169ng n\u00ean gi\u1ea5n ch\u00e2n, v\u00e9n xi\u00eam, h\u1ed1i h\u1ea3 c\u1ee9u gi\u00fap, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u n\u1ee1 ng\u1ed3i tr\u00f4ng h\u1ecd ch\u1ebft \u0111\u00f3i m\u00e0 kh\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng ? \u0110\u01b0\u1ee3c tin n\u00e0y, l\u00f2ng ta kh\u00f4ng n\u1ee1, hu\u1ed1ng chi l\u0169 ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i l\u00e0m ng\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? N\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f3 s\u1ef1 \u1ea5y th\u00ec vi\u1ec7c ph\u00e1t ch\u1ea9n kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00ec ho\u00e3n \u0111\u01b0\u1ee3c. Chu\u1ea9n cho m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u01b0 ngay cho 2 t\u1ec9nh V\u0129nh Long v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u ch\u1edf 10000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1t, ch\u1edb \u0111\u1ec3 h\u1ecd m\u1ea5t n\u01a1i \u0103n ch\u1ed1n \u1edf, th\u00ec m\u1edbi phu ph\u1ec9 l\u00f2ng ta vun tr\u1ed3ng cho d\u00e2n \u1edf n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>\u201cG\u1ed1c c\u1ee7a sinh d\u00e2n \u1edf vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng. Ch\u0103m c\u00e0y c\u1ea5y, th\u00ec h\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a ; kh\u00f4ng c\u00e0y, kh\u00f4ng l\u00e0m c\u1ecf th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u00fang \u0111\u00f3i. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng trong vi\u1ec7c l\u00e0m \u0103n c\u1ee7a nh\u00e0 d\u00e2n. Nay nghe n\u00f3i d\u00e2n Phi\u00ean ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 l\u00f2ng s\u1ee3 kh\u00f3, ng\u1ea1i kh\u1ed5, b\u1ecf kh\u00f4ng c\u00e0y c\u1ea5y, s\u1edf d\u0129 \u0111\u00f3i k\u00e9m, c\u0169ng v\u00ec c\u1edb \u0111\u00f3. V\u1eady n\u00ean \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ec3 d\u1ee5 b\u1ea3o : nay \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c nhi\u1ec1u, quy\u1ebft kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam. Ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean g\u1eafng s\u1ee9c c\u00e0y c\u1ea5y v\u00e0 c\u0169ng n\u00ean tr\u1ed3ng c\u00e1c th\u1ee9 khoai, \u0111\u1eadu, rau d\u01b0a \u0111\u1ec3 gi\u00fap cho kh\u1ecfi \u0111\u00f3i. V\u1ea3 l\u1ea1i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1ee9u c\u1ea5p tai n\u1ea1n, d\u1eabu c\u00f3 tr\u0103m v\u1ea1n ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 h\u1ea1n, sao b\u1eb1ng si\u00eang n\u0103ng c\u00e0y c\u1ea5y t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m l\u1ea5y m\u00e0 \u0103n, quanh n\u0103m no \u1ea5m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00f3i r\u00e9t, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u01b0\u1edbc hay \u01b0 ? \u0110\u1ea5t \u0111ai trong h\u1ea1t v\u1ed1n m\u1ea7u m\u1ee1, n\u1ebfu ai c\u0169ng ch\u0103m l\u00e0m ru\u1ed9ng, \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng b\u1ecf ch\u1ed7 n\u00e0o hoang, th\u00ec th\u00f3c g\u1ea1o \u0103n sao cho h\u1ebft ? V\u00e0 qu\u00e2n d\u00e2n n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u t\u1eadp \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n, \u0111\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf r\u1ea5t hay, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 m\u1ea1nh v\u1eefng vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng. N\u1ebfu nay vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u1ee1 g\u00e1nh, th\u00ec n\u00ean li\u1ec7u c\u1ea5p \u0111\u1ed3 l\u00e0m ru\u1ed9ng cho qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i g\u1ea7n \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, xem ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec cho h\u1ecd khai kh\u1ea9n, v\u1eeba c\u00e0y cu\u1ed1c, v\u1eeba ph\u00f2ng th\u1ee7 ; ho\u1eb7c n\u00ean l\u1ef1a tinh th\u1ea7n ra t\u1eebng ban, m\u1ed9t n\u1eeda \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n, m\u1ed9t n\u1eeda cho v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng, l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec t\u1eadp h\u1ee3p h\u1ebft c\u1ea3 l\u1ea1i. Th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 ti\u1ec7n th\u00ec x\u1ebfp \u0111\u1eb7t m\u1ecdi vi\u1ec7c m\u00e0 l\u00e0m : vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng v\u1eabn kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf tr\u1ec5, vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng c\u0169ng c\u1ea7n ph\u1ea3i k\u1ecbp th\u1eddi. Trong hai vi\u1ec7c \u1ea5y, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u00ednh k\u1ef9 m\u00e0 l\u00e0m m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Sai Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean, L\u00e3nh binh An Giang \u0111i \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, hi\u1ec7p c\u00f9ng L\u00e3nh binh Ho\u00e0ng V\u0103n L\u00fd, qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng, ph\u00e2n ph\u00e1i ph\u00f2ng ng\u1ef1.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u00fang l\u1edbn b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng m\u1edbi phong l\u00e0 Th\u1ea7n v\u0169 ph\u00e1 \u0111\u1ecbch Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, b\u1ecb T\u1ed1ng V\u0103n H\u01b0ng \u1edf ty C\u1ea3nh t\u1ea5t, l\u1ea5y ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i \u0111\u00e3 b\u1ecb ng\u1ea5m n\u01b0\u1edbc, nh\u1ed3i thu\u1ed1c \u0111\u1ec3 b\u1eafn, \u0111\u1ea1n n\u1ed5 g\u1ea5p qu\u00e1, mi\u1ec7ng s\u00fang b\u1ecb r\u1ea1n. X\u00e9t ra : r\u1ea1n c\u0169ng nh\u1eb9, n\u1ebfu \u0111\u00e1nh \u0111ai b\u1eb1ng c\u00e1i v\u00f2ng s\u1eaft \u1edf ngo\u00e0i mi\u1ec7ng s\u00fang c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cKh\u1ea9u s\u00fang l\u1edbn \u1ea5y l\u00e0 th\u1ee9 v\u00f5 kh\u00ed r\u1ea5t quan tr\u1ecdng. T\u1ed1ng V\u0103n H\u01b0ng khinh su\u1ea5t d\u00f9ng \u0111\u1ea1n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn x\u1ea3y ra nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i ch\u00e9m, nay h\u00e3y \u0111\u00f3ng g\u00f4ng m\u1ed9t th\u00e1ng v\u00e0 \u0111\u00e1nh ngay 100 tr\u01b0\u1ee3ng ; b\u1ecdn ph\u00e2n x\u1ea1 v\u00e0 ch\u1ec9 th\u1ecb b\u1ecb ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh roi hay tr\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u k\u1ebf \u0111\u1ec3 h\u1ea1 th\u00e0nh, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u1ec3 gi\u1ebft gi\u1eb7c, nh\u1edd c\u00f3 kh\u1ea9u s\u00fang \u1ea5y \u0111\u1ec3 b\u1eafn gi\u1ebft l\u0169 gi\u1eb7c, ph\u00e1 tan kho t\u00e0ng, do \u0111\u1ea5y gi\u1eb7c \u0111\u00e3 s\u1eafp ch\u1ebft. \u0110\u00e1ng ph\u1ea3i n\u00ean ng\u00e0y \u0111\u00eam xem x\u00e9t \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c, nh\u1edd s\u00fang \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00e0nh c\u00f4ng, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0111\u1ec3 \u00fd, ch\u1ec9 ph\u00f3 m\u1eb7c ph\u00e1o th\u1ee7 nh\u1ed3i thu\u1ed1c b\u1eafn ra, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 s\u1ef1 l\u1ea7m l\u1ee1 \u1ea5y. V\u1eady kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u0169 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 gi\u1eef nh\u1eefng vi\u1ec7c g\u00ec ? b\u1ee5ng d\u1ea1 ra sao ? hay l\u00e0 s\u1ee3 s\u00fang m\u1ea1nh qu\u00e1, kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ebfn g\u1ea7n ? Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, khi\u1ebfn ta b\u1ef1c d\u1ecdc m\u00e3i. Nh\u01b0 v\u1eady c\u0169ng \u0111\u00e1ng tr\u1ecb t\u1ed9i th\u00eam n\u1eb7ng h\u01a1n, nh\u01b0ng h\u00e3y truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf !<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n nh\u01b0 th\u00e2n s\u00fang \u0111\u00e3 b\u1ecb r\u1ea1n th\u00ec ph\u1ea3i n\u00ean gia t\u00e2m th\u1eadn tr\u1ecdng, t\u00ecm c\u00e1ch \u0111\u00e1nh \u0111ai th\u00eam m\u1ed9t c\u00e1i v\u00f2ng s\u1eaft to, l\u1ea1i qu\u1ea5n d\u00e2y \u0111\u1ed3ng, c\u1ed9t cho mu\u00f4n ph\u1ea7n b\u1ec1n ch\u1eb7t. T\u1eeb nay, h\u1ec5 c\u00f3 b\u1eafn, th\u00ec m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi trong b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u0111\u01b0\u01a1ng ban ph\u1ea3i th\u00e2n \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t kh\u1eafp c\u1ea3 m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t, t\u1eeb vi\u00ean \u0111\u1ea1n \u0111\u00e3 d\u00f9ng \u0111\u1ebfn ng\u00f2i thu\u1ed1c \u0111\u00e3 nh\u1ed3i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u00fang ph\u00e9p t\u1ea5t c\u1ea3, gi\u1eef cho kh\u1ecfi x\u1ea3y m\u1ed1i lo b\u1ea5t ng\u1edd. N\u1ebfu kh\u00f4ng theo \u0111\u00fang ph\u00e9p, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i v\u1ee1 n\u1ee9t th\u00ec ng\u01b0\u1eddi nh\u1ed3i thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n s\u1ebd b\u1ecb ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 b\u1ea3o cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ; c\u00f2n k\u1ebb b\u1eafn v\u00e0 k\u1ebb ch\u1ec9 th\u1ecb \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh c\u0169ng c\u00f3 l\u1ed7i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cS\u1ed1 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y \u0111\u00e1, m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u00e3 m\u1ea5y l\u1ea7n ch\u1edf \u0111\u1ebfn c\u1ea5p cho 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 v\u00e0 qu\u00e2n th\u1ee9 hi\u1ec7n t\u1ea1i t\u1edbi s\u1ed1 kh\u00e1 nhi\u1ec1u. Tr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh cho m\u1ed7i v\u1ec7, m\u1ed7i c\u01a1 \u0111\u1ec1u 200 c\u00e2y s\u00fang ; nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 n\u00f2ng s\u00fang, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u00eanh l\u1ec7ch kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, th\u00ec vi\u00ean \u0111\u1ea1n ch\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u. Trong khi ra tr\u1eadn v\u1ed9i v\u00e0ng, d\u00f9ng \u0111\u1ea1n l\u1eabn l\u1ed9n, sao b\u1eafn tr\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c ? Nay c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n l\u00fac h\u01a1i r\u1ed7i, n\u00ean ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n th\u00eam \u0111\u00f4i ch\u00fat \u0111\u1ec3 s\u00fang \u0111\u1ea1n \u0111\u1ec1u d\u00f9ng cho \u0111\u00fang, ch\u1eafc gi\u00fap \u00edch cho vi\u1ec7c qu\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ecf. V\u1eady ph\u00e1i ra m\u1ed9t th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u00e3 am hi\u1ec3u, \u0111em 6 b\u1ed9 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed3ng \u0111o t\u00ednh t\u1ea7m \u0111\u1ea1n m\u1edbi ch\u1ebf, do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111i t\u1edbi Gia \u0110\u1ecbnh, giao cho \u0110\u1ed1c bi\u1ec7n \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa h\u1ed9i v\u1edbi c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111em s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y \u0111\u00e1, m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 v\u00e0 c\u00e1c c\u01a1, v\u1ec7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111\u00e3 c\u1ea7m, d\u00f9ng c\u00e1i th\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111o n\u00f2ng s\u00fang, c\u1ed1t cho r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00edch x\u00e1c, r\u1ed3i chia ra t\u1eebng h\u1ea1ng ghi ch\u00e9p b\u00e1o v\u1ec1 B\u1ed9. L\u01b0u m\u1ed9t b\u1ed9 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 \u1edf t\u1ec9nh, c\u00f2n th\u00ec chia c\u1ea5p cho c\u00e1c t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean, m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 c\u00e1i, do quan t\u1ec9nh x\u00e9t theo c\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1 \u1edf t\u1ec9nh, gi\u1eef s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang bao nhi\u00eau, b\u1eaft \u0111em \u0111o l\u1ea1i h\u1ebft th\u1ea3y, r\u1ed3i t\u01b0 v\u1ec1 B\u1ed9, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 t\u1ea5u l\u00ean, li\u1ec7u \u0111\u1ed5i cho\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n, t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, l\u00e9n n\u1ed5i l\u00ean \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t V\u0129nh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n C\u00e1t, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, do t\u1ec9nh sai ph\u00e1i \u0111em binh v\u00e0 voi \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf x\u00e3 \u0110\u1ea1o Tr\u00f9 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n L\u1eadp Th\u1ea1ch), ph\u00e1 tan \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u1ee5ng, quy\u1ec1n Cai \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111i tr\u01b0\u1edbc, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, r\u1ed3i tr\u00fang \u0111\u1ea1n b\u1ecb ch\u1ebft. Vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua sai truy t\u1eb7ng l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, th\u01b0\u1edfng 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 50 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c vi\u00ean Th\u1ed1ng binh 3 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau c\u1ee9 5 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh trong qu\u00e2n. N\u1ebfu th\u1eafng tr\u1eadn to v\u00e0 c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1 b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 c\u00e1c quan t\u1ec9nh l\u00e0 b\u1ecdn \u0110\u1eb7ng V\u0103n Th\u1ed1ng, Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 v\u00e0 L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u1ea1i binh 3 \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn l\u00ean, th\u1ebf nh\u01b0 ch\u1ebb tre, ch\u1eafc b\u1ecdn gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 quan qu\u00e2n ng\u00e0y m\u1ed9t ti\u1ebfn l\u00ean, th\u00ec vi\u1ec7c t\u01b0 b\u00e1o ng\u00e0y m\u1ed9t xa h\u01a1n. V\u1eady ph\u1ea3i n\u00ean l\u1ef1a ch\u1ed7 chia ra ph\u00f2ng gi\u1eef, m\u1edbi kh\u00f4ng tr\u1edf ng\u1ea1i. Chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u x\u00e9t xem t\u1eeb \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, tr\u00ean nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i ph\u1ea3i \u0111i qua, c\u1ee9 m\u1ed7i n\u1eeda ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t n\u01a1i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea5n((1) \u0110\u1ed3n s\u1edf canh ph\u00f2ng.1), li\u1ec7u \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng th\u1ed5 d\u00f5ng \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5y, xen th\u00eam v\u00e0o 1, 2 quan qu\u00e2n \u0111\u1ec3 c\u00f9ng ph\u00f2ng gi\u1eef, khi\u1ebfn cho tin t\u1ee9c c\u1ee7a \u0111\u1ea1i binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng nhau. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ed1t y\u1ebfu. N\u1ebfu d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb ngang ng\u1ea1nh, ch\u1ed1ng l\u1ea1i gi\u00e1o ho\u00e1 th\u00ec t\u1ec9nh th\u00e0nh g\u1ea7n \u0111\u00f3 ph\u00e1i binh \u0111\u1ebfn d\u1eadp t\u1eaft ngay \u0111i ; ch\u1ed7 g\u1ea7n qu\u00e2n th\u1ee9, th\u00ec t\u01b0 b\u00e1o cho \u0111\u1ea1i binh ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn d\u1eb9p. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec qu\u00e2n \u0111i kh\u00f4ng lo ph\u00eda sau c\u00f3 s\u1ef1 tr\u1edf ng\u1ea1i, c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh ng\u00e0y ph\u00e1 th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 s\u1edbm t\u00e2u tin th\u1eafng tr\u1eadn\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng 200 l\u00ednh t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Cao B\u1eb1ng, v\u00e0 200 l\u00ednh t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef L\u1ea1ng S\u01a1n. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh c\u00f2n c\u00f3 1, 2 b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u1ecf l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean m\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111em binh \u0111i xa, b\u00e8n d\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ho\u00e0ng V\u0103n \u00c2n \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i : n\u1ebfu ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin B\u1eafc Ninh b\u00e1o c\u00f3 gi\u1eb7c th\u00ec li\u1ec7u ph\u00e1i ngay bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn hi\u1ec7p l\u1ef1c \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc ban t\u1ef1 \u0111inh((1) T\u1ef1 \u0111inh : ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y \u0111\u1ec3 chi v\u00e0o vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang.1), t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n((2) T\u1ef1 \u0111i\u1ec1n : ru\u1ed9ng l\u1ea5y hoa l\u1ee3i d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang.2) cho quan L\u1ec5 b\u1ed9 \u00a0Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u \u1edf x\u00e3 Ph\u1ec9 Lam (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00f9 C\u00e1t), t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, h\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ee9 chi\u1ebfu s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c thu \u1edf t\u00f4 ru\u1ed9ng v\u00e0 thu\u1ebf \u0111inh \u0111\u1ec3 cung vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang. N\u0103m ngo\u00e1i c\u00f3 ban \u00e2n cho gi\u1ea3m thu\u1ebf th\u00e2n l\u00e0 3 ph\u1ea7n 10, ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd c\u00f3 k\u00eau xin c\u1ea5p th\u00eam cho theo nguy\u00ean s\u1ed1. V\u1ea3 l\u1ea1i, nh\u1eefng b\u1eadc c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o h\u1ea1ng c\u00f3 t\u1ef1 \u0111inh, t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n, th\u00ec c\u00e1c h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Ngh\u1ec7 An v\u00e0 Thanh Hoa \u0111\u1ec1u c\u00f3. V\u1ec1 s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c thu \u1edf t\u00f4 ru\u1ed9ng v\u00e0 thu\u1ebf th\u00e2n n\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f3 n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m, kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 \u0111\u00e2u \u0111\u00f2i xin th\u00eam n\u1eefa. S\u1ed1 chi v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf \u00a0Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc s\u1edf d\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c cho c\u1ea5p th\u00eam v\u1ec1 s\u1ed1 b\u1ecb gi\u1ea3m, l\u00e0 do \u0111\u1eb7c c\u00e1ch, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 vin v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n k\u00eau xin, t\u01b0\u1edfng n\u00ean \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 \u0111i, theo c\u00f9ng m\u1ed9t l\u1ec7 v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i xin : ph\u00e0m c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 th\u1edd c\u00fang c\u00f3 t\u1ef1 \u0111inh, t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n, h\u1ec5 n\u0103m n\u00e0o g\u1eb7p c\u00f3 \u0111\u1ea1i x\u00e1, th\u00ec do s\u1edf t\u1ea1i t\u00e2u xin \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 ; n\u1ebfu ban \u00e2n cho gi\u1ea3m b\u1edbt bao nhi\u00eau ph\u00e2n s\u1ed1, th\u00ec c\u1ee9 theo s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu c\u1ee7a n\u0103m \u1ea5y, sung v\u00e0o vi\u1ec7c s\u1eeda l\u1ec5 th\u1edd c\u00fang, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin nh\u1ea3m n\u1eefa\u201d. Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>B\u00f9i V\u0103n L\u00fd, \u00e1n s\u00e1t An Giang, c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb m\u1ea5t ch\u1ee9c. Cho \u0110o\u00e0n Nguy\u00ean Th\u1ed1ng, Th\u1ef1 Binh b\u1ed9 Lang trung, l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t An Giang.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cB\u00f9i V\u0103n L\u00fd c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i m\u00e0 2 l\u1ea7n \u0111\u1ec3 m\u1ea5t th\u00e0nh tr\u00ec, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng t\u1ed9i l\u1eafm ; nh\u01b0ng ta ngh\u0129 \u0111ang l\u00fac c\u1ea7n d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean h\u1eb5ng cho c\u00e1ch l\u01b0u, th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec, l\u1ea1i c\u00f3 t\u00ednh n\u00e1t r\u01b0\u1ee3u, th\u00ec sao x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi ch\u1ee9c t\u01b0 m\u1ee5c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi g\u1eafm ? V\u1eady ra l\u1ec7nh cho l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i ly ch\u1ee9c v\u1ec1 Kinh. Khi giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb t\u1ed9i r\u1ed3i, L\u00fd cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ho\u00e0ng, Tri ph\u1ee7 Anh S\u01a1n, tr\u01b0\u1edbc kia, c\u00f3 Ch\u1ec9 g\u1ecdi v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 l\u1ef1a d\u00f9ng. Khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, nh\u00e2n b\u1ecb b\u1ec7nh r\u1ed3i ch\u1ebft. Ng\u00f4 Kim L\u00e2n, L\u1ec5 khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cHo\u00e0ng l\u00e0m quan trong s\u1ea1ch, gi\u1ea3n d\u1ecb, r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng d\u00e2n, sau khi m\u1ea5t, trong t\u00fai kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n th\u1eeba, tr\u01b0\u1edbc nh\u1eadn ch\u1ee9c \u1edf Ph\u00fa Vinh, \u0111\u1ebfn nay h\u00e3y c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n nh\u1edb m\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0ng r\u00f5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ti\u1ebft th\u00e1o thanh b\u1ea1ch, n\u00ean bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi sau\u201d. B\u00e8n th\u01b0\u1edfng 100 quan ti\u1ec1n, sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean thu\u00ea thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a \u0111\u00e1m tang v\u1ec1 qu\u00ea (qu\u00ea \u1edf Qu\u1ea3ng Nam).<\/p>\n<p>\u1edf t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, c\u00f3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a t\u00ean Di\u1ec7p An, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh, t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u1ebfn. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n b\u1eaft v\u00e0 x\u00e9t h\u1ecfi. Di\u1ec7p An n\u00f3i : Quan Ph\u1ea1t L\u0103ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam b\u1eaft gi\u1eef v\u1ee3 con h\u1eafn, d\u1eb7n b\u1ea3o chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y, n\u1ebfu th\u1ea5y qu\u00e2n ta ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, th\u00ec \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam c\u0169ng ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c v\u1ec1 b\u00e1o. Di\u1ec7p An l\u1ea1i n\u00f3i : N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam s\u1ee3 uy th\u1ebf qu\u00e2n ta, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i m\u01b0u x\u00e2m ph\u1ea1m n\u1eefa. Ch\u1ea5n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u00f4 c\u1edb, g\u00e2y h\u1ea5n, t\u1eebng b\u1ecb quan qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, b\u1ecb thua ch\u1ea1y v\u1ec1 ; ng\u00e0y \u0111\u00eam v\u1eabn s\u1ee3 ta l\u1ea1i \u0111em qu\u00e2n h\u1ecfi t\u1ed9i, n\u00ean t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch \u0111\u1ec3 d\u00f2 th\u00e1m, ch\u1eafc r\u1eb1ng kh\u00f4ng nh\u1eefng ch\u1ec9 c\u00f3 1 t\u00ean ch\u1ee7 thuy\u1ec1n Di\u1ec7p An th\u00f4i \u0111\u00e2u. Nh\u01b0ng v\u1ec1 ph\u1ea7n ta, vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n t\u1ea5t c\u1ea3, \u0111\u1ee7 l\u00e0m cho gi\u1eb7c s\u1eddn l\u00f2ng, th\u00ec n\u00f3 d\u00f9 c\u00f3 d\u00f2 th\u00e1m tr\u0103m khoanh, c\u0169ng ch\u1ec9 th\u00eam khi\u1ebfp s\u1ee3 th\u00f4i. V\u1ea3 l\u1ea1i, ta theo l\u00f2ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, mu\u1ed1n cho mu\u00f4n v\u1eadt \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c sinh s\u1ed1ng. N\u01b0\u1edbc Xi\u00eam kia c\u00e0n b\u1eady g\u00e2y h\u1ea5n th\u00ec t\u1ef1 n\u00f3 chu\u1ed1c l\u1ea5y c\u00e1i lo v\u00e0o m\u00ecnh, ch\u1ee9 ta kh\u00f4ng th\u00e8m \u0111\u1ebfm x\u1ec9a, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n ; \u0111\u1ed1i v\u1edbi Di\u1ec7p An b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i ngay. H\u00e3y x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 h\u00e0ng ho\u00e1 trong thuy\u1ec1n, r\u1ed3i chi\u1ebfu theo th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, cho bu\u00f4n b\u00e1n. Duy t\u00ean Di\u1ec7p An h\u1eb5ng giam gi\u1eef l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam qua th\u1eadt s\u1ee3 h\u00e3i, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i sinh s\u1ef1 n\u1eefa, \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi Di\u1ec7p An \u0111\u00e3 n\u00f3i, b\u1ea5y gi\u1edd s\u1ebd cho v\u1ec1 B\u1eafc N\u00f4m, \u0111\u1ec3 \u0111em v\u1ee3 con v\u1ec1 \u0111o\u00e0n t\u1ee5 l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng ; n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u1edbn.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e2n d\u00e2n t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u1ec1u tha thi\u1ebft t\u00f4n vua, th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, kh\u00f4ng t\u1eebng ph\u1ea3n ngh\u1ecbch. Nay h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1u r\u1ea5t may cho nh\u00e2n d\u00e2n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3\u201d. Vua b\u00e8n th\u00e2n l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ec3 ghi vi\u1ec7c \u1ea5y, sai kh\u1eafc g\u1ed7 in son, ban c\u1ea5p cho c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, vua b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh g\u1ea7n \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, d\u00e2n ch\u0103m c\u1ea5y c\u00e0y, phong t\u1ee5c d\u1ea7n d\u1ea7n thu\u1ea7n h\u1eadu l\u1ea1i, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi ban \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh, n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a l\u1edbn. Th\u1ebf m\u1edbi bi\u1ebft l\u00e0m Ph\u01b0\u1edbc cho ng\u01b0\u1eddi l\u00e0nh, gi\u00e1ng v\u1ea1 cho ng\u01b0\u1eddi \u00e1c, c\u01a1 tr\u1eddi kh\u00f4ng sai\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cNh\u00e0 Thanh th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 Minh, l\u1ea5y m\u00ecnh l\u00e0 Hung N\u00f4((1) Nh\u00e0 Thanh l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 t\u1ed9c \u1edf M\u00e3n Ch\u00e2u, c\u01b0 tr\u00fa t\u1ea1i th\u00e0nh Ng\u1ea1c \u0110a L\u00fd v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng n\u00fai Tr\u01b0\u1eddng B\u1ea1ch ; v\u1ec1 sau x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c H\u00e1n t\u1ed9c v\u00e0 l\u00e0m vua Trung Qu\u1ed1c (1644 \u2013 1911). C\u00f2n Hung N\u00f4 th\u00ec l\u00e0 gi\u1ed1ng B\u1eafc \u0110\u1ecbch x\u01b0a \u1edf t\u1ea3n m\u00e1t c\u00e1c t\u1ec9nh Cam T\u00fac, Thi\u1ec3m T\u00e2y v\u00e0 S\u01a1n T\u00e2y.1) m\u00e0 v\u00e0o Trung Qu\u1ed1c, l\u1ea5y man di m\u00e0 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i Hoa h\u1ea1((2) Hoa h\u1ea1 : v\u0103n minh.2), t\u00ecnh th\u1ebf r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n. Thu\u1eadn Tr\u1ecb (1644 \u20131661) l\u1ea1i l\u00e0 vua nh\u1ecf, ng\u01b0\u1eddi ch\u00fa quy\u1ec1n gi\u1eef ch\u00ednh s\u1ef1, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 Ho\u00e0ng ph\u1ee5, th\u1ef1c l\u00e0 tr\u00e1i l\u1ebd, th\u1ebf m\u00e0 nh\u1edd \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. K\u1ecbp l\u00fac Khang Hy (1662 \u2013 1722) n\u1ed1i ng\u00f4i, m\u1edbi l\u00ean 8 tu\u1ed5i, l\u1ea1i c\u00f3 3 n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean n\u1ed5i lo\u1ea1n, th\u1ebf \u0111\u00e3 nguy ng\u1eadp, ch\u01b0a bao l\u00e2u l\u1ea1i d\u1eb9p y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u1eddi gi\u00fap, sao \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf \u01b0 ?<\/p>\n<p>\u201cHo\u00e0ng kh\u1ea3o ta c\u00f3 x\u1ee9 B\u1eafc K\u1ef3, l\u00e0 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb tay nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u1ea5y c\u1ee7a h\u1ecd L\u00ea, danh ngh\u0129a \u0111\u00e3 ch\u00ednh, l\u1eddi n\u00f3i l\u1ea1i thu\u1eadn, c\u00f2n h\u01a1n nh\u00e0 Thanh. Ta, v\u1edbi tu\u1ed5i \u0111\u00e3 l\u1edbn, l\u00e0m vua trong n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u00e2n t\u00ecnh th\u1ebf c\u1ed1, c\u0169ng \u0111\u00e3 bi\u1ebft qua. Ph\u00e0m ch\u00ednh l\u1ec7nh ban ra \u0111\u1ec1u l\u00e0 tr\u00ean thu\u1eadn l\u00f2ng tr\u1eddi, d\u01b0\u1edbi h\u1ee3p l\u00f2ng d\u00e2n, th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i \u00e1o m\u1eb7c, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 l\u1ea5y hoa h\u1ea1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i man di, th\u1ef1c l\u00e0m c\u0169ng d\u1ec5. N\u1ebfu nh\u1edd l\u00f2ng tr\u1eddi tr\u00f4ng l\u1ea1i, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, s\u1ebd t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 ng\u1ed3i h\u01b0\u1edfng th\u00e1i b\u00ecnh v\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e2u d\u00e0i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 l\u1ea1i t\u00e2u xin truy c\u1ea5p c\u00e1o tr\u1ee5c cho c\u00e1c quan n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean. Vua b\u1ea3o : \u201cQuan n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean, kh\u00f4ng s\u00e1nh v\u1edbi quan c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ebft c\u1ea5p cho chi\u1ebfu v\u0103n c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 t\u1ecf khen th\u01b0\u1edfng, c\u00f2n c\u00e1o tr\u1ee5c th\u00ec \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Cho Tr\u1ea7n C\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy ; Ph\u1ea1m Ph\u00fa Qu\u1ea3ng do ch\u1ee9c Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1eabn hi\u1ec7p l\u0129nh th\u1ecb v\u1ec7, l\u1ea1i chuy\u00ean coi c\u00e1c v\u1ec7, \u0111\u1ed9i T\u00e0i hoa v\u00e0 D\u1ef1c b\u1ea3o ; Ho\u00e0ng Ph\u01b0\u1edbc L\u1ee3i, Cai \u0111\u1ed9i quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, th\u0103ng th\u1ee5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd C\u1ea5m binh, quy\u1ec1n sung V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam ; V\u0169 V\u0103n Nh\u01b0\u1ee3ng, nguy\u00ean quy\u1ec1n sung Qu\u1ea3n v\u1ec7, \u0111\u1ed5i l\u00e0m quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m \u0111\u1ec3 chi l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i huy\u1ec7n Kim S\u01a1n trong t\u1ec9nh h\u1ea1t, gi\u00e1p li\u1ec1n v\u1edbi bi\u1ec3n, \u0111\u1ea5t chua v\u00e0 m\u1eb7n, ph\u1ea3i c\u00f3 n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng, m\u1edbi c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. Hi\u1ec7n c\u00f3 1 c\u00e1i ng\u00f2i nh\u1ecf t\u1eeb s\u00f4ng Trinh N\u1eef huy\u1ec7n Y\u00ean M\u00f4 \u0111\u1ed5 v\u00e0o, l\u00e2u nay b\u1ecb l\u1ea5p ; d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n g\u00f3p s\u1ee9c nhau, khai l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 l\u1ee3i vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng. Vua y cho.<\/p>\n<p>V\u00ec 2 c\u01a1 T\u1ea3, H\u1eefu Th\u1ee7y s\u01b0 Ngh\u1ec7 An c\u00f2n thi\u1ebfu s\u1ed1 ng\u1ea1ch, vua sai chi\u1ebfu s\u1ed5 d\u00e2n trong h\u1ea1t, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u l\u1ea1c l\u1ea1i v\u1ec1 v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5m l\u00e0m l\u00ednh, \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 7 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y 1, l\u1ef1a b\u1ed5 v\u00e0o 2 c\u01a1.<\/p>\n<p>Trong nh\u1eefng th\u00f4n x\u00e3 \u0111\u00e3 ch\u1ecbu ng\u1ea1ch gi\u1ea3n binh, gi\u00e1n ho\u1eb7c n\u01a1i n\u00e0o c\u00f2n c\u00f3 \u1ea9n l\u1eadu \u1edf ngo\u00e0i s\u1ed5 th\u00ec quan t\u1ec9nh l\u1ea1i \u0111\u0103ng ti\u1ebfp th\u00eam v\u00e0o s\u1ed5 d\u00e2n \u0111inh r\u1ed3i l\u1ef1a ch\u1ea5m l\u00e0m l\u00ednh lu\u00f4n c\u1ea3 s\u1ed1 c\u00f2n th\u1eeba \u1ea5y, c\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c 950 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n th\u00e0nh 19 \u0111\u1ed9i, t\u00e2u l\u00ean xin t\u1ea1m \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu Ngh\u1ec7 An. T\u1ea3 v\u1ec7 10 \u0111\u1ed9i, H\u1eefu v\u1ec7 9 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1eb7t 2 qu\u1ea3n v\u1ec7, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 2 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, 2 ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, c\u1ea5p cho binh kh\u00ed, ti\u1ec1n, g\u1ea1o, \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n. \u0110\u1ee3i sau n\u00e0y y\u00ean vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u00e0 \u0111i th\u00fa \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169, b\u1ea5y gi\u1edd s\u1ebd san b\u1ed5 c\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 x\u00e3 binh li\u00ean l\u1ea1c nhau, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1eb7t v\u00e0o b\u1ed9 binh, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1eb7t v\u00e0o th\u1ee7y binh, l\u1ea1i xin l\u00e0m cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Vua \u0111\u1ec1u y theo.<\/p>\n<p>Cho Phan V\u0103n Ph\u00e1i, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Di\u00eau v\u00f5, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 ; \u0110\u1eb7ng V\u0103n \u0110\u1eafc, Cai \u0111\u1ed9i, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ; Nguy\u1ec5n C\u00f4ng C\u1ea9n, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nghi\u00eam v\u00f5, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 ; Ph\u1ea1m V\u0103n Thuy\u00ean, Cai \u0111\u1ed9i, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>Cho con ch\u00e1u c\u1ee7a Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Tr\u1ecb l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m, l\u00e0m Th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng t\u00e2u n\u00f3i: \u201cGi\u1ea3n binh trong t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 1.200 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Nam Vang 750 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ec9 c\u00f2n l\u1ea1i h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi, sai ph\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. V\u1eady xin c\u1ee9 chi\u1ebfu s\u1ed1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u00e3 b\u1ed5 l\u00e0m 3 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh trung, \u0110\u1ecbnh h\u00f9ng v\u00e0 \u0110\u1ecbnh c\u1ea7n, 1500 ng\u01b0\u1eddi, chia l\u00e0m 2 ban, m\u1ed7i th\u00e1ng thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n ; tr\u00edch l\u1ea5y 250 ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 \u0111\u01b0\u01a1ng ban ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef H\u00e0 Ti\u00ean, c\u0169ng m\u1ed7i th\u00e1ng thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t l\u1ea7n ; c\u00f2n th\u00ec g\u1ed9p v\u1edbi gi\u1ea3n binh l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n ; vi\u1ec7c y\u00ean th\u00ec th\u00f4i\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh v\u00e0 L\u00e3nh binh \u0110o\u00e0n D\u0169 \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u0129nh 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 D\u0169 50 l\u1ea1ng. D\u00f9ng th\u1ef1 Binh b\u1ed9 T\u1ea3 tham tri, \u0110\u1ed1c bi\u1ec7n An \u2013 H\u00e0 s\u1ef1 v\u1ee5 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng, quy\u1ec1n sung Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. L\u1ea1i ngh\u0129 \u0110\u0129nh \u1edf trong qu\u00e2n \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, c\u00f3 c\u00f4ng lao r\u00f5 r\u1ec7t, chu\u1ea9n cho th\u00e2n nh\u00e2n nh\u1eadn l\u1ea5y 2 c\u00e1i \u00e1o tr\u1eadn c\u1ee7a T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed1t \u0111i cho \u0110\u0129nh, c\u00f2n \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tham t\u00e1n m\u1edbi, s\u1ebd may \u00e1o tr\u1eadn kh\u00e1c \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Ban qu\u00e2n ph\u1ee5c cho c\u00e1c h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng n\u00e0y tuy c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi luy\u1ec7n binh c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ebfn Kh\u00e1nh Ho\u00e0 \u0111\u00e3 l\u00eca xa qu\u00ea qu\u00e1n, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u00e3 theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u00f3 d\u1ef1 ch\u00fat c\u00f4ng lao, l\u00f2ng ta r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n l\u1eadp t\u1ee9c may \u00e1o v\u1ea3i k\u00e9p, m\u1ed5 b\u1ee5ng v\u00e0 qu\u1ea7n v\u1ea3i nhu\u1ed9m v\u1ecf gi\u00e0, m\u1ed7i th\u1ee9 500 c\u00e1i, s\u1ed1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng t\u1ec9nh n\u00e0o c\u00f3 \u00edt th\u00ec li\u1ec7u gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 400, hay 200, 300, theo s\u1ed1 m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t\u201d.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u1ec7 l\u00ednh Kinh ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf Nam K\u1ef3 v\u00e0 B\u1eafc K\u1ef3 t\u00f2ng chinh \u0111\u00e3 l\u00e2u, chu\u1ea9n cho Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u th\u0103ng Cai \u0111\u1ed9i ; Cai \u0111\u1ed9i t\u00f2ng qu\u00e2n, c\u00f9ng v\u1edbi ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 th\u00ed sai su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5, c\u1ed9ng 111 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Truy t\u1eb7ng nguy\u00ean L\u00e3nh binh H\u00e0 Ti\u00ean Nguy\u1ec5n Quang L\u1ed9c l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, chu\u1ea9n cho theo h\u00e0m truy t\u1eb7ng m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean th\u1ea5t th\u1ee7, L\u1ed9c l\u00e0m Th\u1ee7 ng\u1ef1 \u1edf Ph\u00fa Qu\u1ed1c b\u1ecb Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u01b0\u01a1ng b\u1eaft \u0111\u01b0a cho gi\u1eb7c, giam \u1edf trong th\u00e0nh Phi\u00ean An. L\u1ed9c c\u00f9ng Ph\u1ea1m V\u0103n B\u1ea3o (l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean h\u1ed9 ph\u1ee7 Ph\u1ea1m Xu\u00e2n B\u00edch, c\u0169ng b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft) m\u01b0u \u0111\u1ed1t kho thu\u1ed1c s\u00fang, vi\u1ec7c v\u1ee1 l\u1edf, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c Kh\u00f4i gi\u1ebft c\u1ea3. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng, t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n Quang L\u1ed9c d\u1eabu kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen l\u00e0 c\u00f3 ch\u00ed\u201d. Do \u0111\u1ea5y L\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c \u1ea5y. Ph\u1ea1m V\u0103n B\u1ea3o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c, c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0.<\/p>\n<p>Sai Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Ti\u1ebfn, Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y qu\u00e2n v\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Th\u1ecd, Th\u1ecb v\u1ec7, \u0111i chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00d4, \u0111em s\u00fang l\u1edbn \u201cPh\u00e1 \u0111\u1ecbch \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d m\u1edbi \u0111\u00fac v\u00e0 ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i, ch\u1edf theo chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ch\u1eef \u201c\u0110\u1ecbnh\u201d \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 t\u1ea3i t\u1edbi Gia \u0110\u1ecbnh. Thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, kh\u00f4ng \u0111u\u1ed5i k\u1ecbp, b\u00e8n \u0111\u1ed5i d\u00f9ng chi\u1ebfc \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, ti\u1ebfn th\u1eb3ng t\u1edbi qu\u00e2n th\u1ee9. Vua th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn Ng\u1ecdc Ti\u1ebfn, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; c\u00f2n binh l\u00ednh c\u00f9ng \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Sai ch\u1edf ti\u1ec1n kho \u1edf t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh 150000 quan, B\u00ecnh Thu\u1eadn<\/p>\n<p>30000 quan. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 ti\u1ec1n \u1ea5y \u0111\u1ec3 v\u00e0o kho, m\u1ed9t n\u1eeda mua g\u1ea1o \u0111\u1ec3 tr\u1eef.<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n Cam Linh, ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, c\u00f3 qu\u00e2n Man Nam Ch\u01b0\u1edfng x\u00e2m l\u1ea5n b\u1edd c\u00f5i, huy\u1ec7n m\u1ee5c l\u00e0 \u1ea4p Ma H\u1ea1t t\u1eadp h\u1ee3p v\u00e0 \u0111\u1ed1c th\u00fac c\u00e1c th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng cho 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 sai truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng gi\u1eb7c Xi\u00eam nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, th\u1ebf t\u1ea5t kh\u00f4ng d\u00e1m sang n\u1eefa. C\u00f2n qu\u00e2n gi\u1eb7c Nam Ch\u01b0\u1edfng nh\u1ecf m\u1ecdn, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 h\u1ea1ng b\u00e1m c\u00e2y, d\u1ef1a c\u1ecf, c\u00f3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean chi\u1ebfu theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t canh ph\u00f2ng nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ec3 gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh, th\u00e2n \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng h\u1ed9i nhau l\u00e0m vi\u1ec7c h\u00e0ng t\u1ec9nh, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cNh\u00e2n d\u00e2n \u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t, ho\u1eb7c \u1ee9ng m\u1ed9 theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111i t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m vi\u1ec7c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u01b0a g\u1ea1o b\u00e1n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 s\u1ed1. Ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1ch l\u00e0 \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c n\u01a1i m\u00e0 mua v\u00e9t : kh\u00f4ng k\u1ec3 h\u1ecd l\u00e0 nh\u00e0 n\u00f4ng hay nh\u00e0 bu\u00f4n, c\u1ee9 tr\u1ea3 cho gi\u00e1 cao, ng\u00f5 h\u1ea7u kho ch\u1ee9a m\u1edbi \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. L\u1ea1i n\u1eefa, ti\u1ec1n kho hi\u1ec7n c\u00f3 h\u01a1n v\u00e0i ba v\u1ea1n quan, s\u1ee3 c\u00f3 khi kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 chi ti\u00eau. V\u1eady xin do B\u1eafc Ninh t\u1ea3i th\u00eam cho 20000 quan \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n \u0111i\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi xin \u1ea5y. Trong s\u1ed1 20000 quan ti\u1ec1n do B\u1eafc Ninh t\u1ea3i \u0111\u1ebfn, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec3 l\u1ea1i L\u1ea1ng S\u01a1n 10000 quan gi\u1ea3i \u0111i Cao B\u1eb1ng. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec thay v\u00e0o b\u1eb1ng 10000 \u0111\u0129nh b\u1ea1c h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ecf l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1t giao cho. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i sai B\u1eafc Ninh t\u1ea3i th\u00eam l\u00ean L\u1ea1ng S\u01a1n 10000 quan ti\u1ec1n v\u00e0 2000 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>\u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi ch\u00e2u L\u1ee5c Y\u00ean, l\u1ea1i do ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn b\u1edd b\u00ean t\u1ea3 s\u00f4ng L\u00f4, \u0111\u1ec3 h\u1ed9i v\u1edbi \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, b\u00e0n t\u00ednh chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Con \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i qua, th\u00ec sai ri\u00eang Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eadu h\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef1, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Ph\u1ea1m V\u0103n Khai \u0111em m\u1ed9t chi c\u01a1 binh \u0111i t\u1eaft \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n \u0110\u00e0o L\u00e2m, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c T\u00f4n v\u00e0 gi\u1eb7c Chung. L\u1ea1i ph\u00e2n ph\u00e1i binh d\u00f5ng l\u00f9ng b\u1eaft d\u01b0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c Tuy\u00ean, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c v\u00e0 \u0111\u1ed3ng lo\u00e3 gi\u1eb7c h\u01a1n 40 t\u00ean v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u kh\u00ed gi\u1edbi. R\u1ed3i \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea1o binh xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb Thu Ch\u00e2u, r\u1ebd sang b\u00ean t\u1ea3, men theo s\u00f4ng L\u00f4i ((1) T\u1ee5c g\u1ecdi s\u00f4ng Ch\u1ea3y.1) ngang qua to\u00e0n h\u1ea1t L\u1ee5c Y\u00ean ; l\u1ea1i chuy\u1ec3n sang b\u00ean h\u1eefu, qua ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean gi\u00e1p \u0111\u1ebfn s\u00f4ng L\u00f4, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 quanh co, n\u00ean ng\u00e0y gi\u1edd c\u00f3 h\u01a1i ch\u1eadm. L\u1ea1i n\u1eefa, chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y v\u1eeba g\u1eb7p l\u00faa m\u00f9a \u0111\u00e3 ch\u00edn, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n \u0111\u1ea5t gi\u1eb7c m\u00e0 chi\u1ebfm l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng. C\u00f2n s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1ng h\u1ed9 \u0111\u1ed1c d\u00e2n phu v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho \u0111em theo qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng chi d\u00f9ng l\u00fac b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cNh\u00e2n c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng, quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, kh\u00f4ng ai \u0111\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c. S\u1ef1 c\u01a1 \u0111\u1ec1u t\u1ed1t, \u0111\u1ee7 h\u1ea3 l\u00f2ng ta\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef1 v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Khai m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 v\u00e0 1 c\u00e1i \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n 5 m\u00e0u ; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c, ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c ho\u1eb7c ng\u1ee5y ch\u00e1nh, ph\u00f3 c\u01a1 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 15 quan t\u00ednh theo t\u1eebng t\u00ean ph\u1ea1m, b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m ng\u1ee5y cai \u0111\u1ed9i m\u1ed7i t\u00ean 10 quan, \u0111\u1ed3ng lo\u00e3 gi\u1eb7c m\u1ed7i t\u00ean 6 quan.<\/p>\n<p>Do\u00e3n U\u1ea9n, \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n \u1edf B\u1ea1ch Th\u00f4ng v\u00e0 C\u1ea3m Ho\u00e1, tr\u01b0\u1edbc t\u1eebng b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1ee9c h\u1ea1i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, nghi ho\u1eb7c. T\u1eeb l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1ebfn B\u1eafc C\u1ea1n, th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho chi\u00eau an v\u1ed7 v\u1ec1, n\u00ean d\u00e2n ch\u00fang l\u1ea1i d\u1ea7n d\u1ea7n t\u1ee5 t\u1eadp, l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e0i \u0111\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n. M\u00f9a thu n\u0103m nay, th\u00f3c l\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u00e3 h\u1ea1 (1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1ecb gi\u00e1 t\u00ean d\u01b0\u1edbi 1 quan), duy l\u00faa ru\u1ed9ng \u1edf n\u01a1i \u1ea5y th\u00ec \u00edt, thu ho\u1ea1ch ch\u01b0a xong, n\u00ean g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1eb7t mua ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. Xin tha thi\u1ebft cho k\u1ebf ti\u1ebfp mua n\u1eefa \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 c\u00f4ng chuy\u00ean ch\u1edf kh\u00f3 nh\u1ecdc\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c l\u00e0m tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1eadt t\u1ed1t, n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng<\/p>\n<p>h\u01a1n l\u00ean !\u201d<\/p>\n<p>Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ea1o binh Th\u00e1i Nguy\u00ean ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Ch\u1ee3 R\u00e3. L\u0169 gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. D\u00f2 th\u00e1m bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u00ean T\u1ed5ng nhung gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, c\u00f2n th\u1ee7 hi\u1ec3m \u1edf ph\u1ed1 B\u1eafc N\u1eadm. T\u1eeb \u0111\u1ea5y qua B\u1eb1ng Th\u00e0nh, C\u1ed5 \u0110\u1ea1o v\u00e0 Ki\u1ec7u Ca (t\u00ean n\u00fai) \u0111\u1ec3 t\u1edbi V\u00e2n Trung, \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai hi\u1ec3m tr\u1edf, qu\u00e2n \u0111i ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn 6 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng. H\u1ecd b\u00e8n b\u00e0n nhau, chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. (T\u1eeb Ch\u1ee3 R\u00e3 \u0111\u1ebfn B\u1eafc N\u1eadm c\u00f3 2 con \u0111\u01b0\u1eddng : 1 \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb x\u00e3 Na D\u1ee5 qua x\u00e3 B\u1eafc Ph\u1ea5n ; 1 \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb x\u00e3 B\u1eafc Kho\u00e1t qua x\u00e3 H\u1ed3ng La). R\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cVoi tr\u1eadn \u0111i n\u00fai kh\u00f4ng ti\u1ec7n, \u0111\u00e3 l\u01b0u h\u01a1n 200 bi\u1ec1n binh \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ed3n Na Mi\u00eau, theo \u00e1n s\u00e1t Do\u00e3n U\u1ea9n \u0111\u1ec3 coi gi\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u1ee9 theo t\u1eadp t\u00e2u c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u1edf Tuy\u00ean Quang, th\u00ec \u0111\u1ea1o binh \u0111\u00e3 do t\u1ea3 ng\u1ea1n s\u00f4ng L\u00f4, t\u1edbi h\u1ed9i v\u1edbi Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng ti\u1ebfn. Nay l\u1ea1i ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u1ea5u c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean n\u00f3i \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a h\u1ecd hi\u1ec7n t\u1edbi Ch\u1ee3 R\u00e3 ; duy \u0111\u1ea1o binh Cao B\u1eb1ng ch\u01b0a th\u1ea5y t\u00e2u b\u00e1o, ta c\u00f2n \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 \u00fd ng\u00f3ng tr\u00f4ng. V\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7c binh qu\u00fd \u1edf nhanh ch\u00f3ng, kh\u00f4ng n\u00ean th\u1eadn tr\u1ecdng qu\u00e1 \u0111\u1ec3 l\u1ee1 m\u1ea5t c\u01a1 h\u1ed9i ; nh\u01b0ng m\u1ed9t \u0111\u1ea1o m\u1ed9t m\u00ecnh ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, e c\u00f3 s\u1ef1 lo c\u00f4 qu\u00e2n \u0111i l\u1ebb v\u00e0o s\u00e2u, n\u00ean ch\u01b0a ti\u1ec7n th\u00fac gi\u1ee5c v\u1ed9i. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c th\u1ed1ng binh \u0111\u1ea1i vi\u00ean \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o : n\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc l\u00e0m tr\u1ecdng, k\u1ebb t\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi h\u1eefu d\u1eaft d\u00edu l\u1eabn nhau, h\u1ebft s\u1ee9c c\u00f9ng l\u00f2ng, nh\u00e2n ti\u1ec7n t\u01b0 b\u00e1o v\u1edbi nhau, h\u1eb9n k\u1ef3 h\u1ed9i \u0111\u00e1nh, th\u1eb3ng t\u1edbi s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c, b\u1eaft ch\u00e9m gi\u1eb7c V\u00e2n, c\u00f9ng nh\u1eadn ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng cao nh\u1ea5t, mu\u00f4n v\u00e0n kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f3 l\u00f2ng \u0111un \u0111\u1ea9y, tr\u00f9ng tr\u00ecnh, nghe ng\u00f3ng, \u0111\u1ec3 qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ecbp th\u1eddi s\u1eb5n s\u00e0ng ph\u00f2ng b\u1ecb ho\u1eb7c ch\u1ea1y tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. K\u1ec3 ra, vi\u1ec7c qu\u00e2n tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, binh ch\u00ednh r\u1ea5t nghi\u00eam, l\u1ee1 c\u00f3 sai s\u00f3t, quan h\u1ec7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf. L\u1ea1i n\u1eefa, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c r\u1ea5t c\u1ed1t y\u1ebfu. Nay l\u00e0 m\u00f9a l\u00faa ch\u00edn, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac ph\u1ea3i n\u00ean mau ch\u00f3ng ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng \u1edf gi\u1eb7c. Ph\u00e0m th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf ch\u1ed7 \u0111i qua, nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 h\u00e0ng ph\u1ee5c, th\u00ec t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch hi\u1ec3u d\u1ee5 ngay, khi\u1ebfn h\u1ecd h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00f3ng g\u00f3p cung c\u1ea5p ; nh\u1eefng k\u1ebb n\u00e0o ngang ng\u1ea1nh, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng th\u1ec3 dung th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec n\u00ean s\u1ee9c cho c\u00e1c binh d\u00f5ng tu\u1ef3 ti\u1ec7n, thu l\u1ea5y th\u00f3c l\u00faa, \u0111\u1ec3 gi\u00fap l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho qu\u00e2n. \u0110\u00e2y kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 vi\u1ec7c ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, c\u1ee9 \u0111\u1ee3i c\u00e1c \u0111\u1ed3 tri tr\u1ecdng ch\u1edf \u0111\u1ebfn, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n no. C\u1ed1t n\u00ean tu\u1ef3 ti\u1ec7n g\u1eb7p \u0111\u00e2u l\u1ea5y \u0111\u00f3 cho \u0111\u1ee7 d\u00f9ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 k\u1ebf hay nh\u1ea5t. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c mau m\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u00e0ng ch\u00f3ng\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ph\u00f9 Loan, ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean. \u0110i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, gi\u1eb7c nghe b\u00f3ng gi\u00f3 c\u0169ng \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. \u0110i\u1ec3n b\u00e8n th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn x\u00e3 Gia T\u01b0\u1eddng (\u1edf b\u1edd b\u00ean t\u1ea3 s\u00f4ng L\u00f4), \u0111\u1ed1t ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a ngh\u1ecbch Nga, l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u00ean gi\u1eb7c, gi\u1ebft \u0111i. L\u1ea1i ph\u00e1i ri\u00eang L\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang Ph\u00f9ng H\u1eefu Ho\u00e0, Qu\u1ea3n c\u01a1 Trung h\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Long v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00e1nh l\u1ea5y 2 \u0111\u1ed3n \u0110\u1ea1i Man v\u00e0 Tr\u1ecbnh Nghi. Gi\u1eb7c lui ch\u1ea1y v\u00e0o mi\u1ec1n r\u1eebng x\u00e3 Lang Can. L\u1ea1i sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Vinh, quy\u1ec1n sung V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 Kinh binh, l\u00e0m ti\u1ebfp \u1ee9ng.<\/p>\n<p>S\u1edb d\u00e2ng l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cS\u1ef1 c\u01a1 c\u0169ng t\u1ed1t, n\u00ean h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u1ec3 s\u1edbm b\u00e1o tin th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, b\u1ecdn Ho\u00e0 \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf x\u00e3 Lang Can, li\u1ec1n m\u1ea5y ng\u00e0y sau \u0111\u1ec1u th\u1eafng, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 \u0111\u1ea7u, b\u1ecdn gi\u1eb7c tan v\u1ee1, r\u00fat lui. \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ebfn An Bi\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ed1c th\u00fac l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111i theo \u0111\u1ea1i binh, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, r\u1ed3i \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201c\u0110i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5 gi\u1ea1t, th\u1ebf m\u00e0 binh l\u00ednh ta kh\u00f4ng ai b\u1ecb ch\u1ebft, r\u1ea5t t\u1ed1t\u201d. Xu\u1ed1ng d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn Ph\u00f9ng H\u1eefu Ho\u00e0, Nguy\u1ec5n V\u0103n Long, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Vinh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 ; c\u00f2n c\u00e1c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 3 \u0111\u1ed3ng h\u1ea1ng nh\u1ecf.<\/p>\n<p>L\u1ea1i \u0111\u1eb7t t\u00ean v\u1ec7 Ph\u1ea5n uy l\u00e0 T\u1ea3 b\u1ea3o Nh\u1ea5t v\u1ec7 v\u00e0 v\u1ec7 Th\u1ea7n uy l\u00e0 T\u1ea3 b\u1ea3o Nh\u1ecb v\u1ec7, \u0111\u1ec3 qu\u00e2n hi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam ch\u00ednh (2 v\u1ec7 T\u1ea3 b\u1ea3o Nh\u1ea5t v\u1ec7 v\u00e0 Nh\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ed5i l\u00e0 Ph\u1ea5n uy v\u00e0 Th\u1ea7n uy, theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh).<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e3n, nguy\u00ean Ph\u1ea5n uy v\u1ec7 quy\u1ec1n sai Qu\u1ea3n v\u1ec7, th\u1ef1c th\u1ee5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf T\u1ea3 b\u1ea3o Nh\u1ea5t v\u1ec7 ; L\u00ea V\u0103n K\u1ef3 th\u0103ng th\u1ee5 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, v\u1eabn quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ; Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh C\u00e1t, nguy\u00ean Th\u1ea7n uy v\u1ec7 quy\u1ec1n sai Qu\u1ea3n v\u1ec7, th\u0103ng th\u1ee5 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, v\u1eabn quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf T\u1ea3 b\u1ea3o Nh\u1ecb v\u1ec7 ; L\u00ea \u0110\u1ee9c Nghi, \u0110\u1ecbnh d\u0169ng v\u1ec7 quy\u1ec1n sai Qu\u1ea3n v\u1ec7, th\u0103ng th\u1ee5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng. C\u00f2n Cai \u0111\u1ed9i, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, quy\u1ec1n sai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5, c\u1ed9ng 11 ng\u01b0\u1eddi. Ba v\u1ec7 n\u00e0y theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u00e2u, vua th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh kh\u00f3 nh\u1ecdc, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho th\u0103ng.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf An \u2013 H\u00e0 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng, c\u00f9ng 2 quan t\u1ec9nh h\u1ed9i h\u00e0m, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u xin cho t\u1ec9nh An Giang, h\u1ea1ng gi\u1ea3n binh tr\u01b0\u1edbc, c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n \u1edf s\u1ed5 \u0111inh v\u00e0 s\u1ed1 l\u00ednh \u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n c\u0169 b\u1ecb th\u1ea3i v\u1ec1, t\u00ednh \u0111\u1ed5 \u0111\u1ed3ng c\u1ea3, c\u1ee9 5 \u0111inh l\u1ea5y m\u1ed9t (th\u00f4n x\u00e3 n\u00e0o, hi\u1ec7n c\u00f3 4 \u0111inh c\u0169ng l\u1ef1a l\u1ea5y 1 l\u00ednh, ngo\u00e0i ra 3 \u0111inh tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n), l\u1ef1a ch\u1ea5m l\u00e0m l\u00ednh. Nay t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t, xin c\u0169ng l\u00e0m theo l\u1ec7 \u1ea5y. Thu\u1ed9c v\u1ec1 t\u1ec9nh An Giang, l\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c 2.860 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n th\u00e0nh 6 c\u01a1 (5 c\u01a1 \u0111\u1ec1u 10 \u0111\u1ed9i, 1 c\u01a1 c\u00f3 5 \u0111\u1ed9i), v\u1eabn theo t\u00ean c\u01a1 c\u0169, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 5 c\u01a1 An b\u00ecnh Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam, T\u1ee9, Ng\u0169 \u1edf Th\u1ee7y c\u01a1 An Giang. Thu\u1ed9c v\u1ec1 t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, trong c\u00f3 6 \u0111\u1ed9i \u1edf c\u01a1 H\u00e0 Ph\u00fa, do c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u1edf c\u01a1 ph\u00fa c\u01b0\u1eddng c\u0169 d\u1ed3n b\u1ed5, \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n tr\u1eeb di\u00eau d\u1ecbch \u1edf \u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c. C\u01a1 H\u00e0 Ti\u00ean c\u00f3 10 \u0111\u1ed9i, do chi Ki\u00ean h\u00f9ng c\u0169 \u0111\u1ed5i b\u1ed5, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u1edf c\u00e1c s\u00e1ch thu\u1ed9c Ki\u00ean Giang, so v\u1edbi gi\u1ea3n binh, m\u1ed9 binh c\u00f3 kh\u00e1c, v\u1eabn \u0111\u1ec3 nguy\u00ean ng\u1ea1ch. Ngo\u00e0i ra, 3 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t, tr\u1eeb d\u00e2n H\u00e0 Ch\u00e2u v\u00e0 Ki\u00ean Giang ph\u1ea7n nhi\u1ec1u xi\u00eau gi\u1ea1t, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd l\u00e0m. R\u1ed3i c\u1ee9 theo s\u1ed1 gi\u1ea3n binh c\u0169, s\u1ed1 l\u00ednh \u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, s\u1ed1 d\u00e2n th\u1ef1c n\u1ea1p \u1edf Long Xuy\u00ean, v\u00e0 nguy\u00ean s\u1ed1 gi\u1ea3n binh t\u1ea1i ng\u0169 thu\u1ed9c Ki\u00ean Giang, c\u1ed9ng h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u b\u1ed5 v\u00e0o Th\u1ee7y c\u01a1 H\u00e0 Ti\u00ean (Nguy\u00ean T\u1ea3 chi Gia ngh\u1ecb, \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n V\u0129nh Long d\u1ed3n b\u1ed5, \u0111\u00e3 b\u1eaft chuy\u1ec3n v\u1ec1 h\u1ea1ng d\u00e2n).<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho ng\u01b0\u01a1i r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, quy\u1ec1n sung l\u00e0m Tham t\u00e1n r\u1ed3i. C\u00f2n b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng c\u1ed1t n\u00ean d\u1ee5 b\u1ea3o nh\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t, khi\u1ebfn l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u00eam th\u1ea5m, s\u1ed5 binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee7. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu. C\u00f2n 2 huy\u1ec7n H\u00e0 Ch\u00e2u v\u00e0 Ki\u00ean Giang th\u00ec do quan t\u1ec9nh chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho huy\u1ec7n vi\u00ean ph\u1ea3i gia t\u00e2m v\u1ed7 v\u1ec1, y\u00ean \u1ee7i, h\u1ea1n trong 1 n\u0103m ph\u1ea3i an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p, t\u1ee9c th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 m\u00e0 l\u1ef1a ch\u1ea5m l\u1ea5y l\u00ednh\u201d. Ch\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 m\u1ed9 binh \u1edf An Giang kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u1edf c\u01a1 An Giang, tr\u01b0\u1edbc d\u1ed3n b\u1ed5 th\u00f4ng ng\u00f4n 69 ng\u01b0\u1eddi, nay xin d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Th\u00f4ng ng\u00f4n Nh\u1ea5t v\u00e0 Nh\u1ecb. C\u01a1 An vi\u1ec5n v\u00e0 \u0111\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng 30 ng\u01b0\u1eddi, 2 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 22 ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 c\u01a1 An Giang c\u00f2n th\u1eeba 5 ng\u01b0\u1eddi, xin cho g\u1ed9p l\u1ea1i d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 Nh\u1ea5t v\u00e0 Nh\u1ecb ; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n tr\u00e1nh, x\u00e9t \u1edf h\u1ea1t n\u00e0o cho v\u1ec1 l\u00e0m h\u1ea1ng tr\u00e1ng h\u1ea1t \u1ea5y. L\u1ea1i n\u1eefa, v\u1ec1 l\u00ednh coi kho \u1edf An Giang, xin tr\u00edch l\u1ea5y 1 \u0111\u1ed9i gi\u1ea3n binh, sung b\u1ed5 v\u00e0o, c\u1ee9 3 n\u0103m 1 l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i\u201d. Vua \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n y c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean tr\u1ea1m An Giang (tr\u1ea1m Giang \u0110\u1ecbnh, \u1edf th\u00f4n T\u00e2n \u0110\u00f4ng, \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1ea1m Giang \u0110\u00f4ng ; tr\u1ea1m Giang L\u1ed9c, \u1edf th\u00f4n M\u1ef9 An, \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1ea1m Giang M\u1ef9 ; tr\u1ea1m Giang Ho\u00e0, \u1edf th\u00f4n T\u00fa \u0110i\u1ec1n, \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1ea1m Giang T\u00fa). M\u1ed7i tr\u1ea1m 100 l\u00ednh tr\u1ea1m : m\u1ed9t n\u1eeda l\u1ea5y d\u00e2n \u1edf s\u1ed5 \u0111inh s\u1edf t\u1ea1i, m\u1ed9t n\u1eeda cho m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi sung v\u00e0o.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i l\u1ec7 x\u00e9t c\u00f4ng v\u00e0 b\u1ed5ng m\u00e3n((1) B\u1ed5ng m\u00e3n : th\u1eddi h\u1ea1n c\u00e1c quan nh\u1eadm ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c 3 n\u0103m ho\u1eb7c 6 n\u0103m.1).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee9 nh\u01b0 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 l\u1ec7 x\u00e9t c\u00f4ng v\u00e0 b\u1ed5ng m\u00e3n, t\u1eebng \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. Nay ngh\u0129 : l\u1eddi b\u00e0n v\u1ec1 3 vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, b\u1eaft l\u00ednh v\u00e0 x\u1eed \u00e1n \u0111\u1ec1u quy v\u00e0o k\u1ef3 x\u00e9t c\u00f4ng kh\u1ea5u tr\u1eeb r\u1ed3i chia ra t\u1eebng h\u1ea1ng, th\u1ef1c \u0111\u00e3 tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Duy trong \u0111\u00f3 c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 tr\u1edf ng\u1ea1i, kh\u00f3 l\u00e0m nh\u01b0 : m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, do c\u00e1c th\u01b0\u1ee3ng ty, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n s\u00e1ch k\u00ea ph\u00e2n s\u1ed1 v\u1ec1 thu thu\u1ebf, b\u1eaft l\u00ednh v\u00e0 nh\u1eadt k\u1ef3 tra k\u1ebft c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n c\u1ee7a ph\u1ee7 huy\u1ec7n trong n\u0103m, do B\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u th\u00ec v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 b\u1ec1 b\u1ed9n. L\u1ea1i n\u1eefa, quan vi\u00ean \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i, kh\u00f4ng d\u1ef1 l\u1ec7 x\u00e9t c\u00f4ng, t\u1edbi k\u1ef3 ho\u1eb7c vi\u1ebft th\u00e0nh b\u1ea3n t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y ho\u1eb7c do th\u01b0\u1ee3ng ty cai qu\u1ea3n x\u00e9t l\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng hi\u1ec7n nay \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 3 n\u0103m l\u00e0m h\u1ea1n, c\u0169ng l\u00e0 c\u00e2u n\u1ec7 qu\u00e1. V\u1eady sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i cho k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ta \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 x\u00e9t quan l\u1ea1i v\u00e0o n\u0103m \u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16 [1835] s\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Khi l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n d\u00e2ng l\u00ean, h\u1ecd xin : ph\u00e0m ai c\u00f3 d\u1ef1 v\u00e0o l\u1ec7 x\u00e9t c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u do th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c t\u1ec9nh c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o th\u1eddi k\u1ef3 nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf trong h\u1ea1t, b\u1eaft \u0111\u1ea7u k\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15. Trong 3 n\u0103m \u1ea5y vi\u00ean n\u00e0o t\u1ea1i ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ebfng \u0103n, m\u1ea5y th\u00e1ng m\u00e0 ph\u00e2n s\u1ed1 v\u1ec1 vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, b\u1eaft l\u00ednh v\u00e0 nh\u1eadt k\u1ef3 tra K\u1ebft c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n khai ch\u00e9p cho minh b\u1ea1ch, h\u1ea1n trong th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u00e0m th\u00e0nh b\u1ea3n danh s\u00e1ch \u0111\u1ec3 t\u00e2u, do B\u1ed9 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t l\u00ean, kh\u00f4ng n\u00ean c\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, \u0111\u00e3 v\u1ed9i t\u01b0 khai, cho \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3n ti\u1ec7n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eefa, nh\u01b0 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, ph\u00e0m vi\u1ec7c thu thu\u1ebf b\u1eaft l\u00ednh m\u00e0 thi\u1ebfu t\u1eeb 4 ph\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, vi\u1ec7c x\u1eed \u00e1n m\u00e0 \u0111\u1ebfn 3 h\u1ea1n tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 3 n\u0103m x\u00e9t c\u00f4ng, c\u0169ng t\u00e2u h\u1eb7c ngay. Nh\u01b0 v\u1eady c\u0169ng ch\u01b0a tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Nay xin cho quy c\u1ea3 v\u00e0o trong h\u1ea1n x\u00e9t c\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1ed9t th\u1ec3, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u00edch ra \u0111\u1ec3 tham h\u1eb7c n\u1eefa. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e9p, m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang, qu\u1ea3 c\u00f3 v\u1ebft x\u1ea5u, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i nh\u1eefng vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, b\u1eaft l\u00ednh \u0111\u1ebfn thi\u1ebfu 4 ph\u00e2n, vi\u1ec7c x\u1eed \u00e1n qu\u00e1 \u0111\u1ebfn 3 h\u1ea1n, c\u0169ng cho ph\u00e9p c\u00e1c th\u01b0\u1ee3ng ty v\u1ea1ch t\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2u h\u1eb7c, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 c\u00e1ch tru\u1ea5t, \u0111\u1ec3 nghi\u00eam l\u1ec7nh x\u00e9t c\u00f4ng.<\/p>\n<p>V\u1ec1 b\u1ed5ng m\u00e3n, th\u00ec xin : ph\u00e0m quan ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n c\u00e1c nha m\u00f4n thu\u1ed9c B\u1ed9, Vi\u1ec7n v\u00e0 quan ch\u01b0\u1edfng l\u0129nh c\u00e1c qu\u00e2n dinh \u1edf Kinh, c\u00e1c quan \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 l\u00e3nh binh \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 ch\u1ee9c quan hi\u1ec7n l\u00e0m, ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 h\u1ea1n 3 n\u0103m, t\u1eeb nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 x\u00e9t quan l\u1ea1i v\u00e0o n\u0103m \u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16, trong th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m \u1ea5y, t\u1ee9c th\u00ec \u0111em c\u1ea3 c\u00e1c s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t hi\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y n\u0103m, m\u1ea5y th\u00e1ng vi\u1ebft th\u00e0nh b\u1ea3n t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>V\u1ec1 c\u00e1c ch\u1ee9c quan v\u0103n v\u00f5 s\u1edf thu\u1ed9c \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i, v\u0103n t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, v\u00f5 t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 h\u1ea1n b\u1ed5ng m\u00e3n 3 n\u0103m, \u0111\u1ec1u do th\u01b0\u1ee3ng ty cai qu\u1ea3n tra x\u00e9t, chi\u1ec3u s\u1ef1 tr\u1ea1ng t\u1eeb cu\u1ed1i n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, trong 3 n\u0103m \u1ea5y, vi\u00ean n\u00e0o hi\u1ec7n b\u1ed5 ch\u1ee9c g\u00ec v\u00e0 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t hi\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y n\u0103m, m\u1ea5y th\u00e1ng, \u0111\u1ec1u s\u00e1t h\u1ea1ch k\u1ef9 th\u00eam, ai l\u00e0 m\u1eabn c\u00e1n, ai l\u00e0 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, c\u0169ng \u0111\u1ec1u trong th\u00e1ng gi\u00eang, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16, ph\u00e2n bi\u1ec7t ra, ghi v\u00e0o b\u1ea3n s\u00e1ch, do b\u1ed9 L\u1ea1i, b\u1ed9 Binh ki\u1ec3m duy\u1ec7t t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>C\u00f2n nh\u1eefng quan vi\u00ean \u1edf Kinh, thu\u1ed9c h\u1ea1ng linh tinh, ch\u01b0a thu\u1ed9c nha m\u00f4n n\u00e0o, dinh v\u1ec7 n\u00e0o, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea1i vi\u00ean cai qu\u1ea3n, th\u00ec v\u0103n do b\u1ed9 L\u1ea1i, v\u00f5 do b\u1ed9 Binh x\u00e9t k\u1ef9, chia ra t\u1eebng h\u1ea1ng, l\u00e0m th\u00e0nh b\u1ea3n s\u00e1ch, t\u00e2u l\u00ean. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u y l\u1eddi b\u00e0n tr\u01b0\u1edbc. Vua nghe theo.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u00e0n. H\u1ecd cho r\u1eb1ng : c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n, v\u1ec1 vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, b\u1eaft l\u00ednh v\u00e0 x\u1eed \u00e1n c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c trong l\u1ec7 x\u00e9t c\u00f4ng, n\u00ean quy c\u1ea3 v\u00e0o m\u1ed9t s\u00e1ch, xin \u0111\u1ebfn k\u1ef3 x\u00e9t quan l\u1ea1i sang n\u0103m, c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u x\u00e9t c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u1edf h\u1ea1t m\u00ecnh, b\u1eaft \u0111\u1ea7u k\u1ec3 t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12, n\u0103m th\u1ee9 15, nh\u1eefng vi\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u00e3 b\u1ed5, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111ang t\u1ea1i ch\u1ee9c r\u1ed3i nh\u00e2n can \u00e1n, ph\u1ea3i c\u00e1ch, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u01b0u tr\u00ed, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u01b0u d\u01b0\u1ee1ng, ho\u1eb7c ch\u1ebft, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m s\u00e1ch li\u1ec7t k\u00ea n\u1eefa. C\u00f2n vi\u00ean n\u00e0o t\u1ea1i ch\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y n\u0103m, m\u1ea5y th\u00e1ng, trong khi l\u00e0m vi\u1ec7c, v\u1ec1 nh\u1eefng s\u1ef1 thu thu\u1ebf, b\u1eaft l\u00ednh v\u00e0 x\u1eed \u00e1n chi\u1ebfu theo l\u1ec7 n\u00ean \u1edf h\u1ea1ng n\u00e0o, h\u1ed9i l\u1ea1i l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch x\u00e9t c\u00f4ng \u0111\u01b0a l\u00ean B\u1ed9, r\u1ed3i giao cho 3 b\u1ed9 H\u1ed9, Binh, H\u00ecnh x\u00e9t l\u1ea1i t\u1eebng kho\u1ea3n; khi xong, l\u1ea1i do b\u1ed9 th\u1ea7n, th\u00f4ng t\u00ednh, ph\u00e2n bi\u1ec7t ra, l\u1ef1a b\u00e0n th\u01b0\u1edfng, ph\u1ea1t, h\u1ed9i l\u1ea1i l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch t\u1ed5ng k\u00ea, d\u00e2ng l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t.<\/p>\n<p>L\u1ea1i nh\u01b0 tri ph\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u1ed3ng tri ph\u1ee7, v\u1ec1 vi\u1ec7c thu thu\u1ebf v\u00e0 b\u1eaft l\u00ednh, xin \u0111\u1ec1u chua r\u00f5 \u1edf trong s\u00e1ch s\u1ed1 \u0111\u1ee7 ho\u1eb7c thi\u1ebfu \u1edf huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd v\u00e0 huy\u1ec7n th\u1ed1ng h\u1ea1t. V\u1ec1 huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 m\u00e0 l\u00e0m ; c\u00f2n c\u00e1c huy\u1ec7n th\u1ed1ng h\u1ea1t, v\u1ec1 binh l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 thi\u1ebfu m\u1ed7i th\u1ee9 \u0111\u1ebfn 3 ph\u00e2n, th\u00ec t\u00ednh th\u00e0nh 1 ph\u00e2n, g\u1ed9p c\u1ea3 v\u1edbi ph\u00e2n s\u1ed1 m\u00e0 huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd \u0111\u00e3 thi\u1ebfu, t\u00ednh \u0111\u1ed5 \u0111\u1ed3ng c\u1ea3, r\u1ed3i \u0111\u1ecbnh h\u1ea1ng, m\u1edbi l\u00e0 tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. (Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 vi\u1ec7c thu thu\u1ebf, \u1edf huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd thi\u1ebfu 1 ph\u00e2n, m\u00e0 huy\u1ec7n th\u1ed1ng h\u1ea1t thi\u1ebfu 3 ph\u00e2n, th\u00ec t\u00ednh th\u00e0nh 1 ph\u00e2n, nh\u01b0ng t\u00ednh \u0111\u1ed5 \u0111\u1ed3ng l\u00e0 thi\u1ebfu 2 ph\u00e2n, n\u00ean cho v\u00e0o h\u1ea1ng th\u1ee9. Ngo\u00e0i ra l\u1ea5y \u0111\u1ea5y m\u00e0 suy). L\u1ea1i \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n x\u1eed \u00e1n v\u1ec1 ph\u00e9p x\u00e9t c\u00f4ng, ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o trong h\u1ea1n hay ngo\u00e0i h\u1ea1n nh\u1eadt k\u1ef3 tra, k\u1ebft, m\u00e0 \u0111\u1ecbnh h\u01a1n, k\u00e9m. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 trong b\u1ea3n \u00e1n, \u0111\u00e3 t\u1eebng tra x\u00e9t t\u00ean ph\u1ea1m n\u00e0o \u0111\u00e3 cung ra l\u1eddi l\u1ebd g\u00ec, chi\u1ebfu theo lu\u1eadt n\u00e0o m\u00e0 x\u1eed \u0111o\u00e1n kh\u00e9p t\u1ed9i. Vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn t\u00ecnh ti\u1ebft b\u1ea3n \u00e1n, ch\u01b0a n\u00ean l\u01b0\u1ee3c qua ; n\u1ebfu \u0111em h\u1ebft gi\u1ea5y t\u1edd trong 3 n\u0103m \u0111\u0103ng c\u1ea3 v\u00e0o b\u1ea3n s\u00e1ch t\u00e2u, th\u00ec r\u1ea5t b\u1ec1 b\u1ed9n. V\u1eady xin do c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ri\u00eang b\u1ea3n s\u00e1ch t\u01b0 b\u00e1o, giao b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi tra c\u1ee9u.<\/p>\n<p>V\u1ec1 l\u1ec7 b\u1ed5ng m\u00e3n c\u1ee7a c\u00e1c quan vi\u00ean, c\u00e1c v\u0103n th\u00e2n s\u1edf thu\u1ed9c trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, th\u00ec xin : \u1edf Kinh t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m, \u1edf ngo\u00e0i t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn th\u1ea5t ph\u1ea9m, chi\u1ebfu theo l\u1ec7 m\u00e0 x\u00e9t l\u00e0m. C\u00f2n t\u1eeb b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn nh\u00e2n vi\u00ean t\u00e1 t\u1ea1p, kh\u00f4ng n\u00ean l\u00e0m danh s\u00e1ch li\u1ec7t k\u00ea n\u1eefa ; duy c\u00f3 ch\u1ee9c hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o c\u00e1c huy\u1ec7n, d\u1eabu l\u00e0 b\u00e1t ph\u1ea9m, nh\u01b0ng chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c d\u1ea1y h\u1ecdc, kh\u00e1c v\u1edbi ch\u1ee9c b\u00e1t ph\u1ea9m kh\u00e1c. V\u1eady xin c\u0169ng cho \u0111\u0103ng v\u00e0o b\u1ea3n s\u00e1ch m\u1ed9t th\u1ec3, \u0111\u1ec3 t\u1ecf c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>L\u1ea1i, th\u00e1ng 12, n\u0103m nay ch\u00ednh l\u00e0 k\u1ef3 x\u00e9t quan l\u1ea1i, n\u1ebfu vi\u00ean n\u00e0o nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00e1o tang cha m\u1eb9, hay c\u00e1o ngh\u1ec9 gi\u1ea3 h\u1ea1n m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ea1i ch\u1ee9c, xin c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i nh\u1ea5t kh\u00e1i l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean n\u1eefa.<\/p>\n<p>L\u00fd l\u1ecbch s\u1ef1 tr\u1ea1ng trong kho\u00e1 3 n\u0103m c\u1ee7a c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m ph\u1ee7 huy\u1ec7n, hi\u1ec7n nay th\u0103ng \u0111\u1ed5i ch\u1ee9c kh\u00e1c do th\u01b0\u1ee3ng ty coi qu\u1ea3n l\u00e0m th\u00e0nh b\u1ea3n s\u00e1ch \u201cb\u1ed5ng m\u00e3n\u201d. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u00ean hi\u1ec7n b\u1ed5 l\u00e0m ph\u1ee7 huy\u1ec7n, trong kho\u00e1 3 n\u0103m gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 b\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee9c g\u00ec kh\u00e1c trong bao n\u0103m bao th\u00e1ng, c\u00f3 nh\u1eefng s\u1ef1 tr\u1ea1ng c\u00f4ng lao hay t\u1ed9i l\u1ed7i g\u00ec, v\u00e0 ch\u1ee9c hi\u1ec7n l\u00e0m ngo\u00e0i 3 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 n\u00f3i \u1edf tr\u00ean, l\u1ea1i c\u00f3 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng g\u00ec kh\u00e1c, \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng hay ngh\u1ecb ph\u1ea1t, v\u00e0 c\u00e1c thu\u1ed9c l\u1ea1i c\u00f3 nh\u0169ng l\u1ea1m t\u1ec7 h\u1ea1i hay kh\u00f4ng, trong \u0111\u1ecba h\u1ea1t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n hay ch\u01b0a, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f2n b\u1ecf hoang hay \u0111\u00e3 khai kh\u1ea9n, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac hay hao m\u00f2n. V\u00e0 ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i nhanh nh\u1eb9n, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, h\u1ee3p v\u1edbi l\u00f2ng d\u00e2n ; ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nhu nh\u01b0\u1ee3c, h\u00e8n k\u00e9m, kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00f2ng mong c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang. Xin do c\u00e1c th\u01b0\u1ee3ng ty x\u00e9t h\u1ea1ch, chia h\u1ea1ng, h\u1ed9i l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1ea3n s\u00e1ch b\u1ed5ng m\u00e3n v\u1ec1 h\u00e0ng v\u0103n thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh, \u0111\u1ebfn k\u1ef3, \u0111\u01b0a l\u00ean b\u1ed9 ; g\u1ed3m c\u1ea3 b\u1ea3n s\u00e1ch x\u00e9t c\u00f4ng, t\u00ednh \u0111\u1ed5 \u0111\u1ed3ng c\u1ea3, r\u1ed3i \u0111\u1ecbnh r\u00f5 th\u1ee9 b\u1eadc, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 cho th\u0103ng hay tru\u1ea5t. Vua y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u00e3 \u0111\u00f3ng xong c\u00e1c thuy\u1ec1n l\u1edbn V\u00e2n \u0110i\u00eau, Linh Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Ph\u1ea5n B\u1eb1ng.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ebfn xem ch\u1ed7 th\u1ee3 l\u00e0m \u1edf Thanh Ph\u01b0\u1edbc. Xa gi\u00e1 ra c\u1eeda \u0110\u1ea1i Cung, th\u1ea5y v\u1ec7 binh C\u1ea9m y \u0111\u1ee9ng n\u1eafng \u0111\u1ec3 \u1ee9ng tr\u1ef1c. S\u1eafc sai Qu\u1ea3n v\u1ec7 L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa cho d\u1ef1ng nh\u00e0 t\u1ea1m tr\u00fa \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda Nh\u1eadt Tinh v\u00e0 c\u1eeda Nguy\u1ec7t Hoa \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng tr\u1ef1c \u1ea9n m\u01b0a tr\u00e1nh n\u1eafng. Vua \u0111\u1ebfn s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng, khi kh\u1edfi h\u00e0nh, c\u00e1c bi\u1ec1n binh theo h\u1ea7u m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u khai thuy\u1ec1n ; c\u1edd hi\u1ec7u \u0111\u00e3 treo m\u00e0 tr\u1ed1ng hi\u1ec7u l\u1ea1i ch\u1eadm \u0111\u00e1nh. K\u1ecbp l\u00fac ra \u0111i, ti\u1ebfng kh\u00e1nh tr\u00f2n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u00e3 n\u1ed5i l\u00ean m\u00e0 thanh la l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7u l\u1ec7nh tr\u1ea9y qu\u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ec3 nh\u1ea5t tr\u00ed v\u1ec1 s\u1ef1 nghe cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 \u0111\u1ec3 nghi\u00eam t\u00fac v\u1ec1 vi\u1ec7c h\u00e0nh qu\u00e2n, sao l\u1ea1i s\u01a1 su\u1ea5t v\u00e0 l\u1ea7m l\u1eabn \u0111\u1ebfn th\u1ebf !\u201d. T\u1eeb ch\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u \u0111\u1ebfn qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 ph\u1ea1t roi c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i, V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh l\u00e0m th\u1ecb v\u1ec7 h\u1ea1ng nh\u1ea5t, v\u1eabn ki\u00eam coi th\u1ecb v\u1ec7 ; V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i l\u1ea1i ki\u00eam l\u0129nh c\u00e1c \u0111\u1ed9i, th\u1ef1 D\u1ef1c v\u00f5, Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, Ho\u00e0 thanh, Thanh b\u00ecnh v\u00e0 L\u00fd thi\u1ec7n ; Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh ki\u00eam l\u0129nh vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9. Th\u0103ng Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u1ee5ng, th\u1ecb v\u1ec7 h\u1ea1ng ba, l\u00ean th\u1ecb v\u1ec7 h\u1ea1ng nh\u00ec, sung hi\u1ec7p L\u00e3nh th\u1ecb v\u1ec7, ki\u00eam coi \u0111\u1ed9i T\u00e0i hoa, vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp \u0111\u1ed3n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean (\u1edf x\u1ee9 B\u00f4ng Mai). Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCh\u1ed7 \u1ea5y tr\u00ean li\u1ec1n 2 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, d\u01b0\u1edbi ch\u1eb9n 3 d\u00f2ng s\u00f4ng, th\u1ef1c l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu, xin n\u00ean \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n. V\u1ec1 ph\u00eda h\u1eefu \u0111\u1ed3n c\u00f3 m\u1ed9t d\u1ea3i Ho\u00e0nh Giang (d\u00e0i h\u01a1n 30 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u h\u01a1n 1 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc), sai d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i s\u1eafm s\u1eb5n 20 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ed9c m\u1ed9c, l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, k\u1ebft l\u00e0m c\u1ea7u phao \u0111\u1ec3 cho bi\u1ec1n binh qua l\u1ea1i ; l\u00fac v\u00f4 s\u1ef1 th\u00ec l\u01b0u l\u1ea1i v\u00e0i chi\u1ebfc \u0111\u1ec3 ch\u1edf ng\u01b0\u1eddi qua s\u00f4ng. L\u1ea1i \u1edf 2 x\u1ee9 B\u00f4ng \u1ef7 \u0110\u00e0 v\u00e0 Th\u1ea3o Ch\u00e2u \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t t\u1ea5n s\u1edf nh\u1ecf, tr\u00f4ng ra ngo\u00e0i bi\u1ec3n, r\u1ed3i \u0111i\u1ec1u 50 l\u00ednh t\u1ec9nh hi\u1ec7p c\u00f9ng 100 l\u00ednh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, theo \u00e1n ph\u1ee7 Tr\u01b0\u01a1ng S\u00f9ng Hi ph\u00e2n ph\u00e1i\u201d. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Mi\u1ec5n 5 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 thu\u1ebf di\u00eau d\u1ecbch n\u0103m nay cho huy\u1ec7n H\u00e0 Ch\u00e2u, t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc kia gi\u1eb7c Xi\u00eam l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp t\u1ec9nh h\u1ea1t, huy\u1ec7n H\u00e0 Ch\u00e2u b\u1ecb h\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1eafm. Vua ngh\u0129 nh\u00e2n d\u00e2n m\u1edbi v\u1ec1, ch\u01b0a y\u00ean ch\u1ed7 \u1edf, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n cho. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng huy\u1ec7n Ki\u00ean Giang v\u00e0 huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean, sau khi b\u1ecb binh l\u1eeda, c\u1ea3nh sinh s\u1ed1ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean v\u1ec1 thu\u1ebf s\u1ea3n nghi\u1ec7p \u0111\u00e1ng thu c\u0169ng cho chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201c2 v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5 v\u00e0 D\u0169ng v\u00f5 \u1edf t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 v\u1ec7 Du\u1ec7 v\u00f5 \u1edf t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u00e0 nh\u1eefng v\u1ec7 \u0111\u1eb7t t\u1ea1m, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 b\u1ed5 h\u01a1n 300 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh, nh\u01b0ng ngh\u0129 h\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec Nam K\u1ef3 c\u00f3 gi\u1eb7c \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i d\u00f9ng, th\u1ebf m\u00e0 h\u1ecd c\u00f3 l\u00f2ng ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, b\u1ea5y l\u00e2u t\u1eebng theo ra tr\u1eadn, kh\u00f4ng s\u1ee3 kh\u00f3 nh\u1ecdc, n\u00ean \u0111\u00e3 cho h\u1ecd v\u1ec1 qu\u00ea \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng. Nay l\u1ea1i gia \u01a1n : ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1edfng 10 quan ti\u1ec1n, c\u00e1c h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan, \u0111\u1ec3 h\u1ecd v\u1ec1 v\u1edbi v\u1ee3 con, d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng cha m\u1eb9, nu\u00f4i con c\u00e1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n \u1edf trong qu\u00e2n th\u1ee9, khi n\u00e0o v\u1ec1, c\u0169ng cho chi\u1ec3u theo nh\u01b0 th\u1ebf v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i 3 \u0111\u1ed9i L\u1ef1c d\u0169ng Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i \u0110\u1ea7u th\u00e0nh Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong th\u00e0nh ra th\u00fa, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i L\u1ef1c d\u0169ng trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n \u0111i, n\u00ean sai \u0111\u1ed5i t\u00ean, khi\u1ebfn \u0111\u1ec1u bi\u1ebft t\u1ef1 ngh\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i t\u00e1i ph\u1ea1m n\u1eefa.<\/p>\n<p>Hai v\u1ec7 binh \u1edf t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n \u0111i. Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3n b\u1eaft v\u00e0 chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a x\u00e9t h\u1ecfi nghi\u00eam ng\u1eb7t h\u01a1n, n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1eadp t\u1ee9c \u00e1p gi\u1ea3i t\u1edbi trong qu\u00e2n, c\u1eafm t\u00ean v\u00e0o tai, cho di\u1ec5u qua c\u00e1c doanh tr\u1ea1i, r\u1ed3i ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111em rao cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh m\u1eadt t\u00e2u, cho r\u1eb1ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u1eady \u1edf th\u00e0nh cao, h\u00e0o s\u00e2u ; quan qu\u00e2n ta, ai ch\u1eb3ng h\u0103ng h\u00e1i m\u1ea1nh d\u1ea1n tranh l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 m\u01b0u b\u00e1o \u0111\u00e1p, nh\u01b0ng l\u0169y d\u00e0i ng\u0103n c\u00e1ch, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 v\u1eabn kh\u00f3. M\u01b0u k\u1ebf b\u00e2y gi\u1edd l\u00e0 ph\u1ea3i chi\u1ebfm l\u1ea5y b\u1edd h\u00e0o l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n nh\u1ea5t. V\u1ea3 l\u1ea1i, h\u00e0o \u1edf th\u00e0nh \u1ea5y, t\u00ednh su\u1ed1t c\u1ea3 d\u00e0i h\u01a1n 700 tr\u01b0\u1ee3ng. Thi\u1ebft ngh\u0129 : n\u00ean l\u00e0m h\u01a1n 1.000 c\u00e1i \u1ee5 b\u1eb1ng tre, m\u1ed7i \u1ee5 d\u00e0i 7 th\u01b0\u1edbc, cao 3 th\u01b0\u1edbc, 5 t\u1ea5c, \u1edf ngo\u00e0i d\u00f9ng n\u1eb9p tre k\u00ean b\u1eb1ng m\u00e2y, trong l\u1ea5y r\u01a1m r\u1ea1 nh\u1ed3i v\u00e0o cho \u0111\u1ea7y, m\u1eadt sai bi\u1ec1n binh 4 m\u1eb7t, nh\u00e2n \u0111\u00eam, m\u1ed9t lo\u1ea1t \u0111\u1ea9y xu\u1ed1ng b\u1edd h\u00e0o. B\u00ean c\u1ea1nh \u1ee5 tre, \u0111\u00e0o \u0111\u1ea5t \u0111\u1eafp gi\u1eef, s\u00e2u 2, 3 th\u01b0\u1edbc, th\u00ec b\u1ec1 cao c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00e1i l\u0169y t\u1ea1m 5, 6 th\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu gi\u1eb7c \u1edf tr\u00ean cao b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn xu\u1ed1ng, th\u00ec ta g\u1ea7n t\u1ea7m s\u00fang, gi\u1eb7c c\u0169ng kh\u00f3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ; n\u1ebfu gi\u1eb7c b\u1eafn s\u00fang nh\u1ecf, th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 lu\u1ef9 t\u1ea1m \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba. Qu\u00e2n ta \u1edf \u0111\u00f3 m\u1ed7i m\u1eb7t \u0111\u1ec1u m\u1edf 2 con \u0111\u01b0\u1eddng, t\u1eeb l\u0169y d\u00e0i \u0111\u1ebfn l\u0169y t\u1ea1m, h\u00ecnh th\u00f9 cong queo nh\u01b0 con r\u1eafn b\u00f2. \u0110\u01b0\u1eddng cong queo \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, ra v\u00e0o kh\u00f4ng ng\u1ea1i, r\u1ed3i sau s\u1ebd tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh ph\u00e1 : ho\u1eb7c ng\u0103n l\u1ea5p mi\u1ec7ng h\u00e0o, b\u1eafc thang m\u00e0 l\u00ean, ho\u1eb7c \u0111\u00e0o ph\u00e1 th\u00e2n th\u00e0nh, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 v\u00e0o. Nh\u01b0 v\u1eady tin th\u1eafng tr\u1eadn t\u01b0\u1edfng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c !<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cD\u1eabu ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1eadn thi\u1ec7n, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u1ea3 quan !\u201d B\u00e8n m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c t\u1eeb m\u00f9a h\u1ea1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00f3 c\u00e1i c\u00f4 th\u00e0nh m\u00e0 ch\u01b0a h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ef1c l\u00e0 b\u1ecf thi\u1ebfu ch\u1ee9c v\u1ee5 ! Nay bi\u1ebft h\u1ed5 th\u1eb9n h\u0103ng h\u00e1i th\u00eam l\u00ean, mu\u1ed1n thi th\u1ed1 t\u00e0i n\u0103ng, c\u1ed1t s\u1edbm xong vi\u1ec7c, k\u1ec3 c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen ! Nh\u01b0ng ta xem ra, thi\u00ean th\u1eddi, \u0111\u1ecba th\u1ebf, nh\u00e2n s\u1ef1 c\u00f2n c\u00f3 s\u00e1u c\u01a1 nghi ch\u01b0a thu\u1eadn l\u1ee3i : gi\u1eb7c Xi\u00eam d\u1eabu \u0111\u00e3 thua tr\u1eadn, nh\u01b0ng \u00f4m c\u0103m h\u1eadn l\u1ea1i c\u00e0ng s\u00e2u s\u1eafc ; nay ti\u1ebft tr\u1eddi \u0111\u00e3 sang \u0111\u00f4ng, vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng r\u1ea5t kh\u1ea9n, n\u00ean cho qu\u00e2n l\u00ednh ngh\u1ec9 ng\u01a1i d\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9c, \u0111\u1ec3 d\u1ed1c h\u1ebft t\u00e2m ch\u00ed v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb ngo\u00e0i bi\u00ean, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eb7t l\u00ean h\u00e0ng \u0111\u1ea7u vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i ph\u00f3 v\u1edbi nh\u1eefng h\u1ed3n b\u01a1 v\u01a1 c\u1ee7a m\u1ed1ng gi\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i. Nay ngh\u0129 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, d\u1eabu c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u00e0i gi\u1ecfi, m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec v\u1eeba th\u01b0\u01a1ng t\u1ed5n uy th\u1ebf, v\u1eeba v\u1ea5t v\u1ea3 s\u0129 t\u1ed1t, m\u1ed9t khi ngo\u00e0i bi\u00ean c\u00f3 \u0111\u1ed9ng th\u00ec l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ? \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 nghi ch\u01b0a thu\u1eadn l\u1ee3i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, trong qu\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u nhi\u1ec5m b\u1ec7nh, ch\u01b0a mau l\u00e0nh m\u1ea1nh. \u0110\u00f3 l\u00e0 2 c\u01a1 nghi ch\u01b0a thu\u1eadn l\u1ee3i. Sau khi m\u01b0a thu, n\u01b0\u1edbc h\u00e0o c\u00f2n s\u00e2u. \u0110\u00f3 l\u00e0 3 c\u01a1 nghi ch\u01b0a thu\u1eadn l\u1ee3i. L\u1ec7nh qu\u00e2n ch\u01b0a nghi\u00eam t\u00fac, l\u00f2ng qu\u00e2n ch\u01b0a nh\u1ea5t tr\u00ed. \u0110\u00f3 l\u00e0 4 c\u01a1 nghi ch\u01b0a thu\u1eadn l\u1ee3i. L\u00faa \u0111\u1ed3ng ch\u01b0a ch\u00edn, r\u01a1m r\u1ea1 ch\u01b0a \u0111\u1ee7. \u0110\u00f3 l\u00e0 5 c\u01a1 nghi ch\u01b0a thu\u1eadn l\u1ee3i. S\u00fang l\u1edbn, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, qu\u00e2n nhu t\u1eeb Kinh t\u1ea3i \u0111i ch\u01b0a t\u1edbi qu\u00e2n th\u1ee9. \u0110\u00f3 l\u00e0 6 c\u01a1 nghi ch\u01b0a thu\u1eadn l\u1ee3i. H\u01a1n n\u1eefa t\u01b0\u1edbng s\u0129 ta kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00ec n\u01b0\u1edbc t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i t\u1edbi gi\u1edd, n\u1ebfm \u0111\u1ee7 cay \u0111\u1eafng, ch\u1ec9 \u0111\u1ee3i c\u1ea5t qu\u00e2n m\u1ed9t l\u1ea7n l\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng, h\u00e1t kh\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n, k\u00e9o qu\u00e2n v\u1ec1, vua t\u00f4i c\u00f9ng m\u1eebng, ban t\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u h\u00e1 n\u1ee1 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea7u may, th\u1eed ch\u01a1i c\u00e1i chuy\u1ec7n ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ? M\u01b0u k\u1ebf hi\u1ec7n nay l\u00e0 : n\u00ean v\u1ed7 v\u1ec1 s\u0129 t\u1ed1t, g\u00e2y nu\u00f4i s\u1ee9c m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb ngo\u00e0i bi\u00ean ; t\u1ecf r\u00f5 hi\u1ec7u l\u1ec7nh, nghi\u00eam t\u00fac vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u1ec3 n\u00e2ng cao tinh th\u1ea7n t\u01b0\u1edbng s\u0129. Ph\u00e0m c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n binh d\u00f5ng c\u00f3 ai m\u1eafc b\u1ec7nh th\u00ec th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n ch\u1eefa ngay, c\u1ed1t cho kh\u1ecfi c\u1ea3. Thuy\u1ec1n m\u00e0nh, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi h\u1ebft th\u1ea3y ch\u1ec9nh t\u1ec1, \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, c\u1ed1t ph\u1ea3i s\u1eafc b\u00e9n v\u1eefng b\u1ec1n. R\u1ed3i th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i nh\u1eb1m v\u00e0o ch\u1ed7 gi\u1eb7c ch\u1ee9a th\u00f3c g\u1ea1o \u1edf trong th\u00e0nh v\u00e0 ch\u1ed7 qu\u00e2n gi\u1eb7c v\u1eabn \u1ea9n n\u1ea5p ph\u00eda trong c\u00e1c c\u1eeda th\u00e0nh, l\u1ef1a t\u00ednh c\u1ee1 th\u01b0\u1edbc t\u1ea7m s\u00fang, b\u1eafn cho th\u1eadt tr\u00fang. M\u1ed9t khi l\u01b0\u01a1ng \u0103n h\u1ebft, b\u00e8 \u0111\u1ea3ng ch\u1ebft, th\u00ec gi\u1eb7c c\u00f2n c\u1ed1 th\u1ee7 sao \u0111\u01b0\u1ee3c ? Th\u1ebf th\u00ec ta s\u1ebd s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng. Quy\u1ebft kh\u00f4ng n\u00ean c\u1eed \u0111\u1ed9ng khinh su\u1ea5t c\u00e0n b\u1eady, ch\u1ec9 c\u00f3 t\u1ed5n, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00edch. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y quan h\u1ec7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf, n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn h\u01a1n. H\u00e3y \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sang n\u0103m, cu\u1ed1i xu\u00e2n sang h\u1ea1, n\u1ed5i gi\u00f3 \u0111\u00f4ng nam, \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n kh\u00f4ng ti\u1ec7n, gi\u1eb7c Xi\u00eam quy\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ebfn, m\u00e0 vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 th\u1ea3, th\u00ec ta c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ed3n s\u1ee9c \u0111\u00e1nh th\u00e0nh. V\u1ea3 l\u1ea1i, tr\u1eddi m\u00f9a h\u1ea1, n\u01b0\u1edbc c\u1ea1n, h\u00e0o kh\u00f4, gi\u1eb7c l\u1ea1i c\u1ea1n l\u01b0\u01a1ng, m\u1ec7t s\u1ee9c, \u00edt thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, c\u0169ng thi\u1ebfu th\u1ed1n c\u1ea3 \u0111\u1ed3 gi\u1eef th\u00e0nh. B\u1ea5y gi\u1edd chu\u1ea9n cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n b\u00e0y k\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111\u1eafp l\u0169y \u0111\u1ea5t, r\u1ed3i nh\u00e2n th\u1ebf m\u1ea1nh, \u0111\u00e1nh ngay th\u00e0nh, th\u00ec d\u00f9ng s\u1ee9c \u00edt m\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng g\u1ea5p hai, ch\u1ec9 m\u1ed9t tr\u1eadn l\u00e0 th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c, d\u1ec5 d\u00e0ng b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn\u201d.<\/p>\n<p>Sai B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 t\u00ecm mua c\u00e1 m\u1eafm v\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u1eafm (B\u00ecnh Thu\u1eadn 1000 chum, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 500 chum), v\u1eadn t\u1ea3i t\u1edbi t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh. Chu\u1ea9n cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n theo s\u1ed1 c\u00e1c h\u1ea1ng binh d\u00f5ng bao v\u00e2y tr\u01b0\u1eddng l\u0169y, \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c t\u1ec9nh Long, T\u01b0\u1eddng, An, H\u00e0 v\u00e0 \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang, l\u1ef1a t\u00ednh chia c\u1ea5p \u0111\u1ec3 cho \u0103n d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Gi\u1ea3m 3 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf th\u00e2n thu v\u1ec1 m\u00f9a \u0111\u00f4ng cho t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh. Vua d\u1ee5 c\u00e1c quan t\u1ec9nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec Cao B\u1eb1ng c\u00f3 vi\u1ec7c t\u1eeb m\u00f9a \u0111\u00f4ng qua m\u00f9a thu, ph\u1ea3i b\u1eadn r\u1ed9n v\u1ec1 vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i, nay l\u1ea1i ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng g\u00f3p v\u1edbi Th\u00e1i Nguy\u00ean, d\u1eabu \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u00ea m\u01b0\u1edbn b\u1eb1ng c\u00e1ch tho\u1ea3 thu\u1eadn v\u00e0 tr\u1ea3 gi\u00e1 cao nh\u01b0ng l\u1eb7n l\u1ed9i kh\u00f3 nh\u1ecdc, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, cho n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ra \u01a1n tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 gi\u00fap cho d\u00e2n \u0111\u1ee1 c\u01a1n c\u1ea5p b\u00e1ch. Sau khi h\u1eb9n ng\u00e0y d\u1eb9p y\u00ean th\u1ed5 ph\u1ec9, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, s\u0129 t\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 vai, ta s\u1ebd r\u1ed9ng m\u1edf \u01a1n hu\u1ec7, khi\u1ebfn c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc th\u1ea5m nhu\u1ea7n l\u1ee3i l\u1ea1c, h\u00e1 nh\u1eefng ch\u1ec9 th\u1ebf m\u00e0 th\u00f4i ! V\u1eady b\u1ea3o kh\u1eafp c\u1ea3 t\u1ec9nh, \u0111\u1ec3 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean, h\u1ed9i v\u1edbi \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, r\u1ed3i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Khoan, gia h\u00e0m th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n Thu Ch\u00e2u, v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng B\u00e1 T\u00fa, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ed3n \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng, \u0111\u1ec1u \u0111em th\u1ed5 d\u00f5ng l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ee3 con t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m Ho\u00e0ng Trinh Tuy\u00ean v\u00e0 h\u01a1n 20 t\u00ean \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng n\u00f3. L\u1ea1i ph\u00e1i ri\u00eang : Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trung, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n d\u0169ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef1, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eadu h\u00f9ng, \u0111em Cai \u0111\u1ed9i Ma Do\u00e3n B\u1ed3i ti\u1ebfn l\u1ea5y T\u1ee5 Long, r\u1ed3i do \u0111\u1ed3n B\u1eafc Th\u1ea3o chuy\u1ec3n theo qu\u00e2n th\u1ee9. Nay \u0111\u1ea1i binh hi\u1ec7n \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u1ed1 H\u00e0 Dang (t\u00ean ph\u1ed1, t\u1ee9c \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean), xin h\u1eb5ng l\u01b0u l\u1ea1i v\u00e0i ng\u00e0y, \u0111\u1ee3i c\u00e1c binh d\u00f5ng ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn, s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c c\u00f9ng Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n quan \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u kh\u00f4ng ai d\u00e1m ng\u0103n c\u1ea3n, vi\u1ec7c h\u00e0nh binh r\u1ea5t t\u1ed1t. \u0110\u1ed1i v\u1edbi th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00f5ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ee3 con gi\u1eb7c Tuy\u00ean, chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc 100 quan ti\u1ec1n. C\u00f2n nh\u1eefng th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u00f3 th\u00ec \u0111\u01b0a l\u00ean t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 giam c\u1ea7m nghi\u00eam ng\u1eb7t ; b\u00e8 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a k\u1ebb ph\u1ea1m th\u00ec gi\u1ebft h\u1ebft \u0111i. V\u1ea3, nay 2 \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean ch\u1eafc \u0111\u00e3 g\u1ea7n t\u1edbi V\u00e2n Trung, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean s\u1edbm ti\u1ebfn l\u00ean y h\u1eb9n h\u1ed9i \u0111\u00e1nh, c\u1ed1t sao san ph\u1eb3ng s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c, b\u1eaft ch\u00e9m ngh\u1ecbch V\u00e2n, t\u1ea5t c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u1edf \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng N\u1eadm Ch\u1eed, tr\u01b0\u1edbc sai V\u1ec7 u\u00fd Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2n, \u0111em th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111i th\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai Na T\u00ecnh (t\u1eeb n\u00fai Na T\u00ecnh qua M\u1eadt L\u0169ng v\u00e0 Du L\u0169ng t\u1edbi B\u1ebf L\u0129nh \u01b0\u1edbc n\u1eeda ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng), gi\u1eb7c \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ec9nh n\u00fai d\u1ef1ng s\u00e1ch, l\u1eadp tr\u1ea1i, ch\u1ed3ng \u0111\u00e1 l\u00e0m hai l\u1ea7n l\u0169y, ngo\u00e0i l\u0169y c\u00f3 h\u00e0o, ngo\u00e0i h\u00e0o th\u1ea3 ch\u00f4ng, th\u1ebf r\u1ea5t hi\u1ec3m \u00e1c ki\u00ean c\u1ed1. Ch\u00e2n v\u1eeba \u0111\u1ebfn n\u00fai, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eafn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, em l\u00e0 Tr\u00ecnh V\u0103n Quang c\u0169ng b\u1ecb ch\u1ebft. B\u1ecdn C\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c l\u1ef1a v\u00e0i tr\u0103m qu\u00e2n c\u00f3 l\u00f2ng quy\u1ebft chi\u1ebfn, sai \u0111i ti\u1ec1n khu. Nh\u00e2n \u0111\u00eam, h\u1ecd \u0111\u00e1nh \u00fap, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169y : gi\u1eb7c lui ch\u1ea1y. Qu\u00e2n ta \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn M\u1eadt L\u0169ng, chia \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, th\u00ec v\u1eeba g\u1eb7p ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i d\u1ee5 gi\u1eb7c S\u0129 v\u1ec1 n\u00f3i : \u201cGi\u1eb7c S\u0129 th\u1ea5y t\u1edd h\u1ecbch, c\u00f3 \u00fd ng\u1edd. Ch\u1ec9 nghe \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u1eb9n nhau : gi\u1eb7c V\u00e2n t\u1edbi H\u00e0 Giang, gi\u1eb7c S\u0129 t\u1edbi B\u1eafc N\u1eadm, gi\u1eb7c Ho\u00e0nh t\u1edbi M\u1eadt L\u0169ng, \u0111\u1ec1u \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng quan qu\u00e2n\u201d. B\u1ecdn C\u1ef1 b\u00e8n \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n th\u1ee9 t\u00e2u l\u00ean. Vua truy\u1ec1n d\u1ee5 khen ng\u1ee3i, chu\u1ea9n cho \u0111i\u1ec1u tra r\u00f5 tr\u1eadn \u1ea5y, ai c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ea7u, \u0111\u1ec3 li\u1ec7u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n b\u1ea1c ; c\u00f2n Tr\u00ecnh V\u0103n Quang b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn th\u00ec truy t\u1eb7ng Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c. R\u1ed3i gi\u1ee5c sai ti\u1ebfn mau.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, t\u1eeb Ch\u1ee3 R\u00e3 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn H\u1ed3ng La, \u0110i\u1ec7p \u1ea3i. Gi\u1eb7c b\u1ecf tr\u1ea1i, lui ch\u1ea1y. Ta \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn B\u1ed9t L\u0129nh th\u00ec t\u1ed1i, b\u00e8n d\u1eebng qu\u00e2n. \u0110\u01b0\u1ee3c tin gi\u1eb7c th\u1ee7 hi\u1ec3m \u1edf Ph\u00f9ng \u1ea3i (ch\u1ed7 n\u00e0y \u0111\u00e1 n\u00fai ch\u00f3t v\u00f3t, d\u01b0\u1edbi l\u00e0 khe s\u00e2u, hai b\u00ean b\u1edd, n\u00fai s\u1eebng s\u1eefng \u0111\u1ed1i nhau, r\u1ea5t kh\u00f3 \u0111i), b\u00e8n ngh\u0129 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u0111\u00eam \u0111\u00e1nh \u00fap, th\u00ec b\u1ed7ng \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o c\u00f3 m\u1ed9t to\u00e1n gi\u1eb7c \u0111i ra b\u00ean h\u1eefu \u0110i\u1ec7p \u1ea3i v\u00e0 m\u1ed9t to\u00e1n \u0111i ra b\u00ean t\u1ea3 ph\u1eadn n\u00fai H\u1ed3ng La, \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e1nh ch\u1eb7n ph\u00eda sau qu\u00e2n ta, Tr\u1ee9 l\u1eadp t\u1ee9c chia qu\u00e2n ph\u00f2ng gi\u1eef, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201c\u1edf t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb b\u1ea5t l\u1ee3i, \u0111\u1ec1u v\u00ec sa v\u00e0o ch\u1ed7 hi\u1ec3m, g\u1eb7p qu\u00e2n ph\u1ee5c. Gi\u1eb7c quen d\u00f9ng thu\u1eadt \u1ea5y, c\u00e0ng th\u00eam r\u00f4ng cu\u1ed3ng ! N\u1ebfu kh\u00f4ng 10 ph\u1ea7n th\u1eadn tr\u1ecdng th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi m\u1eafc m\u01b0u b\u1ecdn man x\u1ea5u xa ! Hu\u1ed1ng chi qu\u00e2n \u0111i c\u00e0ng xa th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u1ec7 c\u00f4ng v\u0103n c\u00e0ng th\u1ea5y quan ng\u1ea1i, n\u00ean ph\u1ea3i t\u1ea1m \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 tu\u1ef3 c\u01a1 m\u00e0 ti\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn B\u1eafc N\u1eadm, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ch\u1ec9 h\u01a1n 2 ng\u00e0y, m\u00e0 qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e3 qu\u00e1 m\u1ed9t th\u00e1ng ! tr\u00f9ng tr\u00ecnh tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, d\u1eebng qu\u00e2n, hao l\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 th\u1ebf sao b\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc kia c\u1ee9 t\u1ea1m l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh, g\u00e2y oai phong, nu\u00f4i nhu\u1ec7 kh\u00ed, r\u1ed3i sau m\u1ed9t chuy\u1ebfn c\u1ea5t qu\u00e2n \u0111i th\u1eb3ng cho kh\u1ecfi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u00e3i gi\u00f3 d\u1ea7u s\u01b0\u01a1ng, x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, c\u00f3 h\u01a1n kh\u00f4ng ? V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf. V\u1ea3, m\u1ea5y l\u1ea7n hai \u0111\u1ea1o binh Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Tuy\u00ean Quang lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng tr\u1eadn, b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn M\u1eadt L\u0169ng, b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn An Bi\u00ean, ch\u1eafc hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 h\u1ed9i c\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t V\u00e2n Trung r\u1ed3i. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u00f9ng Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 g\u1ea5p r\u00fat ti\u1ebfn binh, \u0111\u1ec3 mong s\u1edbm b\u00e1o tin th\u00e0nh c\u00f4ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u T\u1ea3 v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb (\u0111\u00f3ng gi\u1eef H\u00e0 N\u1ed9i) chuy\u1ec3n \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Th\u00e1i Nguy\u00ean. L\u1ea1i ph\u00e1i 500 bi\u1ec1n binh Trung qu\u00e2n H\u00e0 N\u1ed9i c\u00f9ng v\u1edbi v\u1ec7 Tr\u00e1ng d\u0169ng (\u0111\u00f3ng gi\u1eef Th\u00e1i Nguy\u00ean), chia m\u1ed9t n\u1eeda theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, m\u1ed9t n\u1eeda theo Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ec3 \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n cxxxviii<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng t\u00e2u b\u00e1o gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u00e3 r\u1ebb (m\u1ed7i ph\u01b0\u01a1ng tr\u1ecb gi\u00e1 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1 quan ti\u1ec1n, c\u0169ng c\u00f3 khi ch\u1ec9 8 ti\u1ec1n) ; duy trong d\u00e2n gian, \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n ti\u00eau d\u00f9ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o cho l\u1eafm. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng: \u201cTi\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o l\u00e0 m\u1ed9t trong c\u00e1c c\u1ee7a kho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 sinh s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n h\u1eb1ng ng\u00e0y. N\u1ebfu \u0111i\u1ec1u ho\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eeba ph\u1ea3i gi\u1eefa thi\u1ebfu v\u00e0 th\u1eeba, th\u00ec s\u1ed1 chi thu c\u1ee7a kho t\u00e0ng \u0111\u1ee1 kh\u1ecfi b\u1eadn r\u1ed9n v\u1ec1 vi\u1ec7c thu v\u00e0o ph\u00e1t ra m\u00e0 d\u00e2n ta c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n l\u1ee3i. V\u1eady, n\u00ean truy\u1ec1n l\u1ec7nh cho b\u1ecdn \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n x\u00e9t s\u1ed1 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch, bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh v\u1ec1 k\u1ef3 th\u00e1ng n\u00e0y, n\u00e2ng gi\u00e1 g\u1ea1o l\u00ean m\u00e0 chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u th\u00f4ng, d\u00e2n d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng r\u00e3i. N\u1ebfu ai mu\u1ed1n l\u0129nh g\u1ea1o c\u0169ng cho\u201d. Sau \u0111\u00f3, gi\u00e1 g\u1ea1o l\u1ea1i cao d\u1ea7n.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c chi\u1ebft c\u1ea5p, v\u1ed1n \u0111\u1ec3 l\u1ee3i c\u1ee7a d\u00f9ng, n\u00e2ng cao \u0111\u1eddi s\u1ed1ng cho d\u00e2n, m\u00e0 k\u1ebb ti\u1ec3u d\u00e2n tr\u1ee5c l\u1ee3i, nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00edch tr\u1eef \u0111\u1ea7u c\u01a1, v\u00ec th\u1ebf gi\u00e1 g\u1ea1o l\u1ea1i l\u00ean cao, h\u00e1 ch\u1eb3ng kh\u00f3 kh\u0103n cho s\u1ef1 \u0103n d\u00f9ng c\u1ee7a d\u00e2n gian \u01b0 ?\u201d. B\u00e8n ra l\u1ec7nh : t\u1eeb k\u1ef3 th\u00e1ng 12 tr\u1edf v\u1ec1 sau, th\u00ec \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c chi\u1ebft c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed, qu\u1ea3n V\u0169 kh\u1ed1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1edbi k\u1ef3 thanh tra, xin cho thay \u0111\u1ed5i c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng m\u1ed1i t\u1ec7\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi xin c\u0169ng c\u00f3 l\u00fd, nh\u01b0ng thay \u0111\u1ed5i to\u00e0n s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u1ebfn thay, l\u1ea1 l\u00f9ng b\u1ee1 ng\u1ee1, s\u1ee3 kh\u00f3 ch\u1ea1y vi\u1ec7c. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn n\u0103m B\u00ednh Th\u00e2n, Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 17 [1836], t\u1edbi kho\u00e1 thanh tra, do b\u1ed9 L\u1ea1i tr\u00edch ra nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 th\u1ee7, t\u1eeb ch\u1ee7 s\u1ef1 tr\u1edf xu\u1ed1ng, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t n\u1eeda, li\u1ec7u l\u01b0u l\u1ea1i m\u1ed9t n\u1eeda, \u0111\u1ee3i kho\u00e1 sau, s\u1ebd l\u1ea1i \u0111em s\u1ed1 l\u01b0u l\u1ea1i \u1ea5y thay \u0111\u1ed5i. T\u1ef1 \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, c\u1ee9 theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Cho : L\u00ea V\u0103n Trung l\u00e0m Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9, v\u1eabn quy\u1ec1n gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 Binh; Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n l\u00e0m Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh, v\u1eabn bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 Binh, ki\u00eam l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c 2 kho s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n ; Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed, H\u1ed9 b\u1ed9 Lang trung, th\u0103ng th\u1ee5 Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh, v\u1eabn coi qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c V\u0169 kh\u1ed1.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Thanh Hoa t\u00e2u xin : \u201c\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed9i Thanh Hoa l\u00e0m \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, T\u1ea3 v\u1ec7 Thanh Hoa, 2 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh l\u00e0m \u0111\u1ed9i Nh\u1ecb, \u0111\u1ed9i Tam, 50 l\u00ednh m\u1edbi m\u1ed9 l\u00e0m \u0111\u1ed9i T\u1ee9\u201d. Chu\u1ea9n giao cho th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd \u0111\u1ee9ng coi qu\u1ea3n c\u1ea3, \u0111\u1ee3i khi m\u1ed9 \u0111\u1ee7 10 \u0111\u1ed9i, m\u1edbi \u0111\u1eb7t qu\u1ea3n v\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Thanh Hoa s\u1eeda \u0111\u1ec1n th\u1edd th\u1ea7n \u1edf Qu\u00fd h\u01b0\u01a1ng ((1) Ch\u1ec9 Gia Mi\u00eau ngo\u1ea1i trang thu\u1ed9c huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n, qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 Nguy\u1ec5n.1). Vua sai ban cho 500<\/p>\n<p>quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i c\u01a1 B\u1eafc thu\u1eadn \u1edf B\u1eafc Ninh l\u00e0m c\u01a1 B\u1eafc thi\u1ec7n. Quan t\u1ec9nh xin may \u00e1o qu\u1ea7n \u0111\u1ec3 ph\u00e1t cho. Vua b\u1ea3o : \u201cL\u00ednh \u1edf c\u01a1 \u1ea5y g\u1ea7n qu\u00ea nh\u00e0, theo l\u1ec7, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t qu\u1ea7n \u00e1o; nh\u01b0ng ngh\u0129 : bi\u1ec1n binh B\u1eafc K\u1ef3, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 y\u1ebfu nh\u00e1t, th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nghe n\u00f3i tr\u1eadn B\u1eafc Ph\u1ea5n, h\u1ecd bi\u1ebft h\u0103ng h\u00e1i tranh x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. V\u1eady \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ea5p cho\u201d.<\/p>\n<p>Cho : Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ec3, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5, th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m ; Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb v\u1ec7, th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd ; D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Chi\u00eau, Cai \u0111\u1ed9i, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ; Tr\u01b0\u01a1ng Vi\u1ebft Su\u00fd, Binh m\u00e3 ph\u00f3 s\u1ee9 \u1edf ty H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3, th\u0103ng th\u1ef1 Binh m\u00e3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i l\u1ec7 c\u1ea5m c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf Nam K\u1ef3 b\u00e1n l\u1eadu g\u1ea1o.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c b\u00e1n l\u1eadu g\u1ea1o, \u0111\u00e3 t\u1eebng nghi\u00eam d\u1ee5 r\u0103n c\u1ea5m \u0111\u1ec3 cho ai c\u0169ng nghe bi\u1ebft c\u1ea3. Ng\u1eb7t v\u00ec b\u1ecdn ti\u1ec3u d\u00e2n tham l\u1ee3i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u th\u01b0\u1eddng hay vi ph\u1ea1m. Nay 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111ang l\u00fac gi\u00e1p h\u1ea1t, m\u00e0 quan qu\u00e2n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00f4ng nh\u01b0 m\u00e2y h\u1ecdp, \u0103n d\u00f9ng r\u1ea5t r\u1ed9ng, n\u00ean gi\u00e1 g\u1ea1o cao g\u1ea5p \u0111\u00f4i ! Nay l\u1ea1i d\u1ee5 r\u00f5 cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n : n\u00ean nghi\u00eam ng\u1eb7t r\u0103n b\u1ea3o c\u00e1c quan qu\u00e2n d\u00e2n ch\u00fang trong h\u1ea1t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e9n tr\u1edf g\u1ea1o ra nh\u1eefng ch\u1ed7 b\u1ebfn t\u00e0u \u1edf H\u1ea1 Ch\u00e2u ho\u1eb7c \u0111em trao \u0111\u1ed5i v\u1edbi nh\u1eefng l\u00e1i bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh. N\u1ebfu ai vi ph\u1ea1m, t\u1ee9c th\u00ec chi\u1ebfu theo lu\u1eadt \u201ctr\u00e1i l\u1ec7 c\u1ea5m ra bi\u1ec3n, t\u01b0 th\u00f4ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i\u201d, s\u1ebd kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i ch\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c t\u1ea5n, th\u1ee7 s\u1edf t\u1ea1i : \u201cH\u1ec5 thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, khi ra c\u1eeda bi\u1ec3n, n\u1ebfu x\u00e9t th\u1ea5y c\u00f3 ch\u1edf l\u1eadu g\u1ea1o, v\u00e0 khi v\u1ec1, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c mang theo thu\u1ed1c phi\u1ec7n, th\u00ec chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ee9 th\u1ef1c, b\u00e1o quan ; n\u1ebfu thi\u00ean v\u1ecb gi\u1ea5u gi\u1ebfm kh\u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBi\u1ec1n binh v\u1ec7 L\u1ea1ng S\u01a1n thu\u1ed9c t\u1ec9nh ch\u1ec9 c\u00f2n 58 ng\u01b0\u1eddi, l\u00ednh m\u1edbi m\u1ed9 16 ng\u01b0\u1eddi. V\u1eady xin l\u1ea5y 28 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c tha l\u00e0m l\u00ednh v\u00e0 78 ng\u01b0\u1eddi trong c\u01a1 Hi\u1ec7u thu\u1eadn, d\u1ed3n c\u1ea3 l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam, T\u1ee9 thu\u1ed9c v\u1ec7 L\u1ea1ng S\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua kh\u00f4ng cho, ra l\u1ec7nh c\u1ee9 tu\u00e2n l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 t\u00e2m chi\u00eau m\u1ed9 nh\u1eefng d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam m\u00e0 sung b\u1ed5. C\u00f2n binh \u1edf c\u01a1 Hi\u1ec7u thu\u1eadn v\u00e0 c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c tha l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u1ec1u cho giao v\u1ec1 L\u00ea V\u0103n Th\u00f4ng, Qu\u1ea3n v\u1ec7 L\u1ea1ng S\u01a1n, th\u1ed1ng su\u1ea5t c\u1ea3.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u xin : \u201cT\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eb7t mua c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng v\u1edbi gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m nh\u1eefng v\u1eadt ph\u1ea3i mua \u1ea5y, nh\u01b0 d\u1ea7u, m\u1ee1, d\u00e2y m\u00e2y, tre, g\u1ed7, \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u1eadt c\u1ea7n \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa thuy\u1ec1n, ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c, m\u00e0 ti\u1ec3u d\u00e2n \u1edf mi\u1ec1n n\u00fai, ch\u1eb1m c\u0169ng nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 sinh s\u1ed1ng. V\u1eady n\u00ean t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay ho\u1eb7c g\u1eb7p khi d\u00e2n b\u1ecb kh\u00f3 kh\u0103n, ho\u1eb7c nh\u00e2n c\u1ea7n d\u00f9ng cho vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, sai s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1eb7t mua v\u1edbi gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn v\u00e0 cao h\u01a1n, \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u1ed1t mong l\u1ee3i d\u00e2n \u00edch n\u01b0\u1edbc. Th\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c quan to \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng kh\u00e9o th\u1ec3 theo \u00fd ta, c\u1ee9 cho m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1ecf nh\u1eb7t, n\u00ean m\u1edbi bu\u00f4ng l\u1ecfng tay nha l\u1ea1i sinh ra t\u1ec7 h\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1eafm ! Kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t chuy\u1ec7n m\u00e0 \u0111\u00e3 h\u1ebft \u0111\u00e2u. Do \u0111\u1ea5y nh\u00e2n d\u00e2n b\u1ecb h\u1ea1i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u1ecbu o\u00e1n. C\u00f2n l\u0169 \u1ea5y th\u00ec v\u1eabn v\u00f4 s\u1ef1. Nghe th\u1ea5y, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! V\u1eady th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m c\u00f3 \u0111\u1eb7t mua c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tu\u00e2n l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 nh\u1eb1m v\u00e0o ch\u1ed7 th\u1ed5 s\u1ea3n, h\u1ed9 chuy\u00ean nghi\u1ec7p v\u00e0 h\u1ed9 bu\u00f4n h\u00e0ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chia t\u1ed1ng cho d\u00e2n. L\u1ea1i nghi\u00eam c\u1ea5m c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch b\u1ecf h\u1eb3n h\u1ebft c\u1ea3 c\u00e1c t\u1ec7, nh\u01b0 c\u01b0\u1ee1ng b\u1ee9c, xoay x\u1edf, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5, \u0111\u1ec3 cho c\u1ee7a d\u00f9ng trong n\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, m\u00e0 ti\u1ec3u d\u00e2n c\u0169ng ki\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i. N\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u1ec3 cho k\u1ebb gian ngoan gi\u1ea3o quy\u1ec7t m\u01b0\u1ee3n gi\u1ea5y t\u1edd, kh\u00e9o xoay xo\u1ea3 th\u00ec s\u1ebd c\u00f3 t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh Th\u1ea7n s\u00e1ch Thanh \u2013 Ngh\u1ec7 \u0111i th\u00fa \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3, theo l\u1ec7 c\u0169, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 15, th\u00e1ng 11, th\u00ec thay phi\u00ean, \u0111\u1ed5i l\u00ednh kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 : tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec c\u00f3 vi\u1ec7c tr\u1eadn m\u1ea1c sai ph\u00e1i \u0111i nhi\u1ec1u ng\u1ea3, b\u00e8n d\u1ee5 sai \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i kho\u1ea3ng th\u00e1ng gi\u00eang, th\u00e1ng hai n\u0103m sang n\u0103m, s\u1ebd xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 \u0111\u00fac ti\u1ec1n k\u1ebdm \u1edf c\u1ee5c B\u1ea3o Tuy\u1ec1n, t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i. (K\u1ebdm h\u1ea1ng nh\u00ec c\u1ee9 100 c\u00e2n th\u00e0nh ti\u1ec1n l\u00e0 40 quan, 6 ti\u1ec1n, 40 \u0111\u1ed3ng). Sau \u0111\u00f3, v\u00ec quan t\u1ec9nh thu mua k\u1ebdm ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ng\u1ea1ch (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u1eafc sai B\u1ed9 th\u00f4ng t\u01b0 \u0111i mua 10 v\u1ea1n c\u00e2n, nh\u01b0ng c\u00f2n thi\u1ebfu 2 v\u1ea1n c\u00e2n), b\u00e8n sai kinh ph\u00e1i Tham tri Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n ki\u00eam coi vi\u1ec7c \u0111\u00f3 ; ph\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c thu v\u00e0 chi \u1edf kho k\u1ebdm \u0111\u1ec1u coi qu\u1ea3n c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u00ea \u0111i\u1ec1u 2 huy\u1ec7n Thanh Tr\u00ec, Thanh Oai, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 ng\u0103n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Nh\u1ecb (\u0111\u00ea Thanh Tr\u00ec d\u00e0i h\u01a1n 5.290 tr\u01b0\u1ee3ng), m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 ng\u0103n n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng H\u00e1t (\u0111\u00ea Thanh Oai d\u00e0i h\u01a1n 5.190 tr\u01b0\u1ee3ng). \u0110\u1ecba th\u1ebf \u1edf \u0111\u00f3 li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n S\u01a1n Minh, Ho\u00e0i An, Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u1edbc, Ph\u00fa Xuy\u00ean, Duy Ti\u00ean v\u00e0 Kim B\u1ea3ng \u1edf h\u1ea1 l\u01b0u. D\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i cho r\u1eb1ng \u0111\u00ea c\u00e1c huy\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1ecf t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n th\u00f4i \u0111\u1eafp m\u1ed9t lo\u1ea1t, \u0111\u1ec3 cho s\u1ee9c d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 th\u1ea3 v\u00e0 vi\u1ec7c n\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n l\u1ee3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 l\u1ee3i h\u1ea1i. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay kh\u00f4ng qu\u1ea3n ng\u1ea1i \u0111\u1ebfn kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00e0 t\u1ed1n k\u00e9m v\u1ec1 s\u1ef1 b\u1ed3i \u0111\u1eafp, l\u00e0 ch\u1ec9 v\u00ec h\u1ebft s\u1ee9c m\u01b0u t\u00ednh l\u1ee3i \u00edch cho ngh\u1ec1 n\u00f4ng. N\u1ebfu nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ed1n k\u00e9m, d\u00e2n ch\u00fang kh\u00f4ng b\u1ecb nh\u1ecdc nh\u1eb1n m\u00e0 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, th\u00ec c\u00f3 \u0111\u00ea kh\u00f4ng b\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111\u00ea l\u00e0 t\u1ed1t h\u01a1n. L\u00e0m m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 ti\u1ec7n hai \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f2n l\u1ee3i g\u00ec l\u1edbn h\u01a1n n\u1eefa ? Sao l\u1ea1i n\u0103m n\u00e0y n\u0103m kh\u00e1c \u0111\u1ec3 ph\u00ed bi\u1ebft bao c\u00f4ng c\u1ee7a l\u00e0m g\u00ec !\u201d Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>Cho Ho\u00e0ng V\u0103n Qu\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ph\u1ea1m Ph\u00fa Qu\u1ea3ng v\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng, Cai \u0111\u1ed9i Ph\u1ea1m V\u0103n Ph\u1ea1t, \u0111em nh\u1eefng vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 \u0110\u1ed7 Tu\u1ea5n \u0110\u1ea1i, Nguy\u1ec5n Danh Gi\u00e1p v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00ean chia nhau \u0111\u00e1p c\u00e1c thuy\u1ec1n l\u1edbn Linh Ph\u01b0\u1ee3ng, Thanh Loan v\u00e0 Ph\u1ea5n B\u1eb1ng \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n \u1edf Giang L\u01b0u Ba [Jakarta], L\u1eef T\u1ed1ng [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Luzon\">Luzon<\/a>, Philippines] v\u00e0 H\u1ea1 Ch\u00e2u [Singapore].<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean, t\u00e2u xin theo s\u1ed1 binh d\u00f5ng hi\u1ec7n \u0111ang tr\u00fa ph\u00f2ng, chia l\u00e0m 2 ban : m\u1ed9t n\u1eeda ph\u00e2n ph\u00f2ng ; m\u1ed9t n\u1eeda thao di\u1ec5n, c\u1ee9 15 ng\u00e0y, l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n thay phi\u00ean. Vua y cho.<\/p>\n<p>Sai th\u1ecb v\u1ec7 mang qu\u1ebf Thanh Hoa v\u00e0 qu\u1ebf Qu\u1ea3ng Nam trong kho n\u1ed9i ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn ph\u00e1t cho qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh 3 c\u00e2n, qu\u00e2n th\u1ee9 H\u00e0 Ti\u00ean 1 c\u00e2n. Sau \u0111\u00f3, nghe bi\u1ebft th\u00fa binh \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u1eafc b\u1ec7nh, l\u1ea1i c\u1ea5p th\u00eam cho 3 c\u00e2n n\u1eefa.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00f3 t\u00ean H\u00e0 V\u0103n Li\u1ec5n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u00ean \u1edf \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc c\u00f9ng v\u1edbi t\u00ean L\u00e2m V\u0103n \u00cdch, m\u01b0u l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y d\u00f2ng d\u00e2y v\u01b0\u1ee3t th\u00e0nh, ra th\u00fa, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c trong th\u00e0nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u mu\u1ed1n h\u00e0ng, nh\u01b0ng gi\u1eb7c Ch\u1ea9m v\u00e0 gi\u1eb7c L\u1ed9c sai ng\u01b0\u1eddi t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc ph\u00f2ng gi\u1eef r\u1ea5t c\u1ea9n m\u1eadt, n\u00ean kh\u00f4ng tho\u00e1t ra \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi ch\u00fang \u0111\u00e3 n\u00f3i c\u00f3 v\u1ebb th\u1ef1c t\u00ecnh, th\u00ec n\u00ean ra l\u1ec7nh cho ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u1edbng l\u00ean tr\u00ean l\u0169y, h\u00f4 r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd nh\u1eefng t\u00ean t\u1eed \u0111\u1ea3ng trong b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ghi nh\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00f3i d\u1ed1i l\u00e0 \u0111\u00e3 t\u1eebng h\u1eb9n ch\u00fang \u00e2m m\u01b0u \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, n\u00ean m\u1edbi g\u1ecdi ra. L\u00e0m v\u1eady \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c sinh nghi nhau, gi\u1ebft h\u1ea1i l\u1eabn nhau : c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebf ph\u1ea3n gi\u00e1n \u0111\u00f3\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t \u1edf 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111\u00e3 xong. Chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ea1i ph\u00e2n bi\u1ec7t ban th\u01b0\u1edfng c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n, chuy\u00ean bi\u1ec7n do Kinh ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 c\u00e1c quan t\u1ec9nh :<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c bi\u1ec7n \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n v\u00e0 V\u0169 Qu\u1ef3nh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia 2 c\u1ea5p ; Chuy\u00ean bi\u1ec7n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Dao v\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean, B\u1ed1, \u00e1n l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n, Ho\u00e0ng V\u0103n Minh, \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, Ph\u1ea1m Duy Trinh, Tr\u1ea7n Tuy\u00ean v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u gia 1 c\u1ea5p ; l\u1ea1i gia th\u01b0\u1edfng kim ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf, nh\u1eabn v\u00e0ng pha c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong c\u00f2n can \u00e1n ri\u00eang (b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n Nguy\u00ean, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i quy\u1ec1n \u0111\u1eb7t \u1edf c\u01a1 Bi\u00ean uy, \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u1ecf tr\u1ed1n, l\u1ea1i tr\u00e0 tr\u1ed9n cho v\u00e0o danh s\u00e1ch d\u1ed3n b\u1ed5, xin l\u00e0m th\u00ed sai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. Giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb x\u1eed. Sau \u0111\u00f3 [Phong] b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p). \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng, t\u1eebng b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1.<\/p>\n<p>Xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho b\u1ecdn \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 l\u00e3nh binh \u1edf 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i ch\u1ee3t g\u1eb7p vi\u1ec7c bi\u1ebfn \u1edf th\u00e0nh Phi\u00ean An, l\u1ea1i c\u00f3 gi\u1eb7c Xi\u00eam sang qu\u1ea5y. Ta \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ec1u d\u1eb9p y\u00ean ngay. Nh\u00e2n ngh\u0129 : Nam K\u1ef3 th\u1eeba h\u01b0\u1edfng th\u00e1i b\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean chuy\u00ean gi\u1eef tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1edf ngo\u00e0i nh\u01b0 b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf ch\u1ec9 \u0111\u1ec1u c\u1ea7u an tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, kh\u00f4ng h\u1ec1 ch\u1ea5n ch\u1ec9nh, \u0111\u1ec3 r\u01b0\u1eddng m\u1ed1i \u0111\u1ed5 n\u00e1t, qu\u00e2n d\u00e2n ki\u00eau c\u0103ng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. T\u1ec7 h\u1ea1i ch\u1ee9a ch\u1ea5t \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eeb l\u00e2u. Sau khi h\u1eefu s\u1ef1 n\u00e0y, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng h\u1ebft l\u00f2ng s\u1eeda sang \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u00e8n sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n k\u1ef9 m\u1ecdi vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m, ph\u00e1i quan kinh \u0111i x\u1ebfp \u0111\u1eb7t. C\u1ee9 theo l\u1eddi t\u00e2u nhi\u1ec1u l\u1ea7n th\u00ec m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 chu \u0111\u00e1o \u1ed5n tho\u1ea3. V\u1ea3 l\u1ea1i, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t phen n\u00e0y, kh\u00f4ng ng\u1ea1i phi\u1ec1n ph\u1ee9c, kh\u00f3 nh\u1ecdc, th\u1ef1c l\u00e0 ch\u1ec9 v\u00ec c\u00e1i k\u1ebf h\u1ebft s\u1ee9c g\u00ecn gi\u1eef bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1eb7t ra ph\u00e1p \u0111i\u1ec3n v\u1eabn l\u00e0 kh\u00f3 r\u1ed3i, m\u00e0 gi\u1eef g\u00ecn ph\u00e1p \u0111i\u1ec3n l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f3 h\u01a1n. \u0110\u00f3 v\u00ec s\u1ee3 r\u1eb1ng l\u00e2u ng\u00e0y sinh tr\u1ec5 c\u00e0ng xao l\u00e3ng ho\u1eb7c kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ph\u00e1p \u0111i\u1ec3n \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eb5n. Th\u1ebf ch\u1eb3ng h\u1ea7u nh\u01b0 u\u1ed5ng ph\u00ed c\u00f4ng phu m\u1ed9t phen \u0111\u00e3 s\u1eeda sang \u0111\u00f3 sao ?<\/p>\n<p>\u201cNay \u0111\u1eb7c c\u00e1ch d\u1ee5 l\u1ea1i : C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean th\u1ec3 theo n\u1ed7i kh\u1ed5 t\u00e2m v\u00ec n\u01b0\u1edbc v\u00ec d\u00e2n c\u1ee7a ta. Ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u1ea7n n\u00ean th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng gia t\u00e2m ch\u1ec9nh l\u00fd. Th\u00e0nh tr\u00ec l\u00e0 ch\u1ed7 tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t nh\u1edd \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, ph\u1ea3i s\u1eeda sang cho \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng b\u1ec1n. Kh\u00ed gi\u1edbi l\u00e0 \u0111\u1ed3 c\u1ed1t y\u1ebfu \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u1ec1 vi\u1ec7c binh, t\u1ea5t ph\u1ea3i s\u1eeda so\u1ea1n cho c\u1ee9ng r\u1eafn, s\u1eafc b\u00e9n. Thuy\u1ec1n m\u00e0nh th\u00ec bu\u1ed3m, l\u00e1i c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh t\u1ec1, d\u00e2y ch\u00e3o c\u1ed1t ph\u1ea3i ch\u1eafc ch\u1eafn cho ch\u00ed t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, c\u00e1i g\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i d\u1ef1 b\u1ecb s\u1eb5n s\u00e0ng. S\u00fang \u1ed1ng th\u00ec thu\u1ed1c s\u00fang ph\u1ea3i m\u00e3nh li\u1ec7t, h\u00f2n \u0111\u1ea1n ph\u1ea3i v\u1eeba n\u00f2ng s\u00fang, cho \u0111\u1ebfn m\u00e1y s\u00fang, \u0111\u00e1 l\u1eeda \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i th\u00edch h\u1ee3p. Gi\u1ea3n binh th\u00ec thi\u1ebfu \u0111\u00e2u \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ea5y, ch\u1edb \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu ng\u1ea1ch ; r\u1ed3i thao di\u1ec5n \u0111\u00fang l\u00fac, hu\u1ea5n luy\u1ec7n s\u1eb5n s\u00e0ng. Trong c\u00e1c qu\u1ea3n vi\u00ean, ai c\u00f3 t\u00e0i c\u00e1n th\u00ec ch\u1ec9 t\u00ean b\u1ea3o c\u1eed t\u00e2u l\u00ean, ai h\u00e8n k\u00e9m th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1ec9 t\u00ean tham h\u1eb7c. Nh\u01b0 v\u1eady m\u1edbi mong \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi h\u1eefu d\u1ee5ng. Nh\u1eefng vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ec1u nh\u00e2n vi\u1ec7c \u0111\u00e3 th\u00e0nh m\u00e0 ch\u1ec9nh l\u00fd l\u1ea1i. Ngo\u00e0i \u0111\u00f3 ra, c\u00f2n c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean l\u00e0m, c\u0169ng cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, cho x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u00e3 giao ph\u00f3.<\/p>\n<p>\u201c L\u1ea1i n\u1eefa s\u0129 d\u00e2n \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t Nam K\u1ef3 v\u1eabn c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 trung h\u1eadu, g\u1ea7n \u0111\u00e2y theo t\u1eadp t\u1ee5c, d\u1ea7n d\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady, n\u00ean chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho H\u1ecdc ch\u00ednh \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch d\u1ea1y d\u1ed7 khuy\u00ean b\u1ea3o : ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u1ecdc tr\u00f2, ph\u1ea3i ch\u0103m h\u1ecdc h\u00e0nh, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m d\u00e2n c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m ru\u1ed9ng, tr\u1ed3ng d\u00e2u ; th\u1ee3 thuy\u1ec1n th\u00ec \u1edf x\u01b0\u1edfng th\u1ee3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00e0nh ngh\u1ec1 ; nh\u00e0 bu\u00f4n th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1ecbu kh\u00f3 ch\u0103m ngh\u1ec1. Ch\u00ednh v\u00ec thu\u1ed1c phi\u1ec7n, c\u1edd b\u1ea1c, ch\u01a1i b\u1eddi m\u00e0 h\u1ebft s\u1ea1ch t\u00e0i s\u1ea3n c\u01a1 nghi\u1ec7p, ph\u1ea3i n\u00ean r\u0103n ch\u1eeba tuy\u1ec7t h\u1eb3n. Th\u00f3c g\u1ea1o l\u00e0 c\u1ee7a d\u00f9ng h\u1eb1ng ng\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ea7n ph\u1ea3i ti\u1ebft ki\u1ec7m d\u00e8 x\u1ebbn. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m d\u00e2n, th\u00ec m\u1ed9t l\u00f2ng y\u00ean ph\u1eadn gi\u1eef ph\u00e9p. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u0103ng l\u00ednh th\u00ec ch\u1edb v\u1ee5t \u0111i, v\u1ee5t tr\u1ed1n.<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c vi\u1ec7c tr\u00ean \u0111\u00e2y, ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111em d\u1ea1y d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00ean l\u00e0m h\u1ebft ch\u1ee9c ph\u1eadn. M\u00e0 t\u00f3m l\u1ea1i, mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng th\u00ec c\u1ed1t \u1edf c\u00e1c vi\u00ean quan to \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3 th\u00f4i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, n\u1ebfu bi\u1ebft gi\u1eef ngay th\u1eb3ng, theo ph\u00e9p c\u00f4ng, ch\u00ednh m\u00ecnh l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho k\u1ebb d\u01b0\u1edbi, th\u00ec ch\u00ednh tr\u1ecb ng\u00e0y c\u00e0ng t\u1ed1t l\u00ean. Ta th\u1ef1c mong m\u1ecfi nhi\u1ec1u l\u1eafm\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 c\u00e1c s\u0129 phu v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang 6 t\u1ec9nh r\u1eb1ng : \u201cGia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 n\u01a1i d\u1ea5y nghi\u1ec7p v\u01b0\u01a1ng, ta r\u1ea5t ch\u00fa \u00fd v\u00ec cho \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t c\u0103n b\u1ea3n. Nay gi\u1eb7c Xi\u00eam d\u1eabu \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa, nh\u01b0ng m\u1ea7m \u00e1c Phi\u00ean An v\u1eabn c\u00f2n c\u1ed1 ch\u1ebft b\u00e1m gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, th\u00ec l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u1ea9n y\u1ebfu nh\u1ea5t. V\u00e0 l\u1ea1i k\u1ebf r\u1ea5t hay \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef ngo\u00e0i bi\u00ean, l\u00e0 ph\u1ea3i n\u00ean l\u00e0m nh\u01b0 con chim r\u00e0ng r\u1ecbt c\u1eeda t\u1ed5 t\u1eeb l\u00fac ch\u01b0a m\u01b0a, n\u00ean \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng c\u00f2n ph\u1ea3i v\u00e1t th\u00eam, \u0111\u1ed1i v\u1edbi gi\u1ea3n binh c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u1ed5 sung n\u1eefa ; cho ch\u00ed thuy\u1ec1n m\u00e0nh, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u1ed3 c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u00f4ng l\u1ea5y c\u1ee7a d\u00e2n, m\u00e0 l\u00fd kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u1ed9i \u0111\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c. D\u1eabu binh, d\u00e2n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft s\u1ed1t s\u1eafng vi\u1ec7c c\u00f4ng, \u01b0a l\u00e0m vi\u1ec7c ngh\u0129a, vui v\u1ebb qu\u00ean nh\u1ecdc, nh\u01b0ng t\u1ef1 l\u00f2ng th\u1ec3 t\u1ea5t c\u1ee7a ta th\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u00e0y ngh\u1ec9 vai, th\u00ec ta c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u00e0y y\u00ean gi\u1ea5c. S\u1edbm ch\u00e0y qu\u00e2n gi\u1eb7c s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft, b\u1edd c\u00f5i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, ta s\u1ebd ra \u01a1n r\u1ed9ng kh\u1eafp, li\u1ec7u cho tha thu\u1ebf gi\u1ea3m s\u01b0u, \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i t\u1ea5m l\u00f2ng s\u0129 phu v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang s\u00e1u t\u1ec9nh c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i b\u1ea5y nay m\u1ed9t ni\u1ec1m v\u00ec n\u01b0\u1edbc. V\u1eady \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tuy\u00ean d\u1ee5 \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n c\u1ee7a T\u1ea1 Quang C\u1ef1, T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, \u0111\u00f3ng \u1edf n\u00fai Na T\u00ecnh ; Tham t\u00e1n H\u1ed3 H\u1ef1u, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf M\u1eadt L\u0169ng, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf Du L\u0169ng. C\u00f3 h\u01a1n 700 t\u00ean gi\u1eb7c t\u1eeb B\u1ebf L\u0129nh k\u00e9o ra. Ti\u1ebfn L\u00e2m th\u00e2n \u0111\u1ed1c bi\u1ec1n binh ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 4 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eafn ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng ch\u1ee5c t\u00ean. Gi\u1eb7c lui gi\u1eef K\u00ea L\u0169ng (ch\u1ed7 n\u00e0y li\u00ean ti\u1ebfp v\u1edbi B\u1ebf L\u0129nh : 2 b\u00ean n\u00fai \u0111\u00e1 \u0111\u1ee9ng s\u1eefng nh\u01b0 b\u1ee9c v\u00e1ch, c\u00e2y c\u1ed1i um t\u00f9m, gi\u1eefa c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ed1i \u0111i cong queo, r\u1ea5t hi\u1ec3m tr\u1edf), d\u1ef1ng l\u0169y ch\u1ed1ng gi\u1eef. B\u1ecdn C\u1ef1 d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cTi\u1ebfn l\u00ean cho s\u1edbm, mong th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng b\u00e1o tin th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>C\u00f3 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5, quy\u1ec1n sai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nghi\u1ec5m, ra tr\u1eadn gi\u1ebft gi\u1eb7c, nh\u00e2n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft ; chu\u1ea9n cho truy th\u1ee5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 30 quan.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean ; v\u00ec H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m, ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y, b\u1ecb b\u1ec7nh, n\u00ean u\u1ef7 cho tham bi\u1ec7n qu\u00e2n v\u1ee5 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m ki\u00eam l\u00e0m c\u1ea3 vi\u1ec7c \u0111\u1ed1c v\u1eadn qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng. H\u1ecd l\u1ef1a \u0111\u1ec3 b\u1ecdn Qu\u1ea3n v\u1ec7 B\u00f9i V\u0103n Th\u1ecb v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Di qu\u1ea3n l\u0129nh h\u01a1n 1.000 binh d\u00f5ng \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n \u1ea5y. R\u1ed3i chia l\u00e0m 3 \u0111\u1ea1o : \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, h\u01a1n 2.200 ng\u01b0\u1eddi, do x\u00e3 T\u00f9ng B\u00e1ch ; \u0111\u1ea1o binh Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, h\u01a1n 1.800 ng\u01b0\u1eddi, do x\u00e3 \u0110\u1ea1i Mi\u1ec7n ; l\u1ea1i ph\u00e1i b\u1ecdn Qu\u1ea3n v\u1ec7 Ho\u00e0ng Trung H\u1eadu, Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Ngh\u0129a v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n, \u0111em h\u01a1n 1.200 binh d\u00f5ng \u0111i ri\u00eang t\u1eeb x\u00e3 An \u0110\u1ecbnh, m\u1ed9t lo\u1ea1t ti\u1ebfn l\u00ean. R\u1ed3i d\u00e2ng s\u1edb, n\u00f3i : \u201cL\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft d\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a gi\u1eb7c \u1edf L\u1ee5c Y\u00ean v\u00e0 V\u1ecb Xuy\u00ean, ti\u1ebfp t\u1ee5c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ee3 l\u1ebd t\u00ean gi\u1eb7c Tuy\u00ean v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u01a1i \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c. C\u00f2n Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Chung, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef1 c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c, l\u1ea5y l\u1ea1i T\u1ee5 Long, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng theo \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Duy L\u00e3nh binh Ph\u00f9ng H\u1eefu Ho\u00e0 v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Long \u1edf \u0111\u1ea1o Lang Can ch\u01b0a th\u1ea5y t\u1edbi n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9, xin ph\u1ee5 l\u1eddi tham h\u1eb7c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh, t\u01b0\u1edbng v\u0103n t\u01b0\u1edbng v\u00f5 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, c\u00f9ng l\u00f2ng h\u1ecdp s\u1ee9c, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng c\u00f3 c\u00f4ng. M\u00e0 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n thu\u1ed9c h\u1ea1 ph\u00e1i \u0111i ri\u00eang c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng, l\u00f2ng ta th\u1ef1c r\u1ea5t m\u1eebng r\u1ee1. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho : L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t kim c\u01b0\u01a1ng to b\u1eb1ng h\u1ed9t \u0111\u1eadu, \u0111\u1ec3 cho th\u01b0\u1edfng h\u1eadu ; Qu\u1ea3n su\u1ea5t \u0111\u1ea1o binh T\u1ee5 Long l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Chung v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef1 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 v\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t pha l\u00ea l\u00f3ng l\u00e1nh c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng chinh : th\u1ed5 m\u1ee5c Mai V\u0103n \u0110\u1ea1o v\u00e0 b\u1ecdn l\u00fd d\u1ecbch Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh T\u00f4n, L\u01b0 V\u0103n T\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc sau ra s\u1ee9c v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady Mai V\u0103n \u0110\u1ea1o cho \u0111\u1ec1 b\u1ea1t l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c t\u1ec9nh, Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh T\u00f4n v\u00e0 L\u01b0 V\u0103n T\u00ecnh \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec1 b\u1ea1t l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c t\u1ec9nh, c\u00f9ng v\u1edbi Cai \u0111\u1ed9i M\u00e3 Do\u00e3n B\u1ed3i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 1 c\u00e1i \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n \u0111\u1eadu 5 s\u1ee3i t\u01a1. C\u00e1c th\u1ed5 d\u00f5ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng chung 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, th\u1ebf nh\u01b0 ch\u1ebb tre, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c l\u1ea1i d\u1ed3i d\u00e0o, hi\u1ec7n nay m\u0169i nh\u1ecdn c\u1ee7a qu\u00e2n ta r\u1ea5t s\u1eafc b\u00e9n, tinh th\u1ea7n m\u1ea1nh m\u1ebd t\u0103ng l\u00ean b\u1ed9i ph\u1ea7n. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ed1c s\u1ee9c ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o V\u00e2n Trung, l\u1eadp l\u1ea5y c\u00f4ng \u0111\u1ea7u, \u1eaft c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 Ph\u00f9ng H\u1eefu Ho\u00e0 v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Long ch\u1eadm tr\u1ec5 k\u00e9o d\u00e0i ng\u00e0y gi\u1edd, \u0111\u00e1ng n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i nghi\u00eam ng\u1eb7t ; nh\u01b0ng ngh\u0129 : \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i gian hi\u1ec3m, kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang h\u1eb9n, v\u1eady h\u00e3y x\u1eed nh\u1eb9 : xo\u00e1 h\u1ebft 2 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c qu\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c gia th\u01b0\u1edfng v\u1ec1 c\u00f4ng d\u1eb9p gi\u1eb7c th\u1eafng tr\u1eadn l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, c\u00f9ng theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n v\u1edbi Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 ; nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00eam coi c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u00e0 Kim sang thu\u1ed9c v\u1ec7 C\u1ea9m y.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u1eafc Ninh c\u00f3 nhi\u1ec1u gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNay c\u00e1c h\u1ea1t H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u00e2u \u0111\u00e2u c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, duy m\u1ed9t t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh c\u00f2n c\u00f3 l\u0169 gi\u1eb7c t\u1ee5 n\u0103m t\u1ee5 ba, h\u00f2 nhau th\u00e0nh \u0111\u00e0n, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra. V\u1ea3, t\u1ec9nh \u1ea5y n\u0103m nay th\u00f3c l\u00faa thu ho\u1ea1ch k\u00e9m h\u1ea1t, l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp nh\u1ecf nh\u1eb7t \u1ea5y, d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean ; m\u00e0 tr\u1ecdng binh hi\u1ec7n \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, kh\u00f4ng n\u00ean k\u1ef3 th\u1ecb khu v\u1ef1c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n : ph\u00e1i s\u1ee9c L\u00e3nh binh V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang l\u1ef1a \u0111em 1.000, hay 700, 800 bi\u1ec1n binh, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Ng\u00e0n v\u00e0 huy\u1ec7n Gia L\u00e2m l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ed1i ng\u1ea1n m\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c v\u1eabn t\u1ee5 h\u1ecdp ng\u1ea7m \u1edf \u0111\u1ea5y, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p d\u1eadp t\u1eaft b\u1eaft cho h\u1ebft m\u1ea7m \u00e1c. Khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 y\u00ean, t\u1ee9c th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Qu\u1ea3n v\u1ec7 T\u00f4n Th\u1ea5t Loan, b\u1ed9 bi\u1ec1n \u1edf B\u1eafc Ninh, b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c v\u00e0 b\u1ecdn ch\u00fang h\u01a1n 20 t\u00ean \u1edf ph\u1ee7 h\u1ea1t Thu\u1eadn Th\u00e0nh. Vua khen. Loan tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c l\u1ea1i c\u1ea3, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Cho : Ph\u1ea1m V\u0103n B\u00ecnh, L\u00e3nh binh Th\u1ee7y s\u01b0 Thanh Hoa, quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh ; V\u0169 V\u0103n Hu\u00e2n, L\u00e3nh binh Thanh Hoa, ki\u00eam coi Th\u1ee7y s\u01b0.<\/p>\n<p>Cho V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea l\u00e0m H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9, gia th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9. Khu\u00ea, tr\u01b0\u1edbc kia v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh, tr\u00f9 li\u1ec7u vi\u1ec7c binh l\u01b0\u01a1ng ; \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y xong vi\u1ec7c c\u00f4ng, tr\u1edf v\u1ec1 Kinh, m\u1edbi c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y. Khu\u00ea v\u00e0o l\u1ea1y vua, nh\u00e2n t\u00e2u : \u201cK\u1ef3 thu thu\u1ebf \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, ng\u01b0\u1eddi coi kho hay l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5, d\u00e2n l\u1ea5y l\u00e0m kh\u1ed5\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, tr\u01b0ng thu thu\u1ebf kho\u00e1, l\u1ea1i vi\u00ean v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi coi kho ph\u1ea7n nhi\u1ec1u th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00e0m b\u1eady, h\u1ea1ch s\u00e1ch tr\u00e1i ph\u00e9p, h\u1ec5 kh\u00f4ng v\u1eeba \u00fd th\u00ec b\u00e1c b\u1ecf, l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i d\u00e2n ch\u00fang ph\u1ea3i ch\u1edd \u0111\u1ee3i h\u00e0ng tu\u1ea7n ! T\u1ec7 \u1ea5y v\u1eabn t\u1eebng nghe r\u00f5, th\u01b0\u1eddng v\u1eabn xu\u1ed1ng d\u1ee5 nghi\u00eam s\u1ee9c : m\u1ed9t khi vi\u1ec7c b\u1ecb v\u1ee1 l\u1edf, t\u1ea5t tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, th\u1ebf m\u00e0 t\u1ec7 c\u0169 v\u1eabn ch\u01b0a tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft ! N\u1ebfu kh\u00f4ng m\u1ed9t phen d\u1ee5 l\u1ea1i cho r\u00f5 tr\u00ecnh h\u1ea1n th\u00ec c\u00f3 l\u1ebd d\u00e2n ta kh\u00f4ng sao ch\u1ecbu n\u1ed5i phi\u1ec1n l\u1ee5y \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady d\u1ee5 sai c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n : h\u1ec5 t\u1edbi k\u1ef3 thu thu\u1ebf, n\u1ebfu x\u00e3 d\u00e2n ng\u00e0y n\u00e0o t\u1edbi tr\u01b0\u1eddng n\u1ed9p ti\u1ec1n hay th\u00f3c, th\u00ec s\u1ee9c cho ch\u1ee9c vi\u00ean, l\u1ea1i d\u1ecbch ph\u1ea3i theo t\u1eebng ng\u00e0y, bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5. B\u1ed1 ch\u00ednh ho\u1eb7c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, \u00e1n s\u00e1t ph\u1ea3i ph\u00ea ch\u1eef \u0111\u00e1nh d\u1ea5u v\u00e0o. Ti\u1ec1n h\u1ea1n cho ngay h\u00f4m \u1ea5y, th\u00f3c, g\u1ea1o h\u1ea1n trong 3 ng\u00e0y ph\u1ea3i n\u1ed9p h\u1ebft v\u00e0o kho. N\u1ebfu ai c\u1ed1 \u00fd l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5 \u0111\u1ec3 ch\u1eadm l\u1ea1i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u00e1 h\u1ea1n, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, l\u1ec7 th\u1eed th\u00f3c, \u0111\u1ecbnh l\u00e0 : c\u1ee9 1 th\u00fang th\u00f3c, n\u1ed5i l\u00ean m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc, 3 th\u01b0\u1ee3c : th\u1ebf l\u00e0 ti\u00eau chu\u1ea9n. T\u1eeb nay, chu\u1ea9n cho th\u00eam l\u00ean l\u00e0 4 th\u01b0\u1ee3c, t\u01b0\u1edfng d\u00e2n ta c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd nhi\u1ec1u. Th\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c quan to \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng coi th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ch\u1ecbu quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec3 nha l\u1ea1i v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi coi kho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd n\u00e2ng l\u00ean, d\u00ecm xu\u1ed1ng ! Ch\u00fang l\u00e0m \u0111au kh\u1ed5 d\u00e2n kh\u00f4ng sao k\u1ec3 xi\u1ebft !<\/p>\n<p>\u201cNay chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n ph\u1ea3i l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thay phi\u00ean nhau, b\u1ea5t k\u1ef3 th\u00e2n \u0111\u1ebfn ki\u1ec3m tra, nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea3y may gi\u1edf tr\u00f2 x\u1ea3o tr\u00e1. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi coi kho n\u00e0o th\u00ed nghi\u1ec7m, ch\u1ecdn b\u1ecf, m\u00e0 d\u00e2n x\u00e3 c\u00f2n ch\u01b0a ph\u1ee5c t\u00ecnh, th\u00ec v\u1eabn cho t\u1ef1 m\u00ecnh th\u1eed l\u1ea5y ; n\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc th\u1eed th\u00f3c n\u1ed5i l\u00ean 5 th\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 th\u1eed l\u1ea1i ch\u1ec9 c\u00f3 3 th\u01b0\u1ee3c, hay tr\u01b0\u1edbc n\u1ed5i l\u00ean 6 -7 th\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 th\u1eed l\u1ea1i ch\u1ec9 1 \u2013 2 th\u01b0\u1ee3c th\u00ec t\u00ednh chi\u1ebft tr\u1eeb \u0111i b\u00f9 l\u1ea1i, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00fang c\u00e1ch th\u1ee9c. Chu\u1ea9n cho thu nh\u1eadn, \u0111\u0103ng s\u1ed5 ngay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0 kh\u1eafc ru\u1ed3ng b\u1ecf.<\/p>\n<p>\u201cTa \u0111\u00e3 s\u1ee9c b\u1ea3o c\u1eb7n k\u1ebd. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ec3 theo \u00fd n\u00e0y, ph\u00f2ng gi\u1eef nghi\u00eam ng\u1eb7t h\u01a1n n\u1eefa, c\u1ed1t mong t\u1ec7 c\u0169 b\u1ecf h\u1eb3n. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 cho nh\u1eefng l\u0169 kh\u00f4ng t\u1ed1t c\u00f2n d\u00e1m m\u01b0u l\u1ee3i ri\u00eang, khinh th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt, th\u00ec t\u1ea5t nghi\u00eam tr\u1ecb.\u201d<\/p>\n<p>Do\u00e3n U\u1ea9n, \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean, theo \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ebfn Ch\u1ee3 R\u00e3, \u0111\u1ed1c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201c\u1edf ph\u00eda sau, qu\u00e2n nhu ch\u1ee9a \u1edf hai n\u01a1i B\u1eafc C\u1ea1n v\u00e0 Na Mi\u00eau, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ng\u1ea1i. L\u1ea1i n\u1eefa, \u1edf x\u00e3 Cao Kh\u00e2u thu\u1ed9c Ch\u1ee3 M\u1edbi, v\u00e0 x\u00e3 \u0110inh Ph\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c Na Mi\u00eau, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t t\u1ea5n s\u1edf. G\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u1ec7c truy\u1ec1n \u0111\u1ec7 c\u00f4ng v\u0103n v\u00e0 c\u00e1c c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f3t l\u1ecdt \u1ed5n tho\u1ea3. T\u00ecnh tr\u1ea1ng d\u00e2n gian, t\u1eeb Na Mi\u00eau tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau d\u1ee5, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 quay v\u1ec1. Ch\u1ec9 c\u00f3 2 t\u1ed5ng Th\u01b0\u1ee3ng Gi\u00e1o v\u00e0 H\u1ea1 Hi\u1ec7u thu\u1ed9c ch\u00e2u B\u1ea1ch Th\u00f4ng \u1edf g\u1ea7n ch\u1ed7 gi\u1eb7c, c\u00e1c x\u00e3 B\u1eb1ng Th\u00e0nh, C\u1ed5 \u0110\u1ea1o, Nh\u1ea1n M\u00f4n v\u00e0 B\u1ed9c B\u1ed1 \u1edf l\u1eabn v\u00e0o ch\u1ed7 s\u00e0o huy\u1ec7t b\u1ecdn gi\u1eb7c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb t\u00ecnh th\u1ebf b\u1ee9c b\u00e1ch, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i theo gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn nay s\u1ee3 t\u1ed9i, c\u00f2n ch\u01b0a d\u00e1m ra\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, ta \u0111\u00e3 giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho ng\u01b0\u01a1i chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y, n\u00ean l\u00e0m cho \u1ed5n tho\u1ea3, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 1 \u2013 2 ng\u01b0\u1eddi ngu t\u1ed1i c\u00f2n mang l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3, th\u00ec nay thanh th\u1ebf qu\u00e2n ta l\u1eebng l\u1eaby kh\u1eafp n\u01a1i, ch\u1eafc l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1ea1m y\u00ean. V\u1eady ng\u01b0\u01a1i c\u1ea7n n\u00ean t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch chi\u00eau t\u1eadp, khi\u1ebfn cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edbm \u1edf y\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf x\u00e3 B\u1eafc Ph\u1ea5n, b\u1ecb thua tr\u1eadn. Tr\u01b0\u1edbc kia, Ph\u1ed5 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn x\u00e3 Na D\u1ee5, b\u1ecdn gi\u1eb7c g\u1eb7p \u0111\u1ea1o binh \u0111i tr\u01b0\u1edbc, b\u00e8n ch\u1ea1y. K\u1ecbp l\u00fac Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn B\u1eafc Ph\u1ea5n, gi\u1eb7c chia l\u00e0m 2 chi : m\u1ed9t chi \u0111\u00f3ng tr\u00ean n\u00fai, m\u1ed9t chi \u0111\u00f3ng \u1edf b\u00ean khe \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, ch\u1ed1ng c\u1ef1 qu\u00e2n ta. Ph\u1ed5 chia ph\u00e1i Ph\u1ea1m Phi, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh, v\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u \u0111em binh d\u00f5ng ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00fai Tam Tr\u00f9ng. B\u1ed7ng c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c v\u00e0i tr\u0103m t\u00ean t\u1eeb B\u1eafc N\u1eadm k\u00e9o \u0111\u1ebfn, th\u1ee7 hi\u1ec3m b\u1eafn s\u00fang ra : Ph\u1ea1m \u0110\u1ee9c H\u1ea1nh, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 B\u1eafc Ninh, v\u00e0 B\u1ea1ch V\u0103n D\u1ee5, th\u00ed sai Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 uy, \u0111\u1ec1u ch\u1ebft tr\u1eadn. Ph\u1ea1m Phi c\u0169ng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, r\u00fat lui, L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n c\u1ea7m g\u01b0\u01a1m v\u00e0 m\u1ed9c \u0111i tr\u01b0\u1edbc s\u0129 t\u1ed1t s\u1ea5n l\u00ean, v\u1eeba qua n\u1eeda ng\u1ecdn n\u00fai, c\u0169ng tr\u00fang \u0111\u1ea1n ch\u1ebft. Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea3i, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu ti\u1ec7p, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng, Cai \u0111\u1ed9i hi\u1ec7u l\u1ef1c, v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ec1n binh, h\u01a1n 80 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft v\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Ph\u1ed5 b\u00e8n thu qu\u00e2n, lui v\u1ec1 x\u00e3 Na D\u1ee5, r\u1ed3i t\u01b0 ngay cho Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 bi\u1ebft. L\u1ea1i \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh thua tr\u1eadn d\u00e2ng s\u1edb xin ch\u1ecbu t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y, \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i binh d\u00f5ng h\u00e0ng ng\u00f3t 2000, 3000 ng\u01b0\u1eddi. \u0110em s\u1ed1 qu\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 tr\u1ecb l\u0169 gi\u1eb7c \u0111\u00e3 c\u00f9ng qu\u1eabn, th\u00ec c\u00f3 kh\u00f3 g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c ? Th\u1ebf m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00f9ng to\u00e0n l\u1ef1c, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh \u00fap ; l\u1ea1i \u0111i ph\u00e2n ph\u00e1i l\u00ednh tinh \u0111\u1ec3 sa v\u00e0o ph\u1ee5c binh \u1edf ch\u1ed7 hi\u1ec3m c\u1ee7a gi\u1eb7c ! N\u1ebfu b\u1ea3o \u0111\u1ec3 th\u0103m d\u00f2 t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c, th\u00ec h\u00e3y li\u1ec7u sai t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng \u0111i khi\u00eau chi\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n \u0111\u1eafc l\u1ef1c th\u00ec theo sau, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u01b0\u1edbc hay \u0111\u00f3 sao ? V\u1eady m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ef1 th\u1ebf, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u00fang \u0111\u1ebfn n\u1ed7i tho\u1ea1t g\u1eb7p l\u0169 gi\u1eb7c qu\u00e8n m\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n \u0111\u00e3 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ! \u0110\u00e1ng l\u1ebd theo qu\u00e2n lu\u1eadt, tr\u1ecb t\u1ed9i, nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac d\u1ee5ng binh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, t\u1ea1m h\u00e3y khoan dung. V\u1eady chu\u1ea9n cho gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p. V\u1ea3 l\u1ea1i, b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n \u1edf \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, th\u00e2n danh ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c 1 \u0111\u1ea1o binh, v\u1ed9i \u0111\u00e3 r\u00fat lui, th\u00ec kh\u00e9p v\u00e0o qu\u00e2n lu\u1eadt, \u0111\u00e1ng b\u1ecb t\u1ed9i g\u00ec ? Ho\u1eb7c gi\u1ea3 mu\u1ed1n b\u00e0y k\u1ebf d\u1ee5 gi\u1eb7c d\u1eddi ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh th\u00ec c\u0169ng n\u00ean ra qu\u00e2n k\u1ef3 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh th\u1eafng gi\u1eb7c, thu c\u00f4ng hi\u1ec7u sau \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc. Nay \u0111\u00e3 ph\u00e1i th\u00eam c\u00e1c bi\u1ec1n binh c\u00f2n \u0111ang sung s\u1ee9c \u0111i t\u00f2ng chinh, \u0111\u1ec3 s\u1ee9c qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9ng h\u1eadu, m\u00e0 hai \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng th\u1eafng tr\u1eadn lu\u00f4n, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh ng\u00e0y t\u1edbi V\u00e2n Trung \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ed5 th\u1eb9n, c\u1ed1 g\u1eafng b\u1ed9i ph\u1ea7n, h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean : ho\u1eb7c n\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, h\u1ee3p l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ea1o, ho\u1eb7c n\u00ean chia l\u00e0m hai \u0111\u1ea1o, t\u1ee9c th\u00ec t\u01b0 \u0111i cho bi\u1ebft \u0111\u1ec3 tr\u00f9 t\u00ednh k\u1ef9 c\u00e0ng, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng ; r\u1ed3i k\u00edp ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n c\u1ed1 g\u1eafng, ti\u1ebfn \u0111i h\u1ed9i \u0111\u00e1nh cho k\u1ecbp th\u1eddi c\u01a1. N\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c l\u1ea7n ch\u1ea7n, kh\u00f4ng thi th\u1ed1 g\u00ec \u0111\u1ec3 c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1ea7m l\u1ee1 th\u00ec ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t nghi\u00eam, c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn b\u1ea3n th\u00e2n v\u00e0 gia \u0111\u00ecnh ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf.<\/p>\n<p>\u201cPh\u00f3 l\u00e3nh binh L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn, cho truy t\u1eb7ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, gia th\u01b0\u1edfng 100 quan ti\u1ec1n ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ph\u1ea1m \u0110\u1ee9c H\u1ea1nh, cho truy t\u1eb7ng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng 80 quan ti\u1ec1n ; th\u00ed sai Qu\u1ea3n c\u01a1 B\u1ea1ch V\u0103n D\u1ee5 v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea3i \u0111\u1ec1u cho truy t\u1eb7ng Qu\u1ea3n c\u01a1 ; Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n \u01afng truy t\u1eb7ng Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 50 quan, l\u1ea1i gia \u01a1n chi\u1ebfu theo h\u00e0m truy t\u1eb7ng, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. Mai C\u00f4ng Xu, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh, nh\u00e2n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ch\u1ebft c\u0169ng truy th\u1ee5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m r\u1ed3i chi\u1ebfu theo h\u00e0m truy t\u1eb7ng, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p hai, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam 50 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Sai T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb, L\u00e3nh binh Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111em qu\u00e2n H\u1eefu v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, k\u00edp \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. L\u1ea1i sai L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean, hi\u1ec7p c\u00f9ng B\u1ed1 ch\u00ednh L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh, gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh. Th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Phi k\u1ef5 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed1ng ; Cai \u0111\u1ed9i gia h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n ; Cai \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1<\/p>\n<p>l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Ph\u00fa ; Cai \u0111\u1ed9i Phi k\u1ef5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u1ed5n ; Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Hu\u00e2n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. B\u1ecdn Hoa danh((1) Hoa danh : con quan v\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m.1), Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng((2) Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng : \u0111\u01a1n v\u1ecb \u0111\u1ed9i, do c\u00e1c Hoa danh sung b\u1ed5 v\u00e0o.2) T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p 15 ng\u01b0\u1eddi, t\u00ecnh nguy\u1ec7n t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 hi\u1ec7u d\u1ee5ng. Vua y cho.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 d\u00e2n t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng sung v\u00e0o vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1eadm v\u00e0 thi\u1ebfu. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, sai N\u1ed9i c\u00e1c truy\u1ec1n d\u1ee5 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n v\u00e0 Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 hi\u1ec3u th\u1ecb th\u1ed5 d\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c V\u00e2n ch\u1ed1ng c\u1ef1 m\u1ec7nh l\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean. Ng\u00e0y nay d\u1ea5y qu\u00e2n, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 tr\u1eeb h\u1ea1i cho d\u00e2n, th\u1ef1c l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. C\u00e1c th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ec1u n\u00ean ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, ra s\u1ee9c cung \u0111\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c cho \u0111\u1ee7 qu\u00e2n \u0103n, ho\u1eb7c t\u1ef1 n\u1ed9p thu\u1ebf, ho\u1eb7c t\u1ef1 \u0111\u01b0a b\u00e1n. Vi\u1ec7c n\u00e0y v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 \u00fd y\u00eau s\u00e1ch h\u00e0 kh\u1eafc. Nh\u1eefng ai n\u1ebfu c\u00f3 l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i qu\u00e2n nhu th\u00ec c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u00ea gi\u00e1 h\u1eadu \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng r\u1ed3i. V\u1eady ai n\u1ea5y n\u00ean ngh\u0129 \u01b0a l\u00e0m \u0111i\u1ec1u ngh\u0129a, s\u1ed1t s\u1eafng vi\u1ec7c c\u00f4ng, ch\u1edb c\u00f3 ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 l\u00e0ng. N\u1ebfu ai c\u00f2n d\u00e1m ngoan ng\u1ea1nh, c\u1ed1 \u00fd tr\u1ed1n tr\u00e1nh, th\u00ec s\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y g\u1ea7n \u0111\u00e2y 3 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean ti\u1ebfn binh, \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111em cho \u00e1o qu\u1ea7n \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng. Nay ti\u1ebft \u0111\u00e3 sang \u0111\u00f4ng, t\u01b0\u1edbng s\u0129 x\u00f4ng pha gi\u00e1 l\u1ea1nh, l\u00f2ng ta r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ! V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c th\u1ed1ng binh \u0111\u1ea1i vi\u00ean \u0111em ngay \u00e1o qu\u1ea7n \u1ea5y, chi\u1ebfu theo s\u1ed1 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n \u0111i tr\u1eadn, tuy\u00ean Ch\u1ec9, th\u01b0\u1edfng cho. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, th\u00ec t\u00e2u xin c\u1ea5p th\u00eam kh\u00f4ng ng\u1ea1i g\u00ec, khi\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u1ea3m \u01a1n, qu\u00ean r\u00e9t, gi\u1ebft gi\u1eb7c, l\u1eadp c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n c\u1ee7a Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u00f3ng \u1edf H\u1ed3ng La. Gi\u1eb7c v\u00e2y 4 m\u1eb7t, t\u1eeb tr\u00ean cao b\u1eafn xu\u1ed1ng. Qu\u00e2n ta chia \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c 3 m\u1eb7t r\u00fat ch\u1ea1y ; duy m\u1eb7t sau l\u00e0 \u0110i\u1ec7p \u1ea3i, \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai ch\u1ea1y d\u00e0i, \u0111\u00e1 cao ch\u00f3t v\u00f3t, gi\u1eb7c gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m, ch\u1ed1ng c\u1ef1, t\u1eeb gi\u1edd t\u1ef5 \u0111\u1ebfn gi\u1edd th\u00e2n, kh\u00f4ng ch\u1ecbu lui. Tr\u1ee9 l\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam binh d\u00f5ng th\u1ee7 h\u1ea1 h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eef. Gi\u1eb7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft, m\u1edbi tan v\u1ee1. Tr\u1ee9 \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cT\u1eeb khi \u0111\u1ea1o binh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 thua tr\u1eadn, gi\u1eb7c c\u00e0ng r\u00f4ng r\u1ee1 ng\u00f4ng cu\u1ed3ng. Nay nghe n\u00f3i qu\u00e2n Ph\u1ed5 lui v\u1ec1 Na D\u1ee5, n\u00ean gi\u1eb7c m\u1edbi t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng k\u00e9o \u0111\u1ebfn v\u00e2y c\u1eaft \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng. M\u00e0 binh d\u00f5ng \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb c\u1ea3m nhi\u1ec5m. T\u1ea3 v\u1ec7 Kinh binh b\u1ecb b\u1ec7nh \u0111\u1ebfn qu\u00e1 n\u1eeda. L\u01b0u l\u1ea1i kh\u00f4ng ti\u1ec7n, \u0111\u00e0i t\u1ea3i l\u1ea1i kh\u00f3, qu\u00e2n \u0111i kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u00f3 kh\u0103n, xin ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u1eadm tr\u1ec5\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c r\u00f4ng r\u1ee1 ng\u00f4ng cu\u1ed3ng nh\u01b0 th\u1ebf, u m\u00ea kh\u00f4ng s\u1ee3 ch\u1ebft, r\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u00e1nh gh\u00e9t ! V\u1ea3 l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i th\u00eam t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n quan qu\u00e2n c\u00f2n sung s\u1ee9c \u0111\u1ebfn h\u01a1n ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ee7 l\u00e0m cho m\u1ea1nh thanh th\u1ebf r\u1ed3i. Duy Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 v\u1ec1 Na D\u1ee5, th\u00ec \u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i m\u1ed9t m\u00ecnh c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n khinh th\u01b0\u1eddng m\u00e0 v\u00e0o n\u01a1i nghi\u00eam tr\u1ecdng, h\u00e3y t\u1ea1m lui v\u1ec1 Ch\u1ee3 R\u00e3, c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u1ed5 h\u1ed9i b\u00e0n, v\u00e0 nh\u1eed gi\u1eb7c l\u00eca ch\u1ed7 hi\u1ec3m tr\u1edf, nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i, h\u0103ng h\u00e1i \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, t\u1ea5t s\u1ebd th\u1eafng to. R\u1ed3i tr\u00f9 t\u00ednh cho k\u1ef9 : n\u1ebfu v\u1eabn nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, chia t\u1eebng \u0111\u1ea1o c\u00f9ng ti\u1ebfn, c\u0169ng t\u1ed1t. N\u1ebfu h\u1ee3p l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ea1o, do \u0111\u01b0\u1eddng H\u1ed3ng La ti\u1ebfn \u0111i, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng Na D\u1ee5, ch\u1ed7 n\u00e0o h\u00ecnh th\u1ebf c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean li\u1ec7u chia binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef ; n\u1ebfu \u0111i theo \u0111\u01b0\u1eddng Na D\u1ee5, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng H\u1ed3ng La c\u0169ng l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf. Ho\u1eb7c \u0111\u1eb7t tr\u1ea1i \u1edf Ch\u1ee3 R\u00e3, canh ph\u00f2ng nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ec3 y\u00ean ph\u00eda sau. V\u1ea3, ch\u1ed7 \u1ea5y ch\u1ee9a l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u1ea7n n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2m b\u1ea3o v\u1ec7, m\u1edbi gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi lo. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, \u0111\u1ea1i binh c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn nhanh v\u00e0 s\u1ebd l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc khi l\u1eddi d\u1ee5 n\u00e0y ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, m\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, th\u1eb3ng t\u1edbi B\u1eafc N\u1eadm th\u00ec l\u00e0 \u0111\u1eb9p c\u1ea3 \u0111\u1ea5y, b\u1ea5t t\u1ea5t tr\u1edf l\u1ea1i Ch\u1ee3 R\u00e3 l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u1ea9n tr\u1ed1n, h\u1ec5 ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em n\u1ed9p th\u00ec c\u00f3 th\u01b0\u1edfng, t\u01b0 v\u1ecb gi\u1ea5u gi\u1ebfm th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i. T\u1eeb sau khi d\u1ee5 ch\u1ec9 thi h\u00e0nh, T\u1ed5ng l\u00fd \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u1ec1u ra s\u1ee9c d\u00f2 b\u1eaft nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, l\u1ee5c t\u1ee5c \u0111em t\u1edbi l\u00e0m \u00e1n, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng y\u00ean \u1ed5n, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu \u1ea5m ch\u0103n \u00eam. D\u1ee5 \u0111\u00f3 thi h\u00e0nh \u0111\u00e3 th\u1ea5y c\u00f3 th\u1ef1c hi\u1ec7u. Duy 2 h\u1ea1t B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y c\u00f2n c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u1ecf, nh\u01b0 con th\u1ecf tr\u1ed1n tho\u00e1t, \u1ea9n n\u1ea5p ra v\u00e0o, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n. Quan qu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn th\u00ec tan v\u1ee1, quan qu\u00e2n \u0111i kh\u1ecfi th\u00ec l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1. \u0110\u00f3 th\u1ef1c b\u1edfi b\u1ecdn t\u1ed5ng l\u00fd c\u00f9ng nhau v\u1ec1 h\u00f9a l\u00e0m \u00e1c, coi th\u01b0\u1eddng ph\u00e1p lu\u1eadt, dung t\u00fang k\u1ebb gian \u0111\u00f3 th\u00f4i ! N\u1ebfu kh\u00f4ng d\u1ea1y b\u1ea3o c\u1eb7n k\u1ebd, m\u1ed9t khi ph\u00e1t gi\u00e1c, \u0111\u00e3 v\u1ed9i kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i n\u1eb7ng, th\u00ec l\u00f2ng ta kh\u00f4ng n\u1ee1 ! Nay l\u1ea1i d\u1ee5 r\u00f5 cho quan t\u1ec9nh hai h\u1ea1t chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n : th\u01b0\u1eddng r\u0103n b\u1ea3o c\u00e1c t\u1ed5ng l\u00fd tu\u00e2n theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, ra s\u1ee9c v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf x\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o, th\u00ec n\u00ean hi\u1ec7p s\u1ee9c c\u00f9ng nhau b\u1eaft \u0111em gi\u1ea3i quan ho\u1eb7c do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1ed1 c\u00e1o, l\u00f9ng b\u1eaft t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c ho\u1eb7c b\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c \u0111em \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u00e1n, c\u1ed1t cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u00eam l\u1eb7ng, d\u00e2n ch\u00fang y\u00ean \u1ed5n. Chu\u1ea9n cho c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u r\u00f5, \u0111\u1ec3 khen th\u01b0\u1edfng h\u1eadu. N\u1ebfu coi l\u00e0 l\u1eddi su\u00f4ng tr\u00ean gi\u1ea5y t\u1edd, \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u1ea3nh gi\u00e1c coi ch\u1eebng \u0111\u1ec3 l\u0169 gi\u1eb7c v\u1eabn c\u00f2n \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf d\u00e2n gian, ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 k\u1ebb l\u1ea1i th\u1ea7m v\u1ee5ng \u0111em ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng cho gi\u1eb7c, v\u00e0 ch\u1ee9a gi\u1eb7c nu\u00f4i ng\u1ea7m, th\u00ec t\u1ea5t s\u1ebd chi\u1ebfu theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u L\u00fd tr\u01b0\u1edfng s\u1edf t\u1ea1i v\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng c\u00e1c Cai t\u1ed5ng, Ph\u00f3 t\u1ed5ng. C\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 quan t\u1ec9nh kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ed1c s\u1ee9c, c\u0169ng ph\u1ea3i tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t. \u0110\u00f3 l\u00e0 ta ng\u1ee5 l\u00f2ng nh\u00e2n \u1edf trong ph\u00e1p lu\u1eadt, d\u1ea1y b\u1ea3o \u0111\u1ebfn \u0111\u00f4i ba l\u01b0\u1ee3t, kh\u00f4ng ng\u1ea1i n\u00f3i nhi\u1ec1u. V\u1eady ai n\u1ea5y ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u k\u00ednh theo\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 \u00edt l\u00e2u, c\u00e1c huy\u1ec7n Y\u00ean Th\u1ebf, Gia L\u00e2m v\u00e0 V\u0103n Giang (\u0111\u1ec1u thu\u1ed9c t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh) \u0111\u1ec1u c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u1ed5i l\u00ean, b\u00e8 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n 300, 400 t\u00ean ; c\u00e1c T\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i hi\u1ec7p s\u1ee9c n\u00e3 b\u1eaft, b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e1 nhi\u1ec1u, b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp li\u1ec1n tan v\u1ee1. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho quan t\u1ec9nh truy\u1ec1n c\u00e1c T\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ebfn h\u1ecdp \u1edf c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, tuy\u00ean Ch\u1ec9 khen ng\u1ee3i r\u1ed3i x\u00e9t r\u00f5 ai \u0111\u00e3 tr\u1ed5 s\u1ee9c trong vi\u1ec7c n\u00e0y, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y n\u00eau \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 li\u1ec7u gia \u01a1n ban th\u01b0\u1edfng. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u1ee9 theo th\u1ebf m\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c v\u1ec7 Ph\u1ea5n D\u0169ng \u1edf Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u00e3 l\u1ee5c t\u1ee5c \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 tr\u00edch l\u1ea5y H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u1eadn \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, cho \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; c\u00f2n th\u00ec v\u1eabn l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111\u1ec3 t\u1edbi k\u1ef3 ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u01a1 m\u01b0u \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i. Hi\u1ec7n nay \u1edf d\u00e3y tr\u01b0\u1eddng l\u0169y s\u1ed1 bi\u1ec1n binh do Kinh ph\u00e1i v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh thu\u1ed9c Nam tr\u1ef1c t\u1ea3 k\u1ef3 ((1) Ch\u1ec9 c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 Kh\u00e1nh Ho\u00e0.1) c\u00f3 \u0111\u1ebfn 12000, 13000 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e3 th\u1ea5y l\u00ean \u0111\u1ebfn con s\u1ed1 kh\u00e1 nhi\u1ec1u, m\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7 t\u00f2ng qu\u00e2n n\u0103m ngo\u00e1i kh\u00f3 nh\u1ecdc b\u1ea5y l\u00e2u, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ea5t cho ch\u00fat \u00edt \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 vai hay sao ? V\u1eady tu\u00e2n ngay l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y tr\u00edch ra 4 v\u1ec7 l\u00e0 Ti\u1ec1n ban, Tr\u1ef1c ban, T\u1ea3 b\u1ea3o Nh\u1ea5t v\u00e0 T\u1ea3 b\u1ea3o Nh\u1ecb thu\u1ed9c dinh Long v\u00f5 chia \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c t\u1ec9nh ; c\u00f2n th\u00ec l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ea5n s\u1edf c\u1ed1t \u0111\u1ee7 s\u1ed1 8800 ng\u01b0\u1eddi ; th\u1eeba ra c\u0169ng tr\u00edch th\u00eam cho ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i c\u00e1c n\u01a1i, ch\u1edb n\u00ean \u0111\u1ec3 nhi\u1ec1u \u1edf \u0111\u00f3. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 1, 2 vi\u00ean quan v\u00f5 x\u1ea5u xa n\u00e0o \u0111\u00f3, nh\u00f2m th\u1ea5y qu\u00e2n nhi\u1ec1u, ng\u1ea7m sai l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, th\u00ec m\u1eafc t\u1ed9i kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ecf. C\u00f2n v\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, gi\u1eb7c Xi\u00eam n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00e3 t\u1eebng thua tr\u1eadn ch\u1ea1y tr\u1ed1n, th\u1ebf t\u1ea5t kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1edf l\u1ea1i n\u1eefa. Duy c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb th\u00ec kh\u00f4ng lo, v\u1eady kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t m\u01b0u k\u1ebf s\u1eb5n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, chia \u0111\u1ecbnh ban th\u1ee9, n\u1ebfu c\u00f3 tin b\u00e1o \u0111\u1ed9ng \u1edf ngo\u00e0i bi\u00ean th\u00ec c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh 4 vi\u00ean ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em binh d\u00f5ng h\u1ea1 ban k\u00edp \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Nay c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf Nam K\u1ef3, binh d\u00f5ng, thuy\u1ec1n m\u00e0nh, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 chu\u1ea9n b\u1ecb \u0111\u1ee7 c\u1ea3. V\u1eady l\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : n\u1ebfu ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u0111\u00edch th\u1ef1c l\u00e0 gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n, th\u00ec T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tham t\u00e1n Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, L\u00e3nh binh Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u 4 ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em 1 ban binh d\u00f5ng v\u00e0 truy\u1ec1n h\u1ecbch \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng bi\u1ec1n binh \u0111ang \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, ph\u1ea3i c\u1ea5p t\u1ed1c ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u1edb nh\u01b0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111un \u0111\u1ea9y l\u1eabn nhau, c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u01a1ng ban \u1edf tr\u01b0\u1eddng l\u0169y th\u00ec v\u1eabn giao cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tham t\u00e1n Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng, L\u00e3nh binh L\u00ea S\u00e1ch v\u00e0 Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n c\u00f9ng qu\u1ea3n l\u0129nh, theo l\u1ec7 chia ra 4 m\u1eb7t, ph\u00f2ng th\u1ee7 nghi\u00eam ng\u1eb7t h\u01a1n, khi\u1ebfn cho ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u, Tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i, l\u00e0m Tham tri b\u1ed9 Binh, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ; Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n, l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9, quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7, l\u1ea1i v\u1ec1 b\u1ed9 H\u00ecnh cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Cho Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n, th\u1ef1 Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh, bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u1ed9, l\u00e0m Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ea1i ; Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n, Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh, sung bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, v\u1eabn ki\u00eam l\u0129nh hai kho s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi x\u01b0a c\u1ee9 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed, l\u00ean Linh \u0110\u00e0i xem s\u1eafc m\u00e2y, v\u00ec ng\u00e0y \u1ea5y xem m\u00e2y, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t x\u1ea5u v\u1ec1 n\u0103m sau. S\u00e1ng s\u1edbm h\u00f4m nay, ta th\u1ea5y s\u1eafc m\u1eb7t tr\u1eddi s\u00e1ng ng\u1eddi, v\u1ebb m\u00e2y r\u1ef1c r\u1ee1, ngh\u0129 th\u1ea7m c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ef1 \u0111o\u00e1n r\u1eb1ng sang xu\u00e2n ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 v\u1eadt b\u00ecnh an th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng. Nh\u01b0ng n\u0103m nay h\u00e0nh m\u1ed9c v\u01b0\u1ee3ng, h\u00e0nh h\u1ecfa th\u1ecbnh, kh\u00ed n\u00f3ng l\u00ean cao, s\u1ee3 ho\u00e0ng tr\u00f9ng l\u1ea1i sinh ra nhi\u1ec1u. V\u1ea3 l\u1ea1i, h\u1eb1ng n\u0103m, th\u00e1ng 11 v\u00e0 th\u00e1ng 12, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u gi\u00f3 b\u1eafc ; n\u0103m nay n\u00f3ng nhi\u1ec1u r\u00e9t \u00edt, gi\u00f3 b\u1eafc ch\u01b0a l\u00ean, s\u1ee3 sang xu\u00e2n m\u1edbi n\u1ed5i, th\u00ec l\u00faa ru\u1ed9ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi t\u1ed5n h\u1ea1i, cho n\u00ean \u0111i\u1ec1m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a ch\u01b0a d\u00e1m ch\u1eafc\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrong c\u00e1c \u0111\u1ea3o l\u1edbn nh\u1ecf men bi\u1ec3n v\u00e0 c\u00e1c b\u00e3i bi\u1ec3n thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 nhi\u1ec1u d\u00e2n c\u01b0 th\u00ec sai s\u1eafm hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nhanh nh\u1eb9, ch\u1ed7 \u00edt th\u00ec 1 chi\u1ebfc ; h\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c 19 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n th\u00ec li\u1ec7u c\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi (m\u1ed7i chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u1ea5p cho 5 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n m\u1ed7i s\u00fang 50 ph\u00e1t ; 10 c\u00e2y tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng, 5 \u1ed1ng phun l\u1eeda). N\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c c\u00f9ng \u0111em ra \u0111\u00e1nh v\u00e0 ch\u1ea1y b\u00e1o cho t\u1ea5n s\u1edf s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ebfn c\u1ee9u \u1ee9ng. V\u1ea3 l\u1ea1i, m\u1ed9t x\u1ee9 \u00fac S\u01a1n phong \u1edf Nha Trang thu\u1ed9c t\u1ea5n s\u1edf C\u1ea7u Hu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t c\u00f3 n\u00fai, h\u1ea3i ph\u1eadn c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ea3o v\u00e0 h\u00f2n. C\u00e1c thuy\u1ec1n c\u00f4ng t\u01b0 v\u00e0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c th\u01b0\u1eddng qua l\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u1ed7 \u1edf \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ec3 l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u1ee7i. V\u1eady xin x\u00e2y c\u00e1i ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf tr\u00ean n\u00fai, \u0111\u1eb7t 3 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i b\u00e1c, may cho 1 l\u00e1 c\u1edd to v\u1ea3i \u0111\u1ecf (vi\u1ebft b\u1ed1n ch\u1eef l\u1edbn \u201cTrang Phong ph\u00e1o \u0111\u00e0i\u201d). H\u1eb1ng n\u0103m, ph\u00e1i 1 Cai \u0111\u1ed9i hay \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 20 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111\u00f3ng gi\u1eef. N\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra, l\u1eadp t\u1ee9c k\u00e9o c\u1edd, b\u1eafn s\u00fang, c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf, th\u1ee7 s\u1edf v\u00e0 c\u00e1c thuy\u1ec1n d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea3o \u0111\u1ec1u ra bi\u1ec3n h\u1ed9i \u0111\u00e1nh. C\u00f2n vi\u1ec7c m\u1ed9 l\u1eadp th\u1ee7y binh, xin \u0111\u00ecnh ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i, duy vi\u1ec7c l\u1eadp ph\u00e1o \u0111\u00e0i, h\u00e3y \u0111\u1ee3i sau khi vi\u1ec7c Nam K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, s\u1ebd do b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u01b0a ki\u1ec3u m\u1eabu cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1ecf v\u00e0ng N\u00f4ng \u0110\u1ed3n, La S\u01a1n v\u00e0 \u0110\u1ed3ng B\u1ed9c thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec th\u1ed5 ph\u1ec9 lan tr\u00e0n, h\u00f3a phu s\u1ee3 h\u00e3i tan t\u00e1c, th\u00e0nh ra b\u1ecf hoang\u201d. Vua sai nghi\u00eam c\u1ea9n phong to\u1ea3 l\u1ea1i, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khai tr\u1ed9m nh\u1eefng m\u1ecf \u1ea5y.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : t\u1eeb nay, h\u1eb1ng n\u0103m, s\u1ed1 th\u00f3c thu ho\u1ea1ch \u1edf ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n chu\u1ea9n cho t\u01b0 v\u1ec1 B\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u \u0111\u1ec7 l\u00ean n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1edd b\u00ean nam s\u00f4ng Nh\u1ecb \u1edf ngo\u00e0i t\u1ec9nh th\u00e0nh, s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc x\u00f3i m\u1ea1nh v\u00e0o n\u1ee9t l\u1edf nhi\u1ec1u ch\u1ed7. V\u1eady xin \u0111i\u1ec1u v\u00e1t bi\u1ec1n binh \u0111\u1eafp th\u00eam b\u1edd \u0111\u00e1, m\u1ecf k\u00e8 \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1\u201d. (T\u1eeb ph\u01b0\u1eddng Th\u1ea1ch Kh\u1ed1i tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn b\u00e3i x\u00e3 C\u01a1 X\u00e1 d\u00e0i 60 tr\u01b0\u1ee3ng). Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eafp b\u1edd \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1 v\u00e0 m\u1ecf k\u00e8 \u0111\u00e1, \u0111\u1ec3 gi\u1eef b\u1edd s\u00f4ng v\u00e0 ng\u0103n n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y ngang, d\u1eabu t\u1ed1n c\u00f4ng t\u1ed1n c\u1ee7a th\u1ef1c c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc ; nh\u01b0ng bi\u1ec1n binh hi\u1ec7n nay ph\u1ea3i sai ph\u00e1i \u0111i nhi\u1ec1u n\u01a1i, cho l\u00e0m ch\u01b0a ti\u1ec7n. V\u1eady n\u00ean x\u00e9t n\u01a1i n\u00e0o n\u01b0\u1edbc x\u00f3i m\u1ea1nh qu\u00e1 th\u00ec thu\u00ea d\u00e2n tu\u1ef3 t\u00ecnh th\u1ebf m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1eafp, \u0111\u1ebfn sang n\u0103m s\u1ebd l\u1ea1i tr\u00f9 t\u00ednh \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c Nam binh 200 ng\u01b0\u1eddi, chu\u1ea9n cho l\u1ea5y 100 ng\u01b0\u1eddi sung b\u1ed5 v\u00e0o 2 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 Tam v\u00e0 T\u1ee9 ; c\u00f2n 100 ng\u01b0\u1eddi sung b\u1ed5 v\u00e0o 2 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh Nh\u1ea5t v\u00e0 Nh\u1ecb.<\/p>\n<p>N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 c\u00f3 c\u00e1i c\u00e2n trung b\u00ecnh, qu\u1ea3 c\u00e2n ghi s\u1ed1 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u00fac l\u1ea1i, r\u1ed3i qu\u00ean nh\u00e3ng \u0111i, \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng l\u00e0m, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi ph\u00e1t gi\u00e1c ra. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n gi\u00fap ta \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, ph\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u00e3 giao cho b\u00e0n t\u00ednh \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00ec c\u1ea7n n\u00ean b\u00e0y t\u1ecf h\u1ebft m\u01b0u m\u00f4, t\u00ednh cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, l\u00e0m cho \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n \u0111\u1ebfn n\u01a1i. Th\u1ebf m\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u \u0111\u1ebfn h\u01a1n 2 n\u0103m r\u1ed3i, c\u00f2n m\u1ed9t m\u1ef1c b\u1ecf qua. Vi\u1ec7c nh\u1ecf c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf, vi\u1ec7c l\u1edbn s\u1ebd ra th\u1ebf n\u00e0o ? Th\u1eadt l\u00e0 ph\u1ee5 l\u00f2ng ta mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng nhi\u1ec1u l\u1eafm !\u201d. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua sai truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf, vi\u00ean ch\u1ee7 th\u1ea3o \u1edf b\u1ed9 L\u1ec5, vi\u00ean ph\u1ee5ng th\u1ee7 nguy\u00ean l\u1ee5c ch\u00ednh b\u1ea3n \u1edf b\u1ed9 C\u00f4ng, vi\u00ean \u0111\u1ed1c c\u00f4ng \u1edf c\u00f4ng s\u1edf, v\u00e0 vi\u00ean gi\u00e1m l\u00e2m \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5, \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 6 th\u00e1ng, kh\u00f4ng cho tra x\u00e9t v\u00e0 ch\u1ed1ng c\u00e3i n\u1eefa. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 s\u1eafc cho c\u00e1c khoa \u0111\u1ea1o : \u201cT\u1eeb nay h\u1ec5 c\u00e1c nha \u0111\u00e3 k\u00ednh v\u00e2ng d\u1ee5 ch\u1ec9, n\u00ean l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 ch\u01b0a thi h\u00e0nh th\u00ec tu\u1ef3 vi\u1ec7c kh\u00f3 hay d\u1ec5, d\u1ec5 th\u00ec kh\u00f4ng ngo\u00e0i 1 th\u00e1ng, kh\u00f3 th\u00ec kh\u00f4ng ngo\u00e0i 3 th\u00e1ng, n\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 t\u01b0 \u0111i x\u00e9t l\u1ea1i g\u00ec kh\u00e1c, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00fang h\u1ea1n th\u00ec n\u00ean thanh minh xin tri\u1ec3n h\u1ea1n. Gi\u00e1n ho\u1eb7c l\u1ea7m l\u1eabn nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ee9 th\u1ef1c tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean. N\u1ebfu t\u01b0 v\u1ecb kh\u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c, t\u1ea5t s\u1ebd giao B\u1ed9 ngh\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Khi qu\u1ea3 c\u00e2n ghi s\u1ed1 \u0111\u00e3 \u0111\u00fac xong, c\u00e2n th\u1eed kh\u00f4ng sai, b\u00e8n ra l\u1ec7nh cho ph\u00e1t giao \u0111\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m m\u1eabu m\u1ef1c nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 vi\u1ec7c chi thu l\u00e2u d\u00e0i. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho theo y c\u00e1ch th\u1ee9c, ch\u1ebf c\u1ea5p cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t b\u1ed9. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n l\u1ea1i xin ch\u1ebf th\u00eam qu\u1ea3 c\u00e2n ghi s\u1ed1, t\u1eeb 1, 2, 3, 4 ly, \u0111\u1ec3 c\u00e2n nh\u1eefng v\u1eadt t\u1eeb 1 ph\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng. Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c. (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : t\u1eeb th\u1ecb \u0111\u1ed9c \u0111\u1ebfn \u0111\u00e3i chi\u1ebfu 28 ng\u01b0\u1eddi, nay th\u00eam 2 ki\u1ec3m th\u1ea3o c\u1ed9ng 30 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n C\u00f4ng T\u00fa, B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, ch\u1ebft. Cho Tr\u1ea7n Tuy\u00ean, \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long, th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, chu\u1ea9n cho h\u1ed9i v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng \u1edf ty \u00e1n s\u00e1t, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng tu\u1ea7n ph\u1ee7. Cho V\u00f5 Xu\u00e2n Di\u1ec7u, L\u1ec5 b\u1ed9 Lang trung, l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long.<\/p>\n<p>V\u1eddi T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t v\u1ec1 Kinh cung ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecbnh Quang Khanh sung l\u00e0m ch\u1ee7 kh\u1ea3o \u1edf tr\u01b0\u1eddng thi H\u00e0 N\u1ed9i, \u0110\u1ea1t quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n quan ph\u00f2ng, l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ec9nh. Vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi \u0111\u00e3 xong, Khanh b\u1ecb Ng\u1ef1 s\u1eed Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u0129 \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i ph\u00ea quy\u1ec3n thi, tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean. C\u00f3 Ch\u1ec9 xu\u1ed1ng b\u1eaft Khanh ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c v\u00e0 t\u00e2u l\u1ea1i r\u00f5 r\u00e0ng ; c\u00f2n \u0110\u1ea1t v\u1eabn \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, t\u00e2u l\u00ean, th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i ph\u00ea quy\u1ec3n thi l\u00e0 do vi\u00ean gi\u00e1m kh\u1ea3o, Khanh kh\u00f4ng xem x\u00e9t, n\u00ean ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng, b\u00e8n tri\u1ec7u \u0110\u1ea1t v\u1ec1.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang, xin l\u1eadp nh\u1ea1c h\u1ed9 \u1edf nh\u00e0 Nhu vi\u1ec5n. Vua cho vi\u1ec7c \u1ea5y c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 v\u1ed7 y\u00ean n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean, chu\u1ea9n y l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>\u00a0B\u1ecdn Gi\u1ea3ng l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec gi\u1eb7c Xi\u00eam l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, n\u00ean kho t\u00e0ng h\u1ebft s\u1ea1ch. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1eebng khuy\u00ean ch\u0103m c\u00e0y c\u1ea5y v\u00e0 t\u00f9y \u0111\u1ea5t khai kh\u1ea9n, tr\u1ed3ng \u0111\u1eadu v\u00e0 l\u00faa m\u1ea1ch, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 l\u1ee5c t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c thu ho\u1ea1ch, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 kh\u1ea9n c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft. Duy th\u00e0nh Nam Vang tr\u1edf v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, r\u1ea5t \u0111i\u00eau t\u00e0n. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u01b0 cho c\u00e1c t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ch\u1edf cho 10.000 h\u1ed9c th\u00f3c \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1t\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m th\u1ebf c\u0169ng ph\u1ea3i. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2m tr\u00f9 li\u1ec7u c\u1ed1t cho ngo\u00e0i \u00eam th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 trong \u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng c\u1ea3 nh\u00e0 bia \u1edf \u0111\u1ec1n Nam H\u1ea3i long v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 nh\u00e0 bia b\u1ed1n c\u1ea3nh \u1edf Thu\u1eadn An (1 \u2013 C\u1ea3nh \u0111\u1ed3 s\u1ed9 c\u1ee7a th\u00e0nh tr\u00f2n ; 2 \u2013 C\u1ea3nh h\u00f9ng v\u0129 c\u1ee7a bi\u1ec3n c\u1ea3 ; 3 \u2013 C\u1ea3nh xanh t\u01b0\u01a1i c\u1ee7a r\u1eebng d\u1eeba ; 4 \u2013 C\u1ea3nh \u0111\u1eb1ng gi\u0103ng c\u1ee7a c\u1ed3n c\u00e1t).<\/p>\n<p>L\u00ednh c\u01a1 T\u01b0\u1eddng ngh\u0129a, t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, tr\u1ed1n \u0111i h\u1ebft c\u1ea3 s\u1ed1 ng\u1ea1ch. Chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh thi h\u00e0nh b\u1eaft tr\u00e1ng \u0111inh theo nh\u01b0 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh. Quy\u1ec1n ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Ho\u00e0ng V\u0103n Hu\u00e2n v\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thu\u1eadn \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, theo t\u1ec9nh g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>V\u1eddi Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ef1, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Gia \u0110\u1ecbnh, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh L\u1eadp, th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Bi\u00ean H\u00f2a v\u00e0 Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Huy\u00ean, th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc V\u0129nh Long, t\u1edbi Kinh.<\/p>\n<p>Cho : \u0110\u1ed7 T\u00fac Tr\u01b0ng, Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 L\u1ea1i, th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Gia \u0110\u1ecbnh ; H\u1ed3 V\u0103n Ngh\u0129a, Tri ph\u1ee7 Thi\u1ec7u Phong, th\u0103ng b\u1ed5 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc V\u0129nh Long ; Nguy\u1ec5n V\u0129nh Trinh, Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, l\u0129nh \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Bi\u00ean H\u00f2a.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n cxxxix<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang, nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean, l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>Cho : Tr\u1ea7n V\u0103n Lu\u1eadn, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i, l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay H\u1eadu v\u1ec7 ; L\u00ea V\u0103n Sinh, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eadu \u0111\u1ecbnh, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu ch\u1ea5n, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, t\u00e2u : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u c\u00e1c bi\u1ec1n binh chia \u0111\u00f3ng c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t, th\u00ec ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n r\u1ea5t xung y\u1ebfu h\u01a1n c\u1ea3, 1 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c L\u1ea1c H\u00f3a, ph\u00e1i th\u00eam 250 bi\u1ec1n binh ; th\u1ee9 \u0111\u1ebfn ba ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, Th\u01b0\u1eddng T\u00edn v\u00e0 \u1ee9ng Ho\u00e0, m\u1ed7i ph\u1ee7 150 ng\u01b0\u1eddi. Hai huy\u1ec7n Nam Xang v\u00e0 Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, ti\u1ebfp gi\u00e1p t\u1ec9nh b\u00ean c\u1ea1nh, m\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u 100 ng\u01b0\u1eddi. C\u00f2n 7 huy\u1ec7n Ph\u00fa Xuy\u00ean, Thanh Tr\u00ec, Thanh Oai, Duy Ti\u00ean, Thanh Li\u00eam, B\u00ecnh L\u1ee5c v\u00e0 Ho\u00e0i An, m\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u 50 ng\u01b0\u1eddi. M\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i. V\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n n\u00e0o c\u00f3 th\u00e0nh tr\u00ec, th\u00ec li\u1ec7u c\u1ea5p cho l\u00ednh ph\u00e1o th\u1ee7, nhi\u1ec1u \u00edt tu\u1ef3 theo s\u1ed1 s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u0111\u00e3 b\u1ed1 tr\u00ed (L\u00fd Nh\u00e2n : s\u00fang 12 c\u1ed7, ph\u00e1o th\u1ee7 12 ng\u01b0\u1eddi; Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c, Th\u01b0\u1eddng T\u00edn v\u00e0 \u1ee9ng Ho\u00e0, m\u1ed7i ph\u1ee7 s\u00fang 8 c\u1ed7, ph\u00e1o th\u1ee7 \u0111\u1ec1u 8 ng\u01b0\u1eddi; Nam Xang, B\u00ecnh L\u1ee5c v\u00e0 Thanh Li\u00eam, m\u1ed7i huy\u1ec7n s\u00fang 6 c\u1ed7, ph\u00e1o th\u1ee7 \u0111\u1ec1u 6 ng\u01b0\u1eddi)\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Trong kinh K\u1ef3 khan m\u01b0a. Sai L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh, \u0111\u1ebfn c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu V\u0169 s\u01b0 ((1) V\u0169 s\u01b0 : th\u1ea7n l\u00e0m m\u01b0a.1). Vua l\u1ea1i chay t\u1ecbnh, th\u00e0nh k\u00ednh l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eadt \u0111\u1ea3o \u1edf trong cung. M\u01b0a to.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh c\u0169ng khan m\u01b0a. Quan t\u1ec9nh ch\u1ec9 h\u1ee7y cho c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n chia nhau c\u1ea7u \u0111\u1ea3o. Vua nghe bi\u1ebft, b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 : \u201cTa, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, th\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 n\u00f4ng, v\u1eabn mong m\u01b0a, \u0111\u00eam ng\u00e0y kh\u00f4ng ch\u00fat tr\u1ec5 n\u1ea3i. \u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac mong ng\u00f3ng m\u01b0a nhu\u1ea7n nh\u01b0 v\u1eady, c\u00e1c quan to \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng tin th\u00e0nh, v\u00ec d\u00e2n m\u00e0 c\u1ea7u tr\u1eddi, m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 v\u1edbi ch\u1ee9c tr\u00e1ch m\u00ecnh gi\u1eef. Th\u1ebf m\u00e0 h\u1edd h\u1eefng, kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn, th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n x\u00e3 ra sao ? V\u1eady \u0111\u1ec1u truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. N\u1ebfu hi\u1ec7n nay h\u00e3y c\u00f2n ch\u1eadm m\u01b0a th\u00ec quan t\u1ec9nh ph\u1ea3i c\u00f3 1 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n h\u00e0nh c\u1ea7u \u0111\u1ea3o ngay, mong sao \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 l\u00f2ng tr\u00f4ng mong c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>Hai t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An v\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh l\u00faa m\u00f9a b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i, gi\u00e1 g\u1ea1o ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u1eaft. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean. Chu\u1ea9n cho ho\u00e3n thu\u1ebf v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m nay v\u00e0 th\u00f3c t\u00f4 c\u00f2n thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cTr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, gi\u1ea3n binh 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, h\u1ec5 \u0111i\u1ec1n v\u00e0o \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, l\u1ea1i tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u do c\u00e1c L\u00fd tr\u01b0\u1edfng gi\u00fap \u0111\u1ee1 che ch\u1edf cho nhau, tha ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u, b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, m\u00e0 T\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng th\u00ec cho r\u1eb1ng v\u00ec c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 m\u00ecnh kh\u00f4ng d\u1ef1 ph\u00e2n x\u1eed, n\u00ean coi l\u00e0 vi\u1ec7c ngo\u00e0i ph\u1eadn s\u1ef1 m\u00ecnh, \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean kh\u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c, do \u0111\u1ea5y m\u1ed1i t\u1ec7 ch\u1ee9a ch\u1ea5p l\u00e2u ng\u00e0y, ch\u01b0a s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n ra l\u1ec7nh c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, th\u00f4ng s\u1ee9c ch\u00e1nh ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c h\u1ea1t : t\u1eeb nay, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng gi\u1ea3n binh do l\u00fd tr\u01b0\u1edfng \u0111i\u1ec1n v\u00e0o, m\u00ecnh ph\u1ea3i d\u1ef1 bi\u1ebft c\u00f4ng vi\u1ec7c, x\u00e9t ra nh\u00e0 n\u00e0o qu\u1ea3 l\u00e0 nhi\u1ec1u \u0111inh, c\u00f3 c\u1ee7a, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y l\u00ednh \u0111i\u1ec1n c\u1ea5p ; n\u1ebfu l\u00fd d\u1ecbch c\u00f3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u gian tr\u00e1 g\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed1 gi\u00e1c ra, n\u1ebfu d\u00e1m th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng gi\u1ea5u gi\u1ebfm, \u0111\u1ec3 l\u00ednh v\u1eabn tr\u1ed1n, thi\u1ebfu nhi\u1ec1u, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c h\u00e0ng t\u1ed5ng c\u0169ng b\u1ecb ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1eebng tr\u1ecb \u0111\u1ec3 cho r\u0103n ch\u1eeba\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTi\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eddi t\u01b0 c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang, n\u00f3i vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n c\u1ea5p, xin tr\u00edch l\u1ea5y s\u1ed1 bi\u1ec1n binh chia \u0111\u00f3ng c\u00e1c t\u1ec9nh, \u0111i\u1ec1u \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf t\u1ec9nh An Giang, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n khi c\u1ea7n \u0111\u1ebfn tr\u01b0ng \u0111i\u1ec7u cho g\u1ea7n. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 li\u1ec7u tr\u00edch bi\u1ec1n binh \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 Long v\u00f5, Ti\u1ec1n ban, Tr\u1ef1c t\u1ea3, Tr\u00e1ng uy v\u00e0 Ph\u1ea5n uy, c\u1ed9ng h\u01a1n 1.200 ng\u01b0\u1eddi, chia \u0111i c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 t\u1edbi \u0111\u00f3. V\u1ea3 l\u1ea1i, bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ea5n s\u1edf \u0111\u00e3 d\u1ef1 \u0111\u1ecbnh m\u1edf c\u00e1c con \u0111\u01b0\u1eddng cong queo nh\u01b0 r\u1eafn b\u00f2, \u1edf 3 m\u1eb7t t\u1ea3, h\u1eefu v\u00e0 \u0111\u1eb1ng sau ngo\u00e0i ph\u1ee5 qu\u00e1ch. B\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ebbn ra ph\u00eda th\u00e0nh \u201cd\u00ea ng\u1ef1a\u201d b\u1eafn s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, \u0111\u1ea1n ch\u1ec9 l\u01b0\u1edbt qua m\u1eb7t \u0111\u1ea5t, ta kh\u00f4ng c\u00f3 th\u01b0\u01a1ng t\u1ed5n g\u00ec c\u1ea3. H\u1eb1ng ng\u00e0y t\u1ea5n s\u1edf b\u1ed1n m\u1eb7t th\u01b0\u1eddng b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c v\u00e0o. Ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfu k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd th\u1ea5y \u0111\u1ea1n bay tr\u00fang n\u1eef t\u01b0\u1eddng((1) N\u1eef t\u01b0\u1eddng : b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng x\u00e2y \u1edf tr\u00ean m\u1eb7t th\u00e0nh.1) tr\u00ean th\u00e0nh c\u00f9ng v\u1edbi x\u01b0\u1edfng ph\u00e1o v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 l\u1ec1u \u1edf ch\u00e2n th\u00e0nh. B\u1ecdn gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng s\u1ee3 h\u00e3i ch\u1ea1y tr\u1ed1n, c\u00f3 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb ch\u1ebft hay kh\u00f4ng, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay ti\u1ebft \u0111\u00e3 sang \u0111\u00f4ng, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac ph\u1ea3i l\u1ea5y vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng l\u00e0m c\u1ed1t y\u1ebfu. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n ta \u0111\u00e3 ban d\u1ee5 ch\u1ec9, ch\u1eafc \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng. Nay c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u, \u0111\u00e3 li\u1ec7u v\u00e1t c\u00e1c binh thuy\u1ec1n \u0111i An Giang \u0111\u1ec3 tr\u00fa ph\u00f2ng th\u00ec vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb c\u0169ng \u0111\u1ee7 nghi\u00eam c\u1ea9n r\u1ed3i. V\u1eady c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u n\u00ean \u1edf l\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9, th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng vi\u1ec7c qu\u00e2n. N\u1ebfu nghe ngo\u00e0i bi\u00ean c\u00f3 tin b\u00e1o \u0111\u1ed9ng th\u00ec cho Tham t\u00e1n Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m c\u00f9ng v\u1edbi L\u00e3nh binh Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u, li\u1ec7u \u0111em c\u00e1c bi\u1ec1n binh th\u00e2n c\u1eadn \u0111i theo, d\u00f9ng d\u0103m ba chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nh\u1eb9, g\u1ea5p r\u00fat \u0111i \u0111\u1ebfn. N\u1ebfu c\u00f3 tin b\u00e1o \u0111\u1ed9ng \u1edf Nam Vang hay H\u00e0 Ti\u00ean, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf An Giang ph\u1ea3i ru\u1ed5i t\u1edbi. C\u00f2n T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea th\u00ec c\u1ee9 coi qu\u1ea3n \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfp t\u1ee5c ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ecbp vi\u1ec7c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 m\u01b0u k\u1ebf \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, qu\u00fd \u1edf v\u1ea1n to\u00e0n. Tr\u01b0\u1edbc th\u1ea5y c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n c\u00f3 t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u00e0m \u1ee5 \u0111\u1eafp l\u0169y, ta cho l\u00e0 s\u1ef1 th\u00ed nghi\u1ec7m c\u1ea7u may, s\u1ee3 h\u1ea1i \u0111\u1ebfn s\u0129 t\u1ed1t, n\u00ean d\u1ee5 b\u1ea3o ch\u1edb n\u00ean khinh th\u01b0\u1eddng m\u00e0 l\u00e0m. Nay, c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u, th\u00ec qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecba \u0111\u1ea1o, quanh co nh\u01b0 r\u1eafn b\u00f2, b\u1ecdn gi\u1eb7c b\u1eafn s\u00fang, ta kh\u00f4ng b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i g\u00ec, th\u00ec k\u1ebf \u1ea5y th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3. Nh\u01b0ng c\u1ed1t l\u00e0m t\u1eeb t\u1eeb, kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00e1 \u0111\u1ed1c th\u00fac, b\u1ea5t lu\u1eadn \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u hay \u00edt, h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau th\u00ec ti\u1ebfn l\u00ean b\u1ea5y nhi\u00eau. N\u1ebfu m\u1eb7t n\u00e0o \u0111\u00e0o su\u1ed1t t\u1edbi \u0111\u1ea7u n\u01a1i ph\u1ee5 qu\u00e1ch th\u00ec li\u1ec1n \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea5t th\u00e0nh c\u00e1i th\u1ed5 l\u0169y \u1edf b\u00ean b\u1edd h\u00e0o, khi\u1ebfn qu\u00e2n ta c\u00f3 ch\u1ed7 t\u1ef1a, tr\u01b0\u1edbc chi\u1ebfm c\u00e1i th\u1ebf kh\u00f4ng l\u1eadt \u0111\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3, r\u1ed3i d\u1ea7n d\u1ea7n m\u1edbi m\u1edf r\u1ed9ng ra. \u1edf c\u00e1c m\u1eb7t kh\u00e1c c\u0169ng c\u1ee9 ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m theo nh\u01b0 th\u1ebf. D\u1ed3n ch\u1ee9a h\u00e0ng tu\u1ea7n h\u00e0ng th\u00e1ng, l\u0169y \u0111\u1ea5t ph\u1ea3i xong, s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 bao quanh h\u1ebft c\u1ea3 ngo\u00e0i h\u00e0o. N\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn g\u1ea7n l\u0169y \u0111\u1ec3 tranh gi\u00e0nh th\u00ec ta li\u1ec1n c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba th\u1ebf thu\u1eadn l\u1ee3i m\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft cho h\u1ebft, quy\u1ebft ch\u00fang kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i ra \u0111\u1ec3 thu nh\u1eb7t \u0111\u1ed3 \u0103n n\u1eefa. N\u1ebfu ch\u00fang d\u00e1m \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh b\u1eafn s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c ra \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1, th\u00ec qu\u00e2n ta k\u00e9n l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn gi\u1ecfi, t\u1eeb l\u1ed7 ch\u00e2u mai trong l\u0169y, nh\u1eb1m th\u1eb3ng v\u00e0o ch\u1ed7 qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1ea9n n\u1ea5p ch\u1ed1ng c\u1ef1 \u1edf ph\u00eda l\u1ed7 ch\u00e2u mai tr\u00ean th\u00e0nh m\u00e0 b\u1eafn, t\u1ea5t tr\u00fang, gi\u1eb7c quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 \u1ea9n th\u00e2n n\u1eefa. K\u1ebf n\u00e0y \u0111\u00e3 th\u00e0nh, d\u1eabu ch\u01b0a t\u1ee9c kh\u1eafc h\u1ea1 ngay \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, l\u00e0m ngay xong vi\u1ec7c nh\u01b0ng qu\u00e2n ta n\u1eafm l\u1ea5y c\u00e1i \u0111\u00f3 m\u00e0 gi\u1eef, th\u00ec th\u1ebf gi\u1eb7c t\u1ea5t ph\u1ea3i kh\u1ed1n qu\u1eabn th\u00eam, ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee3i th\u1ea5y ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 : n\u1ebfu m\u1eb7t n\u00e0o \u0111\u00e0o su\u1ed1t t\u1edbi \u0111\u1ea7u n\u01a1i ph\u1ee5 qu\u00e1ch th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn chuy\u00ean \u0111\u1ed1c, qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 m\u1ed7i vi\u00ean m\u1ed9t c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng, m\u1eb7t pha l\u00ea, v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ec1n binh, d\u00f5ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng. C\u00f2n c\u01a1 m\u01b0u \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, kh\u00f4ng n\u00ean n\u00f3ng v\u1ed9i, c\u1ed1t ph\u1ea3i th\u1eadn tr\u1ecdng, m\u01b0u t\u00ednh d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u1ec3 thu c\u00f4ng to\u00e0n v\u1eb9n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u, qu\u00e2n ta h\u1eb1ng ng\u00e0y b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c, k\u1ec3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tr\u0103m h\u00e0ng ngh\u00ecn ; v\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c trong th\u00e0nh th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng \u1ea9n n\u1ea5p d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n th\u00e0nh. Duy c\u00f3 ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i, t\u1eeb cao b\u1eafn xu\u1ed1ng, l\u1ee3i h\u1ea1i h\u01a1n h\u1ebft. V\u1eady, n\u00ean \u0111o t\u00ednh t\u1ea7m s\u00fang m\u00e0 b\u1eafn, ng\u00e0y ng\u00e0y, ch\u1ec9 th\u00edch b\u1eafn ra cho nhi\u1ec1u th\u00ec gi\u1eb7c \u1ea9n n\u1ea5p \u0111\u00e3 quen, cho l\u00e0m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c m\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ea1n b\u1eafn ra l\u1ea1i gi\u00fap gi\u1eb7c d\u00f9ng, th\u1ef1c ch\u1ec9 c\u00f3 h\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 \u00edch. V\u1eady t\u1eeb nay, n\u00ean ti\u1ebft ki\u1ec7m b\u1edbt \u0111i, ch\u1edb n\u00ean khinh th\u01b0\u1eddng b\u1eafn ph\u00ed\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai truy\u1ec1n Ch\u1ec9 h\u1ecfi xem ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00e3 ngh\u0129 ra tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e0o con \u0111\u01b0\u1eddng \u201cr\u1eafn l\u01b0\u1ee3n\u201d. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u t\u00e2u n\u00f3i \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00f9ng nhau b\u00e0n b\u1ea1c n\u1ea3y ra, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee7a ri\u00eang ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua b\u00e8n gia \u01a1n : H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0 gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p ; T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c c\u1ea3 ; Tham t\u00e1n H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng 6 c\u1ea5p, v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng 5 c\u1ea5p, nay \u0111\u1ec1u cho khai ph\u1ee5c 2 c\u1ea5p ; Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p. V\u00e0 \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t pha l\u00ea \u00f3ng \u00e1nh c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. C\u00f2n L\u00e3nh binh Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n v\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t pha l\u00ea l\u00f3ng l\u00e1nh c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. T\u00e1 bi\u1ec7n Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u, c\u0169ng th\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 m\u1ed9t nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t pha l\u00ea l\u00f3ng l\u00e1nh c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 h\u1ecd r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u hay \u0111\u00f3, ta c\u0169ng ban th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu, gia \u01a1n kh\u00f4ng ti\u1ebfc. V\u1eady c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean g\u1eafng s\u1ee9c h\u0103ng h\u00e1i g\u1ea5p b\u1ed9i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m trong khi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tu\u00e2n theo ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 d\u1ee5 b\u1ea3o nhi\u1ec1u l\u1ea7n m\u00e0 l\u00e0m cho c\u1ea9n th\u1eadn th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y th\u00e0nh c\u00f4ng v\u00e0 c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng to nh\u1ea5t\u201d.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u1eeb h\u00e0n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao, n\u00ean gia \u01a1n cho : H\u1ed9 b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang H\u1ed3 C\u00f4ng Hy, d\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u00f3 ghi b\u1ecb gi\u00e1ng 5 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c 2 c\u1ea5p, c\u00f2n b\u1ecdn Ki\u1ec3m th\u1ea3o Ho\u00e0ng C\u00f4ng Huy\u1ec5n 5 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang, t\u00e2u xin tr\u00edch l\u1ea5y nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef An Giang v\u00e0 cho xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n, di\u1ec5n t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn ; nh\u1eefng c\u01a1 binh m\u1edbi tuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u cho k\u1ebf ti\u1ebfp c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng. L\u1ea1i xin tr\u1ea3 th\u00eam gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn mua th\u00f3c g\u1ea1o \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o kho t\u00edch tr\u1eef.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea3o : \u201cV\u1ec1 bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng, qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i r\u1ed3i ; c\u00f2n vi\u1ec7c t\u1eadp th\u1ee7y chi\u1ebfn v\u00e0 vi\u1ec7c gi\u1ea3n binh l\u01b0u l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho l\u00e0m nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 xin, c\u1ed1t n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2m x\u1ebfp \u0111\u1eb7t cho \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, \u0111\u1ec3 v\u1eefng m\u1ea1nh vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u00e3 giao cho. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh mua th\u00f3c g\u1ea1o v\u1edbi gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn, l\u00e0m th\u1ebf c\u0169ng ph\u1ea3i ; duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n gian m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu ho\u1ea1ch, n\u1ebfu g\u1ea5p mua ngay, s\u1ee3 gi\u00e1 g\u1ea1o s\u1ebd \u0111\u1ebfn cao v\u00f2i v\u1ecdi, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a d\u00e2n kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u00f3 kh\u0103n ; v\u1eady h\u00e3y \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sang xu\u00e2n, th\u00f3c l\u00faa m\u1ed9t lo\u1ea1t ch\u00edn c\u1ea3, li\u1ec1n tr\u1ea3 th\u00eam gi\u00e1, r\u1ed9ng mua, c\u1ed1t cho \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ec3 t\u01b0 sang Gia \u0110\u1ecbnh l\u1ea5y 10.000 quan \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, nh\u01b0ng ph\u1ea3i nghi\u00eam c\u1ea5m c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sinh t\u1ec7, \u0111\u1ec3 d\u00e2n vui v\u1ebb \u0111em b\u00e1n, th\u00ec kho t\u00e0ng m\u1edbi mong d\u1ed3i d\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Gi\u1ea3ng l\u1ea1i t\u00e2u xin t\u1ea1m b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m t\u01b0 nh\u00e2n chuy\u00ean ch\u1edf g\u1ea1o mu\u1ed1i cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c sang Ch\u00e2n L\u1ea1p bu\u00f4n b\u00e1n, r\u1ed3i \u0111\u00e1nh thu\u1ebf t\u00f9y theo t\u1eebng h\u1ea1ng thuy\u1ec1n, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i xu\u00e2n sang n\u0103m s\u1ebd \u0111\u00ecnh ch\u1ec9. Vua y cho.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n \u1edf \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, h\u1ed9i binh \u1edf x\u00e3 Ti\u1ec3u Mi\u1ec7n, \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh V\u00e2n Trung.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Thi\u1ec1n Hi\u1ec7p (ch\u1ed7 n\u00e0y hai b\u00ean \u0111\u00e1 n\u00fai \u0111\u1ee9ng s\u1eefng, gi\u1eefa n\u00fai c\u00f3 ch\u1ed7 l\u00f5m xu\u1ed1ng, c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ed1i \u0111i, \u0111\u00e1 ong l\u1edfm ch\u1edfm, b\u01b0\u1edbc t\u1eebng b\u1eadc m\u00e0 l\u00ean, th\u1ebf r\u1ea5t nguy hi\u1ec3m). Gi\u1eb7c \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ec9nh n\u00fai, ch\u1ed3ng \u0111\u00e1 ra b\u00ean l\u00e0m l\u0169y, d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 gi\u1eef. \u0110\u1ee9c l\u1ef1a v\u00e0i ch\u1ee5c binh d\u00f5ng \u0111\u1eafc l\u1ef1c, vin \u0111\u00e1, v\u00edu c\u00e2y leo l\u00ean ng\u1ecdn n\u00fai cao nh\u1ea5t b\u1eafn sang, b\u1ecdn gi\u1eb7c run s\u1ee3 th\u1ee5t l\u00f9i. Qu\u00e2n ta s\u1ea5n l\u00ean, gi\u1eb7c b\u00e8n b\u1ecf \u0111\u1ed3n ch\u1ea1y. Qu\u00e2n ta \u0111u\u1ed5i ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i t\u00ean, c\u00f2n \u0111\u1ec1u l\u1ea9n tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ho\u1ea1ch Hi\u1ec7p (\u0111\u1ed1i ngang v\u1edbi Thi\u1ec1n Hi\u1ec7p, b\u00ean t\u1ea3 d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai \u0111\u00e1, b\u00ean h\u1eefu g\u1ea7n b\u1ebfn Mi\u1ec7n, \u1edf gi\u1eefa c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ed1i \u0111i r\u1ea5t hi\u1ec3m ngh\u00e8o). Gi\u1eb7c c\u0169ng ch\u1ed3ng g\u1ed7, x\u1ebfp \u0111\u00e1, d\u1ef1ng r\u00e0o, c\u1eafm ch\u00f4ng, th\u1ee7 hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1. \u0110i\u1ec3n th\u00fac binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u00fang tan v\u1ee1.<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n An \u0110\u1ecbnh, g\u1eb7p ph\u1ee5c binh c\u1ee7a gi\u1eb7c 5 l\u01b0\u1ee3t, Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111i tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn, \u0111\u1ec1u ph\u00e1 v\u1ee1 c\u1ea3, l\u1ea1i h\u1ed9i v\u1edbi 2 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1i binh, h\u1eb9n ng\u00e0y c\u00f9ng ti\u1ebfn. R\u1ed3i d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cT\u1eeb An Bi\u00ean ti\u1ebfn binh t\u1edbi nay, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng \u1edf gi\u1eb7c. Qu\u00e2n nhu \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 v\u1eabn t\u1ea3i \u0111i theo, ph\u00f2ng khi b\u1ea5t ch\u1ee3t l\u1ea5y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. L\u1ea1i n\u1eefa, Cai \u0111\u1ed9i Ma Do\u00e3n B\u1ed3i v\u00e0 th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c Ho\u00e0ng Kim Qu\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111em th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111i t\u00f2ng chinh. Duy m\u1ed9t \u0111\u1ea1o binh d\u00f5ng c\u1ee7a L\u00e3nh binh Ph\u00f9ng H\u1eefu Ho\u00e0 v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Long, nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn, m\u00e0 t\u1edbi nay c\u0169ng ch\u01b0a th\u1ea5y \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cBinh d\u00f5ng ng\u00e0y t\u0103ng th\u00eam, tinh th\u1ea7n ng\u00e0y s\u1eafc b\u00e9n, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c d\u1ed3i d\u00e0o, \u0111i nhanh ngh\u00ecn d\u1eb7m, b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ea1i s\u1ee3 h\u00e3i oai h\u00f9ng c\u1ee7a binh ta, th\u1ea5y b\u00f3ng gi\u00f3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n. V\u1eady n\u00ean m\u1ea1nh m\u1ebd ti\u1ebfn g\u1ea5p, s\u1edbm b\u00e1o tin th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 khen th\u01b0\u1edfng. Cho Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m Ch\u01b0 qu\u00e2n Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, g\u1eb7p ch\u1ed7 khuy\u1ebft th\u00ec b\u1ed5 sung ngay. C\u00f2n Ph\u00f9ng H\u1eefu Ho\u00e0 v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Long, ch\u1eadm tr\u1ec5 k\u00e9o d\u00e0i, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p ; nh\u01b0ng th\u00fac gi\u1ee5c ph\u1ea3i th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n ru\u1ed5i t\u1edbi qu\u00e2n th\u1ee9. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng Ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c v\u1eadn binh l\u01b0\u01a1ng su\u1ed1t m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n, n\u00ean th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p, cho 1 chi\u1ebfc nh\u1eabn m\u1eb7t pha l\u00ea c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 cho th\u00eam 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u1ec1 ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, t\u00e2u : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, giao chi\u1ebfn v\u1edbi gi\u1eb7c, d\u1eabu ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng, nh\u01b0ng binh d\u00f5ng \u0111\u1ec1u h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng, b\u1ecdn gi\u1eb7c r\u1ea5t s\u1ee3. Nay qu\u00e2n ta \u0111\u00f3ng l\u1ea1i bao v\u00e2y gi\u1eb7c \u1edf n\u00fai xa, ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i \u0111\u1ec1u chia \u0111\u1eb7t qu\u00e2n \u0111\u1ec3 r\u00ecnh b\u1eafn. V\u1ea3 l\u1ea1i, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean so v\u1edbi Tuy\u00ean Quang v\u00e0 Cao B\u1eb1ng c\u00f3 kh\u00e1c, v\u00ec d\u00e2n Tuy\u00ean Quang v\u00e0 Cao B\u1eb1ng theo gi\u1eb7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, m\u1ed9t khi quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111em nhau ra h\u00e0ng, v\u00e0 \u0111\u1ec1u tr\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c l\u1ef1c c\u1ea3. Th\u00e1i Nguy\u00ean t\u1eeb B\u1ea1ch Th\u00f4ng tr\u1edf l\u00ean, b\u1ecb b\u01b0ng b\u00edt \u0111\u00e3 s\u00e2u, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng l\u00e0 gi\u1eb7c, n\u1ebfu tr\u00f3c n\u00e3 kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec ch\u00fang ch\u1ea1y v\u00e0o r\u1eebng r\u00fa, r\u1ed3i l\u1ea1i g\u1ecdi nhau t\u1ee5 h\u1ecdp k\u00e9o \u0111\u1ebfn. V\u1eady ph\u1ea3i l\u00f9ng b\u1eaft kh\u1eafp n\u00fai, c\u1ed1t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 b\u1ea3o cho ch\u00fang con \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ecda Ph\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu ch\u00fang m\u1ed9t m\u1ef1c m\u1edd t\u1ed1i ngoan ng\u1ea1nh, th\u00ec s\u1ebd tr\u1eebng tr\u1ecb h\u1ebft ph\u00e9p \u0111\u1ec3 cho bi\u1ebft s\u1ee3 m\u00e0 ph\u1ee5c. Nh\u01b0ng v\u00ec r\u1eebng n\u00fai bao la, s\u1ed1 qu\u00e2n c\u00f3 \u00edt, ch\u01b0a th\u1ec3 nh\u1ea5t nh\u1ea5t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 phi t\u01b0 cho Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn h\u1ed9i \u1edf H\u1ed3ng La, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi k\u1ecbp vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u201cSau \u0111\u00f3 ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd Ph\u01b0\u1edbc [c\u1ee7a Ph\u1ed5] n\u00f3i \u1edf Na D\u1ee5 c\u0169ng c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c, \u0111\u00e1nh gi\u00e1p chi\u1ebfn, quan qu\u00e2n b\u1eafn s\u00fang \u0111\u00e1nh gi\u1ebft : gi\u1eb7c ch\u1ea1y l\u00ean gi\u1eef n\u00fai cao, n\u00ean ch\u01b0a ti\u1ec7n d\u1eddi qu\u00e2n. V\u1ea3, t\u00ecnh th\u1ebf g\u1eb7p ph\u1ea3i kh\u00f3 kh\u0103n nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ebfn binh l\u1ef1c th\u00ec kh\u00f3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng hi\u1ec7u. V\u1eady xin \u0111i\u1ec1u th\u00eam th\u00fa binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, to\u00e0n v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh v\u00e0 Trung v\u1ec7, T\u1ea3 v\u1ec7 l\u00ednh t\u1ec9nh, m\u1ed7i v\u1ec7 100 ng\u01b0\u1eddi. Ph\u00e0m nh\u1eefng l\u00ednh \u1ed1m y\u1ebfu th\u00ec cho v\u1ec1, \u0111\u1ed5i c\u1ea5p ngay cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 g\u1ea5p \u0111i t\u00f2ng chinh\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cXem t\u1edd t\u1ea5u, th\u00ec quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, kh\u00f4ng ng\u1ea1i kh\u00f3 kh\u0103n nguy hi\u1ec3m, ph\u1ea5n \u0111\u1ea5u qu\u00ean m\u00ecnh, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. Ta r\u1ea5t khen ng\u1ee3i. V\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u binh, c\u0169ng cho y l\u1eddi t\u00e2u\u201d. B\u00e8n sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 ri\u00eang l\u1ebb v\u00e0o s\u00e2u, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u h\u0103ng h\u00e1i \u0111\u00e1nh lui \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. Ng\u01b0\u01a1i, th\u00e2n danh l\u00e0m Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean, c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, m\u1edbi g\u1eb7p l\u0169 gi\u1eb7c qu\u00e8n \u0111\u00e3 v\u1ed9i th\u1ee5t lui, l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eb1ng Tham t\u00e1n (Tr\u1ee9) l\u00e0 m\u1ed9t quan v\u0103n. \u0110\u00e3 \u0111\u00e0nh t\u1ed9i l\u1ed7i kh\u00f3 khoan th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng tr\u00f4ng th\u1ea5y Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 b\u1ebd m\u1eb7t ch\u00fat n\u00e0o kh\u00f4ng ? Nay 2 \u0111\u1ea1o binh Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, th\u1eafng tr\u1eadn li\u00ean ti\u1ebfp. D\u1ea1o n\u00e0y ch\u1eafc \u0111\u00e3 th\u1eb3ng t\u1edbi \u1ed5 gi\u1eb7c \u1edf V\u00e2n Trung. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u1ec3 k\u1ecbp s\u1ef1 c\u01a1, cho kh\u1ecfi tr\u1ec5 k\u1ef3 h\u1ea1n, b\u1ecb l\u1ed7i kh\u00f4ng nh\u1ecf. V\u1ea3 l\u1ea1i, b\u1ecdn gi\u1eb7c ch\u1ec9 tr\u00f4ng c\u1eady v\u00e0o c\u00e1ch \u1edf tr\u00ean cao, b\u1eafn s\u00fang xu\u1ed1ng, qu\u00e2n ta \u1edf d\u01b0\u1edbi th\u1ebf kh\u00f3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, n\u00ean gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng cho l\u00e0 \u0111\u1eafc s\u00e1ch. Nh\u01b0ng c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i, l\u1ef1a v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3m t\u1eed, xuy\u00ean n\u00fai l\u00ean ch\u1ed7 cao nh\u1ea5t, r\u1ed3i t\u1eeb tr\u00ean b\u1eafn xu\u1ed1ng, gi\u1eb7c li\u1ec1n thua v\u1ee1, th\u00ec \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 m\u01b0u \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh th\u1eafng gi\u1eb7c. V\u1eady, chu\u1ea9n cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, t\u1eeb nay, h\u1ec5 g\u1eb7p gi\u1eb7c c\u00f3 gi\u1edf ng\u00f3n \u1ea5y, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c n\u00ean l\u1ef1a l\u1ea5y d\u0103m ba ch\u1ee5c qu\u00e2n c\u1ea3m t\u1eed, mang s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, ph\u1ecfng theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m, th\u00ec qu\u00e2n ta c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ee7 ((1) Ch\u1ee7 : th\u1ebf ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng.1), gi\u1eb7c l\u1ea1i l\u00e0 kh\u00e1ch ((2) Kh\u00e1ch : th\u1ebf b\u1ecb \u0111\u1ed9ng.2), ch\u00fang s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u1ec3 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, t\u1ef1 nhi\u00ean ph\u1ea3i ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ch\u1ebft, qu\u00e2n ta th\u1eeba th\u1eafng, ru\u1ed5i d\u00e0i, kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng xong\u201d.<\/p>\n<p>D\u1ee5 b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1, T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1i binh c\u1ee7a \u0111\u1ea1o ng\u01b0\u01a1i nh\u00e2n th\u1eafng tr\u1eadn, ti\u1ebfn gi\u1eef M\u1eadt L\u0169ng, ch\u1eb3ng qua v\u00e0i ba \u0111\u00eam th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i t\u1edbi \u1ed5 gi\u1eb7c. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang t\u00e2u b\u00e1o, li\u00ean ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng tr\u1eadn, \u0111\u00e3 h\u1ee3p binh l\u1ea1i, do \u0111\u01b0\u1eddng Ti\u1ec3u Mi\u1ec7n ti\u1ebfn l\u00ean, ch\u1eafc hi\u1ec7n nay c\u00f3 th\u1ec3 t\u1edbi V\u00e2n Trung r\u1ed3i. M\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1o binh Th\u00e1i Nguy\u00ean, ta c\u0169ng \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 th\u00fac gi\u1ee5c ti\u1ebfn l\u00ean. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ed1c su\u1ea5t c\u1ed5 v\u00f5 t\u01b0\u1edbng s\u0129 h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn nhanh, c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ed9i ti\u1ec5u v\u1edbi \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i c\u00f9ng \u0111\u00e1nh kh\u00e9p l\u1ea1i cho k\u1ecbp s\u1edbm t\u1edbi \u1ed5 gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf, ch\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea7n ch\u1edd tr\u00f4ng ng\u00f3ng, c\u1ee9 \u0111\u1ee3i \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i sau m\u1edbi ti\u1ebfn binh, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1ed9t m\u00ecnh tr\u1eadt l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u00fang h\u1eb9n ti\u1ebfn qu\u00e2n, th\u00ec m\u1eafc l\u1ed7i kh\u00f4ng nh\u1ecf\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ef1 khi r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 Na D\u1ee5, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u01b0\u1edbc h\u01a1n 800 t\u00ean, chia l\u00e0m 4 chi, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn giao chi\u1ebfn. Qu\u00e2n ta s\u1ea5n l\u00ean, d\u00f9ng s\u00fang l\u1edbn, s\u00fang nh\u1ecf m\u00e0 b\u1eafn. Gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong nhi\u1ec1u, r\u00fat lui, ch\u1ea1y. B\u1ea5y gi\u1edd ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd t\u01b0 c\u1ee7a Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 b\u1ea3o chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn H\u1ed3ng La, g\u00f3p s\u1ee9c ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Thi\u1ebft ngh\u0129 Ch\u1ee3 R\u00e3 l\u00e0 n\u01a1i t\u1ea1m ch\u1ee9a ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u1eadn Na D\u1ee5 l\u00e0 c\u1ed5 h\u1ecdng c\u1ee7a Ch\u1ee3 R\u00e3 ; b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, ch\u01b0a th\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu v\u1ed9i d\u1eddi qu\u00e2n, th\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ea5t r\u00f3n b\u01b0\u1edbc theo sau, d\u1eabu l\u01b0u 1.000 bi\u1ec1n binh \u1edf l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f3 ch\u1ed1ng n\u1ed5i. Mu\u00f4n m\u1ed9t Na D\u1ee5 b\u1ecb gi\u1eb7c chi\u1ebfm c\u1ee9, ch\u00fang th\u1eeba th\u1ebf, lan t\u1edbi Ch\u1ee3 R\u00e3, l\u1ea1i th\u00e0nh ra \u1edf ph\u00eda sau \u0111\u1ea1o binh H\u1ed3ng La. V\u00ec th\u1ebf, n\u00ean th\u1ea7n ch\u01b0a d\u00e1m chuy\u1ec3n qu\u00e2n. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u01b0 tr\u1ea3 l\u1eddi cho [Tr\u1ee9] bi\u1ebft r\u1ed3i. V\u1ea3 l\u1ea1i, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n binh, d\u00f5ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb b\u1ec7nh. Nh\u1eefng l\u00ednh kho\u1ebb m\u1ea1nh trong Trung v\u1ec7 Kinh binh ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00f3 h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4i, v\u00ec th\u1ebf n\u00ean kh\u00f4ng ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edbm\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea3o : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi t\u00e2u, ta \u0111\u00e3 d\u1ee5 b\u1ea3o ho\u1eb7c n\u00ean chia l\u00e0m hai, ho\u1eb7c n\u00ean h\u1ecdp l\u00e0m m\u1ed9t, chu\u1ea9n cho li\u1ec7u c\u01a1 m\u00e0 l\u00e0m. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh sung s\u1ee9c \u0111i \u0111\u1ebfn gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Nay ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Na D\u1ee5 \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh lui, m\u00e0 \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u1ea1i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf H\u1ed3ng La, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u00f4m \u0111\u1ea7u l\u1ea9n tr\u1ed1n nh\u01b0 chu\u1ed9t, th\u00ec danh ti\u1ebfng qu\u00e2n ta l\u1ea1i l\u1eebng l\u1eaby, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5y. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 m\u1ed9t l\u00f2ng ho\u00e0 h\u1ee3p lo toan vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, g\u00f3p s\u1ee9c, \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng, li\u1ec7u c\u01a1 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, c\u1ed1t s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng, ch\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111un \u0111\u1ea9y l\u1eabn nhau, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 s\u1ef1 c\u1ea3n tr\u1edf, \u0111\u1ec3 l\u1ee1 c\u01a1 m\u01b0u, quy\u1ebft kh\u00f3 n\u1edbi r\u1ed9ng m\u00e0 tha th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, kh\u00f4ng nh\u01b0 nh\u1eefng n\u01a1i b\u00ecnh nguy\u00ean, \u0111\u1ed3ng r\u1ed9ng. Chu\u1ea9n cho 2 \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, n\u1ebfu c\u00f3 b\u1ec7nh binh v\u1ec1 t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng, th\u00ec n\u00ean gi\u1eef l\u1ea1i s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 c\u1ea7m, giao cho bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn c\u1ea7m gi\u1eef, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u s\u00fang d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u. S\u00fang \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf xa b\u1eafn gi\u1eb7c, m\u00e0 g\u1eb7p nh\u1eefng n\u01a1i tr\u00ean d\u01b0\u1edbi n\u00fai non hi\u1ec3m tr\u1edf, d\u1ec5 b\u1ec1 xoay chuy\u1ec3n, l\u1ea1i c\u00e0ng nhanh nh\u1eb9n ti\u1ec7n l\u1ee3i, ch\u1edb n\u00ean c\u1ea7m tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng, th\u00e0nh ra kh\u00f4ng ti\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i v\u00ec Trung v\u1ec7 v\u00e0 T\u1ea3 v\u1ec7 Kinh binh kh\u00f4ng ch\u1ecbu th\u1ee7y th\u1ed5, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb b\u1ec7nh, n\u00ean xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho c\u00e1c quan t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean x\u00e9t xem b\u1ec7nh binh 2 v\u1ec7 cho v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng, ph\u1ea3i ch\u1eefa g\u1ea5p cho ch\u00f3ng kh\u1ecfi \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111i theo qu\u00e2n th\u1ee9 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Cho Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9, l\u00e0m Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o An \u2013 T\u0129nh, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, l\u00ean Th\u00e1i Nguy\u00ean, hi\u1ec7p c\u00f9ng \u00e1n s\u00e1t Do\u00e3n U\u1ea9n, \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i qu\u00e2n nhu v\u00e0 binh l\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 chu\u1ea9n cho th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng v\u1edbi nhau, n\u1ebfu Do\u00e3n U\u1ea9n thu\u1eadn \u0111i h\u1ed9 v\u1ec7 v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, t\u00f2ng qu\u00e2n gi\u00fap vi\u1ec7c binh th\u00ec Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh \u1edf l\u1ea1i Ch\u1ee3 R\u00e3 \u0111\u1ec3 th\u00fac \u0111\u1ea9y \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c ; ho\u1eb7c gi\u1ea3 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh \u01b0ng \u0111i theo qu\u00e2n, th\u00ec Do\u00e3n U\u1ea9n c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i Ch\u1ee3 R\u00e3, c\u1ed1t sao binh l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng thi\u1ebfu, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u1ed5n th\u1ecfa.<\/p>\n<p>Cho Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y sung Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5 \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, chu\u1ea9n cho \u0111em theo 100 l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9. N\u1ebfu Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u00e3 h\u1ed9i binh l\u00e0m 1 \u0111\u1ea1o, th\u00ec c\u00f9ng h\u1ee3p l\u1ea1i m\u00e0 ti\u1ebfn, n\u1ebfu h\u1ecd h\u00e3y c\u00f2n chia l\u00e0m 2 \u0111\u1ea1o, th\u00ec Th\u1ee5y h\u1ee3p l\u1ea1i v\u1edbi Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi v\u0103n k\u1ebb v\u00f5 gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u1eabn nhau, g\u1eb7p c\u00f3 t\u00e2u b\u00e1o, th\u00ec li\u00ean danh c\u00f9ng k\u00fd, nh\u01b0ng \u1edf d\u01b0\u1edbi Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u Nh\u1ea5t v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch Ngh\u1ec7 An \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ninh B\u00ecnh ; c\u00f2n Trung v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ninh B\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc th\u00ec chuy\u1ec3n \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>Do\u00e3n U\u1ea9n, \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean, t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed3n tr\u1ea1i \u1edf Ch\u1ee3 R\u00e3 s\u1eeda sang l\u1ea1i, \u0111\u00e3 t\u1ea1m xong v\u00e0 b\u1ec1n v\u1eefng. H\u1ec5 con \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o m\u00e0 \u0111i xuy\u00ean s\u01a1n, th\u00ec ph\u00e1i qu\u00e2n nghi\u00eam ph\u00f2ng ng\u0103n gi\u1eef. V\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ee9a qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng v\u00f4 s\u1ef1. Duy hai t\u1ed5ng Th\u01b0\u1ee3ng Gi\u00e1o v\u00e0 H\u1ea1 Hi\u1ec7u \u1edf ch\u00e2u B\u1ea1ch Th\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 Man L\u1ea1o r\u1eebng n\u00fai, kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ec5 ngh\u0129a, t\u1eebng b\u1ecb gi\u1eb7c khua \u0111\u1ed9ng l\u00e0m cho m\u00ea, do \u0111\u1ea5y ngu t\u1ed1i ngoan ng\u1ea1nh l\u1ea1i c\u00e0ng th\u00eam l\u00ean. Khi quan qu\u00e2n m\u1edbi \u0111\u1ebfn, ch\u00fang cho th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng ra oai gh\u00ea g\u1edbm, n\u00ean b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 1, 2 t\u00ean ra th\u00fa, t\u1ea1m l\u00e0m k\u1ebf x\u1ea3o quy\u1ec7t, \u0111\u1ec3 cho v\u1ee3 con \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n ho\u1ea1t. Sau \u0111\u00f3 th\u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 h\u00e0 kh\u1eafc d\u1eef d\u1ed9i g\u00ec, th\u00ec l\u1ea1i cho l\u00e0 \u0111\u1eafc k\u1ebf, cho n\u00ean v\u1eeba m\u1edbi ra th\u00fa, li\u1ec1n l\u1ea1i tr\u1ed1n ngay. \u0110\u1ea1i kh\u00e1i th\u1ebf l\u00e0 ch\u00fang ra d\u00f2 x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh, \u0111\u1ec3 b\u00e1o cho nhau. Th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 nh\u1eefng T\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ea3o ban th\u00fac gi\u1ee5c, cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u00fang v\u1eabn kh\u00f4ng ra. C\u00e1i th\u00f3i ngoan ng\u1ea1nh \u1ea5y th\u1ef1c \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh n\u00ean b\u1eaft l\u1ea5y t\u00ean n\u00e0o qu\u1ea3 th\u1ef1c l\u00e0 ngoan ng\u1ea1nh ng\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, h\u1ecda ch\u0103ng ch\u00fang m\u1edbi bi\u1ebft r\u0103n s\u1ee3 r\u1ed3i sau m\u1edbi ch\u1ecbu nghe l\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o. Nh\u01b0ng v\u1eabn tu\u00e2n theo l\u00f2ng nh\u00e2n \u0111\u1ee9c b\u1ec1 tr\u00ean, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y ch\u0103m vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 chi\u00eau d\u1ee5. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u1ec1u cho ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c lui t\u1edbi t\u00f9y \u00fd, n\u00ean vi\u1ec7c chi\u00eau an l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f3 kh\u0103n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ea3o : \u201cQu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111i \u0111\u00e1nh k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, \u0111\u1ec3 c\u1ee9u d\u00e2n, ch\u1ec9 c\u1ed1t gi\u1ebft k\u1ebb \u0111\u1ea7u s\u1ecf, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb hi\u1ebfp t\u00f2ng th\u00ec kh\u00f4ng tr\u1ecb t\u1ed9i, trong \u0111\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o c\u00f2n m\u00ea man ngoan ng\u1ea1nh, b\u1ecb b\u01b0ng b\u00edt, kh\u00f3 d\u1ee5 b\u1ea3o th\u00ec n\u00ean nghi\u00eam kh\u1eafc tr\u1eebng tr\u1ecb \u0111\u1ec3 cho bi\u1ebft s\u1ee3. V\u1eady c\u00f4ng vi\u1ec7c ng\u00e0y nay l\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec7n th\u00ec n\u00ean v\u1ed7 v\u1ec1 b\u1eb1ng nh\u00e2n \u0111\u1ee9c, \u0111\u1ed1i v\u1edbi k\u1ebb \u00e1c th\u00ec ph\u1ea3i d\u1ea1y b\u1ea3o b\u1eb1ng uy quy\u1ec1n. D\u00f9ng c\u1ea3 \u00e2n \u0111\u1ee9c v\u00e0 uy quy\u1ec1n, m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u1eafc s\u00e1ch. V\u1eady, cho ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng v\u1edbi Ng\u1ef1 s\u1eed Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh m\u1edbi ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, sai kh\u1eafp m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i hi\u1ec3u d\u1ee5 b\u1ecdn th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ec1u n\u00ean s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1, \u0111i theo qu\u00e2n, l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c : ho\u1eb7c \u0111i tr\u01b0\u1edbc d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, ho\u1eb7c v\u1eadn t\u1ea3i qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng. Nh\u1eefng ai tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1ed9i l\u1ea7m l\u1ee1 theo gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha th\u1ee9. N\u1ebfu c\u00f2n c\u1ed1 \u00fd ngoan ng\u1ea1nh, ch\u1ed1ng c\u1ef1 kh\u00f4ng ch\u1ecbu ra th\u00fa, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c cho tr\u1ecb b\u1eb1ng qu\u00e2n ph\u00e1p, ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u b\u00eau, ho\u1eb7c ch\u1eb7t ch\u00e2n tay \u0111em treo l\u00ean khi\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y, l\u00f2ng s\u1ee3 h\u00e3i, ch\u1edb n\u00ean m\u1ed9t chi\u1ec1u nh\u00f9 nh\u1edd qu\u00e1\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em c\u1ea5p cho 2 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang v\u00e0 Cao B\u1eb1ng, m\u1ed7i \u0111\u1ea1o 10 chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t pha l\u00ea \u0111\u1ecf v\u00e0 tr\u1eafng ; h\u1ec5 t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n \u0111i tr\u1eadn, ai h\u0103ng h\u00e1i m\u1ea1nh d\u1ea1n, \u0111\u00edch th\u1ef1c c\u00f3 c\u00f4ng, th\u00ec tuy\u00ean Ch\u1ec9 ngay \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t r\u1ed3i th\u01b0\u1edfng cho.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u00f2n \u0111\u00f3ng \u1edf H\u1ed3ng La. B\u1ecdn gi\u1eb7c h\u1eb1ng ng\u00e0y t\u1edbi v\u00e2y \u0111\u00e1nh. B\u1ecdn th\u1ea7n ph\u00e1i binh ra b\u1eaft th\u00ec gi\u1eb7c b\u00e8n ch\u1ea1y, r\u1ed3i l\u1ea1i d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai cao, th\u1ee7 hi\u1ec3m, m\u01b0u ch\u1eb7n con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i l\u1ea1i. M\u1ed9t h\u00f4m, gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng g\u1ea7n ch\u1ed7 qu\u00e2n th\u1ee9, hai m\u1eb7t t\u1ea3 v\u00e0 h\u1eadu, h\u00f2 la b\u1eafn s\u00fang ; c\u00f3 t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c \u0111\u1ee9ng ch\u1ec9 huy \u1edf tr\u00ean n\u00fai \u0111\u00e1. D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh C\u1ea9m, Cai \u0111\u1ed9i t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, l\u1ea5y s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang b\u1eafn m\u1ed9t ph\u00e1t, n\u00f3 ch\u1ebft ngay. Gi\u1eb7c b\u00e8n ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u, ta \u0111u\u1ed5i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay b\u1ed1n ph\u00eda H\u1ed3ng La \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u00eam l\u1eb7ng, t\u1eeb Ch\u1ee3 R\u00e3 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng. C\u00f2n t\u1eeb H\u1ed3ng La tr\u1edf l\u00ean, ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi B\u1ea3o L\u1ea1c, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ed7 th\u00e2n \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 cam l\u00f2ng theo gi\u1eb7c. N\u1ebfu kh\u00f4ng m\u1ed9t phen \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, th\u00ec kh\u00f4ng l\u00e0m ch\u00fang ph\u1ea3i ch\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft, men leo m\u1ea5y l\u1ea7n n\u00fai, ch\u1ec9 th\u1ea5y m\u1ed9t d\u1ea3i r\u1eebng b\u00e1t ng\u00e1t r\u1ee7 xanh \u00f3ng \u00e1nh nh\u01b0 ng\u1ecdc trai. V\u1ee3 con v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c c\u1ee7a b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u \u0103n \u1edf v\u00e0 ch\u1ee9a \u0111\u1ec3 \u1edf trong \u1ea5y. Qu\u00e2n ta tr\u00f4ng th\u1ea5y m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1edbi g\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u1ecbp l\u00fac ta quay v\u1ec1, ch\u00fang l\u1ea1i b\u1eafn s\u00fang theo sau. Phong t\u1ee5c d\u1eef t\u1ee3n \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 phi t\u01b0 cho Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u1ebfn b\u00e0n \u0111\u1ec3 c\u00f9ng nhau ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ng\u01b0\u01a1i r\u1ea5t h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng, trong khi qu\u00e2n \u0111i d\u00f9 ch\u1ee3t g\u1eb7p b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u1ed1 ch\u1ebft th\u1ee7 hi\u1ec3m, v\u00e0 ph\u1ea3i d\u00ecu d\u1eaft Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, ch\u01b0a th\u1ec3 m\u1ed9t m\u00ecnh ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00f3 c\u0169ng v\u00ec t\u00ecnh th\u1ebf xui n\u00ean. V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111ang l\u00fac h\u01a1i l\u00f9i, th\u1ebf m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i v\u1eabn m\u1ed9t m\u00ecnh gi\u1eef v\u1eefng to\u00e0n qu\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i dao \u0111\u1ed9ng, l\u1ea1i nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i, \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh gi\u1ebft gi\u1eb7c nhi\u1ec1u l\u1ea7n. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady d\u01b0\u1edbi t\u00ean ng\u01b0\u01a1i, tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ghi gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c 1 c\u1ea5p, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u1edbi m\u1ed9t nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t pha l\u00ea c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. Nay ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho \u0111i\u1ec1u th\u00eam quan qu\u00e2n c\u00f2n sung s\u1ee9c, ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111i \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u1eafc hi\u1ec7n nay c\u00f3 th\u1ec3 t\u1edbi qu\u00e2n th\u1ee9, nhu\u1ec7 kh\u00ed s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 t\u00ednh, s\u1edbm \u0111\u1ed1c s\u1ee9c, khuy\u00ean g\u1eafng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng, ta s\u1ebd khen th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu.<\/p>\n<p>\u201cCai \u0111\u1ed9i D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh C\u1ea9m b\u1eafn s\u00fang gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, ai c\u0169ng tr\u00f4ng th\u1ea5y, l\u00e0m cho l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi h\u0103ng h\u00e1i, n\u00e9n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed th\u1ebf s\u1eafc b\u00e9n c\u1ee7a gi\u1eb7c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng cho ng\u00e2n b\u00e0i v\u00e0 ng\u00e2n ti\u1ec1n, nay l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn \u0111\u1eadu n\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng t\u01a1 v\u00e0 b\u1ed9 h\u00e0 bao g\u1ea5m, \u0111\u1ec3 n\u00eau chi\u1ebfn c\u00f4ng. C\u00e1c qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Th\u00e1m t\u00e1n Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u1edf \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng b\u00ean h\u1eefu B\u1ebf L\u0129nh n\u00fai non tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p, cao v\u1ecdi, kh\u00f4ng ti\u1ec7n h\u00e0nh qu\u00e2n ; duy b\u00ean t\u1ea3 B\u1ebf L\u0129nh c\u00f3 hai con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i xuy\u00ean s\u01a1n, th\u00f4ng \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc M\u1ea1o, v\u00f2ng ra ph\u00eda sau gi\u1eb7c. C\u00f2n \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ecbnh chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh \u00fap, th\u00ec b\u1ed7ng \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o nh\u1eefng \u0111\u1ed3n Trung Th\u1ea3ng v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng N\u0103ng \u1edf ph\u00eda sau, c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn, m\u01b0u toan qu\u1ea5y r\u1ed1i, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111ang \u0111i tr\u1eadn, hi\u1ec7p s\u1ee9c v\u1edbi l\u00ednh gi\u1eef \u0111\u1ed3n c\u00f9ng ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh. L\u1ea1i c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1eeb B\u1ebf L\u0129nh h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda n\u00fai \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu Du L\u0169ng, t\u1eeb tr\u00ean cao b\u1eafn xu\u1ed1ng. Qu\u00e2n ta b\u1eafn ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 7 t\u00ean, gi\u1eb7c v\u1eabn \u1edf tr\u00ean n\u00fai, th\u1ee7 hi\u1ec3m ch\u1ed1ng c\u1ef1.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd t\u01b0 c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean n\u00f3i : \u0110\u01b0\u1eddng n\u00fai B\u1eafc N\u1eadm r\u1ea5t hi\u1ec3m, hai l\u1ea7n \u0111i \u0111\u00e1nh, c\u0169ng ch\u01b0a ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. Ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u c\u01a1 \u0111\u00e1nh \u00fap. V\u1ea3 l\u1ea1i, B\u1eafc N\u1eadm ch\u01b0a l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec nh\u1eefng n\u01a1i ti\u1ebfp gi\u1edbi Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean, b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u1ebf t\u1ea5t lan tr\u00e0n ; n\u1ebfu m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0o s\u00e2u, s\u1ee3 con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng \u1edf ph\u00eda sau c\u00f3 s\u1ef1 tr\u1edf ng\u1ea1i, n\u00ean v\u1eabn c\u00f2n ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf ch\u1ed7 c\u0169 : Na T\u00ecnh, M\u1eadt L\u0169ng v\u00e0 Du L\u0169ng. \u0110\u1ee3i \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1eafc N\u1eadm, s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c h\u1eb9n ng\u00e0y l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh B\u1ebf L\u0129nh, th\u1eb3ng t\u1edbi V\u00e2n Trung, c\u00f9ng nhau h\u1ed9i ti\u1ec5u\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, tr\u01b0\u1edbc d\u1eabu c\u00f3 l\u00f9i ch\u00fat \u00edt nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3 ch\u1ea5n ch\u1ec9nh h\u00e0ng ng\u0169, l\u1ea1i \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c li\u1ec1n l\u00f9i tan. \u0110\u1ea1o binh ri\u00eang c\u1ee7a Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 c\u0169ng t\u1eebng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c ph\u1ea3i ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u. L\u1ea1i c\u00f3 Ch\u1ec9 \u0111i\u1ec1u th\u00eam ng\u00f3t v\u00e0i ngh\u00ecn bi\u1ec1n binh sung s\u1ee9c, ti\u1ebfp t\u1ee5c ra \u0111i, thanh th\u1ebf l\u1ea1i c\u00e0ng l\u1eebng l\u1eaby, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh ng\u00e0y m\u00e0 \u0111i g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang hi\u1ec7n do con \u0111\u01b0\u1eddng Ti\u1ec3u Mi\u1ec7n ti\u1ebfn l\u00ean, k\u1ec3 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u00e3 t\u1edbi V\u00e2n Trung. V\u1ec1 nh\u1eefng \u0111\u1ed3n Trung Th\u1ea3ng v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng N\u0103ng, gi\u00e1p gi\u1edbi Th\u00e1i Nguy\u00ean, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c qu\u00e8n qu\u1ea5y r\u1ed1i, ta c\u0169ng \u0111\u00e3 d\u1ee5 sai c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh v\u00e0 L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec1u ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ee7 l\u00e0m thanh th\u1ebf vi\u1ec7n tr\u1ee3 cho \u0111\u1ea1i binh, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef cho kh\u1ecfi lo \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda sau \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean k\u00edp h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, h\u1ee3p l\u1ea1i v\u1edbi \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p cho s\u1edbm b\u00e1o tin th\u00e0nh c\u00f4ng, ch\u1edb c\u00f3 c\u1ed1 \u00fd tr\u00f9ng tr\u00ecnh, l\u00e0m tr\u1ec5 nh\u1eadt k\u1ef3 ti\u1ebfn qu\u00e2n th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb kh\u00e9p t\u1ed9i theo qu\u00e2n lu\u1eadt.<\/p>\n<p>\u201cH\u01a1n n\u1eefa, V\u00e2n Trung c\u1ecfn con nh\u01b0 1 vi\u00ean \u0111\u1ea1n, \u0111em th\u1ebf l\u1ef1c c\u1ee7a \u0111\u1ea1i binh Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Tuy\u00ean Quang ra \u0111\u00e1nh, \u0111\u00e3 nh\u01b0 Th\u00e1i S\u01a1n \u0111\u00e8 b\u1eb9p qu\u1ea3 tr\u1ee9ng, ch\u1eb3ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ea1o binh Th\u00e1i Nguy\u00ean, c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m gi\u1eb7c ph\u1ea3i b\u1ecf m\u1ea1ng r\u1ed3i. V\u1eady c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i qu\u00e1 th\u1eadn tr\u1ecdng, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u1ea1i l\u00e2u nh\u01b0 th\u1ebf ? T\u00ean gi\u1eb7c S\u0129 kia ch\u1eb3ng qua l\u00e0 d\u01b0 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111\u00f3 th\u00f4i. Th\u1eed ngh\u0129 xem : n\u1ebfu ph\u00e1 tan \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5 gi\u1eb7c, b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecbch V\u00e2n \u0111em l\u00e0m \u00e1n, th\u00ec b\u1ecdn kia m\u1ea5t ch\u1ed7 t\u1ef1a, \u0111\u1ee9ng v\u00e0o c\u00e1i th\u1ebf c\u00f4 qu\u00e2n, c\u0169ng s\u1ebd ph\u1ea3i b\u00f3 tay ch\u1ecbu tr\u00f3i, \u0111\u00e2u c\u00f2n d\u00e1m ngang ng\u1ea1nh, ch\u1ed1ng c\u1ef1 v\u1edbi quan qu\u00e2n ! N\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c tr\u00f9ng tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang m\u1ed9t m\u00ecnh l\u00e0m th\u00e0nh c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i h\u00e1 kh\u00f4ng th\u1eb9n m\u1eb7t hay sao ? Ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean ! \u0110\u1ebfn nh\u01b0 binh d\u00f5ng b\u1eafn ch\u1ebft 7 t\u00ean gi\u1eb7c, kh\u00f4ng ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u, \u0111\u00e1ng l\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng ; nh\u01b0ng hai b\u00ean b\u1eafn nhau, kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p, l\u00e0 th\u1ebf t\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf. V\u1eady gia \u01a1n : c\u1ee9 b\u1eafn ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed7i t\u00ean ph\u1ea1m l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn. T\u1eeb nay, h\u1ec5 ai b\u1eafn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng th\u1ea5y, th\u00ec cho chi\u1ebfu theo l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u bi\u1ec1n binh L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 B\u1eafc Ninh, m\u1ed7i t\u1ec9nh 300 ng\u01b0\u1eddi \u0111i Cao B\u1eb1ng, theo quan t\u1ec9nh ph\u00e2n ph\u00e1i ph\u00f2ng th\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u 500 l\u00ednh t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, tr\u00edch<\/p>\n<p>ra 300 ng\u01b0\u1eddi cho l\u01b0u l\u1ea1i L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1n v\u00e0o ch\u1ed7 thi\u1ebfu, c\u00f2n 200 th\u00ec ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00ean Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, t\u1eeb Na D\u1ee5 chuy\u1ec3n \u0111i H\u1ed3ng La, h\u1ed9i v\u1edbi qu\u00e2n c\u1ee7a Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc kia nh\u1eefng t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 v\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n Th\u1ea1c nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan, lui v\u1ec1 B\u1ea3o L\u1ea1c. Th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i l\u1ee5c t\u1ee5c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u00fa \u1edf c\u1eeda qu\u00e2n. Ph\u1ed5 b\u00e8n \u0111\u1ec3 Ph\u1ea1m Phi, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh, \u1edf l\u1ea1i qu\u1ea3n l\u0129nh 500 bi\u1ec1n binh, \u0111\u00f3ng gi\u1eef Na D\u1ee5, r\u1ed3i d\u1eddi qu\u00e2n \u0111\u1ebfn H\u1ed3ng La. \u0110em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cNg\u01b0\u01a1i n\u00ean ti\u1ebfn nhanh, \u0111\u1ec3 b\u00f9 l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eebng t\u1ee5t sau ng\u01b0\u1eddi ta, c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o !\u201d<\/p>\n<p>Do\u00e3n U\u1ea9n, \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNay Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tham t\u00e1n h\u1ee3p binh ti\u1ebfn l\u00ean, th\u1ed5 d\u00e2n d\u1eabu c\u00f3 \u00edt nhi\u1ec1u ra th\u00fa, nh\u01b0ng v\u1eabn b\u1eadp b\u1ed7ng b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng. Hi\u1ec7n nay th\u1ea7n \u0111\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n chi\u00eau an \u0111\u1ec3 cho tr\u1edf v\u1ec1. V\u1ea3, x\u00e9t ra t\u1eeb Ch\u1ee3 R\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn B\u1ea3o L\u1ea1c, c\u00f3 3 con \u0111\u01b0\u1eddng : con \u0111\u01b0\u1eddng H\u1ed3ng La, l\u00e0 n\u01a1i \u0111ang h\u00e0nh binh ; con \u0111\u01b0\u1eddng B\u1eafc Ph\u1ea5n, \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef ; ch\u1ec9 c\u00f2n con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb Cao Th\u01b0\u1ee3ng qua Nh\u1ea1n M\u00f4n, B\u1ed9c B\u1ed1 t\u1edbi B\u1eb1ng Th\u00e0nh, C\u1ed5 \u0110\u1ea1o, d\u00e2n \u1edf li\u1ec1n n\u1ed1i, tr\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 th\u00f4ng th\u1eb3ng t\u1edbi B\u1ea3o L\u1ea1c, d\u01b0\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 r\u1ebd quan \u0110\u1ea1i Man. N\u00fai r\u1eebng b\u00e1t ng\u00e1t, l\u1ed1i \u0111i um t\u00f9m, binh l\u00ednh d\u1eabu nhi\u1ec1u, c\u0169ng kh\u00f3 ph\u00e2n ph\u00e1i ch\u1eb7n b\u1eaft. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 chi\u00eau t\u1eadp t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c M\u00e1n Ti\u1ec1n, sai \u0111em v\u00e0i tr\u0103m d\u00e2n Man ng\u1ea7m ph\u1ee5c \u1edf c\u00e1c con \u0111\u01b0\u1eddng xuy\u00ean s\u01a1n xung y\u1ebfu, ch\u1edb \u0111\u1ec3 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed1n tho\u00e1t. C\u00f2n v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, c\u1ee9 l\u1eddi vi\u00ean Tham t\u00e1n, th\u1ea7n b\u00e0n r\u1eb1ng t\u1eeb H\u1ed3ng La tr\u1edf l\u00ean, n\u00fai non hi\u1ec3m tr\u1edf, binh \u0111i c\u00e0ng xa th\u00ec v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng c\u00e0ng kh\u00f3 ; v\u1eady cho t\u00f9y ti\u1ec7n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, ho\u1eb7c l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng \u1edf gi\u1eb7c, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng ; c\u00f2n s\u1ed1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i c\u00f3 t\u1edd t\u01b0 \u0111\u00f2i l\u1ea5y m\u1edbi n\u00ean v\u1eadn t\u1edbi. Nh\u01b0ng x\u00e9t ra, s\u1ed1 g\u1ea1o ch\u1ee9a \u1edf Ch\u1ee3 R\u00e3, Na Mi\u00eau v\u00e0 B\u1eafc C\u1ea1n c\u00f2n h\u01a1n 5.800 ph\u01b0\u01a1ng, l\u1ea5y \u0111\u00f3 chi c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n trong 1 th\u00e1ng, c\u0169ng c\u00f2n th\u1eeba th\u00e3i. C\u00f2n s\u1ed1 ch\u1ee9a tr\u01b0\u1edbc \u1edf Ch\u1ee3 R\u00e3 v\u00e0 t\u1eeb t\u1ec9nh tr\u1edf l\u00ean, xin h\u00e3y t\u1ea1m ng\u1eebng, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd t\u00f9y nghi ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m. L\u1ea1i n\u1eefa, t\u1eeb Ch\u1ee3 R\u00e3 tr\u1edf l\u00ean, c\u1ee9 m\u1ed7i n\u1eeda ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, xin \u0111\u1eb7t 1 n\u01a1i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea5n, li\u1ec7u ph\u00e1i 50 ho\u1eb7c 100 bi\u1ec1n binh, g\u1ed9p v\u1edbi th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef, \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111\u1ec7 c\u00f4ng v\u0103n, li\u00ean l\u1ea1c tin t\u1ee9c\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cS\u1ef1 c\u01a1 \u0111\u00e3 thu\u1eadn l\u1ee3i, ng\u01b0\u01a1i b\u1ed1 tr\u00ed c\u0169ng \u1ed5n tho\u1ea3 v\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 nhi\u1ec1u bi\u1ec1n binh \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>Cho t\u1ebf c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 ch\u1ebft tr\u1eadn B\u1eafc Ph\u1ea5n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ea1o binh Th\u00e1i Nguy\u00ean, tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf B\u1eafc Ph\u1ea5n, c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n binh s\u0129 ra tr\u1eadn, h\u0103ng h\u00e1i can \u0111\u1ea3m \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecf m\u00ecnh ; ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 h\u1eadu cho truy t\u1eb7ng v\u00e0 ban ti\u1ec1n tu\u1ea5t. Nay ngh\u0129 : b\u1ecdn kia li\u1ec1u m\u00ecnh \u1edf n\u01a1i c\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, m\u00e0 h\u00e0i c\u1ed1t ph\u01a1i b\u00e0y n\u01a1i c\u1ecf r\u1eadm, th\u1eadt r\u1ea5t tang th\u01b0\u01a1ng ! V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho \u00e1n s\u00e1t Do\u00e3n U\u1ea9n v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh, xem vi\u00ean n\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u l\u01b0\u01a1ng \u1edf Ch\u1ee3 R\u00e3, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i t\u00ecm h\u00e0i c\u1ed1t, t\u1eeb L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c binh l\u00ednh, \u0111em v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean, ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t t\u1ea1m ch\u00f4n v\u00e0 l\u1eadp m\u1ed9t b\u00e0n th\u1edd, \u1edf gi\u1eefa b\u00e0y c\u00e1c b\u00e0i v\u1ecb L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc S\u01a1n, Ph\u1ea1m \u0110\u1ee9c H\u1ea1nh, B\u1ea1ch V\u0103n D\u1ee5 v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea3i, h\u00e0ng d\u01b0\u1edbi b\u00e0y c\u00e1c bi\u1ec1n binh ch\u1ebft tr\u1eadn, s\u1eafm \u0111\u1ee7 tr\u00e2u, b\u00f2, ti\u1ec1n gi\u1ea5y, cho t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n. N\u1ebfu ai c\u00f3 th\u00e2n nh\u00e2n th\u00ec cho \u0111em quan t\u00e0i v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n ch\u00f4n c\u1ea5t, ai kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00ec quan t\u1ec9nh \u0111\u1ee9ng l\u00ean mai t\u00e1ng\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n T\u00fa D\u0129nh, Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Cho V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang, Lang trung, bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 Binh, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, x\u00e3 Ho\u00e0 An (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00fa Vinh), c\u00f3 x\u1ea3y v\u1ee5 c\u01b0\u1edbp. L\u00fd d\u1ecbch s\u1edf t\u1ea1i gi\u1ea5u kh\u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e1o. Ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u0169ng \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean kh\u00f4ng nghe bi\u1ebft g\u00ec. Ng\u00f4 Kim L\u00e2n, C\u1ea5p s\u1ef1 trung, t\u00e2u h\u1eb7c v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u01b0ng b\u00edt v\u1ee5 c\u01b0\u1edbp \u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, b\u1ea3o : \u201cKinh huy\u1ec7n \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 xe nh\u00e0 vua qua l\u1ea1i, sao l\u1ea1i c\u00f3 c\u01b0\u1edbp x\u1ea3y ra \u1edf n\u01a1i ph\u1ed1 x\u00e1, \u0111\u01b0\u1eddng ng\u00f5 nghi\u00eam t\u00fac n\u00e0y !\u201d L\u1eadp t\u1ee9c sai Kim L\u00e2n v\u00e0 T\u00fa D\u0129nh \u0111i \u0111\u1ebfn x\u00e9t h\u1ecfi, th\u00ec qu\u1ea3 c\u00f3 vi\u1ec7c \u1ea5y. L\u00fd d\u1ecbch b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3, quy\u1ec1n Tri huy\u1ec7n \u0110inh V\u0103n H\u01b0\u1edfng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c. T\u00fa D\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c \u00e2n cho c\u00e1ch l\u01b0u nh\u01b0ng sai l\u00f9ng b\u1eaft ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. Hai k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111\u00e3 qua, T\u00fa D\u0129nh ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, cho \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf thuy\u1ec1n Thanh Loan. L\u1eddi t\u00e2u \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c, Kim L\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>H\u1ed3 C\u00f4ng Ch\u1ec9, \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean, ch\u1ebft. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 H\u1ed3 C\u00f4ng Hi, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9, l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh, th\u0103ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean. L\u1ea1i v\u00ec Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n b\u1ecb b\u1ec7nh, n\u00ean sai \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0129nh Long, ru\u1ed5i t\u1edbi H\u00e0 Ti\u00ean, thay l\u0129nh \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 v\u00e0 Bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ec9nh. Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi, th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, th\u1eeba bi\u1ec7n vi\u1ec7c t\u1eeb h\u00e0n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0129nh Long, \u0111\u1ee3i Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n kh\u1ecfi b\u1ec7nh, s\u1ebd \u0111\u1ec1u cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7ng V\u0103n Th\u1ed1ng, \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang, c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5n, lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng, l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang. Th\u1ed1ng, tr\u01b0\u1edbc \u1edf t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c, \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 ; \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c. Ra l\u1ec7nh c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u00f2i Th\u1ed1ng v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ee3i b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t t\u1ed9i. Sau \u0111\u00f3, Th\u1ed1ng m\u1eafc b\u1ec7nh, ch\u1ebft.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ng\u1ea1ch thu\u1ebf v\u1ec1 thuy\u1ec1n bu\u00f4n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i t\u00e2u : \u201cMinh M\u1ec7nh n\u0103m \u0111\u1ea7u [1820], c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111i t\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ecba h\u1ea1t : th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169 th\u00ec \u0111\u00e1nh thu\u1ebf to\u00e0n ng\u1ea1ch ; c\u00f2n t\u1eeb t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc, chi\u1ebfu theo ng\u1ea1ch thu\u1ebf \u0111\u00e1nh \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, m\u00e0 gi\u1ea3m d\u1ea7n ho\u1eb7c 2 ph\u1ea7n, ho\u1eb7c 3, 4 ph\u1ea7n kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau : \u0110\u00f3 v\u00ec Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 n\u01a1i bu\u00f4n b\u00e1n s\u1ea7m u\u1ea5t, c\u00f2n c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c th\u00ec ch\u1ed7 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 \u00edt kh\u00e1c nhau, n\u00ean chi\u1ebft trung, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ecbnh ra ph\u00e2n s\u1ed1 c\u00f3 h\u01a1n k\u00e9m nhau. Nh\u01b0ng, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n thu\u1eadn l\u1ee3i, thuy\u1ec1n bu\u00f4n qua l\u1ea1i ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u, Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i l\u1ea1i kh\u00f4ng k\u00e9m g\u00ec Gia \u0110\u1ecbnh, n\u1ebfu c\u1ee9 nh\u1ea5t kh\u00e1i theo nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1nh d\u1ea5u v\u00e0o thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 t\u00ecm g\u01b0\u01a1m \u01b0 ? V\u1eady xin t\u1eeb nay, h\u1ec5 c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, th\u00ec \u1edf 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 c\u1ee9 theo nh\u01b0 l\u1ec7 th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169, t\u00ednh th\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh thu\u1ebf to\u00e0n ng\u1ea1ch. C\u00f2n v\u1ec1 T\u1ea3 K\u1ef3 ((1) T\u1ea3 K\u1ef3 : ch\u1ec9 t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 Kh\u00e1nh Ho\u00e0.1) t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra, \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Nam thu\u1ed9c Nam Tr\u1ef1c ((2) Nam Tr\u1ef1c : ch\u1ec9 Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.2), v\u1ec1 B\u1eafc Tr\u1ef1c ((3) B\u1eafc Tr\u1ef1c : ch\u1ec9 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.3) t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh thu\u1ed9c B\u1eafc K\u1ef3, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo ng\u1ea1ch thu\u1ebf Nam K\u1ef3, gi\u1ea3m 1 ph\u1ea7n 10. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 Nam \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh thu\u1ebf to\u00e0n ng\u1ea1ch nh\u01b0 Nam K\u1ef3. Duy Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 n\u01a1i kinh \u0111\u00f4, s\u1ef1 th\u1ec3 kh\u00f4ng gi\u1ed1ng v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c, xin theo nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, gi\u1ea3m 4 ph\u1ea7n 10 so v\u1edbi Nam K\u1ef3. C\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi Ma L\u1ee5c Gi\u00e1p ((4) Ma L\u1ee5c Gi\u00e1p : t\u1ee9c l\u00e0 Malacca, m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf th\u1eddi x\u01b0a, \u1edf v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y nam b\u00e1n \u0111\u1ea3o M\u00e3 Lai, c\u01b0 d\u00e2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi M\u00e3 Lai.4), tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e1nh thu\u1ebf nh\u01b0 \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 Qu\u1ef3nh Ch\u00e2u, L\u00f4i Ch\u00e2u v\u00e0 Ch\u00e0 V\u00e0, nh\u01b0ng nay Ma L\u1ee5c Gi\u00e1p \u0111\u00e3 l\u00e0 thu\u1ed9c \u0111\u1ecba c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Anh C\u00e1t L\u1ee3i, th\u00ec xin \u0111\u00e1nh thu\u1ebf nh\u01b0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u1edf T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16 [1835]\u201d. Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i l\u1ec7 b\u1eafn s\u00fang \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i. (H\u1ec5 quan thuy\u1ec1n \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng xong, l\u00fac tr\u1edf v\u1ec1, v\u00e0o c\u1eeda Thu\u1eadn An, th\u00ec nh\u00e2n vi\u00ean th\u1ee7 h\u1ed9 \u1edf th\u00e0nh, theo l\u1ec7 ph\u1ea3i b\u1eafn s\u00fang. N\u1ebfu l\u00e0 c\u00e1c thuy\u1ec1n l\u1edbn Th\u1ee5y Long, Linh Ph\u01b0\u1ee3ng, Ph\u1ea5n B\u1eb1ng, Kim \u01afng, Thanh Loan, V\u00e2n \u0110i\u00eau, c\u00e1c t\u00e0o thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a c\u00f4ng, c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u1eeb 10 chi\u1ebfc tr\u1edf l\u00ean, v\u00e0 c\u00e1c thuy\u1ec1n to ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn, th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u1eafn s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c. N\u1ebfu l\u00e0 c\u00e1c thuy\u1ec1n D\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec7u, H\u1ea3i Hi\u1ec7u, c\u00e1c hi\u1ec7u thuy\u1ec1n ch\u1eef \u201cB\u00ecnh\u201d, ch\u1eef \u201c\u0110\u1ecbnh\u201d \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n v\u00e0 c\u00e1c t\u00e0o thuy\u1ec1n t\u1eeb 9 chi\u1ebfc tr\u1edf xu\u1ed1ng, th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u1eafn ti\u1ec3u ph\u00e1o. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c thuy\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, H\u1ea3i \u0110\u1ea1o, \u00d4, L\u00ea v\u00e0 thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i th\u01b0\u1eddng, th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1eafn s\u00fang. Duy c\u00f3 c\u00e1c thuy\u1ec1n ch\u1edf bi\u1ec1n binh sai ph\u00e1i \u0111i tr\u1eadn m\u1ea1c, kh\u00f4ng c\u1ee9 s\u1ed1 thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u hay \u00edt, c\u0169ng cho b\u1eafn ti\u1ec3u ph\u00e1o. C\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u y nh\u01b0 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh n\u0103m tr\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0, v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1ec1 th\u00e0nh m\u1edbi v\u00e0 c\u1ea3ng m\u1edbi \u1edf t\u1ec9nh An Giang l\u00e0 c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m, nh\u01b0ng c\u00f4ng tr\u00ecnh c\u0169ng kh\u00f3 kh\u0103n tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i ; v\u1eady xin \u0111\u1ebfn sang xu\u00e2n, bi\u00ean ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 s\u1ef1, s\u1ebd li\u1ec7u v\u00e1t d\u00e2n h\u1ea1t V\u0129nh Long 4.000 ng\u01b0\u1eddi, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng v\u00e0 An Giang m\u1ed7i h\u1ea1t 3.000 ng\u01b0\u1eddi, g\u1ed9p s\u1ee9c c\u00f9ng l\u00e0m, trong 2 th\u00e1ng th\u00ec xong\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eafp th\u00e0nh, \u0111\u00e0o c\u1ea3ng, v\u1ed1n l\u00e0 k\u1ebf hay \u0111\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng th\u00e0nh tr\u00ec, d\u1eabu t\u1ed1n c\u1ee7a kho, c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc. Nh\u01b0ng bi\u00ean ph\u00f2ng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ed1t y\u1ebfu nh\u1ea5t. M\u1ed9t phen x\u1ebfp \u0111\u1eb7t ph\u1ea3i t\u00f9y c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean tr\u01b0\u1edbc hay n\u00ean sau, n\u00ean v\u1ed9i hay n\u00ean thong th\u1ea3 m\u1edbi ph\u1ea3i. Nay bi\u1ec1n binh \u0111\u00e3 tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf th\u00e0nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, m\u00e0 \u0111\u1ed3n An Man v\u00e0 th\u00e0nh tr\u00ec t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean \u1edf \u0111\u00e2u c\u0169ng hi\u1ec3m y\u1ebfu, ki\u00ean c\u1ed1, l\u1ea1i c\u00f3 tr\u1ecdng binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, c\u0169ng \u0111\u1ee7 nghi\u00eam c\u1ea9n trong vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb. C\u00f2n th\u00e0nh m\u1edbi, kh\u00f4ng ph\u1ea3i quan tr\u1ecdng, kh\u1ea9n c\u1ea5p, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i c\u1ea7n thi\u1ebft nh\u01b0 th\u1ebf ! H\u01a1n n\u1eefa, m\u1edbi b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Xi\u00eam, kho t\u00e0ng ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, nh\u00e2n d\u00e2n v\u1eeba m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean ngh\u1ec9, h\u00e1 n\u1ee1 \u0111em vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u1ea7n k\u00edp l\u1ea1i b\u1eaft d\u00e2n ph\u1ea3i lao l\u1ef1c n\u1eefa sao ? B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd v\u00e0o vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, \u0111\u1ec3 cho b\u1edd c\u00f5i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9ng m\u1ea1nh, c\u00f2n vi\u1ec7c kia thong th\u1ea3 h\u00e3y b\u00e0n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c !\u201d<\/p>\n<p>L\u00ea B\u00e1 D\u1ea7n, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch, quy\u1ec1n sung V\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 Kinh binh, theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, b\u1ecb b\u1ec7nh lam ch\u01b0\u1edbng, v\u1ec1 t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng, m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Giang Ti\u00ean, th\u00ec b\u1ec7nh k\u1ecbch, r\u1ed3i ch\u1ebft. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, gia \u01a1n cho theo nguy\u00ean ph\u1ea9m, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u1edf \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u1ed5 gi\u1eb7c \u1edf V\u00e2n Trung. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ea1i binh do \u0111\u01b0\u1eddng Ti\u1ec3u Mi\u1ec7n xu\u1ea5t ph\u00e1t, \u0110\u1ee9c \u0111i tr\u01b0\u1edbc, \u0110i\u1ec3n k\u1ebf sau, \u0111\u1ebfn x\u1ee9 B\u1eafc C\u00e1i (x\u1ee9 n\u00e0y b\u00ean h\u1eefu d\u1ef1a v\u00e0o n\u00fai cao, b\u00ean t\u1ea3 g\u1ea7n s\u00f4ng Mi\u1ec7n Th\u1ee7y, ven b\u1edd c\u00f3 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng, gi\u00e1p g\u1ea7n b\u00ean t\u1ea3 Mi\u1ec7n Th\u1ee7y, \u0111\u00e1 n\u00fai l\u1edfm ch\u1edfm, c\u00e2y c\u1ed1i um t\u00f9m) x\u00e3 B\u00e1ch \u0110\u00edch \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, Ph\u00f3 th\u1ed1ng l\u0129nh gi\u1eb7c l\u00e0 Ma Do\u00e3n Cao t\u1eadp h\u1ee3p h\u01a1n 1.000 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u1edf \u0111\u00f3, l\u1eadp 2 \u0111\u1ed3n to \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu, l\u00e0m th\u1ebf \u1ef7 gi\u1ed1c cho nhau, r\u1ea5t l\u00e0 hi\u1ec3m tr\u1edf, ki\u00ean c\u1ed1 (hai b\u00ean b\u1edd d\u1ef1a n\u00fai, d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n : t\u1eeb l\u01b0ng ch\u1eebng n\u00fai \u0111\u1ebfn g\u1ea7n m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc, ch\u1ea5t g\u1ed7 ch\u1ed3ng \u0111\u00e1 l\u00e0m l\u0169y ; ngo\u00e0i l\u0169y, d\u1ef1ng r\u00e0o c\u1eafm ch\u00f4ng. L\u1ea1i ng\u1ea3 nhi\u1ec1u c\u00e2y to ch\u1eafn ngang, l\u1ea5p ngh\u1ebdn l\u1ed1i v\u00e0o). \u0110\u1ee9c ph\u00e1i Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111em v\u00e0i tr\u0103m binh d\u00f5ng \u0111\u00e1nh h\u0103ng \u0111i ti\u1ec1n khu, mang v\u00e1n g\u1ed7 m\u00f4ng xung, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 \u0111\u1ea1n s\u00fang, c\u1eaft nh\u1eefng c\u00e2y ch\u1eb9n \u0111\u01b0\u1eddng, ph\u00e1 h\u00e0ng r\u00e0o, nh\u1ed5 ch\u00f4ng nh\u1ecdn, v\u1eeba \u0111\u00e1nh v\u1eeba ti\u1ebfn. \u0110\u1ee9c l\u1ea1i ph\u00e1i Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh Ph\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u0111\u1ed3n An Long, \u0111em th\u1ed5 d\u00f5ng, \u0111i xuy\u00ean s\u01a1n, l\u00ean ch\u1ed7 ng\u1ecdn n\u00fai cao nh\u1ea5t, l\u00e9n t\u1edbi b\u00ean h\u1eefu \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c, t\u1eeb tr\u00ean cao b\u1eafn xu\u1ed1ng. C\u00e1c qu\u00e2n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 thay nhau b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn s\u00fang nh\u1ecf. Gi\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u1ee9ng v\u1eefng, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong nhi\u1ec1u, b\u00e8n b\u1ecf \u0111\u1ed3n, ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Qu\u00e2n ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng c\u00f2n l\u1ea1i h\u01a1n 80 g\u00e1nh, c\u00f9ng v\u1edbi \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c. \u0110i\u1ec3n c\u0169ng ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn. T\u1eeb \u0111\u00f3, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn nhanh, kh\u00f4ng c\u00f2n ai d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1 n\u1eefa. Khi t\u1edbi V\u00e2n Trung, gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1t h\u1ebft ch\u1ed7 \u1edf, \u0111em gia quy\u1ebfn tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. B\u1ecdn \u0110\u1ee9c b\u00e8n sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u h\u01a1n 1000 l\u00ednh, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Ng\u1ecdc M\u1ea1o, \u0111\u00f3n ti\u1ebfp \u0111\u1ea1o binh Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o c\u01a1 binh \u0111i ri\u00eang c\u1ee7a Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Chung v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef1 do C\u1ed1c B\u00e0ng (t\u00ean \u0111\u1ea5t, ti\u1ebfp gi\u00e1p \u0111\u1ecba gi\u1edbi nh\u00e0 Thanh), quanh ra V\u00e2n Trung, c\u0169ng ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 binh kh\u00ed c\u1ee7a gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Ph\u00f9ng H\u1eefu Ho\u00e0 v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Long ti\u1ebfn qu\u00e2n t\u1eeb Lang Can, b\u1ecb gi\u1eb7c ng\u0103n ch\u1eb7n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n giao chi\u1ebfn, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 7 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c ; \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd c\u0169ng theo \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9. B\u1ecdn \u0110i\u1ec3n \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh, l\u00e0m bi\u1ec3u phi t\u1ea5u.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc M\u1ea1o, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u b\u1ecf tr\u1ea1i kh\u00f4ng, tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u1edf \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, t\u1eeb x\u00e3 Du L\u0169ng qua B\u1ebf L\u0129nh ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn th\u1eb3ng v\u00e0o V\u00e2n Trung, h\u1ed9i binh v\u1edbi \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u01b0\u1eddng Cao B\u1eb1ng g\u1ea7n h\u01a1n, s\u1edb d\u00e2ng \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cC\u1ee9 l\u1eddi t\u00e2u, th\u00ec quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 th\u1eb3ng t\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c V\u00e2n Trung, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen. Ch\u1ec9 hi\u1ec1m th\u1eadn tr\u1ecdng qu\u00e1 ! N\u1ebfu ti\u1ebfn nhanh tr\u01b0\u1edbc v\u00e0i h\u00f4m, th\u00ec b\u1eaft ngay \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c V\u00e2n\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay c\u00e1c \u0111\u1ea1o quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, kh\u00f4ng ai ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1eb3ng t\u1edbi V\u00e2n Trung, san ph\u1eb3ng \u1ed5 gi\u1eb7c, xem t\u1edd t\u1ea5u, th\u1ef1c r\u1ea5t vui m\u1eebng. Duy t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n v\u00e0 b\u1ecdn y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, N\u00f4ng V\u0103n Th\u1ea1c v\u1eabn ch\u01b0a b\u1ecb b\u1eaft. V\u1eady chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o ph\u1ea3i kh\u1ea9n b\u00e0y m\u01b0u k\u1ebf, t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch l\u00f9ng b\u1eaft v\u00e0 treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 ai n\u1ea5y truy t\u1ea7m, s\u1edbm b\u1eaft s\u1ed1ng ch\u00fang gi\u1ea3i n\u1ea1p. N\u1ebfu gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111\u00e3 l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi tr\u01b0\u1edbc, l\u00e9n sang nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ec3 tho\u00e1t ch\u1ebft, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c vi\u1ebft t\u1edd t\u01b0 g\u1eedi sang s\u1edf t\u1ea1i n\u1ed9i \u0111\u1ecba Trung Qu\u1ed1c nh\u1edd b\u1eaft giao l\u1ea1i.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1eebng s\u1ee9c b\u1ea3o b\u1ecdn T\u00f4 Long K\u00fd, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u1ea3i Chi Huy, n\u1ebfu b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c V\u00e2n, th\u00ec th\u01b0\u1edfng 1000 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u th\u00ec th\u01b0\u1edfng 500 l\u1ea1ng. Nay n\u00ean s\u1ee9c r\u00f5 l\u1ea1i : n\u1ebfu b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec nh\u1ed1t v\u00e0o c\u0169i s\u1eaft, \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh, n\u1ebfu \u0111\u00e3 ch\u00e9m gi\u1ebft, th\u00ec cho th\u1ee7 c\u1ea5p v\u00e0o h\u00f2m \u0111em d\u00e2ng.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu, v\u00ec tr\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 g\u1ea5p lo r\u00fat qu\u00e2n, n\u00ean kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 s\u1ef1 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i c\u00f9ng ! G\u01b0\u01a1ng \u1ea5y h\u00e3y c\u00f2n s\u1edd s\u1edd ra \u0111\u00f3 ! Hi\u1ec7n nay, tr\u1eddi m\u00f9a \u0111\u00f4ng, kh\u00ed lam ch\u01b0\u1edbng \u0111\u00e3 h\u01a1i nh\u1eb9, v\u1eady h\u00e3y l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u00ednh k\u1ebf thi\u1ec7n h\u1eadu cho \u1ed5n tho\u1ea3. Th\u1ed5 d\u00e2n n\u00e0o c\u00f3 k\u1ebb ngoan ng\u1ea1nh th\u00ec gi\u1ebft \u0111i, \u0111\u1ec3 b\u1eaft ph\u1ee5c k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i ; c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o quy ph\u1ee5c th\u00ec v\u1ed7 v\u1ec1, \u0111\u1ec3 cho y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n.<\/p>\n<p>\u201cCh\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, \u0111\u1ed5i l\u00e0m huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh. R\u1ed3i ch\u1ecdn 2 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 ty t\u00f2ng chinh \u0111\u1eafc l\u1ef1c, cho l\u00e0m th\u1ed5 tri huy\u1ec7n v\u00e0 th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba. Ai quan cao th\u00ec ki\u00eam c\u1ea3 qu\u00e2n l\u00ednh, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef. V\u00e0 chi\u00eau t\u1eadp nh\u1eefng d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean s\u1edf t\u1ea1i, khi\u1ebfn cho ai n\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1edf n\u01a1i \u0111i\u1ec1n l\u00fd, c\u1ed1t sao 10 ph\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o \u1ed5n tho\u1ea3, chu\u1ea9n cho m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00f3, \u0111\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng c\u00e0ng xa th\u00eam. N\u00ean t\u00ecm nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng k\u1ebf : ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ch\u1ed7 g\u1ea7n, mua gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn, ho\u1eb7c \u1edf \u0111\u00e2u th\u00ec tr\u01b0ng thu \u0111\u00f3, c\u1ed1t cho \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, ch\u1edb n\u00ean ri\u00eang tr\u00f4ng v\u00e0o vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a m\u00ecnh. C\u00f2n g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng t\u1ea3i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i n\u00ean ch\u1ecdn ch\u1ed7 thu\u1eadn ti\u1ec7n m\u00e0 ch\u1ee9a. Th\u1ea3 cho d\u00e2n phu v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc. Sau n\u00e0y, quan qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n, th\u00ec vi\u1ec7c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng c\u0169ng kh\u00f4ng lo.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111i tr\u1eadn c\u00f3 c\u00f4ng, ph\u1ea3i c\u1ee9 th\u1ef1c, li\u1ec7t k\u00ea danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ban \u01a1n r\u1ed9ng kh\u1eafp. Nh\u1eefng l\u00ednh hi\u1ec7n \u0111ang b\u1ecb b\u1ec7nh, n\u00ean t\u00f9y ti\u1ec7n, cho v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i, \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng. V\u00e0 \u0111\u1ed1c th\u00fac Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Tuy\u00ean Quang ch\u1edf nhi\u1ec1u thu\u1ed1c men \u0111\u1ebfn trong qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. N\u1ebfu c\u1ea7n \u0111\u1ebfn s\u00e2m, qu\u1ebf m\u00e0 thi\u1ebfu th\u1ed1n th\u00ec t\u00e2u xin \u0111\u1ec3 ban cho. Ta mong t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfe m\u1ea1nh, h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng \u0111i tr\u1eadn, s\u1edbm t\u1ea5u kh\u00fac kh\u1ea3i ca, \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng ta b\u1ea5y l\u00e2u mong ng\u00f3ng\u201d.<\/p>\n<p>Khi s\u1edb Tuy\u00ean Quang \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, vua d\u1ee5 b\u1ea3o : \u201cQuan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o n\u00e0y khi \u0111i \u0111\u00e1nh, ai n\u1ea5y m\u1ea1nh d\u1ea1n ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111\u00e1nh ph\u00e1 tr\u1ea1i gi\u1eb7c, ri\u00eang m\u00ecnh th\u1eb3ng t\u1edbi \u1ed5 gi\u1eb7c \u1edf V\u00e2n Trung tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t. D\u1eabu t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n h\u00e3y c\u00f2n tr\u1ed1n ch\u01b0a b\u1ecb gi\u1ebft, vi\u1ec7c c\u1ee7a \u0111\u1ea1o qu\u00e2n n\u00e0y v\u1eabn ch\u01b0a xong, nh\u01b0ng h\u1ecd c\u1ed1 g\u1eafng, h\u0103ng h\u00e1i t\u1ecf r\u00f5 c\u00f3 c\u00f4ng lao, th\u1eadt \u0111\u00e1ng khen ! V\u1eady tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y th\u01b0\u1edfng cho : Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p ; L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb ghi d\u01b0\u1edbi t\u00ean l\u00e0 gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c 2 c\u1ea5p ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n, c\u0169ng gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p ; Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh Ph\u01b0\u1ee3ng, th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c t\u1ec9nh ; Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Chung v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef1 \u1edf bi\u1ec7t \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. Tham d\u1ef1 tr\u1eadn \u1ea5y b\u1ecdn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Ma Do\u00e3n B\u1ed3i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 Ph\u00f9ng H\u1eefu Ho\u00e0 v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Long, qu\u00e2n \u0111i ch\u1eadm tr\u1ec5, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta tham h\u1eb7c, ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Nay c\u1ee9 l\u1eddi h\u1ecd t\u00e2u, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u1eb7c ng\u0103n tr\u1edf, x\u00e9t ra l\u00e0 c\u00f3 l\u00fd do, l\u1ea1i hay m\u1ea1nh d\u1ea1n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, theo k\u1ecbp \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9. C\u00f4ng \u1ea5y \u0111\u1ee7 b\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i. V\u1eady cho khai ph\u1ee5c nh\u1eefng c\u1ea5p \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u00e1ng. C\u00f2n c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n binh d\u00f5ng kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, nay \u0111\u1ea1i binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 nh\u1ea5t t\u1ec1 h\u1ed9i l\u1ea1i, m\u00e0 gi\u1eb7c V\u00e2n v\u1eabn ch\u01b0a b\u1ecb ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u00e1n. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u01b0a l\u00e0m xong. V\u1eady n\u00ean t\u00ecm nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng k\u1ebf t\u1ea7m n\u00e3 c\u1ed1t b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c V\u00e2n v\u00e0 nh\u1eefng t\u00ean y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 gi\u1eb7c S\u0129 v\u00e0 gi\u1eb7c Th\u1ea1c, \u0111em d\u00e2ng d\u01b0\u1edbi c\u1eeda khuy\u1ebft, s\u1edbm b\u00e1o tin th\u00e0nh c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ec3 thi\u1ec7n h\u1eadu, \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 cho t\u00f9y nghi m\u00e0 l\u00e0m ; ngo\u00e0i ra l\u1ea1i c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng s\u00e1ch v\u1ed7 v\u1ec1 chi\u00eau an. Chu\u1ea9n cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i h\u1ed9i nhau, b\u00e0n t\u00ednh, l\u00e0m cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh. N\u1ebfu vi\u00ean n\u00e0o l\u1ea1i c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn g\u00ec mu\u1ed1n t\u00e2u, c\u0169ng cho c\u1ee9 th\u1ef1c tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>R\u00fat cho l\u1ea1i v\u1ec1 \u0111\u1ed3n th\u00fa c\u0169 ho\u1eb7c h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169 : bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 do H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1u \u0111i t\u00f2ng chinh \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean ; Trung v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy do Ninh B\u00ecnh ph\u00e1i \u0111i<\/p>\n<p>\u0111\u00f3ng gi\u1eef Th\u00e1i Nguy\u00ean ; bi\u1ec1n binh dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch do Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng B\u00ecnh, x\u00e9t xem nh\u1eefng bi\u1ec1n binh do c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh v\u00e0 L\u1ea1ng S\u01a1n ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1i \u0111i, li\u1ec7u tr\u1ea3 v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u01b0u l\u1ea1i nhi\u1ec1u \u1edf Cao B\u1eb1ng l\u00e0m nh\u1ecdc th\u00eam cho vi\u1ec7c chuy\u00ean ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXL \u2013 140<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 12. Vua \u0111\u1ebfn s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng th\u0103m l\u00faa, l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 ngay h\u00f4m \u1ea5y.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean k\u00e9o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn B\u1eafc N\u1eadm. Gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. H\u1ecd b\u00e8n ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng C\u1ed5 \u0110\u1ea1o (gi\u00e1p n\u00fai Ki\u1ec7u Ca), chia ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u th\u00e1m th\u00ednh.<\/p>\n<p>B\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c ng\u1ee5y x\u01b0ng danh hi\u1ec7u l\u00e0 T\u1ea3 uy Qu\u1ea3n c\u01a1 Ma \u0110\u1ea1t Trung, Hi\u1ec7p qu\u1ea3n Ti\u1ec1n th\u1eafng l\u1eef Ma V\u0103n T\u00fa v\u00e0 \u0111\u1ed1c v\u1eadn D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Loan, Ma V\u0103n \u0110\u1ed9 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n xin \u0111\u1ea7u th\u00fa, hi\u1ec7u l\u1ef1c chu\u1ed9c t\u1ed9i v\u00e0 \u0111em g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn n\u1ed9p. B\u1ecdn Ph\u1ed5 \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cM\u1ed9t d\u1ea3i C\u1ed5 \u0110\u1ea1o, B\u1eb1ng Th\u00e0nh, t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, v\u00ec quan qu\u00e2n ch\u01b0a \u0111i \u0111\u1ebfn, n\u00ean b\u1ecb che l\u1ea5p \u0111\u1eafm \u0111u\u1ed1i \u0111\u00e3 s\u00e2u. N\u1ebfu kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi s\u1eafp x\u1ebfp v\u1ed7 v\u1ec1, e khi quan qu\u00e2n th\u1eafng tr\u1eadn v\u1ec1 r\u1ed3i, kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u1ea1i sinh r\u1eafc r\u1ed1i ! V\u1eady xin t\u1ea1m \u0111\u00f3ng l\u1ea1i m\u1ed9t v\u00e0i ng\u00e0y \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p d\u00e2n t\u00ecnh, l\u00f9ng b\u1eaft gi\u1eb7c tr\u1ed1n, khi t\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3, t\u1ee9c th\u00ec ti\u1ebfn \u0111i V\u00e2n Trung h\u1ed9i qu\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cL\u0169 Ma \u0110\u1ea1t Trung \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1ng tai m\u1eaft trong \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd v\u1eabn theo gi\u1eb7c, ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n, t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u00e3 s\u00e2u. Nh\u01b0ng nay c\u00e1c t\u00ean gi\u1eb7c V\u00e2n, S\u0129, Th\u1ea1c hi\u1ec7n c\u00f2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh, n\u00ean h\u00e3y t\u1ea1m mi\u1ec5n t\u1ed9i cho b\u1ecdn Trung. Cho ph\u00e9p c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i mang ch\u00fang \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n, v\u00e0 ph\u1ea3i qu\u1ea3n th\u00fac nghi\u00eam ng\u1eb7t h\u01a1n. R\u1ed3i b\u1eaft ch\u00fang ch\u1ec9 ch\u1ed7 l\u0169 t\u00ean V\u00e2n \u1edf, h\u01b0\u1edbng d\u1eabn quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ; n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169 ph\u1ea1m n\u00e0y, th\u00ec b\u1ecdn Trung kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u00e2n. N\u1ebfu b\u1ec1 ngo\u00e0i thu\u1eadn theo, b\u1ec1 trong l\u1ea1i \u0111em l\u00f2ng tr\u00e1o tr\u1edf th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u00e2ng m\u1ec7nh chuy\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 cho 3 \u0111\u1ea1o h\u1eb9n k\u1ef3 h\u1ed9i ti\u1ec5u. Nay 2 \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, ri\u00eang \u0111\u1ea1o c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i th\u00ec Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 b\u1ecb thua tr\u1eadn m\u00e0 h\u00e0nh qu\u00e2n l\u1ea1i tr\u00ec tr\u1ec7 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i t\u1edbi sau. Th\u1eed ngh\u0129 kh\u00e9p v\u00e0o qu\u00e2n lu\u1eadt th\u00ec \u0111\u00e1ng t\u1ed9i g\u00ec ? Nay ph\u1ea3i t\u1ef1 bi\u1ebft x\u1ea5u h\u1ed5 v\u00e0 h\u0103ng h\u00e1i b\u1ed9i ph\u1ea7n, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00f9y ti\u1ec7n chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ed7 v\u1ec1, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u1ee9c t\u1ed1c ti\u1ebfn l\u00ean h\u1ed9i qu\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00f9ng b\u1eaft gi\u1eb7c. N\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169 gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111em x\u1eed \u00e1n, th\u00ec c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ea1m chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i t\u1ed9i thua tr\u1eadn v\u00e0 \u0111\u1ebfn ch\u1eadm. N\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c quanh qu\u1ea9n tr\u00f9ng tr\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fat c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec th\u00ec quy\u1ebft kh\u00f3 l\u00f2ng che ch\u1edf, tha cho l\u0169 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cC\u1ee9 theo \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u b\u00e1o th\u00ec m\u1ed3ng 8 th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung ; \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng t\u00e2u b\u00e1o th\u00ec nh\u1eb1m ng\u00e0y 14 th\u00e1ng n\u00e0y th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc M\u1ea1o \u0111\u1ec3 h\u1ed9i binh v\u1edbi \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang. Nay \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u0169ng t\u00e2u b\u00e1o qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn B\u1eb1ng Th\u00e0nh, C\u1ed5 \u0110\u1ea1o, s\u1ebd \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y t\u1ee9c kh\u1eafc \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung. Hi\u1ec7n nay thanh th\u1ebf l\u1eaby l\u1eebng, th\u1eddi c\u01a1 thu\u1eadn l\u1ee3i, ch\u1eafc ngh\u1ecbch V\u00e2n l\u00e0 k\u1ebb t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u1ea7y r\u1eaby, kh\u00f3 tr\u00e1nh l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi ; s\u00e0o huy\u1ec7t \u0111\u00e3 ph\u00e1, n\u00f3 t\u1ea5t b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ebfn n\u01a1i. V\u1eady n\u00ean \u0111em \u0111\u1ea1i \u00fd n\u00e0y th\u00f4ng d\u1ee5 cho trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 bi\u1ec1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Ho\u00e0, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eadu d\u0169ng H\u01b0ng Ho\u00e1 \u0111\u00e1nh ph\u00e1 th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf \u0111\u1ed9ng S\u01a1n Y\u00ean thu\u1ed9c Th\u1ee7y V\u0129, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ch\u1ee5c th\u1ee7 c\u1ea5p v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ch\u1ee5c t\u00ean ph\u1ea1m. Gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n h\u1ebft sang \u0111\u1ecba gi\u1edbi nh\u00e0 Thanh. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua th\u01b0\u1edfng Xu\u00e2n H\u00f2a k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 v\u00e0 sai r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, V\u1ec7 u\u00fd B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh do Kinh ph\u00e1i \u1edf \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, nay \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, l\u1ea1i v\u1ec1 Kinh cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u : \u201cQu\u00e2n ta \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e0o nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m ngo\u1eaft ngo\u00e9o, duy v\u1ec1 m\u1eb7t t\u1ea3, \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o g\u1ea7n \u0111\u1ebfn b\u1edd h\u00e0o, b\u1ed7ng g\u1eb7p gi\u1eb7c n\u1ea5p \u1edf trong h\u00e0o tr\u1ed5 ra. H\u1ed3 V\u0103n Ch\u1ea5t, quy\u1ec1n sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf \u0111\u1ed9i Nh\u1ecb, v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t, dinh V\u0169 l\u00e2m, x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e2m ch\u1ebft. Quy\u1ec1n sai \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea5t \u1edf \u0111\u1ed9i L\u1ee5c, Ti\u1ec1n v\u1ec7, dinh Th\u1ea7n c\u01a1, t\u1eeb tr\u01b0\u1eddng l\u0169y b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean, gi\u1eb7c b\u00e8n lui ch\u1ea1y\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00e3 kh\u1ed1n qu\u1eabn qu\u00e1, nay c\u00f2n d\u00e1m l\u00e9n ra b\u1edd h\u00e0o ngo\u00e0i th\u00e0nh, m\u01b0u \u0111\u1ed3 vi\u1ec7c mai ph\u1ee5c \u0111\u00e1nh ch\u1eb7n, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. C\u1ea7n ph\u1ea3i l\u01b0u t\u00e2m d\u00f2 th\u00e1m h\u01a1n n\u1eefa, n\u1ebfu gi\u1eb7c l\u00e9n ra th\u00ec ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t m\u1ed9t t\u00ean. Cho H\u1ed3 V\u0103n Ch\u1ea5t truy th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng cho 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea5t c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1ec5 binh d\u00f5ng c\u00f3 b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p chi\u1ebfu l\u1ec7 ch\u1ebft tr\u1eadn m\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i. L\u1ea1i n\u1eefa, \u1edf b\u1edd h\u00e0o xung quanh th\u00e0nh, n\u00ean \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng s\u00fang l\u1edbn c\u1ee7a gi\u1eb7c t\u1eeb tr\u00ean th\u00e0nh c\u00e2u xu\u1ed1ng. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m \u0111o\u1ea1n n\u00e0o m\u00e0 th\u1ebf s\u00fang gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e2u t\u1edbi th\u00ec n\u00ean \u0111\u1eafp l\u0169y \u0111\u1ea5t ch\u1eafn ngang, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1n s\u00fang c\u1ee7a gi\u1eb7c v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 m\u1ed9t c\u1eeda \u0111i l\u1ea1i. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m \u0111\u00e3 su\u1ed1t \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec khi \u0111\u1eafp th\u1ed5 l\u0169y n\u00ean cho d\u1ee1 l\u1ea5y nh\u1eefng \u0111\u00e1 v\u00e0 g\u1ea1ch x\u00e2y tr\u01b0\u1edbc \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ea7u ph\u1ee5 qu\u00e1ch ph\u00eda sau l\u01b0ng, v\u1eeba \u0111\u1ec3 c\u00f3 v\u1eadt li\u1ec7u x\u00e2y d\u1ef1ng, v\u1eeba \u0111\u1ec3 khi \u0111\u1ea1n gi\u1eb7c b\u1eafn tr\u00fang, kh\u1ecfi tung n\u00f3c, l\u1ee1 l\u00e0m qu\u00e2n ta b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 H\u1ed9 b\u1ed9 : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, \u1edf Nam K\u1ef3, nh\u00e2n c\u00f3 gi\u1eb7c Xi\u00eam, qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c ; khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i ph\u00f2ng ng\u1eeba ng\u0103n ch\u1eb7n, v\u1ea5t v\u1ea3 kh\u00e1 l\u00e2u. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nghe n\u00f3i h\u1ea1t \u1ea5y m\u00f9a m\u00e0ng h\u01a1i k\u00e9m, t\u01b0\u1edfng h\u1ecd nhi\u1ec1u l\u1ea7n theo \u0111i qu\u00e2n ng\u0169 nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec l\u01b0\u01a1ng \u0103n \u0111\u01b0\u1eddng sao cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n ph\u00e2n s\u00e1p v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed3n, c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf, ai \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i \u0111i ph\u00f2ng ng\u1eeba ng\u0103n ch\u1eb7n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n ; ai ch\u1ec9 theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, d\u1ef1 vi\u1ec7c thao di\u1ec5n v\u00e0 \u0111\u00f3ng gi\u1eef m\u1ed9t n\u01a1i th\u00ec \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t n\u1eeda\u201d. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng nh\u1eefng qu\u00e2n Phi\u00ean \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, tuy c\u1ea7m g\u01b0\u01a1m, m\u1eb7c gi\u00e1p, \u0111\u00e1nh tr\u1eadn kh\u00f4ng b\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi v\u00f5 quan, nh\u01b0ng b\u00f4n t\u1ea9u ph\u1ee5c d\u1ecbch c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady chu\u1ea9n cho x\u00e9t nh\u1eefng ai c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao th\u00ec li\u1ec7u ph\u00e1t cho \u00e1o v\u00e0 h\u1ea7u bao g\u1ea5m m\u1edbi may \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd khuy\u1ebfn kh\u00edch.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cS\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i tr\u01b0ng d\u1ee5ng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng trong d\u00e2n cho h\u1ee3p s\u1ee9c v\u1edbi bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec3 chia \u0111i canh ph\u00f2ng c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf v\u00e0 gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u0169ng \u0111\u00e3 li\u1ec7u th\u1ea3 cho v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n. Nay l\u00faa m\u00f9a \u0111\u00e3 ch\u00edn, n\u1ebfu c\u00f2n gi\u1eef h\u1ecd \u1edf l\u1ea1i, e c\u00f3 h\u1ea1i cho c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m \u0103n. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t : n\u1ebfu bi\u00ean th\u00f9y \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c chi\u1ebfu s\u1ed1, th\u1ea3 h\u1ecd v\u1ec1 h\u1ebft \u0111\u1ec3 cho k\u1ecbp th\u1eddi thu ho\u1ea1ch. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ai l\u0129nh c\u1ea3 ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o v\u1ec1 th\u00e1ng 12 r\u1ed3i th\u00ec c\u0169ng gia \u01a1n cho c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Hai huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba v\u00e0 Th\u1ea1ch Th\u00e0nh thu\u1ed9c Thanh Hoa, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec th\u1ed5 ph\u1ec9 n\u1ed5i lo\u1ea1n, ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecf hoang, kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 n\u1ed9p t\u00f4 thu\u1ebf. Quan t\u1ec9nh \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n t\u00e2u l\u00ean. D\u1ee5 cho r\u1ed9ng mi\u1ec5n t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c, g\u1ea1o c\u00f2n thi\u1ebfu n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0 cho ho\u00e3n \u0111\u1ebfn n\u0103m sau s\u1ed1 thu\u1ebf ch\u00ednh ng\u1ea1ch \u0111\u00e1ng thu v\u1ec1 n\u0103m n\u00e0y.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t c\u1ee5c \u0111\u00fac v\u00e0ng b\u1ea1c \u1edf s\u1edf Xu\u1ea5t n\u1ea1p thu\u1ed9c N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. Sai vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, to\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c, x\u1ee9 Th\u1ecb v\u1ec7, ty Thanh c\u1ea9n \u0111\u1ec1u c\u1eed ph\u00e1i vi\u00ean \u0111\u1ebfn h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng tr\u00f4ng nom l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 th\u1ee3 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m pha tr\u1ed9n b\u1edbt x\u00e9n th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Tr\u1eef, \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean, c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhi\u00eau, Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, Tr\u1eef nh\u1eb9 d\u1ea1 nghe nh\u1eefng k\u1ebb l\u1ea1i d\u1ecbch, b\u1ecf b\u1edbt l\u1eddi cung c\u1ee7a m\u1ed9t t\u1ed9i ph\u1ea1m. Vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecb quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t n\u00eau l\u00ean \u0111\u1ec3 tham h\u1eb7c. Khi \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, vua giao b\u1ed9 H\u00ecnh Ph\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y b\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u n\u00ean kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Vua th\u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 tang ch\u1ee9ng \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ed9i \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i Cao B\u1eb1ng l\u00e0m l\u00ednh, hi\u1ec7u l\u1ef1c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c, Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n, t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t vua r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eef l\u00e0 ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n, nh\u00e2n t\u00e0i \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc, xin cho gi\u1ea3m t\u1ed9i xu\u1ed1ng b\u1eadc th\u1ea5p nh\u1ea5t\u201d. Vua c\u1ea3 gi\u1eadn, sai v\u1ec7 s\u0129 l\u00f4i [Quy\u1ec1n] ra, toan ch\u00e9m. M\u1ed9t l\u00e1t sau, sai xi\u1ec1ng l\u1ea1i giam v\u00e0o ng\u1ee5c, r\u1ed3i xu\u1ed1ng d\u1ee5 : \u201cNguy\u1ec5n Tr\u1eef kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, ki\u1ebfn th\u1ee9c g\u00ec m\u1ea5y. Ta th\u1ea5y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi do \u0111\u01b0\u1eddng khoa c\u1eed ra l\u00e0m quan, n\u00ean trong kho\u1ea3ng ch\u01b0a t\u1edbi v\u00e0i n\u0103m \u0111\u00e3 c\u1ea5t nh\u1eafc l\u00ean t\u1ee9 ph\u1ea9m, cho \u0111i nh\u1eadn nhi\u1ec7m v\u1ee5 trong m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i c\u1ea3 nghe b\u1ecdn nha l\u1ea1i m\u1ecdt d\u00e2n, \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9, tha gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec3 l\u1ee5y cho d\u00e2n th\u01b0\u1eddng. Tr\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m l\u00ednh, \u0111\u00e3 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u00e2n \u0111i\u1ec3n khoan h\u1ed3ng r\u1ed3i. Nay Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u1ea1i d\u00e1m \u1edf n\u01a1i \u0111\u1ec1n b\u1ec7 t\u00f4n nghi\u00eam, \u0111\u00e0i ng\u1ef1 s\u1eed la li\u1ec7t, n\u00f3i b\u1eeba nh\u1eefng gi\u1ecdng ngu t\u1ed1i ng\u00f4ng cu\u1ed3ng, nh\u1eb1m c\u1ea7u \u01a1n, chu\u1ed1c hu\u1ec7, l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ta r\u1ea5t \u0111\u1ed7i c\u0103m gi\u1eadn ! Nguy\u1ec5n Tr\u1eef bu\u00f4ng tha gi\u1eb7c, l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n, c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc ? Ch\u1eb3ng l\u1ebd h\u1ec5 \u201cti\u1ebfn s\u0129\u201d ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec \u0111\u1eebng x\u00e9t hay sao ? Th\u1eed ngh\u0129 l\u1eddi Quy\u1ec1n n\u00f3i \u0111\u00f3 l\u00e0 do l\u00f2ng c\u00f4ng b\u1eb1ng hay do \u00fd t\u01b0 v\u1ecb ? \u0110\u1ed1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh kh\u00f4ng oan, t\u1ed9i \u0111\u00e3 \u0111\u00e1ng m\u00e0 c\u00f2n \u0111i che ch\u1edf b\u00eanh v\u1ef1c th\u00ec c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 c\u00f4ng b\u1eb1ng n\u1eefa ? N\u1ebfu l\u00e0 ch\u1ed7 t\u00ecnh quen bi\u1ebft, b\u00e8 b\u1ea1n, th\u00e2n th\u00edch, l\u00e9n l\u00fat \u0111i l\u1ea1i, k\u00e9o c\u00e1nh b\u00eanh v\u1ef1c nhau, th\u00ec sao l\u1ea1i d\u00e1m gi\u1eefa n\u01a1i thanh thi\u00ean b\u1ea1ch nh\u1eadt, kh\u00e9o gi\u1edf c\u00e1i tr\u00f2 ma qu\u1ef7 hi\u1ec7n h\u00ecnh ? V\u1eady th\u00ec coi ta l\u00e0 m\u1ed9t \u00f4ng vua nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 l\u1ea1i mu\u1ed1n l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c l\u1ebd ph\u1ea3i tr\u00e1i, ng\u1ea5m ng\u1ea7m t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u00e0m oai l\u00e0m Ph\u01b0\u1edbc nh\u01b0 v\u1eady ? V\u1ea3, ta t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, ch\u1ec9 ngh\u0129 gi\u1eef ph\u00e9p c\u00f4ng b\u1eb1ng, kh\u00f4ng h\u1ec1 \u00fd thi\u00ean v\u1ecb ; d\u00f9 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ea7u nh\u1eefng khi nh\u00e0n h\u1ea1, h\u1ecd c\u0169ng ch\u01b0a t\u1eebng d\u00e1m th\u1ec9nh th\u00e1c vi\u1ec7c t\u01b0 bao gi\u1edd ! Th\u1ebf m\u00e0 nay \u1edf gi\u1eefa ch\u1ed1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, [Quy\u1ec1n] l\u1ea1i mu\u1ed1n ta b\u1ebb cong ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u1ec3 th\u1ecfa l\u00f2ng ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh hay sao ? Hay l\u00e0 y mu\u1ed1n d\u00f9ng vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1eadp m\u1ea1nh v\u00e0o tai m\u1eaft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft r\u1eb1ng : \u201c\u2026 th\u00e0 l\u1ea5y l\u00f2ng th\u1ea7n T\u00e1o c\u00f2n h\u01a1n\u201d((1) Do ch\u1eef trong thi\u00ean B\u00e1t D\u1eadt s\u00e1ch Lu\u1eadn ng\u1eef : \u201cD\u1eef k\u1ef3 m\u1ecb \u01b0 \u00e1o, ninh m\u1ecb \u01b0 T\u00e1o\u201d, ngh\u0129a l\u00e0 n\u1ebfu l\u1ea5y l\u00f2ng th\u1ea7n \u00e1o (ch\u1ec9 vua) th\u00ec th\u00e0 l\u1ea5y l\u00f2ng th\u1ea7n T\u00e1o (ch\u1ec9 k\u1ebb c\u00f3 ch\u1ea5p ch\u00ednh) c\u00f2n h\u01a1n.1). N\u1ebfu l\u00e0 d\u1ee5ng t\u00e2m ch\u1ec9 qu\u1ef7 qu\u00e1i nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec gi\u1ebft \u0111i c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u00e1ng t\u1ed9i. Hu\u1ed1ng chi N\u1ed9i c\u00e1c tuy kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ee9c t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, nh\u01b0ng c\u00f3 quy\u1ec1n c\u1ee7a t\u1ec3 t\u01b0\u1edbng, cho n\u00ean c\u00e1c \u0111\u1eddi Minh, Thanh sinh ra l\u1eafm k\u1ebb gian th\u1ea7n l\u1ed9ng quy\u1ec1n. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ta thi\u1ebft l\u1eadp N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u00e3 r\u00fat b\u1edbt quy\u1ec1n h\u1ea1n, l\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ea3o r\u00f5 r\u00e0ng tha thi\u1ebft, \u0111\u1ec3 nh\u1eefng k\u1ebb gi\u1eef ch\u1ee9c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c tu\u00e2n theo nghi\u00eam ch\u1ec9nh nh\u1eefng l\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o, m\u1ed9t l\u00f2ng trong tr\u1eafng, h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc l\u00e2u d\u00e0i, mu\u00f4n \u0111\u1eddi kh\u00f4ng sinh th\u00f3i t\u1ec7. Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb gi\u00e1ng, tru\u1ea5t, nh\u01b0ng ta ngh\u0129 y h\u00e3y c\u00f2n ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u00ean b\u1ecf v\u1ebft x\u1ea5u m\u00e0 l\u1ef1a d\u00f9ng. Kh\u00f4ng ng\u1edd y v\u1eabn quen t\u00ednh ngu t\u1ed1i, ng\u00f4ng cu\u1ed3ng, tham lam \u0111\u1ebfn qu\u00ean c\u1ea3 t\u1ed9i, n\u00ean bu\u1ed9c ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t tr\u1eebng tr\u1ecb \u0111\u1ec3 r\u0103n v\u1ec1 sau. V\u1eady c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh h\u1ed9i v\u1edbi ty Tam ph\u00e1p nghi\u00eam x\u00e9t\u201d. L\u1eddi ngh\u1ecb t\u1ed9i d\u00e2ng l\u00ean, h\u1ecd xin kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 : \u201cL\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a Kinh D\u1ecbch l\u00e0 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng t\u1eeb khi vi\u1ec7c m\u1edbi ch\u1edbm n\u1ea3y ; ph\u00e9p c\u1ee7a Kinh Xu\u00e2n Thu l\u00e0 c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u1eebng tr\u1ecb t\u1eeb trong l\u00f2ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1eeb tuy\u1ec7t m\u1ea7m \u00e1c v\u00e0 gi\u1eef n\u1ec1n th\u1ecbnh tr\u1ecb m\u00e3i m\u00e3i v\u1ec1 sau. M\u1ed7i khi coi ch\u1ea7u, ta \u0111\u1ec1u l\u1ea5y n\u00e9t m\u1eb7t ho\u00e0 nh\u00e3, l\u1eddi n\u00f3i \u00f4n t\u1ed3n \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp k\u1ebb d\u01b0\u1edbi, mong nh\u1eefng c\u00e2u n\u00f3i th\u1eb3ng l\u1eddi b\u00e0n ngay \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eb1ng ng\u00e0y tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e2u l\u01b0\u1ee3m r\u1ed9ng r\u00e3i \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 c\u1ef1c th\u1ecbnh tr\u1ecb, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u c\u00f3 v\u00ec l\u1eddi n\u00f3i m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi ta ? Duy c\u00f3 nh\u1eefng l\u1eddi gian gi\u1ea3o x\u1ea3o tr\u00e1 l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c l\u1ebd ph\u1ea3i trong n\u01b0\u1edbc, ng\u1ea5m ng\u1ea7m li\u00ean k\u1ebft nh\u00e2n t\u00e2m, tuy c\u00e1i ngu\u1ed3n r\u1ea5t nh\u1ecf, nh\u01b0ng d\u00f2ng n\u00f3 s\u1ebd \u0111\u1ebfn tr\u00e0n lan, th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nghi\u00eam tr\u1ecb \u0111\u1ec3 tri\u1ec7t m\u1ea7m gian \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i, Nguy\u1ec5n Tr\u1eef can \u00e1n t\u1ed9i n\u1eb7ng, B\u1ed9 x\u00e9t v\u00e0o t\u1ed9i \u0111\u1ed3, ta \u0111\u00e3 cho \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ed9i tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m l\u00ednh, \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u00e1ng t\u1ed9i r\u1ed3i. Th\u1ebf m\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u1ea1i d\u00e1m \u1edf gi\u1eefa ch\u1ed1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, kh\u00e9o n\u00f3i \u0111\u1ec3 th\u1ec9nh th\u00e1c, ch\u1ef1c t\u1ef1 ti\u1ec7n ng\u1ea7m ra oai, ra Ph\u01b0\u1edbc, gi\u00e0nh l\u1ea5y ti\u1ebfng t\u1ed1t, chu\u1ed1c l\u1ea5y \u01a1n hu\u1ec7. N\u1ebfu d\u1ee5ng t\u00e2m nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec d\u00f9 \u1edf ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, t\u1ed9i c\u0169ng kh\u00f4ng nh\u1ecf, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 k\u1ebb \u1edf n\u01a1i nghi\u00eam c\u1ea5m, g\u1ea7n vua ? C\u00e1i m\u1ea7m gian x\u1ea3o l\u00e0m l\u1ee1 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ch\u1edbm n\u1edf, th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 cho n\u00f3 l\u1edbn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady nay chu\u1ea9n y l\u1eddi ngh\u1ecb c\u1ee7a quan t\u01b0 ph\u00e1p. L\u1ea1i cho sao ch\u00e9p l\u1eddi d\u1ee5 n\u00e0y ph\u00e2n ph\u00e1t cho c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng quan \u1edf B\u1ed9, Vi\u1ec7n, N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 cho t\u00e0ng tr\u1eef \u1edf S\u1eed qu\u00e1n \u0111\u1ec3 t\u1ecf b\u1ea3o v\u1ec1 sau, khi\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u nghi\u00eam c\u1ea9n tu\u00e2n theo, bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 tr\u00e1nh\u201d.<\/p>\n<p>Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, t\u1eeb H\u01b0ng Y\u00ean v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh. Vua v\u1eddi \u0111\u1ebfn h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, nghe n\u00f3i t\u1ec9nh h\u1ea1t B\u1eafc Ninh c\u00f3 b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ebfn 500, 600 t\u00ean, b\u1eaft d\u00e2n phu v\u00e0 t\u1ed1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng. V\u1eady th\u00ec d\u00e2n c\u0169ng th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi gi\u1eb7c \u01b0 ? Sao kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n n\u00e0o t\u1eadp h\u1ee3p nhau m\u00e0 v\u1ea1ch ra ?\u201d. [\u0110\u1ea1t] th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n t\u00ecnh r\u1ea5t c\u1ef1c kh\u1ed5 : n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m \u0111em gi\u1ea3i quan, \u0111\u00e3 l\u00e0 t\u1ed1n ph\u00ed v\u1ea5t v\u1ea3, m\u00e0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n khai cung, chi\u00eau x\u01b0ng, k\u1ebb c\u01b0\u1edbp l\u1ea1i chuy\u1ec3n th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n m\u1ecdn th\u00ec l\u1ea1i b\u1ecb th\u00f9 h\u1eb1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cN\u1ebfu th\u1ef1c nh\u01b0 l\u1eddi ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i th\u00ec c\u00e1i \u00e1n Nguy\u1ec5n Tr\u1eef \u0111\u1ed5i cung ph\u1ea1m nh\u00e2n, c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec \u0111\u00e3 th\u1ea3 h\u1ed5 ra \u0103n th\u1ecbt ng\u01b0\u1eddi ? N\u1ebfu cho l\u00e0 l\u1ea7m l\u1ee1 th\u00ec th\u1ef1c r\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u00fang\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u1ec3 l\u1ec7 b\u1ed5 khuy\u1ebft nh\u1eefng ch\u1ee9c Tri huy\u1ec7n, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u1edf 7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Cao B\u1eb1ng (Th\u1ea5t Tuy\u1ec1n, V\u0103n Quan v\u00e0 An B\u00e1c thu\u1ed9c t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n ; Th\u01b0\u1ee3ng Lang, H\u1ea1 Lang, Qu\u1ea3ng Uy\u00ean v\u00e0 Th\u1ea1ch L\u00e2m thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng).<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, 7 ch\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i l\u00e0m huy\u1ec7n, m\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t m\u1ed9t tri huy\u1ec7n, m\u1ed9t hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, ho\u1eb7c do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed \u0111i, ho\u1eb7c do b\u1ed9 l\u1ef1a b\u1ed5, ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ec7 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Vua cho r\u1eb1ng c\u00e1c huy\u1ec7n \u1ea5y, c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng b\u1eadn l\u1eafm, kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u1eefng n\u01a1i t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft ho\u1eb7c y\u1ebfu khuy\u1ebft. Chu\u1ea9n cho : t\u1eeb nay, h\u1ec5 tri huy\u1ec7n c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec quan tr\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn 1 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c quy\u1ec1n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c, t\u00e2u xin sung b\u1ed5 ; hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec do b\u1ed9 L\u1ea1i theo l\u1ec7, l\u1ef1a b\u1ed5, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u1eed \u0111i nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u00e2u b\u00e1o gi\u00e1 g\u1ea1o v\u1ecdt cao. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 : \u201cH\u1ea1t \u1ea5y b\u1ed7ng g\u1eb7p v\u1ee5 l\u00faa h\u01a1i k\u00e9m, m\u00e0 nh\u1eefng thuy\u1ec1n d\u00e2n gian tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb sang xu\u00e2n \u0111i v\u1eadn t\u1ea3i, ch\u1eafc c\u00e1c ch\u1ee7 thuy\u1ec1n ph\u1ea3i ch\u1edd \u0111\u1ee3i h\u00e0ng tu\u1ea7n, th\u00ec vi\u1ec7c bu\u00f4n g\u1ea1o ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, n\u00ean ti\u1ec3u d\u00e2n kh\u00f4ng kh\u1ecfi h\u01a1i kh\u00f3 v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. V\u1eady cho ph\u00e9p x\u00e9t s\u1ed1 thuy\u1ec1n do Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh c\u1ea7n v\u1eadn t\u1ea3i v\u1ec1 sang n\u0103m, cho \u0111i ngay Nam \u0110\u1ecbnh, Ninh B\u00ecnh m\u00e0 x\u1ebfp ch\u1edf v\u1ec1 n\u1ed9p Kinh tr\u01b0\u1edbc \u0111i, r\u1ed3i th\u1ea3 cho v\u1ec1 ngay \u0111\u1ec3 th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, th\u00ec gi\u00e1 g\u1ea1o c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ee5t xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ef1u, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, gi\u00e0 \u1ed1m v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed. Cho Tr\u1ea7n V\u0103n Di, Qu\u1ea3n c\u01a1 hai c\u01a1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, T\u0129nh Man th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. Di l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n, \u0111\u01b0\u1ee3c binh l\u00ednh tin ph\u1ee5c. Quan t\u1ec9nh n\u00eau t\u00ean, b\u1ea3o c\u1eed l\u00ean. Vua y cho.<\/p>\n<p>B\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7 cho t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ed9i \u0111\u1ed3.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, cho nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m b\u1ecb \u00e1n qu\u00e2n l\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc l\u1ec7 c\u0169, cho ph\u00e2n bi\u1ec7t ch\u1ecbu t\u1ed9i \u0111\u1ed3. \u0110\u00f3 ch\u1ec9 v\u00ec l\u00fac Nam K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c, n\u00ean li\u1ec7u x\u1eed tr\u00ed nh\u01b0 th\u1ebf, l\u00e0 do quy\u1ec1n bi\u1ebfn cho \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c m\u00e0 th\u00f4i. V\u1ea3 l\u1ea1i, trong 5 ph\u00e9p h\u00ecnh c\u00f3 t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111u\u1ed5i t\u1ed9i nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i m\u1ed9t n\u01a1i xa, ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u m\u00e0 l\u1ea1i cho \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ed9i \u0111\u1ed3 th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ee9ng v\u1edbi t\u1ed9i, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p l\u00fd. V\u1eady chu\u1ea9n cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16 [1835] nh\u1ea5t thi\u1ebft t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u \u0111\u00e3 theo lu\u1eadt x\u00e9t ngh\u0129, \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 H\u00ecnh li\u1ec7u ch\u1ed7 ph\u00e2n ph\u1ed1i \u0111i. C\u00f2n l\u1ec7 cho \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ed9i \u0111\u1ed3 th\u00ec b\u00e3i b\u1ecf ngay\u201d.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c nha m\u00f4n trong Kinh : t\u1eeb nay c\u00f3 t\u00e2u \u0111\u1ec7 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb, tr\u1eeb c\u00e1i l\u1ec7 m\u1ed9t ng\u00e0y hai bu\u1ed5i \u0111\u00e3 c\u00f3 N\u1ed9i c\u00e1c thu th\u1ebb b\u00e0i m\u00e0u xanh, d\u00e2ng l\u00ean, ngo\u00e0i ra, cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh chi\u00eang b\u00e1o hi\u1ec7u cho N\u1ed9i gi\u00e1m ti\u1ebfp nh\u1eadn \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt (d\u00f9ng ph\u00f2ng th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a N\u1ed9i c\u00e1c \u1edf gi\u1ea3i v\u0169 b\u00ean t\u1ea3 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7n s\u1edf, N\u1ed9i c\u00e1c th\u00ec d\u1eddi sang ph\u00f2ng th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0). Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc chia \u0111\u1eb7t quan, nh\u1eefng ch\u1ee9c then ch\u1ed1t tr\u1ecdng y\u1ebfu \u0111\u1ec1u \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. B\u1ed9, Vi\u1ec7n v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 ch\u1ee9c ph\u1eadn r\u00f5 r\u00e0ng, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1eef \u0111\u00fang nhi\u1ec7m v\u1ee5. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c qu\u00e2n, vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1edbn lao, khi l\u00e2m s\u1ef1, ta truy\u1ec1n b\u1ea3o t\u1eadn m\u1eb7t, B\u1ed9 v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e2ng d\u1ee5 ch\u1ec9, n\u00eau phi\u1ebfu l\u00e0m theo, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3 \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd c\u1ea3. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : c\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c qu\u00e2n, vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc tr\u1ecdng y\u1ebfu, c\u01a1 m\u1eadt v\u00e0 l\u1edbn lao, c\u0169ng c\u1ea7n ph\u1ea3i ph\u1ecfng theo nh\u01b0 Khu m\u1eadt vi\u1ec7n c\u1ee7a nh\u00e0 T\u1ed1ng v\u00e0 Qu\u00e2n c\u01a1 x\u1ee9 c\u1ee7a nh\u00e0 Thanh, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u1ec3 ri\u00eang l\u00e0m m\u1ed9t s\u1edf. C\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch, th\u00ec v\u1ec1 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 quy\u1ec1n h\u1ea1n v\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o h\u01a1n. V\u1eady nay chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t ra vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt. Khi c\u00f3 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c qu\u00e2n tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, s\u1ebd \u0111\u1eb7c c\u00e1ch xu\u1ed1ng d\u1ee5 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi sung l\u00e0m C\u01a1 m\u1eadt \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, v\u00e2ng theo phi\u1ebfu ghi m\u00e0 thi h\u00e0nh \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 s\u1ef1 th\u1eadn tr\u1ecdng. C\u00f2n c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i b\u00e0n, t\u00e2u r\u00f5 t\u1eebng \u0111i\u1ec1u, ch\u1edd Ch\u1ec9 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ea3n \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>(Kho\u1ea3n 1. S\u1ed1 quan v\u00e0 thu\u1ed9c vi\u00ean sung v\u00e0o vi\u1ec7n l\u00e0 : 4 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, d\u00f9ng quan v\u0103n t\u1eeb T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u do nguy\u00ean ch\u1ee9c m\u00e0 sung v\u00e0o ; thu\u1ed9c vi\u00ean d\u00f9ng quan Ng\u0169 v\u00e0 L\u1ee5c ph\u1ea9m, m\u1ed7i h\u1ea1ng 2 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 Th\u1ea5t ph\u1ea9m 4 ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng 8 ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng thu\u1ed9c vi\u00ean n\u00e0y \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn trong S\u00e1u b\u1ed9 v\u00e0 T\u1ef1, Vi\u1ec7n m\u00e0 b\u1ed5 v\u00e0o, \u0111\u1ec1u do ch\u1ee9c c\u0169 sung l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u trong vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Kho\u1ea3n 2. Ch\u1ee9c tr\u00e1ch l\u00e0 gi\u1eef then ch\u1ed1t vi\u1ec7c qu\u00e2n, vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch tr\u1ecdng y\u1ebfu, b\u00ed m\u1eadt.<\/p>\n<p>Kho\u1ea3n 3. \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a vi\u1ec7n l\u00e0m b\u1eb1ng b\u1ea1c, kh\u1eafc 4 ch\u1eef \u201cC\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u1ea5n\u201d<\/p>\n<p>(\u00be\u00f7 \u00b1K \u00b0| \u00a6L ), n\u00fam ch\u1ea1m con l\u1ea1c \u0111\u00e0, d\u00e2y thao \u0111\u1ecf.<\/p>\n<p>Kho\u1ea3n 4. Th\u1ebb b\u00e0i \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng ng\u00e0, \u0111\u1ea7u tr\u00f2n, m\u1eb7t kh\u1eafc 4 ch\u1eef \u201cC\u01a1 m\u1eadt \u0111\u1ea1i th\u1ea7n\u201d ; th\u1ebb b\u00e0i c\u1ee7a thu\u1ed9c vi\u00ean th\u00ec \u0111\u1ec1u kh\u1eafc 4 ch\u1eef \u201cC\u01a1 m\u1eadt h\u00e0nh t\u1ea9u\u201d. B\u00e0i t\u00e2u vi\u1ec7c th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t kh\u1eafc ch\u1eef \u201cC\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n\u201d, m\u1ed9t m\u1eb7t kh\u1eafc ch\u1eef \u201cT\u1ea5u s\u1ef1\u201d. Khi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n t\u00e2u th\u00ec \u0111em b\u1ea3n t\u00e2u v\u00e0 b\u00e0i t\u00e2u c\u00f9ng d\u00e2ng l\u00ean m\u1ed9t l\u00fac.<\/p>\n<p>Kho\u1ea3n 5. \u1edf vi\u1ec7n s\u1edf, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111\u1ebfn C\u1ea9m y \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 5 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh ph\u1ea3i ng\u00e0y \u0111\u00eam \u1ee9ng tr\u1ef1c, tr\u00f4ng coi b\u1ea3o v\u1ec7.<\/p>\n<p>Kho\u1ea3n 6. \u1edf vi\u1ec7n, tr\u1eeb khi c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n y\u1ebfu h\u1ed9i l\u00e0m, c\u00f2n th\u01b0\u1eddng nh\u1eadt, 4 vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 ng\u00e0y 1 \u0111\u00eam, 8 thu\u1ed9c vi\u00ean, chia l\u00e0m 2 ban, lu\u00e2n phi\u00ean \u1ee9ng tr\u1ef1c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng tr\u1ef1c \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c cung c\u1ea5p c\u01a1m n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 l\u1ec7 c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean \u0111i th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c c\u1ee7a B\u1ed9 v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Kho\u1ea3n 7. Khi vua \u0111i tu\u1ea7n, \u0111i ch\u01a1i trong v\u00f2ng 100 d\u1eb7m, th\u00ec 1 vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1ee9ng tr\u1ef1c ph\u1ea3i \u0111i theo ; khi \u0111i ngo\u00e0i 100 d\u1eb7m, ph\u1ea3i c\u00f3 2 vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111i theo. Li\u1ec7t k\u00ea t\u00ean h\u1ecd \u0111\u1ec3 vua khuy\u00ean v\u00f2ng son l\u1ef1a ch\u1ea5m l\u1ea5y.<\/p>\n<p>Kho\u1ea3n 8. Khi c\u00f3 nha m\u00f4n n\u00e0o \u0111\u1ec7 ch\u01b0\u01a1ng t\u1ea5u m\u00e0 giao cho Vi\u1ec7n n\u00eau phi\u1ebfu x\u00e9t, hay b\u1ea5t th\u1ea7n cho v\u1eddi \u0111\u1ebfn sai so\u1ea1n c\u00e1c ch\u1ec9 d\u1ee5, th\u00ec Vi\u1ec7n th\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ed9i nhau th\u1ea3o ngay \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn tr\u00ecnh. Sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7nh chu\u1ea9n y r\u1ed3i, m\u1edbi vi\u1ebft l\u1ea1i tinh t\u01b0\u1eddng s\u1ea1ch s\u1ebd. N\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn b\u00ed m\u1eadt th\u00ec xin \u1ea5n qu\u1ed1c b\u1ea3o v\u1ec1 Vi\u1ec7n m\u00e0 \u0111\u00f3ng ; n\u1ebfu khi c\u1ea7n ph\u1ea3i g\u1eedi h\u1ed3ng b\u1ea3n ((1) H\u1ed3ng b\u1ea3n : b\u1ea3n c\u00f3 ch\u1eef son c\u1ee7a vua ph\u00ea.1) \u0111i th\u00ec ph\u1ea3i xin ch\u1ec9 d\u1ee5 m\u00e0 tu\u00e2n h\u00e0nh. Ngo\u00e0i ra, nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u1ee5c s\u1ee9c m\u1eadt \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1ea5n c\u1ee7a Vi\u1ec7n, v\u00e0 do vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1ee9ng tr\u1ef1c c\u1ee7a Vi\u1ec7n k\u00fd t\u00ean \u0111\u00f3ng \u1ea5n r\u1ed3i ph\u00e1t giao cho n\u01a1i h\u1eefu quan. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u00ed m\u1eadt th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, giao cho N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u00f3ng \u1ea5n qu\u1ed1c b\u1ea3o r\u1ed3i chuy\u1ec3n g\u1eedi \u0111i thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Kho\u1ea3n 9. H\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u00f3ng \u1ea5n qu\u1ed1c b\u1ea3o m\u1ea5y b\u1ea3n, m\u1ea5y t\u1edd, ph\u1ea3i ghi l\u1ea5y, giao cho N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0m b\u1eb1ng, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng h\u1ee3p c\u1ea3 l\u1ea1i l\u00e0m b\u1ea3n t\u00e2u, do N\u1ed9i c\u00e1c x\u00e9t th\u1ef1c \u0111\u1ec1 r\u00f5, ch\u1edd l\u1ea5y l\u1eddi vua ph\u00ea \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u.<\/p>\n<p>Kho\u1ea3n 10. Nh\u1eefng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c sung v\u00e0o Vi\u1ec7n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng ph\u1ea3i ki\u00eam coi c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf nha m\u00f4n m\u00ecnh, nh\u01b0ng c\u1ed1t ph\u1ea3i chuy\u00ean ch\u00fa v\u00e0o vi\u1ec7c Vi\u1ec7n. Khi c\u00f3 c\u00f4ng hay t\u1ed9i, c\u0169ng l\u1ea5y vi\u1ec7c Vi\u1ec7n l\u00e0m ch\u1ee7 y\u1ebfu. Vi\u1ec7c \u1edf nha m\u00ecnh hay hay d\u1edf \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u00ednh, vi\u00ean \u0111\u00e3 sung l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Vi\u1ec7n th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u00edt h\u01a1n. C\u00f2n nh\u1eefng thu\u1ed9c vi\u00ean th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i ki\u00eam l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf nha c\u0169 c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n<p>Kho\u1ea3n 11. Nh\u1eefng quan ch\u1ee9c c\u00e1c nha kh\u00e1c n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c ph\u00e1i \u0111\u1ebfn truy\u1ec1n b\u00e1o, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7n h\u1ed9i h\u1ecdp l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec, \u0111\u1ec1u c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00f4ng x\u00e1o v\u00e0o trong Vi\u1ec7n. Ai tr\u00e1i l\u1ec7nh, s\u1ebd do Vi\u1ec7n ch\u1ec9 t\u00ean t\u00e2u h\u1eb7c, s\u1ebd tu\u1ef3 n\u1eb7ng nh\u1eb9 tr\u1ecb t\u1ed9i. Bi\u1ec1n binh coi gi\u1eef \u1edf \u0111\u00f3 c\u0169ng b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng v\u00ec s\u01a1 su\u1ea5t kh\u00f4ng ki\u1ec3m so\u00e1t.<\/p>\n<p>Kho\u1ea3n 12. Nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea9n m\u1eadt \u1edf trong Vi\u1ec7n, c\u1ea5m c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00e0 c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean c\u1ee7a Vi\u1ec7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i h\u1edf ra ngo\u00e0i ; n\u1ebfu l\u00e0m ti\u1ebft l\u1ed9, x\u00e9t ra s\u1ebd b\u1ecb nghi\u00eam tr\u1ecb).<\/p>\n<p>B\u1ea3n \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb n\u00e0y d\u00e2ng l\u00ean, vua chu\u1ea9n y, cho theo nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 b\u00e0n m\u00e0 l\u00e0m. Duy c\u00f3 m\u1ed9t kho\u1ea3n \u0111\u00f3ng \u1ea5n qu\u1ed1c b\u1ea3o, [s\u1eeda l\u1ea1i] : Khi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt quan tr\u1ecdng th\u00ec ho\u1eb7c xin \u1ea5n m\u00e0 \u0111\u00f3ng ngay \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc vua, ho\u1eb7c xin ph\u00e1i vi\u00ean qu\u1ea3n Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ebfn h\u1ed9i \u1edf Vi\u1ec7n m\u00e0 \u0111\u00f3ng. B\u1ed9 v\u00e0 Vi\u1ec7n kh\u00e1c, khi c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eadt d\u1ee5 c\u0169ng chi\u1ebfu theo l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 l\u00e0m. Khi \u0111\u1eb7c ph\u00e1i vi\u00ean qu\u1ea3n Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ebfn h\u1ed9i \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng \u1ea5n nh\u01b0 th\u1ebf, n\u1ebfu l\u00e0 B\u1ed9 th\u00ec cho xin \u1ea5n \u1edf ph\u00f2ng \u1ee9ng tr\u1ef1c c\u1ee7a N\u1ed9i c\u00e1c, n\u1ebfu l\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c th\u00ec cho xin \u1ea5n \u1edf \u0110\u00f4ng c\u00e1c ; v\u00e0 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i do vi\u00ean \u1ea5n quan k\u00ednh c\u1ea9n \u0111\u00f3ng. Khi \u0111\u00f3ng, ph\u1ea3i \u0111u\u1ed5i h\u1ebft nh\u00e2n vi\u00ean ph\u1ee5 thu\u1ed9c \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. \u0110\u00f3ng \u1ea5n xong, giao b\u1ea3n c\u00f3 \u1ea5n \u1ea5y cho nha n\u00e0o \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n ph\u00e1t th\u00ec nha \u1ea5y ph\u1ea3i l\u00e0m phi\u1ebfu Ph\u01b0\u1edbc t\u00e2u. Vi\u1ec7c n\u00e0y cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh nh\u1eb1m ng\u00e0y khai \u1ea5n((1) Ng\u00e0y khai \u1ea5n : t\u1ee9c ng\u00e0y m\u1ed3ng 7 th\u00e1ng gi\u00eang \u00e2m l\u1ecbch.1) sang n\u0103m.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n [trong vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt] \u0111\u1ed5i b\u00e0i ng\u00e0 d\u00f9ng b\u00e0i v\u00e0ng c\u1ed1t b\u1ea1c. Khi t\u1edbi Vi\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec \u0111eo, c\u00f2n ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng t\u1edbi h\u1ea7u vua hay \u1edf nha l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec v\u1eabn \u0111eo b\u00e0i ng\u00e0 \u0111\u1ec1 nguy\u00ean h\u00e0m.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i l\u1ea1i l\u1ec7 thu\u1ebf ch\u00e2u H\u01b0\u1edbng Ho\u00e1 thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ea7n V\u0103n B\u01b0u t\u00e2u : \u201cNh\u00e2n d\u00e2n ch\u00e2u H\u01b0\u1edbng Ho\u00e1, \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 xin b\u1ecf l\u1ed1i \u0111\u1eb7t th\u1ed5 quan theo l\u1ed1i \u0111\u1eb7t l\u01b0u quan. Chia l\u1eadp \u1ea5p, l\u00e0ng, d\u1ef1ng ra s\u1ed5 \u0111inh, s\u1ed5 \u0111i\u1ec1n, n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u l\u00f5i ((1) Ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u l\u00f5i : s\u1ed1 ti\u1ec1n ph\u1ea3i n\u1ed9p k\u00e8m theo \u0111\u01a1n v\u1ecb quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u00f9 v\u00e0o ti\u1ec1n thi\u1ebfu hay ti\u1ec1n g\u00e3y : m\u1ed7i quan \u0111\u1ed9 d\u0103m \u0111\u1ed3ng.1), nh\u1ea5t thi\u1ebft theo nh\u01b0 l\u1ec7 d\u00e2n Kinh. Nay x\u00e9t ch\u00e2u n\u00e0y c\u00f3 15 t\u1ed5ng, nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf n\u01a1i r\u1eebng r\u00fa, ch\u01b0a th\u00e0nh \u1ea5p, l\u00e0ng, nh\u00e2n s\u1ed1 th\u00ec n\u01a1i nhi\u1ec1u, n\u01a1i \u00edt kh\u00e1c nhau. Trong \u0111\u00f3, th\u00ec 6 t\u1ed5ng Vi\u00ean Ki\u1ec7u, L\u00e0ng Thu\u1eadn, L\u00e0ng Li\u00ean, T\u1ea7m Linh, A Nhi v\u00e0 T\u1ea7m Thanh, m\u1ed7i t\u1ed5ng nh\u00e2n s\u1ed1 t\u1eeb 90 \u0111\u1ebfn 100, 200 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, xin n\u00ean c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169. C\u00f2n 9 t\u1ed5ng La Mi\u1ec7t, Lang H\u1ea1, T\u1ea7m La, L\u00e0ng Kh\u1ed1ng, K\u1ef3 Th\u00e1p, H\u01b0\u01a1ng B\u1ea1n, L\u00e0ng L\u1ee5c, \u00d4 Giang v\u00e0 C\u1ed5 L\u00e2m nh\u00e2n s\u1ed1 l\u1ebb t\u1ebb, r\u1ea3i r\u00e1c, th\u00ec c\u00e1c t\u1ed5ng T\u1ea7m La, L\u00e0ng Kh\u1ed1ng, K\u1ef3 Th\u00e1p, H\u01b0\u01a1ng B\u1ea1n, L\u00e0ng L\u1ee5c v\u00e0 C\u1ed5 L\u00e2m nay xin \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u1ea5p. T\u1ea7m La h\u1ee3p v\u1edbi La Mi\u1ec7t l\u00e0m t\u1ed5ng La Mi\u1ec7t ; L\u00e0ng Kh\u1ed1ng, K\u1ef3 Th\u00e1p, H\u01b0\u01a1ng B\u1ea1n v\u00e0 L\u00e0ng L\u1ee5c h\u1ee3p v\u1edbi L\u00e0ng H\u1ea1 l\u00e0m t\u1ed5ng L\u00e0ng H\u1ea1 ; C\u1ed5 L\u00e2m h\u1ee3p v\u1edbi \u00d4 Giang l\u00e0m t\u1ed5ng \u00d4 Giang. V\u1ec1 vi\u1ec7c l\u1eadp ra l\u00e0ng, \u1ea5p, th\u00ec c\u1ee9 30 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1eb7t l\u00e0m x\u00e3, t\u1eeb 29 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u1ea5p, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i theo t\u00ean c\u1ee7a Man. C\u00f2n nh\u01b0 ng\u1ea1ch thu\u1ebf th\u00ec xin mi\u1ec5n tr\u1eeb cho 68 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9c d\u1ecbch. Ngo\u00e0i ra, \u0111inh tr\u00e1ng v\u00e0 gi\u00e0 tr\u1ebb c\u1ed9ng 1.375 ng\u01b0\u1eddi, xin theo nh\u01b0 l\u1ec7 thu\u1ebf ng\u01b0\u1eddi Kinh kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p : thu\u1ebf th\u00e2n 1 quan 2 ti\u1ec1n ; ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u l\u00f5i : 1 ti\u1ec1n). L\u1ec7 n\u1ed9p th\u00f3c, g\u1ea1o v\u00e0 s\u1ea3n v\u1eadt khi tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i h\u1ebft. L\u1ea1i n\u1eefa, d\u00e2n v\u00f9ng n\u00e0y \u1edf v\u00e0o \u0111\u1ea5t n\u00fai, tuy c\u00f3 gieo tr\u1ed3ng, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u00e0nh ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng, xin h\u00e3y t\u1ea1m ho\u00e3n [\u0111\u00e1nh thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n]\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cCh\u00e2u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9ng l\u00e0m d\u00e2n n\u01a1i bi\u00ean thu\u1ef3, th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u0111\u1ee9c ho\u00e1 \u0111\u00e3 l\u00e2u. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd ta v\u1eabn l\u1ecfng l\u1ebbo coi l\u00e0 ch\u00e2u ky mi m\u00e0 th\u00f4i. Nay ch\u00fang \u0111\u1ec1u xin theo l\u00e0m d\u00e2n Kinh, l\u1eddi l\u1ebd thi\u1ebft tha th\u00e0nh kh\u1ea9n, ta c\u0169ng \u0111o\u00e1i t\u00ecnh chu\u1ea9n y l\u1eddi xin. V\u1eady vi\u1ec7c ngh\u0129 cho \u0111\u1ed5i n\u1ed9p theo thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u l\u00f5i, chu\u1ea9n cho h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 9, b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu cho t\u1edbi th\u00e1ng 11 l\u00e0 xong. C\u00f2n nh\u01b0 ch\u1ee9c d\u1ecbch th\u00ec mi\u1ec5n cho thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u l\u00f5i trong 3 n\u0103m. T\u00f4 ru\u1ed9ng c\u0169ng cho ho\u00e3n, ch\u1edd sau n\u00e0y \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng m\u1edf mang, d\u00e2n c\u01b0 \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, n\u01a1i n\u00e0o \u0111\u00e1ng thu t\u00f4 v\u00e0 tuy\u1ec3n l\u00ednh, s\u1ebd do t\u1ec9nh tr\u00f9 ngh\u0129 t\u00e2u xin cho thi h\u00e0nh. V\u1ea3 nay m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u thay c\u0169 \u0111\u1ed5i m\u1edbi, phong t\u1ee5c, t\u1eadp qu\u00e1n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng ho\u00e1, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean gia t\u00e2m v\u1ed7 v\u1ec1, ph\u00f2ng ng\u1eef, c\u1ed1t cho gi\u00e1o ho\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m d\u1ea7n, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean c\u01b0 th\u00ec m\u1edbi t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n<p>\u1edf B\u00e1i \u00c2n thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u00f3 trang quan \u0111i\u1ec1n (h\u01a1n 294 m\u1eabu), h\u1eb1ng n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00f3c minh xu\u00e2n (h\u01a1n 69 h\u1ed9c) v\u00e0 th\u00f3c tr\u1eafng (h\u01a1n 315 h\u1ed9c) \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh. M\u00f9a thu n\u00e0y, ru\u1ed9ng l\u00faa b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i v\u00ec n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho chi\u1ebfu theo l\u1ec7 n\u1ed9p 3 ph\u1ea7n 10 l\u00faa tr\u1eafng, c\u00f2n th\u00ec cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n. S\u1ed1 th\u00f3c minh xu\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 bao nhi\u00eau, ph\u1ea3i n\u1ed9p theo l\u1ec7.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, t\u00e2u : \u201cS\u1ed1 ti\u1ec1n m\u00e0 Cao B\u1eb1ng c\u1ea7n d\u00f9ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, xin do B\u1eafc Ninh ph\u00e1t ra 2 v\u1ea1n quan v\u1eadn \u0111\u1ebfn L\u1ea1ng S\u01a1n chuy\u1ec3n \u0111i \u0111\u1ec3 Cao B\u1eb1ng chi d\u00f9ng.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, g\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1eefng nh\u00e0 bu\u00f4n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, L\u1ea1ng S\u01a1n gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ean bu\u00f4n \u1edf Cao B\u1eb1ng, th\u1ea7n \u0111\u00e3 cho h\u1ecd n\u1ed9p ti\u1ec1n v\u00e0o kho Cao B\u1eb1ng, r\u1ed3i t\u01b0 cho t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n tr\u1ea3 thay cho h\u1ecd \u0111\u1ec3 tr\u1eeb v\u00e0o s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00e1ng l\u00fd ph\u1ea3i t\u1ea3i l\u00ean, th\u1ef1c l\u00e0 c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u ti\u1ec7n. T\u1eeb nay, n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn bu\u00f4n xin \u0111\u1ed5i n\u01a1i n\u1ed9p ti\u1ec1n, ho\u1eb7c do t\u1ec9nh s\u1edf t\u1ea1i L\u1ea1ng S\u01a1n, ho\u1eb7c do B\u1eafc Ninh, H\u00e0 N\u1ed9i, th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu s\u1ed1 ph\u00e1t tr\u1ea3, ngh\u0129 n\u00ean cho theo nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a h\u1ecd ; nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e3 \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00ed t\u1ed5n thu\u00ea m\u01b0\u1edbn nh\u00e2n c\u00f4ng m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 v\u1ea5t v\u1ea3 \u0111\u00e0i t\u1ea3i\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i, d\u00e2ng t\u1eadp m\u1eadt t\u1ea5u n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n, kh\u00e1c n\u00e0o x\u01b0a kia nh\u00e0 Ngu c\u00f3 t\u1ed9c H\u1eefu Mi\u00eau, nh\u00e0 H\u1ea1 c\u00f3 t\u1ed9c H\u1eefu H\u1ed7. Nh\u00e0 Ngu ph\u1ea3i c\u00f3 tr\u1eadn \u0111\u00e1nh h\u00e0ng th\u00e1ng v\u00e0 nh\u00e0 H\u1ea1 c\u00f3 cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u1edf \u0111\u1ea5t Cam, tuy \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, nh\u01b0ng c\u0169ng ch\u01b0a h\u00e0ng ph\u1ee5c ngay \u0111\u01b0\u1ee3c ; sau r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 th\u00ec trong 7 tu\u1ea7n H\u1eefu Mi\u00eau \u0111\u1ebfn h\u00e0ng, \u0111\u1ea7y th\u00e1ng, H\u1eefu H\u1ed7 \u0111\u1ebfn ph\u1ee5c. C\u00e1i l\u1ebd thu\u1eadn ngh\u1ecbch, c\u00e1i c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c thua \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng l\u1eafm. Nh\u00e0 ngh\u1ecbch V\u00e2n \u0111\u00e3 hai \u0111\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i con, nay d\u00e1m tr\u00e1i \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 t\u1ef1 cho r\u1eb1ng th\u1ed5 d\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 sai khi\u1ebfn, n\u00fai hi\u1ec3m c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i c\u0103n c\u1ee9, n\u00ean m\u1edbi tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t t\u00ean ph\u1ea3n ngh\u1ecbch. Nay ba \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1i qu\u00e2n h\u1ed9i ti\u1ec5u \u0111\u00e3 t\u1edbi V\u00e2n Trung, n\u00f3 b\u00e8n mang v\u1ee3 con \u0111i, th\u00ec n\u00f3 c\u00f2n tr\u00f4ng c\u1eady v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa ? C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 ba qu\u00e2n ph\u1ea3i m\u1ea1o hi\u1ec3m x\u00f4ng pha hang c\u00f9ng, n\u00fai th\u1eb3m, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng, m\u00e0 ti\u1ebft tr\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a \u0111\u00f4ng r\u00e9t d\u1eef, kh\u00ed r\u1eebng n\u00fai \u0111\u1ed9c, kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u1edf l\u00e2u. Ngh\u0129 n\u00ean nh\u00e2n l\u00fac oai tr\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng l\u1eebng l\u1eaby n\u00e0y, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u00fat qu\u00e2n, chi\u00eau an \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch. N\u1ebfu ch\u00fang ch\u1ecbu s\u1edbm \u0111em nhau quy thu\u1eadn th\u00ec l\u1ea5y \u01a1n \u0111\u1ee9c ph\u1ee7 d\u1ee5 cho y\u00ean ; n\u1ebfu ch\u00fang c\u00f2n gi\u1eef n\u01a1i r\u1eebng hi\u1ec3m tr\u1edf m\u00e0 ch\u1ed1ng c\u1ef1 th\u00ec l\u1ea1i s\u1ebd \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. V\u1eeba ra \u01a1n, v\u1eeba d\u00f9ng v\u0169 l\u1ef1c nh\u01b0 th\u1ebf, d\u00f9 ch\u00fang l\u00e0 k\u1ebb ch\u00ed ngu, ch\u1eafc c\u0169ng ph\u1ea3i quay \u0111\u1ea7u tr\u1edf l\u1ea1i. C\u00e1i c\u00f4ng hi\u1ec7u h\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1eefu Mi\u00eau, ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1eefu H\u1ed7 ch\u00ednh l\u00e0 \u1edf \u0111\u00f3!\u201d.<\/p>\n<p>Vua xem t\u1edd t\u00e2u, r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, xu\u1ed1ng d\u1ee5 n\u00f3i : \u201cT\u00ean gi\u1eb7c V\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nh\u1eadn quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u00e0 d\u00e1m manh t\u00e2m ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, gi\u1ebft h\u1ea1i quan qu\u00e2n, su\u1ed1t 2 n\u0103m nay, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u00e0m nh\u1ecdc binh l\u1ef1c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Th\u1ebf l\u00e0 t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y r\u1eaby kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00ec v\u1edbi H\u1eefu Mi\u00eau, H\u1eefu H\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng m\u1ed9t phen k\u1ec3 t\u1ed9i, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1ebft k\u1ebb b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, gi\u1eef y\u00ean cho l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n. Nay \u0111\u00e3 ph\u00e1i 3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1i binh chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o th\u00ec qu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 v\u00e0 hi\u1ec7n \u0111\u00e3 x\u00f4ng th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, b\u1ed1n m\u1eb7t l\u00f9ng b\u1eaft. \u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u1ea7y r\u1eaby ch\u1eafc kh\u00f3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi, t\u1ea5t nhi\u00ean c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u00e3 s\u1eafp th\u00e0nh, m\u00e0 l\u1ea1i v\u1ed9i r\u00fat qu\u00e2n ?<\/p>\n<p>\u201cNguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, ng\u01b0\u01a1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 l\u1ed7i, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ta b\u1ecf v\u1ebft x\u1ea5u, l\u1ef1a d\u00f9ng. Nay \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac h\u1eefu s\u1ef1, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u01b0u, v\u1ea1ch m\u1ed9t ch\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i c\u00f2n d\u00e1m \u0111em l\u1eddi ng\u00f4ng cu\u1ed3ng c\u00e0n b\u1eady \u0111\u00f3 tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ta ! Th\u1eed ngh\u0129 xem l\u00e0m ng\u0103n tr\u1edf vi\u1ec7c qu\u00e2n th\u00ec \u0111\u00e1ng kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i g\u00ec ? Hu\u1ed1ng chi gi\u1eb7c V\u00e2n t\u1ed9i to, \u00e1c l\u1edbn, ph\u00e0m t\u00f4i con trong tri\u1ec1u kh\u00f4ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng mu\u1ed1n c\u1eaft th\u1ecbt n\u00f3 m\u00e0 \u0103n, l\u1ed9t da n\u00f3 m\u00e0 \u0111\u1eafp \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng c\u0103m ph\u1eabn v\u00ec ngh\u0129a c\u1ee7a m\u00ecnh. Th\u1ebf m\u00e0 ri\u00eang nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i n\u00f3i \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n chi\u00eau d\u1ee5, ph\u1ea3i \u0111\u00e2u mu\u1ed1n l\u00e0m thuy\u1ebft kh\u00e1ch cho gi\u1eb7c ch\u0103ng ? Kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00f2ng ngh\u0129 th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! V\u1eady ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ea1i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf v\u00e0 x\u00e9t h\u1ecfi l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t nh\u00e2n d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u h\u1eb7c r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n l\u00e0 con r\u1ec3 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5. Nh\u00e2n v\u00ec b\u1ed1 v\u1ee3 y \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u00edt khi th\u1eafng l\u1ee3i, n\u00ean y b\u00e0y ra nh\u1eefng l\u1eddi \u1ea5y \u0111\u1ec3 che gi\u1ea5u vi\u1ec7c t\u01b0 !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n \u0111\u1ec7 t\u1eadp t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi l\u00ean, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u1ee9 nh\u01b0 ng\u1ef1 s\u1eed n\u00eau t\u00ean tham h\u1eb7c th\u00ec s\u1ef1 d\u1ee5ng t\u00e2m c\u1ee7a nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00e1m ph\u00e1 ra r\u1ed3i ! Vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ea5t lu\u1eadn l\u00e0 c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1edb hay kh\u00f4ng, nh\u01b0ng ch\u1ec9 bi\u1ebft r\u1eb1ng \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 qu\u00e2n c\u01a1 m\u00e0 d\u00e1m \u0111em l\u1eddi c\u00e0n b\u1eady tr\u00ecnh b\u00e0y th\u00ec x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p \u0111\u00e3 l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed1i c\u00e3i v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ; nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u00ean h\u00e3y t\u1ea1m cho c\u00e1ch l\u01b0u, \u0111\u1ec3 xem s\u1ef1 c\u1ed1 g\u1eafng sau n\u00e0y\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn v\u00f9ng n\u00fai x\u00e3 Giai L\u1ea1c thu\u1ed9c \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh (c\u00e1c x\u00e3 Giai L\u1ea1c, An L\u1ea1c, An \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c t\u1ed5ng V\u00e2n Quang l\u00e0 d\u00e2n thu\u1ed9c quy\u1ec1n qu\u1ea3n tr\u1ecb c\u1ee7a t\u1ed5ng nhung gi\u1eb7c N\u00f4ng V\u0103n S\u0129), \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c c\u00f2n \u1ea9n n\u1ea5p nhi\u1ec1u trong r\u1eebng r\u1eadm, b\u00e8n chia qu\u00e2n ra l\u00f9ng, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean th\u1ed1ng l\u0129nh t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u00e0 Tri\u1ec7u V\u0103n Tri\u1ec7u (ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh, ng\u1ee5 \u1edf x\u00e3 Nh\u1ea1n M\u00f4n, ch\u00e2u B\u1ea1ch Th\u00f4ng, k\u1ebft \u0111\u1ea3ng v\u1edbi gi\u1eb7c S\u0129, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u Th\u00e1i Nguy\u00ean) v\u00e0 7 t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c 1 th\u1edbt voi c\u00f4ng b\u1ecb m\u1ea5t l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc. B\u1ecdn Ph\u1ed5 b\u00e8n cho \u0111em Tri\u1ec7u V\u0103n Tri\u1ec7u l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed v\u00e0 ch\u00e9m nh\u1eefng t\u00ean t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng, b\u00eau \u0111\u1ea7u \u1edf \u0111\u1ec9nh n\u00fai Ki\u1ec7u Ca. R\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cM\u1ed9t d\u1ea3i V\u00e2n Quang, n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i lung tung, c\u1ea7n ph\u1ea3i chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3n ch\u1eb7n, m\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c l\u1ecdt tho\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 lu\u1ed3n r\u1eebng, xuy\u00ean n\u00fai, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ed5 d\u00f5ng l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c. X\u00e9t ra, \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang hi\u1ec7n c\u00f3 4000 th\u1ed5 d\u00f5ng. V\u1eady xin n\u00ean chia c\u1ea5p cho [\u0111\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a th\u1ea7n] m\u1ed9t ph\u1ea7n ba\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cChuy\u1ebfn n\u00e0y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Tri\u1ec7u V\u0103n Tri\u1ec7u, li\u1ec1n \u0111em l\u0103ng tr\u00ec x\u1ebbo ra t\u1eebng mi\u1ebfng, nghe n\u00f3i th\u1ef1c kho\u00e1i l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 : \u201cBa \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, duy \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean ch\u1eadm l\u1ea1i sau. Nay l\u1ea1i hay ra s\u1ee9c ti\u1ec5u n\u00e3, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c voi c\u00f4ng b\u1ecb m\u1ea5t, qu\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m v\u00e0 nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen ! V\u1eady Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c m\u1ed9t c\u1ea5p. L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd l\u00ednh \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y, L\u00ea \u0110\u1ee9c Nh\u1ecb \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng T\u1ea3 v\u1ec7 B\u1eafc Ninh, \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Tri\u1ec7u, \u0111\u1ec1u cho b\u1ea1t b\u1ed5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, g\u1eb7p c\u00f3 ch\u00e2n khuy\u1ebft th\u00ec b\u1ed5 ngay. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c. T\u00ean ra th\u00fa l\u00e0 Ma V\u0103n \u0110\u1ed9 d\u1eabn \u0111i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i ph\u1ea1m, chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 th\u01b0\u1edfng 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. L\u1ea1i tuy\u00ean d\u1ee5 ch\u1ec9, th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng qu\u1ea7n \u00e1o mang theo, \u0111\u1ec3 ch\u00fang bi\u1ebft r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh gi\u1ebft nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng, kh\u00f4ng tr\u1ecb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u00e9p theo. M\u1ed9t khi c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o h\u1ed1i l\u1ed7i, l\u1eadp c\u00f4ng, c\u0169ng khen th\u01b0\u1edfng th\u00eam n\u1eefa, khi\u1ebfn ch\u00fang c\u00f9ng b\u1ea3o l\u1eabn nhau, mang nhau ra th\u00fa. V\u1ec1 con voi c\u00f4ng thu l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, chu\u1ea9n cho x\u00e9t xem ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u1ea3y l\u00ean \u0111\u1ea7u voi tr\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1edfng cho 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 hai, th\u01b0\u1edfng 5 \u0111\u1ed3ng. C\u00e1c bi\u1ec1n binh v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111i tr\u1eadn n\u00e0y, th\u01b0\u1edfng chung cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u1ea5y hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00f9ng b\u1eaft nh\u1eefng t\u1ed9i ph\u1ea1m tr\u1ed1n. Nay truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho Tuy\u00ean Quang li\u1ec7u v\u00e1t l\u1ea5y 700 th\u1ed5 d\u00f5ng giao \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i, gi\u00fap \u0111\u1ee1 cho \u0111\u1eafc l\u1ef1c, kh\u00f4ng n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m l\u1ee1 c\u01a1 h\u1ed9i c\u1ee7a s\u1ef1 vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean v\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 v\u1eddi v\u1ec1 ; nay c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u, th\u00ec vi\u1ec7c l\u00f9ng b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n, v\u1eady khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y, n\u1ebfu h\u1ecd \u0111\u00e3 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, tr\u1edf v\u1ec1 Kinh ; n\u1ebfu c\u00f2n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, th\u00ec cho h\u00e3y l\u01b0u l\u1ea1i t\u00f2ng chinh, ch\u1edd trong m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y c\u00f4ng l\u1edbn ho\u00e0n th\u00e0nh, s\u1ebd l\u1ea1i tuy\u00ean v\u1eddi, ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean c\u1ea7m qu\u00e2n trong 3 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u1ea1i binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, x\u00f4ng v\u00e0o ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c v\u00e0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u1ee9 theo l\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o, th\u00ec hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i th\u00e1m n\u00e3 c\u00e1c gi\u1eb7c ph\u1ea1m. V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng, t\u1ed1i y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, t\u1ed9i \u00e1c r\u1ea5t l\u1edbn. Tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng l\u00e0 : ai ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c hay b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang t\u00ean V\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111em x\u1eed \u00e1n, th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 1000 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 ch\u1ee9c quan T\u1ee9 ph\u1ea9m ; b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 th\u00ec th\u01b0\u1edfng 200 l\u1ea1ng v\u00e0 ch\u1ee9c quan Th\u1ea5t ph\u1ea9m. Nay l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh th\u00eam gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng : b\u1ea5t lu\u1eadn quan qu\u00e2n hay th\u1ed5 d\u00f5ng, ai b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c V\u00e2n, th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho 500 l\u1ea1ng n\u1eefa, c\u1ed9ng 1.500 l\u1ea1ng ; n\u1ebfu ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u n\u00f3 \u0111em n\u1ed9p th\u00ec v\u1eabn th\u01b0\u1edfng 1.000 l\u1ea1ng b\u1ea1c nh\u01b0 c\u0169, l\u1ea1i th\u1ee5 ch\u1ee9c quan T\u1ee9 ph\u1ea9m v\u00e0 cho ch\u1ee9c th\u1ed5 ty th\u1ebf t\u1eadp. Ai b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c S\u0129 th\u00ec th\u01b0\u1edfng th\u00eam 300 l\u1ea1ng b\u1ea1c, c\u1ed9ng l\u00e0 500 l\u1ea1ng ; n\u1ebfu ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u \u0111em n\u1ed9p th\u00ec th\u01b0\u1edfng th\u00eam 100 l\u1ea1ng, c\u1ed9ng l\u00e0 300 l\u1ea1ng, l\u1ea1i b\u1ed5 th\u1ee5 ch\u1ee9c quan L\u1ee5c ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>L\u1ea1i hi\u1ec3u th\u1ecb kh\u1eafp n\u01a1i cho \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c bi\u1ebft, \u0111\u1ec3 ch\u00fang b\u1eaft, ch\u00e9m l\u1eabn nhau : n\u1ebfu gi\u1eb7c S\u0129 bi\u1ebft h\u1ed1i l\u1ed7i quay \u0111\u1ea7u l\u1ea1i, b\u1eaft hay ch\u00e9m gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111em n\u1ed9p trong qu\u00e2n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp t\u1ee9c mi\u1ec5n t\u1ed9i nh\u01b0ng \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. Ngo\u00e0i ra, trong c\u00e1c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, ai b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111em n\u1ed9p, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c theo l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng m\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho ; hay l\u00e0 ch\u00e9m b\u1eaft l\u1eabn nhau \u0111em n\u1ed9p quan, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ban th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu gi\u1eb7c V\u00e2n t\u1ef1 bi\u1ebft \u0103n n\u0103n l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1ee7a n\u00f3 m\u00e0 ra th\u00fa th\u00ec c\u0169ng chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c tha cho c\u00e1i ch\u1ebft. C\u00f2n nh\u1eefng d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u1ea7m l\u1ee1 theo gi\u1eb7c, c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n, nay n\u1ebfu bi\u1ebft t\u1ec9nh ng\u1ed9, h\u1ed1i l\u1ed7i ra th\u00fa, th\u00ec c\u0169ng chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c mang s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang \u0111\u1ebfn n\u1ed9p v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ai ch\u00e9m, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed5 m\u1ee5c theo gi\u1eb7c \u0111em gi\u1ea3i n\u1ed9p th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ban th\u01b0\u1edfng n\u1eefa. N\u1ebfu th\u1ed5 m\u1ee5c b\u1eaft th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111em gi\u1ea3i n\u1ed9p th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c cho \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i nh\u01b0ng \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng. Nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 ch\u00fang bi\u1ebft c\u00f3 con \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng m\u00e0 ganh \u0111ua tr\u1ed5 s\u1ee9c ch\u00e9m b\u1eaft l\u1eabn nhau, \u0111em n\u1ed9p, \u0111\u1ec3 ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, d\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc, quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o th\u1eeba th\u1eafng, ru\u1ed5i d\u00e0i, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c ; \u0111\u01b0\u1ee3c tin, r\u1ea5t \u0111\u1ed7i m\u1eebng vui ! Kh\u00f4ng ng\u1edd \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, m\u00e0 ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c n\u00e0o, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c ch\u01b0a tho\u1ea3 m\u00e3n ! C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1eadc \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, \u0111em 3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn m\u1ed9t n\u01a1i b\u00e9 nh\u1ecf nh\u01b0 h\u00f2n \u0111\u1ea1n, li\u1ec7u b\u1ecdn gi\u1eb7c qu\u00e8n \u1ea5y c\u00f2n tr\u1ed1n \u0111i \u0111\u1eb1ng n\u00e0o ! Bao l\u1ea7n \u0111inh ninh d\u1ea1y b\u1ea3o m\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i v\u1eabn kh\u00f4ng h\u1ec1 ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t k\u1ebf g\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00e1ch n\u00e3 b\u1eaft, l\u1ee1 ra nh\u1eefng \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c ch\u1ea1y xa m\u1ea5t th\u00ec \u0111\u1ebfn bao gi\u1edd m\u1edbi xong vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c ? Ch\u1eb3ng l\u1ebd bao nhi\u00eau quan qu\u00e2n c\u1ee9 \u0111\u00f3ng m\u00e3i \u1edf ch\u1ed1n \u1ea5y \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c \u01b0 ? V\u1eady, khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i x\u00e9t xem t\u00ean V\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ecdng ph\u1ea1m hi\u1ec7n nay tr\u1ed1n \u1ea9n ch\u1ed7 n\u00e0o m\u00e0 \u0111\u00e3 cho d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch x\u00e1c, th\u00ec ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i n\u00e3 b\u1eaft ngay. N\u1ebfu ch\u00fang t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea9n tr\u1ed1n sang \u0111\u1ea5t nh\u00e0 Thanh, th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 cho quan ch\u1ee9c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u00e1i ngay th\u1ed5 ty \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111u\u1ed5i theo, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi\u201d.<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c \u0111\u1ea1o h\u00e0nh qu\u00e2n, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c m\u00e0 \u0103n, th\u00ec li\u1ec7u c\u00f3 ch\u1eafc ti\u1ebfp t\u1ebf chi d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 trong m\u1ed9t th\u00e1ng hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i l\u00e0m s\u1edb phi t\u00e2u \u0111\u1ec3 ta kh\u1ecfi ng\u00e0y th\u00eam thi\u1ebft tha mong ng\u00f3ng\u201d.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c ngh\u0129a \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169 c\u00f3 bi\u1ebfn, quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf c\u1ee7a ra gi\u00fap qu\u00e2n nhu. \u0110\u1ebfn nay, b\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u xin n\u00ean chi\u1ebfu theo l\u1ec7 ngh\u0129a d\u00e2n B\u1eafc K\u1ef3 quy\u00ean ti\u1ec1n m\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t nh\u01b0ng \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c tr\u1ea3 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cVi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng, l\u1eddi nh\u00e0 vua kh\u00f4ng khi n\u00e0o thay \u0111\u1ed5i. H\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o gi\u1eef c\u1ee7a \u1ea5y l\u1ea1i l\u00e0m c\u1ee7a c\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1ea1i ! Nh\u01b0ng m\u1ed9t khi \u0111\u00e3 tr\u1ea3 l\u1ea1i, t\u1ee9c l\u00e0 h\u1ecd kh\u00f4ng m\u1ea5t c\u1ee7a ri\u00eang g\u00ec, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5m l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a h\u1ecd t\u00f4n vua, th\u00e2n b\u1eadc tr\u00ean v\u00e0 chu\u1ed9ng vi\u1ec7c ngh\u0129a, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng li\u1ec7u ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc t\u00ecm c\u00e1ch th\u00edch \u0111\u00e1ng. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t : ch\u1edd \u0111\u1ebfn sang n\u0103m y\u00ean r\u1ed3i, th\u00ec chi\u1ebfu theo s\u1ed1 ti\u1ec1n, d\u1ea7u, m\u1ee1, th\u00f3c, g\u1ea1o h\u1ecd \u0111\u00e3 quy\u00ean gi\u00fap, t\u00ednh gi\u00e1 th\u00e0nh ti\u1ec1n m\u00e0 tr\u1ea3, nh\u01b0ng kh\u00f4ng tr\u1ea3 v\u1ec1 cho c\u00e1c ch\u1ee7 \u0111\u00e3 quy\u00ean gi\u00fap \u1ea5y. S\u1ee9c ngay cho vi\u00ean huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i chi\u1ebfu theo c\u00e1i l\u1ec7 l\u1ea1c quy\u00ean \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 m\u00e0 ph\u00e2n ph\u00e1t cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ai \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m ph\u1ea1m m\u1ed9t m\u1ea3y may v\u00e0o \u0111\u1ea5y\u201d. R\u1ed3i ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u1ed9 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n vi\u1ec7c khen th\u01b0\u1edfng. Khi b\u1ea3n ngh\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean : c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 ch\u1ee9c h\u00e0m, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ban ph\u1ea9m h\u00e0m, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n, t\u1ea1p d\u1ecbch t\u1eeb 1 n\u0103m \u0111\u1ebfn 5 n\u0103m. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o quy\u00ean n\u1ed9p ch\u01b0a \u0111\u1ebfn 100 th\u00ec th\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3i c\u01a1m r\u01b0\u1ee3u.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cV\u1eeba r\u1ed3i, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m, theo l\u1ec7, \u0111\u00e3 ch\u1ecdn ng\u00e0y phong \u1ea5n cu\u1ed1i n\u0103m v\u00e0 ng\u00e0y khai \u1ea5n \u0111\u1ea7u n\u0103m m\u1edbi, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ban s\u1ee9c cho c\u00e1c nha \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh tu\u00e2n theo. Nh\u01b0ng \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 k\u1ec3 nh\u1eefng l\u00fac b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng v\u00f4 s\u1ef1, c\u00f2n nh\u1eefng l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7 chung \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay Nam K\u1ef3 tuy \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n, nh\u01b0ng b\u1ecdn gi\u1eb7c y\u00eau nghi\u1ec7t s\u00f3t l\u1ea1i \u1edf Phi\u00ean An v\u1eabn c\u00f2n c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef l\u1ea5y c\u00f4 th\u00e0nh, n\u00ean nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u01a1 nghi ph\u1ea3i l\u00e0m t\u00fd g\u00ec c\u0169ng l\u00e0 quan tr\u1ecdng kh\u1ea9n c\u1ea5p c\u1ea3. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 c\u00f9ng b\u1ecdn B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 c\u00e1c quan \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, chu\u1ea9n cho c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y 30 th\u00e1ng n\u00e0y [th\u00e1ng 12] m\u1edbi ni\u00eam phong \u1ea5n, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m l\u1ea1i \u0111em d\u00f9ng ngay. N\u0103m t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean, n\u1ebfu ngo\u00e0i bi\u00ean c\u00f3 \u0111\u1ed9ng th\u00ec c\u0169ng l\u00e0m theo nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>\u201cNg\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, cho r\u1eb1ng tr\u0103m quan l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea7n c\u00f9 su\u1ed1t n\u0103m, n\u00ean \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u0103m c\u0169 b\u01b0\u1edbc sang n\u0103m m\u1edbi, \u0111\u1eb7t ra l\u1ec7 phong \u1ea5n, m\u1edf \u1ea5n, \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00fac c\u0103ng th\u1eb3ng, l\u00fac n\u1edbi r\u1ed9ng, \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i l\u00e0 n\u00ean nh\u01b0 v\u1eady. Nh\u01b0ng v\u1ec1 ph\u1ea7n t\u00f4i con, trung th\u1ef1c, c\u1ea7n m\u1eabn, l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc l\u00e0m l\u00f2ng, gi\u00e2y ph\u00fat kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o qu\u00ean, th\u00ec \u0111\u00e2u c\u00f3 nh\u00e2n ng\u00e0y \u0111\u00f3 m\u00e0 tr\u1ec5 n\u1ea3i l\u1ecfng l\u1ebbo, c\u1ed1t \u1edf s\u1ef1 d\u1ee5ng t\u00e2m c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u0103n d\u1eaft d\u00e2n ch\u00fang, nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u00f3 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam 3 huy\u1ec7n Ph\u00fa L\u1ed9c, H\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y, Phong \u0110i\u1ec1n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean. B\u1ecdn ph\u1ee7 th\u1ea7n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd t\u00e2u n\u00f3i : \u201c3 huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n, Ph\u00fa Vinh thu\u1ed9c ph\u1ee7, kh\u00f4ng k\u00e9m 400 th\u00f4n \u1ea5p, \u0111inh \u0111i\u1ec1n k\u1ec3 c\u00f3 h\u00e0ng v\u1ea1n, m\u00e0 d\u00e2n \u1edf l\u1eabn l\u1ed9n, gi\u1edbi h\u1ea1n ch\u01b0a \u0111\u1ec1u, vi\u1ec7c thu\u1ebf kho\u00e1, tr\u00ecnh b\u00e1o th\u01b0\u1eddng hay ch\u1eadm tr\u1ec5. Nay xin \u0111\u1eb7t l\u00e0m 6 huy\u1ec7n, tu\u1ef3 theo s\u1ef1 thu\u1eadn ti\u1ec7n c\u1ee7a s\u00f4ng n\u00fai v\u00e0 s\u1ef1 ti\u1ebfp gi\u00e1p c\u1ee7a \u0111\u1ecba th\u1ebf m\u00e0 chia ra cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o nhau (M\u1ed9t \u2013 T\u1eeb ngu\u1ed3n T\u1ea3 Tr\u1ea1ch s\u1ea5p xu\u1ed1ng, ven b\u1edd b\u1eafc H\u01b0\u01a1ng giang su\u1ed1t \u0111\u1ebfn c\u1eeda Thu\u1eadn An, theo bi\u1ec3n tr\u1edf v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ebfn x\u00e3 V\u0129nh Tr\u1ecb, ngang qua \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea3ng \u0111\u1ea1o Ti\u1ec1n Th\u00e0nh, r\u1ed3i v\u01b0\u1ee3t qua b\u1edd nam s\u00f4ng Ph\u00fa \u1ed1c, ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 L\u1ea1i B\u1eb1ng \u1edf ngu\u1ed3n S\u01a1n B\u1ed3, v\u1eabn \u0111\u1eb7t l\u00e0m huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0. S\u1edf thu\u1ed9c g\u1ed3m c\u00f3 98 x\u00e3, th\u00f4n, \u1ea5p v\u00e0 s\u00e1ch, d\u00e2n s\u1ed1 h\u01a1n 8260 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 h\u01a1n 13616 m\u1eabu, chia l\u00e0m 6 t\u1ed5ng. Huy\u1ec7n l\u1ef5 v\u1eabn \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 An Ho\u00e0.<\/p>\n<p>Hai \u2013 T\u1eeb x\u00e3 V\u0129 D\u00e3 th\u01b0\u1ee3ng, ven b\u1edd ph\u00eda nam s\u00f4ng [H\u01b0\u01a1ng] xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda Thu\u1eadn An, theo bi\u1ec3n xu\u00f4i nam, \u0111\u1ebfn 2 \u1ea5p L\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7n v\u00e0 H\u00e0 \u00fac, ngang qua b\u1edd \u0111\u00f4ng s\u00f4ng H\u00e0 Tr\u1eef, th\u00f4ng \u0111\u1ebfn L\u01b0\u01a1ng L\u1ed9c, V\u0103n Giang, r\u1ed3i ng\u01b0\u1ee3c l\u00ean \u0111\u1ebfn Di\u1ec5n Ph\u00e1i, B\u00ecnh L\u1ee5c gi\u00e1p v\u1edbi x\u00e3 V\u0129 D\u00e3 th\u01b0\u1ee3ng, v\u1eabn \u0111\u1eb7t l\u00e0m huy\u1ec7n Ph\u00fa Vinh. S\u1edf thu\u1ed9c g\u1ed3m 90 x\u00e3, th\u00f4n, \u1ea5p v\u00e0 gi\u00e1p, d\u00e2n s\u1ed1 h\u01a1n 7550 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 h\u01a1n 14860 m\u1eabu, chia l\u00e0m 6 t\u1ed5ng. Huy\u1ec7n l\u1ef5 v\u1eabn \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 Ph\u1ed5 Tr\u00ec.<\/p>\n<p>Ba \u2013 T\u1eeb giang ph\u1eadn s\u00f4ng B\u00e1i \u0110\u00e1p \u1edf b\u1edd ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng Ph\u00fa \u1ed1c, xu\u00f4i xu\u1ed1ng c\u1ea3ng Kim \u0110\u00f4i, ngang qua Th\u00e0nh C\u00f4ng, An L\u1ed9c, C\u01b0\u01a1ng Gi\u1ea3n \u0110\u00f4ng v\u00e0 C\u01b0\u01a1ng Gi\u1ea3n T\u00e2y, bao quanh ph\u00e1 Tam Giang, quay v\u1ec1 b\u1eafc, gi\u00e1p \u0111\u1ebfn gi\u00e1p T\u00e2y, x\u00e3 Th\u1ebf Ch\u00ed, r\u1ed3i l\u1ea1i ch\u1ea1y ngang qua s\u00f4ng B\u00e1i \u0110\u00e1p, gi\u00e1p x\u00e3 \u0110\u01b0\u1eddng Long, chuy\u1ec3n theo h\u01b0\u1edbng nam \u0111\u1ebfn c\u00e1c x\u00e3 Lai X\u00e1, C\u1ed5 Th\u00e1p, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0 huy\u1ec7n Phong \u0110i\u1ec1n. S\u1edf thu\u1ed9c g\u1ed3m 58 x\u00e3, th\u00f4n, \u1ea5p, d\u00e2n s\u1ed1 h\u01a1n 7590 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 h\u01a1n 11437 m\u1eabu, chia l\u00e0m 5 t\u1ed5ng. Huy\u1ec7n l\u1ef5 \u0111\u1eb7t \u1edf gi\u00e1p T\u00e2y, x\u00e3 B\u00e1c V\u1ecdng.<\/p>\n<p>B\u1ed1n \u2013 T\u1eeb C\u1ed5 Bi xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn An L\u1ed7, ngang qua Hoa L\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00f9ng, l\u00ean \u0111\u1ebfn \u0110\u01b0\u1eddng Long, Ph\u00fa N\u00f4ng, Ch\u00ednh L\u1ed9c, r\u1ed3i ngang qua s\u00f4ng \u0111\u1ebfn gi\u00e1p T\u00e2y, x\u00e3 Th\u1ebf Ch\u00ed, tr\u1edf ra ngo\u00e0i, li\u1ec1n v\u1edbi \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf v\u00e0o trong theo m\u1ed9t d\u1ea3i ven bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn gi\u00e1p \u0110\u00f4ng, x\u00e3 Th\u1ebf Ch\u00ed, ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi \u1ea5p C\u01b0\u01a1ng Gi\u1ea3n T\u00e2y, th\u00ec \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng Tr\u1ea1ch. S\u1edf thu\u1ed9c g\u1ed3m 40 x\u00e3, th\u00f4n, \u1ea5p, d\u00e2n s\u1ed1 h\u01a1n 7.330 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 h\u01a1n 10.999 m\u1eabu, chia l\u00e0m 5 t\u1ed5ng. Huy\u1ec7n l\u1ef5 \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 \u01afu \u0110\u00e0m.<\/p>\n<p>N\u0103m \u2013 T\u1eeb nguu\u1ed3n T\u1ea3 Tr\u1ea1ch \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng, theo b\u1edd nam s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn con s\u00f4ng nh\u1ecf c\u0169 \u1edf D\u01b0\u01a1ng Xu\u00e2n, th\u00f4ng t\u1edbi b\u1edd t\u00e2y s\u00f4ng Th\u1ea7n Ph\u00f9 cho \u0111\u1ebfn Ph\u00f9 B\u00e0i, ti\u1ebfp gi\u00e1p c\u00e1c \u1ea5p, x\u00e3 An N\u00f4ng, Ph\u01b0\u1edbc An, An C\u1eeb, Ph\u00fa Xu\u00e2n, \u0111\u1eb7t l\u00e0m huy\u1ec7n Ph\u00fa L\u1ed9c. S\u1edf thu\u1ed9c g\u1ed3m 57 x\u00e3, th\u00f4n, \u1ea5p, d\u00e2n s\u1ed1 h\u01a1n 6980 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 h\u01a1n 11.808, chia l\u00e0m 5 t\u1ed5ng. Huy\u1ec7n l\u1ef5 \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 Th\u1ea7n Ph\u00f9.<\/p>\n<p>S\u00e1u \u2013 T\u1eeb Th\u1ea7n Ph\u00f9 th\u00f4ng \u0111\u1ebfn H\u00e0 Tr\u1eef, ngang qua H\u00e0 Trung, Ph\u1ee5ng Ch\u00ednh, ph\u00eda b\u1eafc gi\u00e1p L\u01b0\u01a1ng Vi\u1ec7n, H\u00e0 \u00fac, An B\u1eb1ng, ch\u1ea1y th\u1eb3ng ra bi\u1ec3n tr\u1edf v\u00e0o trong, gi\u00e1p \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, \u0111\u1eb7t l\u00e0 huy\u1ec7n T\u00e2n Vinh. S\u1edf thu\u1ed9c g\u1ed3m 87 x\u00e3, th\u00f4n, \u1ea5p, gi\u00e1p v\u00e0 s\u00e1ch, d\u00e2n s\u1ed1 h\u01a1n 3500 ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 9859 m\u1eabu, chia l\u00e0m 4 t\u1ed5ng. Huy\u1ec7n l\u1ef5 \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 S\u01b0 L\u1ed7 \u0110\u00f4ng. Hoa L\u01b0\u01a1ng sau \u0111\u1ed5i l\u00e0 Hi\u1ec1n L\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 : \u201cH\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean nguy\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ea5t Kinh \u0111\u00f4, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u0111\u1ee9c tr\u1ea1ch, an nh\u00e0n th\u01b0 th\u1ea3 \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m, nay ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ng\u00e0y m\u1ed9t m\u1edf mang, sinh s\u1ea3n ng\u00e0y th\u00eam ph\u1ed3n th\u1ecbnh, Th\u1eeba Thi\u00ean ng\u00e0y c\u00e0ng ph\u00e1t \u0111\u1ea1t to t\u00e1t so v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c. Th\u1ebf m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u1ecb, Th\u1eeba Thi\u00ean ch\u1ec9 c\u00f3 3 huy\u1ec7n, trong m\u1ed7i huy\u1ec7n c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng h\u01a1n tr\u0103m th\u00f4n, x\u00e3 m\u00e0 d\u00e2n s\u1ed1 so v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1t l\u1ea1i g\u1ea5p nhi\u1ec1u l\u1ea7n. H\u01a1n n\u1eefa, d\u00e2n c\u01b0 c\u00f2n \u1edf l\u1eabn l\u1ed9n, \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i trong l\u00e0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n b\u00ecnh, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t phen s\u1eeda sang ch\u1ec9nh l\u00fd h\u01a1n n\u1eefa. Nay ph\u1ee7 th\u1ea7n ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh \u0111\u1eb7t s\u1ed1 thu\u1ed9c huy\u1ec7n l\u00ean l\u00e0m 6 huy\u1ec7n, trong \u0111\u00f3 tu\u1ef3 theo \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng hay h\u1eb9p, \u0111inh s\u1ed1 nhi\u1ec1u hay \u00edt, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00edch \u0111\u00e1ng h\u1ee3p l\u00fd. Duy c\u00f3 : huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n th\u00ec cho c\u1ee9 \u0111\u1ec3 t\u00ean nh\u01b0 c\u0169, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i l\u00e0 Phong \u0110i\u1ec1n nh\u01b0 \u0111\u00e3 xin, c\u00f2n t\u00ean m\u1ea5y huy\u1ec7n m\u1edbi \u0111\u1eb7t th\u00ec huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng Tr\u1ea1ch \u0111\u1ed5i l\u00e0 huy\u1ec7n Phong \u0110i\u1ec1n, huy\u1ec7n T\u00e2n Vinh \u0111\u1ed5i l\u00e0 huy\u1ec7n Ph\u00fa L\u1ed9c, huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc L\u1ed9c \u0111\u1ed5i l\u00e0 huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y ; r\u1ed3i b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh v\u00e0o sau ng\u00e0y khai \u1ea5n n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16 [1835].<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, trong bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u m\u1edbi thi\u1ebft l\u1eadp th\u00eam, c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ec1 b\u1ed9n, kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1ea5t nh\u1ea5t c\u00e1i g\u00ec c\u0169ng l\u00e0m ngay \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y b\u00e0n g\u1ea5p \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 v\u1ec1 c\u00e1c vi\u1ec7c ki\u1ebfn l\u1eadp huy\u1ec7n l\u1ef5, \u0111\u1eb7t l\u1ea1i d\u1ecbch v\u00e0 chi\u00eau m\u1ed9 thu\u1ed9c l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, b\u1ecdn Qu\u00fd t\u00e2u xin : \u201cNh\u1eefng huy\u1ec7n l\u1ef5 m\u1edbi \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec1u l\u00e0m m\u1ed9t c\u00e1i c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng (3 gian, 2 ch\u00e1i), ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c, ph\u00eda sau l\u00e0 nh\u00e0 \u1edf ; hai b\u00ean t\u1ea3, h\u1eefu \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec l\u00e0m ph\u00f2ng nha l\u1ea1i v\u00e0 tr\u1ea1i l\u00ednh m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t chi\u1ebfc (\u0111\u1ec1u 3 gian). Nha l\u1ea1i v\u00e0 thu\u1ed9c l\u1ec7 th\u00ec l\u1ea5y \u1edf ba huy\u1ec7n c\u0169 m\u00e0 chia b\u1ed5 ra (m\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t 1 l\u1ea1i m\u1ee5c, 4 th\u00f4ng l\u1ea1i ; thu\u1ed9c l\u1ec7 c\u0169ng l\u1ea5y \u0111\u1ea5y suy ra) v\u1eabn tr\u1ea3 l\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 c\u0169, ch\u1edd sau n\u00e0y m\u1ed9 \u0111\u1ee7 s\u1ebd l\u1ea1i theo y l\u1ec7 c\u0169 (L\u1ea1i d\u1ecbch chia l\u00e0m hai ban, thu\u1ed9c l\u1ec7 chia ba ban). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c huy\u1ec7n nha m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu \u0111\u1ec1u 40 quan, nay 6 huy\u1ec7n, gi\u1ea5y t\u1edd h\u01a1i th\u01b0a, xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc c\u1ea5p m\u1ed7i nha 30 quan\u201d. Vua \u01b0ng thu\u1eadn.<\/p>\n<p>\u1ea5n \u0111\u1ecbnh quy th\u1ee9c x\u00e9t \u0111\u1ecd c\u00e1c h\u1ea1ng c\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, V\u0169 kh\u1ed1 c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ed1c c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf v\u00e0 ph\u00e1t cho m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t b\u1ed9 c\u00e2n trung b\u00ecnh v\u1edbi qu\u1ea3 c\u00e2n \u0111\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng (M\u1ed7i b\u1ed9 c\u00f3 : qu\u1ea3 c\u00e2n 50 l\u1ea1ng, 30 l\u1ea1ng, 20 l\u1ea1ng, 10 l\u1ea1ng, m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t qu\u1ea3 ; t\u1eeb 1 l\u1ea1ng \u0111\u1ebfn 5 l\u1ea1ng c\u00f3 5 qu\u1ea3 ; t\u1eeb 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n \u0111\u1ebfn 9 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n c\u00f3 9 qu\u1ea3 ; t\u1eeb 1 ph\u00e2n \u0111\u1ebfn 9 ph\u00e2n c\u00f3 9 qu\u1ea3, c\u1ed9ng 27 qu\u1ea3). \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, chu\u1ea9n cho \u0111em b\u1ed9 qu\u1ea3 c\u00e2n m\u1eabu l\u01b0u \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u1edf b\u1ed9 H\u1ed9, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng, c\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c nha \u0111\u1ec1u mang nh\u1eefng qu\u1ea3 c\u00e2n hi\u1ec7n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn cho B\u1ed9 so \u0111\u1ecd, n\u1ebfu sai th\u00ec t\u00e2u xin \u0111\u00fac l\u1ea1i ; n\u1ebfu x\u00e9t ra c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 g\u00ec kh\u00e1c th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u h\u1eb7c. \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i n\u01a1i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t th\u00eam cho m\u1ed9t b\u1ed9 l\u00e0m m\u1eabu \u0111\u1ec3 l\u01b0u, do quan tr\u00ean gi\u1eef, c\u0169ng c\u1ee9 m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111em \u0111\u1ecd v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ea3 c\u00e2n hi\u1ec7n h\u00e0nh, n\u1ebfu nh\u1eefng qu\u1ea3 c\u00e2n n\u00e0y sai, th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u00fac l\u1ea1i theo \u0111\u00fang m\u1eabu c\u1ed1t cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o d\u00e1m m\u01b0u m\u00f4 \u0111em m\u00e0i g\u1ecdt \u0111i, h\u1ec5 ph\u00e1t gi\u00e1c ra, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng ; quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u01a1 su\u1ea5t kh\u00f4ng ki\u1ec3m so\u00e1t c\u0169ng b\u1ecb ngh\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba, gia h\u00e0m Tri huy\u1ec7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Khoa \u1edf Thu Ch\u00e2u thu\u1ed9c Tuy\u00ean Quang, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng gi\u1eef \u0111\u1ed3n \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng B\u00e1 T\u01b0 v\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c t\u1ec9nh l\u00e0 Ho\u00e0ng Trinh Nhu\u1eadn \u0111em th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111i l\u00f9ng nh\u1eefng gi\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i \u1edf L\u1ee5c Y\u00ean, qu\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 3 t\u00ean ch\u00e1nh c\u01a1, cai \u0111\u1ed9i c\u1ee7a gi\u1eb7c v\u00e0 v\u1ee3 t\u00ean gi\u1eb7c Ch\u01b0\u01a1ng. Con t\u00ean Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u01b0u Tr\u1ecdng T\u00f4n b\u00e8n ra \u0111\u1ea7u th\u00fa, xin \u0111em thu\u1ed9c h\u1ea1 t\u00f2ng qu\u00e2n, hi\u1ec7u l\u1ef1c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u00ecnh : \u201cT\u00ean ph\u1ea1m L\u01b0u Tr\u1ecdng T\u00f4n l\u00e0 con trai t\u00ean gi\u1eb7c Ch\u01b0\u01a1ng, theo lu\u1eadt, n\u00f3 \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u00e2y. H\u01a1n n\u1eefa, tr\u01b0\u1edbc kia n\u00f3 \u0111\u00e3 c\u00f9ng v\u1edbi t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c tr\u1ed1n tr\u00e1nh l\u00e0 Ho\u00e0ng Trinh Tuy\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0m v\u00e2y c\u00e1nh cho gi\u1eb7c V\u00e2n, x\u01b0ng ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc ngu\u1ef5, t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n. Nay \u0111\u1ea1i binh l\u00f9a ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u1ee7i tr\u1ed1n nh\u01b0 \u0111\u00e0n chu\u1ed9t, b\u1ed1 n\u00f3 \u0111\u00e3 ch\u1ebft, m\u1eb9 n\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, n\u00f3 t\u1ef1 bi\u1ebft kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi h\u00ecnh ph\u1ea1t, n\u00ean m\u00e3i khi qu\u00e1 h\u1ea1n m\u1edbi ch\u1ef1c ra \u0111\u1ea7u th\u00fa. T\u1ed9i \u00e1c n\u00f3 \u0111\u00e3 n\u1eb7ng v\u00e0 s\u00e2u, ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 tha cho t\u1ed9i ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady, l\u1eadp t\u1ee9c cho \u0111em l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed, r\u1ed3i ch\u1eb7t \u0111\u1ea7u treo tr\u00ean s\u00e0o cao, b\u00eau 3 ng\u00e0y, \u0111em v\u1ee9t xu\u1ed1ng s\u00f4ng. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u \u0111em ch\u00e9m. V\u1ee3 gi\u1eb7c [Ch\u01b0\u01a1ng] th\u00ec \u0111em cho l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u1edf nh\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean quan to h\u00e0ng v\u00f5. Chu\u1ea9n cho b\u1ed9 bi\u1ec1n Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Khoan th\u1ef1c th\u1ee5 ch\u1ee9c th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n ; L\u01b0\u01a1ng B\u00e1 T\u01b0, Ho\u00e0ng Trinh Nhu\u1eadn \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng\u201d. Sau \u0111\u00f3 v\u00ec d\u00e2n ch\u00e2u L\u1ee5c Y\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cai tr\u1ecb, n\u00ean l\u1ea1i b\u1ed5 Kh\u1eafc Khoan l\u00e0m th\u1ed5 Tri ph\u1ee7, quy\u1ec1n l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u00e2u L\u1ee5c Y\u00ean.<\/p>\n<p>L\u0169 t\u00ean S\u1ed1c 117 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 d\u00e2n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam tr\u1ed1n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang cho r\u1eb1ng t\u00ean S\u1ed1c l\u00e0 em t\u00ean gi\u1eb7c Ma, xin c\u1ea5m kh\u00f4ng cho v\u1ec1. Vua d\u1ee5 : \u201cB\u1ecdn ch\u00fang tr\u01b0\u1edbc kia b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p l\u00f9a \u0111i, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c, nay h\u1ecd \u0111\u00e3 kh\u1ed5 v\u1ec1 s\u1ef1 ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i c\u1ee7a Xi\u00eam, mang gia quy\u1ebfn tr\u1ed1n v\u1ec1, th\u00ec t\u00ecnh c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng ng\u1edd n\u1eefa. Hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p b\u1ecb h\u00e3m \u1edf \u0111\u1ea5t Xi\u00eam kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ecdn n\u00e0y; n\u1ebfu nay c\u1ea5m, ch\u1ea3 ho\u00e1 ra tuy\u1ec7t m\u1ea5t con \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1edf v\u1ec1 c\u1ee7a h\u1ecd ? V\u1eady, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c th\u1ea3 ch\u00fang ra, tu\u1ef3 ti\u1ec7n x\u1ebfp ch\u1ed7 cho ch\u00fang \u1edf, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 ch\u00fang t\u1ee5 t\u1eadp m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 d\u1ec5 vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng, qu\u1ea3n ch\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>Vua c\u00f9ng b\u1ed9 Binh b\u00e0n v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam : \u201cTa \u0111o\u00e1n : ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam ng\u00e0y nay g\u00e2y h\u1ea5n v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ta, tuy c\u00f3 l\u00e0m nhi\u1ec1u c\u00e1ch ph\u00f2ng b\u1ecb, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 t\u1ef1 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 nh\u1ecdc m\u1ec7t m\u00e0 th\u00f4i. N\u0103m ngo\u00e1i, h\u1ecd sang x\u00e2m l\u1ea5n b\u1edd c\u00f5i ta, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Ch\u00e0 V\u00e0, c\u00f2n l\u00ednh Xi\u00eam c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau. B\u1edfi v\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n n\u01b0\u1edbc h\u1ecd v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, \u01b0a nh\u00e0n, nay d\u1ed3n \u0111i chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, l\u00e0 m\u1ea5t l\u00f2ng d\u00e2n. Hu\u1ed1ng chi h\u1ecd l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n ch\u1ee9a s\u1eb5n, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y, l\u00e2u ng\u00e0y m\u1ecfi m\u1ec7t, c\u00f3 khi l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebf ti\u1ebfp, l\u1ea1i c\u00e0ng m\u1ea5t l\u00f2ng d\u00e2n l\u1eafm. C\u00f2n l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 ch\u1ebf ph\u1ee5c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ? V\u1ea3, phong t\u1ee5c c\u1ee7a h\u1ecd nh\u01b0 : h\u1eb1ng n\u0103m, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y l\u1ec5 \u201cL\u00e0m Ph\u01b0\u1edbc\u201d, h\u1ecd \u0111em v\u00e0ng b\u1ea1c ch\u1eb7t ra t\u1eebng t\u1ea5c t\u1eebng ph\u00e2n, v\u1ee9t ra cho c\u00e1c quan tranh nhau nh\u1eb7t l\u1ea5y th\u00ec c\u00f2n ra l\u1ec5 ngh\u0129a g\u00ec ? L\u1ea1i c\u00f2n l\u1ea5y hoa qu\u1ea3 tung ra cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tranh nhau c\u01b0\u1edbp, th\u1eadm ch\u00ed gi\u1eabm, \u0111\u00e8 l\u00ean nhau m\u00e0 ch\u1ebft b\u1eb9p. L\u00e0m Ph\u01b0\u1edbc nh\u01b0 v\u1eady k\u1ec3 c\u0169ng qu\u00e1i g\u1edf ! H\u1ecd l\u1ea1i n\u00f3i : h\u1ecd c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ee9 ng\u1ecdc, h\u1ec5 \u0111eo v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ea1n. Ta \u0111\u00e3 l\u1ea5y ng\u1ecdc \u1ea5y \u0111eo v\u00e0o c\u1ed5 m\u1ed9t con v\u1ecbt r\u1ed3i b\u1eafn th\u1eed th\u00ec v\u1ecbt ch\u1ebft. H\u1ecd th\u01b0\u1eddng khoe l\u00e0 c\u00f3 ph\u00e1p thu\u1eadt, ai c\u00f2n d\u00e1m \u0111\u1ecbch v\u1edbi \u201cthi\u00ean l\u00f4i\u201d, \u201cthi\u00ean t\u01b0\u1edbng\u201d ? Th\u1ef1c \u0111\u00e1ng t\u1ee9c c\u01b0\u1eddi !\u201d. R\u1ed3i vua sai mang c\u00e1c th\u1ee9 ng\u1ecdc qu\u00fd c\u1ee7a Xi\u00eam ra, v\u1eddi c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i v\u00e0o xem.<\/p>\n<p>Cho quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c \u0111\u00fac \u1ea5n Tr\u1ea5n t\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u1ea5n An vi\u1ec5n t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 \u1ea5n Ph\u1ee7 bi\u00ean t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t chi\u1ebfc (\u1ea5n b\u1eb1ng b\u1ea1c, n\u00fam ch\u1ea1m con h\u1ed5 ; d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0), \u0111\u1ec3 tr\u1eef \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c, tu\u1ef3 t\u1eebng vi\u1ec7c m\u00e0 ban c\u1ea5p.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ee7y qu\u00e2n tham t\u00e1n gi\u1eb7c l\u00e0 Do\u00e3n \u0110\u00ecnh Quy\u1ec1n (nguy\u00ean l\u00e0 l\u00ednh \u1edf \u0111\u1ed9i V\u0129nh l\u01b0\u01a1ng Nh\u1ecb thu\u1ed9c V\u0129nh Long) gi\u00f2ng d\u00e2y ra ngo\u00e0i th\u00e0nh, \u0111\u1ea7u th\u00fa. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 x\u00e9t h\u1ecfi v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c, c\u1ee9 n\u00f3 khai th\u00ec trong th\u00e0nh hi\u1ec7n c\u00f2n hai kho ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y th\u00f3c, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 m\u1ee5c m\u1ea5t 3 ph\u1ea7n 10. C\u00e1c \u0111\u00e0i tr\u00ean th\u00e0nh, m\u1ed7i \u0111\u00e0i ch\u1ee9a 2 ho\u1eb7c 3 ng\u0103n th\u00f3c, m\u1ed7i ng\u0103n \u01b0\u1edbc 100 h\u1ed9c. C\u00e1c n\u01a1i nh\u00e0 l\u1ec1u \u1edf ph\u00eda trong ch\u00e2n th\u00e0nh m\u1ed7i c\u00e1i c\u0169ng ch\u1ee9a nhi\u1ec1u th\u00ec 10 h\u1ed9c, \u00edt th\u00ec 5, 6 h\u1ed9c th\u00f3c. Mu\u1ed1i tr\u1eafng, ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y \u1edf c\u1eeda Phi\u00ean An, c\u00f2n th\u00ec chia ph\u00e1t cho c\u00e1c nh\u00e0 l\u1ec1u \u0103n d\u00f9ng. \u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 1460 t\u00ean, nh\u01b0ng \u1ed1m \u0111au ch\u1eebng 500 t\u00ean. V\u1edbi s\u1ed1 gi\u1eb7c n\u00e0y chi d\u00f9ng s\u1ed1 th\u00f3c mu\u1ed1i \u1ea5y t\u01b0\u1edfng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3 n\u0103m n\u1eefa. S\u1ed1 thu\u1ed1c s\u00fang ch\u1ee9a \u1edf c\u1eeda Ho\u00e0i Lai l\u00e0 15000 c\u00e2n. B\u1ed1n m\u1eb7t tr\u00ean th\u00e0nh, c\u1ee9 m\u1ed7i c\u1ed7 s\u00fang l\u1edbn l\u1ea1i \u0111\u00e0o \u0111\u1ea5t l\u00e0m m\u1ed9t h\u1ed1 ch\u1ee9a 200 c\u00e2n thu\u1ed1c s\u00fang. Tr\u00ean h\u1ed1 l\u00e1t v\u00e1n g\u1ed7, tr\u00ean v\u00e1n g\u1ed7 l\u1ea1i l\u00e1t \u0111\u00e1 ong. T\u1ed5ng s\u1ed1 thu\u1ed1c s\u00fang c\u00f2n \u0111\u1ed9 h\u01a1n 50000 c\u00e2n. L\u1ea1i \u1edf c\u1eeda T\u0129nh Bi\u00ean c\u00f3 luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang, h\u1ea1n m\u1ed7i th\u00e1ng luy\u1ec7n 700 c\u00e2n. Ph\u00e0m c\u00f3 b\u1eafn \u0111\u1ec1u d\u00f9ng thu\u1ed1c ch\u1ebf \u1edf \u0111\u1ea5y. Di\u00eam ti\u00eau hi\u1ec7n c\u00f2n \u01b0\u1edbc 40 chum to, c\u00f2n l\u01b0u ho\u00e0ng th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y. \u0110\u1ea1n, t\u00edch tr\u1eef t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc hi\u1ec7n h\u00e3y c\u00f2n nhi\u1ec1u. Gi\u1eb7c l\u1ea1i nh\u1eb7t nh\u1eefng \u0111\u1ea1n \u1edf ngo\u00e0i lu\u1ef9 b\u1eafn v\u00e0o m\u00e0 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u1eafn, kh\u00f4ng \u0111\u00fac th\u00eam. Voi tr\u1eadn c\u00f3 3 con, \u0111\u1ec3 \u1edf c\u1eeda Tuy\u00ean Ho\u00e1. B\u1ea1c hi\u1ec7n c\u00f2n : h\u1ea1ng 10 l\u1ea1ng : 1009 \u0111\u0129nh ; h\u1ea1ng 1 l\u1ea1ng : 460 \u0111\u0129nh.<\/p>\n<p>\u201cN\u00f3 l\u1ea1i nghe gi\u1eb7c Ch\u1ea9m, gi\u1eb7c L\u1ed9c b\u00e0n m\u01b0u r\u1eb1ng t\u1eeb nay quan qu\u00e2n x\u00e2y \u0111\u1eafp tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9 r\u1ea5t ki\u00ean c\u1ed1, m\u00e0 gi\u1eb7c trong th\u00e0nh th\u00ec gi\u00e0 \u1ed1m g\u1ea7n m\u1ed9t n\u1eeda, ly t\u00e1n ph\u1ea3n b\u1ed9i ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u, \u0111\u00e1nh t\u1ea5t kh\u00f4ng l\u1ee3i, chi b\u1eb1ng c\u1ee9 c\u1ed1 th\u1ee7 l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch. T\u1eeb khi quan qu\u00e2n \u0111\u00e0o nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng ng\u1ea7m ngo\u1eb1n ngo\u00e8o, gi\u1eb7c l\u1ea5y l\u00e0m s\u1ee3, ch\u1ec9 th\u1ea5y b\u00ed m\u1eadt c\u1eafm ch\u00f4ng tre \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh, ch\u00e2n th\u00e0nh v\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i h\u00e0o c\u1ea1n n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc ph\u00f2ng ng\u1ef1 g\u00ec kh\u00e1c. M\u00e9 ngo\u00e0i lu\u1ef9, t\u1eeb tr\u00ean c\u00e1c n\u00fai \u0111\u1ea5t v\u1ec1 ph\u00eda sau m\u1eb7t h\u1eefu, ph\u00eda h\u1eefu m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, ph\u00eda sau m\u1eb7t t\u1ea3 v\u00e0 g\u1ea7n ch\u00f9a Kh\u1ea3i T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u1eeda C\u1ee7ng Th\u1ea7n m\u1ed7i khi b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c v\u00e0o, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c duy vin v\u00e0o vi\u1ec7c gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ebfn c\u1ee9u \u0111\u1ec3 ph\u1ec9nh g\u1ea1t \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng, nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y tuy\u1ec7t kh\u00f4ng c\u00f3 tin t\u1ee9c g\u00ec, n\u00ean qu\u00e2n ch\u00fang c\u0169ng kh\u00f4ng tin chuy\u1ec7n \u0111\u00f3 n\u1eefa. Nay t\u00ecnh th\u1ebf gi\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn l\u00fac c\u00f9ng qu\u1eabn, ch\u1ec9 tr\u00f4ng c\u1eady v\u00e0o ch\u1ed7 g\u1ea1o, mu\u1ed1i h\u00e3y c\u00f2n \u0111\u00f3 th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i g\u1ea1n h\u1ecfi n\u00f3 n\u00ean d\u00f9ng k\u1ebf g\u00ec \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, th\u00ec n\u00f3 n\u00f3i kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y \u0111\u1eafp lu\u1ef9 \u00e1p v\u00e0o h\u00e0o \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c kh\u00f4ng ra v\u00e0o h\u00e1i rau, b\u1eaft c\u00e1 \u1edf ngo\u00e0i lu\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u00e0m v\u1eady cho ch\u00fang b\u1ecb th\u00eam qu\u1eabn b\u00e1ch, r\u1ed3i sau l\u1ea5p h\u00e0o m\u00e0 v\u00e0o th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1 th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cX\u00e9t ra vi\u1ec7c n\u00f3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng l\u00e0 th\u1ef1c t\u00ecnh, duy n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean t\u01b0\u1edbng trong b\u1ecdn gi\u1eb7c, n\u00ean ch\u01b0a d\u00e1m vin v\u00e0o l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 tha n\u00f3\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cC\u1ee9 l\u1eddi n\u00f3 khai, th\u00ec th\u00f3c g\u1ea1o c\u1ee7a b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n chi d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c 2, 3 n\u0103m. X\u00e9t v\u1ec1 t\u00ecnh, l\u00fd, d\u00f9 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tin, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng c\u1ee9 l\u1eddi n\u00f3 \u0111\u00e1ng tin hay kh\u00f4ng, c\u0169ng c\u1ee9 nghi\u00eam c\u1ea9n tu\u00e2n theo l\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, h\u00e0ng ng\u00e0y \u0111\u1ed1c s\u1ee9c b\u1ecdn ph\u00e1o th\u1ee7 \u0111em c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c v\u00e0 ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i nh\u1eb1m v\u00e0o 2 kho th\u00f3c \u1ea5y, l\u1ea5y c\u1ee1 m\u00e0 b\u1eafn ph\u00e1 k\u1ef3 cho s\u1ee5p \u0111\u1ed5 tan t\u00e0nh, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t m\u1ed9t chi\u1ebfc rui, m\u1ea3nh ng\u00f3i th\u00ec gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec t\u00edch tr\u1eef, t\u1ea5t s\u1ebd ph\u1ea3i ch\u1ebft. L\u1ea1i n\u1eefa, c\u1ee9 nh\u01b0 n\u00f3 n\u00f3i, nh\u1eefng \u0111\u1ea1i b\u00e1c tr\u00ean n\u00fai \u0111\u1ea5t, khi b\u1eafn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c, v\u00e0 hi\u1ec7n nay m\u01b0u k\u1ebf \u0111\u00e1nh th\u00e0nh h\u00e3y c\u1ee9 thong th\u1ea3, v\u1eady ph\u1ea3i li\u1ec7u d\u1ed1c s\u1ee9c bi\u1ec1n binh, m\u1ed9t m\u1eb7t c\u1ee9 t\u1eeb t\u1eeb \u0111\u00e0o nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng ng\u1ea7m ngo\u1eb1n ngo\u00e8o, m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111\u1eafp th\u00eam nh\u1eefng n\u00fai \u0111\u1ea5t m\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c trong th\u00e0nh v\u1eabn s\u1ee3, cho cao th\u00eam l\u00ean d\u0103m ba tr\u01b0\u1ee3ng n\u1eefa, khi\u1ebfn th\u1ebf c\u00e0ng cao th\u00ec b\u1eafn xu\u1ed1ng th\u00e0nh c\u00e0ng m\u1ea1nh, t\u1ea5t ng\u00e0y c\u00e0ng gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n t\u00ean Do\u00e3n \u0110\u00ecnh Quy\u1ec1n tuy \u0111\u00e3 nh\u1eadn quan ch\u1ee9c c\u1ee7a gi\u1eb7c, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng qua l\u00e0 m\u1ed9t tr\u00f2 h\u1ec1, \u0111\u1eb7t ra ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc b\u1eady b\u1ea1, nay c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ebfm x\u1ec9a. V\u1eady n\u00ean tha ngay t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, cho n\u00f3 s\u00e1p nh\u1eadp l\u00e0m l\u00ednh, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng con \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed1i c\u1ea3i cho b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c v\u00e0 l\u00e0m ly gi\u00e1n t\u1ea5m l\u00f2ng li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ed1 th\u1ee7 c\u1ee7a ch\u00fang th\u00ec m\u1edbi l\u00e0 k\u1ebf hay\u201d.<\/p>\n<p>D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9, ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf V\u0129nh Long \u2013 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, t\u1eeb Nam K\u1ef3 tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc Nam Ch\u01b0\u1edfng g\u1eedi th\u01b0 \u0111e do\u1ea1 d\u00e2n Tr\u00ecnh C\u1ed1, \u0111\u00f2i ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf, kh\u00f4ng<\/p>\n<p>th\u00ec \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, ra l\u1ec7nh cho s\u1edf t\u1ea1i [Tr\u00ecnh C\u1ed1] v\u00e0 hai huy\u1ec7n ti\u1ebfp gi\u00e1p l\u00e0 S\u1ea7m N\u01b0a v\u00e0 Man Duy m\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u v\u00e1t l\u00ednh th\u1ed5 \u00e1n ng\u1eef ph\u00f2ng th\u1ee7. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua d\u1ee5 : \u201c\u0110\u00f3 ch\u1eb3ng qua l\u00e0 l\u1ed1i quen do\u1ea1 n\u1ea1t c\u1ee7a b\u1ecdn Man, L\u1ea1o. Nam Ch\u01b0\u1edfng l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u1edd thanh th\u1ebf n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam m\u00e0 \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n, sau l\u1ea1i s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3 m\u00e0 r\u00fat ch\u1ea1y. Nay ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u0111\u00e3 thua \u0111au, l\u1ea9n tr\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f2n tung t\u00edch, Nam Ch\u01b0\u1edfng m\u1ea5t n\u01a1i tr\u00f4ng c\u1eady, c\u00f2n l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ? N\u1ebfu n\u00f3 l\u1ea1i d\u00e1m \u0111\u1ebfn, th\u00ec n\u00ean \u0111\u1ed1c s\u1ee9c c\u00e1c huy\u1ec7n d\u00e2n th\u1ed5 h\u1ee3p l\u1ef1c \u0111\u00e1nh tan, \u0111\u1ec3 n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n m\u00e3i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>Sai l\u1ef1a c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean trong 6 b\u1ed9 chia \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 thanh tra c\u1ee7a c\u00f4ng. Duy ba t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1eadn v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u1eb9p gi\u1eb7c, ho\u00e3n \u0111\u1ebfn n\u0103m sau s\u1ebd l\u00e0m.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh th\u1ec3 l\u1ec7 c\u00f4ng v\u0103n \u0111i l\u1ea1i gi\u1eefa c\u00e1c nha \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>(M\u1ed9t \u2013 Ph\u1ee7 ho\u00e0ng t\u1eed c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 v\u00e0 ch\u00edn quan khanh (L\u1ee5c b\u1ed9, \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n, \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1, Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9) thu\u1ed9c c\u00e1c nha h\u00e0ng v\u0103n, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c qu\u00e2n doanh thu\u1ed9c c\u00e1c nha h\u00e0ng v\u00f5, th\u00ec d\u00f9ng ch\u1eef \u201ct\u01b0 di \u00abt \u00b2\u00be \u201d ; g\u1eedi cho thu\u1ed9c h\u1ea1 th\u00ec d\u00f9ng ch\u1eef \u201cgi\u00e1o th\u1ecb \u00b1\u0110 \u00a5\u00dc \u201d. Khi c\u00e1c quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 l\u1ea1i n\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u1ee7a nha m\u00ecnh th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7, d\u00f9ng ch\u1eef \u201ct\u01b0 tr\u00ecnh \u00abt \u00a7e \u201d. Ngo\u00e0i ra, khi vi\u00ean n\u00e0o c\u00f3 vi\u1ec7c g\u1eedi l\u00ean, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201cb\u1ea9m \u00b8[ \u201d. \u00a0\u00a0Nh\u1eefng quan l\u1ea1i v\u00e0 qu\u00e2n nh\u00e2n thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u1ea5y, khi g\u1eedi l\u00ean, c\u0169ng \u0111\u1ec1u d\u00f9ng<\/p>\n<p>ch\u1eef \u201cb\u1ea9m\u201d.<\/p>\n<p>Hai \u2013 C\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho c\u00e1c quan v\u0103n, v\u00f5 l\u1edbn nh\u1ecf \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201ctruy\u1ec1n th\u1ecb \u00b6\u00c7 \u00a5\u00dc \u201d.<\/p>\n<p>Ba \u2013 V\u0103n th\u01b0 \u0111i l\u1ea1i gi\u1eefa T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 v\u1edbi ch\u00edn quan khanh thu\u1ed9c c\u00e1c nha h\u00e0ng v\u0103n v\u00e0 c\u00e1c quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c qu\u00e2n doanh thu\u1ed9c c\u00e1c nha h\u00e0ng v\u00f5, c\u00f3 t\u00ednh c\u00e1ch ngang h\u00e0ng, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201ct\u01b0 di \u00abt \u00b2\u00be \u201d ; g\u1eedi cho N\u1ed9i c\u00e1c, N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, V\u0169 kh\u1ed1 v\u00e0 c\u00e1c T\u1ef1 ((1) Nh\u01b0 H\u1ed3ng l\u00f4 t\u1ef1, \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1\u20261), c\u00e1c Gi\u00e1m ((2) Nh\u01b0 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m\u20262) th\u00ec d\u00f9ng ch\u1eef \u201cchi\u1ebfu h\u1ed9i \u00b7\u00d3 \u00b7| \u201d. Khi c\u00e1c n\u01a1i n\u00e0y g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn th\u00ec d\u00f9ng ch\u1eef \u201ct\u01b0 tr\u00ecnh\u201d. C\u00e1c nha v\u0103n, v\u00f5 g\u1eedi xu\u1ed1ng cho c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean c\u1ee7a nha m\u00ecnh (nh\u01b0 : B\u1ed9, T\u1ef1, N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1 g\u1eedi cho Lang trung, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang tr\u1edf xu\u1ed1ng thu\u1ed9c c\u00e1c nha \u1ea5y ; vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t g\u1eedi cho c\u00e1c khoa, c\u00e1c \u0111\u1ea1o tr\u1edf xu\u1ed1ng ; c\u00e1c qu\u00e2n doanh g\u1eedi cho c\u00e1c Qu\u1ea3n v\u1ec7 thu\u1ed9c b\u1ed9 h\u1ea1 tr\u1edf xu\u1ed1ng ; N\u1ed9i c\u00e1c g\u1eedi cho Th\u1ecb \u0111\u1ed9c, Th\u1eeba ch\u1ec9 s\u1edf thu\u1ed9c tr\u1edf xu\u1ed1ng ; Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m g\u1eedi cho Gi\u00e1m th\u1eeba tr\u1edf xu\u1ed1ng v\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean kinh huy\u1ec7n, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o. Ngo\u00e0i ra, l\u1ea5y \u0111\u00f3 m\u00e0 suy) cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng l\u1ea1i d\u1ecbch v\u00e0 qu\u00e2n nh\u00e2n \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201ctr\u00e1t \u00a5\u00be \u201d. Khi c\u00e1c vi\u00ean n\u00e0y g\u1eedi l\u00ean th\u00ec d\u00f9ng ch\u1eef \u201cb\u1ea9m\u201d. Khi [c\u00e1c nha v\u0103n v\u00f5] g\u1eedi cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 c\u00e1c nha kh\u00e1c th\u00ec : v\u1edbi h\u00e0ng t\u1ee9, ng\u0169 ph\u1ea9m, d\u00f9ng ch\u1eef \u201cchi\u1ebfu h\u1ed9i\u201d (g\u1eedi cho c\u00e1c Qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u0169ng th\u1ebf) ; v\u1edbi h\u00e0ng l\u1ee5c ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, d\u00f9ng ch\u1eef \u201ctr\u00e1t\u201d (g\u1eedi c\u00e1c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u0169ng th\u1ebf). Khi c\u00e1c vi\u00ean n\u00e0y g\u1eedi l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201ctr\u00ecnh v\u0103n \u00a7e \u00a4\u00e5 \u201d. Ngo\u00e0i ra, nh\u1eefng nha m\u00f4n nh\u1ecf (nh\u01b0 Th\u00e1i y vi\u1ec7n, M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed1c c\u00f4ng c\u00e1c c\u00f4ng s\u1edf\u2026) v\u00e0 c\u00e1c Qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u00e1c v\u1ec7 g\u1eedi cho thu\u1ed9c h\u1ea1, c\u0169ng d\u00f9ng ch\u1eef \u201ctr\u00e1t\u201d ; khi thu\u1ed9c h\u1ea1 g\u1eedi l\u1ea1i, th\u00ec d\u00f9ng ch\u1eef \u201ctr\u00ecnh v\u0103n\u201d. C\u00f2n c\u00e1c l\u1ea1i vi\u00ean, s\u0129 t\u1eed, qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n g\u1eedi l\u00ean c\u00e1c quan ch\u1ee9c, tr\u1eeb khi g\u1eedi \u0111\u1ebfn c\u00e1c nha th\u00ec d\u00f9ng ch\u1eef \u201cb\u1ea9m\u201d, ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201ctr\u00ecnh v\u0103n\u201d. L\u1ee5c b\u1ed9 v\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 g\u1eedi cho [Ph\u1ee7 do\u00e3n] ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201ct\u01b0 di\u201d. V\u0103n th\u01b0 g\u1eedi l\u1ea1i, c\u0169ng \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201ct\u01b0 di\u201d. Duy c\u00f3 \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n, Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9, N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 c\u00e1c qu\u00e2n doanh, khi c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec c\u1ea7n t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec ph\u1ea3i t\u01b0 cho B\u1ed9 m\u00e0 c\u00e1i vi\u1ec7c \u1ea5y s\u1edf thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n t\u01b0 ch\u1ea5p h\u00e0nh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 t\u1eaft gi\u1ea5y t\u1edd \u0111i l\u1ea1i v\u1edbi nhau.<\/p>\n<p>B\u1ed1n \u2013 V\u1ec1 c\u00e1ch x\u01b0ng h\u00f4 trong v\u0103n th\u01b0 c\u1ee7a c\u00e1c nha v\u0103n, v\u00f5, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng quan c\u00e1c nha hay v\u00f5 quan \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c qu\u00e2n doanh \u0111\u1ec1u t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u201cb\u1ea3n ch\u1ee9c \u00a8\u01a1 \u00c2\u00be \u201d, m\u00e0 ch\u1eef \u201cb\u1ea3n ch\u1ee9c\u201d th\u00ec vi\u1ebft th\u1eb3ng gi\u1eefa d\u00f2ng ((3) \u00fd n\u00f3i hai ch\u1eef \u201cb\u1ea3n ch\u1ee9c\u201d c\u0169ng vi\u1ebft gi\u1eefa d\u00f2ng nh\u01b0 c\u00e1c ch\u1eef kh\u00e1c, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng ngang h\u00e0ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng vi\u1ebft nh\u1ecf v\u00e0 l\u00e1nh v\u1ec1 m\u1ed9t b\u00ean, l\u00e0 l\u1ed1i khi\u00eam t\u1ed1n c\u1ee7a c\u1ea5p d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u1ea5p tr\u00ean.3). C\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean tr\u1edf l\u00ean t\u1eeb t\u00e1 nh\u1ecb t\u1edbi l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ec1u t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u201cti ch\u1ee9c \u00cdq \u00c1p \u201d, m\u00e0 ch\u1eef \u201cti ch\u1ee9c\u201d th\u00ec vi\u1ebft L\u00e1nh ra m\u1ed9t b\u00ean. N\u1ebfu c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng quan c\u00f3 g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho c\u00e1c quan ch\u1ee9c c\u00f9ng m\u1ed9t nha, nh\u01b0 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 g\u1eedi cho Tham tri, Th\u1ecb lang, th\u00ec d\u00f9ng ch\u1eef \u201ct\u01b0 di\u201d, m\u00e0 ch\u1eef \u201cb\u1ea3n ch\u1ee9c\u201d c\u0169ng vi\u1ebft th\u1eb3ng gi\u1eefa d\u00f2ng. Khi Tham tri, Th\u1ecb lang g\u1eedi l\u00ean cho Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 th\u00ec d\u00f9ng ch\u1eef \u201ct\u01b0 tr\u00ecnh\u201d, c\u0169ng t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u201cb\u1ea3n ch\u1ee9c\u201d nh\u01b0ng n\u00ean vi\u1ebft l\u00e1nh ra m\u1ed9t b\u00ean. Ngo\u00e0i ra l\u1ea5y \u0111\u00f3 m\u00e0 suy.<\/p>\n<p>N\u0103m \u2013 C\u00e1c quan ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, n\u1ebfu c\u00f3 ban c\u1edd, b\u00e0i th\u00ec b\u1ea5t lu\u1eadn ph\u1ea9m h\u00e0m cao hay th\u1ea5p, \u0111\u1ec1u x\u01b0ng l\u00e0 \u201ckh\u00e2m sai quan \u00b4\u00dc \u00aet \u00a9x \u201d, \u0111\u01b0\u1ee3c ngang h\u00e0ng v\u1edbi ch\u00edn quan khanh ; khi g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i hay c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng g\u1eedi v\u0103n th\u01b0 \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 l\u1ec7 ch\u00edn quan khanh. Ngo\u00e0i ra, nh\u1eefng vi\u1ec7c sai ph\u00e1i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m h\u00e0m m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>S\u00e1u \u2013 Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean g\u1eedi cho c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 thu\u1ed9c quy\u1ec1n ho\u1eb7c t\u1eeb c\u00e1c huy\u1ec7n nha \u0111\u1ebfn c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch, s\u0129 t\u1eed, qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201ctr\u00e1t\u201d ; v\u0103n th\u01b0 g\u1eedi l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201cb\u1ea9m\u201d. Khi g\u1eedi cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00e1c t\u1ec9nh, l\u00e0 ch\u1ed7 ngang h\u00e0ng, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201ct\u01b0 di\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ea3y \u2013 C\u00e1c quan c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf ngo\u00e0i : T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c g\u1eedi l\u1eabn cho nhau l\u00e0 ch\u1ed7 ngang h\u00e0ng, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201ct\u01b0 di\u201d ; khi g\u1eedi cho B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, L\u00e3nh binh trong t\u1ec9nh th\u00ec d\u00f9ng ch\u1eef \u201cchi\u1ebfu h\u1ed9i\u201d ; khi g\u1eedi cho c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean h\u00e0ng v\u0103n t\u1eeb Ty \u0111\u1ed1c h\u1ecdc \u0111\u1ea7u t\u1ec9nh tr\u1edf xu\u1ed1ng, v\u00e0 c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean h\u00e0ng v\u00f5 t\u1eeb Qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u00f9ng c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u00e2u cho \u0111\u1ebfn l\u1ea1i d\u1ecbch, qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201ctr\u00e1t\u201d ; khi g\u1eedi \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c cho t\u1eeb B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u0169ng theo l\u1ec7 nh\u01b0 trong t\u1ec9nh :<\/p>\n<p>v\u1ec1 c\u00e1ch x\u01b0ng h\u00f4 trong v\u0103n th\u01b0, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c th\u00ec t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u201cb\u1ea3n \u0111\u1ed1c b\u1ed9<\/p>\n<p>\u0111\u01b0\u1eddng \u00a5\u00bb \u00b7\u20ab \u00b3\u00a1 \u00b0\u00f3 \u201d ; Tu\u1ea7n ph\u1ee7 th\u00ec t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u201cb\u1ea3n ph\u1ee7 b\u1ed9 vi\u1ec7n \u00a5\u00bb \u00bc\u00be \u00b3\u00a1 \u00b0| \u201d. Ph\u00e0m trong c\u00e1c v\u0103n th\u01b0 g\u1eedi ngang h\u00e0ng hay g\u1eedi b\u1ec1 d\u01b0\u1edbi, c\u00e1c ch\u1eef \u201cb\u1ea3n \u0111\u1ed1c b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng\u201d v\u00e0 \u201cb\u1ea3n ph\u1ee7 b\u1ed9 vi\u1ec7n\u201d \u0111\u1ec1u vi\u1ebft th\u1eb3ng gi\u1eefa d\u00f2ng, duy khi t\u01b0 tr\u00ecnh l\u00ean L\u1ee5c b\u1ed9 th\u00ec trong v\u0103n th\u01b0, nh\u1eefng ch\u1eef \u1ea5y, duy ch\u1eef \u201cb\u1ea3n \u00a5\u00bb \u201d l\u00e0 vi\u1ebft to, c\u00f2n c\u00e1c ch\u1eef kh\u00e1c \u0111\u1ec1u vi\u1ebft l\u1ed7i l\u01b0\u1ed1ng c\u01b0\u1edbc. B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t g\u1eedi l\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, d\u00f9ng ch\u1eef \u201ct\u01b0 tr\u00ecnh\u201d v\u00e0 \u0111\u1ec1u x\u01b0ng l\u00e0 \u201cb\u1ea3n ch\u1ee9c\u201d nh\u01b0ng ch\u1eef \u201cb\u1ea3n ch\u1ee9c\u201d n\u00ean vi\u1ebft l\u00e1nh ra m\u1ed9t b\u00ean ; khi g\u1eedi cho L\u00e3nh binh quan th\u00ec d\u00f9ng ch\u1eef \u201ct\u01b0 di\u201d, g\u1eedi cho c\u00e1c Qu\u1ea3n v\u1ec7 hay H\u1ecdc ch\u00ednh thu\u1ed9c t\u1ec9nh th\u00ec \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201cchi\u1ebfu h\u1ed9i\u201d, g\u1eedi cho thu\u1ed9c vi\u00ean, v\u0103n ch\u1ee9c t\u1eeb Th\u00f4ng ph\u00e1n, Kinh l\u1ecbch tr\u1edf xu\u1ed1ng, v\u00f5 ch\u1ee9c t\u1eeb Qu\u1ea3n ph\u1ee7, Qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u00e2u tr\u1edf xu\u1ed1ng cho \u0111\u1ebfn l\u1ea1i d\u1ecbch, s\u0129 t\u1eed, qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201ctr\u00e1t\u201d. L\u00e3nh binh quan g\u1eedi l\u00ean cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, g\u1eedi xu\u1ed1ng cho Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n ph\u1ee7, Qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u0169ng theo l\u1ec7 nh\u01b0 B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t ; khi g\u1eedi cho c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u00e2u th\u00ec d\u00f9ng ch\u1eef \u201cchi\u1ebfu h\u1ed9i\u201d. C\u00e1c Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 H\u1ecdc ch\u00ednh d\u00f9ng ch\u1eef \u201cb\u1ea9m\u201d ; g\u1eedi cho B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 L\u00e3nh binh quan th\u00ec d\u00f9ng ch\u1eef \u201ctr\u00ecnh v\u0103n\u201d. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 thu\u1ed9c t\u1ec9nh g\u1eedi l\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 L\u00e3nh binh, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201cb\u1ea9m\u201d. Duy c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u00e2u g\u1eedi l\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201cb\u1ea9m\u201d, g\u1eedi cho L\u00e3nh binh quan th\u00ec d\u00f9ng ch\u1eef \u201ctr\u00ecnh v\u0103n\u201d ; g\u1eedi cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c c\u0169ng d\u00f9ng ch\u1eef \u201ctr\u00ecnh v\u0103n\u201d. C\u00f2n h\u1ecdc ch\u00ednh, c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1 g\u1eedi cho thu\u1ed9c vi\u00ean \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201ctr\u00e1t\u201d ; c\u00e1c v\u0103n th\u01b0 g\u1eedi l\u1ea1i th\u00ec d\u00f9ng ch\u1eef \u201ctr\u00ecnh v\u0103n\u201d. Khi g\u1eedi cho nh\u1eefng ch\u1ed7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1edf thu\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh (nh\u01b0 ph\u1ee7 nha g\u1eedi cho huy\u1ec7n, ch\u00e2u \u1edf h\u1ea1t kh\u00e1c ; c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1 g\u1eedi cho Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf v\u1ec7 v\u00e0 c\u01a1 kh\u00e1c) \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201cchi\u1ebfu h\u1ed9i\u201d ; c\u00e1c v\u0103n th\u01b0 g\u1eedi l\u1ea1i th\u00ec d\u00f9ng ch\u1eef \u201ct\u01b0 tr\u00ecnh\u201d. Tr\u00ean \u0111\u00e2y, ph\u00e0m g\u1eedi ngang h\u00e0ng hay g\u1eedi xu\u1ed1ng b\u1ec1 d\u01b0\u1edbi, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u201cb\u1ea3n ch\u1ee9c\u201d v\u00e0 vi\u1ebft th\u1eb3ng gi\u1eefa d\u00f2ng ; g\u1eedi l\u00ean cho ch\u1ee9c tr\u00ean th\u00ec t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u201cti ch\u1ee9c\u201d v\u00e0 vi\u1ebft l\u00e1nh ra m\u1ed9t b\u00ean. C\u00f2n c\u00e1c l\u1ea1i vi\u00ean, s\u0129 t\u1eed, qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n g\u1eedi l\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, L\u00e3nh binh, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201cb\u1ea9m\u201d ; g\u1eedi l\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c quan ch\u1ee9c kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1eef \u201ctr\u00ecnh v\u0103n\u201d).<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXLI<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>Gi\u00e1p Ng\u1ecd, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 15 [1834], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 12. Cho c\u00e1c quan khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o h\u1ea7u vua trong C\u1ea5m c\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c: \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng khi ta ng\u1ef1 \u1edf c\u00e1c \u0111i\u1ec7n th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 V\u0103n Minh, V\u0169 Hi\u1ec3n v\u00e0 \u0110\u00f4ng C\u00e1c, cho v\u1eddi c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn th\u00ec nh\u1eefng quan khoa \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo v\u00e0o. Nay ngh\u0129: c\u00e1c quan ng\u1ef1 s\u1eed c\u00f3 ph\u1eadn s\u1ef1 l\u00e0 ghi ch\u00e9p l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a ta, c\u00e1c quan kh\u00e1c kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ed v\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady, chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u1eefng khi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u01a1 m\u1eadt, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ec9 t\u00ean cho g\u1ecdi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n n\u00e0o v\u00e0o \u0111\u1ec3 d\u1ee5 b\u1ea3o t\u1eadn m\u1eb7t th\u00ec c\u00e1c quan khoa \u0111\u1ea1o v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o d\u1ef1, nh\u01b0ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u00f9ng v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn th\u00ec vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o n\u00e0o g\u1eb7p ng\u00e0y sung v\u00e0o Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa ((1) Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa: nh\u01b0 ch\u1ee9c s\u1eed quan, \u1edf h\u1ea7u b\u00ean vua, ghi ch\u00e9p l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a vua.1), cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c theo ban th\u1ee9 c\u00e1c quan m\u00e0 v\u00e0o ch\u1ea7u\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n L\u00e3nh binh Cao B\u1eb1ng l\u00e0 V\u0169 V\u0103n T\u00ecnh b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1 d\u00e2n t\u1ecbch. Tr\u01b0\u1edbc kia, khi gi\u1eb7c ti\u1ebfn b\u1ee9c t\u1ec9nh th\u00e0nh, T\u00ecnh r\u00fat lui v\u1ec1 L\u1ea1ng S\u01a1n, \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, sau \u0111\u00f3 v\u00ec b\u1ecb b\u1ec7nh, T\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a t\u1edbi qu\u00e2n th\u1ee9. Vua cho l\u00e0 kh\u00f4ng kham s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean b\u00e3i ch\u1ee9c h\u1eb3n.<\/p>\n<p>Ph\u00e1t ph\u1ed1i vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Lai (nguy\u00ean L\u00e3nh binh H\u00e0 Ti\u00ean) \u0111i theo \u0111\u1ea1o binh Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ec3 hi\u1ec7u l\u1ef1c.<\/p>\n<p>Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Th\u00e1i Nguy\u00ean t\u1eeb Giai L\u1ea1c ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, h\u1ed9i v\u1edbi hai \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang, b\u00e0n vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5: \u201cC\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ee3p l\u1ef1c t\u1ea7m n\u00e3 c\u1ed1t sao b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c V\u00e2n, gi\u1eb7c S\u0129 \u0111em l\u00e0m \u00e1n, \u0111\u1ec3 ch\u00f3ng xong vi\u1ec7c. L\u1ea1i n\u1eefa, t\u1eadp t\u00e2u n\u00e0y t\u1eeb qu\u00e2n th\u1ee9 \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 t\u1edbi Kinh, t\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i so v\u1edbi hai \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang c\u00f3 h\u01a1i g\u1ea7n h\u01a1n (t\u1edd s\u1edb ph\u00e1t \u0111i ng\u00e0y m\u1ed3ng 3 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 13 t\u1edbi Kinh). Chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay, \u1edf \u0111\u1ea1o khi c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec t\u00e2u b\u00e1o \u0111\u1ec1u do \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y ph\u00e1t \u0111\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u1ef1 s\u1eed Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh do Kinh ph\u00e1i, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh. Qu\u00fdnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ed1c t\u1ea3i qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i Nguy\u00ean \u1edf C\u1ed5 \u0110\u1ea1o, khi \u0111\u00f3 \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00e3 v\u00e0o V\u00e2n Trung tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i, m\u00e0 con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i t\u1edbi ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh. Sau, \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o r\u1eb1ng qu\u00e2n \u0111i c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c m\u00e0 \u0103n, n\u00ean Qu\u00fdnh h\u00e3y t\u1ea1m quay v\u1ec1, c\u00f9ng v\u1edbi \u00e1n s\u00e1t Do\u00e3n U\u1ea9n tr\u00f9 bi\u1ec7n vi\u1ec7c t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Khi Qu\u00fdnh v\u1ec1 t\u1edbi Ch\u1ee3 R\u00e3, v\u1eeba g\u1eb7p c\u00f3 Ch\u1ec9 tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh, s\u1eafp l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1i ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o d\u1ee5 sau cho c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i t\u00f2ng chinh. Qu\u00fdnh b\u00e8n th\u00e2n \u0111\u1ed1c h\u01a1n 100 l\u00ednh d\u00f5ng ng\u01b0\u1eddi Man ti\u1ebfn \u0111i v\u00e0 l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u, n\u00f3i th\u00eam r\u1eb1ng, khi \u0111\u1ebfn C\u1ed5 \u0110\u1ea1o, c\u00f3 t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 T\u1ea3 uy ph\u00f3 hi\u1ec7u, l\u00e0 Ma V\u0103n B\u1eb1ng d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169 ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n l\u1eef \u1edf Ngh\u0129a L\u1eef c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 B\u1ebf V\u0103n \u0110\u1ee9c, B\u1ebf L\u1ed9c Tuy\u1ec3n, B\u1ebf L\u01b0\u1ee3ng An, v\u00e0 l\u0169 \u0111\u1ed1c v\u1eadn c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 H\u00e0 Thi\u00ean Ng\u00e2n, Vi \u0110\u1ee9c Th\u0103ng, 11 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ra \u0111\u1ea7u th\u00fa. Qu\u00fdnh cho r\u1eb1ng t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n ch\u01b0a b\u1ecb gi\u1ebft, t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng \u1ea9n n\u00e1u c\u00f2n nhi\u1ec1u, n\u1ebfu nay v\u1ed9i \u0111em gi\u1ebft l\u0169 n\u00e0y, e tuy\u1ec7t m\u1ea5t con \u0111\u01b0\u1eddng quy thu\u1eadn c\u1ee7a ch\u00fang, n\u00ean Qu\u00fdnh \u0111\u00e3 cho b\u1ecdn n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng qu\u00e2n, tr\u1ed5 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. L\u1ea1i, nh\u1eefng d\u00e2n Th\u1ed5, Man \u0111i \u0111\u00e0i t\u1ea3i, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1eddng g\u1eadp gh\u1ec1nh kh\u00f3 \u0111i, l\u1ea1i g\u1ecdi ch\u1eedi b\u1edbi b\u1ed1 m\u1eb9 t\u00ean V\u00e2n, t\u00ean S\u0129. H\u1ecfi ra th\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y h\u1ecd b\u1ecb ch\u00fang t\u00e0n ph\u00e1, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng theo, may \u0111\u01b0\u1ee3c quan qu\u00e2n k\u00e9o \u0111\u1ebfn m\u1edbi tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea1i. N\u1ebfu nay v\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0169 gi\u1eb7c \u1ea5y, h\u1ecd \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n \u0103n th\u1ecbt ! Nay d\u00f9 ph\u1ea3i v\u1ea5t v\u1ea3 c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m o\u00e1n. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ec1u t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea: \u201cN\u1ebfu \u0111\u00e3 kh\u00f4ng v\u1ec1 Kinh ngay th\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng. \u0110\u00e2y tuy ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec3m nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 m\u1ed9t \u0111\u1eddi hay, d\u1edf c\u1ee7a nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i\u201d. R\u1ed3i xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cL\u0169 Ma V\u0103n B\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u1eadn quan ch\u1ee9c c\u1ee7a gi\u1eb7c, x\u00e9t ra v\u00ec b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u00e9p, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do b\u1ea3n t\u00e2m c\u1ee7a ch\u00fang. Nay ch\u00fang ch\u1ecbu h\u1ed1i c\u1ea3i l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, th\u1ef1c l\u00f2ng \u0111\u1ea7u th\u00fa th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c r\u1ed9ng tha \u0111\u1ec3 ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i m\u1edbi cho \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n, g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i. V\u1ea3, b\u1ecdn ch\u00fang t\u1eebng kh\u1ed5 v\u1ec1 s\u1ef1 b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a gi\u1eb7c V\u00e2n, gi\u1eb7c S\u0129, o\u00e1n s\u00e2u v\u00e0o x\u01b0\u01a1ng tu\u1ef7, nay ng\u01b0\u01a1i mang ch\u00fang \u0111i theo, n\u00ean s\u1ee9c b\u1ea3o ch\u00fang chuy\u1ec3n b\u00e1o cho nh\u1eefng th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, ai tr\u00f3t \u0111\u00e3 l\u1ea7m l\u1ea1c theo gi\u1eb7c, nay nh\u1edd \u01a1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh r\u1ed9ng tha th\u00ec n\u00ean ra \u0111\u1ea7u th\u00fa, quy ph\u1ee5c, \u0111\u1ec3 m\u00e3i m\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean, r\u1ed3i l\u1ea1i b\u00e1o d\u1eabn ch\u1ed7 ch\u1ea1y c\u1ee7a gi\u1eb7c V\u00e2n v\u00e0 gi\u1eb7c S\u0129 \u0111\u1ec3 n\u00e3 b\u1eaft cho b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0 v\u1eady, kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u1ecfi t\u1ed9i m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng n\u1eefa. N\u1ebfu c\u00f2n l\u00fac thu\u1eadn, l\u00fac ngh\u1ecbch, t\u00e2m \u0111\u1ecba b\u1ea5t tr\u1eafc th\u00ec t\u1ea5t nghi\u00eam tr\u1ecb, kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n hai \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng \u0111\u00f3ng \u1edf V\u00e2n Trung. \u0110\u01b0\u1ee3c tin gi\u1eb7c N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 t\u1eadp h\u1ee3p h\u01a1n 1000 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i hi\u1ec3m y\u1ebfu \u1edf V\u00e2n Quang, d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i h\u00f2ng ng\u0103n tr\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1ee7a \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Th\u00e1i Nguy\u00ean, h\u1ecd b\u00e8n h\u1ecdp b\u00e0n chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 do \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda t\u1ea3, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n do \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda h\u1eefu, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n mang ri\u00eang m\u1ed9t to\u00e1n qu\u00e2n, c\u0169ng do \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda t\u1ea3, ai n\u1ea5y l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng ti\u1ebfn, l\u00e0m thanh vi\u1ec7n cho \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Th\u00e1i Nguy\u00ean. \u0110\u1ea1o qu\u00e2n T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111i t\u1edbi \u0111\u00e2u, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3 tan ch\u1ea1y, \u0111u\u1ed5i b\u1eaft kh\u00f4ng k\u1ecbp, duy thu l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0n b\u00e0 con g\u00e1i tr\u1ebb nh\u1ecf c\u1ee7a gia quy\u1ebfn Nguy\u1ec5n H\u1eefu B\u1eb1ng 15 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft tr\u01b0\u1edbc, cho \u0111\u01b0a v\u1ec1 Cao B\u1eb1ng v\u00e0 \u00edt nhi\u1ec1u th\u00f3c g\u1ea1o c\u00f3 th\u1ec3 nu\u00f4i qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng tu\u1ea7n m\u00e0 th\u00f4i. Khi t\u1edbi m\u1ea1n n\u00fai \u1edf Giai L\u1ea1c th\u00ec g\u1eb7p quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, l\u1ea1i d\u1eabn qu\u00e2n v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf V\u00e2n Trung v\u00e0 l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5: \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec gi\u1eb7c S\u0129 t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u1edf V\u00e2n Quang, m\u00e0 hai \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang mang qu\u00e2n c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i gi\u00e1p c\u00f4ng, t\u1ea1i sao l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ch\u00fang l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi tr\u1ed1n tho\u00e1t, kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o ? C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ch\u1ecbu \u01a1n n\u1eb7ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, mang 3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00e1nh m\u1ed9t to\u00e1n gi\u1eb7c nh\u1ecf, v\u1eabn t\u01b0\u1edfng l\u00e0 l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecbch V\u00e2n, d\u00e2ng n\u01a1i c\u1eeda khuy\u1ebft, s\u1edbm b\u00e1o tin th\u00e0nh c\u00f4ng. Th\u1ebf m\u00e0 t\u1edbi nay b\u1ea5m \u0111\u1ed1t tay \u0111\u00e3 h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, ngh\u1ecbch V\u00e2n \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, gi\u1eb7c S\u0129 c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u00e1n th\u00ec s\u1ebd l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 ph\u1ee5c m\u1ec7nh ((1) Ph\u1ee5c m\u1ec7nh: b\u00e1o c\u00e1o l\u1ea1i vi\u1ec7c \u0111\u00e3 nh\u1eadn l\u00e0m.1) ? Nay ph\u1ea3i \u0111\u1ed3ng t\u00e2m hi\u1ec7p l\u1ef1c, t\u00ecm m\u1ecdi ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 l\u00f9ng b\u1eaft cho b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c V\u00e2n, gi\u1eb7c S\u0129 \u0111\u1ec3 \u0111em nghi\u00eam tr\u1ecb, cho x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi s\u1ef1 u\u1ef7 th\u00e1c. V\u1ea3, nay \u0111\u00e3 n\u0103m c\u00f9ng th\u00e1ng h\u1ebft, m\u00e0 t\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y c\u00f2n l\u1eb7n l\u1ed9i v\u1ea5t v\u1ea3, ta \u1edf trong Kinh, ngo\u00e1i nh\u00ecn ra B\u1eafc, l\u00f2ng nh\u1eefng b\u1ed1i r\u1ed1i, ch\u01b0a t\u1eebng n\u1eb1m \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean g\u1ed1i m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o ! Nh\u1eefng mong c\u1edd h\u1ed3ng b\u00e1o tin chi\u1ebfn th\u1eafng, t\u01b0\u1edbng s\u0129 s\u1edbm ca kh\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n, c\u00f9ng nhau vui v\u1ebb ngh\u1ec9 vai, chung h\u01b0\u1edfng \u01a1n th\u01b0\u1edfng to nh\u1ea5t\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn An \u0110\u1ee9c. Gi\u1eb7c \u1edf tr\u00ean n\u00fai \u0111\u1ea5t, th\u1ee7 hi\u1ec3m ch\u1ed1ng c\u1ef1. Qu\u00e2n ta h\u0103ng h\u00e1i s\u1ea5n l\u00ean, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c 2 ng\u00e0y, b\u1eafn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u, gi\u1eb7c tan v\u1ee1 b\u1ecf tr\u1ed1n. Qu\u00e2n ta ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 10 th\u1ee7 c\u1ea5p, lu\u00f4n ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 n\u01a1i tr\u1ea1i v\u00e0 s\u00e1ch ((2) S\u00e1ch \u00ac] : ch\u1ed7 v\u1ecb tr\u00ed qu\u00e2n s\u1ef1 c\u00f3 ke g\u1ed7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m r\u00e0o lu\u1ef9.2). Qu\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n c\u0169ng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ed3n l\u1edbn c\u1ee7a gi\u1eb7c, th\u1eeba th\u1eafng ru\u1ed5i d\u00e0i \u0111\u1ebfn An L\u1ea1c l\u00e0 ch\u1ed7 gi\u1eb7c S\u0129 \u1edf, thi\u00eau hu\u1ef7 nh\u00e0 c\u1eeda, l\u00f9ng ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 7 th\u1ee7 c\u1ea5p. Sau \u0111\u00f3, g\u1eb7p \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Th\u00e1i Nguy\u00ean \u1edf B\u00e1n Ch\u00e0ng (t\u00ean \u0111\u1ea5t), k\u00e9o tr\u1edf v\u1ec1, th\u00ec v\u1eeba l\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 Phan B\u00e1 B\u00e0nh (con c\u1ef1u Tr\u1ea5n th\u1ee7 Phan B\u00e1 Ph\u00f9ng v\u00e0 l\u00e0 ch\u00e1u g\u1ecdi L\u01b0u Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng c\u1eadu) d\u1eabn c\u00e1c quan ch\u1ee9c gi\u1eb7c l\u00e0 Tham lu\u1eadn Ph\u00f9ng Ng\u1ecdc Ch\u1ea5n, Cai \u0111\u1ed9i Ho\u00e0ng V\u0103n Nguy\u00ean v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn xin \u0111\u1ea7u th\u00fa. B\u1ecdn \u0110i\u1ec3n t\u1ea1m cho ch\u00fang t\u00f2ng qu\u00e2n, g\u1eafng s\u1ee9c chu\u1ed9c t\u1ed9i, r\u1ed3i \u0111em m\u1ecdi t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea: \u201cTi\u1ec5u, b\u1eaft gi\u1eb7c, r\u1ea5t gi\u1ecfi\u201d. R\u1ed3i d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cQuan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o n\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u kh\u00f4ng k\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1, \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c, l\u1ea1i h\u1ee3p v\u1edbi \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, chia binh ti\u1ec5u tr\u1eeb nh\u1eefng to\u00e1n gi\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng ch\u00e9m gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c, \u0111\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea1i gi\u1eb7c, l\u1ea1i \u0111\u00f3n ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1o binh Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn c\u00f9ng h\u1ed9i qu\u00e2n. Th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. V\u1eady chu\u1ea9n cho ban th\u01b0\u1edfng:<\/p>\n<p>\u201cPh\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n gia qu\u00e2n c\u00f4ng m\u1ed9t c\u1ea5p, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c m\u1ed9t c\u1ea5p b\u1ecb gi\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 1 chi\u1ebfc \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 t\u00e2y;<\/p>\n<p>\u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfn c\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 Ch\u01b0 qu\u00e2n V\u1ec7 u\u00fd v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c 1 chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng c\u00f3 m\u1eb7t pha l\u00ea l\u00f3ng l\u00e1nh c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 tr\u1eadn nh\u01b0 c\u00e1c Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu, Nguy\u1ec5n V\u0103n Vinh v\u00e0 ngo\u00e0i ra c\u00f2n vi\u00ean n\u00e0o tr\u1ed5 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u00f3 c\u00f4ng th\u1ef1c s\u1ef1, th\u00ec \u0111em nh\u1eefng nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t pha l\u00ea l\u00f3ng l\u00e1nh c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn t\u1eeb l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 truy\u1ec1n Ch\u1ec9 d\u1ee5 t\u1eadn m\u1eb7t, th\u01b0\u1edfng cho h\u1ecd. Ngo\u00e0i ra, ai ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu c\u1ea5p cho b\u1ea1c l\u1ea1ng v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed5, t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n t\u00ecm ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea9n tr\u1ed1n. Th\u1ebf m\u00e0 t\u00ean N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, sau l\u00fac gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan r\u00e3, c\u00f2n d\u00e1m th\u1ee7 hi\u1ec3m ch\u1ed1ng c\u1ef1, th\u1ef1c l\u00e0 gh\u00ea g\u1edbm ! Nay \u0111\u00e3 b\u1ecb 3 \u0111\u1ea1o qu\u00e2y \u0111\u00e1nh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n tan v\u1ee1, th\u1ebf t\u1ea5t c\u00f2n s\u1ed5ng v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u, ch\u01b0a th\u1ec3 tr\u1ed1n xa \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady chu\u1ea9n cho 3 vi\u00ean \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u 3 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ed1c th\u00fac bi\u1ec1n binh h\u1ebft s\u1ee9c l\u00f9ng b\u1eaft v\u00e0 s\u1ee9c cho th\u1ed5 m\u1ee5c th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch m\u00e0 t\u1ea7m n\u00e3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 t\u0103ng ng\u1ea1ch th\u01b0\u1edfng: ai b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c V\u00e2n, gi\u1eb7c S\u0129, th\u01b0\u1edfng 500 l\u1ea1ng, ai ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 300 l\u1ea1ng v\u00e0 \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 ch\u1ee9c quan L\u1ee5c ph\u1ea9m. Nay l\u1ea1i t\u0103ng th\u00eam: ai b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u01b0\u1edfng th\u00eam 300 l\u1ea1ng, c\u1ed9ng 800 l\u1ea1ng; ai ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam 200 l\u1ea1ng, c\u1ed9ng 500 l\u1ea1ng, v\u00e0 \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 ch\u1ee9c quan Ng\u0169 ph\u1ea9m. Ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em n\u1ed9p, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng theo l\u1ec7 \u1ea5y, l\u1ea1i chu\u1ea9n cho th\u1ebf t\u1eadp ch\u1ee9c th\u1ed5 ty. Nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ra s\u1ee9c t\u1ea7m n\u00e3, th\u00ec ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1eddng n\u00e0o tr\u1ed1n kh\u1ecfi ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i ph\u1ea3i th\u00f4ng d\u1ee5 cho h\u1ecd h\u00e0ng t\u00ean V\u00e2n, t\u00ean S\u0129: ai khuy\u00ean b\u1ea3o ch\u00fang \u0111\u1ebfn c\u1eeda quan \u0111\u1ea7u th\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n b\u1ecb t\u1ed9i l\u00e2y; n\u1ebfu ch\u00fang c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c m\u00ea mu\u1ed9i kh\u00f4ng nghe m\u00e0 trong h\u1ecd, ai b\u1eaft \u0111em n\u1ed9p th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu l\u1ec7, th\u01b0\u1edfng cho nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng. C\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c b\u1ea5t c\u1ee9 quan ch\u1ee9c l\u1edbn hay b\u00e9, n\u1ebfu bi\u1ebft h\u1ed1i c\u1ea3i ra th\u00fa \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i; n\u1ebfu c\u00f2n m\u1edd \u00e1m kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0103n n\u0103n c\u1ea3i qu\u00e1, khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ea5t ti\u00eau di\u1ec7t kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t m\u1ed9t m\u1ed1ng !.<\/p>\n<p>\u201cNh\u1eefng l\u1eddi trong d\u1ee5 \u0111\u00e3 hi\u1ec3u th\u1ecb nhi\u1ec1u l\u1ea7n, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i b\u1ea3o sao ch\u00e9p ra nhi\u1ec1u b\u1ea3n cho tuy\u00ean b\u1ed1 v\u00e0 y\u1ebft th\u1ecb kh\u1eafp trong h\u1ea1t \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh trong th\u1ed5 d\u00e2n c\u00e1c ch\u00e2u, c\u00e1c huy\u1ec7n v\u00e0 trong nh\u1eefng ch\u1ed7 b\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng hay qua l\u1ea1i; ho\u1eb7c chia ph\u00e1t cho nh\u1eefng th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u00e3 ra \u0111\u1ea7u th\u00fa, sai ch\u00fang \u0111em v\u1ec1 chuy\u1ec3n b\u00e1o l\u1eabn cho nhau khi\u1ebfn ch\u00fang \u0111\u1ec1u l\u01b0u t\u00e2m tr\u1ed5 s\u1ee9c n\u00e3 ph\u1ea1m, chu\u1ed9c t\u1ed9i, d\u00e2ng c\u00f4ng. Nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u00e3 ra th\u00fa l\u00e0 b\u1ecdn Phan B\u00e1 B\u00e0nh \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 th\u1ea3 cho v\u1ec1 t\u1ea7m n\u00e3 t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n gi\u1ea3i l\u00ean quan, l\u0129nh th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i b\u00e1o kh\u1eafp cho c\u00e1c th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n, b\u1ea5t lu\u1eadn l\u00e0 \u0111\u00e3 hay kh\u00f4ng nh\u1eadn quan ch\u1ee9c c\u1ee7a gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c mang s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang \u0111\u1ebfn n\u1ed9p v\u00e0 \u0111\u1ec1u tha t\u1ed9i cho \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean n\u01a1i l\u00e0ng x\u00f3m, y\u00ean t\u0129nh m\u00e3i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng t\u1ec9nh Thanh Hoa t\u00e2u n\u00f3i: \u201c3 huy\u1ec7n Tr\u00ecnh C\u1ed1, Man Duy v\u00e0 S\u1ea7m N\u01b0a thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Man trong h\u1ea1t \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n v\u00e0 Huy\u1ec7n th\u1eeba \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Man, c\u00f2n ph\u1ee7 th\u00ec v\u1eabn ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00ean kh\u00f4ng. Nay xin \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean qu\u1ea3n ph\u1ee7, ch\u1ecdn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o thu\u1ed9c t\u1ec9nh m\u00e0 am t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecba th\u1ebf \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5 v\u00e0o. L\u1ea1i ph\u00e1i 1 vi\u00ean Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 50 bi\u1ec1n binh dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c gi\u1eef ph\u1ee7, c\u1ee9 2 th\u00e1ng thay phi\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng: \u201cPh\u1ee7 Tr\u1ea5n Man tuy thu\u1ed9c trong b\u1ea3n \u0111\u1ed3 nh\u01b0ng \u0111\u1ecba th\u1ebf xa r\u1ed9ng, d\u00e2n t\u00ecnh phong t\u1ee5c kh\u00f4ng gi\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi Kinh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1eb7t th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n, Huy\u1ec7n th\u1eeba \u1edf 3 huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u1ea5y, l\u00e2u ng\u00e0y c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ed9ng th\u00ec h\u1ecd c\u00f9ng nhau h\u1ee3p s\u1ee9c ph\u00f2ng th\u1ee7 ng\u0103n ch\u1eb7n, c\u0169ng \u0111\u1eafc l\u1ef1c l\u1eafm r\u1ed3i. N\u1ebfu nay \u0111\u1eb7t qu\u1ea3n ph\u1ee7, kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u00e3 kh\u00f3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 \u0111\u1ecba th\u1ebf t\u1ed1t \u0111\u1ec3 d\u1ef1ng ph\u1ee7 l\u1ef5, m\u00e0 l\u1ee1 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, th\u00ec l\u1ea1i v\u00ec \u0111\u00f3 m\u00e0 sinh vi\u1ec7c ra, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i c\u00f3 h\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng \u00edch ?\u201d. B\u00e8n kh\u00f4ng y cho.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i: \u201cL\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i ph\u00eda \u0111\u00f4ng l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa v\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn h\u01a1n 6000 l\u1ea1ng b\u1ea1c, nay ngh\u0129 n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc t\u00ednh gi\u00e1 cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua kh\u00f4ng thu\u1eadn, xu\u1ed1ng s\u1eafc n\u00f3i: \u201cT\u1eeb nay, ai b\u1ecb b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng b\u1ea1c [nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc] th\u00ec ph\u1ea3i tr\u1ea3 b\u1eb1ng b\u1ea1c, b\u1ecb b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng b\u1eb1ng ti\u1ec1n th\u00ec ph\u1ea3i tr\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh gi\u00e1 n\u1ed9p thay. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m m\u1ec7nh l\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3, b\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i: \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, c\u00e1c nha b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng tang v\u1eadt \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu gi\u00e1 t\u00ednh tr\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n. Xin t\u1eeb sau tr\u1edf \u0111i, nh\u1eefng v\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ea3n v\u1eadt trong n\u01b0\u1edbc th\u00ec v\u1eabn cho ph\u00e9p t\u00ednh gi\u00e1 n\u1ed9p ti\u1ec1n, c\u00f2n ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u c\u1ee9 v\u1eadt g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n b\u1eb1ng v\u1eadt \u1ea5y. Duy v\u1eadt n\u00e0o kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ea3n v\u1eadt trong h\u1ea1t, kh\u00f3 ki\u1ebfm th\u00ec \u0111\u1ebfn k\u1ef3 h\u1ea1n, do c\u00e1c nha t\u00e2u xin, ch\u1edd Ch\u1ec9\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Cho Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ecdc, Qu\u1ea3n v\u1ec7 H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, \u0111em 100 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c c\u00e1c b\u1ea3o ((1) C\u00e1c b\u1ea3o : t\u1ee9c l\u00e0 Trung b\u1ea3o, Ti\u1ec1n b\u1ea3o, H\u1eadu b\u1ea3o v.v\u20261) \u0111i thay phi\u00ean ph\u00f2ng gi\u1eef Tr\u1ea5n H\u1ea3i th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t T\u1ef5, l\u00e0m l\u1ec5 h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Cho ng\u01b0\u1eddi con c\u1ee7a Trung h\u01b0ng c\u00f4ng th\u1ea7n Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec3n l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc L\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m, l\u00e0m \u00c2n k\u1ef5 u\u00fd.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i: \u201cTh\u00f4n Mi\u00eau Nha trong h\u1ea1t \u1edf ven s\u00f4ng, c\u00e1ch xa r\u1eebng n\u00fai, kh\u00f4ng ph\u1ea3i chuy\u00ean ngh\u1ec1 l\u00e0m b\u01a1i ch\u00e8o. Xin cho b\u1ecf thu\u1ebf b\u01a1i ch\u00e8o, r\u1ed3i c\u1ee9 theo l\u1ec7, chi\u1ebfu s\u1ed1 \u0111inh, \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n l\u00ednh\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>H\u01a1n 30 s\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi M\u00e1n Ch\u00e0m \u1edf g\u1ea7n th\u00e0nh Quang Ho\u00e1 thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh, t\u00ecnh nguy\u1ec7n xin ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o n\u01b0\u1edbc ta. Ra l\u1ec7nh cho vi\u00ean quan \u0111\u00f3ng \u1edf th\u1ee7 s\u1edf Quang Ho\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00eam coi qu\u1ea3n, ch\u1edd sau 3 n\u0103m, s\u1ebd chi\u1ebfu theo nh\u01b0 c\u00e1c s\u00e1ch d\u00e2n Phi\u00ean thu\u1ed9c qu\u1ed1c t\u1ecbch m\u00e0 thu thu\u1ebf.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ty Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9. Chu\u1ea9n cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 quan ch\u1ee9c, thu\u1ed9c ch\u1ee9c v\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5, r\u1ed3i cho thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>(1. V\u1ec1 quan v\u00e0 thu\u1ed9c vi\u00ean: 1 Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9, 1 Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9, 1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, 1 Ch\u1ee7 s\u1ef1, 1 T\u01b0 v\u1ee5, B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i m\u1ed7i th\u1ee9 2 ng\u01b0\u1eddi, V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i 15 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>2. Ch\u1ee9c v\u1ee5: Ti\u1ebfp nh\u1eadn c\u00e1c t\u1ea5u s\u1edb, s\u1ed5 s\u00e1ch c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh.<\/p>\n<p>3. M\u1ed7i ng\u00e0y c\u1eed m\u1ed9t vi\u00ean thu\u1ed9c ty \u0111\u1ebfn c\u00f9ng v\u1edbi ph\u00e1i vi\u00ean c\u1ee7a ty Tam ph\u00e1p ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u1ee9ng tr\u1ef1c \u1edf c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng. H\u1ec5 c\u00f3 ai \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0111\u0103ng v\u0103n k\u00eau vi\u1ec7c g\u00ec, \u0111\u01a1n ki\u1ec7n th\u00ec do ty Tam ph\u00e1p nh\u1eadn x\u00e9t, nh\u01b0ng thu\u1ed9c vi\u00ean \u1ee9ng tr\u1ef1c c\u0169ng \u0111\u0103ng k\u00fd ngay nh\u1eefng \u0111\u01a1n \u1ea5y \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh C\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng l\u01b0u chi\u1ec3u. N\u1ebfu Tam ph\u00e1p ty \u1ec9m \u0111i hay \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u01a1n th\u00ec tham h\u1eb7c.<\/p>\n<p>4. V\u1ec1 vi\u1ec7c v\u00e0o \u1ee9ng tr\u1ef1c, th\u00ec c\u00e1c vi\u00ean Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 c\u0169ng theo l\u1ec7 c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng quan \u1edf B\u1ed9 v\u00e0 Vi\u1ec7n m\u00e0 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t v\u00e0o tr\u1ef1c. C\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean nh\u01b0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5, m\u1ed7i h\u1ea1ng m\u1ed7i ng\u00e0y 1 ng\u01b0\u1eddi lu\u00e2n l\u01b0u theo ban v\u00e0o \u1ee9ng tr\u1ef1c, c\u0169ng ph\u1ea3i theo l\u1ec7 d\u00e2ng th\u1ebb b\u00e0i nh\u01b0 c\u00e1c nha m\u00f4n.<\/p>\n<p>5. Trong c\u00e1c h\u1ed9i ngh\u1ecb c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, vi\u00ean Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1.<\/p>\n<p>6. Ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu, c\u0169ng theo nh\u01b0 Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 v\u00e0 Quang l\u1ed9c t\u1ef1, m\u1ed7i n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 50 quan.<\/p>\n<p>7. \u1ea5n tri\u1ec7n, \u1ea5n quan ph\u00f2ng, th\u1ebb b\u00e0i, dinh th\u1ef1, ph\u00f2ng tr\u1ea1i \u0111\u1ec1u do ty ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ee9ng l\u00e0m).<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t 1 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0m ph\u1ee7 H\u1ea3i Ninh.<\/p>\n<p>B\u00f9i V\u0103n B\u1eb1ng, L\u1ea1i khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung, t\u00e2u h\u1eb7c v\u1ec1 vi\u1ec7c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5 Phan Huy Th\u1ef1c b\u1ea3o c\u1eed Nguy\u1ec5n Thu, Ng\u00f4 Ng\u0169 \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c, v\u00e0o l\u00e0m ty thu\u1ed9c \u1edf B\u1ed9, lu\u00f4n lu\u00f4n che ch\u1edf, kh\u00f4ng tr\u00e1nh hi\u1ec1m nghi. M\u1edbi r\u1ed3i, nh\u00e2n vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u g\u1ecdi b\u1eb1ng ch\u00fa b\u00e1c l\u00e0 Phan Huy X\u00e1n v\u00e0 ch\u00e1u g\u1ecdi b\u1eb1ng c\u1eadu l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh T\u00e1 b\u1ecb v\u1ee1 l\u1edf v\u1ec1 v\u1ee5 \u00e1n tr\u01b0\u1eddng thi, Huy Th\u1ef1c s\u1ee3 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta b\u1edbi ra, n\u00ean m\u1edbi thanh minh mong che gi\u1ea5u l\u1ed7i, th\u1eadt l\u00e0 d\u1ee5ng t\u00e2m kh\u00e9o l\u00e9o.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n Ch\u1ec9 s\u1ee9c h\u1ecfi. Khi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edb c\u1ee7a Huy Th\u1ef1c t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi, vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ea1i r\u1eb1ng: \u201cHuy Th\u1ef1c v\u1edbi Nguy\u1ec5n Thu v\u00e0 Ng\u00f4 Ng\u0169 \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ed7 h\u1ecd ngo\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 ph\u1ea3i h\u1ed3i t\u1ecb((1) H\u1ed3i t\u1ecb : theo ch\u1ebf \u0111\u1ed9 phong ki\u1ebfn, c\u00f3 l\u1ec7 h\u1ed3i t\u1ecb, ngh\u0129a l\u00e0 khi l\u00e0m quan, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham d\u1ef1, ho\u1eb7c l\u00e1nh m\u1eb7t \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 ch\u1ed7 th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh ti\u1ebfng hi\u1ec1m nghi. 1) bao gi\u1edd. V\u1ea3 l\u1ea1i, nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 ch\u1ee9c khuy\u1ebft, c\u1ea7n l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi sung b\u1ed5, Huy Th\u1ef1c \u0111\u00e3 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 b\u00e0n b\u1ea1c m\u00e0 ch\u1ecdn c\u1eed, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t m\u00ecnh t\u1ef1 \u00fd che ch\u1edf. \u0110\u1ebfn sau l\u1ea1i cho l\u00e0 v\u00ec h\u00ecnh t\u00edch, \u0111\u00e1ng tr\u00e1nh, th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u00e3 t\u1ef1 bi\u1ebft v\u1ec1 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m b\u1ea3o c\u1eed r\u1ed3i. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 n\u1ebfu \u0111\u00e3 bi\u1ebft xa tr\u00e1nh \u0111i\u1ec1u hi\u1ec1m nghi m\u00e0 c\u1ea7u b\u1ed9c b\u1ea1ch, th\u00ec sao kh\u00f4ng \u0111em t\u1ea5t c\u1ea3 duy\u00ean do t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 c\u1eed \u1ea5y m\u00e0 k\u1ec3 r\u00f5 \u0111\u1ea7u \u0111u\u00f4i, l\u1ea1i ch\u1ec9 n\u00f3i l\u01b0\u1edbt qua, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u00e1n quan c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 cho l\u00e0 t\u01b0 t\u00ecnh, d\u1ee5ng t\u00e2m kh\u00e9o l\u00e9o m\u00e0 v\u1ea1ch t\u00ean t\u00e2u h\u1eb7c ! Nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a h\u1ee3p l\u00fd. V\u1eady nay gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p. C\u00f2n Nguy\u1ec5n Thu v\u00e0 Ng\u00f4 Ng\u0169 th\u00ec giao cho B\u1ed9 c\u1ea3i b\u1ed5 ch\u1ee9c kh\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i t\u00e2u n\u00f3i \u1edf h\u00f2n L\u00fd S\u01a1n, v\u1ee5ng Thuy\u1ec1n v\u00e0 v\u1ee5ng Qu\u1ea5t, ven bi\u1ec3n thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t, \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u1ee7 s\u1edf. Nh\u1eefng d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u1edf h\u00f2n L\u00fd S\u01a1n t\u00ecnh nguy\u1ec7n t\u1ef1 \u0111\u00f3ng l\u1ea5y thuy\u1ec1n r\u1ed3i l\u0129nh kh\u00ed gi\u1edbi Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u00e1t cho \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00ec \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u. C\u00f2n 2 v\u1ee5ng kia, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, m\u1ed7i khi c\u00f3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat ph\u00e1t ra \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n, d\u00f9 c\u00f3 \u0111\u1eb7t ph\u00e1o \u0111\u00e0i m\u00e0 b\u1eafn c\u0169ng kh\u00f4ng t\u1edbi. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 kh\u1edfi c\u00f4ng \u0111\u00f3ng 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n lanh l\u1eb9, nh\u01b0ng tay l\u00e1i v\u00e0 th\u1ee7y th\u1ee7 ch\u01b0a m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5 v\u00e0o. V\u1eady xin ch\u1ecdn trong s\u1ed1 d\u00e2n th\u1eeba \u1edf c\u00e1c x\u00e3 ven bi\u1ec3n cho \u0111\u1ee7 40 ng\u01b0\u1eddi, l\u1eadp l\u00e0m th\u1ee7y binh c\u1ee7a t\u1ec9nh, h\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng xu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n, t\u1edbi m\u00f9a thu th\u00ec th\u00f4i. L\u1ea1i, nh\u1eefng d\u00e2n l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf v\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u00ed gi\u1edbi, l\u1ee1 khi g\u1eb7p thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, tay kh\u00f4ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1ef1 ch\u1ed1ng ch\u1ecdi \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin chi\u1ebfu theo d\u00e2n s\u1ed1, li\u1ec7u c\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 u\u1ef7 cho vi\u00ean gi\u1eef t\u1ea5n s\u1edf hu\u1ea5n luy\u1ec7n, tu\u1ea7n ph\u00f2ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5: chu\u1ea9n cho h\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ee9 \u0111\u1ea7u m\u00f9a h\u00e8 \u0111i tu\u1ea7n, \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu th\u00ec v\u1ec1, c\u00f2n c\u00e1c kho\u1ea3n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u y l\u1eddi th\u1ec9nh c\u1ea7u.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An c\u0169ng xin \u0111\u00f3ng 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n lanh l\u1eb9 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c tu\u1ea7n ti\u1ec5u. Vua y cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a t\u00e2u n\u00f3i: \u201cTrong t\u1ec9nh, m\u1ed9t n\u0103m chi l\u01b0\u01a1ng h\u1ebft \u01b0\u1edbc 8.300 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, m\u00e0 s\u1ed1 thu\u1ebf ch\u00ednh cung to\u00e0n h\u1ea1t ch\u1ec9 c\u00f3 4.300 h\u1ed9c th\u00f3c v\u00e0 4.300 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. V\u1eady xin \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thu\u1ebf sang n\u0103m, chi\u1ebfu s\u1ed1 thu\u1ebf \u0111\u00e1ng thu b\u1eb1ng ti\u1ec1n, cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p thay b\u1eb1ng th\u00f3c v\u00e0 g\u1ea1o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng trong m\u1ed9t n\u0103m\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Cho vi\u00ean quan b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 V\u0169 Huy Qu\u00fdnh \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c, l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 (Qu\u00fdnh tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tham hi\u1ec7p \u1edf S\u01a1n Nam, can \u00e1n, b\u1ecb c\u00e1ch).<\/p>\n<p>Cho Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam, nguy\u00ean L\u00e3nh binh \u1edf t\u1ec9nh Phi\u00ean An, \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c, l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, r\u1ed3i cho theo qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh sai ph\u00e1i. Ti\u1ebfn Chi\u00eam, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u1ea5t th\u1ee7, b\u1ecb \u00e1n c\u00e1ch l\u01b0u, trong khi hi\u1ec7u l\u1ef1c vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00f3 c\u0169ng kh\u00f4ng qu\u1ea3n ng\u1ea1i. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng t\u00e2u l\u00ean cho, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh tu\u00e2n theo l\u1eddi d\u1ee5, \u0111em nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean quy\u1ec1n \u0111\u1eb7t \u1edf c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1, c\u00e1c \u0111\u1ed9i c\u00f9ng c\u00e1c Ngo\u1ea1i u\u1ef7 qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0m thanh danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean. Vua chu\u1ea9n cho th\u0103ng th\u1ee5 ho\u1eb7c th\u1ef1c th\u1ee5 c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh th\u1ec3 l\u1ec7 v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c nha \u1edf trong Kinh giao nh\u1eadn d\u1ee5 ch\u1ec9, v\u00e0 v\u1ec1 vi\u1ec7c ty Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 ti\u1ebfp nh\u1eadn t\u1ea5u s\u1edb do c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ec7 n\u1ed9p.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi c\u00f3 d\u1ee5 ch\u1ec9 ban xu\u1ed1ng, c\u00f3 vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn 2 B\u1ed9, th\u00ec B\u1ed9 n\u1ecd \u0111\u00f9n cho B\u1ed9 kia, kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn l\u00e0m. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y h\u1ecd l\u00e0m th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 t\u00e2u l\u00ean. Vua cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y khai \u1ea5n n\u0103m sau b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh:<\/p>\n<p>(1 \u2013 L\u1ec7 c\u0169, khi c\u00f3 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb \u0111\u1ec1 t\u1ea5u \u1edf trong Kinh hay \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9 tr\u1ea3 l\u1eddi ho\u1eb7c b\u1ea5t k\u1ef3 c\u00f3 c\u00e1c h\u1ed3ng b\u1ea3n v\u00e0 l\u1eddi ch\u00e2u ph\u00ea v\u1ec1 c\u00e1c \u0111\u1eb7c ch\u1ec9 hay \u0111\u1eb7c d\u1ee5 do N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u00e3 k\u00ednh c\u1ea9n sao l\u1ee5c ra, \u0111\u1ec1u do N\u1ed9i c\u00e1c giao t\u1eaft cho nha n\u00e0o nha \u1ea5y nh\u1eadn l\u00e0m. Nay chu\u1ea9n cho: t\u1eeb gi\u1edd tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m nh\u1eefng h\u1ed3ng b\u1ea3n v\u00e0 nh\u1eefng l\u1eddi ch\u00e2u ph\u00ea \u0111\u00e3 sao l\u1ee5c \u1ea5y \u0111\u1ec1u giao cho vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o \u1ee9ng tr\u1ef1c c\u1ee7a vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t ti\u1ebfp nh\u1eadn. Vi\u00ean n\u00e0y x\u00e9t xem vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 nha n\u00e0o th\u00ec chuy\u1ec3n giao cho nha \u1ea5y nh\u1eadn l\u00e0m. Gi\u00e1n ho\u1eb7c l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn 2, 3 B\u1ed9, th\u00ec n\u00ean x\u00e9t xem B\u1ed9 n\u00e0o quan tr\u1ecdng h\u01a1n, li\u1ec1n giao cho B\u1ed9 \u1ea5y nh\u1eadn l\u00e0m. N\u1ebfu c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ea1i kh\u00e1i ngang nhau th\u00ec theo th\u1ee9 t\u1ef1, xem B\u1ed9 n\u00e0o \u1edf tr\u00ean ((1) Th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi c\u1ee7a L\u1ee5c b\u1ed9 l\u00e0 L\u1ea1i, H\u1ed9, L\u1ec5, Binh, H\u00ecnh, C\u00f4ng.1), giao cho B\u1ed9 \u1ea5y nh\u1eadn l\u0129nh b\u1ea3n ch\u00ednh. Trong \u0111\u00f3 n\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p, th\u00ec ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o cho c\u00e1c nha d\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y nh\u1ea5t t\u1ec1 h\u1ed9i l\u1ea1i sao ch\u00e9p m\u00e0 l\u00e0m. Khi vi\u1ec7c l\u00e0m xong l\u1ea1i k\u00ednh c\u1ea9n sao l\u1ee5c ra m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u. Ngo\u00e0i ra, nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, c\u1ee9 theo l\u1ec7, sao l\u1ee5c g\u1eedi \u0111i \u0111\u1ec3 tu\u00e2n h\u00e0nh. Nh\u1eefng nha \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i d\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y, khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea9n b\u00e1o \u0111i h\u1ed9i sao, hay khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3n sao g\u1eedi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u00ec x\u00e9t ngay nh\u1eefng vi\u1ec7c nha m\u00ecnh c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m hay ph\u1ea3i t\u01b0 \u0111\u01b0a \u0111i \u0111\u00e2u, \u0111\u1ec1u do nha m\u00ecnh t\u1ef1 l\u00e0m l\u1ea5y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f9n cho nha \u0111\u00e3 gi\u1eef b\u1ea3n ch\u00ednh ph\u1ea3i sao l\u1ee5c c\u1ea3 m\u1ed9t lo\u1ea1t \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a \u0111i. C\u00f2n b\u1ea3n n\u00e0o \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i sao l\u1ee5c \u0111\u01b0a \u0111i \u0111\u1ec3 theo \u0111\u00f3 m\u00e0 ch\u1ea5p chi\u1ebfu th\u00ec do nha gi\u1eef b\u1ea3n ch\u00ednh ph\u1ea3i sao l\u1ee5c \u0111\u01b0a \u0111i.<\/p>\n<p>2 \u2013 Vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o ph\u00e1t giao b\u1ea3n ch\u00ednh, c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00e2n nh\u1eafc cho x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng. N\u1ebfu vi\u1ec7c giao \u0111\u00e3 l\u00e0 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng m\u00e0 nha n\u00e0o c\u00f2n t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn, \u0111\u1ec3 tr\u00f9ng tr\u00ecnh k\u00e9o d\u00e0i, th\u00ec vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o ph\u1ea3i t\u00e2u h\u1eb7c ngay. N\u1ebfu giao kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng th\u00ec nha ti\u1ebfp nh\u1eadn c\u0169ng ph\u1ea3i t\u00e2u h\u1eb7c r\u1ed3i c\u1ee9 vi\u1ec7c chuy\u1ec3n giao vi\u1ec7c \u1ea5y cho nha n\u00e0o \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i nh\u1eadn l\u0129nh. V\u1ec1 nh\u1eadt k\u1ef3 giao v\u00e0 nh\u1eadn, khoa \u0111\u1ea1o ph\u1ea3i theo t\u1eebng ng\u00e0y \u0111\u0103ng k\u00fd v\u00e0o s\u1ed5 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng tra c\u1ee9u v\u1ec1 sau. Vi\u1ec7c c\u1ee7a nha n\u00e0o \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i l\u00e0m m\u00e0 b\u1ecf b\u00ea tr\u1ec5, th\u00ec [khoa \u0111\u1ea1o] ph\u1ea3i n\u00eau l\u00ean m\u00e0 h\u1eb7c ngay.<\/p>\n<p>3 \u2013 Nh\u1eefng ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u00f9ng ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb v\u00e0 s\u1ed5 s\u00e1ch, khi \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng \u1ea5n qu\u1ed1c b\u1ea3o r\u1ed3i, N\u1ed9i c\u00e1c ph\u1ea3i t\u1ee9c kh\u1eafc giao cho khoa \u0111\u1ea1o, n\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 ch\u1eadm tr\u1ec5 s\u01a1 s\u00f3t th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u h\u1eb7c.<\/p>\n<p>4 \u2013 Nh\u1eefng ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb, s\u1ed5 s\u00e1ch \u1edf trong Kinh theo l\u1ec7 c\u0169 \u0111\u1ec1u do B\u1ed9 ho\u1eb7c N\u1ed9i c\u00e1c t\u00e2u l\u00ean; \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, tr\u1eeb t\u1eadp m\u1eadt t\u1ea5u v\u1eabn do s\u1edf Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ec7 n\u1ed9p, c\u00f2n nh\u1eefng ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb, s\u1ed5 s\u00e1ch kh\u00e1c th\u00ec do c\u00e1c nh\u00e0 tr\u1ea1m chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 b\u1eb1ng l\u1ed1i \u1ed1ng th\u01b0 ch\u1ea1y tr\u1ea1m ho\u1eb7c do ph\u00e1i vi\u00ean c\u00f4ng c\u00e1n \u0111\u1ec7 giao, \u0111\u1ec1u do ty B\u01b0u ch\u00ednh chi\u1ebfu nh\u1eadn, r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em y nguy\u00ean c\u1ea3 \u1ed1ng, c\u1ea3 phong v\u00e0 c\u1ea3 b\u1ea3n tr\u00e1t \u0111\u1ec7 n\u1ed9p cho ty Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 ti\u1ebfp nh\u1eadn. Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 ho\u1eb7c Ph\u00f3 s\u1ee9 x\u00e9t ch\u1ed7 mi\u1ebfng gi\u1ea5y \u0111\u1ecf d\u00e1n \u1edf ngo\u00e0i phong b\u00ec, n\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c qu\u00e2n kh\u1ea9n c\u1ea5p, tr\u1ecdng y\u1ebfu th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c d\u00e2ng l\u00ean c\u1ea3 nguy\u00ean tr\u00e1t \u0111\u1ec3 vua xem r\u1ed3i l\u1ea1i ch\u1edd l\u0129nh giao xu\u1ed1ng cho nha h\u1eefu quan nh\u1eadn l\u00e0m. N\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, th\u00ec m\u1edf tr\u01b0\u1edbc phong ph\u1ee5 v\u00e0 b\u1ea3n ph\u1ee5 ra, xem vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 nha n\u00e0o li\u1ec1n s\u1ee9c cho thu\u1ed9c ty \u0111em t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c phong, c\u00e1c b\u1ea3n ch\u00ednh v\u00e0 ph\u1ee5, chuy\u1ec3n giao cho nha \u1ea5y nh\u1eadn l\u00e0m. Gi\u00e1n ho\u1eb7c l\u00e0 vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn 2, 3 B\u1ed9, xem vi\u1ec7c thu\u1ed9c v\u1ec1 B\u1ed9 n\u00e0o quan tr\u1ecdng h\u01a1n th\u00ec \u0111\u01b0a cho B\u1ed9 \u1ea5y. N\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u1ea1i kh\u00e1i ngang nhau, th\u00ec theo th\u1ee9 t\u1ef1, B\u1ed9 n\u00e0o \u1edf tr\u00ean, s\u1ebd \u0111\u01b0a cho. N\u1ebfu vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn nha n\u00e0o m\u00e0 x\u00e9t th\u1ea5y nha \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1ng ng\u1ea1i cho vi\u1ec7c ph\u00e2n x\u1eed th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u01b0a cho N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khinh su\u1ea5t \u0111\u01b0a cho nha \u1ea5y, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng c\u00f3 s\u1ef1 che r\u1ea5p. C\u00f2n ngo\u00e0i ra, nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u00e1c c\u00f4ng v\u0103n kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 nguy\u00ean phong giao \u0111i, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i m\u1edf. Ph\u00e0m nh\u1eefng s\u1edb s\u00e1ch chuy\u1ec3n giao \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng m\u00e0 nha n\u00e0o c\u00f2n t\u1eeb ch\u1ed1i kh\u00f4ng nh\u1eadn th\u00ec c\u1ee9 s\u1ef1 th\u1ef1c n\u00eau t\u00ean m\u00e0 h\u1eb7c. N\u1ebfu giao kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng th\u00ec nha ti\u1ebfp nh\u1eadn c\u0169ng c\u1ee9 t\u00e2u h\u1eb7c, r\u1ed3i chuy\u1ec3n giao [s\u1edb s\u00e1ch \u1ea5y] cho nha \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i nh\u1eadn c\u1ee9 chi\u1ebfu theo m\u00e0 nh\u1eadn l\u0129nh. C\u00f2n nh\u1eefng \u1ed1ng tr\u1ea1m \u1edf Kinh ph\u00e1t \u0111i th\u00ec v\u1eabn do ty B\u01b0u ch\u00ednh l\u00e0m theo nh\u01b0 l\u1ec7.<\/p>\n<p>5 \u2013 Nh\u1eefng \u1ed1ng tr\u1ea1m do nh\u00e0 tr\u1ea1m giao v\u00e0 nh\u1eefng ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb do ph\u00e1i vi\u00ean c\u00e1c n\u01a1i mang \u0111\u1ebfn, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u do ty B\u01b0u ch\u00ednh c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eb1ng ng\u00e0y, n\u1ebfu vi\u1ec7c n\u00e0o li\u00ean quan \u0111\u1ebfn 5 b\u1ed9 L\u1ea1i, H\u1ed9, L\u1ec5, H\u00ecnh, C\u00f4ng th\u00ec giao N\u1ed9i c\u00e1c; n\u1ebfu vi\u1ec7c li\u00ean quan \u0111\u1ebfn b\u1ed9 Binh th\u00ec tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1edbi b\u1ed9 L\u1ea1i l\u1ee5c giao cho N\u1ed9i c\u00e1c. L\u1ec7 n\u00e0y nay b\u1ecf \u0111i. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1ed5i l\u00e0 do ty Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 chi\u1ebfu s\u1ed1 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e0o s\u1ed5 r\u1ed3i ph\u00e2n ph\u00e1t.<\/p>\n<p>6 \u2013 C\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf ngo\u00e0i, c\u00e1i l\u1ec7 ph\u1ea3i bi\u00ean chua v\u00e0o s\u1ed5 ng\u00e0y gi\u1edd n\u00e0o t\u1edbi v\u00e0 kh\u1ea9n l\u1eafm hay kh\u1ea9n v\u1eeba v\u1ec1 nh\u1eefng s\u1edb s\u00e1ch, c\u00f4ng v\u0103n do b\u1ea3n tr\u00e1t ph\u00e1t \u0111\u1ec7 v\u1eabn theo nh\u01b0 l\u1ec7 hi\u1ec7n h\u00e0nh. Duy c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00f3i l\u00e0 \u201cdo ty B\u01b0u ch\u00ednh \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn nha m\u1ed7 giao n\u1ed9p\u201d th\u00ec nay \u0111\u1ed5i l\u00e0 do ty B\u01b0u ch\u00ednh \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn n\u1ed9p ty Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9. \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh ph\u00eda ngo\u00e0i phong b\u00ec ch\u00ednh v\u00e0 ph\u1ee5 c\u1ee7a ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u01b0\u1ee3c tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ea5y l\u1eddi c\u1ed1t y\u1ebfu \u1edf trong r\u1ed3i d\u00e1n mi\u1ebfng gi\u1ea5y \u0111\u1ecf m\u00e0 chua r\u00f5. \u1edf ngo\u00e0i phong b\u00ec c\u00f4ng v\u0103n c\u0169ng ph\u1ea3i chua r\u00f5 l\u00e0 g\u1eedi \u0111\u1ebfn nha n\u00e0o, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c ghi nh\u1eadn. Gi\u00e1n ho\u1eb7c \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn ch\u1eadm tr\u1ec5 ng\u00e0y gi\u1edd ho\u1eb7c l\u00e0m hoen b\u1ea9n, r\u00e1ch, \u0111\u1ee9t, ph\u1ea3i truy nguy\u00ean xem v\u00ec \u0111\u00e2u \u0111\u1ec3 n\u00eau ra tham h\u1eb7c. C\u00f2n nh\u01b0 trong b\u1ea3n t\u00e2u c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o kh\u00f4ng h\u1ee3p th\u1ec3 th\u1ee9c th\u00ec do nha ti\u1ebfp nh\u1eadn ph\u1ea3i l\u00e0m l\u1ea1i.<\/p>\n<p>7 \u2013 Ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a c\u00e1c nha \u0111\u1ec1u c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch: nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u1ec7c gi\u1eb7c gi\u00e3, th\u1ed5 ph\u1ec9 l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean th\u00ec thu\u1ed9c b\u1ed9 Binh, nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u01b0\u1edbp v\u00e0 ph\u1ea1m t\u1ed9i th\u00ec thu\u1ed9c b\u1ed9 H\u00ecnh; nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea5p ph\u00e1t ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u00ec thu\u1ed9c b\u1ed9 H\u1ed9; nh\u1eefng vi\u1ec7c chi d\u00f9ng v\u1eadt li\u1ec7u th\u00ec thu\u1ed9c b\u1ed9 C\u00f4ng. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m s\u1edb s\u00e1ch, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hay l\u1eabn l\u1ed9n: \u0111em vi\u1ec7c gi\u1eb7c, ph\u1ec9 v\u1edbi tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp l\u00e0m chung m\u1ed9t t\u1eadp; x\u1ebfp vi\u1ec7c ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u v\u00e0o chung m\u1ed9t s\u00e1ch. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 h\u1ea1n m\u1edbi nh\u1eadn x\u00e9t v\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t, kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u1ea1i ph\u1ea3i t\u01b0 b\u00e1o k\u00ea c\u1ee9u, k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tu\u1ea7n ! T\u1eeb nay, h\u1ec5 c\u00e1c n\u01a1i l\u00e0m s\u1edb s\u00e1ch, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tu\u1ef3 theo s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u00e0 ph\u00e2n ra t\u1eadp ri\u00eang, b\u1ea3n ri\u00eang; ch\u1ec9 khi n\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c li\u00ean quan v\u1edbi nhau, th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00e1ch ra \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecdp l\u00e0m m\u1ed9t. N\u1ebfu l\u00e0m l\u00f4i th\u00f4i, l\u1ed9n \u1ea9u, c\u1ed1t cho xong vi\u1ec7c, th\u00ec do ty Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 n\u00eau ra tham h\u1eb7c).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ng\u1ea1ch thu\u1ebf s\u1eaft \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u, cho r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc kia v\u1ec1 thu\u1ebf s\u1eaft, c\u00f3 n\u01a1i n\u1ed9p b\u1eb1ng s\u1eaft s\u1ed1ng, c\u00f3 n\u01a1i n\u1ed9p b\u1eb1ng s\u1eaft th\u1ecfi. T\u1eeb khi \u0111\u1ed5i ra l\u1ec7 n\u1ed9p b\u1eb1ng s\u1eaft ch\u00edn, c\u00f3 nhi\u1ec1u \u00edt kh\u00e1c nhau (c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 72 c\u00e2n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 28 c\u00e2n), t\u01b0\u1edfng ch\u01b0a t\u1ecf r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 c\u00f4ng b\u1eb1ng. V\u1ea3 l\u1ea1i, s\u1eaft th\u1ecfi c\u00f9ng v\u1edbi s\u1eaft ch\u00edn kh\u00f4ng kh\u00e1c nhau, m\u00e0 quan tr\u01b0\u1edbc trong B\u1ed9 l\u1ea1i nh\u1ea5t thi\u1ebft cho t\u00ednh thu\u1ebf g\u1ed9p m\u1ed9t lo\u1ea1t v\u1edbi s\u1eaft s\u1ed1ng, th\u00e0nh th\u1eed l\u00e0m gi\u1ea3m m\u1ea5t thu\u1ebf. Nay xin tu\u1ef3 theo th\u1ed5 s\u1ea3n v\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 hay kh\u00f4ng, nhi\u1ec1u hay \u00edt m\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc t\u0103ng gi\u1ea3m v\u1ec1 ph\u00e2n s\u1ed1, \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh ng\u1ea1ch thu\u1ebf \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 quy t\u1eafc nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. (Nh\u1eefng h\u1ed9 l\u00e0m s\u1eaft \u1edf H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, tr\u01b0\u1edbc kia, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 100 c\u00e2n s\u1eaft s\u1ed1ng, sau \u0111\u1ed5i l\u00e0 n\u1ed9p 60 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn. Nay cho n\u1ed9p theo l\u1ec7 \u1ea5y. Duy \u1edf Ngh\u1ec7 An c\u00f3 1 x\u00e3, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p s\u1eaft s\u1ed1ng 120 c\u00e2n, sau \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 72 c\u00e2n s\u1eaft ch\u00edn, th\u00ec nay gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 60 c\u00e2n. Nh\u1eefng h\u1ed9 l\u00e0m s\u1eaft \u1edf Thanh Hoa, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p s\u1eaft th\u1ecfi 40 c\u00e2n, sau \u0111\u1ed5i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 28 c\u00e2n, nay t\u0103ng l\u00ean l\u00e0 60 c\u00e2n. Nh\u1eefng h\u1ed9 l\u00e0m s\u1eaft \u1edf B\u1eafc Ninh, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p s\u1eaft th\u1ecfi 60 c\u00e2n, sau \u0111\u1ed5i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 48 c\u00e2n, nay b\u1eaft theo l\u1ec7 c\u0169 n\u1ed9p 60 c\u00e2n. Nh\u1eefng h\u1ed9 l\u00e0m s\u1eaft \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p s\u1eaft s\u1ed1ng 50 c\u00e2n, sau \u0111\u1ed5i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 30 c\u00e2n, nay t\u0103ng l\u00e0m 60 c\u00e2n. Nh\u1eefng h\u1ed9 l\u00e0m s\u1eaft \u1edf Bi\u00ean H\u00f2a tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p s\u1eaft s\u1ed1ng 50 c\u00e2n, sau \u0111\u1ed5i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 35 c\u00e2n, nay t\u0103ng l\u00e0m 60 c\u00e2n. C\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m s\u1eaft \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p s\u1eaft s\u1ed1ng 50 c\u00e2n, sau \u0111\u1ed5i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 38 c\u00e2n 10 l\u1ea1ng, nay cho theo l\u1ec7 c\u0169, n\u1ed9p 50 c\u00e2n. Thu\u1ebf s\u1eaft \u1edf \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n B\u00ecnh Thu\u1eadn, tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p s\u1eaft th\u1ecfi 227 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng, sau \u0111\u1ed5i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 159 c\u00e2n 4 l\u1ea1ng, nay t\u0103ng l\u00e0 230 c\u00e2n. Thu\u1ebf s\u1eaft \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, c\u00f3 m\u1ed9t m\u1ecf, tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p s\u1eaft th\u1ecfi 300 c\u00e2n, sau \u0111\u1ed5i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 240 c\u00e2n, nay cho theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, n\u1ed9p 300 c\u00e2n. Thu\u1ebf s\u1eaft \u1edf B\u1eafc Ninh, c\u00f3 2 m\u1ecf: 1. M\u1ecf \u0110\u1ed3ng Ho\u00e0, tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p s\u1eaft th\u1ecfi 300 c\u00e2n, sau \u0111\u1ed5i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 240 c\u00e2n, nay cho theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p 300 c\u00e2n; 2. M\u1ecf m\u1edbi khai \u1edf B\u1ed1 S\u01a1n, ph\u1ea3i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 600 c\u00e2n, nay cho theo l\u1ec7 c\u0169. Thu\u1ebf s\u1eaft Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u00f3 7 m\u1ecf: 1) M\u1ecf Linh Nham, tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p s\u1eaft th\u1ecfi 1200 c\u00e2n, sau \u0111\u1ed5i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 960 c\u00e2n; 2) M\u1ecf B\u1ea3o Nang, tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p s\u1eaft th\u1ecfi 2500 c\u00e2n, sau \u0111\u1ed5i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 2000 c\u00e2n<\/p>\n<p>3) M\u1ecf Na Kh\u00f4n, tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p s\u1eaft th\u1ecfi 2000 c\u00e2n, sau \u0111\u1ed5i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 1.600 c\u00e2n ; 4) M\u1ecf V\u00e2n \u0110\u1ed3n, tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p s\u1eaft th\u1ecfi 600 c\u00e2n, sau \u0111\u1ed5i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 480 c\u00e2n ; 5) M\u1ecf Na Ho\u00e1, tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p s\u1eaft th\u1ecfi 300 c\u00e2n, sau \u0111\u1ed5i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 240 c\u00e2n ; 6) M\u1ecf Quan Ho\u00e0, tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p s\u1eaft th\u1ecfi 300 c\u00e2n, sau \u0111\u1ed5i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 240 c\u00e2n ; 7) M\u1ecf C\u00f9 V\u0103n, tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p s\u1eaft th\u1ecfi 300 c\u00e2n, sau \u0111\u1ed5i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 240 c\u00e2n ; nay \u0111\u1ec1u cho n\u1ed9p theo l\u1ec7 c\u0169. Thu\u1ebf s\u1eaft \u1edf Tuy\u00ean Quang, c\u00f3 1 m\u1ecf, tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p s\u1eaft th\u1ecfi 400 c\u00e2n, sau \u0111\u1ed5i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 320 c\u00e2n, nay cho n\u1ed9p theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 400 c\u00e2n). Vua y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>B\u1ecdn \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m v\u00e0 V\u00f5 V\u0129nh L\u1ed9c trong th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169 sai h\u01a1n 100 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng ra ph\u1ee5c \u1edf b\u1edd h\u00e0o m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh, h\u1eb9n nhau l\u1ea5y ti\u1ebfng s\u00fang tr\u00ean th\u00e0nh l\u00e0m hi\u1ec7u, \u0111\u00e1nh \u00fap \u0111\u1ec3 ng\u0103n tr\u1edf kh\u00f4ng cho quan qu\u00e2n \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng ng\u1ea7m ngo\u1eaft ngo\u00e9o. T\u00ean L\u1ed9c l\u00ean tr\u00ean th\u00e0nh, b\u1ecb s\u00fang l\u1edbn \u1edf ngo\u00e0i tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9 b\u1eafn ch\u1ebft. \u0110\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c b\u00e8n r\u00fat ch\u1ea1y. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea: \u201c\u0110\u1ee7 r\u00f5 l\u00e0 \u0111\u1ea1o tr\u1eddi r\u00f5 r\u1ec7t, k\u1ebb ph\u1ea3n ngh\u1ecbch t\u1ea5t b\u1ecb gi\u1ebft ch\u1ebft hi\u1ec3n nhi\u00ean !\u201d, b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cT\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c V\u00f5 V\u0129nh L\u1ed9c m\u01b0u t\u00ednh vi\u1ec7c l\u00e0m ph\u1ea3n \u0111\u00e3 h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m nay. Ch\u00fang \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n, t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u1ea7y r\u1eaby, th\u1ea7n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u0103m gi\u1eadn. Nay t\u00ean L\u1ed9c b\u1ecb \u0111\u1ea1i b\u00e1c b\u1eafn ch\u1ebft, r\u00f5 r\u00e0ng n\u00f3 \u0111\u00e3 ch\u1ecbu t\u1ed9i b\u1ecb gi\u1ebft hi\u1ec3n nhi\u00ean, r\u1ea5t h\u1ea3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. Nay th\u01b0\u1edfng cho : T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Tham t\u00e1n Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m v\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng, L\u00e3nh binh Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n v\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u gia m\u1ed9t c\u1ea5p; T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed d\u01b0\u1edbi t\u00ean tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n b\u1ecb ghi gi\u00e1ng c\u1ea5p, nay cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c m\u1ed9t c\u1ea5p. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho x\u00e9t r\u00f5 xem \u0111\u00edch ai \u0111\u00e3 b\u1eafn ch\u1ebft t\u00ean gi\u1eb7c L\u1ed9c th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c. N\u1ebfu nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng b\u1eafn m\u1ed9t l\u00fac, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tra \u0111\u00edch x\u00e1c l\u00e0 ai, th\u00ec c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o ng\u00e0y gi\u1edd \u0111\u00e3 b\u1eafn \u1ea5y, nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u00e3 \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, t\u00ednh \u0111\u1ed9 s\u1ed1 t\u1ea7m s\u00fang, ng\u1eafm \u0111\u00edch \u0111\u1ec3 b\u1eafn, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo s\u00fang n\u1ea1p thu\u1ed1c v\u00e0 b\u1eafn c\u0169ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd khuy\u1ebfn kh\u00edch.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, \u1edf b\u00ean ph\u1ee5 qu\u00e1ch c\u00f3 nh\u1eefng t\u1ea5m g\u1ed7 c\u0169 ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng. Qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u1ea9n n\u1ea5p. V\u1eady ph\u1ea3i s\u1ee9c sai ng\u01b0\u1eddi l\u00e9n l\u1ea5y cho h\u1ebft, gi\u1ea3 s\u1eed c\u00f3 m\u1ee5c n\u00e1t c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m c\u1ee7i \u0111un \u1edf trong qu\u00e2n, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh \u0111\u1eebng c\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai b\u1ed9 H\u00ecnh ph\u00e1i 1 Lang trung v\u00e0 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7, \u00e1p gi\u1ea3i em trai t\u00ean ngh\u1ecbch L\u1ed9c l\u00e0 V\u00f5 V\u0129nh Ti\u1ebfn v\u00e0 ch\u00e1u g\u1ecdi n\u00f3 b\u1eb1ng b\u00e1c l\u00e0 V\u00f5 V\u0129nh C\u0103ng \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1ecb giam, \u0111em ch\u00e9m ngang l\u01b0ng, b\u00eau \u0111\u1ea7u trong 3 ng\u00e0y, r\u1ed3i v\u1ee9t xu\u1ed1ng bi\u1ec3n. V\u1ee3 t\u00ean L\u1ed9c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ecb L\u00fd v\u00e0 con g\u00e1i n\u00f3 l\u00e0 V\u0169 Th\u1ecb Mai c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111em ch\u00e9m.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean hai ph\u1ee7 \u1edf Ch\u00e2n L\u1ea1p : B\u00f4ng Xui l\u00e0m H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, Ph\u1ee7 L\u1eadt l\u00e0m H\u1ea3i T\u00e2y.<\/p>\n<p>Vua xem b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, th\u1ea5y 2 ph\u1ee7 \u1ea5y \u1edf hai b\u1edd \u0111\u00f4ng v\u00e0 t\u00e2y Bi\u1ec3n h\u1ed3 ((1) Th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00e9p l\u00e0 \u201cH\u1ea3i nhi\u201d v\u00e0 chua l\u00e0 \u201cH\u1ed3 h\u1ea3i\u201d (Bi\u1ec3n h\u1ed3).1) m\u00e0 Ph\u1ee7 L\u1eadt v\u00e0 B\u00f4ng Xui \u0111\u1ec1u l\u00e0 ti\u1ebfng th\u1ed5 \u00e2m, n\u00ean cho \u0111\u1ed5i \u0111i.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e2m m\u1ea1ng sung l\u00e0m T\u1ed5ng t\u00e0i v\u00e0 To\u1ea3n tu so\u1ea1n b\u1ed9 Th\u1ef1c l\u1ee5c ((2) T\u1ee9c l\u00e0 b\u1ed9 \u0110\u1ea1i Nam th\u1ef1c l\u1ee5c ch\u00ednh bi\u00ean g\u1ecdi t\u1eaft.2) \u0111em b\u1ea3n th\u1ea3o v\u1ec1 dinh th\u1ef1 c\u1ee7a m\u00ecnh duy\u1ec7t l\u1ea1i. Vua cho r\u1eb1ng l\u00e0m th\u1ebf l\u00e0 c\u00f3 v\u1ebb coi th\u01b0\u1eddng, b\u00e8n ph\u1ea1t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 s\u1eafc sai t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, ph\u1ea3i lu\u00e2n phi\u00ean \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n m\u00e0 duy\u1ec7t ; n\u1ebfu c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9 c\u00f3 b\u1eadn r\u1ed9n qu\u00e1 th\u00ec cho ph\u00e9p t\u1ea1m ngh\u1ec9 [vi\u1ec7c duy\u1ec7t], khi n\u00e0o r\u1ed7i s\u1ebd l\u1ea1i \u0111\u1ebfn h\u1ecdp l\u00e0m.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u1ee7y s\u01b0, l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb, g\u1eb7p \u0111\u1ea1i tang, v\u1ec1 qu\u00ea, \u0111\u01b0\u1ee3c ban cho 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Sai H\u1eefu qu\u00e2n Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Trung dinh v\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd \u0110o\u00e0n Kim quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u1ee7y qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng: \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, nh\u1eefng vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o m\u1ed7i khi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, th\u01b0\u1eddng li\u00ean danh \u0111\u1ec1 quan h\u00e0m \u0111\u1ee9ng chung m\u1ed9t t\u1edd t\u00e2u v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi m\u00ecnh. Nh\u01b0ng c\u00e1i ch\u1ee9c tr\u00e1ch c\u1ee7a quan khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u00e0n h\u1eb7c, nay l\u1ea1i c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi ta l\u00e0m chung t\u1edd t\u00e2u nh\u01b0 v\u1eady, n\u1ebfu g\u1eb7p khi vi\u1ec7c l\u00e0m c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00edch \u0111\u00e1ng, s\u1ee3 c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ph\u00e2n x\u1eed, th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 \u00fd gi\u1ea5u gi\u1ebfm, ki\u00eang k\u1ef5. V\u1eady, t\u1eeb nay, vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec th\u00ec cho c\u1ee9 vi\u1ec7c l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u ri\u00eang. Ngo\u00e0i ra, khi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi c\u00e1c nha, th\u00ec do nh\u1eefng nha \u1ea5y ho\u1eb7c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i k\u00fd t\u00ean t\u00e2u l\u00ean, nh\u01b0ng ph\u1ea3i n\u00f3i r\u00f5 l\u00e0 \u201c\u0111\u00e3 c\u00f3 h\u1ed9i c\u00f9ng khoa \u0111\u1ea1o\u201d. C\u00f2n vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i k\u00fd v\u00e0o b\u1ea3n t\u00e2u \u1ea5y. N\u1ebfu c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u1ecd l\u00e0m c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, c\u1ee9 th\u1ef1c v\u1ea1ch ra m\u00e0 h\u1eb7c, n\u1ebfu t\u01b0 v\u1ecb gi\u1ea5u gi\u1ebfm, khi vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i: \u201cNg\u01b0\u1eddi d\u00e2n trong h\u1ea1t l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Ch\u1ea5n, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, t\u00ecnh nguy\u1ec7n t\u1ef1 b\u1ecf c\u1ee7a ri\u00eang, th\u1eed \u0111\u1eafp con \u0111\u00ea ch\u1eb7n l\u1ea5p d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Ho\u00e0nh Giang. M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay ho\u00e0n th\u00e0nh. Qua v\u1ee5 n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu, th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn kh\u00e1m th\u1ea5y con \u0111\u00ea n\u00e0y d\u00e0i 144 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u00ean c\u1ed1. Hai \u0111\u1ea7u \u0111\u00ea, b\u00f9n c\u00e1t \u0111\u00e3 b\u1ed3i n\u00f4ng. C\u1eeda Li\u00eau, khi n\u01b0\u1edbc l\u00ean, s\u00e2u 8 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, so v\u1edbi n\u0103m ngo\u00e1i s\u00e2u h\u01a1n 1 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c ; khi n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng, s\u00e2u 3 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, so v\u1edbi n\u0103m ngo\u00e1i s\u00e2u h\u01a1n 1 th\u01b0\u1edbc (Ho\u00e0nh Giang t\u1ee9c l\u00e0 s\u00f4ng L\u1ea1c Ngang).<\/p>\n<p>Vua ban khen. Chu\u1ea9n cho b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n, truy c\u1ea5p cho 1.000 quan v\u00e0 ti\u1ec1n chi d\u00f9ng v\u1eadt li\u1ec7u. Th\u01b0\u1edfng cho Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Ch\u1ea5n ch\u1ee9c h\u00e0m B\u00e1t ph\u1ea9m v\u00e0 m\u1ed9t b\u1ed9 m\u0169 \u00e1o. Chu\u1ea9n cho 2 ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 di\u00eau d\u1ecbch. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho qu\u1ea7n \u00e1o c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. R\u1ed3i s\u1ee9c sai ph\u1ea3i \u1edf lu\u00f4n ch\u1ed7 c\u00f4ng s\u1edf ((1) C\u00f4ng s\u1edf: n\u01a1i nh\u00e2n c\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c th\u1ed5 m\u1ed9c. 1) v\u00e0 th\u01b0\u1eddng b\u1ed3i \u0111\u1eafp th\u00eam; ch\u1edd \u0111\u1ee7 3 n\u0103m h\u1ebft h\u1ea1n b\u1ea3o \u0111\u1ea3m b\u1ec1n v\u1eefng, c\u1eeda Li\u00eau ng\u00e0y m\u1ed9t s\u00e2u th\u00eam, th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng hi\u1ec7u, b\u1ea5y gi\u1edd quan t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd ban th\u01b0\u1edfng th\u00eam.<\/p>\n<p>L\u00e0m l\u1ea1i 2 to\u00e0 kho l\u1ee3p ng\u00f3i \u1edf Qu\u1ea3ng Nam (m\u1ed7i to\u00e0 11 gian, 2 ch\u00e1i, d\u00f9ng l\u00e0m n\u01a1i ch\u1ee9a s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua \u1edf 2 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i).<\/p>\n<p>Ban ti\u1ec1n cho Ho\u00e0i b\u00e1 V\u00f5 M\u1ef9.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c: \u201cKhi nh\u00e0 vua m\u1edbi d\u1ea5y nghi\u1ec7p, Ho\u00e0i qu\u1ed1c c\u00f4ng V\u00f5 T\u00e1nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi k\u00ednh c\u1ea9n, c\u1ea7n c\u00f9, l\u1ea1i gi\u1eef ti\u1ebft th\u00e1o, ch\u1ebft theo c\u00f4 th\u00e0nh, n\u00eau cao t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng trung ngh\u0129a. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 truy phong th\u00e1i \u1ea5p, l\u00e0m th\u00eam v\u1ebb vang cho ng\u01b0\u1eddi \u1edf su\u1ed1i v\u00e0ng. Con trai c\u1ee7a l\u00e0 Kh\u00e1nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 cha, \u0111\u00e3 \u1ed1m ch\u1ebft r\u1ed3i, nh\u01b0ng c\u0169ng truy th\u1ee5 cho quan ch\u1ee9c. Ch\u00e1u l\u00e0 M\u1ef9 tuy kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec, nh\u01b0ng v\u00ec l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i c\u00f4ng th\u1ea7n, n\u00ean \u0111\u1ed5i phong t\u01b0\u1edbc l\u00e0 Ho\u00e0i b\u00e1 v\u00e0 l\u1ea1i g\u1ea3 c\u00f4ng ch\u00faa cho. Nay nghe n\u00f3i gia t\u01b0 thanh b\u1ea1ch, th\u1ef1c r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. Ch\u1ea1nh ngh\u0129 \u0111\u1ebfn Ho\u00e0i qu\u1ed1c c\u00f4ng [V\u00f5 T\u00e1nh] c\u00f3 l\u00f2ng trung th\u00e0nh, c\u00f4ng lao v\u00e0 ngh\u0129a li\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c ghi v\u00e0o c\u1edd c\u00e2n, th\u01b0\u1eddng, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng n\u00ean ban \u01a1n cho con ch\u00e1u \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng y\u00eau th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady nay th\u01b0\u1edfng cho 2.000 quan ti\u1ec1n, sai ngay \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u1ebfn t\u1eadn nh\u00e0 th\u1edd [Qu\u1ed1c c\u00f4ng] tuy\u00ean \u0111\u1ecdc l\u1eddi Ch\u1ec9 m\u00e0 ban cho, \u0111\u1ec3 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft r\u1eb1ng vi\u1ec7c ban \u01a1n n\u00e0y l\u00e0 do ta kh\u00f4ng qu\u00ean c\u00f4ng lao c\u1ee7a qu\u1ed1c c\u00f4ng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec t\u00ean M\u1ef9\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh b\u00e0n t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3, n\u01a1i n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1ec3, n\u01a1i n\u00e0o n\u00ean b\u1ecf (6 n\u01a1i \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i: B\u00e0i L\u1ec5, Kh\u1ea3 Phong, \u0110oan V\u0129, Ho\u00e0ng X\u00e1, V\u0103n La, B\u00e1 D\u01b0\u01a1ng; 5 n\u01a1i \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh: V\u1ecb Lai, M\u1ef9 C\u1ea9m, Bi\u1ec1n H\u00e0n, Ph\u00fa \u00c2n, Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u00e1n; 4 n\u01a1i \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng: An X\u00e1, Ph\u00f9 C\u1ef1u, L\u00e2u Kh\u00ea, Minh Li\u1ec5n; 4 n\u01a1i \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean: M\u1ec5 S\u1edf, V\u0103n Nhu\u1ec7, Tam N\u00f4ng, L\u1ee5c Giang; 8 n\u01a1i \u1edf S\u01a1n T\u00e2y: Trung H\u1eadu, Ho\u00e0ng Xuy\u1ebft, Th\u1ecd L\u00e3o, H\u1eefu Na, \u0110oan H\u1ea1, H\u00e1t M\u00f4n, Nh\u00e2n L\u00fd, \u0110\u1ed3ng L\u0169ng; 11 n\u01a1i \u1edf B\u1eafc Ninh: Ph\u1ed1 V\u1ecb, C\u1ea7n Doanh, Ti\u00ean L\u1ec7, Tr\u1ee5 H\u1ef1u, Nga My, Gi\u1ea3n Ngo\u1ea1i, Ph\u1ea3 L\u1ea1i, L\u00e0ng Gi\u00e1p, Kim La, Thanh D\u00e3, B\u00ecnh K\u1ef3. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u cho \u0111\u00f3ng gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169. Hai n\u01a1i \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh: C\u1ed5 H\u1ed9i v\u00e0 \u0110\u1ed9c B\u1ed9, \u0111\u1ed5i cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o tr\u00fa ph\u00f2ng s\u1edf t\u1ea1i 2 huy\u1ec7n th\u00e0nh Thanh Quan, \u0110\u1ea1i An. Hai n\u01a1i \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh: V\u00e2n M\u00f4n, Ba L\u1ed9c v\u00e0 1 n\u01a1i \u1edf S\u01a1n T\u00e2y: V\u0169 Uy\u1ec3n, \u0111\u1ec1u r\u00fat b\u1ecf \u0111i. M\u01b0\u1eddi n\u01a1i \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng: B\u1eb1ng L\u00e3ng, My \u0110\u1ed9ng, Phao S\u01a1n, H\u00e0 L\u1ed9i, \u0110\u1ed3ng M\u00f4, Gia Vi\u00ean, c\u1eeda bi\u1ec3n Ng\u1ea3i Am, c\u1eeda bi\u1ec3n V\u0103n \u00fac, c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u1ed3 S\u01a1n, c\u1eeda bi\u1ec3n Tr\u1ef1c C\u00e1t \u0111\u1ec1u do t\u1ec9nh n\u00e0y ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc li\u1ec7u giao cho d\u00e2n ph\u00f2ng gi\u1eef). L\u1ea1i n\u00f3i: \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, v\u1ec1 vi\u1ec7c thi h\u00e0nh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u1ed3n b\u1ea3o ch\u01b0a t\u1eebng b\u00e0n t\u1edbi. Nay xin: ph\u00e0m ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean ph\u00e1i bi\u1ec1n binh hay n\u00ean v\u00e1t th\u1ed5 h\u00e0o tr\u00f4ng coi, \u0111\u1ec1u do t\u1ec9nh l\u00e0m cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Th\u1ed5 h\u00e0o, n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafc l\u1ef1c, c\u1ea5p cho v\u0103n b\u1eb1ng l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c t\u1ec9nh, cho \u0111\u1ee9ng m\u1ed9 50 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u1ed3n. R\u1ed3i c\u1ee9 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, x\u00e9t k\u1ef9 xem trong n\u0103m \u1ea5y, \u0111\u1ed3n n\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, \u0111\u1ed3n n\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u00f3 c\u01b0\u1edbp x\u1ea3y ra; vi\u00ean coi \u0111\u1ed3n c\u00f3 hay kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng trong vi\u1ec7c l\u00f9ng b\u1eaft t\u1ed9i ph\u1ea1m, c\u00f3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u g\u00ec nh\u0169ng t\u1ec7 hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t khuy\u1ebfn kh\u00edch, tr\u1eebng ph\u1ea1t, khi\u1ebfn h\u1ecd bi\u1ebft r\u0103n s\u1ee3 v\u00e0 c\u1ed1 g\u1eafng. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1i u\u1ef7 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t c\u0169ng b\u1ecb giao cho B\u1ed9 ngh\u1ecb x\u1eed\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn ph\u00e1t b\u1ec7nh d\u1ecbch. L\u00ednh v\u00e0 d\u00e2n nhi\u1ec5m b\u1ec7nh ch\u1ebft h\u01a1n 590 ng\u01b0\u1eddi. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. [Vua] sai quan t\u1ec9nh xu\u1ea5t c\u1ee7a kho, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t (n\u1ed9i t\u1ecbch m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan; ngo\u00e0i ra m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan, tr\u1ebb b\u00e9 1 quan).<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh, sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng, t\u00e2u n\u00f3i: \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n xi\u00eau t\u00e1n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 theo h\u1ea1ng m\u00e0 mi\u1ec5n thu\u1ebf. Nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1ea5y v\u1ed1n \u0111\u00e3 c\u00e0y c\u1ea5y l\u00e2u n\u0103m, nay ch\u1ed1c l\u00e1t coi l\u00e0 hoang ph\u1ebf, thi\u1ebft ngh\u0129 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a ti\u1ec7n. Nay xin: ph\u00e0m d\u00e2n x\u00e3 n\u00e0o xi\u00eau gi\u1ea1t m\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ho\u1eb7c v\u00ec \u0111\u00ea v\u1ee1 ng\u1eadp l\u1ee5t, ho\u1eb7c v\u00ec n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n tr\u00e0n v\u00e0o, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00e0y tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec theo l\u1ec7, kh\u00e1m b\u00e1o, r\u1ed3i cho mi\u1ec5n thu\u1ebf. C\u00f2n ngo\u00e0i ra, tr\u00e1ch c\u1ee9 ph\u1ee7 huy\u1ec7n ph\u1ea3i ra l\u1ec7nh cho d\u00e2n l\u00e2n c\u1eadn l\u0129nh tr\u01b0ng, ch\u1edd khi chi\u00eau d\u00e2n v\u1ec1 \u1edf r\u1ed3i, l\u1ea1i giao tr\u1ea3 cho h\u1ecd coi gi\u1eef, l\u00e0m \u0103n\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u. B\u1ed9 xin: \u201cT\u1eeb nay, d\u00e2n x\u00e3 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu b\u1ecb xi\u00eau gi\u1ea1t, ph\u1ee7 huy\u1ec7n ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c th\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i kh\u00e1m x\u00e9t, cho \u0111\u00f2i c\u00e1c x\u00f3m l\u00e0ng l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u1ebfn, h\u1ec5 ai mu\u1ed1n l\u0129nh tr\u01b0ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t th\u00ec chi\u1ebfu s\u1ed1 chia c\u1ea5p cho. N\u1ebfu l\u00e0 ru\u1ed9ng th\u1ef1c \u0111i\u1ec1n th\u00ec \u0111\u00e1nh thu\u1ebf ngay n\u0103m \u1ea5y; n\u1ebfu l\u00e0 ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang 2, 3 n\u0103m th\u00ec sau \u0111\u00fang 1 n\u0103m s\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. L\u1ea1i n\u1eefa, ru\u1ed9ng c\u00f3 ch\u1ed7 x\u1ea5u, ch\u1ed7 t\u1ed1t, d\u00e2n c\u00f3 n\u01a1i \u0111\u00f4ng, n\u01a1i th\u01b0a, t\u00ecnh h\u00ecnh kh\u00f4ng nh\u1ea5t lo\u1ea1t nh\u01b0 nhau. N\u1ebfu ru\u1ed9ng x\u1ea5u, kh\u00f4ng khai kh\u1ea9n, ho\u1eb7c th\u00f4n x\u00e3 \u00edt ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c l\u00e0m xu\u1ec3, m\u00e0 kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u0129nh tr\u01b0ng th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p, tr\u1edf th\u00e0nh l\u00e0m kh\u00f3 cho d\u00e2n\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i: \u201cNh\u1eefng binh d\u00f5ng, t\u1eeb t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, s\u1ed1 thi\u1ebfu h\u1ee5t \u0111\u1ebfn h\u01a1n 6000 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00e3 v\u00e2ng m\u1ec7nh ra h\u1ea1n \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 11 ph\u1ea3i b\u1eaft b\u00f9 v\u00e0o cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1. Nay c\u1ee9 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn trong k\u1ef3 h\u1ea1n th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n thi\u1ebfu m\u1ea5y\u201d. Vua sai truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban khen c\u00e1c quan t\u1ec9nh v\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n. Cho ngh\u1ecb th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf H\u00e0 T\u0129nh tan \u0111i c\u00e1c n\u01a1i. \u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean. Vua cho r\u00fat v\u1ec1 s\u1ed1 qu\u00e2n c\u1ee7a Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i \u0111\u1ebfn hi\u1ec7p l\u1ef1c b\u1eaft gi\u1eb7c khi tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>D\u00e2n h\u1ea1t H\u01b0ng Y\u00ean \u0111\u1ebfn Kinh k\u00eau xin s\u1eeda ch\u1eefa \u0111\u00ea. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c: \u201c\u0110\u00ea \u0111i\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn l\u1ee3i hay h\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ecf. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, y l\u1eddi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n xin cho \u0111\u1eafp con \u0111\u00ea ng\u1eafn \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng n\u01b0\u1edbc l\u1edbn m\u00f9a h\u00e8 v\u00e0 kh\u01a1i d\u00f2ng s\u00f4ng \u0111\u1ec3 r\u00fat n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, ta \u0111\u00e3 t\u1eebng d\u1ee5 sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 hi\u1ec3u th\u1ecb cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft. V\u1ea3 l\u1ea1i t\u00ecnh h\u00ecnh l\u1ee3i, h\u1ea1i \u1edf h\u1ea1t \u1ea5y, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y, ta c\u0169ng bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u00e3 l\u00e2u. Ch\u1ec9 v\u00ec tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft b\u00e2y gi\u1edd, vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1eafp r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n, n\u00ean b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i l\u00e0m m\u1ed9t c\u00e1ch quy\u1ec1n nghi t\u1ea1m th\u1eddi. C\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u1eafp ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 h\u00e3y \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd b\u00e0n theo m\u01b0u k\u1ebf n\u00e0o hay nh\u1ea5t. Nay b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u1ec1u v\u00ec n\u00f4ng n\u1ed5i, k\u00eau nh\u00e0m, h\u00e3y b\u1ecf kh\u00f4ng x\u00e9t v\u00e0 cho ch\u00fang v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u00e3 g\u1ea7n h\u1ebft, l\u1ea1i g\u1eb7p d\u1ea1o m\u01b0a r\u00e9t, b\u00e8n th\u01b0\u1edfng 1.200 quan ti\u1ec1n cho c\u00e1c s\u1edf th\u1ee3 l\u00e0m \u1edf Kinh v\u00e0 cho t\u1ea1m ng\u1eebng c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n V\u0169 Hi\u1ec3n, cho v\u1eddi b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u1ebfn, b\u1ea3o r\u1eb1ng: \u201cM\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay r\u00e9t g\u1ea5p \u0111\u00f4i n\u0103m ngo\u00e1i. Ta ng\u1ef1 trong \u0111i\u1ec7n c\u00f3 t\u01b0\u1eddng v\u00e1ch qu\u00e2y b\u1ed1n b\u1ec1, c\u00f2n c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ee9ng l\u1ed9 \u1edf d\u01b0\u1edbi m\u00e1i nh\u00e0 tr\u1ed1ng, kh\u00f4ng kh\u1ecfi gi\u00f3 l\u1ea1nh, n\u00ean d\u00f9ng r\u00e8m m\u00e0 che \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng \u1ea5m c\u00fang. H\u00f4m n\u1ecd ta \u0111i l\u00e0m l\u1ec5 h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng, b\u1ed7ng b\u1ecb kh\u00f3 \u1edf, l\u1ea1i g\u1eb7p d\u1ea1o n\u00e0y gi\u00e1 r\u00e9t c\u00e0ng d\u1eef, \u0111\u00eam n\u1eb1m kh\u00f4ng ng\u1ee7, ng\u00e0y ng\u1ed3i kh\u00f4ng y\u00ean, th\u01b0\u1eddng \u1edf trong cung \u0111i t\u1ea3n b\u1ed9, ho\u1eb7c l\u00e0m th\u01a1, th\u00f2 tay ra l\u00e0 l\u1ea1nh, vi\u1ebft th\u1ea5y c\u00f3ng. Ng\u00e0y x\u01b0a, V\u0169 \u0111\u1ebf nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00eam r\u00e9t, canh t\u01b0 \u0111\u00e3 ng\u1ed3i coi ch\u1ea7u, c\u1ea7m b\u00fat, v\u00ec gi\u00e1 r\u00e9t, tay n\u1ebb c\u1ea3. Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u00fang c\u00f3 th\u1ef1c\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho nh\u1eefng \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 \u1edf Tam v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chi l\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m. S\u1eafc sai: t\u1eeb nay, c\u00f3 ai \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo l\u1ec7 n\u00e0y.<\/p>\n<p>B\u1ea3i b\u1ecf vi\u1ec7c l\u00ednh v\u00e0 voi \u0111\u1ed5i phi\u00ean ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n<p>L\u1ec7 c\u0169, nh\u1eefng voi v\u00e0 bi\u1ec1n binh trong \u0111\u1ed9i Kinh t\u01b0\u1ee3ng (\u0111\u1ed9i voi \u1edf Kinh), h\u1eb1ng n\u0103m chia \u0111i ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 12 th\u00e1ng gi\u00eang, m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m sau \u0111\u00e3 ph\u1ea3i v\u1ec1 c\u00f3 m\u1eb7t \u1edf Kinh, ch\u1edd l\u1ec5 Nam Giao xong, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n, l\u1ea1i cho thay phi\u00ean. Vua cho r\u1eb1ng s\u1ed1 voi \u1edf Kinh c\u00f3 nhi\u1ec1u, nh\u1eefng voi \u0111\u00e3 chia ph\u00e1i \u0111i ph\u00f2ng th\u1ee7 c\u1ee9 cho l\u01b0u l\u1ea1i 2 t\u1ec9nh ch\u0103n nu\u00f4i, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch g\u1ecdi l\u1ea5y th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em v\u1ec1. L\u1ec7 m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay ph\u00f2ng nay cho b\u1ecf ngay.<\/p>\n<p>Sai Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, x\u00e9t trong n\u0103m nay, vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf \u0111\u00e2u, m\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3, th\u00ec l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch \u0111\u1ec7 t\u00e2u, r\u1ed3i th\u01b0\u1edfng cho ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ecf, c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u: \u201cCh\u1ee9c h\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 h\u00e0ng v\u00f5 tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111i, \u0111\u1ebfn n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 11 [1830] l\u1ea1i \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1i b\u1eadc thi\u00ean chuy\u1ec3n, nh\u01b0ng trong H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n th\u00ec b\u1ecf s\u00f3t kh\u00f4ng ghi ch\u00e9p. L\u1ea1i nh\u01b0 v\u1ec7 C\u1ea9m y, ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 s\u1ef1, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9c V\u1ec7 u\u00fd v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd. Th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ed5 ch\u1ee9c V\u1ec7 u\u00fd cai qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c l\u1ea1i b\u1ed5 ch\u1ee9c Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd chuy\u00ean tr\u00f4ng coi c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c. B\u1ed9 c\u0169ng kh\u00f4ng ki\u1ec3m x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef9 m\u00e0 \u0111\u00e3 khinh su\u1ea5t l\u00e0m phi\u1ebfu t\u00e2u tr\u00ecnh ! Nay m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 ra, v\u1eady xin nh\u1eadn t\u1ed9i. T\u1eeb nay, h\u1ec5 khi ch\u1ecdn b\u1ed5 ch\u1ee9c C\u1ea9m y Qu\u1ea3n v\u1ec7, xin cho chi\u1ebfu theo H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n, b\u1ed5 l\u00e0m C\u1ea9m y v\u1ec7 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 s\u1ef1 \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi \u0111i\u1ec3n l\u1ec7. C\u00f2n Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, nguy\u00ean ch\u1ec9 l\u00e0 t\u00ean h\u00e0m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ee9c gi\u1eef m\u1ed9t vi\u1ec7c g\u00ec, xin ch\u1edd l\u1ec7nh c\u00f3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, th\u00eam b\u1edbt g\u00ec s\u1ebd cho c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng lo\u1ea1i ch\u1ee9c m\u1edbi \u0111\u1eb7t nh\u01b0 H\u00e0 \u2013 Ninh \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c v\u00e0 V\u0169 l\u00e2m Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n ph\u00f3 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ec1u ti\u1ebfp t\u1ee5c ghi v\u00e0o [H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n].<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i: \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t ra ch\u1ee9c quan, l\u00e0 tu\u1ef3 ti\u1ec7n nghi m\u00e0 th\u00eam b\u1edbt, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i g\u00f2 b\u00f3 theo \u0111\u1ecbnh l\u1ec7. C\u1ea9m y Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 l\u00e0 ch\u1ee9c n\u1eafm gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c to\u00e0n v\u1ec7, n\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, c\u00f3 Ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 d\u00f9ng th\u00ec m\u1edbi cho mang h\u00e0m \u1ea5y. C\u00f2n nh\u01b0 nh\u1eefng \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c, Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 cai qu\u1ea3n, n\u00ean nh\u1eefng ch\u1ee9c v\u00e0 h\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd n\u00e0y chu\u1ea9n cho c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169 v\u00e0 cho c\u00f9ng v\u1edbi Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 v\u00e0 c\u00e1c h\u00e0m m\u1edbi \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c ghi v\u00e0o quan ch\u1ebf m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 v\u1ec1 m\u1ee9c hao c\u1ee7a s\u1eaft th\u1ecfi khi ch\u1ebf th\u00e0nh \u0111\u1ed3:<\/p>\n<p>(S\u1eaft ch\u00edn, s\u1eaft s\u1ed1ng c\u1ee7a H\u00e0 Sung, B\u1eafc Ninh v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng s\u1eaft t\u1ed1t nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>S\u1eaft s\u1ed1ng H\u00e0 Sung \u0111\u00e1nh l\u00e0m \u0111inh thuy\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3 s\u1eaft d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng, m\u1ed7i tr\u0103m c\u00e2n th\u00e0nh kh\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c 49 c\u00e2n, hao 51 c\u00e2n. L\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1eb1ng s\u1eaft nh\u01b0 v\u00f2ng s\u1eaft, d\u00edp s\u1eaft, d\u00e2y neo, n\u00f2ng s\u00fang l\u1edbn, c\u00e1i l\u01b0\u1ee1i s\u1eaft, c\u00e2y \u0111\u00e8n l\u1ed9 thi\u00ean, c\u1ee9 m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c 45 c\u00e2n, hao 55 c\u00e2n. L\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng dao, ki\u1ebfm, b\u00e1nh l\u00e1i thuy\u1ec1n m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 37 c\u00e2n, hao 63 c\u00e2n. L\u00e0m d\u00e2y s\u1eaft k\u00e9o, ch\u1ea7y n\u1ec7n, m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 35 c\u00e2n, hao 65 c\u00e2n. L\u00e0m s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, m\u1ed7i 100 c\u00e2n \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c 5 th\u00e2n s\u00fang, m\u1ed7i th\u00e2n s\u00fang th\u00e0nh kh\u00ed n\u1eb7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3 c\u00e2n l\u00e0m m\u1ee9c. L\u00e0m m\u00e1y s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang: s\u1eaft s\u1ed1ng 93 c\u00e2n 12 l\u1ea1ng, gang t\u00f4i k\u1ef9 6 c\u00e2n 4 l\u1ea1ng, c\u1ed9ng 100 c\u00e2n, \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c 25 b\u1ed9, m\u1ed7i b\u1ed9 th\u00e0nh kh\u00ed n\u1eb7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 10 l\u1ea1ng l\u00e0m m\u1ee9c.<\/p>\n<p>S\u1eaft B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean d\u00f9ng \u0111\u00e1nh \u0111inh thuy\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 \u0111\u1ed3 s\u1eaft d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng: S\u1eaft ch\u00edn m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 84 c\u00e2n, hao 16 c\u00e2n; s\u1eaft s\u1ed1ng m\u1ed7i 100 c\u00e2n th\u00e0nh kh\u00ed 46 c\u00e2n, hao 54 c\u00e2n. \u0110\u00e1nh l\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111inh v\u00e0 d\u00edp c\u1ee7a thuy\u1ec1n, v\u00e0 xe s\u00fang c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ed3 s\u1eaft v\u00e0 m\u1ecf neo, d\u00e2y neo, n\u00f2ng s\u00fang l\u1edbn, c\u00e1i l\u01b0\u1ee1i s\u1eaft, v\u00e0 c\u00e2y \u0111\u00e8n l\u1ed9 thi\u00ean, th\u00ec: s\u1eaft ch\u00edn m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 75 c\u00e2n, hao 25 c\u00e2n; s\u1eaft s\u1ed1ng m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 41 c\u00e2n, hao 59 c\u00e2n. \u0110\u00e1nh c\u00e1c h\u1ea1ng dao, ki\u1ebfm, b\u00e1nh l\u00e1i thuy\u1ec1n th\u00ec: s\u1eaft ch\u00edn, m\u1ed7i 100 c\u00e2n th\u00e0nh kh\u00ed 55 c\u00e2n, hao 45 c\u00e2n; s\u1eaft s\u1ed1ng, m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 30 c\u00e2n, hao 70 c\u00e2n. \u0110\u00e1nh d\u00e2y s\u1eaft \u0111\u1ec3 k\u00e9o, ch\u1ea7y n\u1ec7n, th\u00ec: s\u1eaft ch\u00edn, m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 46 c\u00e2n, hao 54 c\u00e2n; s\u1eaft s\u1ed1ng, m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 25 c\u00e2n, hao 75 c\u00e2n. \u0110\u00e1nh s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang: s\u1eaft ch\u00edn Th\u00e1i Nguy\u00ean m\u1ed7i 100 c\u00e2n, \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c 8 th\u00e2n s\u00fang, m\u1ed7i th\u00e2n s\u00fang tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3 c\u00e2n l\u00e0m m\u1ee9c; l\u00e0m m\u00e1y s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, s\u1eaft ch\u00edn 90 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng, gang t\u00f4i k\u1ef9 9 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng, c\u1ed9ng 100 c\u00e2n, \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c 38 b\u1ed9, m\u1ed7i b\u1ed9 th\u00e0nh kh\u00ed n\u1eb7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 10 l\u1ea1ng l\u00e0m m\u1ee9c.<\/p>\n<p>S\u1eaft s\u1ed1ng, s\u1eaft ch\u00edn B\u00ecnh Thu\u1eadn, Qu\u1ea3ng Nam, s\u1eaft ch\u00edn Ki\u1ec7n Giang v\u00e0 s\u1eaft thanh, s\u1eaft c\u0169, s\u1eaft n\u00e1t c\u1ee7a T\u00e2y \u0111\u1ec1u x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng s\u1eaft t\u1ed1t th\u1ee9 nh\u00ec.<\/p>\n<p>S\u1eaft ch\u00edn B\u00ecnh Thu\u1eadn: \u0111\u00e1nh l\u00e0m \u0111inh thuy\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 \u0111\u1ed3 s\u1eaft d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng, m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 87 c\u00e2n, hao 13 c\u00e2n. L\u00e0m \u0111\u1ed3 d\u00f9ng trong thuy\u1ec1n, m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 84 c\u00e2n, hao 16 c\u00e2n.<\/p>\n<p>S\u1eaft Qu\u1ea3ng Nam: \u0111\u00e1nh l\u00e0m \u0111inh thuy\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3 s\u1eaft d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng: s\u1eaft ch\u00edn m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 78 c\u00e2n, hao 22 c\u00e2n; s\u1eaft s\u1ed1ng m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 47 c\u00e2n, hao 53 c\u00e2n. L\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed3 d\u00f9ng b\u1eb1ng s\u1eaft trong thuy\u1ec1n: s\u1eaft ch\u00edn, m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 70 c\u00e2n, hao 30 c\u00e2n; s\u1eaft s\u1ed1ng, m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 42 c\u00e2n, hao 58 c\u00e2n.<\/p>\n<p>S\u1eaft ch\u00edn Ki\u1ec7n Giang: \u0111\u00e1nh l\u00e0m \u0111inh thuy\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3 s\u1eaft d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng, m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 78 c\u00e2n, hao 22 c\u00e2n. L\u00e0m \u0111\u1ed3 s\u1eaft d\u00f9ng trong thuy\u1ec1n, m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 81 c\u00e2n, hao 19 c\u00e2n.<\/p>\n<p>S\u1eaft thanh c\u1ee7a T\u00e2y: \u0111\u00e1nh l\u00e0m \u0111inh thuy\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3 s\u1eaft d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng, m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 80 c\u00e2n, hao 20 c\u00e2n; l\u00e0m \u0111\u1ed3 s\u1eaft d\u00f9ng trong thuy\u1ec1n, m\u1ed7i 100 c\u00e2n th\u00e0nh kh\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c 76 c\u00e2n, hao 24 c\u00e2n. S\u1eaft c\u0169 n\u00e1t: \u0111\u00e1nh l\u00e0m \u0111inh thuy\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3 s\u1eaft d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng, m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 67 c\u00e2n, hao 33 c\u00e2n. S\u1eaft v\u1ee5n n\u00e1t: \u0111\u00e1nh l\u00e0m \u0111inh thuy\u1ec1n v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3 s\u1eaft d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng, m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 48 c\u00e2n, hao 52 c\u00e2n.<\/p>\n<p>S\u1eaft s\u1ed1ng v\u00e0 s\u1eaft ch\u00edn Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, Bi\u00ean H\u00f2a v\u00e0 s\u1eaft ch\u00edn Thanh Hoa x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng s\u1eaft x\u1ea5u nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>C\u00e1c s\u1eaft Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh: l\u00e0m \u0111inh d\u00f9ng vi\u1ec7c c\u00f4ng, s\u1eaft ch\u00edn m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 79 c\u00e2n, hao 21 c\u00e2n; s\u1eaft s\u1ed1ng m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 40 c\u00e2n, hao 60 c\u00e2n. \u0110\u00e1nh c\u00e1c \u0111\u1ed3 s\u1eaft d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng, s\u1eaft ch\u00edn m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 72 c\u00e2n, hao 28 c\u00e2n; s\u1eaft s\u1ed1ng m\u1ed7i 100 c\u00e2n th\u00e0nh kh\u00ed 36 c\u00e2n, hao 64 c\u00e2n.<\/p>\n<p>S\u1eaft Bi\u00ean H\u00f2a: \u0111\u00e1nh l\u00e0m \u0111inh d\u00f9ng vi\u1ec7c c\u00f4ng, s\u1eaft ch\u00edn m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 83 c\u00e2n, hao 17 c\u00e2n; s\u1eaft s\u1ed1ng m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 50 c\u00e2n, hao 50 c\u00e2n. L\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u1ed3 s\u1eaft d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng, s\u1eaft ch\u00edn m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 77 c\u00e2n, hao 23 c\u00e2n; s\u1eaft s\u1ed1ng m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 46 c\u00e2n, hao 54 c\u00e2n.<\/p>\n<p>S\u1eaft ch\u00edn Thanh Hoa: \u0111\u00e1nh \u0111inh d\u00f9ng vi\u1ec7c c\u00f4ng, m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 87 c\u00e2n, hao 13 c\u00e2n; l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed3 s\u1eaft d\u00f9ng vi\u1ec7c c\u00f4ng, m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 65 c\u00e2n, hao 35 c\u00e2n.<\/p>\n<p>S\u1eaft s\u1ed1ng v\u00e0 ch\u00edn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng s\u1eaft x\u1ea5u th\u1ee9 nh\u00ec. L\u00e0m \u0111inh d\u00f9ng vi\u1ec7c c\u00f4ng: s\u1eaft ch\u00edn, m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 80 c\u00e2n, hao 20 c\u00e2n; s\u1eaft s\u1ed1ng, m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 48 c\u00e2n, hao 52 c\u00e2n. \u0110\u00fac c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1n: s\u1eaft ch\u00edn m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 87 c\u00e2n, hao 13 c\u00e2n; s\u1eaft s\u1ed1ng, m\u1ed7i 100 c\u00e2n, th\u00e0nh kh\u00ed 49 c\u00e2n, hao 51 c\u00e2n).<\/p>\n<p>Ba \u0111\u1ea1o qu\u00e2n Tuy\u00ean, Cao, Th\u00e1i h\u1ecdp \u1edf V\u00e2n Trung. C\u1ee9 tin th\u00e1m b\u00e1o, th\u00ec gi\u1eb7c V\u00e2n l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf Ng\u1ea1n L\u00e2m, S\u01a1n L\u0169ng. T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u1ec1u th\u00e2n mang qu\u00e2n \u0111i \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, kh\u00f4ng th\u1ea5y b\u00f3ng gi\u1eb7c \u0111\u00e2u, b\u00e8n chia nhau \u0111i l\u00f9ng. Khi \u0111\u1ebfn gi\u00e1p gi\u1edbi \u0111\u1ea5t nh\u00e0 Thanh, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n l\u00e0 Gi\u1ea3 V\u0103n Xu v\u00e0 B\u00e0o B\u1ed1 H\u1ee3p, h\u1ecfi bi\u1ebft gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111\u00e3 mang theo gia quy\u1ebfn tr\u1ed1n sang c\u00e1c th\u00f4n L\u1ed9ng M\u00e3nh, B\u00e1c Than nh\u00e0 Thanh, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi gi\u1ea5u gi\u1ebfm cho, b\u1ecdn Quang C\u1ef1 b\u00e8n l\u00e0m chung gi\u1ea5y t\u01b0 sang cho ph\u00e2n ph\u1ee7 Tr\u1ea5n An, y\u00eau c\u1ea7u l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft giao ngay cho, r\u1ed3i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u1ea1i tr\u00ean c\u00f5i \u0111\u1ec3 ch\u1edd v\u00e0 \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i: \u201cM\u1ed9t d\u1ea3i ven bi\u00ean gi\u1edbi, ng\u01b0\u1eddi Thanh \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e1i binh ng\u0103n ch\u1eb7n, qu\u00e2n ta ti\u1ebfn g\u1ea7n li\u1ec1n b\u1ecb ch\u00fang c\u1ea3n l\u1ea1i n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t bi\u00ean gi\u1edbi \u0111u\u1ed5i theo. L\u1ea1i trong \u0111\u00e1m v\u00e2y c\u00e1nh t\u00ean V\u00e2n, anh em N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 l\u00e0 gh\u00ea g\u1edbm h\u01a1n c\u1ea3. Nghe n\u00f3i b\u1ecdn n\u00e0y h\u00e3y c\u00f2n l\u00fac \u1ea9n l\u00fac hi\u1ec7n \u1edf v\u00f9ng n\u00fai thu\u1ed9c Giai L\u1ea1c, An \u0110\u1ee9c, n\u00ean b\u1ecdn th\u1ea7n hi\u1ec7n \u0111ang ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft v\u00e0 nh\u00e2n ti\u1ec7n l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5: \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 t\u1edd t\u00e2u th\u00ec gi\u1eb7c V\u00e2n th\u1ebf \u0111\u00e3 c\u00f9ng qu\u1eabn, l\u1ebbn tr\u1ed1n sang nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ec3 c\u1ea7u c\u00e1i s\u1ed1ng th\u1eeba. Ta \u0111\u00e3 s\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0m c\u00f4ng v\u0103n g\u1eedi sang Qu\u1ea3ng T\u00e2y nh\u1edd s\u1ee9c b\u1eaft giao tr\u1ea3 r\u1ed3i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, nh\u1eefng \u0111\u1ea1i vi\u00ean \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u qu\u00e2n s\u0129 3 \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec1u n\u00ean l\u01b0u t\u00e2m x\u00e9t h\u1ecfi ch\u1ed7 b\u1ecdn ph\u1ea1m \u1ea5y ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn, r\u1ed3i ph\u00e1i nhi\u1ec1u binh d\u00f5ng chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ch\u1eb7n b\u1eaft. \u0110\u1eebng ti\u1ebfc h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. Nh\u1eefng \u0111\u1ea7u m\u1ee5c s\u1edf t\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi Thanh, ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng h\u1ec5 ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n ra s\u1ee9c \u0111u\u1ed5i theo gi\u1eb7c V\u00e2n th\u00ec c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc cho h\u1ecd n\u0103m ba ch\u1ee5c ho\u1eb7c v\u00e0i tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c, ho\u1eb7c cho ch\u00fang qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 v\u1eadt, \u0111\u1ec3 ch\u00fang vui m\u1eebng ph\u1ea5n kh\u1edfi m\u00e0 tranh \u0111i tr\u01b0\u1edbc, m\u1edbi \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i truy\u1ec1n b\u1ea3o cho ch\u00fang bi\u1ebft: n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch th\u00e2n t\u00ean V\u00e2n n\u1ed9p quan th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng v\u00e0 cho h\u1ebft c\u1ea3 nh\u1eefng v\u00e0ng b\u1ea1c, c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ed3 v\u1eadt m\u00e0 t\u00ean V\u00e2n mang theo m\u1ed9t khi b\u1ecb b\u1eaft. N\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gia quy\u1ebfn v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n th\u00ec c\u0169ng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ban th\u01b0\u1edfng. V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u00ean V\u00e2n tr\u1ed1n chuy\u1ebfn n\u00e0y, th\u1ebf n\u00e0o n\u00f3 c\u0169ng mang theo c\u1ee7a c\u1ea3i \u0111\u1ec3 h\u1eadu \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi ta, mong \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5u gi\u1ebfm ch\u1ee9a ch\u1ea5p, k\u00e9o d\u00e0i ng\u00e0y t\u00e0n. Nay ta l\u1ea1i mua chu\u1ed9c b\u1eb1ng h\u1eadu th\u01b0\u1edfng khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta h\u00e1m l\u1ee3i, t\u1eadn t\u00e2m l\u00f9ng b\u1eaft th\u00ec n\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f2n n\u01a1i \u1ea9n n\u00e1u, t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebf hay nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n nh\u01b0 gi\u1eb7c S\u0129, gi\u1eb7c Th\u1ea1c hi\u1ec7n tr\u1ed1n \u1edf v\u00f9ng n\u00fai Giai L\u1ea1c, An \u0110\u1ee9c, t\u00ecnh th\u1ebf ch\u01b0a th\u1ec3 tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c xa, c\u0169ng n\u00ean chia ph\u00e1i binh d\u00f5ng tu\u1ef3 theo \u0111\u1ecba th\u1ebf \u0111\u00f3ng gi\u1eef ng\u0103n ch\u1eb7n, hi\u1ec7p l\u1ef1c n\u00e3 b\u1eaft cho k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 ch\u00fang l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n nh\u01b0 th\u00f3c g\u1ea1o n\u01a1i ch\u00fang \u1edf, ch\u1eafc c\u00f2n qu\u00e2y ch\u1ee9a trong hang, trong r\u1eebng. N\u00ean cho l\u00f9ng t\u00ecm m\u1ecdi n\u01a1i, c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eadt nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u th\u00ec n\u00ean chu\u1ea9n b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, kh\u1ea9n c\u1ea5p \u0111\u1ed1c s\u1ee9c t\u1ea3i \u0111\u1ebfn, m\u1edbi mong ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>\u201cNh\u1eefng binh d\u00f5ng theo \u0111i tr\u1eadn, c\u00f3 ai nhi\u1ec5m b\u1ec7nh, n\u1ebfu nh\u1eb9 th\u00ec cho \u0111\u1ec3 l\u1ea1i trong qu\u00e2n \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, kh\u1ecfi r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111i t\u00f2ng chinh; n\u1ebfu n\u1eb7ng th\u00ec s\u1ee9c l\u1ea5y th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ec3 khi\u00eang, tu\u1ef3 theo \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1eadn ti\u1ec7n m\u00e0 mang v\u1ec1 Cao B\u1eb1ng hay Th\u00e1i Nguy\u00ean, giao th\u1ea7y thu\u1ed1c ch\u1eefa, r\u1ed3i l\u1ea1i x\u00e9t nh\u1eefng b\u1ec7nh binh l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc ai \u0111\u00e3 kh\u1ecfi, li\u1ec1n ph\u00e1i theo \u0111i tr\u1eadn \u0111\u1ec3 l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9ng h\u1eadu th\u00eam. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, tr\u1ebb con v\u00e0 ph\u1ee5 n\u1eef b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec1u th\u1ea3 ra \u0111\u1ec3 h\u1ecd m\u00e1ch b\u1ea3o l\u1eabn nhau tr\u1edf v\u1ec1 an nghi\u1ec7p. C\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb kho\u1ebb m\u1ea1nh, cho \u0111em \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n th\u00fac, b\u1eaft ch\u1ec9 d\u1eabn ch\u1ed7 gi\u1eb7c \u1ea9n n\u00e1u v\u00e0 n\u01a1i gi\u1eb7c c\u1ea5t ch\u1ee9a kh\u00ed gi\u1edbi, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. N\u1ebfu ch\u00fang b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang, th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i; n\u1ebfu c\u00f2n c\u00f3 \u00fd \u1ea9n gi\u1ea5u th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c x\u1ea3 th\u1ecbt ra t\u1eebng m\u1ea3nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng r\u0103n.<\/p>\n<p>\u201cNay \u0111\u1ea1i binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o nh\u1ea5t t\u1ec1 h\u1ed9i qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, \u0111\u1ea3o l\u00ean tr\u1ed9n xu\u1ed1ng, kh\u00f4ng s\u00f3t ch\u1ed7 n\u00e0o, th\u00ec s\u1ef1 v\u1ea5t v\u1ea3 v\u00ec n\u01b0\u1edbc t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ta \u0111\u00e3 th\u1ea5u r\u00f5 r\u1ed3i. Duy c\u00f3 l\u0169 \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c v\u1eabn c\u00f2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i c\u00f9ng nhau m\u01b0u t\u00ednh nhi\u1ec1u c\u00e1ch t\u1ea7m n\u00e3 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn ngh\u1ecbch t\u1eb7c, l\u00e0m cho bi\u00ean gi\u1edbi m\u00e3i m\u00e3i y\u00ean \u1ed5n, ng\u00f5 h\u1ea7u kh\u00f4ng ph\u1ee5 chuy\u1ebfn h\u00e0nh qu\u00e2n n\u00e0y\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 th\u00e2n \u0111\u1ed1c bi\u1ec1n binh \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c mi\u1ec1n n\u00fai Bi\u1ec3u L\u0169ng, Hi\u1ec3m L\u0169ng thu\u1ed9c Thanh Qua, l\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a gi\u1eb7c 15 c\u1ed7 s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng, s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, \u1ed1ng phun l\u1eeda, thu\u1ed1c s\u00fang, di\u00eam ti\u00eau v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi. L\u1ea1i do \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea3i B\u1eafc N\u1eadm t\u1eaft qua Th\u01b0 S\u01a1n, qu\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m tr\u1ed1n tr\u00e1nh v\u00e0 \u0111\u00e0n b\u00e0 tr\u1ebb con m\u1ea5y ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi. L\u00e0m ri\u00eang \u0111\u1ea1o s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea: \u201cCh\u00ednh l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t. C\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean !\u201d. R\u1ed3i h\u1ea1 d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cNay, t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n, binh d\u00f5ng 3 \u0111\u1ea1o kh\u00e1 \u0111\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 r\u1ea3i kh\u1eafp n\u00fai r\u1eebng, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0111\u1ea5y, kh\u00f4ng lo vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Ch\u00ednh n\u00ean nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t \u1ea5y: m\u1ed9t m\u1eb7t t\u01b0 cho c\u00e1c c\u1eeda \u1ea3i v\u00e0 c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf b\u00ean nh\u00e0 Thanh l\u00e0 n\u01a1i gi\u00e1p gi\u1edbi, khi\u1ebfn h\u1ecd chi\u1ebfu theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n, n\u1ebfu t\u00ean V\u00e2n tr\u1ed1n sang th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u00fap \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn trong qu\u00e2n, s\u1ebd chi\u1ebfu l\u1ec7 treo th\u01b0\u1edfng m\u00e0 th\u01b0\u1edfng ngay; m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u00e1i nhi\u1ec1u binh d\u00f5ng chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i h\u1ebft s\u1ee9c l\u00f9ng b\u1eaft, l\u00e0m nh\u01b0 \u0111i s\u0103n v\u00e2y b\u1eaft s\u00fac v\u1eadt, th\u00ec t\u00ean V\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh v\u00e0o \u0111\u00e2u, lo g\u00ec kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c !\u201d.<\/p>\n<p>Hai \u0111\u1ea1o binh Tuy\u00ean, Th\u00e1i chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u00e1c thung l\u0169ng trong r\u1eebng, c\u0169ng ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi gi\u1eb7c. H\u1ecd \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1edb t\u00e2u ri\u00eang. Vua \u0111\u1ec1u ph\u00ea khen th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, trong 2 th\u00e1ng gi\u00eang, hai n\u0103m sau \u0111\u1ec1u cho l\u01b0u l\u1ea1i t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i, ch\u1edd khi v\u00e3n vi\u1ec7c, s\u1ebd l\u1ea1i gi\u00e1ng Ch\u1ec9 thi h\u00e0nh. L\u1ea1i sai t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n x\u00e9t s\u1ed1 g\u1ea1o c\u1ea7n ph\u1ea3i chi l\u01b0\u01a1ng cho c\u00e1c quan v\u0103n, v\u00f5 cho \u0111\u1ebfn ph\u1ee7, huy\u1ec7n, l\u1ea1i d\u1ecbch v\u00e0 binh l\u00ednh l\u00e0 bao nhi\u00eau, chu\u1ea9n cho trong 2 th\u00e1ng gi\u00eang, hai n\u0103m sau, \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u00e2n theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e1t thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u: \u201c\u0110\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y nay l\u00e9n ra ph\u00eda ngo\u00e0i ph\u1ee5 qu\u00e1ch tranh gi\u00e0nh nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m ngo\u1eb1n ngo\u00e8o v\u1edbi quan qu\u00e2n. Quy\u1ec1n c\u1ea5p Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng H\u1eadu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Ki\u1ec7t x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a gi\u1eb7c 2 c\u00e2y tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i phi lao. \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea5t b\u1eafn m\u1ed9t ph\u00e1t \u0111\u1ea1i b\u00e1c, gi\u1ebft lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c 3 t\u00ean gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c ho\u1ea3ng, b\u1ecf ch\u1ea1y. L\u0169 T\u1ed1ng V\u0103Nn Quang 5 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c ty C\u1ea3nh t\u1ea5t c\u0169ng d\u00f9ng s\u00fang l\u1edbn s\u00fang nh\u1ecf m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho Ph\u1ea1m V\u0103n Ki\u1ec7t, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea5t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 l\u0169 T\u1ed1ng V\u0103n Quang m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 l\u1ea1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua khen v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cQuan qu\u00e2n lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u1eafn s\u00fang t\u1ea1i tr\u1eadn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c. Ng\u01b0\u1eddi ta th\u1ef1c th\u1ea5y h\u1ea3 l\u00f2ng ! V\u1eady chu\u1ea9n cho: Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ea5t th\u0103ng th\u1ee5 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng 1 c\u00e1i \u00e1o v\u00e0 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1n l\u1edbn; Ph\u1ea1m V\u0103n Ki\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea1t b\u1ed5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn; l\u0169 T\u1ed1ng V\u0103n Quang m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 2 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, th\u1ebf gi\u1eb7c c\u00f9ng qu\u1eabn, kh\u00f4ng d\u00e1m ra ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u1ec3 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u. Ta tuy c\u00f3 d\u00f9ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c b\u1eafn gi\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau. Nay nh\u00e2n quan qu\u00e2n \u0111\u00e0o m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m, th\u1ea5y th\u1ebf m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t b\u1ecb b\u1ee9c b\u00e1ch n\u00ean gi\u1eb7c li\u1ec1u ch\u1ebft ra chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i th\u1ebf t\u1ea5t nhi\u00ean. N\u1ebfu nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y, nh\u00e8 l\u00fac ch\u00fang \u0111\u1ebfn m\u00e0 ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh th\u00ec d\u1ec5 d\u00e0ng h\u01a1n. V\u1eady c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh ph\u1ea3i s\u1ee9c cho bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ea5n s\u1edf, ai chuy\u00ean \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m th\u00ec c\u1ee9 vi\u1ec7c \u0111\u00e0o nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng, ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eebng n\u00e0o hay ch\u1eebng \u0111\u00f3, nh\u00e2n ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 nh\u1eed gi\u1eb7c m\u1ed9t th\u1ec3. R\u1ed3i ch\u1ecdn s\u1eb5n l\u1ea5y nh\u1eefng chi\u1ebfn s\u0129 tinh nhu\u1ec7 \u0111\u00e1nh gi\u1ecfi, cho mang s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi l\u00e9n theo sau. N\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn tranh gi\u00e0nh th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c xu\u1ea5t l\u1ef1c ch\u00e9m gi\u1ebft, ch\u1edb \u0111\u1ec3 t\u1ea9u tho\u00e1t m\u1ed9t t\u00ean. L\u1ea1i l\u1ef1a l\u1ea5y nh\u1eefng th\u1ee9 s\u00fang nh\u1ecf, s\u00fang l\u1edbn b\u1eafn nh\u1ea1y nh\u1ea5t hay tr\u00fang \u0111\u00edch nh\u1ea5t r\u1ed3i sai nh\u1eefng tay ph\u00e1o th\u1ee7 b\u1eafn gi\u1ecfi b\u1ed1 tr\u00ed \u1edf nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i gi\u1eb7c v\u1eabn l\u1ebbn ra, \u0111\u1ec3 nh\u1eb1m b\u1eafn cho th\u1eadt tr\u00fang, th\u00ec nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i ng\u00e0y s\u1ebd gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c, c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 N\u1eb7c Ch\u0103n ch\u1ebft. B\u1ecdn T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Nam Vang \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5: \u201cVua Phi\u00ean l\u00e0 Ch\u0103n, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0m phi\u00ean thu\u1ed9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u1ed9t l\u00f2ng k\u00ednh thu\u1eadn, tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, nay \u0111\u01b0\u1ee3c tin Ch\u0103n m\u1ea5t, ta r\u1ea5t ng\u1eadm ng\u00f9i. V\u1ea3 l\u1ea1i, vua Phi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf t\u1ef1 m\u00e0 t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec5 nghi tang t\u1ebf g\u00ec. V\u1eady chu\u1ea9n cho b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho c\u00e1c quan Phi\u00ean h\u00e3y qu\u00e0n linh c\u1eefu vua Phi\u00ean \u1edf nh\u00e0 trong, \u0111\u1eebng cho \u0111\u1ed3n \u0111\u1ea1i g\u00ec, ch\u1edd sang \u0111\u1ea7u n\u0103m, ta s\u1ebd gi\u00e1ng ch\u1ec9 \u00e2n th\u01b0\u1edfng ph\u1ea9m v\u1eadt v\u00e0 ban d\u1ee5 t\u1ebf. Nghi th\u1ee9c s\u1ebd do b\u1ed9 L\u1ec5 g\u1eedi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 theo \u0111\u00f3 tu\u00e2n h\u00e0nh. \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a vua Phi\u00ean, chu\u1ea9n giao cho quan Phi\u00ean l\u00e0 l\u0169 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Tr\u00e0 Long v\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd La Ki\u00ean theo [s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a] Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p. Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u01b0 t\u1ed5 ch\u1ee9c binh ph\u00f2ng, c\u1ea5t \u0111\u1eb7t quan l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u1ea9m r\u00f5 \u0111\u1ec3 x\u1eed tr\u00ed, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1i l\u1ec7nh v\u01b0\u1ee3t quy\u1ec1n. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, cho \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed9i b\u00e0n c\u00f9ng c\u00e1c quan Phi\u00ean m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn quan Phi\u00ean \u0111\u1ec1u n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i th\u1ee9 vua Phi\u00ean l\u00e0 Ng\u1ecdc V\u00e2n, t\u01b0 ch\u1ea5t h\u01a1i th\u00f4ng s\u00e1ng, xin cho \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean thay l\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c nh\u00e0. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua sai m\u1eadt d\u1ee5 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng: \u201cVua Ch\u00e2n L\u1ea1p ch\u1ebft, ta \u0111\u00e3 h\u1ea1 d\u1ee5 cho l\u0169 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Tr\u00e0 Long v\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd La Ki\u00ean quy\u1ec1n gi\u1eef qu\u1ed1c \u1ea5n [Ch\u00e2n L\u1ea1p] l\u00e0m vi\u1ec7c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n c\u00e1c khanh. V\u1eady ph\u00e0m c\u00f3 thi th\u1ed1 \u0111i\u1ec1u g\u00ec, c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u ho\u00e0 c\u1ea3 khoan ho\u00e0 l\u1eabn m\u00e3nh li\u1ec7t. V\u1ea3, phong t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc \u1ea5y b\u1ecf tr\u1ec5 \u0111\u00e3 l\u00e2u, kh\u00f4ng c\u00f2n k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng, ph\u00e1p \u0111\u1ed9 g\u00ec c\u1ea3 v\u00e0 \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh th\u00f3i quen. Nay m\u1ed9t phen x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, n\u1ebfu m\u00e3nh li\u1ec7t qu\u00e1 th\u00ec nh\u1eefng vi\u1ec7c m\u1edbi m\u1ebb kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta ng\u1edd s\u1ee3; n\u1ebfu khoan ho\u00e0 qu\u00e1 th\u00ec c\u1ee9 nhu nh\u01b0\u1ee3c m\u00e3i, kh\u00f4ng ph\u1ea5n ch\u1ea5n l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady trong \u0111\u00f3, c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc : m\u00e3nh li\u1ec7t \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, khoan ho\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u00fap th\u00e0nh c\u00f4ng. Mu\u1ed1n d\u1ea7n d\u1ea7n ch\u1ea5n ch\u1ec9nh l\u1ea1i phong t\u1ee5c, \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft l\u00e0 ph\u1ea3i ho\u00e0 m\u1ee5c v\u1edbi nh\u00e2n d\u00e2n, khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1u bi\u1ebft s\u1ee3 v\u00ec uy th\u1ebf, bi\u1ebft m\u1ebfn v\u00ec \u00e2n hu\u1ec7, \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i nh\u01b0 trong c\u00e1c quan Phi\u00ean, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 xu\u1ea5t l\u1ef1c, ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i hi\u1ebfm c\u00f3, nh\u01b0ng gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb nh\u1ecb t\u00e2m. C\u00e1c khanh n\u00ean kh\u00e9o \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u00eam \u0111\u1eb9p. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i vi\u1ec7c tr\u1ecdng y\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, ph\u1ea3i th\u1eadn tr\u1ecdng m\u00e0 l\u00e0m. C\u00e1c khanh \u0111\u1eebng cho r\u1eb1ng vua Phi\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ebft m\u00e0 sinh l\u00f2ng do d\u1ef1, gi\u1ea3 s\u1eed vua Phi\u00ean c\u00f3 c\u00f2n s\u1ed1ng th\u00ec c\u0169ng v\u1eabn ph\u1ea3i l\u01b0u t\u00e2m x\u1ebfp \u0111\u1eb7t m\u1ecdi vi\u1ec7c cho n\u01b0\u1edbc \u1ea5y. Tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1edf ch\u1ed7 bi\u00ean thu\u1ef3 tr\u1ecdng y\u1ebfu, c\u00e1c khanh c\u1ea7n n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 m\u00e0 l\u00e0m, c\u1ed1t cho m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111i \u0111\u1ebfn \u1ed5n tho\u1ea3, \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd. N\u1ebfu c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn g\u00ec kh\u00e1c, th\u00ec chu\u1ea9n cho t\u1ee9c t\u1ed1c l\u00e0m m\u1eadt t\u1eadp t\u00e2u v\u1ec1 \u0111\u1ec3 ch\u1edd Ch\u1ec9 thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u th\u00eam 1.000 ho\u1eb7c 600, 700 bi\u1ec1n binh hi\u1ec7n \u0111\u00f3ng \u1edf An Giang \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1ea1nh th\u00eam l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng tr\u1ea5n \u00e1p.<\/p>\n<p>Quan qu\u00e2n tu\u1ea7n bi\u1ec3n c\u1ee7a H\u00e0 Ti\u00ean b\u1eaft g\u1eb7p 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n tu\u1ea7n ti\u1ec5u c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam v\u01b0\u1ee3t sang h\u1ea3i ph\u1eadn n\u01b0\u1edbc ta, th\u00e9t b\u1eaft d\u1eebng l\u1ea1i. Trong thuy\u1ec1n c\u00f3 13 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u00f3 tay, kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ed9ng \u0111\u1eady. Quan qu\u00e2n b\u00e8n b\u1eaft c\u1ea3 v\u1ec1. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh: \u201c\u0110\u00f3 \u0111\u1ee7 th\u1ea5y ch\u00fang \u0111\u00e3 s\u1ee3 s\u1ec7t uy th\u1ebf qu\u00e2n l\u00ednh c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. V\u1ea3 l\u1ea1i, tri\u1ec1u ta c\u00f9ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi gi\u1eef t\u00ecnh l\u00e1ng gi\u1ec1ng giao h\u1ea3o. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng S\u1ee7ng Sam n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam gi\u1ebft ch\u1ebft vi\u00ean h\u00e0nh nh\u00e2n c\u1ee7a ta, c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y s\u1eafc d\u1ee5. Ta g\u1eedi th\u01b0 tr\u00e1ch h\u1ecfi th\u00ec n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u00e3 bi\u1ebft nh\u1eadn l\u1ed7i, xin tha t\u1ed9i cho t\u00ean Sam. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u g\u00ec qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, n\u00ean b\u1ecf qua, kh\u00f4ng g\u1ea1n h\u1ecfi tr\u00e1ch v\u1ea5n g\u00ec th\u00eam n\u1eefa. Kh\u00f4ng ng\u1edd n\u01b0\u1edbc \u1ea5y qu\u00ean \u01a1n, b\u1ed9i ngh\u0129a, b\u1ecf t\u00ecnh b\u1ea1n, g\u00e2y c\u1eebu th\u00f9 ! N\u0103m ngo\u00e1i v\u00f4 c\u1edb \u0111\u1ed9ng binh, gi\u00fap k\u1ebb b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc ta. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta nh\u1edb l\u1ea1i c\u00e1i \u01a1n c\u1ee7a vua Xi\u00eam tr\u01b0\u1edbc ((1) Ch\u1ec9 vi\u1ec7c vua Xi\u00eam tr\u01b0\u1edbc dung n\u1ea1p Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc \u00c1nh khi Ph\u01b0\u1edbc \u00c1nh b\u1ecb T\u00e2y S\u01a1n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, ph\u1ea3i ch\u1ea1y sang V\u1ecdng C\u00e1c v\u00e0 vi\u1ec7c ph\u00e1i Chi\u00eau T\u0103ng, Chi\u00eau S\u01b0\u01a1ng \u0111em qu\u00e2n sang c\u1ee9u vi\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc \u00c1nh.1) n\u00ean r\u00fat qu\u00e2n lui 3 x\u00e1 ((2) \u0110\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng ngh\u1ec9 qu\u00e2n x\u01b0a, m\u1ed7i khi \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c 30 d\u1eb7m (theo T\u1eeb nguy\u00ean).2): t\u1eeb H\u00e0 Ti\u00ean v\u1ec1 Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c l\u00e0 1 x\u00e1, t\u1eeb Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c v\u1ec1 Thu\u1eadn C\u1ea3ng l\u00e0 2 x\u00e1; l\u1ea1i t\u1eeb Thu\u1eadn C\u1ea3ng v\u1ec1 Chi\u1ebfn Sai l\u00e0 3 x\u00e1. Nh\u01b0 th\u1ebf t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 \u0111\u00e1p \u01a1n vua Xi\u00eam tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. Th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n kia l\u00f2ng tham kh\u00f4ng ch\u00e1n, ti\u1ebfn s\u00e2u m\u00e3i v\u00e0o, b\u00e8n b\u1ecb quan qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh cho tan t\u00e0nh, hao binh t\u1ed5n t\u01b0\u1edbng, th\u1ef1c l\u00e0 ch\u00fang t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y c\u00e1i lo v\u00e0o th\u00e2n. Xi\u00eam l\u1ea1i c\u00f2n d\u1ea5y \u0111\u1ea1o qu\u00e2n ph\u1eabn u\u1ea5t ch\u1ed1ng l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1ea1i c\u00f3 tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf Ph\u1ee7 L\u1eadt. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u b\u1edfi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam t\u1ef1 g\u00e2y h\u1ea5n, chu\u1ed1c l\u1ea5y nh\u1eefng tr\u1eadn thua \u0111au, ch\u1ee9 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta c\u00f3 l\u1ed7i g\u00ec. Nay s\u1ed1 qu\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng h\u1ea1ng ti\u1ec3u t\u1ed1t. Ch\u00fang \u0111\u00e3 bi\u1ebft s\u1ee3 ph\u00e9p th\u00ec b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i gi\u1ebft. Chu\u1ea9n cho tha h\u1ebft, thuy\u1ec1n c\u00f9ng s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng \u0111\u1ec1u giao tr\u1ea3 c\u1ea3. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n \u0111em \u0111\u1ea1i \u00fd n\u00e0y tuy\u00ean b\u1ea3o cho ch\u00fang bi\u1ebft, \u0111\u1ec3 ch\u00fang v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, b\u00e1o c\u00e1o l\u1eabn nhau, khi\u1ebfn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u00ednh \u0111\u1ea1i quang minh; t\u1eeb \u0111\u00e2y, ch\u00fang ph\u1ea3i gi\u1eef y\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi, n\u1ebfu c\u00f2n manh t\u00e2m nh\u00f2m nom, v\u01b0\u1ee3t sang qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, th\u00ec ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc t\u1ea5t kh\u00f3 khoan dung\u201d.<\/p>\n<p>N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 t\u00e2u n\u00f3i: \u201cNh\u1eefng \u0111\u1ed3 m\u1ea1 v\u00e0ng, ho\u1eb7c 8, 9 n\u0103m, ho\u1eb7c 4, 5 n\u0103m \u0111\u1ec1u d\u1ea7n phai nh\u1ea1t, ch\u1ec9 c\u00f2n tr\u01a1 l\u1ea1i ch\u1ea5t \u0111\u1ed3ng ! Th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd s\u1ed1 v\u00e0ng d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c m\u1ea1, chi ph\u00ed kh\u00f4ng bi\u1ebft bao nhi\u00eau. V\u1eady, xin t\u1eeb nay, ch\u1ec9 nh\u1eefng c\u00e1i \u0111ai th\u00ec v\u1eabn m\u1ea1 v\u00e0ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc; ngo\u00e0i ra, th\u1ee9 g\u00ec c\u1ea7n b\u1eb1ng v\u00e0ng th\u00ec ch\u1ebf h\u1eb3n b\u1eb1ng v\u00e0ng. C\u00f2n nh\u1eefng \u0111\u1ed3 th\u1edd, c\u00e1i n\u00e0o kh\u00f4ng c\u1ea7n ch\u1ebf b\u1eb1ng v\u00e0ng th\u00ec xin ch\u1ebf b\u1eb1ng b\u1ea1c th\u1ebfp v\u00e0ng, kh\u00f4ng n\u00ean m\u1ea1. Ph\u00e0m khi ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ed3 v\u1eadt g\u00ec, c\u1ea7n v\u00e0ng t\u1eeb 10 l\u1ea1ng hay b\u1ea1c t\u1eeb 100 l\u1ea1ng tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea3i do gi\u00e1m \u0111\u1ed1c, \u0111\u1ed1c c\u00f4ng tr\u00f9 t\u00ednh tr\u01b0\u1edbc, li\u1ec7u c\u1ee7a, t\u00ednh c\u00f4ng, l\u00e0m phi\u1ebfu t\u00e2u, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n y r\u1ed3i m\u1edbi l\u0129nh c\u1ee7a \u0111em l\u00e0m. N\u1ebfu ch\u1ebf nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u1eadt tinh x\u1ea3o th\u00ec t\u1eeb 9 l\u1ea1ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u0169ng ph\u1ea3i x\u00e9t s\u1ed1 v\u00e0ng c\u1ea7n d\u00f9ng bao nhi\u00eau, l\u0129nh b\u1ea5y nhi\u00eau; khi l\u00e0m xong, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1eeba th\u00ec n\u1ed9p tr\u1ea3. R\u1ed3i theo k\u1ef3 h\u1ea1n, v\u00e0o s\u1ed5 chi xu\u1ea5t ngay trong th\u00e1ng \u1ea5y. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c trang s\u1ee9c m\u0169 v\u00e0 m\u1ea1 \u0111ai, xin theo s\u1ed1 v\u00e0ng chi trong s\u1ed5 \u0111\u00e3 l\u00e0m khi tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc. (Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0, m\u0169: Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean d\u00f9ng 2 l\u1ea1ng v\u00e0ng, T\u00f2ng tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean d\u00f9ng 1 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n; T\u1ee9 ph\u1ea9m d\u00f9ng 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n. \u0110ai: Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, m\u1ea1 3 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n v\u00e0ng; T\u00f2ng tam ph\u1ea9m m\u1ea1 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n; T\u1ee9 ph\u1ea9m, 6 ph\u00e2n). Ph\u00e0m v\u00e0ng m\u1ea1, so v\u1edbi v\u00e0ng ch\u1ebf, l\u1ec7 tr\u1eeb hao g\u1ea5p \u0111\u00f4i: m\u1ed7i l\u1ea1ng chu\u1ea9n cho hao 2 ph\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u1ed9 ngh\u1ecb x\u00e9t \u0111\u1ec3 t\u00e2u. B\u1ed9 cho r\u1eb1ng v\u1eadt c\u00f3 th\u1ee9 h\u01a1n th\u1ee9 k\u00e9m, kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u nhau, ch\u01b0a n\u00ean nh\u1ea5t nh\u1ea5t th\u1ee9 g\u00ec c\u0169ng trang s\u1ee9c b\u1eb1ng v\u00e0ng, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1eb7t ra c\u00e1ch m\u1ea1 v\u00e0ng. N\u1ebfu nay lo nh\u1eefng th\u1ee3 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m b\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng ch\u1ea5m m\u00fat x\u1ebbo x\u00e9n, m\u00e0 mu\u1ed1n b\u1ecf c\u00e1ch \u1ea5y \u0111i, th\u1ef1c ch\u1eb3ng kh\u00e1c g\u00ec nh\u00e2n ngh\u1eb9n m\u00e0 b\u1ecf c\u1ea3 \u0103n. B\u1ea1c tuy kh\u00f4ng v\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi v\u00e0ng, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 v\u1eadt qu\u00fd. N\u1ebfu d\u00f9ng c\u00e1ch th\u1ebfp v\u00e0ng th\u00ec v\u00e0ng di\u1ec7p th\u1ebfp v\u00e0o \u0111\u1ed3ng ho\u1eb7c g\u1ed7 \u0111\u1ec1u \u0103n c\u1ea3, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u00f9ng ch\u1ea5t b\u1ea1c ? Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u th\u1ec9nh c\u1ea7u n\u00e0y \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ec3 theo \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>V\u1eady xin: \u201cT\u1eeb nay, ph\u00e0m ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00e1c \u0111\u1ed3 th\u1edd v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, n\u00ean ch\u1ebf b\u1eb1ng v\u00e0ng hay m\u1ea1 v\u00e0ng, \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 theo t\u1eebng th\u1ee9 m\u00e0 xin Ch\u1ec9, tu\u00e2n h\u00e0nh. C\u00f2n vi\u1ec7c tr\u1eeb hao v\u1ec1 v\u00e0ng m\u1ea1, n\u1ebfu ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 v\u00e0ng m\u1ea1 m\u1ea5y th\u1ee9 \u0111\u1ed3 v\u1eadt n\u0103m tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 cho nh\u1eefng th\u1ee9 kh\u00e1c th\u00ec v\u1eadt kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m chu\u1ea9n \u0111\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay xin: t\u1eeb gi\u1edd v\u1ec1 sau, h\u1ec5 c\u00f3 th\u1ee9 g\u00ec \u0111\u00e1ng m\u1ea1 v\u00e0ng, th\u00ec 4 nha ph\u1ea3i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng x\u00e9t nghi\u1ec7m, \u0111\u0103ng k\u00fd \u0111\u00edch x\u00e1c r\u00f5 r\u00e0ng v\u1ec1 s\u1ed1 th\u00e0nh kh\u00ed v\u00e0 s\u1ed1 hao, ch\u1edd tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u l\u1ea7n, r\u1ed3i sau m\u1edbi ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh l\u1ec7 hao, l\u00e0m th\u01b0\u1eddng th\u1ee9c v\u1ec1 sau m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n s\u1ed1 v\u00e0ng ngh\u0129 v\u1ec1 vi\u1ec7c m\u1ea1 \u0111ai, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u00edch h\u1ee3p r\u1ed3i; duy s\u1ed1 v\u00e0ng d\u00f9ng v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ebf m\u0169, ch\u01b0a n\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng nh\u1eefng s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t chi\u1ebfu \u0111\u1ed1i theo ph\u1ea9m. V\u1eady xin s\u1eeda \u0111\u1ed5i cho c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ec7 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh (M\u0169: Ch\u00e1nh, T\u00f2ng nh\u1ea5t ph\u1ea9m, d\u00f9ng 1 l\u1ea1ng 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n v\u00e0ng; Ch\u00e1nh, T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, d\u00f9ng 1 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n; Ch\u00e1nh, T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, 1 l\u1ea1ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n. C\u00e1i c\u1ea7u m\u0169: T\u1ee9 ph\u1ea9m, tr\u01b0\u1edbc trang s\u1ee9c to\u00e0n b\u1eb1ng b\u1ea1c, nay theo l\u1eddi \u0111\u00e3 ngh\u0129, d\u00f9ng 8 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n v\u00e0ng). \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt n\u00ean d\u00f9ng v\u00e0ng hay b\u1ea1c, l\u1eddi ngh\u0129 n\u00f3i ph\u1ea3i \u201cli\u1ec7u c\u1ee7a, t\u00ednh c\u00f4ng v\u00e0 theo h\u1ea1n, v\u00e0o s\u1ed5 chi xu\u1ea5t\u201d c\u0169ng l\u00e0 coi tr\u1ecdng c\u1ee7a c\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng gian tr\u00e1, ngh\u0129 n\u00ean y theo\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n n\u00e0y.<\/p>\n<p>Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3c, V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 4 th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, \u0111em v\u1ec7 binh \u0111\u1ebfn tr\u00fa ph\u00f2ng 2 th\u00e0nh An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam thay cho Ban tr\u1ef1c Trung v\u1ec7. Bi\u1ec1n binh c\u1ee7a Trung v\u1ec7 chia l\u00e0m 2 ban: 1 ban l\u01b0u l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169, 1 ban cho v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p>B\u00e3i b\u1ecf ch\u1ee9c gi\u00e1m t\u1ef1, phu coi mi\u1ebfu, s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u00fang t\u1ebf \u1edf mi\u1ebfu nh\u00e0 L\u00ea v\u00e0 s\u1ed1 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p cho con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea (kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long [1802-1819] c\u00f3 l\u1ec7 c\u1ea5p 148 ng\u01b0\u1eddi phu coi mi\u1ebfu, 3.000 quan ti\u1ec1n d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf v\u00e0 6.934 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng cho 5 chi con ch\u00e1u h\u1ecd L\u00ea). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vi\u00ean gi\u00e1m th\u1ee7 vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf nh\u00e0 L\u00ea l\u00e0 Cai c\u01a1 L\u00ea Duy Kh\u1ea3o m\u1ea5t, vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea. \u0110\u1ebfn nay, l\u1eddi b\u00e0n t\u00e2u l\u00ean, cho r\u1eb1ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecb di\u1ec7t vong, t\u1eeb x\u01b0a ch\u01b0a th\u1ea5y bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c ra \u01a1n nh\u01b0 th\u1ebf, v\u1eady m\u00e0, n\u0103m ngo\u00e1i, t\u00ean ph\u1ea3n ngh\u1ecbch L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, con L\u00ea Duy Ho\u00e1n, l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i gi\u1eb7c qu\u00e8n tr\u1ed1n t\u1ed9i, xui gi\u1ee5c b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 sinh s\u1ef1 v\u00f9ng Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh ! \u0110\u1ebfn khi \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, n\u00f3 m\u1edbi b\u1ecb gi\u1ebft d\u01b0\u1edbi l\u01b0\u1ee1i b\u00faa r\u00ecu ! X\u00e9t theo lu\u1eadt n\u01b0\u1edbc th\u00ec nh\u1eefng th\u00e2n th\u00edch k\u1ebb ph\u1ea3n ngh\u1ecbch \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1ng ch\u1ecbu h\u00ecnh ph\u1ea1t li\u00ean \u0111\u1edbi, may nh\u1edd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng n\u1ee1, ch\u1ec9 l\u00e0m t\u1ed9i t\u00ean Duy L\u01b0\u01a1ng, ngo\u00e0i ra, kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb li\u00ean quan c\u1ea3. Nh\u01b0 th\u1ebf t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 l\u00e0 khoan h\u1ed3ng r\u1ed3i, h\u00e1 n\u00ean nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u00e2u n\u1ec7 theo l\u1ec7 c\u0169, l\u1ea1i cho b\u1ecdn h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng c\u00e1i \u01a1n \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u1eefa sao ? V\u1eady, vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i x\u1eed v\u1edbi con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea, nh\u01b0 ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m t\u1ef1, c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00fang t\u1ebf, phu coi mi\u1ebfu v\u00e0 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 nu\u00f4i ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd L\u00ea, \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i c\u1ea3. Vua y theo.<\/p>\n<p>Vua t\u1eebng b\u1ea3o c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i r\u1eb1ng: \u201cHo\u00e0ng kh\u1ea3o ta \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, kh\u00f4ng l\u00e0m m\u1ea5t h\u01b0\u01a1ng kh\u00f3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi, ban \u01a1n nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c \u0111\u00e3 h\u01a1n h\u1eb3n ngh\u00ecn x\u01b0a. Nay ta n\u1ed1i ng\u00f4i, th\u1ec3 theo l\u00f2ng t\u1ed1t, \u0111\u00e3 phong t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u cho con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea v\u00e0 t\u01b0\u1edbc b\u00e1 cho con ch\u00e1u n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam. L\u00e0m th\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u00f2ng con ch\u00e1u hai h\u1ecd, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i mong t\u1ed5 ti\u00ean hai h\u1ecd [ph\u00f9 h\u1ed9] b\u00e1o \u01a1n, ch\u1eb3ng qua c\u00e1i ngh\u0129a b\u1ea3o t\u1ed3n d\u00f2ng d\u00f5i c\u1ee7a tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 m\u1ea5t, ph\u1ea3i n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf. Ng\u1eb7t v\u00ec n\u1eeda ch\u1eebng, Duy L\u01b0\u01a1ng, con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea, qu\u00ean \u01a1n c\u1eafn tr\u1ea3 v\u00e0 t\u00ean Th\u1eeba, con ch\u00e1u n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ta mu\u1ed1n l\u00e0m \u01a1n c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ef1c c\u00f3 ph\u1ee5 t\u1ea5m l\u00f2ng t\u1ed1t l\u00fac ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a ta l\u1eafm l\u1eafm !\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n cxlii<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 [1835] (Thanh, \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 15), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1. H\u1ea1 d\u1ee5 : Nh\u1eefng quan \u1edf Kinh, theo l\u1ec7, \u0111\u01b0\u1ee3c ban y\u1ebfn m\u00e0 m\u1eafc \u0111\u1ea1i tang, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn d\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u gia \u01a1n truy th\u01b0\u1edfng theo ph\u1ea9m tr\u1eadt.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 : c\u00e1c quan l\u1edbn b\u00e9 \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh, t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834] tr\u1edf \u0111i, ai b\u1ecb ph\u1ea1t v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 L\u1ea1i, b\u1ed9 Binh k\u00ea \u0111\u1ec7 danh s\u00e1ch, ch\u1edd Ch\u1ec9 cho r\u1ed9ng mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o 6 th\u00e1ng cho 99 nh\u00e0 tr\u1ea1m t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i. (Th\u1eeba Thi\u00ean 6 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 4 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng Nam 7 tr\u1ea1m, c\u1ed9ng 17 tr\u1ea1m, m\u1ed7i tr\u1ea1m m\u1ed7i th\u00e1ng 40 quan ti\u1ec1n, 30 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 6 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 5 tr\u1ea1m, Ninh B\u00ecnh 1 tr\u1ea1m Ninh \u0110a, H\u00e0 N\u1ed9i 1 tr\u1ea1m H\u00e0 Trung, Gia \u0110\u1ecbnh 1 tr\u1ea1m Gia T\u00e2n, c\u1ed9ng 14 tr\u1ea1m, m\u1ed7i tr\u1ea1m m\u1ed7i th\u00e1ng 35 quan ti\u1ec1n, 25 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. H\u00e0 T\u0129nh 6 tr\u1ea1m, Ngh\u1ec7 An 5 tr\u1ea1m, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 6 tr\u1ea1m, Ph\u00fa Y\u00ean 6 tr\u1ea1m, c\u1ed9ng 23 tr\u1ea1m, m\u1ed7i tr\u1ea1m m\u1ed7i th\u00e1ng 30 quan ti\u1ec1n, 20 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Thanh Hoa 5 tr\u1ea1m, Ninh B\u00ecnh 1 tr\u1ea1m, H\u00e0 N\u1ed9i 5 tr\u1ea1m, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 11 tr\u1ea1m, B\u00ecnh Thu\u1eadn 16 tr\u1ea1m, Bi\u00ean H\u00f2a 5 tr\u1ea1m, Gia \u0110\u1ecbnh 2 tr\u1ea1m, c\u1ed9ng 45 tr\u1ea1m, m\u1ed7i tr\u1ea1m m\u1ed7i th\u00e1ng 25 quan ti\u1ec1n, 15 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. K\u1ef3 \u00e2n th\u01b0\u1edfng m\u00f9a h\u00e8 c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf). Ngo\u00e0i ra nh\u1eefng tr\u1ea1m \u1edf nh\u1eefng ch\u1ed7 \u00edt vi\u1ec7c, nh\u01b0ng v\u00ec l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u0169ng ph\u1ea3i truy\u1ec1n \u0111\u1ec7 b\u1eadn r\u1ed9n, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u00e2n li\u1ec7u th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho. (Gia L\u1ed9c thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh 1 tr\u1ea1m, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 3 tr\u1ea1m, V\u0129nh Long 2 tr\u1ea1m, An Giang 4 tr\u1ea1m, B\u1eafc Ninh 4 tr\u1ea1m, Th\u00e1i Nguy\u00ean 1 tr\u1ea1m, L\u1ea1ng S\u01a1n 8 tr\u1ea1m, Cao B\u1eb1ng 2 tr\u1ea1m, S\u01a1n T\u00e2y 10 tr\u1ea1m, c\u1ed9ng 35 tr\u1ea1m, m\u1ed7i tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u 50 quan ti\u1ec1n, 30 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Nam \u0110\u1ecbnh 2 tr\u1ea1m, H\u01b0ng Y\u00ean 1 tr\u1ea1m, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 4 tr\u1ea1m, H\u00e0 Xuy\u00ean thu\u1ed9c H\u00e0 N\u1ed9i 1 tr\u1ea1m, B\u1eafc \u0110\u00f4ng thu\u1ed9c B\u1eafc Ninh 1 tr\u1ea1m, H\u00e0 Ti\u00ean 1 tr\u1ea1m c\u1ed9ng 10 tr\u1ea1m, m\u1ed7i tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u 30 quan ti\u1ec1n, 20 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. K\u1ef3 \u00e2n th\u01b0\u1edfng v\u1ec1 m\u00f9a h\u1ea1, duy 11 tr\u1ea1m \u1edf Nam K\u1ef3, m\u1ed7i tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 20 quan ti\u1ec1n, 10 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; c\u00f2n 34 tr\u1ea1m \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 v\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u00e3 xong, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng).<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, H\u01b0ng Y\u00ean, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 S\u01a1n T\u00e2y, v\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, l\u00faa b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i. Vua h\u1ea1 d\u1ee5 chu\u1ea9n theo l\u1eddi ngh\u1ecb c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9, mi\u1ec5n t\u00f4 cho nh\u1eefng t\u1ec9nh \u1ea5y.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb m\u00f9a k\u00e9m, g\u1ea1o \u0111\u1eaft ; t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, n\u00ean \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n cho 3 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf n\u0103m nay.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 Nam K\u1ef3 \u1edf ngo\u00e0i m\u1eb7t tr\u1eadn l\u00e2u ng\u00e0y, v\u1ea5t v\u1ea3 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u00e2n cho nh\u1eefng quan qu\u00e2n do Kinh ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, t\u1eeb T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Tham t\u00e1n tr\u1edf xu\u1ed1ng, b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ea5n s\u1edf Gia \u0110\u1ecbnh hay ph\u00e2n ph\u00f2ng \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. (T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ec1u 40 quan, Th\u00e1m t\u00e1n \u0111\u1ec1u 30 quan, Ch\u00e1nh ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u 20 quan, Ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u0111\u1ec1u 10 quan, Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u 8 quan, quy\u1ec1n sung Ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, Ngo\u1ea1i u\u1ef7 ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u 5 quan, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1, v\u0103n ch\u1ee9c ng\u0169 l\u1ee5c ph\u1ea9m gi\u00fap vi\u1ec7c \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec1u 3 quan, quy\u1ec1n sung Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 2 quan, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 v\u0103n ch\u1ee9c th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 1 quan 2 ti\u1ec1n, v\u0103n ch\u1ee9c b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 th\u01b0 l\u1ea1i c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1, c\u00e1c \u0111\u1ed9i cho ch\u00ed binh l\u00ednh, h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7u l\u1ef1c \u0111\u1ec1u 1 quan). Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i chu\u1ea9n cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, Tham t\u00e1n H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb ghi gi\u00e1ng c\u1ea5p \u1edf d\u01b0\u1edbi t\u00ean, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Cho Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh, v\u1eabn ki\u00eam l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t v\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh ki\u00eam c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh Phan Thanh G\u1ea3n \u0111\u1ec1u sung l\u00e0m C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n<p>Cho H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong l\u00e0m Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 ty Th\u00f4ng<\/p>\n<p>ch\u00ednh s\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cQuan tuy\u00ean ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ec3 n\u00f3i thay l\u1eddi vua, th\u1ebf m\u00e0 trong ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, quan tuy\u00ean ch\u1ec9 l\u1ea1i \u0111\u1ee9ng x\u1ebf v\u1ec1 m\u1ed9t gian b\u00ean t\u1ea3, \u1edf d\u01b0\u1edbi h\u00e0ng ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng. T\u1eeb nay, n\u00ean \u0111\u1ee9ng \u1edf gian ch\u00ednh gi\u1eefa tr\u00ean \u0111i\u1ec7n m\u00e0 tuy\u00ean \u0111\u1ecdc ch\u1ec9 d\u1ee5 cho tr\u1ecdng s\u1ef1 th\u1ec3. L\u1ea1i nh\u01b0 v\u0103n t\u1ebf c\u00f3 vi\u1ebft th\u1ea7n hi\u1ec7u m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, vi\u00ean \u0111\u1ecdc v\u0103n t\u1ebf v\u1eabn b\u01b0ng v\u0103n t\u1ebf \u0111\u1ecdc \u1edf sau l\u01b0ng ta ! Nay c\u0169ng n\u00ean cho \u0111\u1ecdc \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc ta nh\u01b0ng x\u1ebf v\u1ec1 b\u00ean t\u1ea3 m\u1ed9t ch\u00fat \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra k\u00ednh c\u1ea9n. Quan cung \u0111\u1ea1o l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ea1o vi\u1ec7c l\u00e0m l\u1ec5. \u0110\u00e3 g\u1ecdi l\u00e0 \u201cd\u1eabn \u0111\u1ea1o\u201d sao l\u1ea1i \u0111i \u1edf \u0111\u1eb1ng sau ta ? V\u1eady t\u1eeb nay, c\u1ee9 n\u00ean \u0111i \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng kh\u00f4ng sao. N\u1ebfu cho nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e3, th\u00ec n\u00ean \u0111i tr\u00e1nh ra b\u00ean c\u1ea1nh m\u00e0 cung k\u00ednh d\u1eabn \u0111\u1ea1o m\u1edbi l\u00e0 h\u1ee3p l\u1ec5\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i h\u1ecfi th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec5 d\u1ef1ng c\u00e2y n\u00eau trong bu\u1ed5i tr\u1eeb t\u1ecbch ((1) 30 t\u1ebft \u00e2m l\u1ecbch.1) l\u00e0 ra t\u1eeb kinh \u0111i\u1ec3n n\u00e0o ?\u201d N\u1ed9i c\u00e1c H\u00e0 Quy\u1ec1n th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi x\u01b0a c\u0169ng c\u00f3 d\u00f9ng [c\u00e2y n\u00eau l\u00e0m \u0111\u1ec1 t\u00e0i] l\u00e0m th\u01a1. Th\u1ea7n ch\u1ec9 nghe t\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n l\u00e0 ra t\u1eeb kinh nh\u00e0 Ph\u1eadt, nh\u01b0ng c\u0169ng ch\u01b0a r\u00f5 \u00fd ngh\u0129a v\u00ec sao\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi x\u01b0a \u0111\u1eb7t ra l\u1ec5 n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0 l\u1ea5y ngh\u0129a r\u1eb1ng n\u00eau l\u00e0 ti\u00eau bi\u1ec3u cho n\u0103m m\u1edbi. Th\u1ebf th\u00ec l\u1ec5 l\u00e0 do ngh\u0129a m\u00e0 sinh ra \u0111\u00f3 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201cB\u00ecnh \u00a5\u00ad \u201d s\u1ed1 19 b\u1ecb ch\u00e1y. Nh\u1eefng th\u1ee7y qu\u00e2n canh gi\u1eef thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u b\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 Binh : \u201cThuy\u1ec1n l\u00e0 v\u1eadt c\u1ea7n d\u00f9ng trong vi\u1ec7c qu\u00e2n, vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, n\u1ebfu ch\u1ec9 giao cho th\u1ee7y qu\u00e2n canh gi\u1eef, l\u1ee1 x\u1ea3y vi\u1ec7c g\u00ec s\u01a1 su\u1ea5t l\u1ea1i b\u1eaft t\u1ed9i h\u1ecd th\u00ec c\u0169ng v\u00f4 \u00edch. V\u1eady b\u1ed9 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ed9i b\u00e0n v\u1edbi b\u1ed9 C\u00f4ng, ph\u00e0m c\u00e1c thuy\u1ec1n l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u n\u00ean v\u00e1t c\u1ea3 th\u1ee7y binh l\u1eabn b\u1ed9 binh, m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ed9 bao nhi\u00eau \u0111\u00f3, \u0111\u1ec3 canh gi\u1eef ; ho\u1eb7c \u1edf trong 6 huy\u1ec7n thu\u1ed9c Th\u1eeba Thi\u00ean, ch\u1ecdn nh\u1eefng nh\u00e0 d\u00e2n g\u1ea7n ch\u1ed7 \u0111\u1ed7 thuy\u1ec1n, d\u1ef1ng x\u01b0\u1edfng, cho tr\u1ecdng binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef. R\u1ed3i Kinh do\u00e3n, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c ho\u1eb7c Ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd thay phi\u00ean nhau tr\u00f4ng nom coi s\u00f3c, \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1i k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i. V\u1ea3 l\u1ea1i, kinh \u0111\u00f4 n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u s\u00f4ng, l\u1ea1i g\u1ea7n c\u1eeda bi\u1ec3n, n\u1ebfu \u0111\u1eb7t tr\u1ecdng binh canh gi\u1eef thuy\u1ec1n, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 coi tr\u1ecdng c\u1ee7a c\u00f4ng, hai l\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 kinh k\u1ef3, ch\u1eb3ng c\u0169ng l\u00e0 hay \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKhi qu\u00e2n ta \u0111\u00e0o t\u01b0\u1eddng h\u1ea7m ngo\u1eb1n ngo\u00e8o, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ecbch th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng l\u1ebbn ra \u1ea9n n\u1ea5p, nh\u1eb1m \u0111\u00e1nh \u00fap \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 cho b\u1eafn c\u00e1c h\u1ea1ng s\u00fang l\u1edbn, ng\u00e0y h\u01a1n 100 ho\u1eb7c h\u01a1n 200 ph\u00e1t. Gi\u1eb7c c\u0169ng \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh b\u1eafn tr\u1ea3 l\u1ea1i. C\u00f3 1 t\u00ean gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u01a1ng leo thang l\u00ean th\u00e0nh, b\u1ecb T\u00f4n Th\u1ea5t Khi\u00eam \u1edf H\u1ed9 v\u1ec7 ty b\u1eafn ch\u1ebft ngay. \u0110\u00e3 th\u01b0\u1edfng ngay cho Khi\u00eam 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. Quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n S\u1ea7m, nh\u00e2n \u0111\u00eam s\u00e1ng tr\u0103ng, \u0111em qu\u00e2n ra \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m, b\u1ed7ng g\u1eb7p qu\u00e2n gi\u1eb7c x\u00f4ng ra \u0111\u00e1nh l\u1ed9n. S\u1ea7m c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a gi\u1eb7c 1 c\u00e2y tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng, gi\u1eb7c li\u1ec1n r\u00fat lui. Binh l\u00ednh ta c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb b\u1ecb ch\u1ebft. \u0110\u00e3 sai ph\u1ea1t S\u1ea7m 100 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng r\u0103n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 d\u1ee5 n\u00f3i r\u00f5 r\u00e0ng. Duy c\u00f3 m\u1ed9t vi\u1ec7c b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m ra ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u00e1nh nhau, n\u00ean d\u1ee5 sai b\u1eafn d\u00e8 d\u1eb7t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 t\u1ed1n \u0111\u1ea1n. Nay quan qu\u00e2n \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m, gi\u1eb7c th\u1ea5y t\u00ecnh th\u1ebf m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t b\u1ee9c b\u00e1ch, n\u00ean h\u1eb1ng ng\u00e0y li\u1ec1u ch\u1ebft x\u00f4ng ra tranh gi\u00e0nh ng\u0103n tr\u1edf. V\u1eady c\u1ea7n b\u1eafn th\u1ef1c h\u0103ng, kh\u00f4ng ti\u1ebfc \u0111\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec m\u1edbi gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c. Nh\u01b0ng v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1eafn, ph\u1ea3i s\u1ee9c cho ph\u00e1o th\u1ee7 \u0111\u1eb7t s\u1eb5n nhi\u1ec1u \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u1edf tr\u00ean lu\u1ef9, c\u1ea7n t\u00ednh to\u00e1n k\u1ef9 \u0111\u1ed9 s\u1ed1, nh\u1eb1m nh\u1eefng l\u1ed1i gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng hay l\u1ebbn ra. N\u1ebfu gi\u1eb7c d\u00e1m \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u00fap \u0111\u1ec3 ng\u0103n tr\u1edf \u0111\u00e0o h\u1ea7m th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu m\u00e0 b\u1eafn ; c\u1ed1t sao b\u1eafn ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c m\u00e0 qu\u00e2n ta kh\u00f4ng ai b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng th\u00ec m\u1edbi l\u00e0 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p. L\u1ea1i nh\u01b0 nh\u1eefng t\u00ean ra th\u00fa nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 khai, th\u00ec gi\u1eb7c trong th\u00e0nh h\u00e3y c\u00f2n 2 kho th\u00f3c. V\u1eady n\u00ean s\u1ee9c cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c h\u1eb1ng ng\u00e0y c\u1ee9 nh\u1eb1m v\u00e0o ch\u1ed7 kho th\u00f3c \u1ea5y m\u00e0 b\u1eafn, sao cho trong m\u1ed9t th\u00e1ng, ph\u00e1 cho tan t\u00e0nh, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t m\u1ed9t t\u00ed g\u00ec. L\u1ea1i s\u1ee9c cho \u0111em nh\u1eefng ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i h\u1ea1ng l\u1edbn, ng\u1eafm t\u00ednh \u0111\u1ed9 s\u1ed1, nh\u1eb1m b\u1eafn v\u00e0o ch\u1ed7 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c v\u00e0 v\u1ee3 con t\u00ean Kh\u00f4i hi\u1ec7n \u1edf, c\u1ed1t sao cho tr\u00fang, th\u00ec d\u00f9 ch\u00fang c\u00f3 h\u1ea7m l\u00e1t v\u00e1n, ch\u1ea5t ti\u1ec1n ((1) Tr\u00ean n\u1eafp h\u1ea7m tr\u00fa \u1ea9n \u1edf trong th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, ng\u01b0\u1eddi ta l\u00e1t v\u00e1n g\u1ed7, r\u1ed3i x\u1ebfp nhi\u1ec1u l\u01b0\u1ee3t nh\u1eefng quan ti\u1ec1n \u0111\u1ed3ng l\u00ean tr\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 \u0111\u1ea1n.1) c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi tan n\u00e1t. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec lo g\u00ec kh\u00f4ng gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y ?\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n l\u1ea1i m\u1eadt t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, qu\u00e2n gi\u1eb7c trong th\u00e0nh ra th\u00fa, tr\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu v\u00e0 ph\u1ee5 n\u1eef, c\u00f2n h\u1ea1ng trai tr\u00e1ng l\u00e0 550 t\u00ean (ng\u01b0\u1eddi Nam K\u1ef3, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p 525 t\u00ean ; ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc K\u1ef3 25 t\u00ean). Trong \u0111\u00f3, c\u00f3 k\u1ebb ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u00e3 b\u1ecf tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh, r\u1ed3i l\u1ea1i b\u1ecf tr\u1ed1n ; hi\u1ec7n ch\u1ec9 c\u00f2n 126 t\u00ean. Ng\u01b0\u1eddi Nam K\u1ef3, 108 t\u00ean, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 d\u1ed3n l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i \u0110\u1ea7u th\u00e0nh, nh\u01b0ng h\u1ecd ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng du c\u00f4n, du \u0111\u00e3ng kh\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi tr\u1ed1n n\u1eefa. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc K\u1ef3, 18 t\u00ean, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 theo l\u1eddi d\u1ee5 n\u00f3i r\u00f5 l\u00e0 b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i giam c\u1ea5m, ch\u1ec9 nghi\u00eam s\u1ee9c cho c\u00e1c Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 b\u00ed m\u1eadt qu\u1ea3n th\u00fac th\u00f4i. Nh\u01b0ng b\u1ecdn th\u1ea7n r\u1ea5t s\u1ee3 r\u1eb1ng ch\u00fang ch\u01b0a h\u1ebft nghi ng\u1edd, m\u1ed9t khi tr\u1ed1n tho\u00e1t ho\u1eb7c x\u1ea3y ra \u0111i\u1ec1u g\u00ec b\u1ea5t ng\u1edd, th\u00ec l\u00fac \u0111\u00f3, d\u00f9 b\u1ecdn th\u1ea7n c\u00f3 tr\u0103m t\u1ea5m th\u00e2n c\u0169ng kh\u00f3 \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i t\u1ed9i n\u1eb7ng n\u00e0y ! Ch\u1ee9 \u0111\u00e2u ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00e1i t\u1ed9i c\u1ee7a c\u00e1c vi\u00ean cai qu\u1ea3n kh\u00f4ng qu\u1ea3n th\u00fac nghi\u00eam ng\u1eb7t ?\u201d.<\/p>\n<p>Vua m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 trong th\u00e0nh ra \u0111\u1ea7u th\u00fa \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u1ed9i nh\u00e2n. Ta \u0111\u00e3 r\u1ed9ng th\u1ee9 cho ch\u00fang kh\u1ecfi t\u1ed9i ch\u1ebft, l\u1ea1i c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o, c\u01a1m \u00e1o, cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f2ng qu\u00e2n hi\u1ec7u l\u1ef1c. Th\u1ebf m\u00e0 ch\u00fang kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch, h\u1ed1i l\u1ed7i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea1i tr\u1ed1n \u0111i, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! V\u1eady chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c x\u00e9t trong b\u1ecdn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, h\u1ec5 t\u00ean n\u00e0o th\u1eadt l\u00f2ng h\u00e0ng ph\u1ee5c, \u0111\u00edch th\u1ef1c \u0111\u00e1ng tin nh\u01b0 b\u1ecdn L\u00e2m V\u0103n \u00cdch, d\u0103m ba ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec cho ph\u00e9p tha h\u1ebft t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng v\u1eabn l\u01b0u l\u1ea1i trong qu\u00e2n \u0111\u1ec3 cho chi\u00eau d\u1ee5 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng ch\u00fang v\u00e0 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. C\u00f2n bao nhi\u00eau b\u1eaft giam nghi\u00eam ng\u1eb7t t\u1ea5t c\u1ea3. V\u1ea3, nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn m\u00f9a gi\u00f3 \u0111\u00f4ng, vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng \u0111\u00e3 h\u01a1i d\u1ecbu, n\u00ean x\u00e9t trong s\u1ed1 l\u00ednh Kinh, v\u1ec7 n\u00e0o t\u00f2ng chinh \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, b\u1ea5t lu\u1eadn \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ea5n s\u1edf hay \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i ph\u00f2ng th\u1ee7 h\u1ea1t n\u00e0o, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u00e3y r\u00fat l\u1ea5y 1 ho\u1eb7c 2 v\u1ec7, \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng hai, cho chia nhau \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n, \u00e1p gi\u1ea3i b\u1ecdn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng hi\u1ec7n b\u1ecb giam \u1ea5y v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn n\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Vi\u1ec7c n\u00e0y ph\u1ea3i b\u00ed m\u1eadt m\u00e0 l\u00e0m cho \u00eam \u0111\u1eb9p, \u0111\u1eebng l\u00e0m \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea1t, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1ea5t ng\u1edd.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, nh\u1eefng k\u1ebb ra \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u1ec1u giao cho quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh x\u1eed l\u00fd, nh\u01b0 th\u1ebf ch\u1ec9 th\u00eam vi\u1ec7c ra. T\u1eeb nay, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u1ea7u h\u00e0ng l\u1eadp t\u1ee9c m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u v\u1ec1, m\u1ed9t m\u1eb7t chia giao cho quan qu\u00e2n \u1edf t\u1ea5n s\u1edf qu\u1ea3n th\u00fac th\u1ef1c nghi\u00eam, ch\u1edb cho ch\u00fang \u1edf t\u1ee5 m\u1ed9t n\u01a1i \u0111\u1ec3 d\u1ec5 ki\u1ec1m ch\u1ebf v\u00e0 kh\u1ecfi tr\u1ed1n tr\u00e1nh\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCh\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c c\u0169 gi\u00e1p gi\u1edbi v\u1edbi \u0111\u1ea5t Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean, b\u00e8 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1eebng g\u00e2y s\u1ef1 \u1edf \u0111\u00f3. V\u1eeba r\u1ed3i, \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh : \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng th\u00ec do \u0111\u01b0\u1eddng tay ph\u1ea3i, t\u1eeb L\u01b0\u01a1ng N\u0103ng, Trung Th\u1ea3ng, qua Du L\u0169ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc M\u1ea1o ; \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean th\u00ec do \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda tay tr\u00e1i t\u1eeb B\u1eb1ng Th\u00e0nh, C\u1ed5 \u0110\u1ea1o qua Ki\u1ec7u Ca \u0111\u1ec3 v\u00e0o V\u00e2n Trung. C\u00f2n \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf gi\u1eefa nh\u01b0 Th\u00e1p Na, B\u00ecnh L\u00e3ng cho \u0111\u1ebfn T\u00f4n Tuy\u1ec1n thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng, v\u00e0 Kim M\u00e3, Linh Quang, Linh Mai cho \u0111\u1ebfn Long L\u0169ng thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111\u1ec1u ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c, th\u00ec quan qu\u00e2n ch\u01b0a t\u1eebng \u0111i t\u1edbi. Nay c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi th\u00e1m t\u1eed v\u00e0 nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m b\u1ecb b\u1eaft th\u00ec \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c Th\u1ea1c v\u1eabn c\u00f2n l\u1ea9n l\u00fat. Hi\u1ec7n th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u01b0 cho hai \u0111\u1ea1o binh Cao \u2013 Th\u00e1i bi\u1ebft r\u00f5 v\u00e0 \u0111\u00e3 ph\u00e1i bi\u1ec1n binh c\u1ee7a t\u1ec9nh tu\u1ef3 c\u01a1 n\u00e3 b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o h\u1ed9i ti\u1ec5u, thanh th\u1ebf vang d\u1ed9i, b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111\u00e3 s\u1ee3 h\u00e3i, ph\u1ea3i tr\u1ed1n tr\u00e1nh v\u00e0o r\u1eebng r\u00fa, thung l\u0169ng \u0111\u1ec3 mong tho\u00e1t ch\u1ebft. Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 cho do th\u00e1m, bi\u1ebft \u0111\u00edch x\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01a1i ch\u00fang \u1ea9n n\u00e1u, ch\u00ednh n\u00ean \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean giao h\u1eb3n vi\u1ec7c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng cho Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9, r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c mang binh qua m\u1ed9t d\u1ea3i Th\u00e1p Na l\u00e0 n\u01a1i quan qu\u00e2n ch\u01b0a l\u00f9ng t\u1edbi, m\u00e0 \u0111\u1ed1c s\u1ee9c c\u00e1c vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 xu\u1ea5t l\u1ef1c tr\u00f3c n\u00e3, c\u1ed1t b\u1eaft cho h\u1ebft s\u1ea1ch gi\u1eb7c S\u0129, gi\u1eb7c Th\u1ea1c c\u00f9ng v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf v\u00e0 b\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c. Ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i hi\u1ec3u th\u1ecb cho b\u1ea5t c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi Kinh, ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, ai b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng ho\u1eb7c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, th\u00ec ph\u00e2n bi\u1ec7t h\u01a1n k\u00e9m m\u00e0 khen th\u01b0\u1edfng h\u1eadu\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i sai N\u1ed9i c\u00e1c m\u1eadt d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng binh 3 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean \u2013 Cao \u2013 Th\u00e1i r\u1eb1ng : \u201cM\u1edbi r\u1ed3i qu\u00e2n quan c\u00e1c \u0111\u1ea1o l\u00f9ng ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, h\u1eb1ng ng\u00e0y ta tr\u00f4ng ng\u00f3ng c\u1edd h\u1ed3ng b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, th\u1ebf m\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n v\u1eabn c\u00f2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh, nh\u1eefng y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 gi\u1eb7c S\u0129, gi\u1eb7c Th\u1ea1c ch\u01b0a m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0m cho ta s\u1ed1t ru\u1ed9t qu\u00e1 ch\u1eebng ! Ch\u01b0a r\u00f5 :<\/p>\n<p>\u2013 Nh\u00e2n t\u00e2m \u1edf \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 y\u00ean ch\u01b0a ?<\/p>\n<p>\u2013 Nay quan qu\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf l\u00e2u t\u1ea1i \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i th\u00e1ng kh\u00f4ng ?<\/p>\n<p>\u2013 Vi\u1ec7c l\u1ea5y l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e2u d\u00e0i kh\u00f4ng thi\u1ebfu ?<\/p>\n<p>\u2013 L\u00f2ng qu\u00e2n c\u00f3 qu\u1ea3 th\u1eadt m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t th\u00eam h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng kh\u00f4ng ?<\/p>\n<p>\u2013 \u0110\u01b0\u1eddng v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 kh\u00f4ng ?<\/p>\n<p>\u2013 D\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i c\u00f3 h\u1eb3n \u0111\u00e3 m\u1ed9t ni\u1ec1m thay \u0111\u1ed5i t\u00e0 t\u00e2m m\u00e0 quy thu\u1eadn kh\u00f4ng?<\/p>\n<p>\u2013 B\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f3 h\u1eb3n \u0111\u00e3 m\u1ed9t m\u1ef1c tr\u1ed1n ch\u1ea1y hay c\u00f2n \u1edf ri\u00eang m\u1ed9t n\u01a1i, ng\u1ea7m t\u00ednh vi\u1ec7c ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i ?<\/p>\n<p>Khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 n\u00e0y, ph\u1ea3i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i, li\u00ean danh c\u00f9ng k\u00fd m\u1eadt t\u00e2u v\u1ec1 ngay\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, ba \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9ng t\u00ean chung m\u1ed9t t\u1edd t\u00e2u, n\u00f3i : \u201cT\u1eeb khi quan qu\u00e2n h\u1ed9i \u1edf V\u00e2n Trung, d\u00e2n h\u1ea1t \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh l\u1ee5c t\u1ee5c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u00fa. X\u00e9t ra d\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u00e3 bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i, h\u1ed1i c\u1ea3i. Nay g\u1eb7p ti\u1ebft xu\u00e2n, lam ch\u01b0\u1edbng c\u00f2n nh\u1eb9, n\u1ebfu quan qu\u00e2n \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ebfn tu\u1ea7n th\u00e1ng sau, c\u0169ng c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, l\u01b0\u01a1ng l\u1ea5y \u1edf gi\u1eb7c ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thi\u1ebfu th\u1ed1n. T\u01b0\u1edbng s\u0129 t\u00f2ng chinh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ng\u1ea1i kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u1ea5t v\u1ea3. Duy \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 bi\u1ebft ra h\u00e0ng th\u00fa, ch\u00ednh n\u00ean nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i m\u00e0 chi\u00eau d\u1ee5. Th\u00f3c l\u00faa c\u1ee7a h\u1ecd c\u1ea5t gi\u1ea5u kh\u00f4ng n\u00ean t\u00ecm t\u00f2i vay m\u01b0\u1ee3n n\u1eefa. N\u1ebfu qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng h\u01a1i th\u1ea5y kh\u00f3 kh\u0103n th\u00ec hai \u0111\u1ea1o binh Cao \u2013 Th\u00e1i \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u01a1i c\u1eadn ti\u1ec7n m\u00e0 l\u1ea5y. C\u00f2n \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang \u0111\u01b0\u1eddng xa, n\u00ean tr\u00e1ch c\u1ee9 nh\u1eefng th\u00f4n x\u00e3 hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ra th\u00fa, li\u1ec7u mang \u0111\u1ebfn n\u1ed9p, ch\u1edd sau n\u00e0y s\u1ebd chi\u1ebft tr\u1eeb [v\u00e0o thu\u1ebf], t\u01b0\u1edfng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c. D\u00e2n th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i tuy ch\u01b0a \u0111\u00e3 h\u1eb3n thay \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng [ph\u1ea3n ngh\u1ecbch], nh\u01b0ng s\u1ee3 h\u00e3i binh uy, ch\u00fang c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i ngo\u00e0i m\u1eb7t. Nh\u1eefng k\u1ebb nh\u1eadn ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a gi\u1eb7c s\u1ee3 t\u1ed9i qu\u00e1 n\u1eb7ng, ch\u01b0a d\u00e1m l\u00f3 ra, th\u00ec t\u1eeb khi chi\u00eau d\u1ee5, c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i t\u00ean ra th\u00fa r\u1ed3i. Nay t\u1eeb V\u00e2n Trung \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 t\u1eeb An Bi\u00ean \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, s\u1ef1 \u0111i l\u1ea1i \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec tr\u1edf ng\u1ea1i. Ch\u1eafc qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111ang tr\u1ed1n ch\u1ea1y c\u0169ng c\u00f2n ch\u01b0a r\u1ed7i, cho n\u00ean \u1edf m\u1ecdi ch\u1ed7 ch\u00fang \u0111\u1ec1u n\u00edn h\u01a1i, kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 s\u1ef1 ng\u1ea7m ng\u1ea5m m\u01b0u toan ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cT\u00ecnh h\u00ecnh c\u00f2n t\u1ed1t\u201d. R\u1ed3i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 c\u1ea3m ho\u00e1 ch\u00fang. V\u1eady, n\u00ean th\u00f4ng d\u1ee5 ngay r\u1eb1ng : Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u1ea5y qu\u00e2n \u0111\u00e1nh k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1edfi v\u00ec gi\u1eb7c V\u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ee9a \u0111\u1ea1i t\u1ed9i \u00e1c, ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 dung th\u1ee9. C\u00f2n nh\u1eefng th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb n\u00f3 \u00e9p theo, nay bi\u1ebft h\u1ed1i t\u1ed9i ra th\u00fa, th\u00ec b\u1ea5t lu\u1eadn l\u00e0 k\u1ebb \u0111\u00e3 nh\u1eadn ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc c\u1ee7a gi\u1eb7c, c\u0169ng chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i \u0111\u1ec3 c\u00f9ng \u0111\u1ed5i m\u1edbi. V\u1eady cho nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, \u0111\u00f3ng g\u00f3p thu\u1ebf kho\u00e1. R\u1ed3i \u0111em h\u1ebft th\u1ea3y s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c ra n\u1ed9p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea9n gi\u1ea5u, t\u1ef1 mang l\u1ea5y t\u1ed9i l\u1ed7i.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng so\u00e1i ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t r\u0103n c\u1ea5m qu\u00e2n s\u0129 : \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng d\u00e2n x\u00e3 \u0111\u00e3 h\u00e0ng ph\u1ee5c, ra th\u00fa, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m ph\u1ea1m m\u1ea3y may. K\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m x\u00e2m l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u1ee7a d\u00e2n, s\u1ebd chi\u1ebfu qu\u00e2n ph\u00e1p tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i th\u1ea5y t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n l\u1ea9n tr\u1ed1n sang \u0111\u1ecba gi\u1edbi nh\u00e0 Thanh, t\u01b0 sang Qu\u1ea3ng T\u00e2y nh\u1edd b\u1eaft gi\u00fap, \u0111\u00e3 l\u00e2u ch\u01b0a th\u1ea5y tr\u1ea3 l\u1eddi, n\u00ean l\u1ea1i sai b\u1ed9 L\u1ec5 so\u1ea1n c\u00f4ng v\u0103n giao \u0111i t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, \u0111\u01b0a sang ph\u1ee7 Th\u00e1i B\u00ecnh \u0111\u1ec3 th\u00fac gi\u1ee5c.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p hi\u1ec7n nay : \u201c\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c trong th\u00e0nh ng\u00e0y n\u00e0o c\u0169ng l\u1ebbn ra, toan l\u1ea5p b\u1ecbt tr\u1ed9m nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m do quan qu\u00e2n \u0111\u00e0o. B\u1ecdn ph\u00e1o th\u1ee7 T\u00f4n Th\u1ea5t Ngh\u1ecb, Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ed5 \u0111em kh\u1ea9u s\u00fang \u0111\u1ed3ng \u201cTh\u1ea7n uy v\u00f4 \u0111\u1ecbch \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n\u201d ra b\u1eafn t\u1ea5t c\u1ea3 40 ph\u00e1t, m\u00e0 b\u1eafn v\u00e0o trong th\u00e0nh n\u1ed5 \u0111\u1ebfn 30 ph\u00e1t, c\u00f3 ph\u00e1t b\u1eafn tr\u00fang l\u00e0m \u0111\u1ed5 ph\u00e1o c\u1ee7a gi\u1eb7c, c\u00f3 ph\u00e1t l\u00e0m v\u1ee1 ph\u00e1o c\u1ee7a gi\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cKh\u1ea9u ph\u00e1o \u1ea5y to m\u00e0 m\u1ea1nh, vi\u1ec7c l\u01b0\u1eddng t\u00ednh, ng\u1eafm b\u1eafn c\u0169ng h\u01a1i kh\u00f3. B\u1ecdn Ngh\u1ecb b\u1eafn tuy ch\u01b0a nh\u1ea5t nh\u1ea5t \u0111\u1ec1u tr\u00fang, nh\u01b0ng c\u00f4ng nhi\u1ec1u, l\u1ed7i \u00edt, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. B\u1ecdn gi\u1eb7c c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef th\u00e0nh \u0111\u00e3 h\u01a1n 1 n\u0103m. Ch\u00fang nh\u01b0 lo\u1ea1i c\u00e1o, th\u1ecf gi\u1eef hang, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00f3 \u0111\u1ea7u ch\u1ed1ng ch\u1ecdi, qu\u00e2n ta tuy c\u00f3 gi\u00e1o d\u00e0i, g\u01b0\u01a1m s\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ! Nay \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m d\u1ea7n d\u1ea7n \u00e1p t\u1edbi, th\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f9ng qu\u1eabn, n\u00ean ch\u00fang ch\u1ef1c xoay \u0111\u00e1nh \u00fap. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u00fang t\u1ef1 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ch\u1ebft m\u00e0 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u01a1 h\u1ed9i t\u1ed1t cho ta. V\u1eady, n\u00ean chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho quan qu\u00e2n \u1edf lu\u1ef9 d\u00e0i b\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh \u0111\u1ec1u theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf c\u1ee7a m\u00ecnh, h\u1eb1ng ng\u00e0y c\u1ee9 th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e0o x\u1ebb \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m \u0111\u1ec3 d\u1ee5 gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, r\u1ed3i theo ch\u1ec9 d\u1ee5 nhi\u1ec1u l\u1ea7n, ch\u1ecdn nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111\u00e1nh gi\u1ecfi, nh\u00e2n l\u00fac gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, xu\u1ea5t l\u1ef1c ch\u00e9m gi\u1ebft. L\u1ea1i d\u00f9ng nh\u1eefng ph\u00e1o th\u1ee7 b\u1eafn gi\u1ecfi, c\u1ee9 chi\u1ebfu nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, l\u01b0\u1eddng t\u00ednh nh\u1eb1m b\u1eafn, c\u1ed1t sao gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c, th\u00ec s\u1ed1 gi\u1eb7c ng\u00e0y m\u1ed9t s\u00fat k\u00e9m, c\u00e1i c\u01a1 \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ec5 d\u00e0ng. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a d\u00e1m ra ch\u1ed1ng ch\u1ecdi, t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u1ea3m t\u1eed \u1edf trong th\u00e0nh, v\u1eady th\u00ec quan qu\u00e2n ta ch\u1ecdn s\u1eb5n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u1edbi ch\u00fang, t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0 h\u1ea1ng d\u0169ng c\u1ea3m, \u0111\u1eafc l\u1ef1c, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn s\u00fang nh\u1ecf, s\u00fang l\u1edbn c\u0169ng t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0 tay th\u00e0nh thu\u1ed9c, b\u1eafn gi\u1ecfi th\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, ch\u1edb n\u00ean khinh su\u1ea5t u\u1ef7 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u00fat nh\u00e1t, b\u1ee1 ng\u1ee1\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cM\u1edbi \u0111\u00e2y, xem t\u1eadp c\u1ee7a Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean, t\u01b0 l\u00ean b\u1ed9, c\u00f3 tr\u00ecnh b\u00e0y m\u1ed9t t\u00ean ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam b\u1ecb b\u1eaft n\u00f3i r\u1eb1ng : n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam h\u1eb1ng ng\u00e0y lo s\u1ee3 qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh. K\u1ec3 ra, n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u00e0 n\u01b0\u1edbc b\u00e9 nh\u1ecf, l\u1ea1i v\u1eeba m\u1edbi b\u1ecb thua \u0111au, ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc nghi ng\u1edd, s\u1ee3 ta \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 l\u1ebd. Nh\u01b0ng v\u1ec1 ph\u1ea7n ta, \u0111em m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn, l\u1eb7n l\u1ed9i \u1edf m\u1ed9t c\u00f5i xa x\u0103m th\u00ec c\u00f3 ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 t\u1ea5t th\u1eafng hay kh\u00f4ng ? Gi\u1ea3 s\u1eed ta th\u1eafng m\u00e0 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec ta c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00f4ng ? C\u00f3 th\u1ec3 sai khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00f4ng? D\u00f9 \u0111\u1ea5t h\u1ecd ta \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c, ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd ta sai \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i n\u1eefa, c\u0169ng v\u1ecb t\u1ea5t \u0111\u00e3 b\u1ea3o to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u0103m n\u0103m v\u00f4 s\u1ef1. V\u1eady th\u00ec ta sao l\u1ea1i d\u00f9ng binh \u0111\u1ebfn v\u00f9ng \u1edf n\u01a1i quan \u1ea3i xa x\u00f4i l\u00e0m g\u00ec! N\u00f3 l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng vua n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam s\u1eafp nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, n\u00ean mu\u1ed1n chi\u1ebfm l\u1ea5y c\u00e1c v\u00f9ng \u1edf Nam Vang \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng th\u00e2n sau n\u00e0y. Ta nghe n\u00f3i r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1. C\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o vua Xi\u00eam \u0111em c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc cho ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng ti\u1ebfc, m\u00e0 l\u1ea1i mu\u1ed1n \u0111i tranh chi\u1ebfm m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t xa x\u00f4i ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i dung th\u00e2n? N\u00f3 c\u00f2n n\u00f3i \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam hi\u1ec7n c\u00f3 h\u01a1n ngh\u00ecn c\u00e1 s\u1ea5u n\u1ed5i l\u00ean m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 quay chi\u1ec1u v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u1ea1 n\u00ean nghe l\u1ea5y!\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng b\u1ec7nh binh trong s\u1ed1 l\u00ednh gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh v\u00e0 do qu\u00e2n th\u1ee9 Cao B\u1eb1ng cho v\u1ec1, nhi\u1ec1u h\u01a1n \u0111\u1ebfn 900 v\u00e0 m\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t t\u0103ng th\u00eam. Trong \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh n\u1eb7ng m\u00e0 nguy\u00ean thu\u1ed9c v\u1ec1 B\u1eafc Ninh, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u1ec1u cho tr\u1edf v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 ; duy nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi qu\u00e1n \u1edf Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf v\u00e0o trong, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, xin giao v\u1ec1 t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh c\u0169ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng b\u1ec7nh binh 2 \u0111\u1ea1o binh Cao \u2013 Th\u00e1i cho v\u1ec1 \u1edf t\u1ec9nh, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 l\u01b0u t\u00e2m s\u0103n s\u00f3c th\u0103m h\u1ecfi, t\u00ecm th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ai ch\u1ebft, th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 c\u00e1c v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch c\u1ee7a Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh v\u00e0 T\u1ea3 v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy \u0111i tr\u00fa ph\u00f2ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng l\u00ednh nguy\u00ean ph\u00e1i \u0111i t\u00f2ng chinh, xa qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, \u0111\u1ec1u xin c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i theo l\u1ec7 tu\u1ea5t c\u1ee7a 2 v\u1ec7 Trung, T\u1ea3 c\u1ee7a Kinh ph\u00e1i \u0111i, r\u1ed3i t\u01b0 l\u1ea5y nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 mi\u1ec5n d\u1ecbch \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, cho \u0111\u01b0a x\u00e1c v\u1ec1 qu\u00ea an t\u00e1ng\u201d. Vua \u0111\u1ec1u y cho. L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng bi\u1ec1n binh c\u1ee7a Kinh, Thanh, Ngh\u1ec7 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 nh\u1eefng luy\u1ec7n binh \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111i th\u00fa v\u00e0 \u0111i vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3, th\u1ef1c v\u00ec trong l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, bu\u1ed9c ph\u1ea3i \u0111\u1ed9ng d\u1ee5ng binh l\u1ef1c nh\u01b0 v\u1eady. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c tin nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng quen th\u1ee7y th\u1ed5, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i sinh c\u1ea3m nhi\u1ec5m \u1ed1m \u0111au, ta th\u1ef1c l\u1ea5y l\u00e0m ng\u1eadm ng\u00f9i! Tuy \u0111\u00e3 h\u1ea1 d\u1ee5 cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i chi c\u1ea5p thu\u1ed1c men, t\u00ecm th\u1ea7y \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh nh\u1eb9 c\u00f3 th\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c mau l\u00e0nh, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh n\u1eb7ng ch\u01b0a d\u1ec5 \u0111\u00e3 ch\u00f3ng kh\u1ecfi, ch\u1eb3ng b\u1eb1ng \u1edf nh\u00e0 h\u1ecd c\u00f3 v\u1ee3 con tr\u00f4ng nom nu\u00f4i n\u1ea5ng c\u00f2n h\u01a1n. V\u1eady d\u1ee5 sai c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, x\u00e9t xem c\u00e1c h\u1ea1ng b\u1ec7nh binh hi\u1ec7n v\u1ec1 \u1edf t\u1ec9nh, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u1ed1m nh\u1eb9 th\u00ec c\u1ee9 cho l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u1ed1m n\u1eb7ng th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9c m\u1ee5c khi\u1ebfn cho tr\u00f4ng coi, tu\u1ef3 theo \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i thu\u1eadn ti\u1ec7n ho\u1eb7c th\u1ee7y, ho\u1eb7c b\u1ed9, \u0111\u01b0a v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n \u0111\u1ec3 cho \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng. Nh\u1eefng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, khi th\u1ea5y nh\u1eefng b\u1ec7nh binh n\u00e0y v\u1ec1 qua \u0111\u1ecba h\u1ea1t, ph\u1ea3i chi\u1ebfu c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng \u0103n \u0111\u01b0\u1eddng. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o y\u1ebfu qu\u00e1, kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec n\u00ean m\u1eddi l\u01b0u l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 h\u1ecd kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng may b\u1ecb ch\u1ebft, chu\u1ea9n cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 3 quan ti\u1ec1n v\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea5m v\u1ea3i \u0111\u1ec3 kh\u00e2m li\u1ec7m ch\u00f4n c\u1ea5t.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u \u0111\u1ec7 danh s\u00e1ch m\u1ed9 l\u00ednh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9 l\u00ednh c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ed1, kh\u00f4ng n\u00ean ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng h\u00e3o. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u1ed5ng tr\u1ea5n B\u1eafc Th\u00e0nh L\u00ea Ch\u1ea5t v\u00e0 Ph\u00f3 t\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Phong m\u1ed9 \u0111\u1ebfn h\u01a1n m\u1ed9t v\u1ea1n l\u00ednh, th\u1ef1c ch\u1ec9 ph\u00ed l\u01b0\u01a1ng, khi c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i th\u00ec ch\u00fang tr\u1ed1n \u0111i, c\u00f2n c\u00f3 \u00edch g\u00ec! Nay, l\u00ednh t\u1eeb d\u00e2n m\u00e0 ra, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng d\u00e2n, lo g\u00ec thi\u1ebfu l\u00ednh? Nh\u01b0ng l\u00f2ng d\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng ti\u1ec1n t\u00e0i m\u00e0 mua \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 c\u1ed1t ng\u1ef1 tr\u1ecb cho ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Tr\u1eef tr\u01b0\u1edbc can c\u00e1i \u00e1n c\u1ea3 nghe l\u1ea1i d\u1ecbch, tha k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i b\u1ecb d\u00e2n ti\u1ebfp t\u1ee5c ki\u1ec7n v\u1ec1 t\u1ed9i bu\u00f4ng th\u1ea3 k\u1ebb c\u01b0\u1edbp m\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang. V\u1eady xin giam gi\u1eef l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t\u201d. Vua d\u1ee5 sai x\u00edch l\u1ea1i, giam c\u1ea7m \u0111\u1ec3 nghi\u00eam x\u00e9t. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n Tr\u1eef lu\u00f4n lu\u00f4n l\u00e0m b\u1eady, ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u00e0 \u0111\u00e1ng r\u1ed3i. Th\u1ebf m\u00e0, m\u1edbi r\u1ed3i, \u1edf gi\u1eefa ch\u1ed1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tai m\u1eaft c\u00f4ng ch\u00fang, Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n d\u00e1m k\u00eau xin cho Tr\u1eef. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 do c\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft \u0111\u00fat l\u00f3t nh\u1edd v\u1ea3 th\u00ec sao V\u0103n Quy\u1ec1n d\u00e1m l\u00e0m h\u1ed7n lo\u1ea1n l\u1ebd ph\u1ea3i trong n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 v\u1eady? Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tam ph\u1ea9m. Ta th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u1ee1 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o m\u1ed9t l\u1eddi l\u1ea7m l\u1ed7i m\u00e0 kh\u00e9p v\u00e0o t\u1eed h\u00ecnh. Nh\u01b0ng m\u00e0 k\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh l\u00e0m b\u1eady, n\u1ebfu c\u00f3 \u00fd \u0111\u1ecbnh th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i gi\u1ebft. Nay ta s\u1edf d\u0129 tr\u1ecb t\u1ed9i con ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng nh\u1eefng c\u00e1i ch\u1edbm n\u1ea3y, \u0111\u1ec3 l\u00e0m khu\u00f4n ph\u00e9p cho con ch\u00e1u v\u1ec1 sau, v\u00e0 \u0111\u1ec3 cho k\u1ebb l\u00e0m t\u00f4i bi\u1ebft r\u0103n s\u1ee3 \u0111\u00f3 th\u00f4i\u201d. Khi th\u00e0nh \u00e1n, Tr\u1eef \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i \u0111\u1ed3, nh\u01b0ng vua \u0111\u1eb7c \u01a1n chu\u1ea9n cho theo ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf Cao B\u1eb1ng, sang l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u1ed5 sai. C\u00f2n Quy\u1ec1n, x\u00e9t kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u1ea7m nh\u1eadn g\u1eedi g\u1eafm g\u00ec, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y M\u1eadu Th\u00ecn, l\u00e0m l\u1ec5 Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n Man \u1edf trang \u0110\u00f4ng Quang (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Tr\u1ea5n Y\u00ean) tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u0111i ch\u01b0a v\u1ec1 h\u1ebft. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho ho\u00e3n thu\u1ebf b\u1ea1c c\u1ee7a d\u00e2n \u1ea5y trong m\u1ed9t n\u0103m. L\u1ea1i th\u1ea5y kho th\u00f3c t\u1ec9nh \u1ea5y ch\u01b0a ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y, n\u00ean sai t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y ch\u1edf \u0111\u1ebfn 20000 h\u1ed9c th\u00f3c.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam c\u00e1c v\u1ec7 binh Nam K\u1ef3 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, v\u00ec l\u00ednh Nam K\u1ef3 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, n\u00ean \u0111\u00e3 h\u1ea1 d\u1ee5 cho H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1eb7t ba v\u1ec7 ; Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Ho\u00e1 m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1eb7t hai v\u1ec7 ; H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Tuy\u00ean Quang, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean, m\u1ed7i t\u1ec9nh m\u1ed9t v\u1ec7. Sau v\u00ec d\u00e2n Nam K\u1ef3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ng\u1ee5 \u1edf h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3 vui l\u00f2ng ra \u1ee9ng m\u1ed9, n\u00ean c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y nhi\u1ec1u l\u1ea7n xin m\u1ed9 th\u00eam, m\u1ed7i t\u1ec9nh 2 v\u1ec7 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n y cho thi h\u00e0nh r\u1ed3i. Nay ngh\u0129 : Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng t\u1ec9nh l\u1edbn, t\u1ea5t n\u00ean \u0111\u00f3ng nhi\u1ec1u l\u00ednh Nam K\u1ef3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n nh\u01b0 c\u00e1c ng\u00f3n tay theo nh\u1ecbp c\u1eed \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u00e1nh tay. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho m\u1ed7i t\u1ec9nh \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9 th\u00eam 2 v\u1ec7 cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 5 v\u1ec7, r\u1ed3i l\u1ea5y t\u00ean t\u1ec9nh tr\u00f9m l\u00ean, \u0111\u1eb7t l\u00e0m c\u00e1c v\u1ec7 Ti\u1ec1n, H\u1eadu c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh. T\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ec9nh l\u1edbn h\u1ea1ng nh\u00ec, v\u1eady v\u1ec7 H\u01b0ng Y\u00ean c\u0169 nay \u0111\u1ed5i l\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean T\u1ea3 v\u1ec7, l\u1ea1i m\u1ed9 th\u00eam m\u1ed9t v\u1ec7 n\u1eefa \u0111\u1eb7t l\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean H\u1eefu v\u1ec7 cho \u0111\u1ee7 2 v\u1ec7. M\u1ed7i v\u1ec7 c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 10 \u0111\u1ed9i, r\u1ed3i chi\u1ec3u theo l\u1ec7, c\u1ea5p cho qu\u1ea7n \u00e1o, ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 cho thao di\u1ec5n \u0111\u1ec3 c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ef1c d\u1ee5ng. Ph\u00e0m c\u00e1c v\u1ec7 l\u00ednh m\u1ed9 c\u0169 v\u00e0 m\u1edbi, H\u01b0ng Y\u00ean th\u00ec giao cho L\u00e3nh binh chuy\u00ean tr\u00f4ng coi ; H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u1eafc Ninh th\u00ec giao cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh chuy\u00ean tr\u00f4ng coi.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201c2 ty B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t hai t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, hi\u1ec7n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u l\u1ea1i d\u1ecbch, m\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n trong h\u1ea1t \u00edt ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ch\u1eef, n\u00ean kh\u00f4ng sung m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u1eafc Ninh, m\u1ed7i t\u1ec9nh tr\u00edch l\u1ea5y 10 ng\u01b0\u1eddi V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u thu\u1ed9c t\u1ec9nh, ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cM\u00f9a \u0111\u00f4ng v\u1eeba r\u1ed3i, v\u00ec quan qu\u00e2n 3 \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean x\u00f4ng pha gi\u00e1 r\u00e9t, n\u00ean \u0111\u00e3 h\u1ea1 d\u1ee5 sai \u0111em \u0111\u1ebfn c\u00e1c h\u1ea1ng \u00e1o b\u00f4ng, tuy\u00ean ch\u1ec9 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p. Nay \u0111\u00e3 t\u1edbi ti\u1ebft xu\u00e2n, kh\u00ed tr\u1eddi \u1edf trong Kinh \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u1ea5m \u00e1p, d\u1ec5 ch\u1ecbu. Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn t\u01b0\u1edbng s\u0129 tr\u00e8o non l\u1eb7n su\u1ed1i, l\u00f2ng ta th\u1ee9c nh\u1eafp kh\u00f4ng y\u00ean ! V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 th\u0103m h\u1ecfi t\u1eeb c\u00e1c th\u1ed1ng so\u00e1i \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n : trong ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 th\u1ea5y \u1ea5m \u00e1p ch\u01b0a ? N\u01a1i \u1ea5y l\u00e0 ch\u1ed7 bi\u00ean gi\u1edbi c\u00f9ng ki\u1ec7t, nay \u0111\u00e3 sang xu\u00e2n, c\u00f3 c\u00f2n r\u00e9t kh\u00f4ng ? Th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi ngay \u0111\u1ec3 ta th\u1ea5y r\u00f5 t\u00ecnh c\u1ea3nh n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n\u201d.<\/p>\n<p>Ba \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u1edd t\u00e2u chung n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh l\u00e0 n\u01a1i li\u1ec1n v\u1edbi \u0111\u1ea5t nh\u00e0 Thanh, ti\u1ebft \u0111\u00f4ng v\u1eeba r\u1ed3i c\u0169ng r\u00e9t l\u1eafm. Nh\u01b0ng t\u1eeb khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9i \u01a1n ph\u00e1t cho qu\u1ea7n \u00e1o, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u th\u1ea5y qu\u00ean r\u00e9t. T\u1eeb khi sang xu\u00e2n \u0111\u1ebfn nay, kh\u00ed n\u00fai \u0111\u00e3 tan d\u1ea7n, lu\u00f4n lu\u00f4n h\u1eedng n\u1eafng, tuy kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m \u00e1p nh\u01b0 trong Kinh, nh\u01b0ng g\u1eb7p tr\u1eddi xu\u00e2n t\u1ea1nh r\u00e1o n\u00e0y, th\u00ec t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n l\u1edbn nh\u1ecf cho ch\u00ed binh d\u00f5ng c\u0169ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ea5y gi\u00e1 r\u00e9t n\u1eefa\u201d. Vua xem t\u1edd bi\u1ec3u, r\u1ea5t m\u1eebng.<\/p>\n<p>Sai bi\u1ec1n binh th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201cB\u00ecnh\u201d s\u1ed1 1, l\u0129nh ch\u1edf \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ed3 d\u1eabn l\u1eeda, di\u00eam ti\u00eau, l\u00e1 ch\u1eafn, dao, ti\u1ec1n, thu\u1ed1c men \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, ch\u1edf theo h\u01a1n 40 bi\u1ec1n binh C\u1ea9m y \u0111\u1ec3 \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c. L\u1ea1i sai ch\u1edf theo nhi\u1ec1u m\u1ed9c, t\u01a1 v\u0169, \u0111o\u1ea1n v\u0169, c\u00e1c h\u1ea1ng v\u1ea3i, \u0111\u1ed3 u\u1ed1ng tr\u00e0, \u0111em ch\u1ee9a \u1edf kho Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>C\u00f3 4 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n C\u1ea7n Gi\u1edd thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ch\u00fang t\u1eeb xa \u0111\u1ebfn, c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec cho \u0111\u1ea5t n\u00e0y d\u1ec5 l\u00e0m \u0103n, ch\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd g\u00ec kh\u00e1c. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u1ec1m m\u1ecfng v\u1ed7 v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng xa, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea5m \u0111o\u00e1n g\u00ec. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee7y th\u1ee7 v\u00e0 kh\u00e1ch \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1ng ngh\u00e8o t\u00fang, v\u00f4 l\u1ea1i, ph\u1ea3i truy\u1ec1n d\u1ee5 quan t\u1ec9nh cho ph\u00e9p ch\u00fang \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 g\u1ea7n s\u00f4ng Tam K\u1ef3, \u0111\u1ed5i ch\u00e1c mua b\u00e1n nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng nghi\u00eam c\u1ea5m kh\u00f4ng cho m\u1ed9t kh\u00e1ch \u0111\u00e1p n\u00e0o l\u00ean b\u1edd v\u00e0 h\u1ea1n cho trong 4 \u2013 5 th\u00e1ng ph\u1ea3i ra kh\u01a1i quay v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n m\u1ed9t c\u1eb7p \u00e1o sa m\u00e0u v\u00e0 ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn, nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 5 \u0111\u1ed3ng ; thu\u1ed9c vi\u00ean theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Di\u1ec5n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i, \u0111\u1eb7t mua c\u00e1c th\u1ee9 h\u00e0ng, \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu cho thu\u1ed9c h\u1ea1, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ta khen l\u00e0 kh\u00f4ng hi\u1ec5u d\u00e2n. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, h\u1ea1 d\u1ee5 khen th\u01b0\u1edfng v\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c mua h\u00e0ng l\u00e0 mu\u1ed1n cho ti\u1ec1n t\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u th\u00f4ng, c\u00f3 l\u1ee3i cho d\u00e2n. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean li\u1ec7u n\u00e2ng gi\u00e1 h\u00e0ng l\u00ean m\u00e0 mua, cho \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 thu\u1eadn nh\u00e2n t\u00ecnh, kh\u00f4ng n\u00ean ch\u1ec9 c\u1ed1t gi\u00e1 r\u1ebb, \u0111\u1ec3 cho th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c vui l\u00f2ng l\u00e0m ngh\u1ec1 bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec m\u1edbi ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>X\u00e2y l\u1ea1i kho s\u1ed1 9 \u1edf Qu\u1ea3ng Th\u1ecbnh. Sai Th\u1eeba Thi\u00ean thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c, chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo l\u1ec7 gi\u00e1 c\u00f4ng khi tu t\u1ea1o c\u00e1c kho n\u0103m ngo\u00e1i m\u00e0 ph\u00e1t tr\u1ea3 cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>Sai Phan Thanh Gi\u1ea3n, \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh, ki\u00eam vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh, sung C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, mang b\u1ea3n ch\u00e2u ph\u00ea \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n An Man tuy\u00ean ch\u1ec9, sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng hi\u1ec3u r\u00f5 l\u1ea5y \u00fd m\u00e0 l\u00e0m ; khi xong vi\u1ec7c th\u00ec v\u1ec1 Kinh, t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi.<\/p>\n<p>1. Con g\u00e1i vua Phi\u00ean l\u00e0 Ng\u1ecdc V\u00e2n, n\u00ean c\u1ee9 cho theo danh hi\u1ec7u c\u0169 m\u00e0 x\u01b0ng h\u00f4, ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eb7t th\u00eam l\u00e0 Ch\u00e2n L\u1ea1p qu\u1eadn ch\u00faa. X\u00e9t k\u1ef9 xem n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o, c\u1ed1t cho nh\u00e2n t\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 thu\u1eadn, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y s\u1ebd li\u1ec7u d\u1ea7n.<\/p>\n<p>2. Ch\u00ed h\u01b0\u1edbng c\u1ee7a c\u00e1c quan Phi\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o : ho\u1eb7c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, m\u1ed9t m\u1ef1c mu\u1ed1n quay v\u1ec1 v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ho\u1eb7c mu\u1ed1n suy t\u00f4n Ng\u1ecdc V\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u00ean gi\u1eadu cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, hay mu\u1ed1n ch\u1ecdn t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c kh\u00e1c c\u1ee7a vua Phi\u00ean [m\u00e0 l\u1eadp], c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u00e9t cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch x\u00e1c.<\/p>\n<p>3. T\u1ee5c n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean hay h\u00e1m l\u1ee3i nh\u1ecf. Trong s\u1ef1 \u0111i l\u1ea1i giao ti\u1ebfp v\u1edbi h\u1ecd, n\u00ean kh\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1 u\u00fd l\u1ea1o \u0111\u1ec3 k\u1ebft \u01a1n ; b\u1ea5t c\u1ee9 v\u1eadt qu\u00fd hay th\u01b0\u1eddng, nhi\u1ec1u hay \u00edt, n\u00ean n\u0103ng \u0111\u00e3i h\u1ecd \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb9p l\u00f2ng h\u1ecd, kh\u00f4ng n\u00ean ti\u1ebfc ph\u00ed t\u1ed5n, th\u00ec h\u1ecd s\u1ebd ph\u1ee5c t\u00f9ng m\u00ecnh, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 cho m\u00ecnh sai khi\u1ebfn.<\/p>\n<p>4. Quan Phi\u00ean t\u1eeb Th\u1eadp ph\u1ea9m, C\u1eedu ph\u1ea9m, B\u00e1t ph\u1ea9m n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc li\u1ec7u t\u00e2u xin cho quan h\u00e0m nh\u01b0 V\u1ec7 u\u00fd, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, hay Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u1ea3m k\u00edch. C\u00f2n quan h\u00e0m n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean m\u00e0 h\u1ecd hi\u1ec7n c\u00f3 th\u00ec c\u1ee9 x\u01b0ng h\u00f4 nh\u01b0 c\u0169 \u0111\u1ec3 theo qu\u1ed1c t\u1ee5c h\u1ecd. L\u1ea1i x\u00e9t trong quan li\u00eau Phi\u00ean, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u01a1i c\u00f3 t\u00e0i c\u00e1n, th\u1ef1c t\u00e2m xu\u1ea5t l\u1ef1c v\u1ec1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u00ec nh\u1eefng l\u00fac nh\u00e0n r\u1ed7i, n\u00ean cho g\u1ecdi h\u1ecd \u0111\u1ebfn, v\u1ed7 v\u1ec1 u\u00fd l\u1ea1o, h\u1ecfi l\u1ea5y nh\u1eefng t\u00ecnh Man, t\u1ee5c th\u1ed5, r\u1ed3i b\u00ed m\u1eadt k\u1ebft t\u00ecnh th\u00e2n h\u1eadu v\u1edbi h\u1ecd, th\u00ec t\u1ea5t mua chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng c\u1ea3m t\u1eed c\u1ee7a h\u1ecd. Nh\u01b0ng trong nh\u1eefng ch\u1ed1n \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ecdn quan Phi\u00ean, n\u00ean coi ai c\u0169ng nh\u01b0 ai, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 l\u1ed9 ra k\u1ebb th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi s\u01a1).<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ed3n An Man \u1edf Nam Vang l\u00e0m th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u m\u1edbi thi\u1ebft l\u1eadp, c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ec1 b\u1ed9n, sai b\u1ed9 L\u1ea1i ch\u1ecdn nh\u1eefng vi\u00ean ch\u1ee9c, l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf c\u00e1c nha trong L\u1ee5c b\u1ed9 v\u00e0 T\u1ef1, Vi\u1ec7n, t\u1eeb Ch\u1ee7 s\u1ef1 \u0111\u1ebfn V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i l\u1ea5y 20 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u cho th\u0103ng l\u00ean m\u1ed9t tr\u1eadt, r\u1ed3i cho \u0111i theo T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i c\u00f4ng vi\u1ec7c. (Hai Ch\u1ee7 s\u1ef1 th\u0103ng H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n th\u1eeba ch\u1ec9 ; 3 T\u01b0 v\u1ee5 th\u0103ng Tu so\u1ea1n ; 3 Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u0103ng Ki\u1ec3m th\u1ea3o ; 6 T\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m v\u00e0 Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u0103ng Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i ; 6 V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i th\u0103ng Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i). B\u1ecdn Gi\u1ea3ng l\u1ea1i t\u00e2u xin \u0111\u1eb7t \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y 1 \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 v\u00e0 1 \u0111\u1ed9i ch\u0103n voi, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Vua y cho, r\u1ed3i d\u1ee5 sai m\u1ed9 1000 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u1edf t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, \u0111\u1eb7t l\u00e0m Tr\u1ea5n T\u00e2y T\u1ea3 v\u1ec7 v\u00e0 Tr\u1ea5n T\u00e2y H\u1eefu v\u1ec7. Ai c\u00f3 t\u00e0i ngh\u1ec7 xu\u1ea5t s\u1eafc, chu\u1ea9n cho t\u00e2u xin b\u1ea1t b\u1ed5 quan ch\u1ee9c. L\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u00e1t 2.000 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m dinh th\u1ef1 v\u00e0 kho t\u00e0ng (\u0111\u1ec1u l\u1ee3p ng\u00f3i). Nh\u1eefng nh\u00e0 c\u1eeda c\u1ee7a l\u1ea1i d\u1ecbch, binh l\u00ednh c\u0169ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0m d\u1ea7n \u0111\u1ec3 n\u01a1i \u0103n \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u1ec7 t\u00e2u t\u1edd phi\u1ebfn, l\u1ee5c ra s\u1ed1 t\u00f9 t\u1ed9i \u0111\u1ed3 c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1eeb cu\u1ed1i m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean qu\u00e1n \u1edf t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam l\u00e0 h\u01a1n 170 t\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai ph\u00e0m nh\u1eefng t\u1ed9i ph\u1ea1m tr\u01b0\u1edbc x\u1eed qu\u00e2n l\u01b0u, nay chu\u1ea9n cho t\u1ed9i \u0111\u1ed3, v\u00e0 nh\u1eefng t\u1ed9i ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ed3 b\u1ecb ph\u00e1t ph\u1ed1i ch\u01b0a h\u1ebft h\u1ea1n t\u1eeb 3 th\u00e1ng tr\u1edf l\u1ea1i, th\u00ec \u0111\u1ec1u gi\u1eef l\u1ea1i sung d\u1ecbch ; m\u00e3n h\u1ea1n s\u1ebd th\u1ea3 cho v\u1ec1. C\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u gia \u01a1n th\u00e1o b\u1ecf xi\u1ec1ng x\u00edch, ph\u00e1t \u0111i th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y chia cho l\u1ec7 thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi c\u1edd T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng sai ph\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Cu\u1ed1i m\u00f9a \u0111\u00f4ng c\u00f3 \u00e1n n\u00e0o b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3 c\u0169ng \u0111\u1ec1u cho nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c quan trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1 c\u1eed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quen bi\u1ebft, k\u00ea t\u00ean<\/p>\n<p>t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cTa t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, v\u1eabn ng\u1ed3i gh\u00e9 chi\u1ebfu mong m\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n, c\u1ea7u nh\u00e2n t\u00e0i nh\u01b0 kh\u00e1t c\u1ea7u n\u01b0\u1edbc. Hi\u1ec7n nay, vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n, n\u00ean ph\u1ea3i r\u1ed9ng r\u00e3i c\u1ea5t nh\u1eafc. V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho \u1edf Kinh : V\u0103n, nh\u01b0 Hi\u1ec7p bi\u1ec7n, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m n\u1ed5i B\u1ed1 ch\u00ednh ; Tham tri L\u1ee5c b\u1ed9, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t c\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m n\u1ed5i \u00e1n s\u00e1t ; Th\u1ecb lang L\u1ee5c b\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c \u1ea5n quan Ch\u00e1nh, T\u00f2ng tam ph\u1ea9m \u1edf c\u00e1c nha c\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0n n\u1ed5i Tri ph\u1ee7, \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 ; Lang trung c\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m n\u1ed5i Tri huy\u1ec7n, Huy\u1ec7n th\u1eeba. V\u00f5, nh\u01b0 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7, \u0110\u00f4 th\u1ed1ng c\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m n\u1ed5i V\u1ec7 u\u00fd, L\u00e3nh binh ; Th\u1ed1ng ch\u1ebf, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m n\u1ed5i Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Qu\u1ea3n c\u01a1 ; c\u00e1c Qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m n\u1ed5i Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. V\u1ec7 n\u00e0o c\u00f3 c\u1ea3 2 vi\u00ean Ch\u00e1nh, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd th\u00ec chu\u1ea9n cho nhau hi\u1ec7p c\u1eed m\u1ed7i ch\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>\u201c\u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, chu\u1ea9n cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, kh\u00f4ng c\u00f3 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 th\u00ec chu\u1ea9n cho B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, tu\u1ef3 theo t\u1ec9nh nh\u1ecf hay l\u1edbn c\u1eed l\u1ea5y 1, 2 hay 2, 3 vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed ra, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u00e1ng hay b\u1ecb ph\u1ea1t v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng, mi\u1ec5n l\u00e0 l\u00e0m n\u1ed5i c\u00f4ng vi\u1ec7c. T\u1ea5t c\u1ea3 tr\u00ean \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u ra t\u1eeb ch\u1ed7 thi\u1ebft th\u1ef1c, c\u00f3 l\u1eddi kh\u1ea3o s\u00e1t h\u1eb3n hoi, ch\u1ec9 r\u00f5 \u0111\u00edch danh m\u00e0 b\u1ea3o c\u1eed. \u0110\u00f3 l\u00e0 do ta c\u1ea7n k\u00edp v\u1ec1 vi\u1ec7c k\u00eau g\u1ecdi t\u00ecm ki\u1ebfm hi\u1ec1n t\u00e0i tu\u1ea5n ki\u1ec7t \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ec3 theo \u00fd \u1ea5y, nh\u1ea5t thi\u1ebft gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng ch\u00ednh, trung th\u00e0nh. N\u1ebfu bi\u1ebft \u0111\u00edch x\u00e1c, th\u1ea5y r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 qu\u1ea3 th\u1ef1c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t th\u00ec c\u1eed, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec th\u00f4i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m cho chi\u1ebfu l\u1ec7, l\u1ea1m c\u1eed \u0111\u1ebfn k\u1ebb kh\u00f4ng ra g\u00ec, th\u00ec t\u1ea5t b\u1ecb \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng vi\u00ean v\u0103n, v\u00f5 do Kinh ph\u00e1i ho\u1eb7c t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Nam K\u1ef3 c\u00f3 nhi\u1ec1u, c\u0169ng n\u00ean tu\u1ef3 t\u00e0i m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t, b\u00e8n d\u1ee5 sai : \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00ec do T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean th\u00ec do Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n v\u00e0 L\u00e3nh binh, \u0111\u1ec1u x\u00e9t nghi\u1ec7m t\u1eeb Qu\u1ea3n c\u01a1, Qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf xu\u1ed1ng, ai \u0111ang l\u00e0 th\u1ef1 h\u00e0m, quy\u1ec1n sung, th\u00ed sai, ho\u1eb7c ngo\u1ea1i u\u1ef7, m\u00e0 t\u00e0i c\u00e1n \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ho\u1eb7c th\u0103ng th\u1ee5, cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u0169ng c\u1ea3m, m\u1eabn c\u00e1n \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e9t b\u1ed5 ch\u1ee9c h\u00e0m, \u0111\u1ec1u k\u00ea r\u00f5 t\u00ean, b\u1ea3o c\u1eed t\u00e2u l\u00ean, ch\u1edd ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, \u0110\u00f4 th\u1ed1ng l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng, th\u0103ng th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, gia h\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i b\u1ea3o, v\u1eabn l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn sung ch\u1ee9c Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 l\u1ed9 Tham t\u00e1n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfn c\u00f4ng. Sau v\u00ec c\u00f3 gi\u1eb7c Xi\u00eam, Xu\u00e2n \u0111em m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh, l\u1ea1i ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. Tr\u1eadn th\u1eafng \u1edf Thu\u1eadn C\u1ea3ng, Ph\u1ee7 L\u1eadt, c\u00f4ng Xu\u00e2n ngang v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 trao cho ch\u1ee9c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, u\u1ef7 Xu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, nay chu\u1ea9n th\u0103ng th\u1ef1 ch\u1ee9c n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 y\u00eau m\u1ebfn, \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p c\u00f4ng lao\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ea5n phong Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0, t\u01b0\u1edbc B\u00ecnh Th\u00e0nh t\u1eed, Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, l\u00ean t\u01b0\u1edbc B\u00ecnh Th\u00e0nh b\u00e1, l\u1ea1i th\u0103ng th\u1ef1 \u0110\u00f4ng c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 gia h\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed th\u00e1i b\u1ea3o, v\u1eabn l\u0129nh \u1ea5n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0, b\u1ea3o h\u1ed9 Ch\u00e2n L\u1ea1p. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c trao cho ch\u1ee9c Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, \u0111\u00e1nh ngh\u1ecbch t\u1eb7c Phi\u00ean An, m\u1ed9t tr\u1eadn Bi\u00ean \u2013 Long, tr\u01b0\u1edbc l\u1eadp c\u00f4ng \u0111\u1ea7u. K\u1ecbp khi c\u00f3 gi\u1eb7c Xi\u00eam, Gi\u1ea3ng \u0111em m\u1ed9t b\u1ed9 ph\u1eadn qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, l\u1ea1i ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c \u1edf Thu\u1eadn C\u1ea3ng, \u0111\u1ee7 l\u1eadp chi\u1ebfn c\u00f4ng th\u1ee9 nh\u1ea5t ; r\u1ed3i l\u1ea1i ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u su\u1ed1t b\u1edd c\u00f5i n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p : tr\u1eadn th\u1eafng \u1edf Ph\u1ee7 L\u1eadt, l\u00e0m nh\u1ee5t h\u1ebft nhu\u1ec7 kh\u00ed ng\u00f4ng cu\u1ed3ng c\u1ee7a gi\u1eb7c. Sau \u0111\u00f3 l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf. Sau \u0111\u00f3 l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf Nam Vang, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t m\u1ecdi vi\u1ec7c, l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f9ng kh\u1edbp, v\u1ed7 y\u00ean b\u1ecdn quan Phi\u00ean, d\u00e2n Phi\u00ean, l\u00e0m cho n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eb1m th\u1eb3ng v\u00e0o phi\u00ean thu\u1ed9c ta, gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh. C\u00f4ng \u1ea5y th\u1ef1c l\u1edbn. V\u1eady nay t\u1ea5n th\u0103ng t\u01b0\u1edbc, tr\u1eadt, \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng lao \u0111\u1eb7c th\u00f9\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i cho r\u1eb1ng Gi\u1ea3ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu l\u1ed9 Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, l\u01b0u l\u1ea1i th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, kinh l\u00fd vi\u1ec7c bi\u00ean gi\u1edbi, kh\u00f4ng d\u1ef1 bi\u1ebft \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, b\u00e8n d\u1ee5 sai cho \u0111em s\u1eafc, d\u1ee5, c\u1edd, b\u00e0i c\u1ea5p cho khi l\u00e0m Tham t\u00e1n tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 n\u1ed9p, \u0111\u1ec3 Gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u \u00fd v\u00e0o vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng v\u00e0 c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch. Duy \u00e1o tr\u1eadn v\u00e0 thanh g\u01b0\u01a1m th\u00ec v\u1eabn \u0111\u1ec3 m\u1eb7c v\u00e0 \u0111eo cho \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng th\u1ec3.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, li\u1ec1n sai ph\u00e1i vi\u00ean mang \u0111\u1ebfn ban cho s\u1eafc, \u1ea5n m\u1edbi phong, c\u00f2n s\u1eafc, \u1ea5n phong t\u01b0\u1edbc t\u1eed tr\u01b0\u1edbc th\u00ec n\u1ed9p tr\u1ea3 v\u1ec1 b\u1ed9. T\u1eeb nay, h\u1ec5 ai \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5n phong c\u0169ng l\u00e0m theo nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>Sai Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n b\u1ea3o h\u1ed9 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p. B\u1ed5 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n l\u00e0m Tham tri b\u1ed9 Binh, v\u1eabn gi\u1eef ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng nh\u1eefng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch t\u1ed1t v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cT\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa, V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, t\u1eeb khi \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c t\u1edbi nay, th\u00ec Nam K\u1ef3 lu\u00f4n n\u0103m c\u00f3 vi\u1ec7c. \u0110\u1ecba h\u1ea1t y \u1edf ngay kho\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng trung \u0111\u1ed9, vi\u1ec7c g\u1ecdi l\u00ednh v\u00e0 t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t b\u1eadn r\u1ed9n, th\u1ebf m\u00e0 m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 th\u0103ng th\u1ee5 Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, nay \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia h\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed thi\u1ebfu b\u1ea3o v\u00e0 l\u1ea1i gia m\u1ed9t c\u1ea5p tr\u00e1c d\u1ecb ((1) C\u1ea5p tr\u00e1c d\u1ecb : m\u1ed9t th\u1ee9 c\u1ea5p k\u1ef7 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u1ec3 ban cho nh\u1eefng ai c\u00f3 c\u00f4ng lao \u01b0u vi\u1ec7t kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng c\u00f3 khi c\u0169ng ban c\u1ea3 cho ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1eb7c \u00e2n (theo l\u1eddi Minh M\u1ec7nh n\u00f3i ng\u00e0y th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m th\u1ee9 16, xem Th\u1ef1c l\u1ee5c \u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7, quy\u1ec3n 143, t\u1edd 96 \u2013 10a).1) n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u201cTh\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, t\u1eeb khi l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ec9nh l\u1edbn \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, g\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh. Tuy c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i b\u1ecdn l\u00e9n ph\u00e1t, nh\u01b0ng l\u1eadp t\u1ee9c d\u1eadp t\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ngay ; m\u00e0 c\u1ea3 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 t\u1ec9nh ki\u00eam h\u1ea1t c\u0169ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. V\u1eady cho gia h\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed thi\u1ebfu b\u1ea3o.<\/p>\n<p>\u201cT\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam trong h\u1ea1t \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f4ng, ti\u1ec1n ch\u1ed3ng, th\u00f3c ch\u1ee9a, th\u1ebf m\u00e0 d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n d\u00e2n, binh l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 thi\u1ebfu th\u00ec \u0111i\u1ec1n b\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c ngay. H\u01a1n n\u1eefa, m\u00f9a l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn, m\u00f9a m\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean vui. V\u1eady gia h\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed thi\u1ebfu b\u1ea3o v\u00e0 gia th\u00eam 1 c\u1ea5p tr\u00e1c d\u1ecb.<\/p>\n<p>\u201cHai t\u1ec9nh Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ed5 ph\u1ec9 l\u00e9n l\u00fat ph\u00e1t ra, vi\u1ec7c v\u1ed7 y\u00ean r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n. G\u1ea7n nay, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp n\u00edn h\u01a1i, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1edf. Th\u1ebf l\u00e0 ch\u1ee9c t\u01b0 m\u1ee5c v\u1ed7 v\u1ec1, cai tr\u1ecb c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i. V\u1eady chu\u1ea9n cho : Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thanh Hoa Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c do h\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf, b\u1ed5 th\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa ; h\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh L\u00ea Nguy\u00ean Hi l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh, l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh v\u00e0 gia m\u1ed9t c\u1ea5p tr\u00e1c d\u1ecb ; \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n, c\u0169ng gia m\u1ed9t c\u1ea5p tr\u00e1c d\u1ecb, \u0111\u1ec3 n\u00eau ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i, khuy\u1ebfn kh\u00edch k\u1ebb tu\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>Quan phi\u00ean Ch\u00e2n L\u1ea1p d\u00e2ng 21 th\u1edbt voi. Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u0129nh ch\u1ee9c B\u1ea3o h\u1ed9 \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00e0nh, tr\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng c\u1ea5p cho h\u1ecd m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ed3 v\u1eadt, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua sai th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho h\u1ecd : kim ti\u1ec1n, ng\u00e2n ti\u1ec1n v\u00e0 \u00e1o m\u1eb7c b\u1eb1ng sa, \u0111o\u1ea1n, c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng r\u1eb1ng : \u201cCh\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 \u0111\u1ea5t s\u1ea3n voi, t\u1ee5c hay nu\u00f4i voi ri\u00eang, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 chuy\u00ean ch\u1edf. N\u1ebfu c\u00f3 ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111em voi n\u1ed9p th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng cho ; n\u1ebfu mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 nu\u00f4i ri\u00eang th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea5m\u201d.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf ngh\u1ecbch, N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, v\u00e0 gi\u1eb7c S\u0129, gi\u1eb7c Th\u1ea1c \u1edf Tuy\u00ean Quang l\u00e2u ch\u01b0a b\u1ecb b\u1eaft, b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c hai l\u1ea7n xu\u1ea5t chinh, ch\u01b0a l\u00e0m xong vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 lo l\u1eafng cho vua cha. Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 b\u1ecb th\u1ea5t tr\u1eadn \u1edf B\u1eafc Ph\u1ea5n l\u00e0m nhi\u1ec1u qu\u00e2n l\u00ednh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong, ta ch\u01b0a n\u1ee1 b\u1eaft t\u1ed9i v\u1ed9i! B\u00e2y gi\u1edd l\u1ea1i d\u1eebng qu\u00e2n l\u1ea1i l\u00e0m t\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec! V\u1eady th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc ra sao? Nay \u0111\u1ea1i binh 3 \u0111\u1ea1o b\u1ed1n m\u1eb7t qu\u00e2y \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c t\u1ef1 khi\u1ebfp s\u1ee3, tr\u1ed1n l\u1ee7i nh\u01b0 \u0111\u00e0n c\u00e1, l\u0169 chu\u1ed9t. N\u1ebfu ta ch\u1ec9 l\u00f9ng b\u1eaft \u1edf m\u1ed9t n\u01a1i th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1eafc s\u00e1ch. V\u1eady, ph\u1ea3i truy\u1ec1n d\u1ee5 : b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, H\u1ed3 H\u1ef1u \u1edf 2 \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang ph\u1ea3i l\u00f9ng b\u1eaft t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n ; b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y \u1edf \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean ph\u1ea3i l\u00f9ng b\u1eaft c\u00e1c t\u00ean gi\u1eb7c S\u0129, gi\u1eb7c Th\u1ea1c c\u00f9ng h\u1ebft th\u1ea3y c\u00e1c t\u01b0\u1edbng v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch. H\u1ecd n\u00ean t\u00ecm \u0111\u1ee7 m\u1ecdi c\u00e1ch nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o v\u00e0 l\u1ea5y b\u1ea1c c\u00f4ng ra treo th\u01b0\u1edfng h\u1eadu, r\u1ed3i lu\u1ed3n r\u1eebng v\u01b0\u1ee3t hi\u1ec3m m\u00e0 c\u1ed1 s\u1ee9c t\u1ea7m n\u00e3, c\u1ed1t b\u1eaft cho b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn ngh\u1ecbch ph\u1ea1m \u0111\u1ec3 nghi\u00eam tr\u1ecb, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n l\u1ea5y h\u1eadu th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, t\u1eeb Kim M\u00e3 thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean th\u00f4ng \u0111\u1ebfn mi\u1ec1n r\u1eebng n\u00fai Cao B\u1eb1ng v\u00e0 ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n t\u00e2u, th\u00ec v\u00f9ng n\u00e0y quan qu\u00e2n ch\u01b0a t\u1eebng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c c\u00f2n \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf \u0111\u00f3. Nay c\u0169ng giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n l\u0129nh qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111i v\u00e0 t\u1ef1 b\u00e1o cho l\u0169 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, do m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y, chia nhau t\u1ea7m n\u00e3. V\u00e0 chu\u1ea9n cho Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n, nh\u1eb1m nh\u1eefng n\u01a1i xung y\u1ebfu \u1edf v\u00f9ng r\u1eebng h\u1ea1t \u1ea5y ti\u1ebfp gi\u00e1p Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean m\u00e0 ph\u00e1i nh\u1eefng quan v\u00f5 \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3n ch\u1eb7n, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi. B\u1ecdn gi\u1eb7c S\u0129, gi\u1eb7c Th\u1ea1c ch\u1eb3ng qua nh\u01b0 c\u00e1 \u0111ang b\u01a1i \u1edf \u0111\u00e1y n\u1ed3i, v\u1ecb t\u1ea5t \u0111\u00e3 xa ch\u1ea1y n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u1ea7n ph\u1ea3i x\u00e9t nh\u1eadn cho \u0111\u00fang m\u00e0 l\u00f9ng t\u00ecm, th\u00ec kh\u00f4ng lo kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang.<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n khi \u0111\u1ebfn v\u00f9ng n\u00e0o, n\u00ean tuy\u00ean th\u1ecb kh\u1eafp n\u01a1i, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : \u201cT\u1eeb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch l\u00e0m ph\u1ea3n, nh\u00e2n d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi s\u1edf t\u1ea1i ho\u1eb7c b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p l\u00f9a theo, ho\u1eb7c b\u1ecb qu\u1ea5y nhi\u1ec5u t\u00e0n h\u1ea1i. Nay quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, b\u1ecdn ch\u00fang th\u1ebf c\u00f9ng, tan v\u1ee1 ch\u1ea1y tr\u1ed1n. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00ean quy\u1ebft ch\u00ed di\u1ec7t th\u00f9, ra s\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i, th\u00ec t\u1ea5t c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu ai l\u1ea1i d\u00e1m ch\u1ee9a ch\u1ea5p che gi\u1ea5u ph\u1ea1m nh\u00e2n th\u00ec li\u1ec1n b\u1ecb \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i v\u1edbi k\u1ebb ph\u1ea1m, v\u1ea1 l\u00e2y \u0111\u1ebfn v\u1ee3 con. Nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi tranh nhau quy thu\u1eadn, h\u1ee3p l\u1ef1c t\u1ea7m n\u00e3, th\u00ec \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang chia ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i l\u00f9ng \u1edf mi\u1ec1n r\u1eebng Giai L\u1ea1c, V\u00e2n Quang, b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c 8 t\u00ean v\u00e0 t\u00ecm l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c 5 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng qu\u00e1 s\u01a1n m\u1ea5t khi tr\u01b0\u1edbc. Vi\u00ean gi\u1eef \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean l\u00e0 Qu\u1ea3n v\u1ec7 H\u00e0 V\u0103n C\u01b0 v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Di \u0111\u00e1nh t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nga \u1edf x\u00e3 Ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed9, ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Vi\u1ec7c b\u00e1o v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9. Qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean lu\u00f4n th\u1ec3.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cC\u00f2n c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111\u00e1ng ghi\u201d. R\u1ed3i h\u1ea1 d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho H\u00e0 V\u0103n C\u01b0, Nguy\u1ec5n V\u0103n Di m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o sa, b\u1ea1c, ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00f3 h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u0169ng Ng\u1ea1n L\u00e2m, t\u1ed5ng V\u00e2n Quang, \u0111em 18 kh\u1ea9u \u0111i\u1ec1u sang th\u1ed5 v\u00e0 2 chi\u1ebfc n\u00f2ng s\u00fang \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 n\u1ed9p v\u00e0 b\u00e1o d\u1eabn \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 nh\u1eefng ngh\u1ecbch ph\u1ea1m gi\u1ea5u s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, th\u00ec c\u00f3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c 8 c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng qu\u00e1 s\u01a1n, 2 s\u00fang l\u1edbn, 12 tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng. B\u1ecdn th\u1ea7n tu\u00e2n theo l\u1eddi d\u1ee5 \u0111\u00e3 tha t\u1ed9i cho h\u1ecd r\u1ed3i. L\u1ea1i sao l\u1ee5c ng\u1ea1ch th\u01b0\u1edfng m\u1edbi t\u0103ng th\u00eam v\u1ec1 vi\u1ec7c treo gi\u1ea3i b\u1eaft hay ch\u00e9m gi\u1eb7c V\u00e2n, gi\u1eb7c S\u0129, hi\u1ec3u th\u1ecb cho th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n kh\u1eafp c\u00e1c n\u01a1i. T\u1eeb \u0111\u00f3, Th\u1ed5, N\u00f9ng \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng Lai L\u0169ng, H\u1ed3 L\u0169ng, Thanh Qua, Bi\u1ec3u L\u0169ng l\u1ee5c t\u1ee5c ra th\u00fa, c\u0169ng \u0111\u1ec1u tha h\u1ebft\u201d. Vua d\u1ee5 sai li\u1ec7u ph\u00e1t qu\u1ea7n \u00e1o, b\u1ea1c ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean ch\u1ec9 d\u1eabn ch\u1ed7 gi\u1eb7c gi\u1ea5u s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf An \u2013 H\u00e0 t\u00e2u xin m\u1ed9 l\u00ednh l\u1eadp 1 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh \u1edf An Giang. Vua y cho.<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, v\u1eabn sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Cho : th\u1ef1 Tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng, nguy\u00ean ph\u00e1i \u0110\u1ed1c bi\u1ec7n \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean s\u1ef1 v\u1ee5, l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa, quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh ; Th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh, th\u1ef1 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh, th\u0103ng l\u00e0m Tham tri b\u1ed9 Binh, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean v\u1eabn l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9.<\/p>\n<p>Cho : B\u00f9i Ph\u1ed5, H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh, th\u0103ng th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh ; L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, Th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 H\u1eefu tham tri th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 ; Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n, Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9, l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i ; \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa th\u1ef1 Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh, l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c, Lang trung, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 v\u00ec h\u00e8n k\u00e9m, b\u1ecb b\u00e3i ch\u1ee9c. Cho : Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed, Th\u00e1i b\u1ed9c T\u1ef1 khanh, tr\u00f4ng coi V\u0169 kh\u1ed1, l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng, qu\u1ea3n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 ; L\u00ea B\u00e1 T\u00fa, H\u00e0n l\u00e2m Th\u1eeba ch\u1ec9, l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u0169 kh\u1ed1, v\u00e0 chu\u1ea9n cho c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ef1 Lang trung \u0110\u1eb7ng Khu\u00ea, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a V\u0169 kh\u1ed1.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tu\u1ea7n tra c\u1ee7a c\u00f4ng \u1edf c\u00e1c kho t\u00e0ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u1ed9i v\u1ee5 v\u00e0 V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 n\u01a1i t\u1ed5ng h\u1ee3p ch\u1ee9a c\u00e1c c\u1ee7a c\u00f4ng, k\u1ec3 h\u00e0ng \u1ee9c v\u1ea1n. \u0110\u00e3 chu\u1ea9n cho khoa \u0111\u1ea1o chia nhau \u0111\u1ebfn tu\u1ea7n tra, c\u00f2n lo c\u00f3 khi ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o, n\u00ean ph\u1ea3i ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i th\u1ea7n m\u1edbi t\u1ecf ra th\u1eadn tr\u1ecdng. V\u1eady sai Nguy\u1ec5n Khoa Minh, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111\u1ebfn N\u1ed9i v\u1ee5, Phan Huy Th\u1ef1c, B\u00f9i Ph\u1ed5, Nguy\u1ec5n Trung H\u1eadu, V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea \u0111\u1ebfn V\u0169 kh\u1ed1, c\u1ee9 thay \u0111\u1ed5i 10 ng\u00e0y m\u1ed9t phi\u00ean, m\u1ed7i phi\u00ean 1 vi\u00ean \u0111\u1ebfn ki\u1ec3m tra : h\u1ec5 th\u1ea5y c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng h\u1ee3p c\u00e1ch, n\u1ebfu l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng nh\u1ecf nh\u1eb7t th\u00ec s\u1ee9c ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n l\u1ea1i, n\u1ebfu l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 quan tr\u1ecdng m\u00e0 v\u00ec \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u00fang c\u00e1ch, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i sinh h\u01b0 h\u1ecfng, ho\u1eb7c l\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng s\u1ef1 tham nh\u0169ng, tr\u00e1i ph\u00e9p, b\u1ecf v\u1eafng, b\u1ecf thi\u1ebfu trong vi\u1ec7c canh ph\u00f2ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u h\u1eb7c ngay. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o gi\u1eef vi\u1ec7c tu\u1ea7n tra, tr\u01b0\u1edbc chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ebfn N\u1ed9i v\u1ee5 3 l\u1ea7n, \u0111\u1ebfn V\u0169 kh\u1ed1 2 l\u1ea7n, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u1ee9 c\u00e1ch 2 ng\u00e0y \u0111\u1ebfn 1 l\u1ea7n, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean xem x\u00e9t, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01a1 s\u00f3t\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, v\u00ec 2 b\u1ed9 H\u1ed9, Binh \u0111\u1ec1u nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, n\u00ean sai T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng thay Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n thay V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea sung v\u00e0o vi\u1ec7c ki\u1ec3m tra.<\/p>\n<p>B\u00e3i l\u1ec7 L\u1ee5c b\u1ed9 lu\u00e2n phi\u00ean nhau \u0111i th\u0103m ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, h\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ea5y t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n xong, th\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u01b0\u1eddng quan trong L\u1ee5c b\u1ed9 lu\u00e2n phi\u00ean nhau, \u0111i th\u0103m l\u00faa m\u1ed9t l\u1ea7n. Vua cho l\u00e0 b\u1eadn, b\u00e8n b\u00e3i b\u1ecf l\u1ec7 \u1ea5y. Ra l\u1ec7nh : t\u1eeb nay, giao h\u1eb3n tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u1ea5y cho vi\u00ean Kinh do\u00e3n, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thu ho\u1ea1ch s\u1ebd chu\u1ea9n cho 1 \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 H\u1ed9 th\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng xem x\u00e9t.<\/p>\n<p>Vua, nh\u1eefng khi r\u1ed7i vi\u1ec7c tri\u1ec1u ch\u00ednh, sai N\u1ed9i c\u00e1c H\u00e0 [T\u00f4ng] Quy\u1ec1n \u0111\u1ecdc cho nghe nh\u1eefng \u0111\u1ea7u b\u00e0i v\u0103n s\u00e1ch thi H\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a tri\u1ec1u nh\u00e0 Thanh. Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea7u b\u00e0i thi, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i h\u1ecfi hi\u1ec3m h\u00f3c nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1ea1 l\u00f9ng b\u00ed \u1ea9n nh\u01b0 th\u1ebf! Ta cho r\u1eb1ng ra v\u0103n s\u00e1ch, th\u00ed d\u1ee5 h\u1ecfi v\u1ec1 nh\u1eefng vi\u1ec7c \u201cT\u00e2y b\u00e1 \u0111\u00e1nh n\u01b0\u1edbc L\u00ea ((1) L\u00ea : m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf th\u1eddi x\u01b0a. \u0110\u1eddi Xu\u00e2n Thu, thu\u1ed9c n\u01b0\u1edbc T\u1ea5n. Nay l\u00e0 ph\u00eda t\u00e2y nam huy\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Tr\u1ecb, t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y.1), ho\u1eb7c \u201cV\u0103n v\u01b0\u01a1ng th\u1edd nh\u00e0 \u00c2n\u201d, \u201cV\u0169 v\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh nh\u00e0 \u00c2n\u201d, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn danh ngh\u0129a, th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e9t nghi\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2m thu\u1eadt h\u1ecdc tr\u00f2, ch\u1ee9 ch\u1ec9 h\u1ecfi nh\u1eefng ch\u1eef ngh\u0129a k\u1ef3 l\u1ea1 o\u00e1i o\u0103m th\u00ec<\/p>\n<p>k\u1ebb \u0111\u1ecdc nhi\u1ec1u, nh\u1edb nhi\u1ec1u t\u1ef1 kh\u1eafc tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi b\u1eb1ng c\u00e1ch \u1ea5y, ph\u1ecfng c\u00f3 \u00edch g\u00ec?\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, \u0111\u1ecdc nh\u1eefng th\u01a1 vua l\u00e0m, \u0111\u1ebfn b\u00e0i \u201cNg\u00e0y t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n khai b\u00fat\u201d, c\u00f3 c\u00e2u :<\/p>\n<p>\u201c\u2026 Canh \u0111i\u1ec7t t\u1ee9 th\u1eddi nh\u01b0ng ph\u1ee5c th\u1ee7y,<\/p>\n<p>\u01afu c\u1ea7n nh\u1ea5t ni\u1ec7m h\u1ef1u t\u00f2ng \u0111\u1ea7u\u2026\u201d.<\/p>\n<p>(B\u1ed1n m\u00f9a thay \u0111\u1ed5i quay v\u00f2ng m\u1edbi,<\/p>\n<p>M\u1ed9t d\u1ea1 ch\u0103m lo l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u).<\/p>\n<p>th\u00ec vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 t\u1ea3 \u0111\u1ea1o tr\u1eddi chuy\u1ec3n v\u1eadn, b\u1ed1n m\u00f9a thay \u0111\u1ed5i kh\u00f4ng ng\u1eebng ; \u0111\u1ea1o l\u00e0m vua c\u0169ng v\u1eady, kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed9t ph\u00fat n\u00e0o xao l\u00e3ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng \u01b0u c\u1ea7n!\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n cxliii<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 [1835], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang.<\/p>\n<p>Ban s\u00e1ch v\u1edf cho trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng: \u201cTa mu\u1ed1n ch\u1ea5n h\u01b0ng v\u0103n gi\u00e1o, ban \u01a1n cho b\u1ecdn s\u0129 t\u1eed, n\u00ean \u0111\u00e3 s\u1eafc sai thu mua s\u00e1ch v\u1edf \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p. Trong \u0111\u00f3 Ng\u0169 kinh, T\u1ee9 th\u01b0 v\u00e0 Ti\u1ec3u h\u1ecdc Th\u1ec3 ch\u00fa \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng s\u00e1ch s\u01a1 h\u1ecdc nh\u1eadp m\u00f4n. V\u1eady n\u00ean ban c\u1ea5p cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m m\u1ed7i th\u1ee9 50 b\u1ed9, do gi\u00e1m th\u1ea7n ((1) Gi\u00e1m th\u1ea7n : b\u1ea7y t\u00f4i ph\u1ee5 tr\u00e1ch v\u1ec1 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m nh\u01b0 T\u1ebf t\u1eedu v\u00e0 T\u01b0 nghi\u1ec7p.1) ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc c\u1ea5p ph\u00e1t cho c\u00e1c t\u00f4ng sinh, \u1ea5m sinh \u1edf trong nh\u00e0 Gi\u00e1m v\u00e0 nh\u1eefng s\u01a1 h\u1ecdc s\u0129 nh\u00e2n. C\u00f2n nh\u1eefng lo\u1ea1i s\u00e1ch v\u1ec1 v\u0103n s\u00e1ch, kinh ngh\u0129a, ph\u00fa lu\u1eadt v\u00e0 thi\u1ebfp t\u1eadp ch\u1eef, m\u1ed7i th\u1ee9 200 b\u1ed9, \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u1ec1 l\u1ed1i thi c\u1eed, th\u00ec sai b\u1ed9 L\u1ec5 li\u1ec7u ph\u00e1t cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m c\u00f9ng v\u1edbi h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf c\u00e1c tr\u1ef1c ((2) C\u00e1c tr\u1ef1c : t\u1ee9c l\u00e0 H\u1eefu tr\u1ef1c (Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh), T\u1ea3 tr\u1ef1c (Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i), H\u1eefu tr\u1ef1c k\u1ef3 (H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa) v\u00e0 T\u1ea3 tr\u1ef1c k\u1ef3 (B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0).2) v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng vi\u1ec7c h\u1ecdc t\u1eadp.<\/p>\n<p>Vua cho v\u1eddi Kinh do\u00e3n V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang v\u00e0o h\u1ecfi: \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, t\u1ea1nh n\u1eafng lu\u00f4n, nh\u1eefng ch\u00e2n ru\u1ed9ng cao c\u1ee7a d\u00e2n c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nhu\u1ea7n th\u1ea5m hay kh\u00f4ng ?. L\u00faa \u0111\u00e3 tr\u1ed5 ch\u01b0a?\u201d. Quang th\u01b0a: \u201cNh\u1eefng ru\u1ed9ng cao tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a hi\u1ec7n nay h\u00e3y c\u00f2n nhu\u1ea7n th\u1ea5m. L\u00faa t\u1ed1t v\u00e0 nh\u1eefng ch\u00e2n c\u1ea5y s\u1edbm \u0111\u00e3 tr\u1ed7 r\u1ed3i\u201d. Vua n\u00f3i: \u201cN\u0103m nay kh\u00ed xu\u00e2n \u1ea5m \u00e1p, m\u00e0 m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i l\u1ea1i nhi\u1ec1u m\u01b0a, ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee7 th\u1ea5m th\u00e1p, ch\u1eafc s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. L\u1ea1i nghe n\u00f3i nh\u1eefng ru\u1ed9ng cho t\u00e1 canh \u1edf trong d\u00e2n gian tr\u01b0\u1edbc kia gi\u00e1 h\u1ea1, nay gi\u00e1 cao. \u0110\u00f3 c\u0169ng v\u00ec h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a lu\u00f4n, d\u00e2n c\u00e0ng ch\u0103m c\u00e0y c\u1ea5y, n\u00ean gi\u00e1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1eaft l\u00ean th\u00f4i. Nh\u00e2n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc kia Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta khai s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc v\u00e0o ru\u1ed9ng, cho n\u00ean h\u1ea1n, l\u1ee5t c\u0169ng kh\u00f4ng lo, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, th\u1ef1c l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i ngh\u00ecn mu\u00f4n n\u0103m. H\u00f4m n\u1ecd, ta \u0111i thuy\u1ec1n qua c\u1ea3ng, \u0111\u1ea1o Ph\u00fa L\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e3 d\u1ee5 sai kh\u01a1i th\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ngh\u1ebdn l\u1ea5p. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m \u0111\u1ec3 l\u1ee3i cho ngh\u1ec1 n\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i: \u201cL\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 b\u00e9 m\u1ed9t t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh ra \u0111\u1ea7u th\u00fa. C\u00f3 ch\u1ec9 b\u1ea3o chi\u1ebfu theo \u0111\u00fang m\u1eabu th\u01b0 c\u1ee7a b\u1ed9 ngh\u0129 so\u1ea1n, m\u00e0 l\u00e0m b\u1ea3n m\u1eadt th\u01b0, trong n\u00f3i qua l\u1eddi d\u1ee5 gi\u1eb7c Ch\u1ea9m, n\u1ebfu ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 b\u1ecdn t\u00ean T\u00edn, t\u00ean H\u00e0n, t\u00ean D\u1ef1, m\u1edf th\u00e0nh, \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, th\u00ec cho mi\u1ec5n t\u1ed9i. L\u1eddi d\u1ee5 cho b\u1ecdn t\u00ean T\u00edn c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf. R\u1ed3i giao cho n\u00f3 mang v\u1ec1 \u0111\u01b0a cho gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 ly gi\u00e1n ch\u00fang. Nh\u01b0ng v\u00ec n\u00f3 b\u1ecb giam \u0111\u00e3 l\u00e2u, t\u00ecnh h\u00ecnh trong qu\u00e2n n\u00f3 \u0111\u1ec1u th\u1ea5y r\u00f5, s\u1ee3 l\u1ee1 ra ti\u1ebft l\u1ed9 qu\u00e2n c\u01a1, n\u00ean b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u00e2u xin \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd tu\u1ef3 c\u01a1 l\u00e0m vi\u1ec7c. Nay nh\u00e2n c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 B\u1eafc K\u1ef3 \u1edf th\u00e0nh ra \u0111\u1ea7u th\u00fa, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u00e0m ba b\u1ea3n m\u1eadt th\u01b0 v\u00e0 cho c\u1ea3 L\u00e2m V\u0103n \u00cdch, Do\u00e3n \u0110\u00ecnh Quy\u1ec1n c\u0169ng gi\u1ea3 l\u00e0m m\u1eadt th\u01b0 ng\u1ea7m xui b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c c\u1ea3m t\u1eed \u1edf trong th\u00e0nh t\u00ecm c\u00e1ch gi\u1ebft gi\u1eb7c d\u00e2ng th\u00e0nh; giao c\u1ea3 cho t\u00ean \u0111\u1ea7u th\u00fa \u1ea5y mang v\u00e0o, khi\u1ebfn cho \u0111\u00e1m gi\u1eb7c nghi ng\u1edd nhau m\u00e0 sinh bi\u1ebfn, r\u1ed3i ta th\u1eeba th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u00e1nh l\u1ea5y th\u00ec d\u1ec5 th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d. Vua y cho l\u00e0m. Sau \u0111\u00f3, khi gi\u1eb7c Ch\u1ea9m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em \u0111\u1ed1t \u0111i, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c kh\u00f4ng ai bi\u1ebft c\u1ea3, n\u00ean m\u01b0u \u1ea5y kh\u00f4ng th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Cho Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u1eadn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ch\u01b0 qu\u00e2n, cai qu\u1ea3n s\u1ed1 b\u1ec7nh binh m\u1edbi kh\u1ecfi \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t, T\u1ea3 nh\u1ea5t, H\u1eefu nh\u1ecb, H\u1eadu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m, Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, H\u1eadu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5, v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ec1n, v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c h\u1eefu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch, T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ea5t, T\u1ea3 b\u1ea3o nh\u1ecb thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n, v\u1ec7 Ho\u00e0n d\u0169ng v\u00e0 v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u0169ng, c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ed1 l\u00ednh ra th\u00fa v\u00e0 s\u1ed1 l\u00ednh m\u1edbi \u0111i\u1ec1u, t\u1ea5t c\u1ea3 h\u01a1n 600 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, cho b\u1ed5 theo v\u00e0o v\u1ec7 \u0111\u1ed9i c\u0169 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng: \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, Nam K\u1ef3 h\u1eefu s\u1ef1, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i l\u00ednh Kinh v\u00e0o ti\u1ec5u, v\u1ea5t v\u1ea3 \u0111\u00e3 l\u00e2u. Nay m\u1ed1i lo bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 th\u01b0, duy c\u00f2n b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf c\u00e1i c\u00f4 th\u00e0nh Phi\u00ean An, s\u1edbm ch\u1ea7y r\u1ed3i c\u0169ng ph\u1ea3i ch\u1ebft. Ngh\u0129 t\u1edbi b\u1ecdn bi\u1ec1n binh \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u00e3 hai n\u0103m nay, tuy l\u00e0 si\u00eang n\u0103ng ph\u1ee5c d\u1ecbch v\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, ai ch\u1eb3ng mu\u1ed1n b\u00e1o \u0111\u00e1p k\u1ecbp th\u1eddi, nh\u01b0ng v\u1ec1 ph\u1ea7n ta, ta r\u1ee7 l\u00f2ng th\u1ec3 t\u1ea5t, c\u0169ng n\u00ean li\u1ec7u cho h\u1ecd ngh\u1ec9 vai. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n chi\u1ebfu s\u1ed1 bi\u1ec1n binh, c\u00e1c v\u1ec7 \u0111i tr\u1eadn l\u00e2u ng\u00e0y, t\u1ef1u trung nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n l\u01b0u \u0111\u00f3ng \u1edf tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9 hay ph\u1ea3i \u0111i ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eadn ti\u1ec7n th\u00ec th\u00f4i, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf An Giang, Nam Vang th\u00ec n\u00ean li\u1ec7u tr\u00edch s\u1ed1 l\u00ednh th\u1eeba \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 m\u1edbi ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u1edf t\u1ea5n s\u1edf, cho \u0111i thay, m\u00e0 r\u00fat nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9, ch\u1edd sau c\u00f3 d\u1ecbp ti\u1ec7n s\u1ebd cho v\u1ec1 Kinh. Hai v\u1ec7 Ho\u00e0 d\u0169ng v\u00e0 Ph\u00fa d\u0169ng c\u0169ng chu\u1ea9n cho h\u1ed3i ng\u0169 tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean, r\u00fat l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda trong s\u1ed1 2000 bi\u1ec1n binh nguy\u00ean ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1ec9nh \u1ea5y, cho v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, r\u1ed3i t\u1ef1 l\u1ea5y 500 l\u00ednh An Giang g\u1ed9p v\u1edbi 500 l\u00ednh c\u1ee7a t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 sung cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 2000 qu\u00e2n, chia \u0111i ph\u00f2ng b\u1ecb.<\/p>\n<p>\u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 L\u00ea V\u0103n Nguy\u00ean, Ph\u00f3 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i t\u1ef1 ti\u1ec7n ch\u1ebf chi\u1ebfc \u0111\u00e8n bay Th\u1eeba v\u00e2n (tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 Y\u00ean \u0110\u0103ng), ban \u0111\u00eam th\u1ea3 \u1edf ph\u00eda tay ph\u1ea3i tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9. Th\u1ecb v\u1ec7 nh\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng, khi tr\u1edf v\u1ec1, \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5: \u201cNgay m\u1ed9t vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y r\u1eb1ng qu\u00e2n l\u1ec7nh kh\u00f4ng nghi\u00eam. Tuy x\u00e9t vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh \u00fd g\u00ec kh\u00e1c, nh\u01b0ng ban \u0111\u00eam m\u00e0 th\u1ea3 \u0111\u00e8n bay, kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111\u1ed9ng ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn tai m\u1eaft l\u00e0m cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i ch\u00fa \u00fd. N\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean l\u00ednh, sao d\u00e1m t\u1ef1 ti\u1ec7n ch\u1ebf ra m\u00e0 th\u1ea3 nh\u01b0 th\u1ebf ? Ch\u1eafc r\u1eb1ng vi\u00ean cai qu\u1ea3n l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Cung \u0111\u00e3 khinh su\u1ea5t cho ph\u00e9p. V\u1eady m\u00e0 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n ho\u1eb7c L\u00e3nh binh \u1edf t\u1ea5n s\u1edf \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ecfi g\u00ec \u0111\u1ebfn, ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra h\u1ecd \u0111\u00e3 b\u1ecf v\u1eafng kh\u00f4ng canh ph\u00f2ng \u0111\u00eam h\u00f4m \u1ea5y sao ? V\u1eady ph\u1ea3i truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. C\u00f2n t\u00ean L\u00ea V\u0103n Nguy\u00ean, chu\u1ea9n cho h\u1eb5ng \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 b\u1ed9 x\u00e9t nghi\u1ec7m, n\u1ebfu qu\u1ea3 l\u00e0 t\u00ecnh th\u1ef1c th\u00ec cho mi\u1ec5n t\u1ed9i, n\u1ebfu l\u00e0 gi\u1ea3 d\u1ed1i b\u1eady b\u1ea1 th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, kh\u00f4ng tha.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh: t\u1eeb nay, ph\u1ea3i ch\u1ea5n ch\u1ec9nh h\u00e0ng ng\u0169, tuy\u00ean b\u1ed1 t\u01b0\u1edbng l\u1ec7nh r\u00f5 r\u00e0ng, ph\u00e0m c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n, qu\u00e2n l\u00ednh, h\u1ec5 ai c\u00f3 m\u01b0u hay, ch\u01b0\u1edbc l\u1ea1 c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh, n\u1ebfu t\u1ef1 ti\u1ec7n h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i, \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n lu\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam\u201d.<\/p>\n<p>T\u00ean Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c sai ch\u1ebf [\u0111\u00e8n bay] \u0111\u1ec3 d\u00e2ng. Vua khen l\u00e0 kh\u00e9o, b\u1ea1t b\u1ed5 l\u00e0m Th\u1ecb v\u1ec7 h\u1ea1ng 5.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i sai C\u01a1 m\u1eadt \u0111\u1ea1i th\u1ea7n truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh r\u1eb1ng: \u201cC\u00e1i m\u00e0 gi\u1eb7c v\u1eabn tr\u00f4ng c\u1eady l\u00e0 \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh. Nay th\u1ebf ch\u00fang ng\u00e0y m\u1ed9t c\u00f9ng qu\u1eabn, tuy s\u1ed1 \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u0111\u1eb7t tr\u00ean th\u00e0nh t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd lu\u00f4n b\u1ecb \u0111\u1ea1i b\u00e1c c\u1ee7a quan qu\u00e2n ph\u00e1 hu\u1ef7 ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng \u00edt. V\u1eady n\u00ean \u0111em ngay k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ng\u1eafm m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh, xem c\u1ed7 ph\u00e1o n\u00e0o c\u1ee7a ch\u00fang c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec s\u1ee9c cho nh\u00e2n vi\u00ean ph\u00f3ng ph\u00e1o nh\u1eafm b\u1eafn, sao cho trong v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y ph\u00e1 hu\u1ef7 cho b\u1eb1ng h\u1ebft. C\u00f2n ba m\u1eb7t t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu s\u1ebd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0m sau. B\u1ea5t qu\u00e1 kho\u1ea3ng m\u1ed9t v\u00e0i th\u00e1ng, \u0111\u1ea1i b\u00e1c c\u1ee7a gi\u1eb7c b\u1ecb ph\u00e1 hu\u1ef7, kh\u00f4ng c\u00f2n s\u00f3t chi\u1ebfc n\u00e0o, th\u00ec gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f2n gi\u1edf tr\u00f2 tr\u1ed1ng g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, s\u1ef1 \u0111\u00e1nh ph\u00e1 c\u1ee7a ta s\u1ebd c\u00f3 c\u01a1 s\u1edbm xong\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ea3o ngh\u1ecbch T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n b\u1ecb b\u1ec7nh. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, sai th\u1ecb v\u1ec7 mang cho 1 l\u1ea1ng s\u00e2m Cao Ly, 1 chai r\u01b0\u1ee3u thu\u1ed1c, v\u00e0 truy\u1ec1n ch\u1ec9 th\u0103m h\u1ecfi. L\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tin qu\u00e2n s\u0129 b\u1ecb \u0111au \u1ed1m \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1900 ng\u01b0\u1eddi, b\u00e8n h\u1ea1 d\u1ee5 sai ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n. C\u00f3 ai ch\u1ebft, th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p b\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Do\u00e3n U\u1ea9n \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean d\u00e2ng s\u1edb tr\u00ecnh b\u00e0y, tr\u00f9 t\u00ednh v\u1ec1 vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu, n\u00f3i: \u201cNh\u1eefng t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m \u1edf ph\u1ee7 h\u1ea1t Th\u00f4ng Ho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e9p theo \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n \u0111\u1ea7u th\u00fa, xin g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. D\u00e2n th\u01b0\u1eddng c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p. T\u00ecnh h\u00ecnh tuy ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf l\u1ea1i ho\u00e0n to\u00e0n nh\u01b0 c\u0169, nh\u01b0ng c\u00e1c x\u00f3m ng\u00f5 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean. Duy c\u00f3 ch\u00e2u B\u1ea1ch Th\u00f4ng ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Tuy\u00ean Quang, \u0111\u1ecba th\u1ebf ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 khe hi\u1ec3m, b\u00e3i v\u1eafng, t\u1eeb Ch\u1ee3 M\u1edbi ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn B\u1eb1ng Th\u00e0nh, C\u1ed5 \u0110\u1ea1o h\u01a1n 5 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, d\u00e2n c\u01b0 linh tinh kh\u00f4ng th\u00e0nh th\u00f4n x\u00f3m. Th\u1ebf m\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed3n, s\u1edf, t\u1ea5n s\u1edf trong ch\u00e2u \u1edf v\u1ec1 Ch\u1ee3 M\u1edbi, B\u1eafc C\u1ea1n, Ch\u1ee3 R\u00e3, tuy c\u00f3 \u0111\u1eb7t canh ph\u00f2ng, nh\u01b0ng c\u0169ng ch\u1ec9 v\u00e0i ch\u1ee5c bi\u1ec1n binh, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tr\u00f4ng c\u1eady, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc kia, h\u1ec5 nghe c\u00f3 gi\u1eb7c \u0111\u00f4ng, li\u1ec1n \u0111\u00e3 ho\u1ea3ng s\u1ee3, b\u1ecf ch\u1ea1y. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, v\u1ed7 v\u1ec1 chi\u00eau t\u1eadp \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, c\u1ed1 nhi\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng, nh\u01b0ng t\u1ef1u trung c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i k\u1ebb ph\u1ea3n tr\u1eafc, ho\u1eb7c c\u00f2n ng\u1edd s\u1ee3 tr\u1ed1n xa. Thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng sau khi kh\u1ea3i ho\u00e0n, c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 ch\u1ebf ng\u1ef1, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n y\u00ean t\u0129nh l\u00e2u d\u00e0i. V\u1eady nay, xin \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 l\u1ef5 Th\u00f4ng Ho\u00e1 \u1edf \u0111\u1ed3n Ch\u1ee3 R\u00e3 cho th\u1ed1ng l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ea3 ch\u00e2u B\u1ea1ch Th\u00f4ng v\u00e0 huy\u1ec7n C\u1ea3m Ho\u00e1, r\u1ed3i theo l\u1ec7 c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1eb7t m\u1ed9t vi\u00ean Qu\u1ea3n ph\u1ee7, ch\u1ecdn trong Qu\u1ea3n c\u01a1, Qu\u1ea3n v\u1ec7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m n\u1ed5i c\u00f4ng vi\u1ec7c, cho l\u0129nh ch\u1ee9c \u1ea5y. Th\u1ed5 d\u00e2n hai ch\u00e2u huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c quy\u1ec1n tr\u00f4ng coi. Nh\u01b0ng x\u00e9t ra nguy\u00ean ng\u1ea1ch th\u1ed5 binh ch\u1ec9 c\u00f3 182 ng\u01b0\u1eddi, 4 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, nay xin m\u1ed9 th\u00eam th\u1ed5 d\u00f5ng cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 300 ng\u01b0\u1eddi. C\u00f2n nh\u01b0 Tri ph\u1ee7 l\u00e0 v\u0103n ch\u1ee9c, xin h\u1ea1 s\u1eafc ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi sung b\u1ed5. V\u1ec1 c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf ph\u1ee7, n\u00ean \u0111\u1eb7t m\u1ed9t l\u1ea1i m\u1ee5c, 5 th\u00f4ng l\u1ea1i, t\u1ea1m ph\u00e1i ty thu\u1ed9c c\u1ee7a t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn l\u00e0m, ch\u1edd sau s\u1ebd chi\u00eau m\u1ed9. Huy\u1ec7n C\u1ea3m Ho\u00e1 thu\u1ed9c ph\u1ee7 h\u1ea1t v\u1eabn \u0111\u1eb7t th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n v\u00e0 1 Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c, ch\u00e2u B\u1ea1ch Th\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t 1 Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c.<\/p>\n<p>\u201cB\u1eb1ng Th\u00e0nh, C\u1ed5 \u0110\u1ea1o thu\u1ed9c ch\u00e2u B\u1ea1ch Th\u00f4ng ti\u1ebfp gi\u00e1p Tuy\u00ean Quang, xin cho ng\u1eafm \u0111\u1ecba th\u1ebf \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed3n canh ph\u00f2ng \u1edf \u0111\u00f3, do vi\u00ean qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u00e1i m\u1ed9t \u0111\u1ed9i binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef, h\u1ec5 khi c\u00f3 t\u00f9 ph\u00e1t ph\u1ed1i th\u00ec do n\u01a1i \u0111\u00f3 ph\u00e1t \u0111i. T\u1ed5ng Kim M\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n C\u1ea3m Ho\u00e1 gi\u00e1p gi\u1edbi Cao B\u1eb1ng, c\u0169ng \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u1ed3n canh ph\u00f2ng, m\u1ed9 th\u1ed5 h\u00e0o, th\u1ed5 d\u00f5ng, ph\u00e1t cho ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef. C\u00f2n hai \u0111\u1ed3n B\u1eafc C\u1ea1n, Ch\u1ee3 M\u1edbi v\u1eabn c\u1ee9 \u0111\u00f3ng gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>V\u1eddi V\u1ec7 u\u00fd B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, Ng\u1ef1 s\u1eed Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh v\u1ec1 Kinh cung ch\u1ee9c. L\u0169 Huy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111i t\u00f2ng chinh \u1edf \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, nay vi\u1ec7c d\u1eb9p gi\u1eb7c \u0111\u00e3 h\u01a1i th\u01b0, n\u00ean cho g\u1ecdi v\u1ec1.<\/p>\n<p>Sai v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, v\u1ec7 Trung nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m thu\u1ed9c Kinh binh m\u1ed7i v\u1ec7 m\u1ed9t n\u1eeda \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i; T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 \u0111i Nam \u0110\u1ecbnh; Trung v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c \u0111i B\u1eafc Ninh; H\u1eadu v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c \u0111i S\u01a1n T\u00e2y; Nh\u1ea5t v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o \u0111i H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng; \u0111\u1ec3 thay phi\u00ean \u0111\u1ed3n th\u00fa. Nh\u1eefng quan qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng v\u00e0 qu\u1ea7n \u00e1o, c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Nh\u1eefng quan qu\u00e2n \u0111i th\u00fa tr\u01b0\u1edbc l\u00e0: n\u1eeda v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, n\u1eeda v\u1ec7 Trung nh\u1ecb, v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m, T\u1ea3 v\u1ec7 H\u1eadu v\u1ec7 v\u00e0 v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh dinh H\u1ed5 uy, ch\u1edd khi l\u00ednh th\u00fa m\u1edbi t\u1edbi n\u01a1i, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat v\u1ec1. Hai v\u1ec7 Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb, H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u00f3ng th\u00fa l\u00e2u ng\u00e0y v\u1ea5t v\u1ea3, c\u0169ng \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf Kinh.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i m\u1ed9t v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, Thanh Hoa, ph\u00e1i m\u1ed9t v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ebfn S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh, ph\u00e1i m\u1ed9t v\u1ec7 qu\u00e2n Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ebfn H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 thay phi\u00ean \u0111\u1ed3n th\u00fa.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c c\u00f4ng N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi gi\u1edd, ph\u00e1t v\u00e0 l\u0129nh c\u1ee7a c\u00f4ng, kh\u00f4ng t\u00e2u s\u1ed5 chi. Vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00fd ph\u1ee7 v\u1ee5 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed b\u00e8n n\u00f3i v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00f3. Vua sai b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u01b0\u1eddng l\u1ec7.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t: \u201cL\u00fac \u0111\u1ea7u, b\u1ea3n tri\u1ec1u ta, n\u01b0\u1edbc m\u1edbi g\u00e2y d\u1ef1ng, m\u1ecdi vi\u1ec7c ch\u01b0a th\u1ec3 nh\u1ea5t nh\u1ea5t t\u01b0\u1eddng t\u1eadn \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 vi\u00ean \u0111\u1ed1c c\u00f4ng l\u0129nh c\u1ee7a c\u00f4ng m\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1ecbnh l\u1ec7, \u0111\u1ea1i lo\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f2n nhi\u1ec1u, th\u1ef1c ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ng\u0103n t\u1ec7 l\u1eeba g\u1ea1t ch\u1ea5m m\u00fat, m\u00e0 \u0111\u1eb7t th\u00e0nh ph\u00e9p t\u1eafc cho \u0111\u1eddi sau theo. C\u00e1c quan Khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ph\u1ea3i n\u00f3i.<\/p>\n<p>\u201cPh\u00e0m nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ch\u00ednh tr\u1ecb m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o, th\u00ec n\u00ean l\u00e0m phong k\u00edn t\u00e2u r\u00f5 t\u1eebng \u0111i\u1ec1u, \u0111\u1ec3 l\u1eddi n\u00f3i c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u1edbi l\u00e0 b\u1ed5 \u00edch. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u1ec7c h\u1eb7c t\u00e2u l\u1eb7t v\u1eb7t, nh\u01b0 b\u1ecf phi\u00ean tr\u1ef1c, l\u1ed7i l\u1ec5 nghi ch\u1eb3ng h\u1ea1n, tuy c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c ph\u1eadn s\u1ef1, nh\u01b0ng kh\u00f4ng quan thi\u1ebft l\u1eafm. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean k\u00ednh c\u1ea9n th\u1ec3 theo \u00fd ta, truy\u1ec1n s\u1ee9c cho b\u1ecdn Khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u1eefng c\u1ee7a c\u00f4ng nh\u01b0 g\u1ea5m, \u0111o\u1ea1n v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u00f3 d\u1ec7t ho\u1eb7c v\u1ebd h\u00ecnh r\u1ed3ng nh\u01b0 nh\u1eefng v\u1eadt quan tr\u1ecdng c\u1ee7a ng\u1ef1 d\u00f9ng th\u00ec v\u1eabn c\u1ee9 g\u1ecdi l\u00e0 \u201clong\u201d, c\u00f2n nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u1eadt t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng th\u00ec \u0111\u1ed5i g\u1ecdi l\u00e0 \u201cm\u00e3ng\u201d ((1) M\u00e3ng : con r\u1eafn l\u1edbn hay tr\u0103n.1) ho\u1eb7c \u201cgiao\u201d ((2) Giao : con giao long, gi\u1ed1ng nh\u01b0 r\u1ed3ng.2) ho\u1eb7c \u201cc\u1ea7u\u201d ((3) C\u1ea7u : con r\u1ed3ng non.3).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c: \u201cM\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u do \u1edf L\u1ee5c b\u1ed9 ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u00e1ng l\u00e0m, ph\u1ea3i t\u01b0 b\u00e1o cho nhau \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho nhanh ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. V\u1ea3, c\u00e1c b\u1ed9 ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ch\u1ea7u h\u1ea7u, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 bi\u1ebft; gi\u1ea3 s\u1eed g\u1eb7p ng\u00e0y b\u1eadn vi\u1ec7c, c\u0169ng c\u00f3 ty thu\u1ed9c trong b\u1ed9 \u1ee9ng tr\u1ef1c, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c b\u00ed m\u1eadt, sao c\u00f3 th\u1ec3 vin c\u1edb l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 s\u1ef1 ch\u1eadm tr\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 d\u1ee5 b\u1ea3o r\u00f5, th\u1ebf m\u00e0 v\u1eabn c\u1ee9 nh\u01b0 v\u1eady ! Nay l\u1ea1i th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c nha \u1edf Kinh; t\u1eeb nay, n\u1ebfu b\u1ed9 Binh \u0111\u1ecbnh ph\u00e1i l\u00ednh \u1edf v\u1ec7 n\u00e0o \u0111i \u0111\u00e1nh hay \u0111i th\u00fa, c\u00f3 n\u00ean th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho qu\u1ea7n \u00e1o, ti\u1ec1n nong hay kh\u00f4ng, th\u00ec do b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t theo l\u1ec7 c\u0169, n\u1ebfu n\u00ean th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u xin thi h\u00e0nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1edd b\u1ed9 Binh t\u01b0 l\u1ee5c r\u1ed3i sau m\u1edbi l\u00e0m. C\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c c\u1ee9 l\u1ea5y \u0111\u00f3 m\u00e0 suy. Sau khi c\u00f3 s\u1ef1 hu\u1ea5n th\u1ecb l\u1ea7n n\u00e0y r\u1ed3i, n\u1ebfu c\u00f2n c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o, t\u1ea5t s\u1ebd tra c\u1ee9u duy\u00ean c\u1edb v\u00ec \u0111\u00e2u m\u00e0 nghi\u00eam ng\u1eb7t ngh\u1ecb x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9: T\u1eeb nay, khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edb, t\u1ea5u c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u1ea9n \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn b\u1eb1ng ng\u1ef1a, th\u00ec c\u1ee9 tu\u00e2n d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, t\u1ef1 m\u00ecnh d\u00e2ng tr\u00ecnh. C\u00f2n nh\u1eefng t\u1ea5u b\u00e1o c\u1ee7a qu\u00e2n th\u1ee9 c\u00e1c \u0111\u1ea1o binh v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, chu\u1ea9n cho sau khi ti\u1ebfp nh\u1eadn, l\u1eadp t\u1ee9c chuy\u1ec3n giao cho C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n ti\u1ebfn tr\u00ecnh.<\/p>\n<p>Cho nguy\u00ean Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Ninh B\u00ecnh can \u00e1n, b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111i\u1ec7u l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eadu ch\u1ea5n thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n, Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Minh v\u00f5 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u01a1ng theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, \u0111\u1ec1u h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng. T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t xin cho n\u00ean c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>Cho \u00e1n s\u00e1t Ngh\u1ec7 An, V\u0169 \u0110\u0129nh, quy\u1ec1n th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng (th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng H\u1ed3 H\u1ef1u bi\u1ec7n sung Tham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5), th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh Mai Th\u0103ng \u0110\u01b0\u1eddng b\u1ed5 th\u1ee5 \u00e1n s\u00e1t Ngh\u1ec7 An, th\u1ef1 H\u1ed9 khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao b\u1ed5 th\u1ee5 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i: \u201cH\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh L\u00ea Nguy\u00ean Hi b\u1ecb gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, xin chi\u1ebfu l\u1ec7, tr\u1eeb v\u00e0o m\u1ed9t c\u1ea5p tr\u00e1c d\u1ecb\u201d. Vua n\u00f3i: \u201cC\u1ea5p tr\u00e1c d\u1ecb, t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng lao \u01b0u vi\u1ec7t kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng th\u00ec m\u1edbi \u0111\u00e1ng tr\u1eeb 4 c\u1ea5p th\u01b0\u1eddng. C\u00f2n c\u1ea5p tr\u00e1c d\u1ecb c\u1ee7a L\u00ea Nguy\u00ean Hi l\u00e0 do \u01a1n th\u01b0\u1edfng m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c, so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng lao \u01b0u \u0111\u1eb3ng c\u00f3 kh\u00e1c, v\u1eady chu\u1ea9n cho l\u1ea5y m\u1ed9t c\u1ea5p n\u00e0y tr\u1eeb hai c\u1ea5p th\u01b0\u1eddng th\u00f4i. T\u1eeb nay c\u1ee9 chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00e0i, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m, tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed. \u0110i\u1ec1u th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ec3 l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ecb.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam xe \u201cTh\u1ee7y h\u1ecfa k\u00fd t\u1ebf\u201d \u1edf x\u1ee9 Y\u00ean Y\u00ean ngu\u1ed3n \u00d4 L\u00e2u (thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 L\u1ea1i B\u1eb1ng, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0) \u0111\u1ec3 luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang. L\u1ea1i sai c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1eb7t th\u00eam (Qu\u1ea3ng Nam tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 3 n\u01a1i, nay \u0111\u1eb7t th\u00eam 2 n\u01a1i; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 2 n\u01a1i nay \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 n\u01a1i; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 2 n\u01a1i, nay \u0111\u1eb7t th\u00eam 2 n\u01a1i).<\/p>\n<p>L\u0129nh b\u1ea3o h\u1ed9 \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i: \u201c\u0110\u1ecba h\u1ea1t Ch\u00e2n L\u1ea1p, l\u00faa m\u1edbi \u0111\u01b0\u01a1ng ch\u00edn, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a d\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7; duy vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n. V\u1ec1 s\u1ed1 qu\u00e2n Phi\u00ean \u0111\u00f3ng gi\u1eef, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 tu\u00e2n theo d\u1ee5, tr\u00edch 5.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ph\u00e2n ph\u00e1t r\u1ed3i. L\u1ea1i n\u1eefa, n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean t\u1eeb khi ch\u1ecdn l\u1ef1a s\u1eafp x\u1ebfp qu\u00e2n ng\u0169 \u0111\u1ebfn gi\u1edd, \u0111\u1ed9i ng\u0169 \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n. B\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u0169ng bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch m\u00e0 h\u0103ng h\u00e1i l\u00ean\u201d. Vua ban khen.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i L\u00e3nh binh \u0111\u1ed3n An Mam c\u0169, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0, sung l\u00e0m L\u00e3nh binh th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y; V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh, do ch\u1ee9c c\u0169 sung l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh, hi\u1ec7p l\u1ef1c c\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0, qu\u1ea3n l\u0129nh s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u1edf th\u00e0nh, theo b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng sai ph\u00e1i tr\u00fa ph\u00f2ng.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i: \u201cQu\u00e2n ta \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m ngo\u1eb1n ngo\u00e8o, 6 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 th\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u qu\u00e1ch. \u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e9n ra m\u01b0u toan l\u1ea5p l\u1ea1i. Ch\u00fang l\u1ea1i \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n s\u00fang l\u1edbn ng\u1eafm b\u1eafn, chu\u1ea9n b\u1ecb c\u1eafm ch\u00f4ng g\u1ed7, bi\u1ec1n binh ta \u1edf tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9 b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c gi\u1ebft ch\u1ebft 2 t\u00ean gi\u1eb7c. Nh\u00e0 c\u1eeda v\u00e0 thu\u1ed1c s\u00fang c\u1ee7a gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh b\u1ecb thi\u00eau hu\u1ef7 nhi\u1ec1u\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5: \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u, qu\u00e2n ta b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tr\u00fang \u0111\u00edch, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u00e0ng. Chu\u1ea9n ban th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ng\u1eafm b\u1eafn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u1ea1p thu\u1ed1c: \u00e1o b\u1eb1ng nhung v\u1ea3i, sa d\u00e0y v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c, c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Nh\u1eefng vi\u00ean Qu\u1ea3n v\u1ec7 chuy\u00ean \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u qu\u00e1ch, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i vi\u00ean m\u1ed9t c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t pha l\u00ea. V\u0103n v\u00f5 binh d\u00f5ng d\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng. T\u1eeb nay, c\u1ee9 chi\u1ebfu theo th\u1ebf m\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u201cN\u01a1i n\u00e0o \u0111\u00e3 th\u00f4ng t\u1edbi \u0111\u1ea7u qu\u00e1ch, n\u00ean sai bi\u1ec1n binh ng\u00e0y \u0111\u00eam canh ph\u00f2ng nghi\u00eam c\u1ea9n, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, l\u00e9n \u0111\u00e1nh \u00fap. H\u1eb1ng ng\u00e0y, l\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi l\u00ean tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9, ng\u1eafm tr\u00f4ng, n\u1ebfu th\u1ea5y gi\u1eb7c l\u00e9n ra, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfp \u1ee9ng \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi l\u1ee1 c\u01a1 h\u1ed9i. V\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t ch\u01b0\u1edbc hay \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, m\u00e0 \u0111\u00e0o th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn 4 g\u00f3c th\u00e0nh, r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1eafp l\u00ean c\u00e1i lu\u1ef9 xi\u00ean xi\u00ean v\u00e0 ngay n\u01a1i cao \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ea7u qu\u00e1ch, \u0111\u1ed1i ngay v\u1edbi g\u00f3c th\u00e0nh, ng\u1ea7m \u0111\u1eafp n\u00fai \u0111\u1ea5t cao h\u01a1n 10 th\u01b0\u1edbc c\u00f3 th\u1ec3 c\u00fai nh\u00f2m v\u00e0o trong th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c, tr\u00ean \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i b\u00e1c. N\u1ebfu gi\u1eb7c d\u00e1m l\u00ean th\u00e0nh ch\u1ed1ng c\u1ef1, th\u00ec ta t\u1eeb tr\u00ean cao b\u1eafn xu\u1ed1ng, kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eb7c kh\u00f4ng ch\u1ebft ngay. Ta \u0111\u00e3 chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c 4 g\u00f3c th\u00ec [\u0111\u1ea1i b\u00e1c] \u1edf n\u00fai \u0111\u1ea5t g\u00f3c \u0111\u00f4ng nam c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh ph\u00eda \u0111\u00f4ng, \u0111\u00e1nh ph\u00eda nam; 3 g\u00f3c t\u00e2y b\u1eafc, t\u00e2y nam v\u00e0 \u0111\u00f4ng b\u1eafc c\u0169ng th\u1ebf. Sau \u0111\u00f3, gi\u1eb7c t\u1ea5t kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i ra kh\u00e1ng c\u1ef1, qu\u00e2n ta nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u00e9n v\u00e0o b\u1edd h\u00e0o, \u0111\u00e0o l\u1ea5y \u0111\u00e1, \u0111\u00e1 b\u1edd h\u00e0o l\u1edf t\u1ea5t th\u00e0nh l\u1ed1i \u0111i, ch\u1edd \u0111\u1ebfn ng\u00e0y th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u1ebfn th\u00e0nh, qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng ch\u00e2n th\u00e0nh, b\u1ed1n m\u1eb7t leo thang m\u00e0 l\u00ean, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eadp t\u1ee9c s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Sai B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh truy\u1ec1n l\u1ec7nh t\u1eadp h\u1ee3p 3 v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 h\u1eefu, Trung b\u1ea3o nh\u1ecb, H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ecb (r\u00fat v\u1ec1 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc) \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh thay phi\u00ean tr\u00fa ph\u00f2ng. Khi \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, chu\u1ea9n cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t v\u1ec7 cho \u0111i \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y. V\u1ec7 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng ph\u00e1i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc th\u00ec cho v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf t\u1ec9nh. Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, m\u1ed7i t\u1ec9nh c\u0169ng ch\u1ecdn l\u1ea5y qu\u00e2n c\u01a1 \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111em 500 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111i theo qu\u00e2n th\u1ee9, m\u00e0 th\u1ea3 cho 2 v\u1ec7 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng v\u1ec1.<\/p>\n<p>Cho: \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Tham tri b\u1ed9 Binh, v\u1eabn quy\u1ec1n sung Tham t\u00e1n; \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa l\u00e0m Tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng, v\u1eabn quy\u1ec1n sung Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh. Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, \u0111\u1ebfn Kinh cung ch\u1ee9c (Hi theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd).<\/p>\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng binh 3 \u0111\u1ea1o binh Tuy\u00ean, Cao, Th\u00e1i c\u00f9ng v\u1edbi quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 Thanh h\u1ed9i ki\u1ebfn \u1edf c\u1eeda \u1ea3i B\u00e1c N\u1eadm.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, quan qu\u00e2n ta d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin gi\u1eb7c V\u00e2n tr\u1ed1n \u1edf B\u00e1c Th\u00e1n [Trung Qu\u1ed1c], sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a c\u00f4ng v\u0103n \u0111\u1ebfn quan s\u1edf t\u1ea1i nh\u1edd b\u1eaft gi\u1ea3i sang gi\u00fap. B\u1ecdn tri ph\u1ee7, ph\u00e2n ph\u1ee7 v\u00e0 \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 \u1edf Tr\u1ea5n An nh\u00e0 Thanh b\u00e8n u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1eeda \u1ea3i m\u1eddi ta sang di\u1ec7n h\u1ed9i. T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111em qu\u00e2n \u0111i sang. B\u1ecdn h\u1ecd l\u1ea5y l\u1ec5 ch\u1ee7 kh\u00e1ch ti\u1ebfp \u0111\u00e3i trong khi \u0111\u00e0m tho\u1ea1i, ch\u1ec9 n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u00e3 tra x\u00e9t, kh\u00f4ng th\u1ea5y tung t\u00edch gi\u1eb7c V\u00e2n, duy s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n \u00f4ng, \u0111\u00e0n b\u00e0 v\u00e0 tr\u1ebb con l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh th\u00ec nh\u00e2n ti\u1ec7n gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn giao tr\u1ea3. C\u00f2n nh\u01b0 vi\u1ec7c g\u1eedi c\u00f4ng v\u0103n, theo l\u1ec7 ph\u1ea3i do Nam Quan, n\u1ebfu n\u0103ng c\u00f3 v\u0103n th\u01b0 \u0111i l\u1ea1i th\u1eb3ng v\u1edbi nhau, e can v\u00e0o l\u1ec7 c\u1ea5m th\u00f4ng giao v\u1edbi ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, cho n\u00ean m\u1eddi ta \u0111\u1ebfn n\u00f3i r\u00f5 vi\u1ec7c \u0111\u00f3. L\u0169 Quang C\u1ef1 cho r\u1eb1ng gi\u1eb7c V\u00e2n tr\u1ed1n sang \u0111\u1ea5t nh\u00e0 Thanh l\u00e0 \u0111\u00edch x\u00e1c, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i. \u0110\u00e3 v\u1eb7n b\u1ebb hai ba l\u1ea7n, nh\u01b0ng h\u1ecd v\u1eabn m\u1ed9t m\u1ef1c t\u1eeb ch\u1ed1i, ch\u1ed1ng ch\u1ebf. B\u1ecdn C\u1ef1 b\u00e8n v\u1ec1. Sau \u0111\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng th\u00fa r\u1eb1ng gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1eeb B\u00e1c Th\u00e1n tr\u1ed1n \u0111i n\u00fai Xa \u0110\u0103ng, b\u1ecdn C\u1ef1 li\u1ec1n m\u1eadt ph\u00e1i V\u1ec7 u\u00fd Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u, th\u1ed5 m\u1ee5c Ho\u00e0ng Kim Qu\u1ef3, th\u00f4ng s\u1ef1 Thang Tr\u01b0\u1eddng H\u1ee3p mang theo h\u01a1n 100 th\u1ed5 d\u00f5ng, \u0103n m\u1eb7c gi\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh v\u00e0 thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh v\u1edbi gi\u00e1 th\u1eadt h\u1eadu \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn \u0111i b\u1eaft. Khi \u0111\u1ebfn n\u00fai B\u00e1n Hu\u1ed1ng th\u00ec l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c con t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m B\u1ebf V\u0103n C\u1eadn l\u00e0 B\u1ebf V\u0103n \u0110\u1ed5 c\u00f9ng v\u1ee3 v\u00e0 em g\u00e1i n\u00f3 \u0111em v\u1ec1 n\u1ed9p (Nguy\u00ean c\u00f9ng \u0111i tr\u1ed1n v\u1edbi v\u1ee3 gi\u1eb7c V\u00e2n l\u00e0 B\u1ebf Th\u1ecb Nh\u1ecb, khi nghe qu\u00e2n nh\u00e0 Thanh th\u00e1m b\u1eaft, ch\u00fang chia nhau ch\u1ea1y tr\u1ed1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng. Th\u1ecb Nh\u1ecb l\u00e0 em g\u00e1i gi\u1eb7c C\u1eadn).<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o Cao B\u1eb1ng l\u1ea1i ph\u00e1i ri\u00eang th\u1ee7 h\u1ea1 c\u1ee7a Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t c\u01a1 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ee5y l\u00e0 b\u1ecdn L\u01b0\u01a1ng Trung Qu\u00fd 4 ng\u01b0\u1eddi \u0111i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c con t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m L\u01b0u Tr\u1ecdng Ch\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u01b0u Tr\u1ecdng Huy\u1ec1n (ngu\u1ef5 x\u01b0ng Ch\u00e1nh th\u1ed1ng l\u0129nh) v\u00e0 ch\u00e1u g\u1ecdi b\u1eb1ng ch\u00fa b\u00e1c L\u01b0u Tr\u1ecdng Li\u00eau (ngu\u1ef5 x\u01b0ng \u0110i\u1ec1u b\u00e1t) c\u00f9ng 3 t\u00ean t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng \u1edf Uy L\u0169ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh).<\/p>\n<p>M\u1ecdi vi\u1ec7c tr\u00ean \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cB\u1ecdn Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n. Tuy kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1i tr\u1eadn, nh\u01b0ng xuy\u00ean n\u00fai v\u01b0\u1ee3t hi\u1ec3m m\u00e0 t\u1ea7m n\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng n\u00ean li\u1ec7u ban khen th\u01b0\u1edfng. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho: Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u m\u1ed9t \u00e1o nhung v\u1ea3i, m\u1ed9t qu\u1ea7n nhi\u1ec5u \u0111i\u1ec1u; Ho\u00e0ng Kim Qu\u1ef3, b\u1ed5 th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c t\u1ec9nh, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed9t \u00e1o nhung v\u1ea3i, qu\u1ea7n nhi\u1ec5u lam; Thang Tr\u01b0\u1eddng H\u1ee3p m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o sa d\u00e0y; th\u1ed5 d\u00f5ng \u0111i theo, li\u1ec7u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n b\u1ea1c. L\u0169 L\u01b0\u01a1ng Trung Qu\u00fd, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u00e1o sa ta v\u00e0 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. C\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng binh 3 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n, d\u1eb9p b\u1ea5y l\u00e2u, tuy ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111em l\u00e0m t\u1ed9i, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 l\u1eb7n l\u1ed9i kh\u00f3 nh\u1ecdc, l\u1ea1i v\u1ed7 y\u00ean ph\u1ee7 d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed5 d\u00e2n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1, th\u00ec c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u0169ng \u0111\u00e1ng ghi. V\u1eady T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Tham t\u00e1n L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111\u1ec1u gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p. Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 hi\u1ec7n b\u1ecb gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p th\u00ec chu\u1ea9n cho khai ph\u1ee5c 1 c\u1ea5p; Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 hi\u1ec7n b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p th\u00ec cho khai ph\u1ee5c c\u1ea3. V\u1ea3 nay gi\u1eb7c V\u00e2n ch\u1ea1y tr\u1ed1n, l\u00e9n l\u00fat c\u1ea7u s\u1ed1ng, ch\u1eafc \u0111\u00e3 c\u00f9ng qu\u1eabn qu\u00e1 l\u1eafm, ch\u00ednh n\u00ean n\u00edu l\u1ea5y c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y, th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n l\u00f9ng b\u1eaft t\u1edbi c\u00f9ng, t\u1ea5t nhi\u00ean n\u00f3 h\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1ea1y tr\u1ed1n. C\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng binh n\u00ean m\u1ed9t m\u1eb7t kh\u1ea9n sai l\u0169 Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u h\u1ebft s\u1ee9c l\u00f9ng b\u1eaft, m\u1ed9t m\u1eb7t thu\u00ea l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Thanh n\u00e0o \u0111\u00e1ng tin c\u1eady, c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc cho h\u1ecd m\u1ed9t v\u00e0i tr\u0103m l\u1ea1ng b\u1ea1c, sai h\u1ecd xu\u1ea5t l\u1ef1c \u0111i th\u00e1m n\u00e3, c\u1ed1t b\u1eaft cho b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c V\u00e2n, gia quy\u1ebfn v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng n\u00f3 gi\u1ea3i n\u1ed9p, s\u1ebd chu\u1ea9n cho theo l\u1ec7 ban c\u1ea3 s\u1ed1 th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho l\u1ea5y 30 t\u1ea5m c\u00e1c h\u1ea1ng nhi\u1ec5u, sa, tr\u1eebu c\u1ee7a kho, ch\u1edf \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, c\u1ed9ng v\u1edbi nh\u1eefng nh\u1eabn v\u00e0ng m\u00e0 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho 2 \u0111\u1ea1o binh Cao, Th\u00e1i l\u01b0u \u1edf trong qu\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ed3 th\u01b0\u1edfng. Ph\u1ea1m c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n, binh d\u00f5ng, h\u1ec5 ai c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng th\u00ec tuy\u00ean ch\u1ec9 ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t h\u1ecd m\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i d\u00f2 th\u00e1m, t\u1ea7m n\u00e3 b\u1ecdn gi\u1eb7c V\u00e2n c\u0169ng li\u1ec7u cho mang theo \u0111i nh\u1eefng v\u1eadt h\u1ea1ng n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u1ec3 khi \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, g\u1eb7p ai ch\u1ec9 d\u1eabn ch\u1ed7 t\u00ean V\u00e2n tr\u1ed1n, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em c\u1ee7a \u1ea5y cho ngay. Nh\u01b0 v\u1eady m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd ham l\u1ee3i, gi\u1eb7c V\u00e2n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft.<\/p>\n<p>\u201cNh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0 L\u01b0u Tr\u1ecdng Huy\u1ec1n, L\u01b0u Tr\u1ecdng Li\u00eau \u0111\u1ec1u cho l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed; nh\u1eefng \u0111\u1ed3ng ph\u1ea1m v\u00e0 can ph\u1ea1m l\u00e0 B\u1ebf V\u0103n \u0110\u1ed5 \u0111\u1ec1u \u0111em ch\u00e9m, hai th\u1ecb l\u00e0 gia thu\u1ed9c ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m n\u00f4 t\u1ef3 \u1edf gia \u0111\u00ecnh c\u00f4ng th\u1ea7n\u201d.<\/p>\n<p>Cho r\u00fat Nh\u1ea5t v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o l\u00e0 l\u00ednh Kinh \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf Ngh\u1ec7 An v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 ngh\u1ec9 ng\u01a1i v\u00e0 chuy\u1ec3n 5 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Uy d\u0169ng \u0111\u00f3ng th\u00fa \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i v\u1ec1 tr\u00fa ph\u00f2ng Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n t\u00e2u xin \u0111em Th\u1ee7y v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh thu\u1ed9c t\u1ec9nh hi\u1ec7n \u0111ang l\u01b0u ban sung v\u00e0o vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, c\u00f2n h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng tr\u00fa ph\u00f2ng th\u00ec \u0111\u1ec1u th\u1ea3 cho v\u1ec1. Vua y cho.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho vi\u00ean quan cao tu\u1ed5i \u1edf B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng S\u1edf, nguy\u00ean Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m T\u01b0 nghi\u1ec7p, 15 l\u1ea1ng b\u1ea1c, m\u1ed9t c\u1eb7p \u00e1o. S\u1edf, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec tu\u1ed5i gi\u00e0 v\u1ec1 h\u01b0u, \u0111\u1ebfn nay 82 tu\u1ed5i. Quan t\u1ec9nh v\u00ec t\u00e2u b\u00e1o ch\u1eadm tr\u1ec5, b\u1ecb truy\u1ec1n ch\u1ec9 ban qu\u1edf (L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh: v\u0103n t\u1eeb T\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, th\u1ecd 80 tu\u1ed5i, do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u r\u00f5, ch\u1edd th\u01b0\u1edfng).<\/p>\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u1ecd 100 tu\u1ed5i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Gia \u0110\u1ecbnh, Thanh Hoa, m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 ng\u01b0\u1eddi; Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, Nam \u0110\u1ecbnh m\u1ed7i t\u1ec9nh 2 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb t\u00e2u n\u00f3i: \u201cBa ch\u00e2u T\u1ea7m B\u1ed3n, Ba Lan, M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng, thu\u1ed9c ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 trong h\u1ea1t, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec gi\u1eb7c Xi\u00eam qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, d\u00e2n xi\u00eau t\u00e1n nhi\u1ec1u\u201d. Vua \u0111\u1eb7c \u00e2n cho mi\u1ec5n m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf b\u1ea1c n\u0103m \u1ea5y, c\u00f2n m\u1ed9t n\u1eeda ho\u00e3n \u0111\u1ebfn n\u0103m sau m\u1edbi thu.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 tu\u1ea7n tra c\u00e1c l\u0103ng t\u1ea9m.<\/p>\n<p>L\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5, ph\u00e1i Khoa \u0111\u1ea1o, L\u1ec5 ty, Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ec1u m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, h\u1eb1ng th\u00e1ng tu\u1ea7n tra 2 l\u1ea7n.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u00f4n l\u0103ng c\u00e1c \u0111\u1ebf, h\u1eadu, ph\u00e1i Khoa \u0111\u1ea1o, Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 1 ng\u01b0\u1eddi; thu\u1ed9c vi\u00ean Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 v\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i V\u0169 l\u00e2m, C\u1ea5m binh \u0111\u1ec1u 2 ng\u01b0\u1eddi, chia nhau \u0111\u1ebfn tu\u1ea7n tra, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n. Ph\u1ea3i s\u1ee9c cho b\u1ecdn th\u1ee7 h\u1ed9 l\u0103ng: ph\u00e0m trong ngo\u00e0i th\u00e0nh l\u0103ng, ph\u1ea3i gi\u1eef cho \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n to\u00e0n s\u1ea1ch s\u1ebd, \u0111\u1ed3 t\u1ebf t\u1ef1 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec1 ch\u1ec9nh, c\u00e2y c\u1ed1i c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c xanh t\u1ed1t. N\u1ebfu c\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u00fang, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c nghi\u00eam h\u1eb7c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai ch\u1ebf 4 chi\u1ebfc b\u00e0i ng\u00e0 \u201cKh\u00e2m ph\u00e1i tu\u1ea7n tra\u201d giao cho vi\u00ean \u0110\u00f4 s\u00e1t gi\u1eef \u0111\u1ec3 t\u1edbi k\u1ef3 lu\u00e2n phi\u00ean c\u1ea5p [cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i tu\u1ea7n tra].<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ti\u1ebfn \u0111i B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 ng\u1eafm \u0111\u1ea1c h\u00ecnh th\u1ebf n\u00fai s\u00f4ng, v\u1ebd \u0111\u1ed3 b\u1ea3n \u0111\u1ec3 d\u00e2ng.<\/p>\n<p>Th\u00e1i Nguy\u00ean s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Tri\u1ec7u V\u0103n B\u1eb1ng, ngu\u1ef5 Ph\u00f3 th\u1ed1ng l\u0129nh \u0111em gi\u1ebft \u0111i. Th\u1ed5 tri huy\u1ec7n Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh \u0110\u1ea1t v\u00ec th\u00e1m n\u00e3 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng : gia 1 c\u1ea5p, 1 chi\u1ebfc \u00e1o m\u1ed5 b\u1ee5ng b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n th\u00eau. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 200 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u xin: \u201cT\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c quan Th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t x\u1eed \u00e1n h\u00ecnh, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn m\u1ed7i k\u1ef3 x\u00e9t c\u00f4ng, t\u1ed9i, ba n\u0103m 1 l\u1ea7n, th\u00ec \u0111em h\u1ebft th\u1ea3y c\u00e1c \u00e1n \u0111\u00e3 x\u00e9t x\u1eed ho\u1eb7c nhanh ho\u1eb7c ch\u1eadm x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111\u1ec3 l\u00ean B\u1ed9. \u00e1n n\u00e0o quan ng\u1ea1i th\u00ec do b\u1ed9 x\u00e9t l\u1ea1i, c\u00f2n bao nhi\u00eau, \u0111\u01b0a c\u1ea3 sang b\u1ed9 L\u1ea1i \u0111\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 x\u00e9t v\u1ec1 c\u00f4ng t\u1ed9i. C\u00f2n b\u1ea3n \u201cchu t\u01b0 s\u00e1ch\u201d ((1) Chu t\u01b0 s\u00e1ch : b\u1ea3n th\u00f4ng t\u01b0 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft.1) h\u1eb1ng n\u0103m th\u00ec b\u1ecf \u0111i\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>Sai N\u1ed9i c\u00e1c truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3: b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 2 n\u0103m nay, ph\u1ea3i x\u00e9t trong h\u1ea1t m\u00ecnh: ng\u1ea1ch l\u00ednh \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ee7 ch\u01b0a, thao luy\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u1ea1o ch\u01b0a, thuy\u1ec1n b\u00e8, kh\u00ed gi\u1edbi, s\u00fang \u1ed1ng \u0111\u00e3 h\u1eb3n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh t\u1ec1, ch\u1eafc ch\u1eafn, s\u1eafc b\u00e9n ch\u01b0a, c\u1ee9 m\u1ed7i th\u00e1ng t\u00e2u b\u00e1o l\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n v\u00e0 sang n\u0103m th\u00ec \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 c\u1ee9 m\u1ed7i n\u0103m t\u00e2u b\u00e1o 2 l\u1ea7n.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng n\u0103m ngo\u00e1i \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00e1c vi\u1ec7c n\u00f3i tr\u00ean, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n, v\u00e0 \u0111\u00e3 s\u1ee9c r\u00f5 cho s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea3i th\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c h\u01a1n l\u00ean, nh\u01b0ng c\u00f2n lo l\u00e2u ng\u00e0y xao l\u00e3ng, d\u1ea7n \u0111\u1ebfn b\u1ecf b\u1ec5, cho n\u00ean \u0111\u1ecbnh ra l\u1ec7 t\u00e2u b\u00e1o t\u1eebng th\u1eddi h\u1ea1n \u0111\u1ec3 nh\u1eafc nh\u1edf.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t D\u1eadu, c\u00f3 s\u1ea5m d\u1eady t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y. Vi\u00ean qu\u1ea3n Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh, t\u00e2u n\u00f3i: \u201cX\u00e9t s\u00e1ch Qu\u1ea3n Khuy c\u00f3 n\u00f3i: \u201cS\u1ea5m d\u1eady ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y, l\u00faa ch\u00edn n\u1eeda ch\u1eebng sinh nhi\u1ec1u s\u00e2u\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i: \u201cTh\u00e1ng gi\u00eang s\u1ea5m d\u1eady, d\u00e2n ch\u1eb3ng n\u1ea5u c\u01a1m, \u1ee9ng v\u00e0o \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 s\u1ea5m\u201d. Thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng s\u00e1ch n\u00f3i th\u1ebf l\u00e0 ch\u1ec9 nh\u00e0 Thanh, v\u00ec nh\u00e0 Thanh \u1edf c\u1ef1c b\u1eafc, kh\u00ed \u00e2m d\u00e0y \u0111\u1eb7c, cho n\u00ean s\u1ea5m d\u1eady v\u00e0o th\u00e1ng 2, r\u1ea1p v\u00e0o th\u00e1ng 8. C\u00f2n tri\u1ec1u ta, d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng nam, kh\u00ed d\u01b0\u01a1ng kh\u00e1 th\u1ecbnh, th\u00e1ng 10 s\u1ea5m r\u1ea1p, th\u00e1ng ch\u1ea1p s\u1ea5m d\u1eady, h\u1eb1ng n\u0103m l\u00e0 th\u01b0\u1eddng. Nay s\u1ea5m d\u1eady v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y, th\u00ec n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u1edf v\u00e0o ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y n\u01b0\u1edbc ta. N\u01b0\u1edbc n\u00e0y g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ecf t\u00ecnh ngh\u0129a, chu\u1ed1c h\u1eb1n th\u00f9, qu\u00ean \u01a1n tr\u00e1i l\u00fd, kh\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi \u0111\u1ea5t dung tha, s\u1ebd t\u1ef1 ch\u1ecbu l\u1ea5y t\u1ed9i \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea r\u1eb1ng: \u201cPh\u01b0\u01a1ng nam m\u00e0 s\u1ea5m d\u1eady v\u1ec1 th\u00e1ng gi\u00eang, c\u0169ng l\u00e0 s\u1ef1 th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a th\u1eddi ti\u1ebft. N\u1ebfu cho l\u00e0 \u1ee9ng v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, th\u1ef1c ch\u1ec9 v\u00e0o n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam th\u00ec n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam tr\u00e1i l\u1ebd l\u00e0m c\u00e0n, t\u1ea5t ph\u1ea3i ch\u1ecbu k\u00e9m \u0111\u00f3i. Th\u1ef1c l\u00e0 gi\u1eef \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n \u0111\u1ed7, c\u00f3 khi b\u1ecb x\u1ea5u h\u1ed5. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i l\u1ebd \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1edd b\u00f3i to\u00e1n m\u1edbi bi\u1ebft; h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i xem kh\u00ed t\u01b0\u1ee3ng chi\u00eam nghi\u1ec7m s\u1ea5m s\u00e9t m\u1edbi tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng ch\u1ec9 vi\u1ec7c g\u00ec hay th\u00ec v\u01a1 v\u00e0o m\u00ecnh, vi\u1ec7c g\u00ec d\u1edf \u0111\u00f9n cho ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eb3ng ho\u00e1 l\u00e0m cho th\u1ee9c gi\u1ea3 c\u01b0\u1eddi \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>Vua coi tri\u1ec1u, h\u1ecfi c\u00e1c th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng: \u201cNay \u0111\u1ea7u n\u0103m, nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 b\u1ecb c\u1ea3m nhi\u1ec5m b\u1ec7nh kh\u00f4ng ?\u201d. Phan Huy Th\u1ef1c th\u01b0a: \u201c\u1edf ngo\u00e0i c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ho\u201d. Vua n\u00f3i: \u201cTh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 tr\u1eddi \u0111\u1ea5t nh\u1ecf. Th\u00e1ng ch\u1ea1p v\u1eeba qua, gi\u00e1 r\u00e9t, nay sang xu\u00e2n \u1ea5m \u00e1p, ti\u1ebft tr\u1eddi thay \u0111\u1ed5i, cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea3m nhi\u1ec5m. H\u00f4m v\u1eeba r\u1ed3i, ta h\u1ecfi th\u0103m c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf 3 \u0111\u1ea1o B\u1eafc K\u1ef3, m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb c\u1ea3m ho. \u0110\u00f3 l\u00e0 b\u1edfi sau r\u00e9t, g\u1eb7p \u1ea5m, ho\u00e1 ra v\u1eady, kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea1i lam ch\u01b0\u1edbng r\u1eebng n\u00fai \u0111\u00e2u\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i: \u201cM\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay, m\u01b0a gi\u00f3 thu\u1eadn ho\u00e0. H\u00f4m n\u1ecd c\u1ee9 nh\u01b0 Th\u1eeba Thi\u00ean t\u00e2u n\u00f3i l\u00faa trong h\u1ea1t hi\u1ec7n \u0111ang tr\u1ed7, m\u00e0 h\u00f4m qua \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ea5m nh\u1eb9 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a ph\u00f9n, ch\u1eafc r\u1eb1ng ru\u1ed9ng cao \u0111\u1ee7 th\u1ea5m, m\u00e0 ru\u1ed9ng th\u1ea5p c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ng\u1eadp. Ng\u1ea1n ng\u1eef c\u00f3 c\u00e2u: \u201cS\u1ea5m l\u00e0 b\u00e0 \u0111\u1ee1 c\u1ee7a l\u00faa\u201d ((1) \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Ch\u1eef H\u00e1n \u201cL\u00f4i vi ho\u00e0 chi \u1ed5n b\u00e0\u201d. Gi\u1ed1ng \u00fd c\u00e2u ca dao n\u00e0y:<\/p>\n<p>\u201cL\u00faa chi\u00eam l\u1ea5p l\u00f3 \u0111\u1ea7u b\u1edd,<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 H\u1ec5 nghe ti\u1ebfng s\u1ea5m m\u1edf c\u1edd m\u00e0 l\u00ean !\u201d1). Nay l\u1ea1i th\u00eam m\u01b0a ph\u00f9n th\u00ec l\u00faa tr\u1ed7 c\u00e0ng tr\u01a1n \u0111\u00f2ng, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1m \u0111\u1ea1i thu\u1eadn \u01b0 ?\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng: \u201cT\u1eeb nay, b\u1ea3n t\u00e2u v\u1ec1 \u0111\u01a1n thu\u1ed1c do vi\u1ec7n Th\u00e1i y d\u00e2ng, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 xem b\u00e0i thu\u1ed1c c\u00f3 h\u1ee3p kh\u00f4ng. Ph\u00e0m t\u00f4i con \u0111\u1ed1i v\u1edbi vua cha khi c\u00f3 b\u1ec7nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn b\u00e0i thu\u1ed1c, hu\u1ed1ng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ?\u201d.<\/p>\n<p>Sai nh\u00e2n vi\u00ean do Kinh ph\u00e1i, \u0111i \u0111\u1ed1c thu thu\u1ebf kho\u00e1 c\u00e1c c\u1eeda \u1ea3i, c\u00e1c b\u1ebfn \u0111\u00f2 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9: \u201cThu\u1ebf kho\u00e1 c\u00e1c \u1ea3i, c\u00e1c b\u1ebfn t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, theo l\u1ec7, c\u00f3 cho \u0111\u1ea5u gi\u00e1. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u1ee9 nh\u01b0 t\u00e2u b\u00e1o, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh tr\u01b0ng, ta \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho t\u1ec9nh ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01a1i \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 bi\u00ean thu. Nay ngh\u0129: ng\u1ea1ch thu\u1ebf thu c\u00f3 h\u00e0ng v\u1ea1n, n\u1ebfu ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o ph\u00e1i vi\u00ean c\u1ee7a t\u1ec9nh, e c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng chu. V\u1eady, Kh\u1ea3 L\u01b0u, L\u01b0\u01a1ng Tr\u01b0\u1eddng \u1edf Ngh\u1ec7 An; L\u01b0\u01a1ng Th\u01b0\u1ee3ng, Na Mi\u00eau \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean; Na Th\u00f4ng, L\u01b0\u01a1ng M\u00e3 \u1edf Cao B\u1eb1ng; Tr\u00ecnh X\u00e1, \u0110\u1ecbnh H\u01b0\u01a1ng \u1edf S\u01a1n T\u00e2y; M\u1ec5 S\u1edf, C\u1ea9m C\u01a1 \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean; Qu\u00e1n T\u1ef1, B\u1ea3o Th\u1eafng \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1; Tam K\u1ef3 \u1edf Tuy\u00ean Quang v\u00e0 Th\u00e0nh Tu\u1ea7n \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n, chu\u1ea9n cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t hai ho\u1eb7c v\u00e0i ba vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n thanh li\u00eam, c\u1ea7n m\u1eabn, h\u0103ng h\u00e1i, gi\u1ecfi giang, hi\u1ec7p c\u00f9ng nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean c\u1ee7a t\u1ec9nh, ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc, chi\u1ebfu theo nh\u1eefng n\u01a1i chi nh\u00e1nh, ng\u1ed3i thu theo l\u1ec7. S\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u1ebf thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u1ec1 t\u1ec9nh v\u00e0 m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n b\u00e1o v\u1ec1 b\u1ed9. C\u00f2n ph\u00ed t\u1ed5n v\u1ec1 v\u1eadt li\u1ec7u d\u00f9ng h\u1eb1ng ng\u00e0y s\u1ebd ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc chi c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau (Tr\u00ecnh X\u00e1, \u0110\u1ecbnh H\u01b0\u01a1ng, M\u1ec5 S\u1edf, C\u1ea9m C\u01a1, m\u1ed7i n\u01a1i 300 quan; Qu\u00e1n Ty 108 quan; B\u1ea3o Th\u1eafng, Tam K\u1ef3 120 quan; Th\u00e0nh Tu\u1ea7n 100 quan. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c \u1edf Ngh\u1ec7 An, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Cao B\u1eb1ng m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u 50 quan). Sau th\u1ea5y c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u b\u1eadn ch\u1ee9c v\u1ee5, b\u00e8n ph\u00e1i thu\u1ed9c ty \u1edf L\u1ee5c b\u1ed9 v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c c\u00f9ng v\u1edbi Th\u1ecb v\u1ec7, H\u1ed9 v\u1ec7, chia \u0111i l\u00e0m thay, c\u1ea5p cho 300 quan ti\u1ec1n l\u1ed9 ph\u00ed.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i: \u201cKho B\u00ecnh Thu\u1eadn ch\u1ee9a ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y. K\u1ef3 thu\u1ebf n\u0103m nay, xin ra l\u1ec7nh chi\u1ebfu nh\u1eefng s\u1ed1 thu\u1ebf \u0111ang thu b\u1eb1ng ti\u1ec1n th\u00ec cho d\u00e2n n\u1ed9p b\u1eb1ng th\u00f3c. S\u1ed1 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng quan l\u1ea1i v\u00e0 binh l\u00ednh \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u cho ph\u00e1t thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n, k\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 2, ch\u1edd khi gi\u00e1 g\u1ea1o ph\u1ea3i ch\u0103ng, s\u1ebd l\u1ea1i tu\u00e2n ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc, cho mua th\u00f3c v\u1edbi gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a v\u00e0o kho\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u, l\u1ea1i sai hai t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i t\u1ec9nh mua 10000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, do t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn ch\u1edf v\u1ec1 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>D\u00e2n Thu\u1ed9c Man \u1edf Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 32 s\u00e1ch, nay v\u00ec s\u00e1ch B\u00f4n Tai g\u00e2y vi\u1ec7c, t\u1ec9nh ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 tra b\u1eaft, \u0111a s\u1ed1 s\u1ee3 h\u00e3i, t\u1ea3n ch\u1ea1y; \u0111\u1ebfn nay ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00f3 9 s\u00e1ch cung n\u1ed9p thu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n tr\u00e1nh. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 sai t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch chi\u00eau d\u1ee5 cho h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1 nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ng\u1ef1 \u0111i bi\u1ec3n l\u00e0m thuy\u1ec1n T\u01b0\u1eddng long Nh\u1ea5t hi\u1ec7u v\u00e0 thuy\u1ec1n T\u01b0\u1eddng long Nh\u1ecb hi\u1ec7u.<\/p>\n<p>Mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 di\u00eau d\u1ecbch cho d\u00e2n Long H\u1ed3 (t\u00ean x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0) thu\u1ed9c Th\u1eeba Thi\u00ean (d\u00e2n n\u00e0y sung b\u1ed5 v\u00e0o Trung v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 thi H\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u: \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, tr\u01b0\u1eddng thi H\u1ed9i th\u00ec c\u1eed nh\u00e2n gi\u00e1m sinh \u1edf kinh \u0111\u00f4, \u1edf c\u00e1c tr\u1ef1c ((1) C\u00e1c tr\u1ef1c: Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.1), v\u00e0 \u1edf T\u1ea3 k\u1ef3 ((2) T\u1ea3 k\u1ef3: B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0.2) tr\u1edf v\u1ec1 Nam, H\u1eefu k\u1ef3 ((3) H\u1eefu k\u1ef3: H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Ho\u00e1.3) tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u1ec1u h\u1ed9i l\u1ea1i \u0111\u1ec3 c\u00f9ng thi, nh\u01b0ng s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n b\u00ecnh. Thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng: t\u1eeb Kinh, tr\u1ef1c tr\u1edf v\u00e0o Nam, nh\u1eefng k\u1ebb s\u0129 t\u00e0i tu\u1ea5n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00edt, duy h\u00e3y c\u00f2n ch\u01b0a tinh chuy\u00ean v\u1ec1 c\u1eed nghi\u1ec7p, th\u1ebf m\u00e0 khi thi nh\u1ea5t lu\u1eadt thi chung v\u1edbi c\u00e1c k\u1ebb s\u0129 t\u1eeb H\u1eefu k\u1ef3 tr\u1edf ra B\u1eafc, n\u00ean khi \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t, kh\u00f4ng kh\u1ecfi s\u1ef1 s\u00fat k\u00e9m v\u1ec1 ph\u00e2n s\u1ed1. Xin ngh\u0129: t\u1eeb nay, ba k\u1ef3 thi H\u1ed9i, m\u1ed7i k\u1ef3 \u0111\u1ec1u chia l\u00e0m 2 l\u01b0\u1ee3t, m\u1ed7i l\u01b0\u1ee3t v\u00e0o thi \u0111\u1ec1u ri\u00eang ng\u00e0y: C\u1eed nh\u00e2n, Gi\u00e1m sinh \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f9ng Nam tr\u1ef1c, B\u1eafc tr\u1ef1c v\u00e0 T\u1ea3 k\u1ef3 tr\u1edf v\u00e0o Nam c\u00f9ng thi m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t. \u0110\u1ea7u b\u00e0i thi s\u1ebd ra ri\u00eang v\u00e0 khi ch\u1ea5m, s\u1ebd tu\u1ef3 theo b\u00e0i v\u0103n m\u00e0 \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t, ph\u00ea ngh\u0129. Ba tr\u01b0\u1eddng th\u00f4ng lu\u00f4n thi xong, ch\u1ee7 kh\u1ea3o v\u00e0 tri c\u1ed1ng c\u1eed t\u1eadp h\u1ee3p t\u1ea5t c\u1ea3 quy\u1ec3n thi l\u1ea1i, chi\u1ebfu theo ph\u00e2n s\u1ed1 nhi\u1ec1u hay \u00edt kh\u00e1c nhau m\u00e0 \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 b\u1eadc cao th\u1ea5p r\u1ed3i k\u00ea th\u00e0nh ch\u00ednh b\u1ea3ng v\u00e0 ph\u00f3 b\u1ea3ng, theo l\u1ec7 ti\u1ebfn tr\u00ecnh, ch\u1edd ch\u1ec9. Nh\u01b0 v\u1eady, nh\u1eefng anh t\u00e0i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p nh\u01b0 v\u00e0ng \u0111\u00e1 \u1edf Ho\u1ea1 S\u01a1n v\u00e0 t\u00ean tre \u1edf C\u1ed1i K\u00ea s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eb7t l\u01b0\u1ee3m kh\u00f4ng s\u00f3t, m\u00e0 vi\u1ec7c thu d\u00f9ng nh\u00e2n t\u00e0i m\u1edbi c\u00f3 c\u00f4ng hi\u1ec7u th\u1ef1c s\u1ef1.<\/p>\n<p>(1. K\u1ef3 thi, l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t k\u1ef3 th\u1ee9 nh\u1ea5t: c\u00e1c C\u1eed nh\u00e2n, Gi\u00e1m sinh \u1edf Kinh, \u1edf c\u00e1c tr\u1ef1c c\u00f9ng T\u1ea3 k\u1ef3 tr\u1edf v\u1ec1 Nam d\u1ef1 thi v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng ng\u00e0y m\u1ed3ng 4 th\u00e1ng 3; l\u1ea7n th\u1ee9 2 k\u1ef3 th\u1ee9 nh\u1ea5t: c\u00e1c C\u1eed nh\u00e2n, Gi\u00e1m sinh \u1edf H\u1eefu k\u1ef3 tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc d\u1ef1 thi v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng ng\u00e0y 6. L\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t k\u1ef3 th\u1ee9 2 v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng ng\u00e0y 11; l\u1ea7n th\u1ee9 2 v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng ng\u00e0y 13. L\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t k\u1ef3 th\u1ee9 ba v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng ng\u00e0y 18; l\u1ea7n th\u1ee9 hai k\u1ef3 th\u1ee9 3 v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng ng\u00e0y 20. Ng\u00e0y 29 treo b\u1ea3ng.<\/p>\n<p>2. Quan tr\u01b0\u1eddng: C\u00f3 m\u1ed9t Ch\u00e1nh ch\u1ee7 kh\u1ea3o, 1 Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o, 2 Tri c\u1ed1ng c\u1eed \u0111\u1ec1u d\u00f9ng t\u1eeb Tham tri \u1edf L\u1ee5c b\u1ed9 tr\u1edf l\u00ean, do vua ch\u1ecdn. M\u1ed9t Ch\u00e1nh \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec7u, m\u1ed9t Ph\u00f3 \u0111\u1ec1 \u0111i\u1ec7u d\u00f9ng quan tam ph\u1ea9m; 10 \u0111\u1ed3ng kh\u1ea3o, d\u00f9ng quan t\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m \u1edf B\u1ed9, Vi\u1ec7n, T\u1ef1 v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c. M\u1ed9t vi\u00ean coi vi\u1ec7c h\u1ee3p ph\u00e1ch ((1) H\u1ee3p ph\u00e1ch: H\u00e1n v\u0103n ch\u00e9p l\u00e0 \u201cdi phong\u201d \u00c0\u00b1 \u00ab\u00ca, ngh\u0129a l\u00e0 d\u00e1n l\u1ea1i m\u1ea3nh gi\u1ea5y \u0111\u00e3 d\u1ecdc \u1edf t\u1edd \u0111\u1ea7u quy\u1ec3n thi ch\u1ed7 \u0111\u1ec1 t\u00ean h\u1ecd, qu\u00ea qu\u00e1n ng\u01b0\u1eddi thi v\u00e0 \u0111\u1ec1 s\u1ed1 hi\u1ec7u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi s\u1ed1 hi\u1ec7u \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t \u0111\u00e3 ghi \u1edf ph\u1ea7n gi\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i, sau khi vi\u1ec7c ch\u1ea5m v\u0103n \u0111\u00e3 xong.1) v\u00e0 so\u1ea1n s\u1ed1 hi\u1ec7u, m\u1ed9t vi\u00ean coi vi\u1ec7c ch\u00e9p l\u1ea1i quy\u1ec3n thi ((2) Xem ch\u00fa th\u00edch v\u1ec1 quy\u1ec3n ch\u1eef m\u1ef1c v\u00e0 quy\u1ec3n ch\u1eef son \u1edf tr.511 (ho\u1eb7c 512).2) v\u00e0 m\u1ed9t vi\u00ean coi vi\u1ec7c \u0111\u1ecdc so\u00e1t quy\u1ec3n thi, d\u00f9ng quan ng\u0169 ph\u1ea9m, l\u1ee5c ph\u1ea9m \u1edf L\u1ee5c b\u1ed9. Nh\u1eefng vi\u00ean n\u00e0y \u0111\u1ec1u do \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ch\u1ecdn.<\/p>\n<p>3. Hai gi\u00e1m th\u00ed tu\u1ea7n s\u00e1t, d\u00f9ng quan v\u00f5 nh\u1ecb, tam ph\u1ea9m \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p l\u1ea5y 300 bi\u1ec1n binh ng\u00e0y \u0111\u00eam tu\u1ea7n ph\u00f2ng \u1edf ph\u00eda ngo\u00e0i c\u00e1c vi ((3) Vi: khu chia ng\u0103n c\u00e1ch trong tr\u01b0\u1eddng thi. Th\u00ed d\u1ee5: Tr\u01b0\u1eddng thi H\u1ed9i chia l\u00e0m 2 vi: vi gi\u00e1p, vi \u1ea5t.3) tr\u01b0\u1eddng thi. B\u1ed1n quan n\u1ed9i li\u00eam ((4) N\u1ed9i li\u00eam: c\u0169ng nh\u01b0 n\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng.4) gi\u00e1m th\u00ed, d\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd C\u1ea5m binh dinh V\u0169 l\u00e2m, coi x\u00e9t c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf n\u1ed9i li\u00eam. B\u1ed1n ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng ((5) Ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng: ph\u1ea1m vi thu\u1ed9c quy\u1ec1n c\u00e1c quan ch\u00e1nh ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o; \u0111\u1ed1i l\u1ea1i v\u1edbi n\u1ed9i li\u00eam ho\u1eb7c n\u1ed9i tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 ph\u1ea1m vi thu\u1ed9c quy\u1ec1n c\u00e1c quan s\u01a1 kh\u1ea3o, Ph\u01b0\u1edbc kh\u1ea3o v\u00e0 ph\u00e2n kh\u1ea3o.5) tu\u1ea7n s\u00e1t c\u0169ng d\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd C\u1ea5m binh dinh V\u0169 l\u00e2m, \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t vi\u1ec7c chuy\u00ean ch\u1edf, ra v\u00e0o qua c\u1ed5ng tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 gi\u1eef g\u00ecn ch\u00eca kho\u00e1 c\u00e1c c\u1eeda. M\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u1ed1c s\u1ee9c vi\u1ec7c tra h\u1ecfi tu\u1ea7n s\u00e1t \u1edf n\u1ed9i, ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng, d\u00f9ng quan nh\u1ecb ph\u1ea9m. Hai gi\u00e1m s\u00e1t tr\u01b0\u1eddng v\u1ee5, d\u00f9ng quan Khoa \u0111\u1ea1o. C\u00e1c vi\u00ean tr\u00ean n\u00e0y \u0111\u1ec1u do vua ch\u1ecdn ph\u00e1i \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p>4. C\u00e1c th\u01b0 l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c h\u1ee3p ph\u00e1ch, ch\u00e9p quy\u1ec3n, l\u00e0m s\u1ed5, vi\u1ebft b\u1ea3ng c\u00f3 40 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea5y \u1edf L\u1ee5c b\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c nha sung v\u00e0o.<\/p>\n<p>5. C\u00e1c h\u00f2m \u0111\u1ef1ng \u1ea5n c\u1ee7a tr\u01b0\u1eddng thi v\u00e0 quy\u1ec3n thi \u0111\u1ec3 trong Th\u00ed vi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f3 20 l\u00ednh do ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u00e1i \u0111\u1ebfn cho tu\u1ef3 t\u00f9ng vi\u00ean tu\u1ea7n s\u00e1t, ng\u00e0y \u0111\u00eam coi gi\u1eef.<\/p>\n<p>6. Ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i k\u1ef3 v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng, quan tr\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u xin vua ban \u0111\u1ea7u b\u00e0i thi; r\u1ed3i \u1edf gian gi\u1eefa Th\u00ed vi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eb7t c\u00e1i \u00e1n \u0111\u1ecf d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea7u b\u00e0i. N\u1ebfu khi chu\u1ea9n cho quan tr\u01b0\u1eddng ra \u0111\u1ea7u b\u00e0i, th\u00ec Ch\u1ee7 kh\u1ea3o v\u00e0 Tri c\u1ed1ng c\u1eed h\u1ed9i h\u1ecdp \u1edf Th\u00ed vi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 ra \u0111\u1ea7u b\u00e0i. K\u1ef3 th\u1ee9 nh\u1ea5t, b\u00e1t c\u1ed5 5 b\u00e0i kinh, 1 b\u00e0i truy\u1ec7n. Ph\u1ea3i l\u00e0m kinh truy\u1ec7n m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t b\u00e0i, n\u1ebfu vi\u1ebft ki\u00eam tr\u1ecb ((1) Ki\u00eam tr\u1ecb: l\u00e0m \u0111\u1ee7 c\u1ea3 nh\u1eefng b\u00e0i \u0111\u00e3 ra. Th\u00ed d\u1ee5: v\u00e0o k\u1ef3 kinh ngh\u0129a th\u00ec l\u00e0m c\u1ea3 5 b\u00e0i Kinh v\u00e0 m\u1ed9t b\u00e0i Truy\u1ec7n.1) c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c; m\u1ed7i b\u00e0i l\u00e0m ph\u1ea3i vi\u1ebft ngo\u00e0i 300 ch\u1eef tr\u1edf ra. K\u1ef3 th\u1ee9 2, m\u1ed9t b\u00e0i th\u01a1 ng\u0169 ng\u00f4n b\u00e0i lu\u1eadt; m\u1ed9t b\u00e0i ph\u00fa, h\u1ea1n ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1eeb 300 ch\u1eef tr\u1edf ra. K\u1ef3 th\u1ee9 3, m\u1ed9t b\u00e0i v\u0103n s\u00e1ch. \u0110\u1ea7u b\u00e0i, h\u1ea1n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 300 ch\u1eef; b\u00e0i l\u00e0m h\u1ea1n t\u1eeb 1.600 ch\u1eef tr\u1edf ra, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 ng\u1eafn.<\/p>\n<p>7. M\u1ed7i k\u1ef3, hai l\u1ea7n thi \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t xong, Ch\u1ee7 kh\u1ea3o v\u00e0 Tri c\u1ed1ng c\u1eed chi\u1ebfu t\u1eebng l\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u1ecbnh ph\u00e2n s\u1ed1. S\u1ed1 quy\u1ec3n h\u1ea1ng n\u00e0o, bao nhi\u00eau \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 th\u1ee9 3, vi\u1ec7c \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t xong, quan \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u x\u00e2u 3 quy\u1ec3n c\u1ee7a m\u1ed7i t\u00ean l\u00e0m m\u1ed9t t\u1eadp \u0111\u01b0a c\u1ea3 v\u00e0o Th\u00ed vi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng. Ch\u1ee7 kh\u1ea3o v\u00e0 Tri c\u1ed1ng c\u1eed ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc li\u1ec7u \u0111\u1ecbnh quy\u1ec3n n\u00e0o l\u1ea5y, quy\u1ec3n n\u00e0o b\u1ecf. B\u1ea5t c\u1ee9 l\u1ea7n thi n\u00e0o hay \u0111\u1ea7u b\u00e0i n\u00e0o, nh\u1ea5t thi\u1ebft c\u1ee9 l\u1ea5y ph\u00e2n s\u1ed1 nhi\u1ec1u hay \u00edt m\u00e0 \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 b\u1eadc, t\u1eadp quy\u1ec3n n\u00e0o c\u1ea3 3 k\u1ef3, b\u00e0i thi \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e2n s\u1ed1 d\u1ed3n c\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb 30 ph\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng, 10 ph\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, s\u1ebd l\u00e0 tr\u00fang c\u00e1ch. R\u1ed3i x\u00e9t trong s\u1ed1 quy\u1ec3n \u0111\u00e1ng tr\u00fang c\u00e1ch \u1ea5y, quy\u1ec3n n\u00e0o m\u1ed7i k\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 10 ph\u00e2n l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ea5t, quy\u1ec3n n\u00e0o 8, 9 ph\u00e2n l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9, quy\u1ec3n n\u00e0o 6, 7 ho\u1eb7c 4, 5 ph\u00e2n l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9 n\u1eefa. Trong \u0111\u00f3, ph\u00e2n s\u1ed1 c\u1ee7a k\u1ef3 th\u1ee9 ba quan tr\u1ecdng h\u01a1n k\u1ef3 th\u1ee9 hai, k\u1ef3 th\u1ee9 hai quan tr\u1ecdng h\u01a1n k\u1ef3 th\u1ee9 nh\u1ea5t. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u1ea3i \u0111em nh\u1eefng quy\u1ec3n v\u0103n k\u1ef3 th\u1ee9 ba m\u00e0 c\u00e2n nh\u1eafc c\u1ea3 l\u1ea1i: n\u1ebfu \u0111\u00edch x\u00e1c l\u00e0 h\u1ea1ng v\u0103n th\u00f4ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ph\u1ea7n tr\u00fang c\u00e1ch, kh\u00f4ng n\u00ean th\u1ea5y hai k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc ph\u00e2n s\u1ed1 kh\u00e1 nhi\u1ec1u, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u1ee9 ba v\u0103n l\u00fd t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng v\u00e0o \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed1i ((2) \u0110\u00ecnh \u0111\u1ed1i: thi \u1edf trong s\u00e2n tri\u1ec1u, tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t vua.2) m\u00e0 nh\u1ea5t kh\u00e1i l\u1ea5y l\u1ea1m. L\u1ea1i nh\u01b0 t\u1eadp quy\u1ec3n n\u00e0o gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 m\u1ed9t k\u1ef3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 1 ph\u00e2n, nh\u01b0ng x\u00e9t kh\u00f4ng ph\u1ea1m nh\u1eefng l\u1ed7i n\u1eb7ng nh\u01b0 tr\u00f9ng v\u1ea7n, thi\u1ebfu v\u1ea7n, th\u1ea5t lu\u1eadt, m\u00e0 hai k\u1ef3 kia d\u1ed3n c\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean 10 ph\u00e2n, quy\u1ec3n n\u00e0o c\u1ed9ng c\u1ea3 ba k\u1ef3 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 10 ph\u00e2n, nh\u01b0ng v\u0103n l\u00fd g\u1ed3m \u0111\u1ee7 c\u1ed9ng d\u1ed3n \u0111\u01b0\u1ee3c 3 \u2013 4 ph\u00e2n tr\u1edf l\u00ean cho t\u1edbi 9 ph\u00e2n th\u00ec n\u00ean l\u1ea5y l\u00e0m ph\u00f3 b\u1ea3ng. R\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u v\u00e0 \u0111\u1ec7 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng quy\u1ec3n d\u1ef1 tr\u00fang l\u00ean, \u0111\u1ecdc \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 cho l\u1ea5y t\u1eeb h\u1ea1ng n\u00e0o tr\u1edf l\u00ean l\u00e0m tr\u00fang c\u00e1ch, h\u1ea1ng n\u00e0o l\u00e0m ph\u00f3 b\u1ea3ng. Sau \u0111\u00f3, \u0111em t\u00ean tu\u1ed5i qu\u00ea qu\u00e1n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ch\u00ednh b\u1ea3ng ho\u1eb7c ph\u00f3 b\u1ea3ng, k\u00ea l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u do b\u1ed9 \u0111\u1ec7 l\u00ean.<\/p>\n<p>8. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 ph\u00e1i \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf tr\u01b0\u1eddng thi, n\u1ebfu c\u00f3 anh em th\u00fac b\u00e1 ru\u1ed9t hay ch\u1ed7 c\u1eadu, ch\u00e1u d\u1ef1 thi th\u00ec cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3i t\u1ecb. C\u00f2n nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 c\u0169).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5: \u201cVi\u1ec7c kh\u1ea3o th\u00ed 3 n\u0103m m\u1ed9t k\u1ef3 \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n d\u1ee5ng hi\u1ec1n t\u00e0i, \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 ph\u00e9p nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, nay n\u1ebfu m\u1ed7i k\u1ef3 thi chia l\u00e0m 2 l\u01b0\u1ee3t, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i b\u1ea3n \u00fd c\u1ee7a vi\u1ec7c thi H\u1ed9i, m\u00e0 ng\u00e0y thi l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u0103ng th\u00eam th\u00ec c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n. V\u1eady chu\u1ea9n cho tr\u01b0\u1eddng thi v\u1eabn c\u1ee9 chia l\u00e0m hai vi, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thi, C\u1eed nh\u00e2n, Gi\u00e1m sinh \u1edf Kinh, Tr\u1ef1c v\u00e0 T\u1ea3 k\u1ef3 tr\u1edf v\u00e0o Nam c\u00f9ng v\u00e0o vi gi\u00e1p; C\u1eed nh\u00e2n, Gi\u00e1m sinh, H\u1eefu k\u1ef3 tr\u1edf ra B\u1eafc c\u00f9ng v\u00e0o vi \u1ea5t, v\u00e0 v\u00e0o thi c\u00f9ng m\u1ed9t ng\u00e0y. M\u1ed7i k\u1ef3, khi thu quy\u1ec3n xong, vi\u00ean \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u chua ngay ch\u1eef \u201cvi gi\u00e1p\u201d hay \u201cvi \u1ea5t\u201d v\u00e0o ph\u00eda d\u01b0\u1edbi m\u1ea5y ch\u1eef \u201ck\u1ef3 th\u1ee9 m\u1ea5y\u201d \u1edf quy\u1ec3n ch\u1eef m\u1ef1c ((1), (2) Quy\u1ec3n thi c\u1ee7a th\u00ed sinh \u0111\u1ec1u vi\u1ebft ch\u1eef m\u1ef1c; sau khi n\u1ed9p b\u00e0i r\u1ed3i, ng\u01b0\u1eddi ta b\u00e8n theo \u0111\u00fang nguy\u00ean v\u0103n m\u00e0 ch\u00e9p b\u1eb1ng ch\u1eef son ra m\u1ed9t quy\u1ec3n kh\u00e1c. L\u00e0m v\u1eady c\u1ed1t \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh khi ch\u1ea5m thi, c\u00f3 s\u1ef1 gian l\u1eadn t\u01b0 v\u1ecb b\u1eb1ng c\u00e1ch nh\u1edb t\u1ef1 d\u1ea1ng c\u1ee7a th\u00ed sinh ch\u0103ng.1), c\u00f2n quy\u1ec3n ch\u1eef son (2) c\u0169ng ch\u00e9p c\u1ea3 nh\u1eefng ch\u1eef \u1ea5y \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n nh\u1eadn d\u1ea5u. Vi n\u00e0o, n\u00ean l\u1ea5y bao nhi\u00eau tr\u00fang c\u00e1ch, bao nhi\u00eau ph\u00f3 b\u1ea3ng, \u0111\u1ed1i k\u1ef3 s\u1ebd h\u1ea1 ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1eb1ng th\u00edch \u0111\u00e1ng. C\u00f2n c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c cho l\u00e0m theo l\u1eddi ngh\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, th\u1ea5y k\u1ef3 thi \u0111\u00e3 v\u00e0o thi c\u00f9ng m\u1ed9t ng\u00e0y, b\u00e8n chu\u1ea9n cho ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc l\u1eddi ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 gi\u1ea3m \u0111i. (C\u1ee9 \u0111\u1ebfn n\u0103m thi H\u1ed9i, l\u1ea5y ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 3 l\u00e0m ng\u00e0y ti\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng; ng\u00e0y m\u1ed3ng 4 v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t; ng\u00e0y m\u1ed3ng 9 v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb; ng\u00e0y 14 v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam; ng\u00e0y 23 ra b\u1ea3ng. Duy c\u00f3 n\u0103m nay, nh\u1eb1m ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 5 ti\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng; ng\u00e0y 18 v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t; ng\u00e0y 23 v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb; ng\u00e0y 28 v\u00e0o k\u1ef3 \u0111\u1ec7 tam; ng\u00e0y m\u1ed3ng 7 th\u00e1ng 6 ra b\u1ea3ng). L\u1ec7 cung \u0111\u1ed1n c\u0169ng gi\u1ea3m theo th\u1ee9 b\u1eadc: (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc: Ch\u1ee7 kh\u1ea3o, \u0111\u01b0\u1ee3c 100 quan ti\u1ec1n, 20 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1eafng; nay gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 80 quan ti\u1ec1n 15 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c 80 quan ti\u1ec1n, 15 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 70 quan ti\u1ec1n, 12 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o; c\u00e1c Tri c\u1ed1ng c\u1eed v\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean \u0111\u1ed1c s\u1ee9c vi\u1ec7c tra h\u1ecfi, tu\u1ea7n s\u00e1t \u1edf n\u1ed9i, ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 60 quan ti\u1ec1n, 12 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 55 quan ti\u1ec1n v\u00e0 10 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. C\u00e1c vi\u00ean gi\u00e1m th\u00ed v\u00e0 tu\u1ea7n s\u00e1t, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 50 quan ti\u1ec1n v\u00e0 10 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 40 quan ti\u1ec1n v\u00e0 8 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. C\u00e1c ngo\u1ea1i tr\u01b0\u1eddng tu\u1ea7n s\u00e1t v\u00e0 c\u00e1c n\u1ed9i li\u00eam gi\u00e1m th\u00ed tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 40 quan ti\u1ec1n v\u00e0 8 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 30 quan ti\u1ec1n v\u00e0 6 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. C\u00e1c vi\u00ean coi vi\u1ec7c h\u1ee3p ph\u00e1ch, so\u1ea1n s\u1ed1 hi\u1ec7u, ch\u00e9p l\u1ea1i quy\u1ec3n thi, \u0111\u1ecdc so\u00e1t quy\u1ec3n thi \u0111\u00e3 ch\u00e9p, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 30 quan ti\u1ec1n, 6 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 25 quan ti\u1ec1n v\u00e0 5 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. B\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n, 4 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 8 quan ti\u1ec1n, 3 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. V\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc 7 quan ti\u1ec1n, 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 6 quan ti\u1ec1n, g\u1ea1o v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169. C\u00f2n \u0110\u1ec1 \u0111i\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc 40 quan ti\u1ec1n, 8 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng kh\u1ea3o v\u00e0 gi\u00e1m s\u00e1t tr\u01b0\u1eddng v\u1ee5, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c 30 quan ti\u1ec1n, 6 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, nay v\u1eabn \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169).<\/p>\n<p>Cho V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 B\u00ecnh Thu\u1eadn, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ed9i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu b\u1ea3o Nh\u1ecb v\u1ec7, v\u1eabn l\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i c\u00f3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi Thanh l\u00e9n l\u00fat ph\u00e1t ra \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn Th\u00e1i C\u1ea7n. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 s\u1edf t\u1ea1i b\u1ecb gi\u00e1ng 2 ch\u1ee9c. Vua ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh k\u00edp ph\u00e1i l\u00ednh \u0111i \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. L\u1ea1i sai c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ven bi\u1ec3n \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh li\u1ec7u v\u00e1t binh thuy\u1ec1n \u0111i tu\u1ea7n n\u00e3: n\u1ebfu g\u1eb7p thuy\u1ec1n gi\u1eb7c th\u00ec h\u1ee3p s\u1ee9c l\u1ea1i \u0111\u00e1nh gi\u1ebft. D\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cThuy\u1ec1n gi\u1eb7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u nh\u1eb9 nh\u00e0ng ti\u1ec7n l\u1ee3i, ch\u1ea1y d\u1ec5. Khi \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi ch\u00fang, n\u1ebfu h\u01a1i xa th\u00ec ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c nh\u1eb1m \u0111\u00fang tay l\u00e1i m\u00e0 b\u1eafn cho g\u1eaby n\u00e1t; n\u1ebfu g\u1ea7n th\u00ec d\u00f9ng c\u00e2u li\u00eam m\u00e0 ngo\u1eb7c cho \u0111\u1ee9t b\u00e1nh l\u00e1i \u0111i, khi\u1ebfn thuy\u1ec1n ch\u00fang l\u1ea3o \u0111\u1ea3o, kh\u00f4ng ch\u1ea1y \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa l\u00e0 t\u1ef1 kh\u1eafc b\u1ecb b\u1eaft. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i tu\u00e2n theo ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c n\u00e0y m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng hai th\u00e0nh An, \u0110i\u1ec7n thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 n\u01a1i b\u1edd bi\u1ec3n tr\u1ecdng y\u1ebfu, nay \u0111\u00e3 t\u1edbi m\u00f9a gi\u00f3 \u0111\u00f4ng, c\u00f3 nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7, kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u01a1 h\u1edf trong vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c. Ra l\u1ec7nh cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 2, \u0111i\u1ec3m s\u1ed1 bi\u1ec1n binh H\u1eadu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong hi\u1ec7n \u0111ang tr\u00fa ph\u00f2ng, chia ra l\u00e0m hai ban, m\u1ed7i ban 15 ng\u00e0y \u0111i thay phi\u00ean nhau ngh\u1ec9 ng\u01a1i, \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 3, cho l\u01b0u c\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u: \u201cTrung v\u1ec7 v\u00e0 Ti\u1ec1n v\u1ec7 H\u1ed9 l\u0103ng, c\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i \u00edt, n\u1ebfu l\u01b0u c\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u00f3 m\u00e0 chi l\u01b0\u01a1ng, th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u1ec3 l\u00e0m. Trong \u0111\u00f3 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u1ed9i Nh\u1ecb \u1edf Ti\u1ec1n v\u1ec7 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u1ed1ng S\u01a1n, nh\u00e0 c\u1eeda qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf xa, n\u00ean l\u01b0u to\u00e0n s\u1ed1 l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o. C\u00f2n th\u00ec xin chia l\u00e0m hai ban lu\u00e2n phi\u00ean nhau \u1ee9ng tr\u1ef1c. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh Trung v\u1ec7 \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ed9i Th\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u1ed9i B\u00e1t Ti\u1ec1n v\u1ec7 \u0111\u1ec1u qu\u00ea \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, c\u0169ng l\u00e0 c\u1eadn ti\u1ec7n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng ban, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng. Duy c\u00f3 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tam, T\u1ee9, Ng\u0169, L\u1ee5c, C\u1eedu, Th\u1eadp Ti\u1ec1n v\u1ec7 \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u00ednh m\u1ed9, th\u00e1ng c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o v\u00e0 5 ti\u1ec1n. N\u1ebfu b\u1ea5t k\u1ef3 c\u00f3 sai ph\u00e1i vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 b\u1eaft to\u00e0n s\u1ed1 l\u01b0u ban, th\u00ec c\u0169ng chi\u1ebfu l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng tr\u00ean n\u00e0y thi h\u00e0nh\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>Quan qu\u00e2n 3 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean, Cao, Th\u00e1i chia nhau \u0111i c\u00e1c v\u00f9ng n\u00fai thu\u1ed9c Giai L\u1ea1c, An L\u1ea1c, An \u0110\u1ee9c v\u00e0 V\u00e2n Quang, l\u00f9ng b\u1eaft b\u1ecdn gi\u1eb7c S\u0129, gi\u1eb7c Th\u1ea1c. \u0110\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c t\u1ea5t c\u1ea3 15 t\u00ean. \u0110\u1ea1o Tuy\u00ean Quang b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c t\u1ea5t c\u1ea3 19 t\u00ean, l\u1ea1i l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c hai c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa b\u1ecb m\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i Qu\u1ea3n v\u1ec7 coi \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Th\u1ecb \u0111em qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u v\u00e0 t\u1ea7m n\u00e3 m\u1ed9t d\u1ea3i r\u1eebng v\u00e0 thung l\u0169ng g\u1ea7n \u0111\u1ed3n, g\u1eb7p gi\u1eb7c, giao chi\u1ebfn, ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, qu\u00e2n gi\u1eb7c ph\u1ea3i im b\u1eb7t tung t\u00edch. Th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i nh\u01b0 Ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ed9, T\u00f9ng B\u00e1ch mang nhau ra \u0111\u1ea7u th\u00fa. \u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 s\u1ef1. Hai \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u l\u00e0m t\u1eadp ri\u00eang \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 ban th\u01b0\u1edfng: B\u00f9i V\u0103n Th\u1ecb gia qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111i tu\u1ea7n l\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea7m Nh\u00e2n C\u1ea9m, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Mai V\u0103n \u0110\u1ea1o, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho \u0111em nh\u1eefng qu\u1ea7n \u00e1o, h\u1ea7u bao g\u1ea5m mang theo qu\u00e2n th\u1ee9, li\u1ec7u th\u01b0\u1edfng cho h\u1ecd. Ngo\u00e0i ra, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c, ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Phong Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u00e0m t\u01b0\u1edbc T\u00edn V\u0169 t\u1eed. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c: \u201cPh\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, khi m\u1edbi theo gi\u00fap nh\u00e0 vua \u0111i tr\u1eadn m\u1ea1c nhi\u1ec1u, d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng lao. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec c\u00f3 l\u1ed7i b\u1ecb c\u00e1ch, r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng ngay. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u01b0\u1eddng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfn c\u00f4ng. Nay sai l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 Tuy\u00ean Quang, \u0111i t\u1edbi \u0111\u00e2u, kh\u00f4ng k\u1ebb n\u00e0o \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, lu\u00f4n b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y th\u00e0nh c\u00f4ng. V\u1eady ban \u0111\u1eb7c \u01a1n phong t\u01b0\u1edbc t\u1eed \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng l\u1edbn\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5u, t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ed9ng t\u0129nh cu\u1ed1i m\u00f9a thu, n\u00f3i: \u201cD\u00f2 th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u1edf hai t\u1ed5ng V\u0129nh Ninh v\u00e0 C\u00f4n Lu\u00e2n thu\u1ed9c ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man c\u00f2n c\u00f3 t\u00ean ngh\u1ecbch Kh\u1ea3i l\u1ea9n tr\u1ed1n; ngo\u00e0i ra V\u1ecb Xuy\u00ean, L\u1ee5c Y\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh\u201d. Vua d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng: \u201cNg\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 bi\u1ebft \u0111\u00edch x\u00e1c n\u01a1i gi\u1eb7c Kh\u1ea3i \u1ea9n n\u00fap, m\u00e0 \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean ng\u1ed3i ch\u1edd \u0111\u1ea1i binh qu\u00e2y \u0111\u00e1nh, c\u00f2n m\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft g\u00ec c\u1ea3 ! Ch\u1ee9c tr\u00e1ch gi\u1eef \u0111\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf \u00e0 ? V\u1eady ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng. Chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, h\u1ebft s\u1ee9c n\u00e3 b\u1eaft v\u00e0 k\u00edp t\u01b0 cho ba \u0111\u1ea1o ph\u00e2n ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u, c\u1ed1t b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ngh\u1ecbch Kh\u1ea3i \u0111\u1ec3 nghi\u00eam tr\u1ecb !\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, ph\u00e1i u\u1ef7 quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu<\/p>\n<p>v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Sinh v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i gi\u1eef \u0111\u1ed3n Gia B\u1eb1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00f4ng, mang binh d\u00f5ng \u0111\u1ebfn v\u00f9ng r\u1eebng thu\u1ed9c Kim M\u00e3 ti\u1ebfp gi\u00e1p Th\u00e1i Nguy\u00ean, th\u00e1m b\u1eaft nh\u1eefng t\u1ed9i ph\u1ea1m s\u1ed5ng tr\u1ed1n, \u0111\u00e3 s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 8 t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c v\u00e0 11 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Th\u01b0\u1edfng L\u00ea V\u0103n Sinh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00f4ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gia 1 c\u1ea5p; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111i tr\u1eadn l\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Ho\u00e0ng \u00edch Th\u1eafng v\u00e0 B\u1ebf V\u0103n Tuy\u1ec3n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n cxliv \u2013 144<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 [1835], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 2.<\/p>\n<p>Thi H\u01b0\u01a1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. Sai Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u sung Ch\u1ee7 kh\u1ea3o, l\u1ea5y \u0111\u1ed7 9 C\u1eed nh\u00e2n (B\u00f9i H\u1eefu Ngh\u0129a, Nguy\u1ec5n V\u0103n Vi\u1ec7n, H\u1ed3 V\u0103n Quang, \u0110\u1ed7 Ch\u00ed Th\u00e0nh, L\u00fd Phong, Tr\u1ea7n V\u00e2n Long, Nguy\u1ec5n Duy Nh\u1ea5t, L\u00ea H\u01b0ng S\u0129, Ho\u00e0ng H\u1eefu Quang).<\/p>\n<p>T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 t\u00e2u xin sai quan bi\u00ean so\u1ea1n Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p t\u00f4n ph\u1ea3. Vua cho r\u1eb1ng s\u1eafp t\u1edbi k\u1ef3 thi H\u1ed9i, c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi coi vi\u1ec7c tr\u01b0\u1eddng thi, n\u00ean ho\u00e3n vi\u1ec7c l\u00e0m Ng\u1ecdc ph\u1ea3 \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n sang n\u0103m.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 L\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh (Thuy\u00ean, tr\u01b0\u1edbc m\u1eafc b\u1ec7nh, cho Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 thay, \u0111\u1ebfn nay kh\u1ecfi b\u1ec7nh, b\u00e8n c\u1ea3i b\u1ed5).<\/p>\n<p>Sai Th\u1ee7y s\u01b0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e1ng chuy\u00ean tr\u00f4ng coi T\u1ea3 v\u1ec7 v\u00e0 H\u1eefu v\u1ec7 Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>Cho : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1eadp th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 To\u00e0n v\u00f5 T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u1ef3 \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 ; nguy\u00ean quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 L\u00ea V\u0103n H\u1ea1t l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 To\u00e0n v\u00f5, v\u1eabn cai qu\u1ea3n v\u1ec7 binh, \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u nguy\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Bi\u00ean H\u00f2a Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh L\u1eadp \u0111i th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>Cho ch\u1edf 3000000 c\u00e2n k\u1ebdm \u1edf kho Kinh \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 gi\u00f3 b\u1ea5c, m\u01b0a r\u00e9t. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u1edf Kinh, m\u00f9a \u0111\u00f4ng m\u01b0a h\u01a1i nhi\u1ec1u, sang xu\u00e2n ru\u1ed9ng c\u00f2n nhu\u1ea7n th\u1ea5m, m\u00e0 trong v\u00f2ng th\u00e1ng 2, c\u1ee9 m\u1ed7i tu\u1ea7n l\u1ea1i m\u01b0a, lu\u00f4n lu\u00f4n m\u00e1t m\u1ebb, \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng b\u1ed1n ph\u00eda \u0111\u1ec1u m\u1ed9t m\u00e0u xanh t\u01b0\u01a1i. Th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u1ee9 nh\u01b0 Ninh B\u00ecnh, H\u00e0 N\u1ed9i t\u00e2u b\u00e1o th\u00ec nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u hi\u1ebfm m\u01b0a. Ta h\u1eb1ng ng\u00e0y, thi\u1ebft tha m\u1eadt \u0111\u1ea3o. Nay m\u01b0a gi\u00f3 t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh b\u1eafc k\u00e9o \u0111\u1ebfn, c\u00f3 l\u1ebd \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u00e3 g\u1ed9i nhu\u1ea7n m\u01b0a ng\u1ecdt. V\u1eady sai b\u1ed9 L\u1ec5 truy\u1ec1n d\u1ee5 h\u1ecfi xem. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c t\u1ec9nh d\u00e2ng s\u1edb \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u n\u00f3i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a ng\u1ecdt, l\u00faa \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111ua tr\u1ed7. Vua c\u1ea3 m\u1eebng, nh\u00e2n b\u1ea3o Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang : \u201cH\u00f4m n\u1ecd, ta th\u1ea5y gi\u00f3 b\u1ea5c, m\u01b0a r\u00e9t, c\u00f3 sai ho\u00e0ng t\u1eed th\u0103m h\u1ecfi d\u00e2n gian, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i c\u0169ng c\u00f3 t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng khi \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ed7, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i c\u00e1i n\u00e0o \u0111\u00e3 tr\u1ed7 xong th\u00ec kh\u00f4ng thi\u1ec7t h\u1ea1i g\u00ec. \u0110\u1ea1i kh\u00e1i th\u00ec d\u00e2n gian c\u00e0y c\u1ea5y, k\u1ebb mu\u1ed9n, ng\u01b0\u1eddi s\u1edbm, kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u nhau, n\u00ean tr\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 chi\u1ec1u theo m\u00e0 m\u01b0a n\u1eafng cho th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta c\u0169ng ch\u1eb3ng bi\u1ebft l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 c\u00f9ng m\u1ed9t th\u1eddi ti\u1ebft n\u00e0y m\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3, sau khi hi\u1ebfm m\u01b0a c\u00f3 b\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a, l\u00faa c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ec9nh l\u1ea1i, \u1ea5y l\u00e0 \u0111\u00e1ng m\u1eebng. Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00ec m\u01b0a r\u00e9t, l\u00faa b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i, th\u00ec l\u1ea1i \u0111\u00e1ng lo ! M\u1eebng lo xen l\u1eabn, ta ch\u1eb3ng bi\u1ebft l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o cho d\u00e2n ta \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c to\u1ea1i nguy\u1ec7n c\u1ea3, ch\u1ec9 bi\u1ebft ng\u00e0y \u0111\u00eam lo s\u1ee3, trong l\u00f2ng kh\u00f4ng bi\u1ebfng nh\u00e1c th\u00f4i !\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb m\u1ea5t ch\u1ee9c. B\u1ed5 th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Thanh Hoa \u0110inh Do\u00e3n Trung l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, th\u1ea5y tin b\u00e1o c\u00f3 gi\u1eb7c, li\u1ec1n b\u1ecf th\u00e0nh tr\u00ec, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i x\u1eed t\u1eed. Nh\u01b0ng v\u00ec \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, ch\u01b0a n\u1ee1 tr\u1ecb t\u1ed9i, n\u00ean h\u1eb5ng cho c\u00e1ch l\u01b0u \u0111\u1ec3 xem s\u1ef1 g\u1eafng s\u1ee9c v\u1ec1 sau. Th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, y kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea3y may g\u00ec, th\u00ec ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 dung th\u1ee9, v\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft ly ch\u1ee9c, ph\u00e1i \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i v\u00e0 cho C\u01b0\u01a1ng thay th\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u00fa Y\u00ean \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0 H\u00e0 \u0110\u0103ng Khoa v\u1ec1 Kinh. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Bi\u00ean H\u00f2a V\u0169 Qu\u00fdnh l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u00fa Y\u00ean, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ; Lang trung bi\u1ec7n l\u00fd L\u1ec5 b\u1ed9 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u00e2n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0.<\/p>\n<p>S\u1eeda cung, \u0111\u00ecnh, l\u00e2u, t\u1ea1 \u1edf \u0111\u1ea1i n\u1ed9i. Th\u01b0\u1edfng cho binh v\u00e0 th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c 1.500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Chia \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang l\u00e0m hai huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh v\u00e0 V\u0129nh \u0110i\u1ec7n (\u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh c\u00f3 2 t\u1ed5ng, 5 x\u00e3 ; V\u0129nh \u0110i\u1ec7n c\u00f3 2 t\u1ed5ng 11 x\u00e3). Ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c c\u0169, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i l\u00e0m huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, r\u1ed3i vua ngh\u0129 r\u1eb1ng v\u00f9ng n\u00e0y \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng man m\u00e1c, n\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t m\u1ed9t huy\u1ec7n, th\u1ebf kh\u00f3 qu\u1ea3n c\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eafp, b\u00e8n h\u1ea1 l\u1ec7nh chia l\u00e0m 2 huy\u1ec7n, m\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t 1 th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n v\u00e0 1 Huy\u1ec7n th\u1eeba, ch\u1ecdn nh\u1eefng th\u1ed5 ty \u0111\u1eafc l\u1ef1c sung b\u1ed5.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t H\u00e0 Ti\u00ean v\u1eeba m\u1edbi tr\u1ea3i qua cu\u1ed9c bi\u1ebfn, s\u1ef1 sinh s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n gian ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Nh\u1eefng thu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt (s\u00e1p ong, t\u00f4m kh\u00f4, g\u1ea1o, c\u00e1 l\u1ec7 ((1) H\u00e1n v\u0103n l\u00e0 ? ch\u01b0a r\u00f5 ta g\u1ecdi l\u00e0 c\u00e1i g\u00ec.1) kh\u00f4), xin cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Ph\u00eca Kh\u00e1n \u1edf huy\u1ec7n M\u1ed9c, ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, chi\u00eau t\u1eadp nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ed3i ph\u1ee5. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua cho l\u1ea5y h\u1ecd l\u00e0 H\u1ea3o, t\u00ean l\u00e0 Kh\u00e1n, r\u1ed3i b\u1ed5 l\u00e0m Huy\u1ec7n th\u1eeba huy\u1ec7n M\u1ed9c.<\/p>\n<p>Cho Th\u00f4ng ch\u00ednh ph\u00f3 s\u1ee9 quy\u1ec1n bi\u1ec7n Binh b\u1ed9 L\u00ea V\u0103n Trung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n<p>Cho Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c, l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 sung h\u00e0nh t\u1ea9u N\u1ed9i c\u00e1c. B\u1ecdn Khoa \u0111\u1ea1o B\u00f9i V\u0103n B\u1eb1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ec5n Du d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cN\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 n\u01a1i g\u1ea7n cung c\u1ea5m t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u00f9ng nh\u1eefng b\u1eadc hi\u1ec1n nh\u00e2n qu\u00e2n t\u1eed. Ph\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0m Tham tri b\u1ed9 H\u1ed9, \u0111\u00e3 nh\u1eadn h\u1ed1i l\u1ed9 trong vi\u1ec7c tu\u1ea7n ty, th\u1ef1c l\u00e0 h\u00e0nh vi c\u1ee7a k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n v\u00f4 h\u1ea1nh. Ph\u1ee9c \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u1ecb \u00e1n tr\u1ea3m giam h\u1eadu, may l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng tha \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. N\u1ebfu Ph\u1ee9c c\u00f3 ch\u00fat t\u00e0i nh\u1ecf, n\u1ebft m\u1ecdn, th\u00ec cho m\u1ed9t ch\u1ee9c quan kh\u00e1c c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ; ch\u1ee9 \u0111\u1ec3 \u1edf n\u01a1i tr\u1ecdng y\u1ebfu, e kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m\u201d. Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cN\u00f3i \u0111\u00fang l\u00fd \u0111\u1ea5y !\u201d. B\u00e8n \u0111\u1ed5i Ph\u1ee9c l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>B\u1ecf c\u00e1c ch\u1ee9c h\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o khanh v\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o Thi\u1ebfu khanh. Vua cho r\u1eb1ng quan ch\u1ee9c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t Th\u1ecb lang, Th\u1ecb \u0111\u1ed9c h\u1ecdc s\u0129 sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c r\u1ed3i, cho n\u00ean b\u1ecf nh\u1eefng ch\u1ee9c h\u00e0m kia \u0111i.<\/p>\n<p>Mi\u1ec5n l\u1ec7 c\u1ed1ng cho n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh, 3 n\u0103m 1 l\u1ea7n c\u1ed1ng ch\u00ednh v\u00e0 h\u1eb1ng n\u0103m sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ch\u1ea7u 1 l\u1ea7n. Ng\u00e0y n\u1ecd, nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c gi\u1eb7c Xi\u00eam, n\u00ean l\u1ec7 c\u1ed1ng th\u01b0\u1eddng ni\u00ean n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834] \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho l\u01b0u \u0111\u1ebfn n\u0103m nay c\u00f9ng d\u00e2ng hai l\u1ec5 c\u1ed1ng m\u1ed9t l\u00fac. Nh\u01b0ng sau \u0111\u00f3, vua Phi\u00ean b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1edbn n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho quan Phi\u00ean b\u1ea9m r\u00f5 v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An Giang v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean x\u1eed tr\u00ed. V\u1ea3 l\u1ea1i, n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0m th\u1ea7n b\u1ed9c tri\u1ec1u ta, c\u00f9ng m\u1ed9t h\u1ea1ng v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ta, ch\u1ee9 kh\u00f4ng nh\u01b0 ngo\u1ea1i phi\u00ean kh\u00e1c. V\u1eady nh\u1eefng l\u1ec7 c\u1ed1ng ch\u00ednh, c\u1ed1ng th\u01b0\u1eddng c\u00e1c n\u0103m \u0111\u1ec1u cho \u0111\u00ecnh ch\u1ec9, \u0111\u1ec3 t\u1ecf c\u00e1i ch\u00ed \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed7 v\u1ec1, ho\u00e0 m\u1ee5c v\u1edbi phi\u00ean thu\u1ed9c c\u0169, kh\u00f4ng n\u1ee1 coi nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng t\u00ean trong th\u00e0nh ra th\u00fa \u0111\u1ec1u n\u00f3i ngu\u1ef5 Ti\u1ec1n qu\u00e2n ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1ef3 b\u1ecb kh\u1ea9u \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u0111\u1eb7t \u1edf n\u00fai \u0111\u1ea5t ph\u00eda b\u00ean h\u1eefu m\u1eb7t sau th\u00e0nh b\u1eafn ch\u1ebft. L\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng gi\u1eb7c c\u00e0ng y\u1ebfu \u1edbt. L\u1ea1i th\u1ea5y c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m ngo\u1eb1n ngo\u00e8o d\u1ea7n d\u1ea7n b\u1ee9c s\u00e1t \u0111\u1ebfn n\u01a1i, gi\u1eb7c c\u00e0ng t\u1ecf d\u00e1ng lo s\u1ee3 nguy ng\u1eadp. Duy t\u00ean ngh\u1ecbch Ch\u1ea9m h\u00e3y c\u00f2n, n\u00ean gi\u1eb7c h\u00e3y c\u00f2n b\u00e1m l\u1ea5y m\u00e0 li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ed1 gi\u1eef. L\u1ea1i, \u1edf m\u1eb7t sau v\u00e0 m\u1eb7t t\u1ea3 th\u00e0nh c\u00f3 gi\u1eb7c l\u00e9n ra \u0111\u1ea7u qu\u00e1ch, tranh gi\u00e0nh ng\u0103n tr\u1edf bi\u1ec1n binh, th\u00ec quy\u1ec1n sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Chu Ph\u01b0\u1edbc Minh \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e2m ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean gi\u1eb7c, l\u00ednh V\u0169 l\u00e2m Tr\u1ea7n V\u0103n Gia c\u0169ng b\u1eafn ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u00ean. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p b\u1ea1c l\u1ea1ng cho h\u1ecd \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cT\u00ecnh h\u00ecnh ng\u00e0y m\u1ed9t t\u1ed1t\u201d. B\u00e8n sai truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean ngh\u1ecbch Thu\u1ef3, b\u1ea5y l\u00e2u nay gi\u00fap k\u1ebb b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u00e1c, l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ee9a hung h\u00e3n nh\u1ea5t trong \u0111\u00e1m gi\u1eb7c, nay b\u1ecb \u0111\u1ea1i b\u00e1c b\u1eafn ch\u1ebft, r\u00f5 r\u00e0ng c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e3 b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i, \u0111\u1ee7 h\u1ea3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. Chu\u1ea9n cho x\u00e9t r\u00f5 \u0111\u00edch x\u00e1c ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u1ea5y, th\u01b0\u1edfng cho 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Chu Ph\u01b0\u1edbc Minh, cho th\u1ef1c th\u1ee5 ngay (\u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng) ; Tr\u1ea7n V\u0103n Gia, cho b\u1ea1t b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ; l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc \u00e1o sa d\u00e0y. V\u1ea3, nay v\u00e2y c\u00e1nh gi\u1eb7c ng\u00e0y b\u1ecb c\u1eaft c\u1ee5t d\u1ea7n, th\u1ebf n\u00f3 \u0111\u00e3 r\u1ea5t c\u00f4i qu\u1ea1nh, nguy kh\u1ed1n. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean tu\u00e2n d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, kh\u1ea9n \u0111\u1ed1c bi\u1ec1n binh \u0111\u00e0o th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m ngo\u1eb1n ngo\u00e8o, \u0111\u1eafp n\u00fai \u0111\u1ea5t, khi\u1ebfn gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m ra ki\u1ebfm ch\u00e1c m\u1ed9t v\u1eadt g\u00ec, th\u00ec c\u00e1 l\u01b0\u1ee3n \u0111\u00e1y n\u1ed3i s\u1ebd b\u1ecb m\u1ed5 ngay !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 ra th\u00fa h\u1ebft. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c ch\u00fang ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng t\u00f4 thu\u1ebf t\u1eeb 2 n\u0103m nay, nh\u01b0ng \u0111em n\u1ed9p b\u1eb1ng th\u00f3c g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ph\u00e1t cho qu\u00e2n l\u00ednh v\u00e0 \u0111\u00e3 chi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb qu\u00e2n th\u1ee9 V\u00e2n Trung \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean, li\u1ec7u tu\u1ef3 \u0111\u1ecba ph\u1eadn, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n canh \u0111\u1ec3 h\u1ed9 t\u1ed1ng c\u00f4ng v\u0103n \u0111i l\u1ea1i. Nh\u1eefng t\u00ean tr\u01b0\u1edbc nh\u1eadn ch\u1ee9c c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng \u0110\u00ecnh Phan (ngu\u1ef5 x\u01b0ng Ch\u00e1nh v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 d\u1ef1c) v\u00e0 N\u00f4ng T\u0129nh Ho\u00e0 (ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 Ch\u00e1nh qu\u1ea3n l\u1eef l\u1eef H\u1eefu th\u1eafng), \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ea7u th\u00fa, \u0111\u1ec1u t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111i truy b\u1eaft ngh\u1ecbch V\u00e2n \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. L\u1ea1i, qu\u00e2n th\u1ee9 ph\u00e2n ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i l\u00f9ng t\u00ecm \u1edf v\u00f9ng r\u1eebng An L\u1ea1c, c\u00f3 b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c c\u1ed9ng 6 t\u00ean. C\u00e1c vi\u00ean gi\u1eef \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean l\u00e0 Qu\u1ea3n v\u1ec7 H\u00e0 V\u0103n C\u1ee7 v\u00e0 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Mai V\u0103n \u0110\u1ea1o c\u0169ng ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c v\u00e0 b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e1u n\u1ed9i t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nga l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110i\u1ec3n \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u00e1c x\u00e3 An \u0110\u1ecbnh, T\u00f9ng B\u00e1ch, Du Gi\u00e0, \u0110\u1ea1i Mi\u1ec7n, Ti\u1ec3u Mi\u1ec7n. T\u00ean Th\u1ebf \u0110i\u1ec3n n\u00e0y \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111em ch\u00e9m. M\u1ecdi vi\u1ec7c tr\u00ean \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cS\u1ef1 c\u01a1 r\u1ea5t t\u1ed1t ! Mau b\u1eaft l\u1ea5y t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch \u0111\u1ec3 ch\u00f3ng th\u00e0nh c\u00f4ng, t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c ban t\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1edfng\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng H\u00e0 V\u0103n C\u1ee7, Mai V\u0103n \u0110\u1ea1o m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng ; l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho H\u00e0 V\u0103n C\u1ee7 qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9. Ngo\u00e0i ra, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. \u0110\u1ed1i v\u1edbi l\u0169 N\u00f4ng \u0110\u00ecnh Phan, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c ngu\u1ef5, ra th\u00fa, chu\u1ea9n cho tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 sai h\u1ebft s\u1ee9c th\u00e1m n\u00e3 c\u00e1c th\u1ee7 ph\u1ea1m ngh\u1ecbch V\u00e2n, ngh\u1ecbch S\u0129, ngh\u1ecbch Th\u1ea1c. N\u1ebfu ngo\u00e0i m\u1eb7t quy thu\u1eadn, trong l\u00f2ng ch\u1ed1ng tr\u1ea3, v\u1ec1 phe v\u1edbi gi\u1eb7c, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m \u0111i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng binh 3 \u0111\u1ea1o : \u201cB\u1ea5y nay, v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u00f9ng b\u1eaft ngh\u1ecbch ph\u1ea1m, nhi\u1ec1u l\u1ea7n h\u1ea1 d\u1ee5, c\u0169ng \u0111\u00e3 nghi\u00eam ng\u1eb7t, tha thi\u1ebft. Kh\u00f4ng thi\u1ebfu g\u00ec ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t l\u1ef1c<\/p>\n<p>v\u00ec n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng t\u1eeb gian nan nguy hi\u1ec3m, c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u00e0ng ; nh\u01b0ng t\u1ef1u trung, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb quen t\u00ednh l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, l\u1ea1o th\u1ea3o, t\u1eafc tr\u00e1ch, kh\u00f4ng ch\u1ecbu tr\u00e8o non, v\u01b0\u1ee3t hi\u1ec3m. T\u1eeb nay, h\u1ec5 ph\u00e1i vi\u00ean n\u00e0o \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft \u1edf n\u01a1i n\u00e0o, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i bi\u00ean r\u00f5 h\u1ecd, t\u00ean, x\u1ee9 s\u1edf, l\u00e0m th\u00e0nh b\u1ea3n l\u01b0u chi\u1ec3u \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch. N\u1ebfu l\u00f9ng t\u00ecm b\u1ea5t l\u1ef1c, sau n\u00e0y ph\u00e1t gi\u00e1c ra nh\u1eefng th\u1ee7 ngh\u1ecbch c\u00f2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf n\u01a1i n\u00e0o th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111\u1ebfn l\u00f9ng b\u1eaft \u1edf n\u01a1i \u0111\u00f3. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec b\u1ed9 bi\u1ec1n, kh\u00f4ng d\u00e1m t\u00ednh chuy\u1ec7n ch\u1ec9 l\u00e0m qua qu\u00fdt cho xong, v\u00e0 \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f2n n\u01a1i \u1ea9n n\u1ea5p, t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft. N\u1ebfu c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng so\u00e1i ph\u00e2n ph\u00e1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eafp, sau n\u00e0y x\u00e9t ra c\u00f2n nh\u1eefng x\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o, r\u1eebng r\u1ee3, thung l\u0169ng n\u00e0o kh\u00f4ng l\u00f9ng t\u00ecm \u0111\u1ebfn, th\u00ec c\u0169ng c\u1ee9 \u0111\u1ea1i vi\u00ean \u0111\u00f3 m\u00e0 h\u1ecfi t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng binh 3 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean k\u00fd chung t\u1edd t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 v\u1ee3 t\u00ean V\u00e2n, ch\u00fang x\u01b0ng ra r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi th\u00f4n Na L\u1ea1c nh\u00e0 Thanh ng\u1ea7m d\u1eabn ngh\u1ecbch V\u00e2n \u0111i \u1ea9n \u1edf v\u00f9ng n\u00fai L\u1ec7nh Th\u00f4ng, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c m\u1eadt b\u00e1o vi\u00ean ph\u1ee7 Tr\u1ea5n An nghi\u00eam n\u00e3. Sau \u0111\u00f3, ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi l\u00e0 lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y l\u00f9ng x\u00e9t, kh\u00f4ng th\u1ea5y tung t\u00edch gi\u1eb7c V\u00e2n, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh n\u00e0o. L\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng Nam, B\u1eafc c\u00f3 ri\u00eang b\u1edd c\u00f5i, qu\u00e2n ta ti\u1ebfn v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u1ecba nh\u00e0 Thanh m\u00e0 \u0111\u00f3ng l\u1ea1i v\u00e0 \u1edf \u0111\u00eam l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ee3p, n\u00ean mang qu\u00e2n ra ph\u00eda ngo\u00e0i bi\u00ean gi\u1edbi. B\u1ecdn th\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9 t\u00ecnh h\u00ecnh, l\u00e0 v\u00ec h\u1ecd cho r\u1eb1ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c V\u00e2n \u1edf n\u1ed9i \u0111\u1ecba c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 vi\u1ec7c ki\u00eang k\u1ef5, n\u00ean gi\u1ea3 th\u00e1c l\u1eddi l\u1ebd t\u1eeb ch\u1ed1i \u0111\u1ec3 t\u1ea1m l\u00e0m cho t\u1eafc tr\u00e1ch \u0111\u00f3 th\u00f4i ! V\u1ea3, \u0111\u1ea5t B\u00e1c N\u1eadm nh\u00e0 Thanh l\u00e0 qu\u00ea m\u1eb9 t\u00ean V\u00e2n, B\u00e1c Th\u00e1n l\u1ea1i l\u00e0 qu\u00ea v\u1ee3 l\u1ebd n\u00f3. Ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng n\u00f3 giao du nhi\u1ec1u, n\u00ean h\u1ecd \u0111\u00e3 chuy\u1ec1n nhau \u0111em V\u00e2n gi\u1ea5u \u0111i. M\u00e0 b\u1ecdn quan nh\u00e0 Thanh l\u1ea1i b\u1ea5t l\u1ef1c trong vi\u1ec7c t\u1ea7m n\u00e3. Nh\u1eefng v\u00f5 quan nh\u1ecf c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i t\u00ecnh t\u1ec7 \u0103n ti\u1ec1n, tha ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng kh\u1ecfi h\u01a1i l\u00e2u \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tu\u1ea7n, h\u00e0ng th\u00e1ng. Nay h\u1ecd g\u1eedi th\u01b0 \u0111\u1ebfn, nh\u1ea5t kh\u00e1i vin v\u00e0o vi\u1ec7c b\u1edd c\u00f5i, th\u00ec ta c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean c\u01b0\u1ee1ng tr\u00e1i, l\u1ee1 sinh l\u00f4i th\u00f4i ! V\u1eady n\u00ean \u0111\u00e3 s\u1ee9c sai ngay V\u1ec7 u\u00fd Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda \u1ea3i B\u00ecnh M\u00f4n \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n, r\u1ed3i l\u1ea1i m\u1eadt u\u1ef7 Thang Tr\u01b0\u1eddng H\u1ee3p \u0111em theo th\u1ee7 h\u1ea1, l\u1ea1i l\u00e9n sang do th\u00e1m \u0111\u00edch x\u00e1c, tu\u1ef3 c\u01a1 b\u1eaft l\u1ea5y. L\u1ea1i n\u1eefa, th\u1ed5 d\u00f5ng do \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng ph\u00e1i ri\u00eang \u0111\u00e3 s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c con g\u00e1i t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i l\u00e0 L\u00ea Th\u1ecb \u00edch (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u00edch b\u1ecb giam \u1edf Cao B\u1eb1ng, nh\u00e2n l\u00fac t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u1ea5t th\u1ee7, b\u00e8n tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c) \u1edf khu n\u00fai B\u00e1c N\u1eadm, \u0111\u00e3 \u0111em gi\u1ebft \u0111i r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cGi\u1eb7c V\u00e2n l\u00e9n tr\u1ed1n sang nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ec3 c\u1ea7u s\u1ed1ng, nguy\u00ean c\u00f3 ph\u1ea1m nh\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u00e3 chi\u00eau x\u01b0ng ra lai l\u1ecbch, m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n x\u00e1c th\u1ef1c c\u1ea3 r\u1ed3i. Th\u1ebf m\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n, ki\u1ebfm l\u1eddi t\u1eeb ch\u1ed1i, l\u1ea1i b\u1eaft r\u00fat binh d\u00f5ng v\u1ec1. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a quan ch\u1ee9c bi\u00ean gi\u1edbi ph\u1ea3i l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 th\u00f4i ! Ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho L\u1ea1ng S\u01a1n t\u01b0 sang ph\u1ee7 Th\u00e1i B\u00ecnh chuy\u1ec3n b\u1ea9m t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng T\u00e2y, mau cho x\u00e9t b\u1eaft, hi\u1ec7n nay c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1edbi n\u01a1i, h\u1ecd kh\u00f4ng t\u1eadn t\u00e2m tra x\u00e9t m\u00e0 b\u1eaft l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u h\u1ecd \u0111\u00e3 vin v\u00e0o vi\u1ec7c ph\u00e2n c\u00e1ch bi\u00ean gi\u1edbi th\u00ec ta c\u0169ng n\u00ean gi\u1eef ph\u00e9p, r\u00fat binh d\u00f5ng v\u1ec1, r\u1ed3i d\u00f9ng l\u1eddi l\u1ebd m\u1ec1m d\u1ecbu m\u1eadt t\u01b0 sang, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc ch\u00fang t\u00f4i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn k\u00ednh tr\u1eddi, th\u1edd n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, m\u1ed9t m\u1ef1c gi\u1eef g\u00ecn ph\u00e1p \u0111\u1ed9 c\u1ea9n th\u1eadn, kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u00e1i v\u01b0\u1ee3t \u0111i\u1ec1u g\u00ec. Duy t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u1ea7y r\u1eaby, th\u1ea7n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u0103m gi\u1eadn. Tin r\u1eb1ng \u0111i\u1ec1u \u00e1c trong thi\u00ean h\u1ea1 \u1edf \u0111\u00e2u c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t, qu\u00fd h\u1ea1t c\u0169ng ch\u1eb3ng dung th\u1ee9 g\u00ec. K\u1ec3 ra g\u00e2y thi\u1ec7n, c\u1ea7n ph\u1ea3i m\u1edf r\u1ed9ng ; tr\u1eeb \u00e1c, c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u1ee9t h\u1ebft. Nay h\u01b0\u1edbng ch\u1ea1y tr\u1ed1n c\u1ee7a gi\u1eb7c V\u00e2n hi\u1ec7n \u0111\u00e3 c\u00f3 cung khai minh b\u1ea1ch c\u1ee7a ph\u1ea1m nh\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eb1ng c\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu nh\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00fd h\u1ea1t t\u1eadn t\u00e2m x\u00e9t b\u1eaft gi\u1ea3i giao cho th\u00ec c\u1ea3m \u01a1n v\u00f4 c\u00f9ng. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf, xin r\u1ed9ng cho [ch\u00fang t\u00f4i] ph\u00e1i u\u1ef7 v\u00e0i ba ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi tr\u00e1ng ki\u1ec7n m\u1eb7c gi\u1ea3 trang, l\u00e9n sang th\u00e1m b\u1eaft th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng sao, ch\u1ee9 kh\u00f4ng mang theo nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 sinh tai ti\u1ebfng. T\u1edd t\u01b0 n\u00e0y khi xem xong, xin \u0111\u1ed1t \u0111i ngay cho kh\u1ecfi c\u00f2n ch\u00fat h\u00ecnh t\u00edch. L\u1eddi nh\u0169n d\u1ec5 l\u1ecdt tai nh\u01b0 v\u1eady, t\u1ea5t h\u1ecd s\u1ebd thu\u1eadn theo, m\u00e0 vi\u1ec7c ta c\u00f3 th\u1ec3 xong \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u01a1n n\u1eefa, gi\u1eb7c V\u00e2n ch\u1ea1y tr\u1ed1n phen n\u00e0y b\u1ea5t qu\u00e1 chi\u1ebfc th\u00e2n l\u00e9n \u1ea9n, th\u00ec m\u1eadt ph\u00e1i d\u00f2 b\u1eaft, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u00f9ng nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi cho ph\u00ed ? Ch\u1ec9 ch\u1ecdn v\u00e0i ch\u1ee5c t\u00ean \u0111\u1eafc l\u1ef1c c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. N\u1ebfu kh\u00f4ng ti\u1ec7n b\u1eaft s\u1ed1ng, th\u00ec cho ph\u00e9p gi\u1ebft ch\u1ebft, ch\u00e9m l\u1ea5y \u0111\u1ea7u v\u1ec1 n\u1ed9p c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, nay \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng binh 3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch l\u00f9ng b\u1eaft t\u1ed9i ph\u1ea1m, h\u1ec5 khi t\u00e2u b\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh trong qu\u00e2n, n\u1ebfu g\u1eb7p k\u1ef3 h\u1ed9i nhau th\u00ec li\u00ean danh, k\u00fd t\u00e2u, n\u1ebfu khi c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111\u00e3 chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ri\u00eang r\u1ed3i, chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u1eadp ri\u00eang m\u00e0 t\u00e2u, kh\u00f4ng n\u00ean \u1ea5n \u0111\u1ecbnh c\u1ee9 ph\u1ea3i k\u00fd chung cho th\u00eam l\u1ecbch k\u1ecbch\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 tr\u00e1ch c\u1ee9 \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00f9ng b\u1eaft gi\u1eb7c S\u0129, gi\u1eb7c Th\u1ea1c, gi\u1eb7c Ho\u00e0nh v\u00e0 h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c ; l\u1ea1i chu\u1ea9n cho Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n l\u0129nh qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u00e1c khu r\u1eebng r\u1ee3, thung l\u0169ng \u1edf t\u1eeb Kim M\u00e3, Th\u01b0\u1ee3ng Gi\u00e1o, thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 Th\u00f4ng N\u00f4ng thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng cho ch\u00ed An \u0110\u1ee9c, An L\u1ea1c thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, \u0111i kh\u1eafp m\u00e0 tra so\u00e1t l\u00f9ng b\u1eaft. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho t\u01b0 b\u00e1o b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 c\u0169ng do m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y m\u00e0 l\u00f9ng t\u00ecm. Th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb b\u1ea5y \u0111\u1ebfn nay, tuy\u1ec7t kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u00e2u b\u00e1o g\u00ec c\u1ea3 ! V\u1eady, n\u00ean truy\u1ec1n ch\u1ec9 s\u1ee9c h\u1ecfi : g\u1ea7n \u0111\u00e2y vi\u00ean n\u00e0o th\u00e2n \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u01a1i n\u00e0o tra b\u1eaft v\u00e0 s\u1ef1 th\u1ec3 ra sao, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u v\u1ec1. N\u1ebfu Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n ch\u1ec9 ngh\u1ec1 n\u00f3i su\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu th\u1eeba h\u00e0nh \u0111\u1eafc l\u1ef1c, th\u00ec chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u h\u1eb7c. Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 ch\u1ec9, m\u00e0 c\u00f2n c\u1ee9 l\u1ea7n ch\u1ea7n, kh\u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c chia nhau \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft, c\u0169ng chu\u1ea9n cho Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ef1 vi\u1ec7c, ch\u1ec9 t\u00ean m\u00e0 \u0111\u00e0n h\u1eb7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c che gi\u1ea5u l\u1eabn cho nhau\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 d\u00e2n B\u00ecnh Thu\u1eadn kh\u1edfi bi\u1ebfn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi Thu\u1eadn Th\u00e0nh \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t l\u00e0m ph\u1ee7 huy\u1ec7n, sau \u0111\u00f3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eeba v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u00ean b\u1ecb b\u1eaft v\u00ec vi\u1ec7c th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi gi\u1eb7c b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c. Thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u1ee7a ch\u00fang l\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Gi\u1ea3ng, ph\u00e2n tri \u5206\u77e5 Mai V\u0103n V\u0103n s\u1ee3 v\u1ea1 l\u00e2y, li\u1ec1n li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi b\u1ecdn cai, ph\u00f3 t\u1ed5ng Tr\u00fac V\u0103n L\u00e2n, Long V\u0103n Thi\u00eam v\u00e0 L\u00e2m V\u0103n B\u00ecnh \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n. Ch\u00fang \u0111\u00fac \u1ea5n ngu\u1ef5, \u0111\u1eb7t quan ch\u1ee9c ngu\u1ef5 (ngu\u1ef5 tu\u00e2n ch\u1ee9c c\u0169ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Kinh g\u1ecdi l\u00e0 m\u01b0u ch\u1ee7 ; ngu\u1ef5 t\u1ea3 h\u1eefu phan dung c\u0169ng nh\u01b0 Kinh g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ea3, h\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ; ngu\u1ef5 cai \u0111\u1ed9i c\u0169ng nh\u01b0 Kinh g\u1ecdi l\u00e0 ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 ; ngu\u1ef5 l\u00e2u lang c\u0169ng nh\u01b0 Kinh g\u1ecdi l\u00e0 ti\u1ec1n phong, ngu\u1ef5 th\u1ee9 quan, ngu\u1ef5 kha nhi, c\u0169ng nh\u01b0 Kinh g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ngu\u1ef5 kha n\u00f4 c\u01b0\u01a1ng c\u0169ng nh\u01b0 Kinh g\u1ecdi l\u00e0 th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng), d\u1ee5 d\u1ed7 d\u00e2n Thu\u1ed9c Man h\u1ee3p v\u1edbi th\u1ed5 d\u00e2n l\u00e0m gi\u1eb7c, \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5n xu\u1ed1ng c\u00e1c \u0111\u1ecba h\u1ea1t Giang Man, Ph\u00f9 Tr\u01b0\u1eddng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Tuy \u0110\u1ecbnh), Xu\u00e2n Vi, L\u1ecbch M\u00f4 (\u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean th\u00f4n thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ho\u00e0 \u0110a), c\u01b0\u1edbp b\u00f3c gi\u1ebft ch\u00f3c d\u00e2n Kinh. T\u1ec9nh ph\u00e1i th\u00ed sai Qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ea3 c\u01a1 Thu\u1eadn \u2013 Ng\u00e3i l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Khoa v\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eefu c\u01a1 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n B\u00ednh mang qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c Man, 4 \u0111\u1ea7u th\u1ed5 ph\u1ec9 v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 13 t\u00ean th\u1ed5 ph\u1ec9 ; c\u00f2n \u0111\u1ec1u tr\u1ed1n ch\u1ea1y v\u00e0o r\u1eebng. \u00e1n s\u00e1t Phan Phu \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 d\u00e2n B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u1ed1n thu\u1ea7n th\u1ee5c ch\u1ea5t ph\u00e1c, nay b\u1ed7ng c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0y, ch\u1eb3ng qua m\u1ed9t v\u00e0i k\u1ebb ngu t\u1ed1i, mang t\u00e2m \u00e1c, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Man n\u00fai, \u00fd toan b\u00e1o th\u00f9 d\u00e2n Kinh \u0111\u00f3 th\u00f4i, h\u00e1 n\u00ean th\u1ea5y th\u1ebf m\u00e0 nghi ng\u1edd c\u1ea3 lo\u00e0i h\u1ecd ? Hu\u1ed1ng chi ch\u00fang b\u1ecb \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh m\u1ed9t c\u00e1i, li\u1ec1n tan v\u1ee1 ngay, t\u00ecnh th\u1ebf c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 m\u01b0u sinh s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u Phan Phu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, khi l\u00e2m s\u1ef1 ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c g\u00ec, th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng tr\u00f9 li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 : B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u ph\u00e1i 500 bi\u1ec1n binh \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh thay phi\u00ean ph\u00f2ng th\u1ee7, th\u00ec nay chu\u1ea9n cho B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c ph\u00e1i \u0111i, l\u01b0u s\u1ed1 qu\u00e2n l\u1ea1i ; Kh\u00e1nh Ho\u00e0 c\u0169ng tr\u00edch ra 300, 400 l\u00ednh v\u00e0 3 th\u1edbt voi, u\u1ef7 cho m\u1ed9t vi\u00ean L\u00e3nh binh ho\u1eb7c Qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1eafc l\u1ef1c qu\u1ea3n l\u0129nh mang \u0111i B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u00e0n \u00e1p. Ba v\u1ec7 l\u00ednh Kinh : Th\u1ea7n c\u01a1 H\u1eefu, Trung b\u1ea3o Nh\u1ecb, H\u1eadu b\u1ea3o Nh\u1ecb \u0111\u00f3ng gi\u1eef B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, cho \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111i, v\u1eady ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i th\u1ecb v\u1ec7 c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, k\u00edp \u0111u\u1ed5i theo, truy\u1ec1n d\u1ee5 quay v\u1ec1, l\u01b0u l\u1ea1i B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec3 sung sai ph\u00e1i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cTh\u1ed5 d\u00e2n B\u00ecnh Thu\u1eadn, t\u1eeb khi thay quan th\u1ed5, b\u1ed5 quan Kinh \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a t\u1eebng b\u1ecb b\u1eaft l\u00ednh, thu thu\u1ebf. H\u1ecd c\u00e0y l\u1ea5y l\u00faa \u0103n, \u0111\u00e0o l\u1ea5y gi\u1ebfng u\u1ed1ng, y\u00ean \u1edf v\u1edbi nhau, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ti\u1ebfng g\u00ec. Nay v\u1ee5t sinh s\u1ef1 bi\u1ebfn, t\u00f3m l\u1ea1i ch\u1ec9 b\u1edfi quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng sai tr\u00e1i trong vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 ph\u00f2ng ng\u1ef1, kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u1ef1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc; khi x\u1ea3y vi\u1ec7c, l\u1ea1i \u0111\u1ed9c m\u1ed9t v\u1ecb hoang mang, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea3y may ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c g\u00ec \u0111\u1ec3 ph\u1ee7 d\u1ee5, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u1ea3 ! V\u1eady, chu\u1ea9n cho Phan Phu l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch l\u01b0u, Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p. L\u1ea1i truy\u1ec1n cho Phan Phu ph\u1ea3i t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch chi\u00eau d\u1ee5, hi\u1ec3u th\u1ecb c\u00e1c th\u1ed5 d\u00e2n, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 con \u0111\u1ecf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u00e0m t\u00f4i t\u1edb \u0111\u00e3 g\u1ea7n 300 n\u0103m nay. B\u00e2y gi\u1edd ng\u1eabu nhi\u00ean c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1ee9a ngu b\u01b0\u1edbng, l\u1ea7m nghe Man n\u00fai m\u00e0 sinh s\u1ef1, li\u1ec1n b\u1ecb quan qu\u00e2n ch\u00e9m gi\u1ebft, \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 ph\u1ee5c t\u1ed9i r\u1ed3i. Ngo\u00e0i ra, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00ean y\u00ean t\u00e2m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f2n nghi ng\u1edd s\u1ee3 h\u00e3i. Tuy tr\u01b0\u1edbc tr\u00f3t \u0111\u00e3 l\u1ea7m l\u1ee1 theo gi\u1eb7c, c\u0169ng chu\u1ea9n cho ra th\u00fa, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng \u0111\u1ed5i m\u1edbi. T\u1ef1u trung c\u00f3 ai b\u1ecb quan l\u1ea1i hay d\u00e2n Kinh b\u1ee9c b\u00e1ch \u0111i\u1ec1u g\u00ec, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Man n\u00fai \u0111\u1ec3 mong b\u00e1o o\u00e1n, th\u00ec c\u0169ng cho ph\u00e9p th\u1ef1c t\u1ed1 ra, l\u1eadp t\u1ee9c s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t l\u00ean, th\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eeda h\u1eddn, kh\u00f4ng n\u00ean m\u00ea man theo \u00e1c, t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y t\u1ed9i\u201d. Nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ec3 ch\u00fang bi\u1ebft r\u00f5 c\u00e1i \u00fd nh\u00e2n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 c\u00f9ng nhau y\u00ean t\u00e2m. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh n\u00e0o \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed7i t\u00ean ph\u1ea1m, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed7i \u0111\u1ea7u ph\u1ea1m, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i B\u00ecnh Thu\u1eadn, s\u1eafp x\u1ebfp c\u00f4ng vi\u1ec7c chia t\u1ec9nh \u0111\u1eb7t quan, am hi\u1ec3u h\u1ebft nh\u00e2n t\u00ecnh, th\u1ed5 t\u1ee5c \u1edf \u0111\u1ea5y, v\u1eady ra l\u1ec7nh cho \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn ngay, theo Phan Phu \u0111\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5, v\u1ed7 v\u1ec1, u\u00fd l\u1ea1o v\u00e0 \u0111i\u1ec1u tra v\u00ec sao th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u00e3 g\u00e2y s\u1ef1, ho\u1eb7c v\u00ec quan l\u1ea1i \u0111\u00e3 k\u00edch \u0111\u1ed9ng sinh bi\u1ebfn hay l\u00e0 c\u00f3 ai d\u1ee5 d\u1ed7 m\u00ea ho\u1eb7c, c\u1ee9 th\u1ef1c m\u1eadt t\u01b0 v\u1ec1 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n t\u00e2u cho r\u00f5 h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng\u201d.<\/p>\n<p>Cho : Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh ; Th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa quy\u1ec1n ki\u00eam \u1ea5n tri\u1ec7n ty Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9. V\u0103n Phong v\u00e0o th\u1ec1m r\u1ed3ng b\u00e1i t\u1eeb, vua b\u1ea3o : \u201cHai, ba n\u0103m nay, c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1eaft l\u00ednh b\u1eaft phu, ch\u1ec9 b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi Kinh, ch\u01b0a t\u1eebng b\u1eaft \u0111\u1ebfn th\u1ed5 d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec ch\u00fang o\u00e1n h\u1eadn n\u1ed7i g\u00ec m\u00e0 \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! V\u1ea3, t\u00ean cai qu\u1ea3n Thu\u1eadn Th\u00e0nh c\u0169 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eeba \u0111\u00e3 ph\u1ee5 \u01a1n n\u01b0\u1edbc, t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y t\u1ed9i th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u00fang v\u00ec th\u01b0\u01a1ng y\u00eau Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eeba m\u00e0 kh\u1edfi bi\u1ebfn. Ta nghe n\u00f3i v\u00f9ng \u1ea5y ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1, m\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n r\u1ea5t ngu xu\u1ea9n. Ng\u01b0\u1eddi Kinh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t h\u1ea1n m\u00e0 cho t\u00e1 canh \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i nhi\u1ec1u. Khi m\u00e3n h\u1ea1n, h\u1ecd ng\u1ea7m th\u1ea3 r\u1eafn v\u00e0o ru\u1ed9ng, th\u1ed5 d\u00e2n th\u1ea5y v\u1eady, cho l\u00e0 y\u00eau qu\u00e1i, kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u1eadn ru\u1ed9ng n\u1eefa, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 k\u1ebb ph\u1ea3i k\u00e9o c\u1ea3 nh\u00e0 \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c ; d\u00e2n Kinh nh\u00e2n \u0111\u00f3, ki\u00eam t\u00ednh c\u1ea3 ru\u1ed9ng c\u1ee7a h\u1ecd, v\u00ec th\u1ebf g\u00e2y th\u00e0nh hi\u1ec1m kh\u00edch. Trong khi \u0111\u00f3, m\u1ed9t v\u00e0i \u0111\u1ee9a ti\u1ec3u nh\u00e2n nh\u00e2n d\u1ecbp xui gi\u1ee5c, ch\u00fang b\u00e8n t\u1ee5 t\u1eadp nhau l\u00e0m gi\u1eb7c \u0111\u00f3 th\u00f4i. Phan Phu th\u00ec hoang mang, kh\u00f4ng v\u1eefng, c\u1ee9 ph\u00e1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111i tra x\u00e9t, b\u1eaft b\u1edb. B\u1ecdn \u0111i b\u1eaft \u1ea5y l\u1ea1i r\u00f4ng r\u1ee1 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Th\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00e0m cho h\u1ebft gi\u1eb7c, m\u00e0 ch\u00ednh l\u00e0 g\u00e2y th\u00eam gi\u1eb7c l\u00ean ! K\u1ec3 ra gi\u1eef y\u00ean d\u00e2n, ch\u1eb3ng g\u00ec b\u1eb1ng xem x\u00e9t b\u1ecdn quan l\u1ea1i. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean d\u00f2 x\u00e9t trong \u0111\u00e1m quan l\u1ea1i, xem c\u00f3 c\u00e1i t\u00ecnh t\u1ec7 nhi\u1ec5u d\u00e2n hay kh\u00f4ng, r\u1ed3i t\u00e2u cho ta bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>M\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, gi\u00e1 g\u1ea1o c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 h\u01a1i cao. D\u1ee5 c\u00e1c quan t\u1ec9nh hi\u1ec3u th\u1ecb trong h\u1ea1t, c\u00f3 ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n quy\u00ean ti\u1ec1n c\u1ee7a ra gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, khi \u0111\u00e3 ph\u00e2n ph\u00e1t r\u1ed3i, chu\u1ea9n cho \u0111em t\u00ean nh\u1eefng ch\u1ee7 quy\u00ean v\u00e0 s\u1ed1 \u0111\u00e3 quy\u00ean t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, quan t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng t\u00e2u n\u00f3i thu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 109 nh\u00e0 gi\u00e0u quy\u00ean 73.200 quan ti\u1ec1n v\u00e0 1.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc c\u1ea5p ph\u00e1t cho d\u00e2n ngh\u00e8o, c\u00f2n th\u1eeba 53.460 quan ti\u1ec1n, ngh\u0129 xin giao cho c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u1edd gi\u00e1 th\u00f3c h\u01a1i xu\u1ed1ng th\u00ec mua \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a, g\u1eb7p khi k\u00e9m \u0111\u00f3i, m\u1ea5t m\u00f9a l\u1ea1i li\u1ec7u ph\u00e1t cho d\u00e2n. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cC\u00e1i m\u00e0 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc thi\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i ti\u1ec1n c\u1ee7a, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i vi\u1ec7c quy\u00ean n\u1ed9p \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c chi ti\u00eau. S\u1ed1 ti\u1ec1n th\u1eeba \u0111\u00f3 chu\u1ea9n cho t\u1ec9nh gi\u1eef ri\u00eang, h\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c s\u1eeda sang th\u00e0nh tr\u00ec, thuy\u1ec1n, kho, c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 ph\u1ea3i \u0111\u1ed9ng d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c d\u00e2n th\u00ec l\u1ea5y ra m\u00e0 tr\u1ea3 c\u00f4ng thu\u00ea m\u01b0\u1edbn cho h\u1eadu v\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u1eddi th\u01b0\u1eddng chu c\u1ea5p gi\u00fap \u0111\u1ee1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng d\u00e2n kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a. Nh\u01b0 th\u1ebf t\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1i \u00fd ch\u1ea9n tu\u1ea5t \u0111\u00f3. Quan t\u1ec9nh ngh\u0129 t\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang, ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi b\u1ecdn ph\u00fa h\u1ed9 \u0111\u00e3 quy\u00ean, chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u0111\u1ed1i v\u1edbi ngh\u0129a d\u00e2n B\u1eafc K\u1ef3, tu\u1ef3 s\u1ed1 quy\u00ean nhi\u1ec1u hay \u00edt m\u00e0 h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 ch\u1ee9c h\u00e0m ho\u1eb7c cho ng\u00e2n ti\u1ec1n, \u00e1o, m\u0169, ho\u1eb7c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n \u0111i l\u00ednh v\u00e0 di\u00eau d\u1ecbch c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. D\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec1u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi quy\u00ean (Gia \u0110\u1ecbnh 161 ng\u01b0\u1eddi, quy\u00ean 109200 quan ti\u1ec1n ; Bi\u00ean H\u00f2a 16 ng\u01b0\u1eddi, quy\u00ean 10200 quan ti\u1ec1n ; An Giang 4 ng\u01b0\u1eddi, quy\u00ean 3600 quan ti\u1ec1n, 30 h\u1ed9c th\u00f3c, 900 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; H\u00e0 Ti\u00ean 8 ng\u01b0\u1eddi quy\u00ean 4700 quan ti\u1ec1n), c\u0169ng sai chi\u1ebfu l\u1ec7 n\u00e0y li\u1ec7u th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu c\u00f3 ti\u1ec1n th\u1eeba, \u0111\u1ec1u do s\u1edf t\u1ea1i t\u1ea1m gi\u1eef, tu\u1ef3 vi\u1ec7c chi d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ea1t, \u0110\u1ed5ng l\u00fd thanh tra kho thu\u1ed1c s\u00fang.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, \u00e1n s\u00e1t Mai Th\u0103ng \u0110\u01b0\u1eddng t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 \u0111\u1ed3ng Tri ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng D\u1ee5 \u0111\u00e3 b\u00e1o, th\u00ec b\u1ecdn ngh\u1ecbch ph\u1ea1m l\u00e0 t\u00ean Hu\u1ed1ng, t\u00ean Khuy\u1ebft g\u1eedi th\u01b0 do\u1ea1 n\u1ea1t d\u1ee5 d\u1ed7 nh\u1eefng ph\u00eca, t\u1ea1o \u1edf c\u00e1c th\u1ed5 huy\u1ec7n ph\u1ea3i \u0111em d\u00e2n theo ch\u00fang, n\u1ebfu kh\u00f4ng nghe, ch\u00fang s\u1ebd d\u1eabn qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh ph\u00e1, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. L\u1ea1i nghe \u0111\u1ed3n c\u00f3 h\u01a1n v\u1ea1n qu\u00e2n Xi\u00eam \u2013 L\u00e0o m\u01b0u \u0111\u1ecbnh s\u1eafp sang qu\u1ea5y nhi\u1ec5u ; l\u00f2ng d\u00e2n v\u00ec th\u1ebf dao \u0111\u1ed9ng. B\u1ecdn th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111\u1ec1u xin l\u00ednh \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng ng\u1ef1 v\u00e0 l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng l\u00faa n\u0103m nay k\u00e9m, d\u1ea7n \u0111\u1ebfn thi\u1ebfu \u0103n, k\u1ef3 l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng 2 c\u1ee7a quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0111\u00e2y kh\u00f3 n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3, Tr\u1ea5n Ninh \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5t Xi\u00eam, b\u1ea5y nay v\u1eabn s\u1ee3 ng\u1ecdn l\u1eeda hung t\u00e0n c\u1ee7a ch\u00fang, cho n\u00ean b\u1ecdn gi\u1eb7c Hu\u1ed1ng m\u1edbi m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u1ea5y \u0111\u1ec3 do\u1ea1, d\u1ed7. Nh\u01b0ng ch\u1eafc c\u0169ng ch\u1eb3ng l\u00e0m tr\u00f2 g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1i tin Xi\u00eam \u2013 L\u00e0o c\u0169ng l\u00e0 do tin phao \u0111\u1ed3n, ch\u01b0a l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m \u0111\u00edch x\u00e1c b\u1eb1ng c\u1ee9. V\u1eady ngh\u0129 b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn. Duy c\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a quan qu\u00e2n th\u00ec b\u1ecdn th\u1ea7n l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e3 t\u1ea1m l\u1ea5y 130 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u1edf kho t\u1ea1m tr\u1eef L\u00e3ng \u0110i\u1ec1n cho t\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n M\u01b0\u1eddng Then, s\u1ee9c sai t\u1edbi g\u1ea7n m\u00e0 l\u0129nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201c\u0110\u00f3 ch\u1eb3ng qua l\u00e0 do b\u1ecdn gi\u1eb7c Hu\u1ed1ng bi\u1ebft r\u00f5 d\u00e2n v\u00f9ng n\u00e0y v\u1eabn n\u01a1m n\u1edbp s\u1ee3 h\u00e3i, n\u00ean m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u1ea5y, ph\u00f4 thanh th\u1ebf h\u00e3o, \u0111\u1ec3 do\u1ea1 n\u1ea1t d\u00e2n \u0111\u00f3 th\u00f4i. Ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, t\u1eebng b\u1ecb thua \u0111au, \u00f4m \u0111\u1ea7u ch\u1ea1y tr\u1ed1n, khi\u1ebfp s\u1ee3 binh uy ta, \u0111\u01b0\u01a1ng lo t\u1ef1 v\u1ec7 c\u00f2n ch\u01b0a r\u1ed3i, \u0111\u00e2u d\u00e1m m\u01b0u \u0111\u1ed3 g\u00ec kh\u00e1c. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kh\u00e1 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho \u0111\u1ea7u m\u1ee5c v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u1ef1 c\u01b0\u1eddng, ch\u1edb n\u00ean kinh \u0111\u1ed9ng m\u1ea3y may. Gi\u1ea3 s\u1eed b\u1ecdn ch\u00fang qu\u1ea3 th\u1eadt \u0111\u1ebfn sinh s\u1ef1, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c m\u1ed9t m\u1eb7t h\u1ee3p s\u1ee9c ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, m\u1ed9t m\u1eb7t b\u00e1o t\u1ec9nh ph\u00e1i binh \u0111\u1ebfn ti\u1ec5u tr\u1eeb c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n g\u00ec. L\u00e0m v\u1eady \u0111\u1ec3 ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c an t\u00e2m. V\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, chu\u1ea9n cho v\u1eadn \u0111\u1ebfn m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u00f2i h\u1ecfi \u1edf h\u1ecd. L\u1ea1i n\u1eefa, n\u00ean ph\u00e1i \u0111\u1ebfn 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 100 bi\u1ec1n binh, phao ng\u00f4n l\u00e0 \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, \u1edf l\u1ea1i v\u00e0i ba ng\u00e0y r\u1ed3i v\u1ec1. V\u00e0i ba th\u00e1ng sau, b\u1ea5t lu\u1eadn ngo\u00e0i bi\u00ean c\u00f3 c\u1ea5p b\u00e1o hay kh\u00f4ng, c\u0169ng c\u1ee9 l\u1ea1i ph\u00e1i \u0111i nh\u01b0 th\u1ebf. C\u1ed1t \u1edf ch\u1ed7 l\u00e0 c\u00f3 quan qu\u00e2n th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng qua l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p nh\u00e2n t\u00e2m, nh\u01b0ng quy\u1ebft kh\u00f4ng n\u00ean \u1edf l\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, l\u1ea1i ph\u00ed t\u1ed5n v\u1ec1 chuy\u00ean ch\u1edf l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c ; c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea1i bi\u1ec1n bi\u1ec7t b\u1eb5ng \u0111i, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec3 ch\u00fang sinh hai l\u00f2ng\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cThu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 18 huy\u1ec7n g\u1ed3m 115 x\u00e3 th\u00f4n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec \u0111au kh\u1ed5 ch\u1ed3ng ch\u1ea5t, thu\u1ebf kho\u00e1 v\u00e0 ng\u1ea1ch binh c\u00f2n m\u1eafc thi\u1ebfu nhi\u1ec1u. V\u1eady xin li\u1ec7u cho \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ho\u1eb7c ho\u00e3n\u201d. Vua d\u1ee5 : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, B\u1eafc K\u1ef3 h\u1eefu s\u1ef1, ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng cho \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh, c\u1ee9u ch\u1eefa, nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t h\u1ea1t B\u1eafc Ninh c\u00e0ng ch\u00fa \u00fd h\u01a1n. Kh\u00f4ng ng\u1edd d\u00e2n h\u1ea1t n\u00e0y h\u00e3y c\u00f2n t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111au kh\u1ed5 ! \u0110\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean l\u00e0 n\u00ean l\u1ea1i ban \u01a1n \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh l\u1ea1i. V\u1eady chu\u1ea9n cho c\u00e1c th\u1ee9 thu\u1ebf v\u1ec1 ti\u1ec1n, th\u00f3c, s\u1ea3n v\u1eadt c\u00f2n thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 13 [1832] tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n cho ; c\u00f2n s\u1ed1 thu\u1ebf thi\u1ebfu trong 2 n\u0103m 14, 15 [1833-1834], th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay, chia ra thu l\u00e0m 3 n\u0103m. C\u00f2n nh\u01b0 qu\u00e2n l\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 d\u00e2n, th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u00ean thi\u1ebfu, n\u1ebfu cho mi\u1ec5n c\u1ea3 th\u00ec r\u1ed3i l\u1ea5y ai \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i ? V\u1eady chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ed1 hi\u1ec7n thi\u1ebfu, t\u1ea1m cho ho\u00e3n l\u1ea1i m\u1ed9t n\u0103m.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3ng m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n L\u00ea nh\u1ecf cho vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt. H\u1ec5 vua c\u00f3 \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y n\u01a1i n\u00e0o th\u00ec \u0111\u00e1p \u0111i h\u1ed9 gi\u00e1.<\/p>\n<p>Phan Huy Th\u1ef1c, sung T\u1ed5ng t\u00e0i so\u1ea1n b\u1ed9 Th\u1ef1c l\u1ee5c \u0111em b\u1ea3n th\u1ea3o d\u00e2ng vua coi. Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cBu\u1ed5i qu\u1ed1c s\u01a1 c\u00f3 \u0110\u1ed7 Thanh Nh\u00e2n l\u00e0 k\u1ebb b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, ki\u00eau r\u00f4ng, ch\u1eb3ng bi\u1ebft \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u00f4i con. Th\u00ed d\u1ee5 n\u00f3 l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 \u0111\u1ed1t s\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi, b\u1eafn ch\u1ebft \u0111\u00e0n b\u00e0 c\u00f3 thai, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi ta b\u1ea5t nh\u1eabn. \u0110\u1ebfn nh\u1eefng vi\u1ec7c ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng, n\u00f3 c\u0169ng t\u1ef1 ti\u1ec7n chuy\u00ean quy\u1ec1n t\u1ea5t c\u1ea3. G\u1eb7p ng\u00e0y k\u1ef5 H\u01b0ng mi\u1ebfu ((1) T\u1ee9c H\u01b0ng t\u1ed5 Hi\u1ebfu khang Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc No\u00e3n sinh ra Gia Long.1), n\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ecbu chi bi\u1ec7n l\u1ec5 ph\u1ea9m, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ((2) Ch\u1ec9 Gia Long.2) ta ph\u1ea3i c\u1ea7m \u00e1o l\u1ea5y ti\u1ec1n l\u00e0m l\u1ec5. N\u00f3 l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng mang qu\u00e2n l\u1ea9n v\u00e0o trong n\u00fai, mu\u1ed1n l\u00e0m ph\u1ea3n theo T\u00e2y S\u01a1n, sau c\u00f9ng m\u01b0u \u1ea5y kh\u00f4ng th\u00e0nh. H\u00e0nh vi nh\u01b0 th\u1ebf bi\u1ebft \u0111\u00e2u kh\u00f4ng h\u1ecdc c\u00e1i m\u01b0u Tr\u1ecbnh Ki\u1ec3m ? \u0110\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta l\u00e0 b\u1eadc anh d\u0169ng, m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, cho n\u00ean n\u00f3 tuy c\u00f3 l\u00f2ng gian, cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f4ng r\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c ! Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ghi ch\u00e9p vi\u1ec7c n\u00e0y\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ebfn ch\u01a1i s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng, qua huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7y, th\u1ea5y l\u00faa xanh t\u1ed1t, l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ec3 ghi n\u1ed7i m\u1eebng.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nho, \u0111em gi\u1ebft \u0111i. B\u1ecdn Tri huy\u1ec7n S\u01a1n D\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Quang v\u00ec xu\u1ea5t s\u1eafc trong vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u1ecb c\u00f4ng, th\u01b0\u1edfng gia c\u1ea5p, k\u1ef7. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng th\u01b0\u1edfng chung 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ea1i ch\u1ecdn \u1edf c\u00e1c nha trong Kinh l\u1ea5y 2 ng\u01b0\u1eddi B\u00e1t, C\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, sung th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf n\u01a1i th\u1ecb v\u1ec7, \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c \u0111\u1ed9i H\u00f9ng Di\u00eam, An C\u00f4ng thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh c\u01a1, r\u1ed3i ch\u00fang b\u1ecf tr\u1ed1n tan c\u1ea3, v\u00e0 \u0111\u00e3 tr\u1ea3 v\u1ec1 d\u00e2n t\u1ecbch r\u1ed3i. Nay, \u1edf t\u1ec9nh ch\u1ebf thu\u1ed1c s\u00fang, l\u00e0m \u1ed1ng phun l\u1eeda, nh\u1eefng l\u00ednh \u0111\u1ed9i c\u0169 \u1ea5y<\/p>\n<p>40, 50 ng\u01b0\u1eddi, nghe tin m\u1ed9, \u0111\u1ec1u t\u00ecnh nguy\u1ec7n ra l\u00e0m vi\u1ec7c. V\u1eady xin cho b\u1ecf d\u00e2n t\u1ecbch, d\u1ed3n b\u1ed5 ch\u00fang l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Th\u00ed th\u1ef1 Huy\u1ec7n th\u1eeba Y\u00ean L\u00e3ng, S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 T\u1eeb C\u00f4ng Khi\u00eam, v\u00ec b\u1ecb B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh l\u1ea5n \u00e1t (C\u1ea3nh th\u1ea5y Khi\u00eam kh\u00f4ng theo \u00fd l\u00e0m thay gi\u1ea3m c\u00e1i \u00e1n kh\u00e1m l\u00faa m\u1ea1 b\u1ecb thi\u00ean tai thi\u1ec7t h\u1ea1i, b\u00e8n m\u01b0\u1ee3n c\u1edb ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u1ee7 thu\u1ebf, to ti\u1ebfng qu\u1edf m\u1eafng r\u1ed3i b\u1eaft tr\u00f3i giam ng\u1eb7t 3 ng\u00e0y), b\u00e8n treo \u1ea5n, v\u1ec1 Kinh ki\u1ec7n. \u0110i qua Thanh Hoa b\u1ecb T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng gi\u1eef l\u1ea1i, t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i : \u201cT\u1eeb C\u00f4ng Khi\u00eam c\u00f3 c\u00e1i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m coi d\u00e2n x\u00e3, n\u1ebfu b\u1ecb quan tr\u00ean l\u1ea5n \u1ee9c, sao kh\u00f4ng cho ng\u01b0\u1eddi \u0111i ki\u1ec7n thay, l\u1ea1i d\u00e1m t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u00eca b\u1ecf ch\u1ee9c v\u1ee5 !\u201d. Ra l\u1ec7nh cho \u00e1p gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, giao b\u1ed9 L\u1ea1i x\u00e9t. Huy C\u1ea3nh b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, Khi\u00eam b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, cho l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110\u00e0o s\u00f4ng C\u1eedu An.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00ea H\u01b0ng Y\u00ean v\u1ee1, chu\u1ea9n y l\u1eddi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb cho t\u1ea1m \u0111\u1eafp con \u0111\u00ea ng\u1eafn \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng n\u01b0\u1edbc l\u1edbn v\u1ee5 h\u00e8 v\u00e0 kh\u01a1i th\u00eam d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 gi\u1ea3m s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc ph\u00e1 ngang. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111\u00e3 xong, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecbnh Quang Khanh t\u00e2u xin kh\u01a1i th\u00f4ng d\u00f2ng s\u00f4ng, \u0111o\u1ea1n t\u1eeb c\u00e1i \u0111\u1ea7m s\u00e2u \u1edf S\u00e0i Th\u1ecb \u0111\u1ebfn x\u00e3 V\u0129nh \u0110\u1ed3ng, xin \u0111\u1ed5i \u0111\u00e0o sang l\u1ed1i kh\u00e1c cho b\u1edbt c\u00f4ng s\u1ee9c (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh : m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng c\u0169 t\u1eeb c\u00e1i \u0111\u1ea7m s\u00e2u \u1edf S\u00e0i Th\u1ecb \u0111\u1ebfn x\u00e3 Ng\u00f4 X\u00e1 d\u00e0i 519 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng m\u1edbi t\u1eeb x\u00e3 Ng\u00f4 X\u00e1 \u0111\u1ebfn x\u00e3 V\u0129nh \u0110\u1ed3ng d\u00e0i 602 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u1ed9ng d\u00e0i su\u1ed1t l\u00e0 1121 tr\u01b0\u1ee3ng. Nay thay \u0111\u00e0o l\u1ed1i kh\u00e1c cho th\u1eb3ng th\u00ec ch\u1ec9 d\u00e0i c\u00f3 875 tr\u01b0\u1ee3ng, gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c 246 tr\u01b0\u1ee3ng. L\u00f2ng s\u00f4ng, tr\u00ean r\u1ed9ng 12 tr\u01b0\u1ee3ng, d\u01b0\u1edbi 8 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u 8 th\u01b0\u1edbc ; hai b\u00ean l\u01b0u kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u 3 tr\u01b0\u1ee3ng. \u0110\u1ea5t ch\u1ee9a l\u00ean m\u1ed7i b\u00ean \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng 5 tr\u01b0\u1ee3ng). C\u00f2n t\u1eeb V\u0129nh \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ebfn x\u00e3 Mai Vi\u00ean (d\u00e0i 824 tr\u01b0\u1ee3ng) v\u00e0 2 \u0111o\u1ea1n \u1edf Ti\u00eam \u0110\u00f4i thu\u1ed9c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng (d\u00e0i 56 tr\u01b0\u1ee3ng), th\u00ec nh\u00e2n c\u0169 m\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 thu\u00ea d\u00e2n phu Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean m\u1ed7i t\u1ec9nh 4.000 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 2.000 ng\u01b0\u1eddi kh\u1edfi c\u00f4ng l\u00e0m. B\u1ed9 C\u00f4ng cho l\u00e0 l\u1eddi ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc sau b\u1ea5t nh\u1ea5t, b\u00e8n h\u1ea1ch t\u00e2u v\u00e0 n\u00f3i : S\u00f4ng m\u1edbi \u0111\u00e3 khai th\u00ec m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o v\u00e0o ru\u1ed9ng d\u00e2n ng\u00e0y n\u0103m ngo\u00e1i, (t\u1eeb \u0111\u1ea7m s\u00e2u \u1edf S\u00e0i Th\u1ecb \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ng\u00f2i thu\u1ed9c x\u00e3 Ng\u00f4 X\u00e1, \u0111\u00e0o v\u00e0o ru\u1ed9ng d\u00e2n d\u00e0i h\u01a1n 260 tr\u01b0\u1ee3ng), n\u00ean cho s\u1edf t\u1ea1i l\u1ea5p l\u1ea1i ch\u1edd sau n\u00e0y th\u00e0nh \u0111i\u1ec1n, s\u1ebd thu thu\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cT\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean n\u0103m ngo\u00e1i v\u1ee1 \u0111\u00ea, g\u1eb7p n\u1ea1n th\u1ee7y tai, ta ng\u00e0y \u0111\u00eam n\u00f3ng l\u00f2ng, nh\u1ecdc t\u1ee9, thi\u1ebft tha suy ngh\u0129 \u0111\u1ec3 r\u1ed9ng t\u00ecm ch\u01b0\u1edbc hay cho d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y, khi\u1ebfn h\u1ecd c\u1ea5y l\u00faa m\u00e0 \u0103n, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng m\u00e0 u\u1ed1ng, s\u1ed1ng y\u00ean \u1ed5n v\u1edbi nhau. \u0110\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam v\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i kh\u00e1m x\u00e9t k\u1ef9, h\u1ebft l\u00f2ng b\u00e0n b\u1ea1c m\u00e0 l\u00e0m, c\u1ed1t sao \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o \u1ed5n tho\u1ea3 t\u1ea5t c\u1ea3. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1ee5 \u0111i n\u00f3i l\u1ea1i, r\u00f5 r\u00e0ng tha thi\u1ebft, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 v\u00e0i ba l\u1ea7n. Nay c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u, xin \u0111\u1ed5i \u0111\u00e0o m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n, l\u00e0 v\u00ec kh\u00fac s\u00f4ng c\u0169 n\u00f3i trong b\u1ea3n ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc v\u00f2ng xa m\u00e0 cong queo, nay \u0111\u1ed5i theo l\u1ed1i th\u1eb3ng th\u00ec gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u c\u00f4ng s\u1ee9c, c\u0169ng l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd. Nh\u01b0ng m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng n\u00f3i trong ngh\u1ecb c\u0169, n\u0103m ngo\u00e1i tr\u00f3t \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o r\u1ed3i, nay m\u1edbi b\u00e0n \u0111\u1ed5i \u0111i th\u00ec c\u00f4ng tr\u00ecnh h\u00e1 ch\u1eb3ng ch\u1eadm tr\u1ec5, c\u1ee7a c\u1ea3i h\u00e1 ch\u1eb3ng u\u1ed5ng ph\u00ed ? Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec r\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u00fang \u0111\u00f3 th\u00f4i ! B\u1ed9 C\u00f4ng h\u1ea1ch t\u00e2u, th\u1eadt l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd. Duy c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00f3i \u0111\u00e0o v\u00e0o ru\u1ed9ng d\u00e2n khi tr\u01b0\u1edbc, nay xin n\u00ean cho l\u1ea5p \u0111i th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c nh\u1ecf h\u1eb9p. V\u1eady m\u1ed9t d\u1ea3i s\u00f4ng m\u1edbi, chu\u1ea9n cho \u0111\u00e0o sang ch\u1ed7 kh\u00e1c nh\u01b0 \u0111\u00e3 t\u00e2u xin v\u00e0 cho \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 s\u00f4ng C\u1eedu An. C\u00f2n m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng \u0111\u00e0o c\u0169, c\u0169ng kh\u00f4ng sao, c\u1ee9 \u0111\u1ec3 v\u1eady cho n\u01b0\u1edbc c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng ti\u00eau, kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5p b\u1ecf cho u\u1ed5ng c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc\u201d. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i d\u1ee5 truy\u1ec1n : Nh\u1eefng ru\u1ed9ng hi\u1ec7n c\u1ea5y n\u1ebfu b\u1ecb \u0111\u00e0o x\u1ebb v\u00e0o, th\u00ec chi\u1ebfu m\u1ed7i m\u1eabu tr\u1ea3 20 h\u1ed9c th\u00f3c. L\u1ea1i nghi\u00eam s\u1ee9c : nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f3 l\u00e0m l\u1ec1u l\u00e1n hay \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea5t c\u00e1t, ph\u1ea3i nh\u1eb1m nh\u1eefng n\u01a1i ru\u1ed9ng m\u00f9a hi\u1ec7n kh\u00f4ng c\u1ea5y l\u00faa v\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ed7 b\u1ecf kh\u00f4ng ; c\u00f2n nh\u1eefng ch\u1ed7 l\u00faa, m\u1ea1, khoai, \u0111\u1eadu c\u1ee7a d\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0y x\u00e9o b\u1eeba b\u00e3i. Ai tr\u00e1i l\u1ec7nh, th\u00ec tr\u00e1ch c\u1ee9 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi coi quan, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1c c\u00f4ng, ho\u1eb7c ph\u1ee7 huy\u1ec7n ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ph\u1ea1m B\u00e1 M\u1eadt, \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf B\u1eafc Ninh, ngu\u1ef5 x\u01b0ng Trung qu\u00e2n qu\u1eadn c\u00f4ng, h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 800 t\u00ean, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u1edf huy\u1ec7n h\u1ea1t Y\u00ean Phong. C\u00f3 d\u00e2n x\u00e3 Tr\u1ea7n X\u00e1, gi\u1eefa l\u00fac gi\u1eb7c t\u1ea5n c\u00f4ng ng\u1eb7t, \u0111\u00f3ng lu\u1ef9 l\u1ea1i, ch\u1ed1ng gi\u1eef, ho\u1eb7c n\u00e9m g\u1ea1ch, \u0111\u1ea5t ; ho\u1eb7c t\u00e9 n\u01b0\u1edbc v\u00f4i, gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng \u1edf m\u1eb7t v\u00e0 m\u1eaft, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng sao v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n quay sang \u0111\u1ed1t, c\u01b0\u1edbp \u1ea5p b\u00ean c\u1ea1nh r\u1ed3i \u0111i. B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho, \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00eam, th\u1ea5y b\u1ed1c l\u1eeda m\u00e0 L\u00e3nh binh \u0110\u00e0o V\u0103n Ngh\u1ecb v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n B\u00ecnh th\u00ec ch\u01b0a thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t, n\u00ean u\u1ef7 cho \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef th\u00e0nh, r\u1ed3i ch\u00ednh h\u1ecd t\u1ef1 \u0111em binh v\u00e0 voi chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i ch\u1eb7n b\u1eaft. Nho g\u1eb7p gi\u1eb7c \u1edf x\u00e3 Ti\u00eau S\u01a1n, \u0111\u1ed1c qu\u00e2n giao chi\u1ebfn : M\u1eadt b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, ch\u1ea1y tho\u00e1t. Quan qu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 5 t\u00ean \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. \u0110\u1ebfn s\u00e1ng r\u00f5, Giai d\u1eabn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn h\u1ed9i, l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n ch\u1ee5c t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua khen ng\u1ee3i, th\u01b0\u1edfng Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9. Nh\u1eefng Qu\u1ea3n v\u1ec7, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111i theo \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t th\u1ee9. Qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o, th\u01b0\u1edfng cho 200 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i th\u1ea5y d\u00e2n x\u00e3 Tr\u1ea7n X\u00e1 xu\u1ea5t l\u1ef1c ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea1m, th\u1ef1c l\u00e0 d\u00e2n chu\u1ed9ng \u0111i\u1ec1u ngh\u0129a, th\u01b0\u1edfng cho 300 quan ti\u1ec1n, sai quan t\u1ec9nh th\u1ebft ti\u1ec7c d\u00ea, r\u01b0\u1ee3u, v\u00e0 truy\u1ec1n Ch\u1ec9 khen ng\u1ee3i. Sau \u0111\u00f3, M\u1eadt, c\u0169ng b\u1ecb d\u00e2n b\u1eaft n\u1ed9p, \u0111em gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c B\u00ecnh Thu\u1eadn t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf th\u00f4n Cao L\u00e3ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ho\u00e0 \u0110a). Ph\u00f3 Qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eefu c\u01a1 Thu\u1eadn \u2013 Ng\u00e3i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n B\u00ednh mang h\u01a1n 100 qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u. Gi\u1eb7c r\u00fat v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u. B\u00ednh \u0111u\u1ed5i theo g\u1eb7p qu\u00e2n mai ph\u1ee5c, \u0111\u00e1nh thua, b\u1ecb ch\u1ebft, binh l\u00ednh \u0111\u1ec1u tan v\u1ee1. \u00e1n s\u00e1t Phan Phu, L\u00e3nh binh Ph\u1ea1m V\u0103n Huy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1ea1i ph\u00e1i th\u00ed sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ea3 c\u01a1 Thu\u1eadn \u2013 Ng\u00e3i l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Mi\u1ec5n \u0111em qu\u00e2n \u0111i c\u1ee9u \u1ee9ng. R\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cL\u00ednh t\u1ec9nh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 sai ph\u00e1i, \u0111\u00e3 k\u00edp t\u01b0 \u0111i Kh\u00e1nh Ho\u00e0, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng 500 bi\u1ec1n binh v\u00e0 \u0111\u00e3 b\u00e1o cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh bi\u1ebft, r\u1ed3i t\u1ea1m l\u1ea5y l\u00ednh tr\u1ea1m v\u00e0 d\u00e2n phu c\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi, sai ph\u1ee5 v\u00e0o vi\u1ec7c canh gi\u1eef t\u1ec9nh th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cL\u0169 ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ed3 v\u00f4 d\u1ee5ng, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng gi\u1eadn !\u201d B\u00e8n d\u1ee5 t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u00fac gi\u1ee5c 3 v\u1ec7 thu\u1ed9c Th\u1ea7n c\u01a1 H\u1eefu, Trung b\u1ea3o Nh\u1ecb v\u00e0 H\u1eadu b\u1ea3o Nh\u1ecb<\/p>\n<p>g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i mau ; th\u1ef1 L\u00e3nh binh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Th\u1ee5, do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111i \u0111\u1ebfn, hi\u1ec7p c\u00f9ng L\u00e3nh binh Ph\u1ea1m V\u0103n Huy\u1ec1n qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh : c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi Ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u00e3 cho r\u00fat s\u1ed1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng 2 t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 v\u1ec1, th\u00ec ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c cho v\u1ec1 ngay, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u00e1i nhi\u1ec1u qu\u00e2n kh\u00e1c, \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn tai m\u1eaft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n B\u00ednh ch\u1ebft tr\u1eadn, chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu ph\u1ea9m h\u00e0m c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh Thu\u1eadn Phan Phu, c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb m\u1ea5t ch\u1ee9c. C\u1ea3i b\u1ed5 Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ec5n Du l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u00ecnh, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh Thu\u1eadn. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cPhan Phu tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 sai tr\u00e1i trong vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1, ph\u00f2ng ng\u1ef1 k\u00edch \u0111\u1ed9ng th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u00fang th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Man n\u00fai, x\u1ea3y ra s\u1ef1 bi\u1ebfn ! Ng\u00e0y n\u1ecd, c\u1ee9 nh\u01b0 t\u00e2u n\u00f3i, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c m\u1ed9t khi b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, li\u1ec1n \u0111\u00e3 v\u1ee1 ch\u1ea1y t\u1ee9 tung. Th\u1ebf th\u00ec n\u00f3 c\u00f2n l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa ! V\u1eady m\u00e0 ch\u1eb3ng bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, s\u1ee9c r\u00f5 cho b\u1ed9 bi\u1ec1n th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u00e0 ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng thu\u1ed9c h\u01b0\u1edbng d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i khinh su\u1ea5t ti\u1ebfn v\u00e0o s\u00e2u, l\u00e0m l\u1ee1 s\u1ef1 c\u01a1 nh\u01b0 th\u1ebf ! K\u1ecbp khi m\u1edbi thua m\u1ed9t tr\u1eadn nh\u1ecf, \u0111\u00e3 v\u1ed9i hoang mang, \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n b\u1eaft l\u00ednh t\u1ee9 ph\u00eda, kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u00e0m \u0111i\u1ebfc tai ng\u01b0\u1eddi ta. Th\u1ef1c l\u00e0 h\u00e8n k\u00e9m ! V\u1eady kh\u00e1 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, h\u00f4m t\u1edbi t\u1ec9nh, l\u1eadp t\u1ee9c truy\u1ec1n l\u1eddi d\u1ee5, c\u00e1ch ch\u1ee9c Phan Phu, cho l\u00e0m l\u00ednh, sung \u0111i ti\u1ec1n khu, l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ecdn D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong v\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ec5n Du : \u201cB\u00ecnh Thu\u1eadn tuy l\u00e0 \u0111\u1ea5t r\u1eebng r\u00fa, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i g\u1eadp gh\u1ec1nh l\u1eafm. D\u00e2n Man r\u1ea5t s\u1ee3 voi tr\u1eadn, ch\u00fang l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ecfa kh\u00ed v\u00e0 \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1, trong l\u00fac \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, voi tr\u1eadn r\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ef1c. V\u1eady chu\u1ea9n cho b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i, t\u1eeb nay, c\u00f3 ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00e2u, n\u00ean cho mang theo v\u00e0i ba th\u1edbt voi, n\u1ebfu g\u1eb7p gi\u1eb7c Man, th\u00ec li\u1ec1n cho binh v\u00e0 voi xung tr\u1eadn, ch\u00fang t\u1ea5t s\u1ebd tan v\u1ee1 t\u00e1n lo\u1ea1n\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, v\u1eadn t\u1ea3i h\u01a1n 3.300 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn ch\u1ee9a \u1edf \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean. Nay xin sai c\u00e1c th\u00f4n x\u00e3 g\u1ea7n \u0111\u1ed3n, chi\u1ebfu s\u1ed1 t\u00f4 thu\u1ebf c\u00f2n thi\u1ebfu n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, tu\u1ef3 ti\u1ec7n mang \u0111\u1ebfn n\u1ed9p, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 s\u1ef1 \u0111\u00e0i t\u1ea3i\u201d. Vua khen l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1ea1c thay b\u1eb1ng g\u1ea1o, li\u1ec7u m\u00e0 thu.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m \u1edf Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u01b0\u1ee3c tin t\u01b0\u1edbng s\u0129 nh\u00e0 Thanh v\u00e2y b\u1eaft gi\u1eb7c V\u00e2n \u1edf Tri\u1ec1u S\u01a1n, thu\u1ed9c B\u00e1c Th\u00e1n. V\u00e2n ch\u1ea1y tho\u00e1t. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c con trai n\u00f3 l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n L\u00f4i, c\u00f9ng v\u1ee3 c\u1ea3, con g\u00e1i v\u00e0 n\u00f4 t\u1ef3 n\u00f3 c\u1ed9ng 5 ng\u01b0\u1eddi. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u01b0 h\u1ecfi vi\u1ec7c \u0111\u00f3. H\u1ecd tr\u1ea3 l\u1eddi h\u00e3y t\u1ea1m gi\u1eef b\u1ecdn n\u00e0y \u1edf b\u00ean \u1ea5y \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n d\u00f9ng k\u1ebf d\u1ee5 t\u00ean ngh\u1ecbch V\u00e2n ra h\u00e0ng, r\u1ed3i s\u1ebd giao sang m\u1ed9t th\u1ec3. L\u1ea1i n\u1eefa, t\u00ean th\u00e1m t\u1eed ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh l\u00e0 Ban Quang Nhu\u1eadn ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u0169ng \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb9 v\u00e0 v\u1ee3 l\u1ebd t\u00ean V\u00e2n, gi\u1ea3i v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng cho 4 ng\u01b0\u1eddi \u0111i b\u1eaft m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 hai \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cS\u1ef1 c\u01a1 r\u1ea5t t\u1ed1t ! Tin r\u1eb1ng t\u00ean V\u00e2n c\u0169ng s\u1ebd h\u1eb9n ng\u00e0y b\u1ecb b\u1eaft. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i t\u1ea5t s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng to nh\u1ea5t\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 : \u201cGi\u1eb7c V\u00e2n th\u1ebf c\u00f9ng, s\u1ee9c ki\u1ec7t, mang th\u00e2n quy\u1ebfn l\u00e9n sang \u0111\u1ecba gi\u1edbi nh\u00e0 Thanh l\u1ea9n tr\u1ed1n c\u1ea7u s\u1ed1ng. Nay nh\u00e0 Thanh \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ee3 con n\u00f3 giam gi\u1eef, n\u00f3 t\u1ea5t kh\u00f4ng tr\u1ed1n xa ngay \u0111\u01b0\u1ee3c, quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd g\u00ec s\u1ebd kh\u00f4ng b\u1ecb b\u1eaft. N\u00ean ch\u1edd quan l\u1ea1i nh\u00e0 Thanh t\u1eeb t\u1eeb t\u00ecm c\u00e1ch d\u1ee5 b\u1eaft, giao sang m\u1ed9t th\u1ec3, b\u1ea5t t\u1ea5t gi\u1ee5c gi\u00e3 \u0111\u1ec3 n\u00f3 bi\u1ebft tin, tr\u1ed1n xa, l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u1ed1t ! C\u00f2n nh\u01b0 l\u0169 Ban Quang Nhu\u1eadn, \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 ch\u1ec9 th\u01b0\u1edfng cho ch\u00fang ng\u00e2n ti\u1ec1n, th\u1ef1c l\u00e0 qu\u00e1 s\u1ebbn ! V\u1ea3, b\u1ecdn ch\u00fang, l\u1eb7n l\u1ed9i sang t\u1eadn b\u1edd c\u00f5i n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi, xu\u1ea5t l\u1ef1c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb9 v\u00e0 v\u1ee3 l\u1ebd gi\u1eb7c V\u00e2n \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i n\u1ed9p, r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111\u00e1ng ghi, th\u1ebf m\u00e0 ban th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c b\u1ebdo nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng h\u1ecd ! Th\u1eed ngh\u0129 : n\u1ebfu vi\u1ec7c ch\u01b0a xong, kh\u00f4ng kh\u1ecfi ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u1ea1i, t\u1ed1n ph\u00ed l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c m\u1ed7i ng\u00e0y k\u1ec3 \u0111\u1ebfn ngh\u00ecn v\u00e0ng. Nay ng\u01b0\u1eddi ta s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gia quy\u1ebfn t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, ta nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng, th\u00ec ai ai c\u0169ng mong b\u1eaft gi\u1eb7c, d\u00e2ng c\u00f4ng, t\u00ean ph\u1ea1m kia s\u1edbm mu\u1ed9n t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft, th\u1ebf c\u00f2n s\u1ebbn ti\u1ebfc n\u1ed7i g\u00ec. Chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng th\u00eam b\u1ecdn Ban Quang Nhu\u1eadn 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, l\u1ea1i \u0111em nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u1eadt mang theo nh\u01b0 nh\u1eabn v\u00e0ng, \u00e1o qu\u1ea7n, l\u1ee5a hoa, ho\u1eb7c h\u1ea7u bao g\u1ea5m, li\u1ec7u th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho ch\u00fang\u201d.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ed1t ph\u00e1 l\u1ef5 s\u1edf ph\u1ee7 nha H\u00e0m Thu\u1eadn v\u00e0 huy\u1ec7n nha Tuy Phong. C\u00e1c vi\u00ean t\u1ec9nh ph\u00e1i l\u00e0 : th\u00ed sai Qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ea3 c\u01a1 Thu\u1eadn \u2013 Ng\u00e3i D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Khoa \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf H\u1eefu An v\u00e0 th\u00f4n Xu\u00e2n H\u1ed9i, lu\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eafng tr\u1eadn, ch\u00e9m h\u01a1n 40 th\u1ee7 c\u1ea5p ; th\u00ed sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Thu\u1eadn tr\u00e1ng Phan \u0110\u1eafc C\u01b0\u1eddng c\u0169ng \u0111\u00e1nh th\u1eafng gi\u1eb7c \u1edf Kha T\u1ed1t (t\u00ean \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c huy\u1ec7n Tuy \u0110\u1ecbnh). Gi\u1eb7c l\u1ea1i l\u1ea5n xu\u1ed1ng tr\u1ea1m Thu\u1eadn Mai (thu\u1ed9c huy\u1ec7n An Ph\u01b0\u1edbc) c\u01b0\u1edbp kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a tr\u1ea1m \u0111\u00f3 v\u00e0 thi\u00eau hu\u1ef7 nh\u00e0 d\u00e2n. B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1ee3c tin phi b\u00e1o c\u1ee7a th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y v\u1ec7 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u00ecnh Trang \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i ph\u00f2ng ch\u1eb7n \u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, li\u1ec1n ph\u00e1i th\u00eam L\u00ea V\u0103n Th\u00e1i c\u01a1 Ho\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng mang binh v\u00e0 voi t\u1ee9c t\u1ed1c \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u. L\u1ea1i t\u01b0 \u0111i\u1ec1u th\u00eam bi\u1ec1n binh \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cTh\u1ed5 d\u00e2n B\u00ecnh Thu\u1eadn th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Man n\u00fai g\u00e2y s\u1ef1, mang l\u00f2ng ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1edbi n\u1ea3y sinh t\u1eeb m\u1ed9t bu\u1ed5i s\u1edbm hay m\u1ed9t bu\u1ed5i chi\u1ec1u. Th\u1ebf m\u00e0 nh\u1eefng vi\u00ean m\u1ee5c l\u1ec7nh((1) M\u1ee5c l\u1ec7nh : vi\u00ean quan c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m nu\u00f4i d\u1ea1y d\u00e2n, cai tr\u1ecb m\u1ed9t \u0111\u1ecba h\u1ea1t.1) t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi gi\u1edd \u0111\u1ed9c v\u1ecb m\u00f9 \u0111i\u1ebfc, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1ef1c. H\u1ecd kh\u00e1c n\u00e0o t\u01b0\u1ee3ng g\u1ed7 ! H\u1ecd kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ed1n t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c vi\u00ean quan t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ph\u00e2n bi\u1ec7t, ph\u1ea3i gi\u00e1ng, c\u00e1ch. Nguy\u00ean Tri ph\u1ee7 H\u00e0m Thu\u1eadn B\u00f9i Nh\u1eadt Ti\u1ebfn, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 g\u1ecdi v\u1ec1 Kinh d\u1eabn v\u00e0o b\u1ec7 ki\u1ebfn, chu\u1ea9n cho ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c tri\u1ec7t h\u1ed3i. C\u1ea3 nh\u1eefng vi\u00ean : Gi\u00e1o th\u1ee5 quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n ph\u1ee7 l\u00e0<\/p>\n<p>V\u0169 \u0110\u00ecnh Uy\u00ean, Tri ph\u1ee7 Ninh Thu\u1eadn l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u1ef1u, Tri huy\u1ec7n Tuy \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhan, Tri huy\u1ec7n Tuy Phong l\u00e0 Ho\u00e0ng Tr\u1ecdng \u00dd , \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc, giao cho D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong v\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ec5n Du \u0111i\u1ec1u tra cho r\u00f5 xem c\u00f3 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u th\u1ed5 d\u00e2n kh\u00f4ng, v\u00e0 c\u00f3 bi\u1ebft v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1ed5 d\u00e2n \u00e2m m\u01b0u g\u00e2y s\u1ef1 hay kh\u00f4ng, t\u1ea1i sao im l\u1eb7ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u00fang n\u1ed5i bi\u1ebfn, nh\u1ea5t nh\u1ea5t c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u ho\u1eb7c ch\u1edd Ch\u1ec9 tr\u1eebng tr\u1ecb ? Chu\u1ea9n cho treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng, b\u1ea5t c\u1ee9 quan qu\u00e2n d\u00e2n th\u1ee9 ai b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 3 t\u00ean th\u1ee7 ngh\u1ecbch Tr\u00fac V\u0103n L\u00e2n, Long V\u0103n Th\u00eam v\u00e0 L\u00e2m V\u0103n B\u00ecnh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Ai b\u1eaft s\u1ed1ng hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng Mai V\u0103n V\u0103n, c\u0169ng tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. C\u00f2n quan qu\u00e2n th\u1eafng tr\u1eadn, c\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111\u00e1ng ghi nh\u01b0 : D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Khoa, chu\u1ea9n cho th\u1ef1c th\u1ee5 Qu\u1ea3n c\u01a1, l\u1ea1i th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u00ecnh Thu\u1eadn. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u1eadn : Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0110\u1eb7ng H\u1eefu H\u01b0ng, D\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c Qu\u1ea3ng, \u0111\u1ec1u cho th\u0103ng th\u1ee5 Cai \u0111\u1ed9i ; th\u00ed sai Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0110inh C\u00f4ng Ph\u00fa, l\u1eadp t\u1ee9c cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5. Ngo\u00e0i ra bi\u1ec1n binh n\u00e0o ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo vi\u1ec7c, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n b\u1ea1c.<\/p>\n<p>\u201cNay qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u1ea5n xu\u1ed1ng Thu\u1eadn Mai, ch\u1eb3ng qua c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y kh\u00ed gi\u1edbi, quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd chi\u1ebfm c\u1ee9 \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0, v\u1ec1 v\u0103n th\u01b0 \u0111i l\u1ea1i th\u00f4ng b\u00e1o, c\u0169ng n\u00ean d\u1ef1 ph\u00f2ng. V\u1eady, kh\u00e1 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho th\u1ef1 L\u00e3nh binh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Th\u1ee5 \u0111\u1ebfn ngay qu\u00e2n th\u1ee9 L\u00ea \u0110\u00ecnh Trang v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u00e1i, \u0111em s\u1ed1 binh v\u00e0 voi mang theo \u1edf \u0111\u1ea5y, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft di\u1ec7t ngay cho s\u1ea1ch nh\u1eefng to\u00e1n gi\u1eb7c ng\u0103n tr\u1edf tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng Thu\u1eadn Mai, Thu\u1eadn Lai, l\u00e0m cho \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 y\u00ean t\u0129nh, r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111i B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Ph\u00fa Y\u00ean v\u00e1t ngay 500 bi\u1ec1n binh, 3 th\u1edbt voi tr\u1eadn, t\u1ee9c t\u1ed1c ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u00f9ng h\u1eadu binh l\u1ef1c. Th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf \u0111\u00f3 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi gi\u1edd v\u1eabn k\u00ednh thu\u1eadn, v\u1ecb t\u1ea5t h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u00e3 theo gi\u1eb7c ; n\u1ebfu nh\u1ea5t thi\u1ebft ng\u1edd l\u00e0 ph\u1ea3n ngh\u1ecbch t\u1ea5t c\u1ea3, e r\u1eb1ng c\u00f3 l\u1ea1m \u0111\u1ebfn k\u1ebb v\u00f4 t\u1ed9i. V\u1eady, chu\u1ea9n cho b\u1ecdn D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong tuy\u00ean c\u00e1o cho th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i : ch\u1ec9 tr\u1eeb nh\u1eefng k\u1ebb th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh t\u1ed9i, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n kh\u00f4ng li\u00ean can g\u00ec, th\u00ec n\u00ean c\u1ee9 l\u00e0m \u0103n y\u00ean \u1ed5n, ch\u1edb mang l\u00f2ng nghi ng\u1edd s\u1ee3 h\u00e3i. R\u1ed3i l\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ed9 bi\u1ec1n ph\u00e0m khi l\u00e2m tr\u1eadn \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ed1i v\u1edbi k\u1ebb n\u00e0o \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n, th\u00ec cho ph\u00e9p l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m gi\u1ebft ; c\u00f2n n\u1ebfu l\u00e0 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u00e9p ho\u1eb7c s\u1ee3 h\u00e3i ch\u1ea1y tr\u1ed1n m\u00e0 b\u1ecb b\u1eaft, \u0111\u1ec1u n\u00ean th\u1ea3 ra, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham c\u00f4ng, gi\u1ebft oan, s\u1ebd b\u1ecb t\u1ed9i l\u1ed7i. Khi b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed5 d\u00e2n, c\u0169ng n\u00ean x\u00e9t h\u1ecfi cho r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng. Gi\u1ebft k\u1ebb hung \u00e1c, tha ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5t thi\u1ebft gi\u1ebft b\u1eeba, tr\u1edf th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u00fang\u201d.<\/p>\n<p>V\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 Trung b\u1ea3o, \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t, t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 t\u1edbi Kh\u00e1nh Ho\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tin qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u1ea5n xu\u1ed1ng Thu\u1eadn Mai, \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf, b\u00e8n n\u00f3i v\u1edbi B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n, t\u1ea1m l\u0129nh s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng ch\u1ee9a \u1edf kho, ph\u00e1t cho bi\u1ec1n binh \u0111i theo, kh\u1ea9n c\u1ea5p \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, khen l\u00e0 s\u00e1ng su\u1ed1t hi\u1ec3u l\u1ebd, xu\u1ed1ng d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : c\u1ee9 nh\u01b0 cai tr\u1ea1m Thu\u1eadn Lai phi b\u00e1o, th\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t, c\u01b0\u1edbp c\u00e1c tr\u1ea1m Thu\u1eadn Trinh, Thu\u1eadn L\u00e3ng, qu\u1ea7n t\u1ee5 \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c v\u00f9ng Th\u1ecb Ni, L\u1ecbch L\u00f4i, \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m do \u0111\u1ea5y kh\u00f4ng th\u00f4ng.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ednh Trung b\u1ea3o v\u1eeba t\u1edbi \u0111\u00f3, ch\u00ednh \u0111\u00fang c\u01a1 h\u1ed9i. C\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eafc gi\u1eb7c Man s\u1ebd b\u1ecb d\u1eb9p tan ngay. Ng\u01b0\u01a1i sao \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9c v\u1ecb hoang mang nh\u01b0 th\u1ebf !\u201d. L\u1ea1i th\u1ea5y h\u01a1n 600 bi\u1ec1n binh c\u00e1c h\u1ea1ng do Ch\u01b0 qu\u00e2n Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u1eadn cai qu\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c Kinh ph\u00e1i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i Nam K\u1ef3, t\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 s\u1eafp \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi Kh\u00e1nh Ho\u00e0, b\u00e8n d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n h\u1ec5 th\u1ea5y h\u1ecd \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c giao cho \u1ed1ng phun l\u1eeda, s\u00fang nh\u1ecf, s\u00fang l\u1edbn, \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c v\u00e0 truy\u1ec1n Ch\u1ec9 sai ph\u00e2n chia \u0111\u1ed9i ng\u0169, k\u00edp ti\u1ebfn \u0111i B\u00ecnh Thu\u1eadn, h\u1ee3p v\u1edbi b\u1ed9 bi\u1ec1n c\u00e1c \u0111\u1ea1o c\u00f9ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i d\u1ee5 cho B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean t\u1ea3i 30000 vi\u00ean \u0111\u1ea1n ch\u00ec s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang \u0111\u1ebfn Kh\u00e1nh Ho\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh : \u201cM\u1edbi \u0111\u00e2y, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00e2u b\u00e1o l\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n B\u00ecnh Thu\u1eadn th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Man n\u00fai l\u1ea5n xu\u1ed1ng qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u00e1c tr\u1ea1m Thu\u1eadn Mai. Nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd t\u00e2u kh\u00f4n xi\u1ebft t\u1ee9c gi\u1eadn ! \u0110\u00e3 cho ch\u1ea1y d\u1ee5 \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh sai t\u1ee9c t\u1ed1c ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111i d\u1eb9p, v\u00e0 k\u00edp gi\u1ee5c qu\u00e2n c\u1ee9ng m\u1ea1nh c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u01b0\u01a1ng v\u00e0o Nam \u0111\u1ed5i th\u00fa ph\u1ea3i ti\u1ebfn cho mau. V\u1eeba r\u1ed3i, c\u1ee9 nh\u01b0 \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t t\u00e2u n\u00f3i qu\u00e2n \u0111i v\u1eeba t\u1edbi Kh\u00e1nh Ho\u00e0 th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o v\u00e0 \u0111\u00e3 kh\u1ea9n \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u t\u1eeb h\u00f4m m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng n\u00e0y. Ch\u1eafc nh\u1eefng v\u1ec7 \u0111i \u0111\u1ee3t sau c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u1ee5c t\u1ee5c \u0111\u1ebfn c\u1ea3 r\u1ed3i. Th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb h\u00f4m \u1ea5y \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a th\u1ea5y t\u1ea5u b\u00e1o g\u00ec, l\u00f2ng ta c\u00e0ng th\u00eam s\u1edbm h\u00f4m lo l\u1eafng ! V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Th\u1ee5, \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u1eadn v\u00e0 b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n : \u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n v\u00e0 Man n\u00fai, v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 s\u00fang \u1ed1ng l\u1ee3i h\u1ea1i g\u00ec. Ch\u1eb3ng qua ch\u00fang b\u1ecb b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c xui xi\u1ec3m, m\u00ea ho\u1eb7c m\u00e0 ngu b\u01b0\u1edbng l\u00e0m c\u00e0n, nh\u1eb1m c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ti\u1ec1n c\u1ee7a, \u0111\u1ed3 v\u1eadt m\u00e0 th\u00f4i. V\u1ea3, \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m r\u1ea5t quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd th\u00f4ng b\u00e1o, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 cho gi\u1eb7c ng\u0103n tr\u1edf th\u00ec c\u00f2n ra th\u1ec3 th\u1ed1ng g\u00ec ! C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ! kh\u00f4ng n\u00ean qu\u00e1 th\u1eadn tr\u1ecdng, k\u1ebbo l\u1ea1i ch\u1eadm tr\u1ec5 h\u00e0ng tu\u1ea7n ! Chu\u1ea9n cho : b\u1ea5t c\u1ee9 c\u00e1c \u0111\u1ee3t quan qu\u00e2n n\u00e0o \u0111\u00e3 t\u1ec1 t\u1eadp hay ch\u01b0a, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Th\u1ee5, \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t, h\u1ec5 ai \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ed1c su\u1ea5t quan qu\u00e2n, voi tr\u1eadn, h\u0103ng h\u00e1i \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh ; n\u1ebfu ch\u01b0a ti\u00eau di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y l\u00e0m cho \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh \u0111\u1ec3 gi\u1ea5y t\u1edd th\u00f4ng b\u00e1o kh\u1ecfi ngh\u1ebdn. R\u1ed3i l\u1ea1i l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, sao cho ti\u1ec5u tr\u1eeb b\u1eb1ng h\u1ebft, th\u00ec t\u1ea5t c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng. Ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t tu\u00e2n h\u00e0nh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ec ho\u00e3n !\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ea3o t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTi\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c Kh\u00e1nh Ho\u00e0 g\u1eedi h\u1ecbch \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng bi\u1ec1n binh, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i u\u1ef7 th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y v\u1ec7 Ph\u00fa Y\u00ean L\u00ea V\u0103n Di\u1ec7p, mang 300 l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef\u201d. Vua ph\u00ea : \u201cCh\u1ec9 th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i !\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n cxlv<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 [1835], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 2.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ef5 \u0110\u1ed1c l\u00e3nh B\u1ebf V\u0103n Huy\u1ec1n, \u0111\u00f3ng c\u0169i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>Huy\u1ec1n, tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f9ng anh l\u00e0 B\u1ebf V\u0103n C\u1eadn, theo gi\u1eb7c V\u00e2n, l\u00e0m lo\u1ea1n, hai l\u1ea7n \u0111\u00e1nh b\u1ee9c Cao B\u1eb1ng, l\u1ea1i x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng L\u1ea1ng S\u01a1n. T\u1eeb khi gi\u1eb7c C\u1eadn b\u1ecb gi\u1ebft, Huy\u1ec1n l\u1ea9n tr\u1ed1n v\u00e0o mi\u1ec1n n\u00fai C\u1ed5 \u0110\u1ea1o h\u1ea1t Th\u00e1i Nguy\u00ean. Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y ph\u00e2n ph\u00e1i bi\u1ec1n binh l\u00f9ng kh\u1eafp n\u00fai, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 : \u201cB\u1ebf V\u0103n Huy\u1ec1n l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf c\u00f3 ti\u1ebfng trong \u0111\u1ea3ng ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, nhi\u1ec1u l\u1ea7n mang gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u00e1c t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n, t\u1ed9i \u00e1c r\u1ea5t n\u1eb7ng. Nay h\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n ch\u1ea1y, b\u1ecb quan qu\u00e2n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi kh\u00f3 tr\u00e1nh. V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c nh\u1ed1t n\u00f3 v\u00e0o c\u0169i s\u1eaft, \u00e1p gi\u1ea3i. C\u00e1c h\u1ea1t d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb Th\u00e1i Nguy\u00ean tr\u1edf v\u1ec1 Nam \u0111\u1ec1u ph\u00e1i binh lu\u00e2n phi\u00ean nhau gi\u1ea3i s\u1ed1ng n\u00f3 \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi c\u1eeda cung khuy\u1ebft \u0111\u1ec3 d\u00f9ng h\u1ebft ph\u00e9p tr\u1eebng tr\u1ecb. Gia \u01a1n cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, tr\u01b0\u1edbc d\u01b0\u1edbi t\u00ean ghi gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, nay khai ph\u1ee5c 1 c\u1ea5p ; Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, v\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf. Bi\u1ec1n binh \u0111i b\u1eaft, chu\u1ea9n cho tu\u00e2n d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1edfng chung 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u00ean bi\u1ec7t ph\u00e1i l\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Ng\u1ea1n l\u1ea1i s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ed1ng ch\u1ebf gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng \u0110\u00ecnh H\u1eefu (anh r\u1ec3 t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m N\u00f4ng V\u0103n S\u0129), th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p ; binh d\u00f5ng, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 100 quan.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf L\u00e2m L\u0169ng, V\u00e2n Quang. Qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u0169ng l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 t\u00ean ph\u1ea1m \u1edf Long L\u0169ng, C\u1ed5 \u0110\u1ea1o. C\u00e1c quan ch\u1ee9c ngu\u1ef5 l\u00e0 Ch\u00e1nh qu\u1ea3n l\u1eef l\u1eef H\u1eadu Th\u1eafng N\u00f4ng V\u0103n Ho\u00e0nh, Ph\u00f3 qu\u1ea3n l\u1eef l\u1eef Ti\u1ec1n Th\u1eafng N\u00f4ng V\u0103n Nhi\u1ec5u v\u00e0 qu\u1ea3n c\u01a1 cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n \u0111\u1ea7u th\u00fa r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Hai \u0111\u1ea1o [Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean] \u0111\u1ec1u l\u00e0m ri\u00eang t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho ng\u00e2n ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m \u0111\u00e3 ra th\u00fa \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, cho \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n, hi\u1ec7u l\u1ef1c. Duy N\u00f4ng V\u0103n Ho\u00e0nh, l\u00e0 em gi\u1eb7c S\u0129, N\u00f4ng V\u0103n Nhi\u1ec5u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap vi\u1ec7c cho gi\u1eb7c S\u0129, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi sau, c\u00f9ng m\u01b0u l\u00e0m gi\u1eb7c, th\u00ec sai qu\u1ea3n th\u00fac nghi\u00eam ng\u1eb7t v\u00e0 b\u1eaft ch\u00fang m\u1eadt sai thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111i t\u00ecm b\u1eaft gi\u1eb7c S\u0129, gi\u1eb7c Th\u1ea1c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i th\u1ea5y c\u00e1c cai \u0111\u1ed9i \u0111i t\u00f2ng chinh c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Ma Do\u00e3n B\u1ed3i v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Khai \u0111\u1eafc l\u1ef1c trong vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia h\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNgo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t c\u01a1 Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0103ng, Ph\u00f3 su\u1ea5t c\u01a1 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Si\u00eau m\u1eadt sai th\u1ee7 h\u1ea1 c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Thanh m\u00e0 h\u1ecd quen bi\u1ebft l\u00e9n sang Man L\u0169ng thu\u1ed9c nh\u00e0 Thanh, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ef5 Ch\u00e1nh d\u1ef1c N\u00f4ng V\u0103n Nghi\u1ec7t (em con ch\u00fa gi\u1eb7c N\u00f4ng V\u0103n S\u0129) v\u00e0 em t\u00ean n\u00e0y l\u00e0 ng\u1ee5y H\u1eadu th\u1eafng l\u1eef N\u00f4ng V\u0103n H\u1ea3i c\u00f9ng con l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n Y\u00ean, gi\u1ea3i v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9. \u0110\u00e3 l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed gi\u1eb7c Nghi\u1ec7t, gi\u1eb7c H\u1ea3i v\u00e0 tr\u1ea3m quy\u1ebft t\u00ean Y\u00ean, con<\/p>\n<p>k\u1ebb t\u1ed9i ph\u1ea1m r\u1ed3i. \u0110\u00e3 th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c cho ng\u01b0\u1eddi Thanh d\u1eabn \u0111i b\u1eaft v\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 h\u1ea1 2 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn, 2 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf. Duy g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u1ed5 d\u00e2n \u0111em n\u1ed9p h\u01a1n 80 kh\u1ea9u \u0111i\u1ec3u sang, n\u1ebfu theo Ch\u1ec9 th\u00ec th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i kh\u1ea9u 3 quan ti\u1ec1n, nh\u01b0ng ngh\u0129 b\u1ecdn ch\u00fang tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 theo gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn nay th\u1ebf c\u00f9ng, ra th\u00fa, \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng tha t\u1ed9i, \u0111\u00e3 l\u00e0 \u01b0u h\u1eadu r\u1ed3i, n\u00ean b\u1ecdn th\u1ea7n t\u01b0\u1edfng n\u00ean \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u1ea3i t\u1ecf l\u00f2ng tin v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. H\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111em \u0111i\u1ec3u sang t\u1edbi n\u1ed9p, ch\u1eafc r\u1eb1ng c\u00f3 c\u01a1 c\u1ea3m ho\u00e1 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec n\u00ean nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1, sao l\u1ea1i ti\u1ebfc m\u00f3n ph\u00ed nh\u1ecf ! V\u1eady ph\u1ea3i tu\u00e2n theo ngay d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p, r\u1ed3i s\u1ee9c sai ch\u00fang \u0111em h\u1ebft s\u00fang ra n\u1ed9p, n\u1ebfu gi\u1ea5u gi\u1ebfm th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i, \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang d\u1ea7n d\u1ea7n ti\u00eam nhi\u1ec5m phong t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Kinh ; n\u01a1i c\u00f5i b\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean m\u00e3i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1edbn \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 s\u1eafp xong, d\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c : \u201cNay theo c\u00e1c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean t\u00e2u b\u00e1o, th\u00ec quan qu\u00e2n chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb9, con, v\u1ee3 c\u1ea3, v\u1ee3 l\u1ebd c\u1ee7a gi\u1eb7c V\u00e2n. T\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf ph\u1ea3n ngh\u1ecbch n\u00e0y th\u1ebf c\u00f9ng, s\u1ee9c \u0111u\u1ed1i, c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh ng\u00e0y s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft. Em t\u00ean y\u1ebfu ph\u1ea1m N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 l\u00e0 l\u0169 N\u00f4ng V\u0103n Ho\u00e0nh, N\u00f4ng V\u0103n Nghi\u1ec7t v\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n H\u1ea3i ra th\u00fa, ho\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft, th\u00ec t\u00ean ph\u1ea1m n\u00e0y kh\u00f4ng n\u01a1i tr\u1ed1n tr\u00e1nh, s\u1edbm mu\u1ed9n r\u1ed3i c\u0169ng b\u1ecb tr\u00f3i. Th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i l\u00f2ng, quy thu\u1eadn. S\u1ef1 c\u01a1 \u0111\u00e3 xu\u00f4i chi\u1ec1u, tin r\u1eb1ng hi\u1ec7n nay c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng. V\u1eady, c\u00f4ng vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu, ng\u01b0\u01a1i kh\u00e1 k\u1ecbp th\u1eddi tr\u00f9 li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc, c\u1ed1t sao \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 chu \u0111\u00e1o, \u1ed5n tho\u1ea3. Th\u1ed5 m\u1ee5c n\u00e0o \u0111\u1eafc l\u1ef1c th\u00ec h\u1eadu \u0111\u00e3i, khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng; th\u1ed5 d\u00e2n n\u00e0o \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5c th\u00ec chi\u00eau t\u1eadp cho \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean nghi\u1ec7p. Ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i l\u00e0m 2 huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh v\u00e0 V\u0129nh \u0110i\u1ec7n, n\u00ean chia \u0111\u1eb7t th\u1ed5 ty, li\u1ec7u l\u01b0u l\u1ea1i s\u1ed1 th\u1ed5 d\u00f5ng, cho c\u00f3 quan, c\u00f3 l\u00ednh \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1ef1. Sau khi \u0111\u1ea1i binh kh\u1ea3i ho\u00e0n, c\u00f3 n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i \u00edt nhi\u1ec1u qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf n\u01a1i n\u00e0o v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1i \u0111\u00f3 c\u00f2n c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng s\u00e1ch g\u00ec kh\u00e1c l\u00e0m cho d\u00e2n ch\u00fang quay v\u1ec1, t\u1eadp h\u1ee3p \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, th\u00ec chu\u1ea9n cho nh\u1ea5t nh\u1ea5t suy ngh\u0129 tr\u00f9 t\u00ednh cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1i k\u1ebf v\u1ea5t v\u1ea3 m\u1ed9t l\u1ea7n, an nh\u00e0n v\u1ec1 l\u00e2u. N\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 ngh\u1ecb t\u00e2u m\u1ecdi vi\u1ec7c t\u1ea5t c\u1ea3 v\u00e0o m\u1ed9t l\u1ea7n, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 t\u1ed1t ; nh\u01b0ng n\u1ebfu ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3, chu\u1ea9n cho l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t tr\u00f9 t\u00ednh, l\u1ee5c t\u1ee5c t\u00e2u l\u00ean, ch\u1edd Ch\u1ec9 thi h\u00e0nh ; ch\u1edb c\u00f3 ch\u1edd \u0111\u1ebfn khi c\u1ea5t qu\u00e2n v\u1ec1, m\u1edbi tr\u00f9 t\u00ednh \u0111\u1ebfn, trong l\u00fac v\u1ed9i v\u00e0ng b\u1ed1i r\u1ed1i, l\u1ee1 ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o ch\u0103ng. H\u01a1n n\u1eefa, m\u1ed9t \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang l\u00e0 do ng\u01b0\u01a1i chuy\u00ean tr\u00e1ch, t\u1ef1u trung c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e1ng h\u1ed9i b\u00e0n v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng binh 2 \u0111\u1ea1o kia, th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u00f9ng k\u00fd t\u1edd t\u00e2u l\u00ean : n\u1ebfu vi\u1ec7c n\u00ean t\u1ef1 l\u00e0m th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1edd t\u1ec1 t\u1ef1u h\u1ed9i b\u00e0n. \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n, kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1eef, ta ch\u1ec9 c\u1ea7n \u1edf y v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u00f2n nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n thi\u1ec7n h\u1eadu, n\u1ebfu c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn g\u00ec ri\u00eang \u0111\u00e3 t\u1eebng h\u1ed9i b\u00e0n v\u1edbi ng\u01b0\u01a1i th\u00ec chu\u1ea9n cho li\u00ean danh c\u00f9ng k\u00fd ; n\u1ebfu \u0111i\u1ec1u g\u00ec y kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, th\u00ec b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i tham d\u1ef1\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh M\u00f9i. T\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao. Khi vua tr\u1edf v\u1ec1 th\u1ea5y b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng nhan nh\u1ea3n nh\u1eefng m\u1ed3 hoang, \u0111\u1ed9ng l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m. Nh\u00e2n ngh\u0129 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc l\u1ec5 ph\u1ea9m c\u00fang t\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ecbnh h\u1eadu, b\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : K\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 3 m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m n\u00e0y, 3 n\u01a1i ph\u1ea7n m\u1ed9 di t\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u00e0n t\u1ebf, l\u1ea1i \u1edf hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng xe vua \u0111i, \u0111\u1eb7t th\u00eam hai \u0111\u00e0n t\u1ebf n\u1eefa, ph\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 (3 \u0111\u00e0n t\u1ebf m\u1ed3 hoang c\u0169, m\u1ed7i \u0111\u00e0n 3 con l\u1ee3n, x\u00f4i v\u00e0 hoa qu\u1ea3 \u0111\u1ec1u 3 m\u00e2m, c\u01a1m 1000 uy\u1ec3n, gi\u1ea5y ti\u1ec1n 10000 t\u1edd. Hai \u0111\u00e0n t\u1ebf \u1edf hai b\u00ean gi\u00e1p \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i \u0111\u00e0n 1 con l\u1ee3n, x\u00f4i v\u00e0 hoa qu\u1ea3 \u0111\u1ec1u 1 m\u00e2m, c\u01a1m 500 uy\u1ec3n, gi\u1ea5y ti\u1ec1n 5000 t\u1edd. H\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfn, tr\u1ea7u, r\u01b0\u1ee3u k\u00e8m theo \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7). \u0110\u1ebfn ng\u00e0y [l\u00e0m l\u1ec5], ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u00e1i 3 ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c Kinh l\u1ecbch, Th\u00f4ng ph\u00e1n \u1edf huy\u1ec7n thu\u1ed9c Kinh \u0111\u00f4, b\u1ed9 L\u1ec5 ph\u00e1i 2 vi\u00ean ty thu\u1ed9c \u0111\u1ebfn ban t\u1ebf. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho Ph\u1ee7 do\u00e3n th\u01b0\u1eddng th\u1eddi ki\u1ec3m x\u00e9t tr\u00f4ng nom, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 s\u00fac v\u1eadt gi\u00e0y x\u00e9o l\u00ean. Ng\u00f4i m\u1ed9 n\u00e0o s\u1ee5t l\u1edf th\u00ec thu\u00ea d\u00e2n \u0111\u1eafp \u0111i\u1ebfm l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh khan m\u01b0a \u0111\u00e3 l\u00e2u. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a ch\u00ednh s\u1ef1 v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3, kh\u00f4ng g\u00ec l\u1edbn b\u1eb1ng vi\u1ec7c l\u00e0m cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c no \u0111\u1ee7. V\u1ee5 \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, duy c\u00f3 Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n to\u00e0n t\u1ed1t, ta r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m lo l\u1eafng cho d\u00e2n hai h\u1ea1t n\u00e0y. M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay, c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ea1o khan m\u01b0a, g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee9 nh\u01b0 t\u00e2u b\u00e1o c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nhu\u1ea7n th\u1ea5m r\u1ed3i, th\u1ebf m\u00e0 hai t\u1ec9nh \u1ea5y v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f3 m\u01b0a ng\u1ecdt ! L\u1ea1i th\u00eam, t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u00e2u b\u00e1o c\u00f3 s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1 xu\u1ed1ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, l\u00faa m\u1ea1 kh\u00f4 v\u00e0ng, e \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thu ho\u1ea1ch n\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t \u0111\u1ea1i lo\u1ea1t ! Nay kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng d\u1ef1 tr\u00f9 tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady, ph\u1ea3i sai l\u0169 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, Mai Th\u0103ng \u0110\u01b0\u1eddng \u1edf Ngh\u1ec7 An v\u00e0 Cao H\u1eefu D\u1ef1c, Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao \u1edf H\u00e0 T\u0129nh, t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch khuy\u00ean d\u00e2n tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u khoai c\u1ee7, b\u1eafp, \u0111\u1eadu, c\u1ed1t c\u00f3 th\u1ec3 \u0103n cho \u0111\u1ee1 \u0111\u00f3i. Vi\u1ec7c n\u00e0y, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, nh\u00e2n g\u1ea1o k\u00e9m, ta \u0111\u00e3 sai qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u1edf Kinh th\u00e0nh v\u00e0 ph\u00eda ngo\u00e0i ph\u1ee5 qu\u00e1ch tr\u1ed3ng cho th\u1eadt nhi\u1ec1u. Sau \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n, l\u00e0m cho gi\u00e1 g\u1ea1o b\u00ecnh \u1ed5n l\u1ea1i. L\u00e0m v\u1eady \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap th\u00eam cho vi\u1ec7c \u0103n d\u00f9ng, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t ch\u00ednh s\u00e1ch thi\u1ebft th\u1ef1c v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u1ee9u \u0111\u00f3i. Nh\u1eefng l\u1ea1i d\u1ecbch v\u00e0 binh l\u00ednh c\u1ee7a t\u1ec9nh, tr\u1eeb ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u1eafc sai ph\u00e1i hay thao di\u1ec5n, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u s\u1ee9c sai ph\u00e1i tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, khi\u1ebfn th\u1ee9c \u0103n nhi\u1ec1u ra, l\u00e0m cho \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u00fac.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c c\u1ea5m d\u00e2n gian gi\u1ebft tr\u00e2u b\u00f2, n\u1ea5u r\u01b0\u1ee3u \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt r\u00f5 r\u00e0ng, nh\u01b0ng d\u00e2n m\u1ecdn ham l\u1ee3i, qu\u00ean h\u1ea1i, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn c\u1ee9 ph\u1ea1m. K\u1ec3 ra, n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a th\u00ec c\u00e1i h\u1ea1i \u1ea5y c\u00f2n nh\u1ecf, nh\u01b0ng n\u0103m th\u1ea5t b\u00e1t th\u00ec h\u1ea1i cho ngh\u1ec1 n\u00f4ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf! C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean nghi\u00eam c\u1ea5m \u0111i ! L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111i\u1ec1u g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 h\u01b0ng l\u1ee3i tr\u1eeb h\u1ea1i, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n l\u1ee3i cho d\u00e2n, th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u1ee9 th\u1ef1c tr\u00ecnh b\u00e0y th\u1eb3ng l\u00ean, ch\u1edd Ch\u1ec9 thi h\u00e0nh. Cho ch\u00ed nh\u1eefng quan l\u1ea1i thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n, x\u00e9t ra k\u1ebb n\u00e0o khua m\u00faa v\u0103n t\u1eeb, khinh th\u01b0\u1eddng lu\u1eadt ph\u00e1p \u0111\u1ec3 nhi\u1ec5u h\u1ea1i th\u01b0\u1eddng d\u00e2n th\u00ec tr\u1eebng tr\u1ecb th\u1ef1c nghi\u00eam, c\u1ed1t l\u00e0m c\u00f3 ch\u00ednh s\u1ef1 thi\u1ebft th\u1ef1c, c\u00f3 th\u00e0nh hi\u1ec7u r\u00f5 r\u00e0ng, m\u1edbi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi s\u1ef1 u\u1ef7 th\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u xin tr\u00edch ra nh\u1eefng l\u00ednh qu\u00ea t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc, \u1edf hai v\u1ec7 Trung, H\u1eefu v\u00e0 T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh l\u00e0 26 ng\u01b0\u1eddi, h\u1ee3p v\u1edbi binh \u0111\u1ed9i H\u01b0\u1edbng thi\u1ec7n (nguy\u00ean l\u00e0 t\u00f9 ph\u1ea1m d\u1ed3n b\u1ed5) 29 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 1 \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed9i \u0110\u1ecbnh sai, giao cho Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd tr\u00f4ng coi, m\u00e0 b\u1ecf c\u00e1i t\u00ean \u0111\u1ed9i H\u01b0\u1edbng thi\u1ec7n \u0111i. Vua y cho l\u00e0m.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 b\u1ecdn Phan B\u00f4 v\u00e0 \u0110inh L\u1ee3i t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf kho\u1ea3ng c\u00e1c n\u00fai H\u1ed3ng L\u0129nh, Tr\u00e0 S\u01a1n, Cam S\u01a1n v\u00e0 Th\u1ea1ch Kh\u00ea \u0111\u1ed9ng. Quan t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c t\u01b0 \u0111i\u1ec1u 300 bi\u1ec1n binh \u1edf Ngh\u1ec7 An c\u00f9ng v\u1edbi binh l\u00ednh c\u1ee7a t\u1ec9nh h\u1ee3p l\u1ef1c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua d\u1ee5 : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u1ea9n tr\u1ed1n, kh\u00f4ng c\u00f2n tung t\u00edch, th\u00ec nay ch\u00fang l\u1ea1i t\u1eeb \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn m\u00e0 \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1ea3, b\u1ecdn ch\u00fang kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1eafp c\u00e1nh m\u00e0 l\u00ean tr\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 \u1ea9n n\u00e1u trong d\u00e2n gian, s\u1ed1ng t\u1ea1m b\u1ee3. \u0110\u00f3 ch\u1ec9 v\u00ec tu\u1ea7n ph\u00f2ng s\u0103n b\u1eaft b\u1ea5t l\u1ef1c, cho n\u00ean ch\u00fang m\u1edbi l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4i ! Chu\u1ea9n cho \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean\u201d. Sau \u0111\u00f3, b\u1ed9 bi\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i ch\u1ec9 s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 8 t\u00ean theo gi\u1eb7c, c\u00f2n th\u00ec tan ch\u1ea1y c\u1ea3. Quan t\u1ec9nh d\u00e2ng s\u1edb nh\u1eadn t\u1ed9i. B\u1ed1 ch\u00ednh Cao H\u1eefu D\u1ef1c, L\u00e3nh binh Phan V\u0103n \u0110\u1ed5ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p ; Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao m\u1edbi \u0111\u1ebfn l\u00e0m ti\u1ebfp c\u00f4ng vi\u1ec7c \u00edt ng\u00e0y, b\u1ecb truy\u1ec1n Ch\u1ec9 s\u1ee9c qu\u1edf, bu\u1ed9c ph\u1ea3i t\u1eadn l\u1ef1c b\u1eaft tr\u1ecb b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Ng\u1ecd \u0111em v\u1ec7 binh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef H\u00e0 T\u0129nh.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam v\u00e0 t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc, trong 2 th\u00e1ng 3, 4, to\u00e0n s\u1ed1 ph\u1ea3i l\u01b0u ban, \u0111\u01b0\u1ee3c chi c\u1ea3 l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Ban s\u00e2m, qu\u1ebf cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng binh 3 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean, Cao, Th\u00e1i. Vua d\u1ee5 : \u201cVi\u1ec7c d\u1ee5ng binh \u1edf \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, t\u1eeb m\u00f9a thu \u0111\u1ebfn m\u00f9a xu\u00e2n ch\u01b0a xong. T\u01b0\u1edbng s\u0129 ta ra s\u1ee9c v\u00ec n\u01b0\u1edbc, l\u1eb7n l\u1ed9i n\u00fai khe, x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng ; m\u1ed9t khi ngh\u0129 t\u1edbi, ng\u00e0y \u0111\u00eam l\u00f2ng ta se l\u1ea1i ! Nay trong Kinh gi\u1eefa ti\u1ebft th\u00e1ng hai, kh\u00f4ng r\u00e9t l\u1eafm, kh\u00f4ng n\u00f3ng l\u1eafm, th\u1eddi ti\u1ebft \u0111i\u1ec1u ho\u00e0, ta tuy s\u1edbm h\u00f4m v\u1ea5t v\u1ea3, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 nh\u00e0n, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c khoan kho\u00e1i. \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh \u1edf n\u01a1i bi\u00ean thu\u1ef3 h\u1ebbo l\u00e1nh, kh\u00ed h\u1eadu kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 kh\u00e1c, kh\u00f4ng r\u00f5 c\u00e1c khanh g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111i \u0111\u1ee9ng c\u00f3 kho\u1ebb m\u1ea1nh, \u0103n u\u1ed1ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ? G\u1eb7p khi c\u00f3 t\u00e2u b\u00e1o vi\u1ec7c qu\u00e2n, c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ec3 th\u00eam vi\u1ec7c \u0111\u00f3 v\u00e0o \u0111\u1ec3 l\u00f2ng ta \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i. Nay nh\u00e2n ti\u1ec7n, k\u00e8m theo \u0111\u00e2y 3 l\u1ea1ng s\u00e2m, 8 l\u1ea1ng qu\u1ebf l\u00e0 c\u1ee7a ng\u1ef1 d\u1ee5ng, giao cho th\u1ecb v\u1ec7 mang \u0111\u1ebfn, chia ban cho c\u00e1c khanh \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c thu\u1ed1c men. C\u00e1c khanh h\u00e1 ch\u1eb3ng nghe n\u00f3i \u0111\u00f3 sao ? \u201cY\u00eau vua, tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i y\u00eau th\u00e2n m\u00ecnh\u201d. C\u00e1c khanh h\u1eb1ng ng\u00e0y c\u1ed1 \u0103n cho kho\u1ebb m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. Ta ng\u00e0y ng\u00e0y mong b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch. M\u1ed9t khi c\u1edd h\u1ed3ng b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn do ch\u1ea1y tr\u1ea1m \u0111\u1ec7 v\u1ec1, th\u00ec ta l\u1eadp t\u1ee9c gi\u00e1ng d\u1ee5 r\u00fat qu\u00e2n, m\u1eebng \u0111\u00f3n th\u00e0nh c\u00f4ng, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u \u1edf nh\u00e0 t\u00f4n mi\u1ebfu, vua t\u00f4i vui s\u01b0\u1edbng bi\u1ebft nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o !\u201d<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 v\u00ec tu\u1ed5i gi\u00e0 s\u1ee9c y\u1ebfu, \u0111\u01b0\u1ee3c cho v\u1ec1 B\u1eafc Ninh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 cung ch\u1ee9c. \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111i ti\u1ec5u giao cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng t\u1ea1m gi\u1eef.<\/p>\n<p>Cho quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ea5t v\u1ec7 H\u1eefu b\u1ea3o, V\u0169 V\u0103n B\u1ec9nh, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 Trung b\u1ea3o, \u0111em 200 bi\u1ec1n binh H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o, v\u00e0 Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eadu b\u1ea3o hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i ng\u0169, ph\u00e1t cho kh\u00ed gi\u1edbi, \u1ed1ng phun l\u1eeda v\u00e0 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n, xen th\u00eam Th\u1ee7y qu\u00e2n, chia nhau \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n do \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng B\u00ecnh Thu\u1eadn, hi\u1ec7p s\u1ee9c ti\u1ec5u gi\u1eb7c Man. Khi xong vi\u1ec7c, c\u1ee9 theo nguy\u00ean v\u1ec7, \u0111\u1ed9i nh\u01b0 c\u0169, ch\u1edd Ch\u1ec9 cho chuy\u1ec3n \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, thay phi\u00ean tr\u00fa ph\u00f2ng. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho Th\u1ee7y qu\u00e2n, nh\u00e2n ti\u1ec7n, t\u1ea3i giao cho B\u00ecnh Thu\u1eadn 20000 vi\u00ean \u0111\u1ea1n ch\u00ec s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, 300 t\u1ea5m s\u1ea1i((1) M\u1ed9t th\u1ee9 l\u1ee5a d\u00e0y c\u00f3 nh\u1eefng hoa h\u00ecnh vu\u00f4ng.1) Nam v\u00e0 1500 t\u1ea5m v\u1ea3i c\u00e1c lo\u1ea1i.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQuy\u1ec1n tr\u00ed Ph\u00f3 v\u1ec7 H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c L\u1ec5 \u0111em v\u1ec7 binh \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, th\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1t cho tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng, \u1ed1ng phun l\u1eeda, s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c v\u00e0 \u0111\u1ed1c s\u1ee9c \u0111i ngay B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u\u201d. Vua ph\u00ea : \u201cTin t\u1ee9c v\u1ec1 quan qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u gi\u1eb7c h\u00f4m m\u1ed3ng 9, t\u1ea1i sao kh\u00f4ng \u0111\u1ea3 \u0111\u1ed9ng g\u00ec \u0111\u1ebfn c\u1ea3 ? D\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u01a1i phi t\u1ea5u ho\u1ea3ng h\u1ed1t bi\u1ebft nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o, nay l\u1ea1i ung dung bi\u1ebft nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o ? T\u00f3m l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u b\u1edfi trong l\u00f2ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn, x\u1ea5u hay t\u1ed1t, ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 theo ng\u01b0\u1eddi. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf\u201d. B\u00e8n sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, th\u0103m d\u00f2 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ec3 v\u1ec1 t\u00e2u. (V\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t, t\u1ef1 Kh\u00e1nh Ho\u00e0, ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111i h\u00f4m m\u1ed3ng 9).<\/p>\n<p>To\u00e1n gi\u1eb7c B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u1ea5n xu\u1ed1ng th\u00f4n \u0110\u1ea1i Ho\u00e0 (\u1edf l\u1ef5 s\u1edf huy\u1ec7n Tuy Phong). Th\u00ed sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Mi\u1ec5n do t\u1ec9nh ph\u00e1i, mang 100 l\u00ednh, 2 th\u1edbt voi, \u0111i \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u1ecb thua ph\u1ea3i lui v\u1ec1 v\u1ee5ng La H\u00e0n. L\u00e3nh binh Ph\u1ea1m V\u0103n Huy\u1ec1n th\u00e2n mang 200 qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u0111i ti\u1ebfp \u1ee9ng, \u0111\u01b0\u1ee3c tin gi\u1eb7c s\u1eafp \u0111\u1ebfn Xu\u00e2n Long v\u00e0 V\u0129nh Giang (2 th\u00f4ng t\u1ee9c v\u00f9ng V\u00f5ng Tr\u1ea1i) th\u00ec l\u1ea1i quay v\u1ec1 t\u1ec9nh, ch\u1ec9 \u1ee7y cho L\u00ea V\u0103n Mi\u1ec5n \u0111\u1ed1c qu\u00e2n c\u1ea3n \u0111\u00e1nh. Ch\u1ed1ng c\u1ef1 kh\u00f4ng n\u1ed5i, Mi\u1ec5n v\u00e0 Cai t\u1ed5ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Quang \u0111\u1ec1u ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn, bi\u1ec1n binh tan v\u1ee1. Gi\u1eb7c b\u00e8n \u0111\u1ed1t ph\u00e1 l\u00e0ng m\u1ea1c, ch\u00e9m gi\u1ebft nh\u00e2n d\u00e2n r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Phan Phu phi t\u1ea5u, n\u00f3i : \u201cNay b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111ang hung h\u0103ng, k\u00e9o s\u00e1t t\u1ec9nh l\u1ef5, \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb Thu\u1eadn V\u00f5ng \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn L\u1ea1i do \u0111\u1ea5y b\u1ecb ngh\u1ebdn. G\u1eb7p c\u00f3 \u1ed1ng tr\u1ea1m do Nam K\u1ef3 ph\u00e1t \u0111\u1ebfn, th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1ea1m v\u00e9t ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thuy\u1ec1n, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Kh\u00e1nh Ho\u00e0 \u0111\u1ec3 g\u1ea5p \u0111\u1ec7 \u0111i. V\u00e0, s\u1ef1 th\u1ebf kh\u1ea9n c\u1ea5p, th\u1ebf m\u00e0 g\u1eedi h\u1ecbch \u0111i\u1ec1u bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ec9nh l\u00e2n c\u1eadn, th\u00ec ch\u01b0a th\u1ea5y \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp \u1ee9ng. L\u00ednh t\u1ec9nh c\u00f3 \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 sai ph\u00e1i. V\u1eady, kh\u1ea9n c\u1ea5p xin ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 h\u1ee3p s\u1ee9c ti\u1ec5u b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt truy\u1ec1n b\u1ea3o D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c n\u00e0y ch\u1eb3ng qua l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u1ecf, tr\u1eeb di\u1ec7t kh\u00f3 g\u00ec ! Th\u1ebf m\u00e0 Phan Phu h\u00e8n k\u00e9m, v\u00f4 t\u00e0i, m\u1ed7i khi sai ph\u00e1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 linh tinh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u1eafc l\u1ef1c, t\u1edbi \u0111\u00e2u c\u0169ng kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng. \u0110\u00e3 c\u00e1ch ch\u1ee9c, cho y l\u00e0m l\u00ednh, nay kh\u00f4ng n\u00ean b\u00e0n \u0111\u1ebfn n\u1eefa. L\u00e3nh binh Ph\u1ea1m V\u0103n Huy\u1ec1n \u0111em qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u, v\u1eeba m\u1edbi nghe th\u1ea5y tin gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 t\u1ef1 s\u1ee3 h\u00e3o, b\u1ecf qu\u00e2n cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c m\u00e0 r\u00fat lui, th\u00ec nh\u00fat nh\u00e1t h\u1ebft ch\u1ed7 n\u00f3i ! V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft xi\u1ec1ng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 nghi\u00eam x\u00e9t !\u201d. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, Huy\u1ec1n b\u1ecb t\u1ed9i x\u1eed tr\u1ea3m.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 : \u201cL\u00ea V\u0103n Mi\u1ec5n \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, v\u00ec c\u00f4 qu\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee9u vi\u1ec7n, m\u00e0 b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft, th\u00ec c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Quang, gia \u01a1n truy t\u1eb7ng Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, r\u1ed3i chi\u1ec3u theo h\u00e0m truy t\u1eb7ng, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh Phan Thanh Gi\u1ea3n t\u1eeb th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u1ec1 \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u1eeba g\u1eb7p \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c lan tr\u00e0n, \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i b\u1ecb ngh\u1ebdn, b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb xin l\u01b0u l\u1ea1i, c\u00f9ng v\u1edbi Phan Phu h\u1ebft l\u00f2ng b\u00e0n b\u1ea1c, tr\u00f9 t\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1edd vi\u1ec7n binh \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ti\u1ec5u, \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m h\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c v\u1ec1 Kinh ph\u1ee5c m\u1ec7nh. Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cNg\u01b0\u01a1i kh\u00e1 thi th\u1ed1 h\u1ebft m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho th\u00e0nh c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Cao H\u1eefu D\u1ef1c v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao \u1edf H\u00e0 T\u0129nh \u0111em vi\u1ec7c ph\u00e1i binh \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 : \u201cH\u1ea3i ph\u1eadn h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i, \u0111\u00e3 c\u00f3 binh thuy\u1ec1n 2 t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tu\u1ea7n ti\u1ec5u c\u0169ng \u0111\u1ee7 r\u1ed3i. Duy c\u00f3 m\u1ed9t d\u1ea3i ven n\u00fai h\u00e3y c\u00f2n qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat t\u1ee5 h\u1ecdp, ch\u00ednh n\u00ean ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh b\u1eaft cho y\u00ean d\u00e2n c\u01b0. \u0110\u00f3 l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i. C\u00f2n l\u1ec7 tu\u1ea7n bi\u1ec3n h\u1eb1ng n\u0103m h\u00e3y \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang, H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec can \u00e1n thi\u1ebfu l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m l\u00ednh ; sau \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1ch l\u01b0u, ph\u00e1i \u0111i theo qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. Khi v\u1eeba \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 th\u00ec, v\u00ec \u1ed1m, l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 t\u1ec9nh. Vua nghe tin, ph\u00e1t ch\u00e1n, sai c\u00e1ch ly((1) C\u00e1ch ly : c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 ph\u1ea3i l\u00eca kh\u1ecfi ch\u1ed7 \u0111ang l\u00e0m quan.1), cho v\u1ec1 Kinh theo b\u1ed9 L\u1ea1i sai ph\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Sai ch\u1edf di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng \u1edf kho Kinh \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ec3 luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang (di\u00eam ti\u00eau : 6000 c\u00e2n, l\u01b0u ho\u00e0ng : 1000 c\u00e2n).<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Mai Th\u0103ng \u0110\u01b0\u1eddng \u1edf Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCon qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng V\u1ea1n T\u01b0\u1ee3ng c\u0169 l\u00e0 l\u0169 Thi\u1ec1n Thi\u1ec3n, Thi\u1ec1n Mi\u1ec5n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c cho \u1edf t\u1ea1i s\u00e1ch Minh M\u00f4ng thu\u1ed9c ch\u00e2u Quy H\u1ee3p. \u0110\u1ea5t ch\u1ed7 n\u00e0y, s\u1ecfi \u0111\u00e1, c\u1eb1n c\u1ed7i kh\u00f4ng c\u00e0y tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u1ecd xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn v\u00f9ng M\u01b0\u1eddng X\u00e1c thu\u1ed9c B\u1ed5ng H\u1ed7n, huy\u1ec7n Cam C\u00e1t. V\u1ea3, v\u00f9ng \u0111\u00f3 gi\u00e1p gi\u1edbi v\u1edbi H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng r\u00e3i, l\u1ea1i c\u00f3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y c\u01b0 tr\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady, n\u00ean chu\u1ea9n theo nguy\u1ec7n v\u1ecdng h\u1ecd \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean c\u01b0 l\u00e0m l\u1ea5y m\u00e0 \u0103n\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n Ngh\u1ecb v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n B\u00ecnh \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb m\u1ea5t ch\u1ee9c. Cho L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i, V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang quy\u1ec1n sung L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh, \u0111em binh v\u00e0 voi \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u b\u1eaft gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh : \u201cL\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh \u0110\u00e0o V\u0103n Ngh\u1ecb \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn l\u1ec7 tu\u1ed5i, nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1ef1a d\u00f9ng, n\u00ean ch\u01b0a n\u1ee1 b\u1ecf. V\u1eeba r\u1ed3i, c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi s\u1edb c\u1ee7a t\u1ec9nh \u0111\u00e3 t\u00e2u, th\u00ec L\u00e3nh binh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecdn B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t ph\u1ea3i th\u00e2n mang qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c. V\u1ea3 l\u1ea1i, Ph\u1ea1m V\u0103n B\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 vin c\u1edb \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 t\u1ea1 kh\u1ea9u \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n \u0110\u00e0o V\u0103n Ngh\u1ecb t\u1eeb khi nh\u1eadn ch\u1ee9c \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 g\u1ea7n m\u1ed9t n\u0103m, sao l\u1ea1i \u0111un \u0111\u1ea9y l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c ? K\u1ec3 ra, \u0110\u00e0o V\u0103n Ngh\u1ecb, l\u00e0m L\u00e3nh binh l\u00e0 ch\u1ee9c v\u00f5, khi g\u1eb7p c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, t\u1ef1 m\u00ecnh l\u1ea1i ch\u1ecbu \u1edf l\u1ea1i canh gi\u1eef, m\u00e0 giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tu\u1ea7n ti\u1ec5u b\u1eaft gi\u1eb7c cho b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 nh\u1eefng quan v\u0103n, th\u00ec k\u1ebb c\u00f3 t\u00e2m t\u00ednh c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, h\u00e1 ch\u1eb3ng x\u1ea5u h\u1ed5 \u0111\u1ebfn ch\u1ebft. Th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng b\u1ec9 ! V\u1eady sai B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho ph\u1ea3i x\u00e9t k\u1ef9 \u0110\u00e0o V\u0103n Ngh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd c\u00f3 h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng hay kh\u00f4ng, tu\u1ed5i v\u00e0 s\u1ee9c c\u00f3 c\u00f2n m\u1ea1nh \u0111\u1ee7 sai khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng, hay ch\u1ec9 \u0111\u1ed9c v\u1ecb nh\u01b0 ng\u1ef1a qu\u1ea5n l\u1ea5y chu\u1ed3ng m\u00e0 \u0103n, kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m g\u00ec c\u1ea3, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. Ph\u1ea1m V\u0103n B\u00ecnh c\u00f3 sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng kh\u00f4ng hay l\u00e0 l\u1ec1 m\u1ec1 nhu nh\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c c\u0169ng chu\u1ea9n cho t\u00e2u b\u00e0y c\u1ea3 v\u00e0o. Sau \u0111\u00f3, b\u1ecdn Giai t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn Ngh\u1ecb nh\u00fat nh\u00e1t, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta ch\u00ea c\u01b0\u1eddi, khinh b\u1ec9, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u00ea l\u00e0 tr\u00f4ng th\u1ea5y b\u00f2 [t\u01b0\u1edfng ng\u1ef1a gi\u1eb7c], v\u1ed9i \u0111i xin qu\u00e2n; m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb c\u01b0\u1eddi l\u00e0 ch\u0103n voi c\u1ed1t \u0111\u1ec3 gi\u1eef m\u00ecnh\u201d. Vua b\u00e8n c\u00e1ch ch\u1ee9c c\u1ea3 hai.<\/p>\n<p>V\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o, \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t, k\u00e9o qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn Lai, h\u1ed9i v\u1edbi quan qu\u00e2n t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ebfn. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, sai ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i Cai \u0111\u1ed9i, quy\u1ec1n sung Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Ho\u00e0ng V\u0103n Nh\u1ea1n v\u00e0 quy\u1ec1n tr\u00ed \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, L\u00ea V\u0103n \u1ed5n, \u0111em 100 l\u00ednh tu\u1ea7n ti\u1ec5u \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn Mai d\u00f2 th\u00e1m, g\u1eb7p gi\u1eb7c, \u0111\u00e1nh nhau ; gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y. V\u1eeba b\u1ea5y gi\u1edd th\u1ef1 L\u00e3nh binh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Th\u1ee5, ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn. B\u1ea1t t\u1ee9c kh\u1eafc \u0111\u1ed1c su\u1ea5t bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn. Khi qua Th\u1ecb Ni th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecf kh\u00f4ng \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, ch\u1ea1y tr\u1ed1n r\u1ed3i. T\u1eeb \u0111\u1ea5y \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1ea9y nhanh tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean gi\u1eb7c n\u00e0o ch\u1ed1ng c\u1ef1 c\u1ea3. Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201c\u0110\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i v\u00e0 vui m\u1eebng, l\u1ea1i r\u1ea5t khen ng\u1ee3i\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 : \u201cD\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc, gi\u1eb7c Man xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng, ta \u0111\u00e3 li\u1ec7u bi\u1ebft ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec, ti\u00eau di\u1ec7t kh\u00f4ng kh\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e2u. Quan qu\u00e2n m\u1ed9t t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u0103ng h\u00e1i x\u00f4ng l\u00ean, li\u1ec7u c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u1ec9 nh\u1eefng hoang mang ! Nay quan qu\u00e2n h\u1ea1t kh\u00e1c v\u00e0o Nam, ch\u1ec9 c\u00f3 100 l\u00ednh tu\u1ea7n ti\u1ec5u m\u00e0 \u0111\u00e1nh tan ngay \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c, l\u00e0m cho \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng. C\u00f4ng \u0111\u00f3 th\u1ef1c ch\u1eb3ng ph\u1ea3i nh\u1ecf. Chu\u1ea9n cho : Ho\u00e0ng V\u0103n Nh\u1ea1n th\u1ef1c th\u1ee5 Cai \u0111\u1ed9i Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o ; L\u00ea V\u0103n \u1ed5n, b\u1ea1t b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, th\u00ed sai Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf Th\u1ee7y v\u1ec7 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 ; l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t pha l\u00ea \u0111\u1ecf. Bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn, th\u01b0\u1edfng chung ti\u1ec1n 300 quan. V\u1ea3, nay gi\u1eb7c Man \u0111\u00e3 tan ch\u1ea1y t\u1ee9 tung, tr\u1ed1n l\u1ea9n v\u00e0o m\u1ea1n s\u01a1n c\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 c\u1ea7u s\u1ed1ng. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i : Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Th\u1ee5, \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t v\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn sau, n\u00ean nh\u00e2n kh\u00ed th\u1ebf \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111\u1eafc th\u1eafng n\u00e0y, c\u1ee9 xem nh\u1eefng n\u01a1i n\u00e0o b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u00f2n h\u00f2 nhau t\u1eadp h\u1ee3p th\u00ec h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, ph\u00e1 t\u1eadn s\u00e0o huy\u1ec7t, c\u1ea7n s\u1edbm ti\u00eau di\u1ec7t cho s\u1ea1ch s\u00e0nh sanh. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, Nguy\u1ec5n Vi\u1ec5n Du n\u00ean tu\u1ef3 nghi l\u00e0m vi\u1ec7c cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. \u0110\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, \u0111\u1ee9a n\u00e0o hung d\u1eef th\u00ec ch\u00e9m gi\u1ebft \u0111i \u0111\u1ec3 ch\u00fang bi\u1ebft s\u1ee3 ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n th\u00ec v\u1ed7 v\u1ec1 chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean. K\u1ebb n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e9p theo, nay bi\u1ebft h\u1ed1i t\u1ed9i, ra th\u00fa, c\u0169ng r\u1ed9ng tha cho. C\u00f2n nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, ai b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111\u1ed1t ph\u00e1, n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh thi\u1ec7t h\u1ea1i n\u1eb7ng, \u0111\u00e1ng c\u1ee9u gi\u00fap, th\u00ec ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u00ea t\u00e2u l\u00ean c\u1ea3 \u0111\u1ec3 ch\u1edd ban \u01a1n r\u1ed9ng r\u00e3i. L\u1ea1i x\u00e9t h\u1ebft th\u1ea3y nh\u1eefng b\u1ea3n t\u00e2u b\u00e1o n\u00e0o c\u1ee7a Nam K\u1ef3 c\u00f2n l\u01b0u t\u1ea1i t\u1ec9nh, l\u1eadp t\u1ee9c cho ph\u00e1t \u0111\u1ec7 ngay. R\u1ed3i l\u1ea1i ki\u1ec3m x\u00e9t k\u1ef9 xem d\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng tr\u1ea1m d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb Thu\u1eadn V\u00f5ng \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn Lai b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u1ed1t c\u01b0\u1edbp, m\u00e0 nh\u1eefng \u1ed1ng tr\u1ea1m c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 ph\u00e1t \u0111\u1ebfn, c\u00f3 c\u00e1i n\u00e0o b\u1ecb th\u1ea5t l\u1ea1c gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng, th\u00ec chuy\u1ec3n t\u01b0 b\u1ed5 t\u00e2u b\u1ea3n kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh : Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Man n\u00fai t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u00f9ng th\u1ed5 d\u00e2n gi\u00fap nhau l\u00e0m b\u1eady, t\u1edbi \u0111\u00e2u qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m v\u00ec v\u1eady kh\u00f4ng th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng. Nay quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, gi\u1eb7c Man tan v\u1ee1, trong 15 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 y\u00ean t\u0129nh. X\u00e9t ng\u00e0y m\u1ed3ng 7 th\u00e1ng n\u00e0y, sau khi ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a qu\u00e2n th\u1ee9 1 t\u1eadp t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ec1 ng\u00e0y 27 th\u00e1ng gi\u00eang, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e1ng l\u00fd ph\u1ea3i c\u00f3 3, 4 t\u1eadp t\u00e2u ti\u1ebfp t\u1ee5c g\u1eedi theo m\u1edbi ph\u1ea3i, v\u1eady m\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t t\u1eadp n\u00e0o t\u1edbi n\u1eefa ! E r\u1eb1ng, h\u1ed3i \u0111\u1ea7u th\u00e1ng n\u00e0y, gi\u1eb7c Man qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, c\u01b0\u1edbp nh\u00e0 tr\u1ea1m, b\u1ea5y gi\u1edd nh\u1eefng t\u1eadp t\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111i \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, l\u00ednh tr\u1ea1m ta ch\u1ea1y gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m th\u1ea5t l\u1ea1c \u0111i. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 d\u1ee5 sai B\u00ecnh Thu\u1eadn x\u00e9t h\u1ecfi vi\u1ec7c n\u00e0y, nh\u01b0ng e c\u00f2n l\u00e2u \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tu\u1ea7n, s\u1ebd l\u1ee1 m\u1ea5t s\u1ef1 c\u01a1. V\u1eady, chu\u1ea9n cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, c\u0103n c\u1ee9 t\u1eeb h\u00f4m ph\u00e1t t\u1eadp t\u00e2u 27 th\u00e1ng gi\u00eang cho t\u1edbi tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y 25 th\u00e1ng n\u00e0y, ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c qu\u00e2n quan tr\u1ecdng v\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n y\u1ebfu \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 v\u00e0 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i t\u00e2u, ph\u1ea3i t\u01b0 trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian \u1ea5y, \u0111\u1ec1u nh\u1ea5t nh\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0m l\u1ea1i b\u1ea3n kh\u00e1c t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i ph\u1ea3i c\u1ea5p t\u1ed1c t\u01b0 cho th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u1eeb sau khi g\u1eedi t\u1edd t\u00e2u h\u00f4m 19 th\u00e1ng gi\u00eang t\u1edbi th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng n\u00e0y, c\u00f3 vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e1o g\u00ec quan tr\u1ecdng, c\u0169ng l\u1eadp t\u1ee9c l\u00e0m th\u00eam b\u1ea3n n\u1eefa \u0111\u1ec7 l\u00ean \u0111\u1ec3 r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y gi\u1eb7c Man B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u00e1nh tan, cho tri\u1ec7u Kh\u00e2m sai Phan Thanh Gi\u1ea3n v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Bi\u00ean H\u00f2a V\u0169 Qu\u00fdnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cV\u1eeba r\u1ed3i, ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd t\u01b0 c\u1ee7a B\u00ecnh Thu\u1eadn xin \u0111i\u1ec1u bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u gi\u1eb7c Man, \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m Duy Trinh l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em binh d\u00f5ng c\u1ee7a t\u1ec9nh v\u00e0 bi\u1ec1n binh T\u1ea3 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c do qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i \u0111i, c\u1ed9ng h\u01a1n 600 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00f9ng xu\u1ea5t ph\u00e1t. L\u1ea1i ph\u00e1i \u0111i th\u00e1m th\u00ednh v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh Thu\u1ed9c Man \u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u th\u1ee7 s\u1edf \u0110\u1ecbnh Quan\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cD\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc, gi\u1eb7c Man B\u00ecnh Thu\u1eadn xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 m\u1ed9t to\u00e1n gi\u1eb7c nh\u00e9p. Ch\u1ec9 v\u00ec Phan Phu h\u00e8n k\u00e9m, v\u00f4 t\u00e0i, h\u01a1i m\u1ed9t t\u00fd l\u00e0 ho\u1ea3ng h\u1ed1t t\u01b0 \u0111i \u0111i\u1ec1u b\u1eaft binh l\u00ednh. Nay ch\u1ec9 c\u00f3 100 l\u00ednh Kinh tu\u1ea7n ti\u1ec5u v\u00e0o Nam \u0111\u1ed5i th\u00fa v\u00e0 l\u00ednh t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c khi\u1ebfn ch\u00fang ph\u1ea3i tr\u1ed1n ch\u1ea1y t\u1ee9 tung \u0111\u1ec3 tho\u00e1t th\u00e2n. Hi\u1ec7n nay duy c\u00f2n vi\u1ec7c tra b\u1eaft d\u01b0 \u0111\u1ea3ng, ch\u1eafc s\u1ed1 binh hi\u1ec7n c\u00f3 c\u0169ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m vi\u1ec7c. V\u1eady s\u1ed1 binh d\u00f5ng Bi\u00ean H\u00f2a v\u00e0 bi\u1ec1n binh v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169 v\u00e0 nguy\u00ean qu\u00e1n\u201d. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho r\u00fat v\u1ec1 s\u1ed1 l\u00ednh c\u1ee7a Ph\u00fa Y\u00ean tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef Kh\u00e1nh Ho\u00e0 v\u00e0 ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n<p>Sai Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n v\u1ec1 L\u1ea1ng S\u01a1n cung ch\u1ee9c. Tu\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u01b0\u1ee3c tin gi\u1eb7c S\u0129, gi\u1eb7c Th\u1ea1c tr\u1ed1n \u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u Kim M\u00e3, b\u00e8n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean ; c\u00f3 Ch\u1ec9 cho \u0111em binh \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u l\u00f9ng b\u1eaft. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u00f9ng n\u00fai v\u00e0 thung l\u0169ng gi\u00e1p An L\u1ea1c, li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec c\u1ea3. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y b\u00e8n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e2n ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i l\u00f9ng x\u00e9t \u1edf Long L\u0169ng v\u00e0 T\u1ed1ng Tinh, Thi\u00ean T\u1ed1c, d\u1ebbo \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn Kim M\u00e3, ph\u00e0m c\u00e1c n\u01a1i n\u00fai cao \u1edf C\u1ed5 \u0110\u1ea1o v\u00e0 B\u1eb1ng Th\u00e0nh l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 th\u1ec3 do Kim M\u00e3 tr\u1ed1n qua \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng ch\u1ed7 n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ea5y b\u1ecdn gi\u1eb7c S\u0129 \u0111i l\u1ed1i n\u00e0o c\u1ea3. V\u1ea3, t\u1eeb \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Kim M\u00e3 m\u1ea5t 3 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 l\u00e0 h\u1ea1t kh\u00e1c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 d\u00e2n d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 cai qu\u1ea3n c\u1ee7a ch\u00fang, nh\u1eefng th\u00f4n x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb nh\u1eadn quan ch\u1ee9c c\u1ee7a gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 mang nhau ra th\u00fa, t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111i theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c th\u00ec \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 n\u01a1i ch\u1ee9a ch\u1ea5p ch\u00fang n\u1eefa. H\u01a1n n\u1eefa, \u0111\u00e3 h\u1ecfi l\u0169 ph\u1ea1m b\u1ecb b\u1eaft N\u00f4ng \u0110\u00ecnh H\u1eefu v\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m N\u00f4ng V\u0103n Ho\u00e0nh, N\u00f4ng V\u0103n Nhi\u1ec5u, \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng gi\u1eb7c S\u0129, gi\u1eb7c Th\u1ea1c ch\u1ec9 c\u00f2n 5, 6 t\u00ean tu\u1ef3 t\u00f2ng, kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111i xa n\u01a1i s\u00e0o huy\u1ec7t. Duy c\u00f3, n\u00fai r\u1eebng xa r\u1ed9ng man m\u00e1c, \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i lung tung, \u0111\u00e3 t\u1eebng cho t\u00ecm ki\u1ebfm kh\u1eafp n\u01a1i, nh\u01b0ng ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u00e2u l\u00e0 c\u00f9ng t\u1eadn. L\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n t\u01b0\u1edfng c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 nghe l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a th\u00e1m t\u1eed, b\u1ecdn anh em gi\u1eb7c S\u0129 ch\u1eafc kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1ed1n \u1edf v\u00f9ng Kim M\u00e3\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 t\u00ecnh h\u00ecnh n\u00f3i trong t\u1edd t\u00e2u, th\u00ec vi\u1ec7c Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u01b0a l\u00e0 \u0111\u00edch x\u00e1c \u0111\u00e1ng tin. V\u1ea3, b\u1ecdn gi\u1eb7c S\u0129 nay \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng qu\u1eabn, n\u1ebfu n\u00f3 ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00f3 d\u0103m ba k\u1ebb t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng, th\u00ec vi\u1ec7c theo d\u00f5i t\u00ecm \u0111\u1ebfn c\u0169ng h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ? Ta nghe n\u00f3i : \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh l\u00e0 n\u01a1i lam ch\u01b0\u1edbng h\u01a1i nh\u1eb9, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c. Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 r\u00fat v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf c\u0169. Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean d\u1eddi ngay \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3ng l\u1ea1i, r\u1ed3i ph\u00e1i binh d\u00f5ng mang theo nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u00e3 ra th\u00fa, chia l\u00e0m v\u00e0i ch\u1ee5c \u0111\u1ea1o, m\u1ed7i \u0111\u1ea1o ch\u1ec9 d\u00f9ng d\u0103m ba ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi, t\u00ecm ki\u1ebfm kh\u1eafp n\u01a1i, khi\u1ebfn ch\u00fang ch\u1ea1y sang \u0111\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea1o b\u00ean \u0111\u00f4ng, ch\u1ea1y sang t\u00e2y c\u00f3 \u0111\u1ea1o b\u00ean t\u00e2y, c\u00f9ng nhau ch\u1eb7n \u0111\u00f3n truy n\u00e3, th\u00ec ch\u00fang t\u1ea5t b\u1ecb b\u1eaft. C\u00f2n nh\u01b0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd lu\u1ed1ng nh\u1eefng n\u00f3i su\u00f4ng, r\u00fat c\u1ee5c kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng, nay c\u0169ng chu\u1ea9n cho r\u00fat v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf c\u0169 \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n, c\u00f2n c\u00f4ng vi\u1ec7c Cao B\u1eb1ng giao cho b\u1ecdn V\u0169 \u0110\u00ecnh v\u00e0 Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 ph\u00e2n ph\u00e1i th\u1ed5 d\u00f5ng, xen th\u00eam quan qu\u00e2n v\u00e0o, chi\u1ebfu theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t, ph\u00f2ng ng\u1eeba ng\u0103n ch\u1eb7n nh\u1eefng t\u1ed9i ph\u1ea1m s\u1ed5ng tr\u1ed1n\u201d.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng ng\u00e2n ti\u1ec1n cho quan qu\u00e2n 3 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean, Cao, Th\u00e1i c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. (C\u00e1c vi\u00ean th\u1ed1ng so\u00e1i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn ; Tham t\u00e1n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 8 \u0111\u1ed3ng ; ch\u00e1nh ph\u00f3 l\u00e3nh binh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 \u0111\u1ed3ng ; ch\u00e1nh ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u0111\u1ed3ng ; ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 \u0111\u1ed3ng, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng. \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng tr\u1edf xu\u1ed1ng binh d\u00f5ng, th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c \u0111\u0129nh m\u1edbi ch\u1ebf, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u0129nh h\u1ea1ng 1 quan ; th\u1ee7 h\u1ea1 v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 ra th\u00fa (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u0129nh h\u1ea1ng 5 ti\u1ec1n). D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00f3ng qu\u00e2n l\u00e2u ng\u00e0y, l\u00f2ng ta th\u1ef1c b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. Cho n\u00ean vi\u1ec7c ban \u01a1n ngo\u1ea1i l\u1ec7 l\u1ea7n n\u00e0y, r\u1ed9ng kh\u1eafp \u0111\u1ebfn c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u1eadn. T\u01b0\u1edbng s\u0129 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean tr\u00ean d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t l\u00f2ng, ba qu\u00e2n c\u00f9ng s\u1ee9c, kh\u00f4ng s\u1ee3 m\u1ed9t phen v\u1ea5t v\u1ea3, c\u1ed1t b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m h\u1ebft s\u1ea1ch b\u1ecdn gi\u1eb7c V\u00e2n, gi\u1eb7c S\u0129 v\u00e0 gi\u1eb7c Th\u1ea1c, ta s\u1ebd ban ngay Ch\u1ec9 d\u1ee5 cho \u0111em qu\u00e2n v\u1ec1, v\u00e0 t\u1ea5t c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng\u201d. L\u1ea1i th\u1ea5y bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, tr\u1ed5 s\u1ee9c l\u00f9ng b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u0169ng \u0111\u00e1ng ghi, v\u1eady \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho ban th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t lo\u1ea1t. L\u1ea1i sai th\u1ecb v\u1ec7 mang d\u1ea7u b\u1ea1c h\u00e0 v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u ch\u1ed1ng gi\u00f3 c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i th\u1ee9 50 l\u1ecd chia c\u1ea5p cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201c3 v\u1ec7 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu l\u00ednh Kinh v\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng m\u1edbi luy\u1ec7n t\u1eadp, kh\u00f4ng v\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi bi\u1ec1n binh, m\u00e0 ph\u00e1i \u0111i B\u1eafc K\u1ef3 b\u1eaft gi\u1eb7c, l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1ea5t v\u1ea3 b\u1ea5y l\u00e2u, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai: ph\u00e0m nh\u1eefng l\u00ednh \u1ea5y \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1ecb b\u1ec7nh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 ho\u1eb7c \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Tuy\u00ean Quang, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho c\u1ea5p b\u1eb1ng cho ch\u00fang v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ec7nh n\u1eb7ng, kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec do c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9c th\u1ea7y thu\u1ed1c ch\u1eefa g\u1ea5p, khi \u0111\u1ee1 b\u1ec7nh, s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c cho v\u1ec1 ngay\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, c\u00e1c qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft b\u1ecdn ngh\u1ecbch. Nh\u1eefng t\u00fa t\u00e0i v\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 Nam K\u1ef3 t\u00ecnh nguy\u1ec7n t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i c\u00f3 28 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00e3 \u0111em s\u00e1t h\u1ea1ch k\u1ef9 c\u00e0ng, chia l\u00e0m 3 h\u1ea1ng \u01b0u, b\u00ecnh, th\u1ee9, k\u00ea th\u00e0nh danh s\u00e1ch, ch\u1edd Ch\u1ec9\u201d. Vua d\u1ee5 : \u201cB\u1ecdn h\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb th\u01b0 sinh v\u0103n h\u1ecdc, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed3i d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u00e3 l\u00e2u. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, gi\u1eb7c Kh\u00f4i g\u00e2y bi\u1ebfn, n\u1ebfu h\u1ecd th\u1ef1c c\u00f3 l\u00f2ng c\u0103m th\u00f9 gi\u1eb7c, sao kh\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t vi\u1ec7c ngh\u0129a, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng, h\u00e1 ch\u1eb3ng hay l\u1eafm ? \u0110\u1ebfn khi quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, v\u00e2y h\u00e3m th\u00e0nh Phi\u00ean An, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng th\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n, v\u0103n nh\u00e2n th\u00ec gi\u1eef vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o v\u00e0o vi\u1ec7c \u1ea5y c\u1ea3 r\u1ed3i. L\u1ea1i n\u1eefa, khoa thi m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay s\u1eafp \u0111\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u0103n h\u1ecdc n\u00ean ph\u1ea5n ph\u00e1t ch\u00ed kh\u00ed, \u0111i chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng v\u0103n v\u1eadt Kinh \u0111\u00f4, k\u1ecbp k\u1ef3 ti\u1ebfn d\u1ee5ng. Nay h\u00e0ng m\u1ea5y ch\u1ee5c th\u01b0 sinh ng\u1ed3i trong qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 sai v\u1eb7t th\u00ec c\u00f3 th\u1ef1c d\u1ee5ng g\u00ec ? \u0110\u00e1ng l\u00fd ch\u1eb3ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn, nh\u01b0ng ngh\u0129 : g\u1ea7n \u0111\u00e2y h\u1ecd \u0111\u00e3 gi\u00fap vi\u1ec7c, c\u0169ng c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao, n\u00ean gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho : 1 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1ng \u01b0u, 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; 20 ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1ng b\u00ecnh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng ; h\u1ea1ng th\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. R\u1ed3i chu\u1ea9n cho x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o quan th\u1ea1o vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u1ed9t ch\u00fat th\u00ec li\u1ec7u cho l\u01b0u l\u1ea1i h\u01a1n ch\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi, cho theo b\u1ecdn ph\u00e1i vi\u00ean c\u1ee7a Kinh, l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd trong qu\u00e2n. C\u00f2n bao nhi\u00eau cho h\u1ebft v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n h\u1ecdc t\u1eadp \u0111\u1ec3 ch\u1edd khoa thi\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n sung Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 Ho\u00e0 d\u0169ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n chuy\u00ean \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c \u0111\u00e0o m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m \u1edf m\u1eb7t t\u1ea3, \u0111\u00e3 su\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u qu\u00e1ch. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, L\u00e3nh binh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 ch\u1ee9c Ch\u01b0 qu\u00e2n Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, sau \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ho\u00e0 th\u1eafng, v\u1eabn theo qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong m\u1edbi t\u1edbi t\u1ec9nh l\u1ef5, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKhi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, qua c\u00e1c tr\u1ea1m t\u1eeb Thu\u1eadn Lai (\u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u t\u1ec9nh h\u1ea1t) \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn Ph\u00fa (ph\u00eda ngo\u00e0i t\u1ec9nh l\u1ef5), th\u1ea5y d\u00e2n c\u01b0 s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea7n l\u1edbn b\u1ecb gi\u1eb7c t\u00e0n ph\u00e1, l\u00ednh tr\u1ea1m s\u1ee3 h\u00e3i ch\u1ea1y c\u1ea3. \u0110\u00e3 s\u1ee9c cho T\u1ed5ng l\u00fd chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n v\u1ec1 \u0111\u1ec3 t\u1ef1 ph\u00f2ng th\u1ee7. Nay v\u00f9ng n\u00fai 3 huy\u1ec7n An Ph\u01b0\u1edbc, Tuy Phong, Ho\u00e0 \u0110a, gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u ch\u1eb9n \u0111\u00f3ng nh\u1eefng ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu, l\u00e0m thanh th\u1ebf c\u1ee9u vi\u1ec7n cho nhau. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 c\u00f9ng vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Phan Phu v\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t li\u1ec7u ph\u00e1i bi\u1ec1n binh chia t\u1eebng \u0111\u1ea1o, \u0111i th\u00e1m b\u1eaft. L\u1ea1i, vi\u00ean Tri ph\u1ee7 Ninh Thu\u1eadn, Ph\u1ea1m V\u0103n L\u1ef1u, khi gi\u1eb7c Man tr\u00e0n \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 h\u1ea1t, \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ; k\u1ecbp khi nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00e3 g\u1eb7p s\u1ef1 \u0111au th\u01b0\u01a1ng t\u00e0n h\u1ea1i nh\u01b0 v\u1eady, V\u0103n L\u1ef1u l\u1ea1i d\u1eabn th\u00e2n l\u00e1nh xa, kh\u00f4ng h\u1ec1 v\u1ed7 v\u1ec1 chi\u00eau t\u1eadp g\u00ec c\u1ea3. Lu\u00f4n ti\u1ec7n xin h\u1eb7c t\u00e2u c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cNay gi\u1eb7c Man \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 \u0111\u00e3 y\u00ean t\u0129nh. Duy c\u00f3 l\u00ednh c\u00e1c tr\u1ea1m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 t\u1ea3n l\u1ea1c, chu\u1ea9n cho li\u1ec7u v\u00e1t l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef tr\u1ea1m, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p, hai l\u00e0 \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n \u0111\u1ec7 v\u0103n th\u01b0, ch\u1edd bao gi\u1edd l\u00ednh tr\u1ea1m tr\u1edf l\u1ea1i th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169. V\u1ea3, b\u1ecdn th\u1ed5 d\u00e2n \u1ea5y th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Man n\u00fai, l\u00f2ng ch\u1ee9a m\u1ed1i ho\u1ea1, v\u00f4 c\u1edb xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 l\u00e0ng x\u00f3m, gi\u1ebft h\u1ea1i d\u00e2n \u0111en, t\u1ed9i \u00e1c kh\u00f4ng th\u1ec3 tha th\u1ee9. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ed1c s\u1ee9c 3 v\u1ec7 l\u00ednh Kinh v\u00e0 s\u1ed1 bi\u1ec1n binh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, do Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u1eadn cai qu\u1ea3n, chia th\u00e0nh t\u1eebng \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. R\u1ed3i ch\u1ecdn nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng h\u01b0\u1edbng d\u1eabn, kh\u1ecfi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb ch\u00fang mai ph\u1ee5c \u0111\u00e1nh ch\u1eb7n, c\u1ea7n li\u1ec7u c\u01a1 h\u1ed9i m\u00e0 n\u00e3 b\u1eaft, di\u1ec7t tr\u1eeb, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u00f3t t\u00ean n\u00e0o. L\u1ea1i hi\u1ec3u th\u1ecb cho kh\u1eafp n\u01a1i : ai b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e9p theo, nay ch\u1ecbu ra th\u00fa, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho mi\u1ec5n t\u1ed9i ; n\u1ebfu m\u00ea m\u00e3i kh\u00f4ng t\u1ec9nh, cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c th\u00ec ch\u00e9m gi\u1ebft th\u1ef1c d\u1eef r\u1ed3i \u0111em gi\u1eb7c Man m\u00e0 x\u1ea3 th\u1ecbt, m\u1ed5 l\u00f2ng treo kh\u1eafp c\u00e2y trong r\u1eebng, \u0111\u1ec3 ch\u00fang m\u1eaft th\u1ea5y, l\u00f2ng kinh, khi\u1ebfp s\u1ee3 m\u00e3i m\u00e3i. C\u00f2n nh\u01b0 Tri ph\u1ee7 Ph\u1ea1m V\u0103n L\u1ef1u, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 c\u00e1ch ch\u1ee9c, v\u1eady chu\u1ea9n cho b\u1eaft, xi\u1ec1ng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 nghi\u00eam x\u1eed. Ngo\u00e0i ra, quan l\u1ea1i thu\u1ed9c t\u1ec9nh, c\u00f3 ai nh\u01b0 th\u1ebf, c\u0169ng h\u1eb7c xin c\u00e1ch ch\u1ee9c ngh\u0129 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 r\u0103n v\u1ec1 sau\u201d. V\u0103n L\u1ef1u l\u1ea1i b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c v\u1ec1 vi\u1ec7c s\u00e1ch nhi\u1ec5u d\u00e2n, ph\u1ea3i x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ednh c\u01a1 Ph\u00fa Y\u00ean nguy\u00ean l\u00e0 th\u1ee3 \u1edf C\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0a v\u1ec1, b\u1ed5 l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i : Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam, T\u1ee9 hi\u1ec7n tr\u1ed1n v\u00e0 ch\u1ebft m\u1ea5t nhi\u1ec1u. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n chi\u00eau m\u1ed9, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch\u201d. Vua chu\u1ea9n cho c\u1ee9 s\u1ed1 hi\u1ec7n c\u00f3 73 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n c\u1ea3 l\u00e0m \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t c\u01a1 Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n<p>Sai quan x\u00e9t x\u1eed cho xong nh\u1eefng vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c \u1edf Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An v\u1ee5 thu n\u0103m ngo\u00e1i, h\u01a1i m\u1ea5t m\u00f9a ; m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay l\u1ea1i v\u00ec c\u00f3 s\u01b0\u01a1ng v\u00e0 h\u1ea1n h\u00e1n, l\u00faa m\u00e1 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c xanh t\u1ed1t v\u01b0\u01a1n l\u00ean. Ta r\u1ea5t lo l\u1eafng cho con \u0111\u1ecf m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0y. C\u00f3 l\u1ebd v\u00ec vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00edch \u0111\u00e1ng, c\u00f4ng b\u1eb1ng, n\u1ed7i oan u\u1ed5ng c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea9y r\u1eeda ? \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng nh\u1eefng lu\u1ef5 \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi v\u00f4 t\u1ed9i, n\u00ean m\u1edbi sinh tr\u00e1i th\u1eddi ti\u1ebft, m\u00e0 k\u1ebb th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 t\u1ed9i n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0a may tho\u00e1t kh\u1ecfi th\u00ec l\u00e0 dung t\u00fang k\u1ebb \u00e1c l\u00e0m h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi l\u00e0nh ! M\u1ed9t khi ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb h\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eeda oan, th\u00ec c\u0169ng l\u00e0m can ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn ho\u00e0 kh\u00ed tr\u00ean tr\u1eddi, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng m\u1ed9t phen ch\u1ec9nh l\u00fd l\u1ea1i. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang mang theo Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh l\u00e0 B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean mang c\u1edd, b\u00e0i \u0111\u1ebfn x\u00e9t. N\u1ebfu th\u1ea5y nh\u1eefng t\u1ed9i nh\u00e2n n\u00e0o l\u00e0 v\u00f4 t\u1ed9i ho\u1eb7c b\u1ecb li\u00ean lu\u1ef5, ho\u1eb7c c\u00f3 \u00e1n \u0111\u00e1ng t\u1ed9i n\u1eb7ng m\u00e0 l\u1ea7m l\u1ee1 x\u1eed nh\u1eb9 v\u00e0 h\u1ebft th\u1ea3y nh\u1eefng quan l\u1ea1i tham tang l\u00e0m tr\u00e1i lu\u1eadt ph\u00e1p cho ch\u00ed t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n gian, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. T\u1ec7 h\u1ea1i c\u1ee7a quan l\u1ea1i th\u00ec n\u00eau t\u00ean m\u00e0 \u0111\u00e0n h\u1eb7c, \u1ea9n t\u00ecnh c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang th\u00ec chi\u1ebfu t\u1eebng kho\u1ea3n m\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y, \u0111\u1ec3 ta ph\u00e2n bi\u1ec7t nghi\u00eam tr\u1ecb, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh, mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eddi ti\u1ebft thu\u1eadn ho\u00e0 mang l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u00e0nh, khi\u1ebfn h\u1ea1t Ngh\u1ec7 An n\u00e0y tr\u0103m gi\u1ed1ng l\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t, mu\u00f4n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng tho\u1ea3 thu\u00ea, th\u00ec l\u00f2ng ta m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i. H\u1ec5 c\u00f3 t\u00e2u b\u00e1o g\u00ec, chu\u1ea9n cho m\u01b0\u1ee3n d\u00f9ng \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a Ng\u1ef1 s\u1eed mang theo. Ch\u1ed7 \u0111\u1ec1 quan h\u00e0m, V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc, B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean \u0111\u1ee9ng sau.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Quang \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc th\u1ec1m b\u00e1i t\u1eeb, vua d\u1ee5 t\u1eadn m\u1eb7t r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1ec3 ta g\u1eedi g\u1eafm tai m\u1eaft c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u1eeb b\u1ecf c\u00e1i th\u00f3i n\u1ec3 nang, ch\u1ec9 bi\u1ebft v\u00ec n\u01b0\u1edbc, v\u00ec d\u00e2n \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi s\u1ef1 ph\u00f3 th\u00e1c, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u00f2i h\u1ecfi qu\u00e1 kh\u1eaft khe. V\u1ea3 l\u1ea1i, d\u00e2n gian th\u1ea5y c\u00f3 quan Kinh do vua ph\u00e1i \u0111i, t\u1ea5t nhi\u00ean tranh nhau \u0111\u1ebfn th\u01b0a ki\u1ec7n, nh\u01b0ng l\u00f2ng d\u00e2n, th\u1ef1c hay d\u1ed1i, c\u0169ng ch\u01b0a d\u1ec5 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eafp. C\u0169ng c\u00f3 khi h\u1ecd th\u1ef1c l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e9p, l\u1ea1i c\u00f2n b\u1ecba \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ec3 ki\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng x\u00e9t. \u0110\u1eebng \u0111\u1ec3 k\u1ebb ti\u1ec3u nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y ph\u00e1p lu\u1eadt l\u00e0m tr\u00f2 \u0111\u00f9a. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean t\u1ef1 ngh\u0129 !\u201d. Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3, b\u1ea3o T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ebfu s\u1ef1, hay s\u1ee3 vi\u1ec7c, n\u00f3i chung, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng n\u00ean ; duy kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e1p, kh\u00f4ng l\u1ea1m d\u1ee5ng ph\u00e1p lu\u1eadt, l\u00e0 t\u1ed1t. Ta t\u1eebng xem s\u1eed nh\u00e0 Minh. \u0110\u1eddi Minh Th\u1ebf T\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 t\u00ednh h\u00e0 kh\u1eafc, hay b\u1edbi v\u1ea1ch nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 h\u1eb7c t\u00e2u. R\u1ed3i l\u01b0u t\u1ec7 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1ed9t t\u1ec9nh Giang Nam c\u00f3 th\u00f3i r\u1ea5t hay b\u1edbi m\u00f3c vi\u1ec7c ri\u00eang c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ! Nay ta sai b\u1ecdn Quang \u0111i c\u0169ng l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u00e0 l\u00e0m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i mu\u1ed1n moi m\u00f3c nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u nh\u1ecf nh\u1eb7t\u201d.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1ed9 l\u0103ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1eafc l\u0129nh ch\u1ee9c T\u1eeb t\u1ebf ph\u00f3 s\u1ee9, hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 T\u00f4n Th\u1ea5t Chi\u1ebfu ph\u1ee5ng gi\u1eef vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf \u1edf Nguy\u00ean mi\u1ebfu((1) Nguy\u00ean mi\u1ebfu : mi\u1ebfu Nguy\u1ec5n Kim (Tri\u1ec7u t\u1ed5).1). \u0110\u1ed5i b\u1ed5 nguy\u00ean T\u1eeb t\u1ebf ph\u00f3 s\u1ee9 Nguy\u1ec5n H\u1eefu T\u0103ng l\u00e0m Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m Cai \u0111\u1ed9i, li\u1ec1n \u0111\u00f3 ph\u00e1i \u0111i th\u1ee7 h\u1ed9 c\u00e1c l\u0103ng.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn bi\u1ec1n binh 2 v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng v\u00e0 Tr\u00e1ng uy \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai may ph\u00e1t cho m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t qu\u1ea7n \u00e1o.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Gia \u0110\u1ecbnh Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n c\u00f3 \u0111\u1ea1i tang, sai quy\u1ec1n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n B\u1ed1 ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Ban m\u1ed9t \u0111\u00e0n t\u1ebf cho Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p N\u1eb7c Ch\u0103n. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho 10 c\u00e2y g\u1ea5m Trung Qu\u1ed1c, 30 c\u00e2y \u0111o\u1ea1n hoa c\u00e1c lo\u1ea1i, the nam, l\u00e0, l\u1ee5a n\u00f5n m\u1ed7i th\u1ee9 50 t\u1ea5m, 300 c\u00e2n s\u00e1p ong, 500 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Sai th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Kh\u00e2m s\u1ee9.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 t\u1eadn tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt : \u201cT\u1ee5c n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p c\u00f3 l\u1ec7 c\u1eaft t\u00f3c \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu tang. Nay quan Phi\u00ean ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 nh\u1eadn quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, kh\u00f4ng nh\u01b0 t\u1ee5c c\u0169 n\u1eefa. Ch\u01b0a r\u00f5 b\u1ecdn ch\u00fang v\u00ec t\u00ecnh vua c\u0169, c\u00f3 t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1ea5y vi\u1ec7c g\u1ecdt \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 t\u1ecf c\u00e1i ch\u00ed t\u00ecnh truy m\u1ed9 b\u00e1ch thi\u1ebft kh\u00f4ng, hay c\u0169ng \u1edf c\u00e1i ch\u1ed7 c\u00f3 hay kh\u00f4ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ef1c kh\u00f3 \u1edf xa m\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng \u0111o\u00e1n. V\u1eady, chu\u1ea9n cho th\u1ef1 \u0110\u00f4ng c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u1eadp t\u1ee9c b\u00ed m\u1eadt d\u00f2 h\u1ecfi. N\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec nh\u00e2n l\u00fac nh\u00e0n h\u1ea1, l\u1ea5y l\u1ebd ph\u1ea3i m\u00e0 t\u1eeb t\u1eeb hi\u1ec3u d\u1ee5 b\u1ecdn quan Phi\u00ean r\u1eb1ng : \u201cVua Phi\u00ean b\u1ea5t h\u1ea1nh t\u1ea1 th\u1ebf, ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c ph\u00e1t tang, th\u00e0nh ph\u1ee5c v\u00e0 h\u1ecfa t\u00e1ng \u0111\u1ec1u nh\u1ea5t nh\u1ea5t chu\u1ea9n cho theo t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc, duy c\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ecdt \u0111\u1ea7u, nay \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0m\u201d. N\u1ebfu b\u1ecdn ch\u00fang c\u1ea7n l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00f3 l\u00e0m c\u00e1i h\u1eadu t\u00ecnh b\u00e1o \u0111\u00e1p, th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec chi\u1ec1u theo s\u1edf nguy\u1ec7n c\u1ee7a h\u1ecd c\u0169ng kh\u00f4ng sao. C\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc tu\u1ef3 nghi, c\u1ed1t sao \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 thu\u1eadn l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 h\u01a1n. R\u1ed3i l\u00e0m t\u1eadp m\u1eadt t\u00e2u v\u1ec1 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng. L\u1eddi d\u1ee5 n\u00e0y ri\u00eang sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf vi\u1ebft g\u1eedi cho b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Phong con g\u00e1i th\u1ee9 vua Phi\u00ean l\u00e0 Ng\u1ecdc V\u00e2n l\u00e0m Ch\u00e2n L\u1ea1p qu\u1eadn ch\u00faa, ban cho m\u0169, \u00e1o.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 : vua Phi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 con trai n\u1ed1i ng\u00f4i, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 quy\u1ec1n l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. Nghe n\u00f3i Ng\u1ecdc V\u00e2n, t\u01b0 ch\u1ea5t th\u00f4ng minh, v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c vua Phi\u00ean y\u00eau d\u1ea5u, n\u00ean phong cho. Sau \u0111\u00f3, ch\u1ecb g\u00e1i Ng\u1ecdc V\u00e2n l\u00e0 Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n, em g\u00e1i l\u00e0 Ng\u1ecdc Thu v\u00e0 Ng\u1ecdc Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c phong l\u00e0m huy\u1ec7n qu\u1eadn. Sai Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n Ch\u1ec9 hi\u1ec3u th\u1ecb r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ngh\u0129 \u0111\u1ebfn t\u00ecnh vua Phi\u00ean m\u00e0 ra \u01a1n \u0111\u1ebfn con g\u00e1i. L\u0169 kia c\u00f9ng v\u1edbi Ng\u1ecdc V\u00e2n l\u00e0 ch\u1ed7 ch\u1ecb em m\u1ed9t nh\u00e0, t\u00ecnh ru\u1ed9t th\u1ecbt r\u1ea5t th\u00e2n, n\u00ean ho\u00e0 thu\u1eadn m\u1ed9t l\u00f2ng \u0111\u1ec3 mong c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng ph\u00fa qu\u00fd\u201d. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho h\u00e0ng t\u1ea5m hoa c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. (Ng\u1ecdc V\u00e2n : 6 t\u1ea5m sa, l\u0129nh, 15 t\u1ea5m sa hoa h\u00e0ng ta, 15 t\u1ea5m l\u00e0, l\u1ee5a n\u00f5n h\u00e0ng ta ; l\u0169 Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 4 t\u1ea5m sa, l\u0129nh, 10 t\u1ea5m sa hoa h\u00e0ng ta, 10 t\u1ea5m l\u00e0, l\u1ee5a n\u00f5n h\u00e0ng ta).<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXLVI \u2013 146<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 [1835], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, l\u00e3nh b\u1ea3o h\u1ed9 \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 c\u00e1c quan Phi\u00ean ph\u00e1i \u0111i gi\u1eef ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y l\u00e0 b\u1ecdn V\u1ec7 u\u00fd l\u00e3nh \u1ed1c nha X\u00f4 \u0110\u1ed9t L\u1ee5c Thi K\u00ea v\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd l\u00e3nh \u1ed1c nha Na L\u0103ng Sa \u0110\u00e1p \u0111\u00e3 b\u00e1o, th\u00ec em vua Phi\u00ean l\u00e0 N\u1eb7c Ong Giun [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ang_Duong\">Ang Duong<\/a>, N\u1eb7c \u00d4ng \u0110\u00f4n, N\u1eb7c Ong \u0110u\u00f4ng \u533f\u8789\ud85d\udc52] sai thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 Mang Lai mang th\u01b0 \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 n\u00f3i r\u1eb1ng N\u1eb7c Ong Giun b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam ki\u1ec1m th\u00fac, n\u1ebfu c\u00e1c quan Phi\u00ean b\u1eb1ng l\u00f2ng dung n\u1ea1p th\u00ec n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c v\u1ec1 b\u00e1o cho n\u00f3 bi\u1ebft. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 cho d\u1ecbch ra th\u00ec l\u1eddi l\u1ebd trong th\u01b0 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f3 hi\u1ec3u. Vi\u1ec7c n\u00e0y, ho\u1eb7c c\u00f3 m\u01b0u \u0111\u1ed3 nh\u1ecb t\u00e2m, ho\u1eb7c do ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam gi\u1ea3 th\u00e1c ra c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft ; t\u01b0\u1edfng c\u0169ng ch\u1eb3ng th\u00e8m \u0111\u1ebfm x\u1ec9a, n\u00ean \u0111\u00e3 sai th\u1ea3 n\u00f3 ra kh\u1ecfi \u0111\u1ecba gi\u1edbi. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o r\u1eb1ng qu\u00e2n Phi\u00ean \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u \u1edf b\u1edd ph\u00eda nam s\u00f4ng C\u1ea7m B\u00f4ng Tr\u1eafc (ph\u00eda nam l\u00e0 ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y, ph\u00eda b\u1eafc l\u00e0 ph\u1ee7 B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n), th\u1ea5y b\u1edd ph\u00eda b\u1eafc c\u00f3 qu\u00e2n tu\u1ea7n ti\u1ec5u c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam b\u1ea3o v\u1edbi ch\u00fang r\u1eb1ng, t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam, Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Tri, \u1edf B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n, nghe tin vua Phi\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ebft, n\u00ean sai N\u1eb7c Ong Giun mang 300 qu\u00e2n \u0111\u1ebfn s\u1ed1c C\u1ea7n S\u01b0 (c\u00e1ch cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng) \u1edf c\u00f9ng v\u1edbi t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c Xi\u00eam l\u00e0 B\u1ed3 N\u00f4 M\u1eb9 Tri \u0111\u1ec3 th\u00e1m th\u00ednh t\u00ecnh h\u00ecnh. C\u1ee9 nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam c\u00f3 ng\u1ea7m t\u00ednh m\u01b0u gian nh\u01b0ng s\u1ee3 binh uy c\u1ee7a ta, ch\u01b0a d\u00e1m h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng ngay, n\u00ean \u0111em N\u1eb7c Ong Giun l\u00e0m m\u1ed3i, ng\u1ea7m xem t\u00ecnh \u00fd ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c t\u00ean Thi K\u00ea nghi\u00eam c\u1ea9n ph\u00f2ng b\u1ecb h\u01a1n n\u1eefa, n\u1ebfu N\u1eb7c Ong Giun l\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c gi\u1ebft \u0111i \u0111\u1ec3 d\u1ee9t \u0111\u01b0\u1eddng d\u00f2m ng\u00f3\u2026\u201d<\/p>\n<p>[B\u1ecdn Gi\u1ea3ng] l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cX\u00e9t k\u1ef9 \u0111\u00e1m quan Phi\u00ean c\u00f3 t\u00ean Nh\u00e2m Vu l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n, sai ph\u00e1i c\u0169ng \u0111\u1eafc l\u1ef1c, v\u1eady xin sai n\u00f3 c\u00f9ng v\u1edbi l\u0169 Tr\u00e0 Long, La Ki\u00ean quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n vua Phi\u00ean, h\u1ed9i b\u00e0n vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i n\u1eefa, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam c\u00f3 \u00fd d\u00f2m nom, ta kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc. B\u1ecdn th\u1ea7n hi\u1ec7n \u0111\u00e3 l\u1ea5y 1.000 qu\u00e2n Phi\u00ean, d\u1ed3n th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 c\u01a1 Phi\u00ean b\u1ea3o, Phi\u00ean h\u00f9ng \u0111\u1ec3 l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u1eb7c Ong Giun sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a th\u01b0, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 do ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam m\u01b0u toan x\u1ea3o quy\u1ec7t, x\u00fai \u0111\u1ebfn th\u0103m d\u00f2 \u00fd t\u1ee9 quan Phi\u00ean ra sao, m\u1ed9t khi x\u1ea3y vi\u1ec7c th\u00ec d\u00f9ng l\u00e0m c\u00e1i k\u1ebf nh\u00e2n h\u1edf l\u00e9n v\u00e0o \u0111\u00f3 th\u00f4i, ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec kh\u00e1c. Nay n\u00ean \u0111em \u0111\u1ea1i ngh\u0129a b\u1ea3o r\u00f5 cho b\u1ecdn quan Phi\u00ean, d\u1ee5 h\u1ecd r\u1eb1ng : N\u1eb7c Ong Giun, N\u1eb7c Ong Y\u00eam [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ang_Em_(ho%C3%A0ng_t%E1%BB%AD)\">Ang Em<\/a>, N\u1eb7c Ong Y\u00eam \u533f\u8789\u4ffa] tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u1ea3n b\u1ed9i vua, l\u00eca b\u1ecf m\u1eb9, ch\u1ea1y sang n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c, th\u00ec \u0111\u00e3 tuy\u1ec7t t\u00ecnh ngh\u0129a v\u1edbi vua Phi\u00ean \u0111\u00e3 qu\u00e1 c\u1ed1 r\u1ed3i. N\u0103m ngo\u00e1i ch\u00fang l\u1ea1i d\u1eabn d\u1eaft gi\u1eb7c Xi\u00eam v\u00e0o c\u00f5i, t\u00e0n ph\u00e1 th\u00e0nh qu\u00e1ch Ch\u00e2n L\u1ea1p, gi\u1ebft h\u1ea1i nh\u00e2n d\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p, hu\u1ef7 ho\u1ea1i ch\u00f9a th\u00e1p v\u00e0 d\u00e2m \u00f4 ph\u1ee5 n\u1eef Ch\u00e2n L\u1ea1p, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng l\u00e0m \u0111\u1ea5t tr\u01a1 tr\u1ee5i, kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i vua Phi\u00ean ph\u1ea3i l\u1eadt \u0111\u1eadt ch\u1ea1y \u0111i, ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf \u0111\u00e2u y\u00ean c\u1ea3 ! May nh\u1edd b\u1ea3n tri\u1ec1u d\u1ea5y qu\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1eadt gi\u1eb7c Xi\u00eam, h\u1ed9 t\u1ed1ng vua Phi\u00ean v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i t\u00ecm m\u1ecdi c\u00e1ch x\u1ebfp \u0111\u1eb7t cho, th\u00ec th\u1ea7n d\u00e2n n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1i y\u00ean ch\u0103n g\u1ed1i. Th\u1ebf l\u00e0 t\u00ean Giun, t\u00ean Y\u00eam mang t\u1ed9i v\u1edbi t\u1ed5 ti\u00ean n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, mang t\u1ed9i v\u1edbi th\u1ea7n d\u00e2n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, ch\u1ee9 ch\u1eb3ng nh\u1eefng mang t\u1ed9i v\u1edbi b\u1ea3n tri\u1ec1u m\u00e0 th\u00f4i. T\u01b0\u1edfng th\u1ea7n d\u00e2n n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n \u0103n th\u1ecbt ch\u00fang, \u0111\u1eafp da ch\u00fang th\u00ec m\u1edbi cam l\u00f2ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00f2ng c\u0103m ph\u1eabn c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u nh\u01b0 v\u1eady, kh\u00f4ng ch\u1edd tuy\u00ean b\u1ed1, c\u00e1o th\u1ecb, ch\u1eb3ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft. V\u1eady h\u00e1 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 dung t\u00fang cho ch\u00fang ng\u1ea7m th\u00f4ng tin t\u1ee9c \u0111\u1ec3 c\u1ea7u may l\u1eeba d\u1ed1i th\u1ea7n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ? T\u1eeb sau, t\u00ean Giun n\u1ebfu c\u00f3 th\u01b0 t\u1eeb \u0111i l\u1ea1i, nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i c\u1ef1 tuy\u1ec7t, ch\u1edb nh\u1eadn. N\u1ebfu ch\u00fang d\u00e1m u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ng\u1ea7m m\u01b0u sinh s\u1ef1, th\u00ec ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u1ec3 gi\u1ebft \u0111i. N\u1ebfu ch\u00fang t\u1ef1 bi\u1ebft h\u1ed1i c\u1ea3i, tr\u00f3i m\u00ecnh \u0111\u1ebfn th\u00fa t\u1ed9i, t\u1ea5t ph\u1ea3i b\u1ecf h\u1ebft ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 t\u00f9ng, chi\u1ebfc th\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 n\u1ed9p m\u00ecnh, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh, ch\u1edd Ch\u1ec9, ta c\u0169ng s\u1ebd ban \u01a1n r\u1ed9ng r\u00e3i, tha cho c\u00e1i ch\u1ebft. Nay \u0111\u00e3 phong Ng\u1ecdc V\u00e2n con g\u00e1i th\u1ee9 vua Phi\u00ean, l\u00e0m qu\u1eadn ch\u00faa, k\u1ebb t\u00f4n ng\u01b0\u1eddi ti \u0111\u00e3 c\u00f3 danh ph\u1eadn nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. \u1ea5n t\u00edn t\u1ee5c Man do vua Phi\u00ean th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng, cho ph\u00e9p Ng\u1ecdc V\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef \u0111\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng ; c\u00e1c quan Phi\u00ean l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo ch\u1ee9c v\u1ee5, l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 c\u0169. Theo nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u, vi\u00ean quan Phi\u00ean, Nh\u00e2m Vu, c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n \u0111\u1eafc l\u1ef1c, chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n gi\u1eef vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u00e0 Long, La Ki\u00ean h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u00f9ng b\u00e0n b\u1ea1c r\u1ed3i b\u1ea9m r\u00f5 m\u00e0 l\u00e0m. Duy c\u00e1i \u201cCh\u00e2n L\u1ea1p qu\u1ed1c \u1ea5n\u201d phong cho khi tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y t\u1ea1m giao Ng\u1ecdc V\u00e2n ni\u00eam phong l\u1ea1i, khi c\u00f3 vi\u1ec7c t\u1ea1 \u00e2n hay vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u00e1ng t\u00e2u th\u00ec cho ph\u00e9p [c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i] chuy\u1ec3n b\u1ea9m k\u00fd thay c\u0169ng kh\u00f4ng sao. R\u1ed3i ng\u1ecf \u00fd v\u1edbi quan Phi\u00ean n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 c\u1ea3 th\u00e0nh th\u1ef1c, b\u00ed m\u1eadt tr\u00f4ng nom b\u1ea3o v\u1ec7 cho Ng\u1ecdc V\u00e2n, \u0111\u1ec3 trong ch\u1ed7 ch\u1ecb em Ng\u1ecdc V\u00e2n kh\u1ecfi ng\u1ea7m sinh hi\u1ec1m th\u00f9 \u0111\u1ed1 k\u1ef5 nhau.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn 3.000 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p, v\u1ec1 s\u1ed1 l\u00ednh Phi\u00ean \u0111\u00e3 g\u1ecdi ra \u0111\u00f3 n\u00ean ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i ph\u00f2ng gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i, b\u1ea5t t\u1ea5t \u0111\u1ec3 nhi\u1ec1u \u1edf th\u00e0nh, ch\u1edd \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i xu\u00e2n \u0111\u1ea7u h\u1ea1, s\u1ebd chia ban thay \u0111\u1ed5i cho ch\u00fang v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng. Khi c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n. Nh\u1eefng c\u01a1 Phi\u00ean b\u1ea3o, Phi\u00ean h\u00f9ng m\u1edbi l\u1eadp \u0111\u00f3, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1c c\u01a1 Tr\u1ea5n T\u00e2y Nh\u1ea5t, Tr\u1ea5n T\u00e2y Nh\u1ecb, r\u1ed3i c\u1ee9 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t theo th\u1ee9 t\u1ef1 m\u00e0 \u0111\u1eb7t, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eb7t ch\u1eef \u201cPhi\u00ean\u201d \u1edf \u0111\u1ea7u, m\u1edbi h\u1ee3p s\u1ef1 th\u1ec3. V\u1ea3, nay gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 manh t\u00e2m d\u00f2m ng\u00f3, c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u00fd ph\u00f2ng b\u1ecb v\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. N\u1ebfu ch\u00fang ch\u1ec9 d\u00f9ng m\u00e1nh kho\u00e9 kh\u00f4n kh\u00e9o, kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n, th\u00ec ta c\u0169ng tu\u1ef3 vi\u1ec7c \u1ee9ng ph\u00f3 m\u00e0 nghi\u00eam c\u1ea9n ph\u00f2ng ng\u1eeba \u0111\u1ec3 d\u1eadp t\u1eaft m\u01b0u gian. N\u1ebfu ch\u00fang kh\u00f4ng t\u1ef1 li\u1ec7u s\u1ee9c, li\u1ec1u g\u00e2y chi\u1ebfn tranh, th\u00ec ta l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1ec9nh b\u1ecb qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u1ef1c h\u0103ng, khi\u1ebfn ch\u00fang khi\u1ebfp s\u1ee3 m\u00e3i m\u00e3i. Nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng oai vua, y\u00ean \u0111\u1ecbnh b\u1edd c\u00f5i\u201d.<\/p>\n<p>Cho Cai \u0111\u1ed9i Phan \u0110\u00ecnh Th\u00e2n l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, v\u1eabn cai qu\u1ea3n v\u1ec7 binh, \u0111\u00f3ng gi\u1eef th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Nam K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to, gi\u00e1 g\u1ea1o h\u1ea1. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin c\u1ea3 m\u1eebng, xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cS\u00e1u t\u1ec9nh, tr\u01b0\u1edbc kia, nh\u00e2n vi\u1ec7c bi\u1ebfn, \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang, gi\u00e1 g\u1ea1o ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u1eaft, th\u01b0\u1eddng d\u00e2n kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n ! Ta ngh\u0129 \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n, s\u1edbm h\u00f4m c\u00e0ng th\u00eam lo l\u1eafng, \u0111\u00e3 t\u1eebng tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh r\u1ed3i, l\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng khuy\u00ean b\u1ea3o d\u00e2n c\u1ed1 g\u1eafng tr\u1ed3ng tr\u1ecdt. Nay may \u1ee9ng \u0111i\u1ec1m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, th\u1ef1c b\u1edfi tr\u1eddi \u0111\u00e3 gi\u00fap nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng c\u0169ng b\u1edfi d\u00e2n ta ch\u0103m ngh\u1ec1 c\u0103n b\u1ea3n, c\u1ed1 s\u1ee9c ch\u0103m ch\u1ec9 ngh\u1ec1 n\u00f4ng. L\u1ea1i ngh\u0129 : \u0111\u1ea5t c\u00e1c h\u1ea1t \u1ea5y, v\u1ed1n m\u00e0u m\u1ee1, gieo c\u1ea5y d\u1ec5 d\u00e0ng, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft qu\u00fd ti\u1ebfc h\u1ea1t th\u00f3c h\u1ea1t g\u1ea1o. H\u01a1n n\u1eefa, g\u1eb7p n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a n\u00e0y, th\u00f3c g\u1ea1o b\u1eeba b\u00e3i, ch\u00ednh e d\u00e2n ta d\u1ea7n sinh l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, ru\u1ed9ng v\u1ee1 1 n\u0103m ch\u1eb3ng c\u1ea5y, ru\u1ed9ng v\u1ee1 3 n\u0103m ch\u1eb3ng c\u1ea5y, c\u00f2n mong g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a m\u00e0 h\u1eb1ng ng\u00e0y b\u1ea3o \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m no. V\u00ec v\u1eady l\u1ea1i \u0111\u1eb7c c\u00e1ch d\u1ee5 nh\u01b0 sau :<\/p>\n<p>\u201cK\u1ec3 ra, c\u0103n b\u1ea3n \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n l\u00e0 \u1edf ngh\u1ec1 n\u00f4ng. Ch\u0103m ch\u1ec9 c\u1ea5y g\u1eb7t th\u00ec h\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. Hi\u1ec7u nghi\u1ec7m \u1ea5y ng\u00e0y nay ch\u00ednh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y. Ph\u00e0m l\u00e0 d\u00e2n ta, ch\u1edb th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y b\u1ed3 m\u00e0 \u0111\u00e3 t\u1ef1 m\u00e3n. Ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean ch\u0103m ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00f4ng, l\u1ea1i n\u00ean tr\u1ed3ng th\u00eam c\u1ea3 d\u00e2u, gai, khoai, \u0111\u1eadu, rau d\u01b0a, c\u1ed1t cho \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng b\u1ecf s\u00f3t m\u1ed1i l\u1ee3i, tr\u0103m th\u1ee9 l\u00faa \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n, th\u00ec ch\u1eb3ng nh\u1eefng sinh k\u1ebf th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, m\u00e0 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp c\u0169ng do \u0111\u00f3 im h\u01a1i, b\u1ea5y gi\u1edd c\u00f9ng nhau m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1edf v\u00f4 s\u1ef1. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ta h\u1ebft s\u1ee9c mong m\u1ecfi. L\u1ea1i n\u1eefa, v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u00e1n l\u1eadu th\u00f3c g\u1ea1o cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh v\u00e0 ch\u1edf gi\u1ea5u \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i ch\u00e1c, ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 l\u1eddi d\u1ee5 b\u1ea3o nghi\u00eam ng\u1eb7t r\u1ed3i, nh\u01b0ng e b\u1ecdn ti\u1ec3u d\u00e2n v\u1eabn c\u00f2n tham l\u1ee3i, ph\u1ea1m c\u1ea5m, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng l\u1ea1i ph\u1ea3i s\u1ee9c r\u00f5 : t\u1eeb nay, ph\u1ea3i nghi\u00eam ng\u1eb7t tu\u00e2n theo \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, ai c\u00f2n d\u00e1m vi ph\u1ea1m, t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb nghi\u00eam tr\u1ecb ; t\u1eeb T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t \u0111\u1ebfn ph\u1ee7, huy\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean gi\u1eef t\u1ea5n s\u1edf, th\u1ee7 s\u1edf c\u0169ng b\u1ecb giao b\u1ed9 nghi\u00eam x\u00e9t\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cDinh th\u1ef1, kho t\u00e0ng t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh ch\u01b0a x\u00e2y d\u1ef1ng. Nay trong h\u1ea1t l\u1ee1 b\u1ecb thu ho\u1ea1ch k\u00e9m, v\u1eady xin ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m, r\u1ed3i chi\u1ec3u theo m\u00e0 ph\u00e1t cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i \u00fd l\u1ea5y vi\u1ec7c tr\u1ea3 c\u00f4ng thay cho ph\u00e1t ch\u1ea9n\u201d. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u00e8n sai B\u1ed1 ch\u00ednh Cao H\u1eefu D\u1ef1c, \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao thu\u00ea nhi\u1ec1u d\u00e2n trong h\u1ea1t v\u00e0 d\u00e2n Ngh\u1ec7 An l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng ph\u00e1t cho 2 quan ti\u1ec1n, 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. D\u00e2n Ngh\u1ec7 An mu\u1ed1n l\u0129nh \u1edf Ngh\u1ec7 An ho\u1eb7c l\u0129nh \u1edf kho t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, c\u0169ng cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn D\u1ef1c l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ed1n m\u1eb7t xung quanh t\u1ec9nh, th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n c\u01b0 m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ebfn \u0111\u00f2. Duy \u1edf b\u1edd s\u00f4ng Trung Ti\u1ebft (t\u00ean x\u00e3 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Th\u1ea1ch H\u00e0), thuy\u1ec1n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb \u0111\u1ea5y \u0111\u1ebfn m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh d\u00e0i 280 tr\u01b0\u1ee3ng. Xin khi vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng kia xong, l\u1ea1i thu\u00ea l\u00e0m con s\u00f4ng \u0111\u00e0o n\u00e0y \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea7n V\u0103n Trung, n\u00f3i : \u201cQu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng quen ra v\u00e0o b\u1eb1ng v\u00f5ng, ch\u00e2n kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng v\u1ea5t v\u1ea3, n\u00ean khi c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, kh\u00f4ng h\u0103ng h\u00e1i \u0111i. V\u1eady xin : ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u00ean ch\u01b0a gi\u00e0 y\u1ebfu, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u00f9ng ng\u1ef1a, l\u00fac th\u01b0\u1eddng th\u00ec luy\u1ec7n t\u1eadp c\u01b0\u1ee1i v\u00e0 b\u1eafn, l\u00fac h\u1eefu s\u1ef1 th\u00ec thanh g\u01b0\u01a1m, y\u00ean ng\u1ef1a, \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n. Vi\u00ean quan cai qu\u1ea3n \u0111\u00e3 n\u00eau g\u01b0\u01a1ng ch\u1ecbu kh\u00f3 c\u1ea7n lao, th\u00ec binh l\u00ednh thu\u1ed9c quy\u1ec1n t\u1ea5t s\u1ebd h\u0103ng h\u00e1i tranh ti\u1ebfn l\u00ean tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh : \u201cNg\u01b0\u1eddi v\u00f5 bi\u1ec1n qu\u00fd \u1edf ch\u1ed7 th\u00e0nh th\u1ea1o c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, b\u1eafn s\u00fang, ch\u1ecbu quen v\u1ea5t v\u1ea3 nh\u1ecdc nh\u1eb1n, l\u00fac l\u00e2m s\u1ef1, x\u00f4ng pha hi\u1ec3m tr\u1edf m\u1edbi \u0111\u1eafc l\u1ef1c. H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec n\u00f3i chung, c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c ch\u1eafc c\u0169ng \u0111\u1ec1u th\u1ebf. V\u1eady kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng m\u1ed9t phen ch\u1ea5n ch\u1ec9nh l\u1ea1i. B\u1ed9 Binh ng\u01b0\u01a1i n\u00ean b\u00e0n \u0111\u1ecbnh cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u00ean t\u1eeb \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh, d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ebfn qu\u1ea3n su\u1ea5t c\u01a1, v\u1ec7 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, khi ra v\u00e0o ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, n\u00ean c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a hay ng\u1ed3i v\u00f5ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean\u201d. Sau \u0111\u00f3, quan b\u1ed9 Binh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh cho r\u1eb1ng t\u1eeb x\u01b0a, h\u00e0ng quan \u0111\u1ea1i phu kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i b\u1ed9, cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan c\u00f3 xe, c\u00f3 ng\u1ef1a, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 vinh hi\u1ec3n. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 quan ch\u1ee9c c\u00f3 v\u0103n, v\u00f5 kh\u00e1c nhau, ph\u1ea9m v\u1ecb c\u00f3 l\u1edbn nh\u1ecf kh\u00e1c nhau, nh\u1eefng th\u1ee9 \u0111\u1ec3 \u0111i hay \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1ee1i c\u0169ng n\u00ean c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e2n bi\u1ec7t, v\u00ec ng\u1ed3i xe th\u00ec nh\u00e0n, c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a th\u00ec nh\u1ecdc. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0 nh\u1eefng quan to n\u01a1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, chuy\u00ean vi\u1ec7c cai tr\u1ecb m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ph\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n trong to\u00e0n h\u1ea1t \u0111\u1ec1u c\u1ea7m n\u1eafm trong tay. Ch\u1ec9 c\u1ed1t \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng, gi\u1eef l\u1ea5y th\u1ec3 th\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 su\u00fd. Cho c\u1ea3 \u0111\u1ebfn B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 quan v\u0103n, n\u1ebfu ch\u1ee3t c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i th\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ho\u1eb7c gi\u00fap m\u01b0u k\u1ebf, ho\u1eb7c chuy\u00ean tr\u00e1ch ch\u1ec9 huy m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n, c\u0169ng c\u00f3 kh\u00e1c chi\u1ebfn t\u01b0\u1edbng.<\/p>\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ec1u b\u1ea5t t\u1ea5t nh\u1ea5t thi\u1ebft bu\u1ed9c h\u1ecd ph\u1ea3i c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, b\u1eafn s\u00fang, m\u00e0 nh\u1eefng khi ra v\u00e0o ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng v\u00e0 g\u1eb7p khi \u1edf trong h\u1ea1t, d\u00f9ng ng\u1ef1a ho\u1eb7c v\u00f5ng \u0111\u1ec1u cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n. Duy c\u00f3 ch\u00e1nh, ph\u00f3 l\u00e3nh binh cho ch\u00ed qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1, qu\u1ea3n ph\u1ee7, th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd v\u00e0 ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd \u0111\u1ec1u l\u00e0 quan v\u00f5, th\u00ec b\u1ea5t c\u1ee9 \u1edf l\u1ef5 s\u1edf ho\u1eb7c ra ngo\u00e0i tu\u1ea7n ph\u00f2ng, \u0111\u1ec1u ch\u1ec9 cho c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, \u0111\u1ec3 t\u1eadp quen rong ru\u1ed5i, r\u00e8n luy\u1ec7n g\u00e2n c\u1ed1t. N\u1ebfu vi\u00ean n\u00e0o ch\u1ec9 t\u00ednh chuy\u1ec7n t\u1ea1m b\u1ee3 an nh\u00e0n c\u00f2n d\u00f9ng v\u00f5ng \u0111\u1ec3 \u0111i l\u1ea1i, th\u00ec do \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, n\u00eau t\u00ean h\u1eb7c t\u00e2u. T\u1ef1u trung ai \u0111\u00e3 65 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, l\u1ee1 khi \u1ed1m \u0111au, m\u1edbi cho d\u00f9ng xen c\u1ea3 v\u00f5ng v\u00e0 ng\u1ef1a. Ngo\u00e0i ra, t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u v\u1eabn ph\u1ea3i \u0111i b\u1ed9, ho\u1eb7c c\u00f3 t\u1eadp c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua y l\u1eddi ngh\u1ecb.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n, \u00e1n s\u00e1t Ninh B\u00ecnh c\u00f3 n\u00f3i k\u00e8m c\u1ea3 vi\u1ec7c thu thu\u1ebf g\u1ea1o, cho ch\u1edf b\u1eb1ng thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i. Vua n\u00f3i : \u201cH\u1ea1t \u1ea5y, b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c tr\u1ed1n nh\u01b0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i c\u00f2n ch\u01b0a b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i. Tr\u01b0\u1edbc kia, Th\u1ea3n \u0111\u00e3 h\u1ebft s\u1ee9c xin chi\u00eau d\u1ee5, nh\u01b0ng r\u00fat c\u1ee5c kh\u00f4ng t\u00ean n\u00e0o ra th\u00fa ! Nay Th\u1ea3n l\u00e0m tr\u00f2 tr\u1ed1ng g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0111\u1ea3 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng nh\u00e2n d\u00e2n, ch\u00ednh s\u1ef1 quan l\u1ea1i, l\u1ea1i tr\u00ecnh nh\u1ea3m vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng n\u00e0y, th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c g\u00ec !\u201d. Sai v\u1ee9t tr\u1ea3 t\u1eadp th\u1ec9nh an.<\/p>\n<p>C\u00e1c v\u1ec7 l\u00ednh Kinh thu\u1ed9c V\u0169 l\u00e2m, H\u1ed5 uy, Ti\u1ec1n b\u1ea3o, H\u1eefu b\u1ea3o, v\u00e0 V\u00f5ng th\u00e0nh \u0111i th\u00fa t\u1eeb Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1. Vua th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh v\u1ea5t v\u1ea3, cho v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0 m\u1ed9t th\u00e1ng. C\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean ng\u1ee5 \u1edf Kinh \u0111\u00f4 ho\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ee3 con, kh\u00f4ng mu\u1ed1n v\u1ec1 qu\u00ea. B\u00e8n h\u1ea1 d\u1ee5 chu\u1ea9n cho : t\u1eeb nay ph\u00e0m nh\u1eefng l\u00ednh Kinh, g\u1eb7p khi chia ban m\u00e0 ai t\u00ecnh nguy\u1ec7n l\u01b0u l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169, \u0111\u1ec1u cho quan cai qu\u1ea3n b\u00e1o l\u00ean b\u1ed9 \u0111\u1ec3 chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng, cho theo v\u1ec7, \u0111\u1ed9i c\u1ee7a h\u1ecd sai ph\u00e1i, thao di\u1ec5n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i ch\u00e2u H\u01b0\u1edbng Ho\u00e1 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0m huy\u1ec7n H\u01b0\u1edbng Ho\u00e1, v\u1eabn thu\u1ed9c ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 ki\u00eam l\u00fd.<\/p>\n<p>Phan Huy Th\u1ef1c, ki\u00eam qu\u1ea3n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 d\u00e2ng s\u1edb \u0111\u1ec1 c\u1eed Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim Ho\u00e0 l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5. Vua n\u00f3i : \u201cNguy\u1ec5n Kim Ho\u00e0 l\u00e0 con Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, n\u1ebfu c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng, c\u1ee9 vi\u1ec7c th\u1ef1c t\u00e2u r\u00f5, ch\u1edd ta ch\u1ecdn d\u00f9ng, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 theo \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft\u201d. Do \u0111\u00f3, kh\u00f4ng cho.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n C\u01b0, quy\u1ec1n sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ed1c qu\u00e2n \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m ngo\u1eb1n ngo\u00e8o \u1edf m\u1eb7t sau th\u00e0nh, tay kh\u00f4ng, ti\u1ebfn \u0111i tr\u01b0\u1edbc. Gi\u1eb7c v\u1ee5t \u0111\u1ebfn t\u1eadp k\u00edch, C\u01b0 b\u1ecb b\u1eaft. Quy\u1ec1n sai ph\u00f3 \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n V\u0103n Xu\u00e2n \u0111em qu\u00e2n ti\u1ebfp \u1ee9ng, c\u1ee9u kh\u00f4ng k\u1ecbp. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh xin c\u00e1ch ch\u1ee9c Xu\u00e2n, gi\u00e1ng xu\u1ed1ng l\u00e0m l\u00ednh. L\u1ea1i, \u1edf t\u1ea5n s\u1edf, qu\u00e2n s\u0129 b\u1ecb b\u1ec7nh h\u01a1n 2.080 ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng t\u00e2u lu\u00f4n th\u1ec3. Vua d\u1ee5 : \u201cL\u00ea V\u0103n C\u01b0 khinh \u0111\u1ecbch, b\u1ecb b\u1eaft, th\u1ef1c r\u1ea5t \u0111\u00e1ng l\u1ea1 ! Y kh\u00f4ng m\u1ea5t tr\u00ed, \u0111i\u00ean r\u1ed3, c\u1edb sao gieo m\u00ecnh v\u00e0o c\u1ea1m ? Kh\u00f3 tr\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c ! Vi\u00ean t\u01b0\u1edbng h\u00e8n k\u00e9m nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f2n ti\u1ebfc g\u00ec ? Tr\u1ea7n V\u0103n Xu\u00e2n ti\u1ebfp \u1ee9ng kh\u00f4ng nhanh, chu\u1ea9n cho x\u1eed nh\u1eb9, ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n c\u00e1ch ch\u1ee9c. V\u1ea3 l\u1ea1i, gi\u1eb7c v\u1ed1n khinh quan qu\u00e2n \u1edf m\u1eb7t sau th\u00e0nh. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, h\u1ecd b\u1ecb gi\u1eb7c ng\u1ea7m \u0111\u00e1nh \u00fap, ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n r\u0103n b\u1ea3o, sao c\u00f2n kh\u00f4ng nh\u1eafc nh\u1edf r\u00f5 r\u00e0ng k\u1ef7 lu\u1eadt \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ea7n n\u00e0y ! V\u1eady, c\u00e1c vi\u00ean th\u00e2n \u0111\u1ed1c m\u1eb7t sau th\u00e0nh l\u00e0 L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng, l\u1eadp t\u1ee9c gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p ; Th\u1ed1ng l\u00e3nh \u0111\u1ea1i vi\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p ; c\u00e1c Tham t\u00e1n, L\u00e3nh binh \u0111\u01b0\u01a1ng ban \u0111\u1ec1u truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n s\u1ed1 b\u1ec7nh binh nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, xem t\u1edd t\u00e2u th\u1ef1c r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t ! N\u1ebfu \u0111\u1ec3 c\u1ea3 ch\u00fang \u1edf n\u01a1i t\u1ea5n s\u1edf, th\u00ec \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi \u1ed3n \u00e0o, vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng r\u1ea5t kh\u00f3. T\u1ef1u trung, ch\u1ee9ng b\u1ec7nh c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u1eb7ng, ng\u01b0\u1eddi nh\u1eb9 kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ec7nh nh\u1eb9 h\u01a1n, th\u00e2n th\u1ec3 c\u00f2n m\u1ea1nh, c\u00f3 th\u1ec3 m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y qua kh\u1ecfi, sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec t\u00ecm l\u1ea5y ch\u1ed7 \u1edf tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9 h\u01a1i c\u00e1ch xa s\u00fang \u0111\u1ea1n, cho l\u00e0m l\u1ea5y h\u01a1n ch\u1ee5c c\u00e1i nh\u00e0 tranh, d\u1eddi h\u1ecd \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u00e2m \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng. R\u1ed3i li\u1ec7u c\u1eaft l\u1ea5y m\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi trong v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i c\u1ee7a h\u1ecd theo s\u00e1t \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng nom. V\u1ec1 thu\u1ed1c men, c\u01a1m ch\u00e1o, \u0111\u1ed3 \u0103n, tr\u00e1ch c\u1ee9 quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh chi ti\u1ec1n mua s\u1eafm. L\u1ea1i d\u00f9ng nhi\u1ec1u l\u01b0\u01a1ng y \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n cho h\u1ecd. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ec7nh t\u00ecnh tr\u1ea7m tr\u1ecdng, th\u00e2n th\u1ec3 g\u1ea7y c\u00f2m, th\u00ec n\u00ean cho \u0111\u00e1p theo nh\u1eefng thuy\u1ec1n c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ea1t ra B\u1eafc m\u00e0 cho v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n ; n\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f3 thuy\u1ec1n c\u00f4ng c\u0169ng cho ch\u1edf k\u00e8m, b\u1ea5t t\u1ea5t l\u01b0u h\u1ecd \u1edf l\u1ea1i c\u1ea3, chung quy v\u00f4 \u00edch\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 c\u00f3 ngu\u1ef5 \u0110i\u1ec3n qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00f4ng, Nguy\u1ec5n Gia B\u1ec9nh h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi t\u1eeb trong th\u00e0nh ra th\u00fa, \u0111\u1ec1u n\u00f3i ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i \u1edf m\u1eb7t h\u1eefu, b\u1eafn n\u00e1t x\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a gi\u1eb7c, gi\u1ebft ch\u1ebft 2 t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c kh\u00f4ng t\u00ean n\u00e0o kh\u00f4ng xao xuy\u1ebfn, s\u1ee3 h\u00e3i. B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh x\u00e9t xem ai b\u1eafn, th\u00ec ra l\u00e0 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ty C\u1ea3nh t\u1ea5t Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd. H\u1ecd \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201c\u1edf b\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh, c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m ngo\u1eb1n ngo\u00e8o, th\u00ec m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 2 \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1eb7t t\u1ea3 6 \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1eb7t h\u1eefu 7 \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1eb7t sau 10 \u0111\u01b0\u1eddng. C\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t t\u1ea3 v\u00e0 3 \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a m\u1eb7t h\u1eefu, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u qu\u00e1ch ; \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp lu\u1ef9, \u0111\u00f3ng k\u00e8, b\u1ed1 tr\u00ed s\u00fang l\u1edbn, ph\u00e2n ph\u00e1i bi\u1ec1n binh ch\u1eb7n gi\u1eef ; c\u00f2n th\u00ec \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1c s\u1ee9c \u0111\u00e0o, m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e1m ch\u00edn\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fd th\u1ef1c th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. Nguy\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u0169ng v\u00f5 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i, l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 d\u1ef1 \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c \u0111\u00e0o nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m, \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m Ch\u01b0 qu\u00e2n Cai \u0111\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean, Do\u00e3n U\u1ea9n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQuan ch\u1ee9c ngu\u1ef5 c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c trong h\u1ea1t \u1ea5y l\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0110inh Quang Qu\u1ef3nh, \u0110\u1ed1c v\u1eadn N\u00f4ng C\u00f4ng Thu\u1ea7n v\u00e0 17 ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng, \u0111em s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang Th\u1ed5 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Ch\u1ee3 R\u00e3 th\u00fa n\u1ed9p. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 tu\u00e2n d\u1ee5, hi\u1ec3u th\u1ecb cho ch\u00fang v\u00e0 sai \u0111i t\u00f2ng chinh l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i, ho\u1eb7c \u0111\u00e0i t\u1ea3i qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng. Ch\u00fang \u0111\u1ec1u bi\u1ebft s\u1ee3 v\u00e0 h\u1ed1i l\u1ed7i\u201d. Vua d\u1ee5 sai tha cho ch\u00fang t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 sai ph\u00e1i. Nh\u1eefng s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang \u0111\u00e3 n\u1ed9p, n\u1ebfu c\u1ee7a \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c th\u00ec kh\u00f4ng th\u01b0\u1edfng, c\u00f2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu c\u1ea5p cho ti\u1ec1n (m\u1ed7i kh\u1ea9u s\u00fang 3 quan).<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ecba h\u1ea1t t\u1ec9nh \u1ea5y ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi v\u00f9ng r\u1eebng B\u1eafc Ninh, c\u00f2n c\u00f3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c r\u1ee7 nhau t\u1ee5 t\u1eadp. V\u1eady xin l\u01b0u l\u1ea1i s\u1ed1 bi\u1ec1n binh v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb \u0111\u00e3 \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf \u0111\u00e2y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ti\u1ec5u b\u1eaft\u201d. Vua sai \u0111i\u1ec1u 2 v\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5, Khinh k\u1ef5 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1i, c\u00f2n v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb, c\u1ee9 tu\u00e2n Ch\u1ec9 tr\u01b0\u1edbc cho v\u1ec1. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng c\u00e1c v\u1ec7 Ti\u1ec1n v\u00e0 H\u1eefu thu\u1ed9c Th\u1ea7n s\u00e1ch, Tuy\u1ec3n phong v\u00e0 \u0110\u1ecbnh v\u00f5, Trung v\u00f5, Ph\u1ea5n v\u00f5, C\u01b0\u1eddng v\u00f5 \u0111i th\u00fa \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, c\u00f3 v\u1ec7 \u0111\u00e3 qu\u00e1 1 n\u0103m, c\u00f3 v\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn v\u00e0i ba n\u0103m, c\u0169ng ra l\u1ec7nh cho v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Mai Th\u0103ng \u0110\u01b0\u1eddng \u1edf Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 huy\u1ec7n Xa H\u1ed5 thu\u1ed9c Tr\u1ea5n Bi\u00ean \u0111\u00e3 b\u00e1o, th\u00e1m t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i l\u00e9n \u0111\u1ebfn Nam Ch\u01b0\u1edfng, th\u1ea5y c\u00f3 10000 qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y. H\u1ecfi ra th\u00ec c\u00e1c t\u01b0\u1edbng l\u00e0 b\u1ecdn Ph\u1ecdc Nha Thu La Ma \u0111\u00e1p r\u1eb1ng ch\u00fang s\u1eafp \u0111\u1ebfn c\u01b0\u1edbp 7 huy\u1ec7n d\u00e2n \u1edf Tr\u1ea5n Bi\u00ean, Tr\u1ea5n Man. L\u1ea1i n\u00f3i s\u1eafp chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u00e1c h\u1ea1t Tr\u1ea5n Ninh, Man So\u1ea1n, Ninh Bi\u00ean. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u1eadp t\u1ee9c tr\u00e1t s\u1ee9c c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t t\u1eadp h\u1ee3p nhi\u1ec1u th\u1ed5 binh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba ng\u0103n ch\u1eb7n. Tr\u1ea5n Man thu\u1ed9c Thanh Hoa, Ninh Bi\u00ean thu\u1ed9c H\u01b0ng Ho\u00e1 c\u0169ng \u0111\u00e3 k\u00edp t\u01b0 cho 2 t\u1ec9nh n\u00e0y nghi\u00eam c\u1ea9n ph\u00f2ng b\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u n\u00f3i v\u00f4 l\u00fd. V\u1ea3, th\u00e1m t\u1eed nguy\u00ean l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e9n \u0111i d\u00f2 la, \u0111\u00e2u c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u1ebfn m\u00e0 h\u1ecfi han \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c ? L\u1ea1i n\u1eefa, Nam Ch\u01b0\u1edfng l\u00e0 n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf b\u00e9, h\u00e1 c\u00f3 10.000 qu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 cung \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhu ph\u00ed \u01b0 ? \u0110\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ecdn ch\u00fang nghe gi\u00f3 th\u1ed5i, h\u1ea1c k\u00eau [T\u00edch truy\u1ec7n t\u1eeb <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Tr%E1%BA%ADn_Ph%C3%AC_Th%E1%BB%A7y\">tr\u1eadn Ph\u00ec Th\u1ee7y<\/a>.] m\u00e0 s\u1ee3 h\u00e3o, n\u00ean b\u1ecba ra c\u00e2u chuy\u1ec7n nh\u01b0 th\u1ebf, mu\u1ed1n ta ph\u00e1i binh \u0111\u1ebfn b\u1ea3o v\u1ec7 cho ch\u00fang \u0111\u1ea5y th\u00f4i, ch\u1ee9 x\u00e9t ra c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec nguy c\u1ea5p. Nh\u01b0ng ch\u00fang v\u1ed1n v\u1eabn nh\u00e1t s\u1ee3, nay \u0111\u00e3 hoang mang \u0111\u1ebfn b\u00e1o th\u00ec ta c\u0169ng n\u00ean tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng ch\u00fang. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n tr\u1ea3 l\u1eddi truy\u1ec1n b\u1ea3o cho b\u1ecdn th\u1ed5 m\u1ee5c c\u00e1c huy\u1ec7n th\u01b0\u1ee3ng du, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb thua \u0111au, \u00f4m \u0111\u1ea7u l\u1ee7i tr\u1ed1n, b\u1ea5y l\u00e2u v\u1eabn s\u1ee3 kh\u00ed th\u1ebf qu\u00e2n ta, t\u1ea5t kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i \u0111\u1ebfn g\u00e2y s\u1ef1. \u0110\u00f3 ch\u1eb3ng qua ch\u00fang b\u1ee9c m\u1ed9t v\u00e0i t\u00ean Man qu\u00e8n, m\u01b0u toan do\u1ea1 n\u1ea1t. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean chi\u1ebfu theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n, n\u1ebfu qu\u00e2n Xi\u00eam d\u00e1m \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n, qu\u1ea5y nhi\u1ec5u th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t h\u1ee3p l\u1ef1c ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, m\u1ed9t m\u1eb7t phi b\u00e1o. \u1edf t\u1ec9nh c\u0169ng \u0111\u00e3 ch\u1ec9nh b\u1ecb qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, t\u1ee9c kh\u1eafc ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u gi\u00fap, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, kh\u00f4ng lo\u201d. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho hai t\u1ec9nh Thanh Hoa v\u00e0 H\u01b0ng Ho\u00e1: \u201cCh\u1ec9 n\u00ean s\u1ee9c cho s\u1edf t\u1ea1i ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u00e1i qu\u00e2n, th\u00eam l\u1eb7n l\u1ed9i v\u1ea5t v\u1ea3. T\u1eeb sau, \u0111\u1ec1u n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 s\u1ef1 th\u1ec3, kh\u00f4ng n\u00ean hoang mang t\u01b0 b\u00e1o c\u00e1c h\u1ea1t l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u1ec3 kinh h\u00e3i tai m\u1eaft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c h\u1ea1t l\u00e2n c\u1eadn ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, c\u0169ng n\u00ean l\u1ea5y l\u00fd m\u00e0 x\u00e9t, kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ef1 m\u00ecnh ho\u1ea3ng s\u1ee3\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c Man h\u1ecdp \u0111\u00f3ng \u1edf H\u00fac Lam, Ph\u00f9 Tr\u01b0\u1eddng (thu\u1ed9c th\u00f4n D\u01b0\u01a1ng S\u01a1n huy\u1ec7n Tuy Phong). Vi\u00ean th\u00ed sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Thu\u1eadn tr\u00e1ng l\u00e0 Phan \u0110\u1eafc C\u01b0\u1eddng do t\u1ec9nh ph\u00e1i x\u00f4ng pha tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n l\u00ednh, ch\u00e9m 1 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, th\u1eeba th\u1eafng ti\u1ebfn l\u00ean. B\u1ed7ng g\u1eb7p qu\u00e2n ph\u1ee5c c\u1ee7a gi\u1eb7c, C\u01b0\u1eddng qu\u00e2n \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft\u201d. Vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, chu\u1ea9n cho truy th\u1ee5 ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, t\u1eeb tr\u01b0\u1eddng thi Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, d\u00e2ng s\u1edb nh\u1eadn t\u1ed9i v\u1ec1 vi\u1ec7c Th\u1ed5, Man g\u00e2y bi\u1ebfn v\u00e0 xin th\u00e2n \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong c\u0169ng t\u00e2u xin c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i, tr\u00f9 t\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c. Vua d\u1ee5 : \u201cHo\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ee9c tr\u00e1ch m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, th\u1ebf m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1, ph\u00f2ng ng\u1ef1 sai tr\u00e1i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i k\u00edch \u0111\u1ed9ng ph\u00e1t sinh vi\u1ec7c bi\u1ebfn, t\u1ed9i \u0111\u00f3 th\u1eadt kh\u00f4ng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay \u0111\u00e3 t\u1ef1 xin \u0111i t\u00f2ng chinh, th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111i ngay qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, hi\u1ec7u l\u1ef1c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. Chu\u1ea9n cho D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ec9nh ; ph\u00e0m nh\u1eefng s\u1ef1 c\u01a1 th\u00edch \u0111\u00e1ng v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, v\u1ed7 v\u1ec1, ph\u1ea3i b\u00e0n c\u00f9ng \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Vi\u1ec5n Du, tho\u1ea3 thu\u1eadn m\u00e0 l\u00e0m, ch\u1edd khi b\u00ecnh \u0111\u1ecbnh xong, s\u1ebd l\u1ea1i gi\u00e1ng Ch\u1ec9 tuy\u00ean tri\u1ec7u\u201d. L\u1ea1i th\u1ea5y bi\u1ec1n binh Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u nh\u00fat nh\u00e1t, b\u00e8n ph\u00e1i Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 Phan \u0110\u00ecnh Vi\u1ec7n mang theo 3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1eafc l\u1ef1c, c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn coi x\u00e9t chi\u1ebfn tr\u1eadn : k\u1ebb n\u00e0o l\u00f9i ch\u1ea1y, l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n, rao cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft \u0111\u1ec3 nghi\u00eam qu\u00e2n lu\u1eadt.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTi\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin Bi\u00ean H\u00f2a b\u00e1o r\u1eb1ng l\u00ednh t\u1ec9nh ph\u00e1i v\u00e0 l\u00ednh th\u1ee7 s\u1edf Ph\u01b0\u1edbc Kh\u00e1nh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean Man ng\u01b0\u1eddi B\u00ecnh Thu\u1eadn, t\u00ean l\u00e0 \u0110inh B\u00e1 \u1edf n\u00fai Ch\u1eed \u0110i\u00ean (thu\u1ed9c th\u1ee7 s\u1edf Long An gi\u00e1p th\u1ee7 s\u1edf \u0110\u1ecbnh Quan). T\u00ean n\u00e0y n\u00f3i : nguy\u00ean ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh t\u00ean l\u00e0 \u0110i\u00ean S\u01b0 sai n\u00f3 \u0111em 10 t\u1ea5m l\u00e1 b\u1ed1i di\u1ec7p ((1) B\u1ed1i di\u1ec7p : l\u00e1 c\u00e2y b\u1ed1i \u0111a la \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 vi\u1ebft kinh, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi kinh Ph\u1eadt l\u00e0 b\u1ed1i di\u1ec7p.1) vi\u1ebft ch\u1eef Man \u0111i chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c tr\u1ea1i Man theo ng\u01b0\u1eddi ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 La B\u00f4n v\u01b0\u01a1ng \u1edf n\u00fai Con Giun. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 tr\u00edch s\u1ed1 l\u00ednh c\u00e1c \u0111\u1ed9i Bi\u00ean h\u00f9ng \u1edf t\u1ea5n s\u1edf cho v\u1ec1, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n \u0111i n\u00fai Ch\u1eed \u0110i\u00ean \u0111\u00f3ng gi\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 V\u0169 Qu\u00fdnh t\u1ee9c th\u00ec \u0111em t\u00ean Man b\u1ecb b\u1eaft \u1ea5y tra h\u1ecfi xem nh\u1eefng t\u1ea5m l\u00e1 ch\u1eef Man m\u00e0 n\u00f3 mang theo \u0111\u00f3 l\u1eddi l\u1ebd ra sao, n\u00f3 \u0111\u00e3 d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng tr\u1ea1i Man n\u00e0o, \u0110i\u00ean S\u01b0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf tr\u1ea1i Man n\u00e0o, hi\u1ec7n nay \u1edf \u0111\u00e2u, ngu\u1ef5 x\u01b0ng La B\u00f4n v\u01b0\u01a1ng t\u00ean h\u1ecd l\u00e0 g\u00ec, b\u00e8 \u0111\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau ? Nh\u1ea5t nh\u1ea5t t\u00e2u l\u00ean cho minh b\u1ea1ch, r\u1ed3i l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i bi\u1ec1n binh v\u00e0 t\u01b0 b\u00e1o cho B\u00ecnh Thu\u1eadn b\u00e0y c\u00e1ch h\u1ed9i nhau n\u00e3 b\u1eaft.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean Man n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 30 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean H\u00f2a, Ph\u1ea1m Duy Trinh, \u0111em binh c\u01a1 Bi\u00ean h\u00f9ng v\u00e0 T\u1ea3 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh l\u1ef5 B\u00ecnh Thu\u1eadn h\u1ed9i ti\u1ec5u gi\u1eb7c Man. Quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e9n ph\u00e1t, r\u1ee7 nhau t\u1ee5 t\u1eadp \u1edf nhi\u1ec1u ng\u1ea3 : C\u00e1c khu r\u1eebng \u1edf Mai N\u01b0\u01a1ng, Th\u1ecb Ni, Ph\u00f9 Tr\u01b0\u1eddng thu\u1ed9c An Ph\u01b0\u1edbc ; Thu\u1eadn Trinh, Thu\u1eadn L\u00e3ng, H\u00fac Lam, Ph\u00f9 Tr\u01b0\u1eddng thu\u1ed9c Tuy Phong ; C\u1ea7n D\u1eefu, Kha Tang, L\u1ecbch Giang thu\u1ed9c Ho\u00e0 \u0110a v\u00e0 Kha T\u1ed1t, B\u00e0 D\u1ea7n thu\u1ed9c Tuy \u0110\u1ecbnh ; m\u1ed7i n\u01a1i ho\u1eb7c 500, 600, ho\u1eb7c 300, 400, Man, Th\u1ed5 l\u1eabn l\u1ed9n, l\u00fac \u1ea9n, l\u00fac hi\u1ec7n b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 li\u1ec7u ph\u00e1i quan qu\u00e2n chia l\u00e0m 2 \u0111\u1ea1o Ninh Thu\u1eadn, H\u00e0m Thu\u1eadn tu\u1ef3 c\u01a1 ti\u1ec5u b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cGi\u1eb7c \u1ea5y b\u1ea5t qu\u00e1 l\u00e0 qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p, th\u1eeba l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, g\u00e2y s\u1ef1. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u00fang \u0111\u00e3 tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng r\u1eadm. Nay l\u00ednh Kinh v\u00e0 l\u00ednh c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eadp h\u1ee3p h\u00f9ng h\u1eadu \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, t\u1ef1 c\u00f3 th\u1eeba s\u1ee9c. V\u1eady bi\u1ec1n binh T\u1ea3 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c, chu\u1ea9n cho tu\u00e2n theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, r\u00fat ngay v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh. C\u0169ng chu\u1ea9n cho Ph\u1ea1m Duy Trinh l\u1eadp t\u1ee9c mang binh d\u00f5ng c\u1ee7a m\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1, chuy\u1ec3n \u0111i n\u00fai Ch\u1eed \u0110i\u00ean, th\u00e1m b\u1eaft l\u0169 t\u1ed9i ph\u1ea1m \u0110i\u00ean S\u01b0 v\u00e0 ngu\u1ef5 La B\u00f4n v\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i n\u1eefa, bi\u1ec1n binh d\u00f9ng \u1edf 2 t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1eafc l\u1ef1c, \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1edfi ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n kh\u00f4ng ch\u1ecbu h\u0103ng h\u00e1i x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, binh l\u00ednh c\u0169ng \u0111em l\u00f2ng tr\u00f4ng ng\u00f3ng, kh\u00f4ng thi\u1ebft gi\u1ebft gi\u1eb7c, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i s\u00fat k\u00e9m tinh th\u1ea7n. B\u00e2y gi\u1edd ch\u00ednh n\u00ean m\u1ed9t phen c\u1ed5 v\u00f5 r\u00e1o ri\u1ebft h\u01a1n n\u1eefa. D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n binh d\u00f5ng \u0111i theo, ph\u00e0m khi giao chi\u1ebfn, n\u1ebfu su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng l\u00f9i ch\u1ea1y, chu\u1ea9n cho vi\u00ean qu\u1ea3n l\u0129nh ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 rao trong qu\u00e2n ; n\u1ebfu binh d\u00f5ng khi\u1ebfp s\u1ee3 kh\u00f4ng d\u00e1m ti\u1ebfn, c\u0169ng chu\u1ea9n cho vi\u00ean su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 rao trong qu\u00e2n. L\u1ea1i nghe n\u00f3i th\u1ed5 ph\u1ec9 B\u00ecnh Thu\u1eadn th\u01b0\u1eddng coi khinh l\u00ednh t\u1ec9nh c\u1ee7a Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh m\u00e0 s\u1ee3 l\u00ednh Kinh. V\u1eady t\u1eeb nay, h\u1ec5 c\u00f3 ph\u00e1i binh d\u00f5ng c\u1ee7a t\u1ec9nh ph\u1ea3i cho xen l\u1eabn l\u00ednh Kinh \u0111\u1ec3 gi\u00fap nhau cho \u0111\u1eafc l\u1ef1c. Nh\u1eefng l\u00ednh Kinh xen l\u1eabn \u0111\u00f3, l\u1ea1i c\u1ea7n ph\u1ea3i gi\u1ea3 trang l\u00e0m l\u00ednh t\u1ec9nh ho\u1eb7c h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, khi\u1ebfn \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i m\u00e0 c\u1ee9 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ngh\u00eanh chi\u1ebfn, nh\u00e2n \u0111\u00f3 ch\u00e9m gi\u1ebft m\u1edbi d\u1ec5 th\u00e0nh c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho binh d\u00f5ng r\u1eb1ng gi\u1eb7c Man v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec kh\u00e1c, binh kh\u00ed ch\u00fang c\u1ea7m ch\u1eb3ng qua l\u00e0 nh\u1eefng \u0111o\u1ea3n \u0111ao v\u00e0 n\u1ecf, to\u00e0n l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed3 nh\u1ecf m\u1ecdn, kh\u00f4ng c\u00f3 v\u00f5 kh\u00ed g\u00ec s\u1eafc b\u00e9n. Hu\u1ed1ng chi b\u1ecdn Man n\u00fai c\u1ee9u vi\u1ec7n \u0111\u00f3 l\u1ea1i do th\u1ed5 d\u00e2n sai khi\u1ebfn, ch\u00fang ch\u1ec9 c\u1eafm \u0111\u1ea7u h\u00f9a theo, c\u00e0ng l\u00e0 v\u00f4 d\u1ee5ng. M\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 quan qu\u00e2n ta d\u00f9ng, l\u00e0 voi chi\u1ebfn, l\u00e0 \u0111\u1ea1i b\u00e1c, oai h\u00f9ng bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o ! \u0110i\u1ec3u sang v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng c\u00e1i n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng nh\u1ea1y, s\u1eafc, th\u00ec \u0111\u00e3 n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t th\u1eafng v\u1ea1n to\u00e0n, c\u00f2n lo s\u1ee3 g\u00ec n\u1eefa ! T\u1eeb nay khi l\u00e2m tr\u1eadn ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean gi\u1ebft gi\u1eb7c ; k\u1ebb n\u00e0o nh\u00fat nh\u00e1t l\u00f9i l\u1ea1i th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb ch\u00e9m. Nh\u01b0 th\u1ebf, khi\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u t\u1ef1 v\u01b0\u01a1n l\u00ean, c\u1ed1 g\u1eafng l\u1eadp c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i nghe n\u00f3i th\u1ef1 L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Th\u1ee5, khi g\u1eb7p vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng nh\u00fat nh\u00e1t, kh\u00f4ng \u0111\u1eafc l\u1ef1c l\u1eafm. Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i c\u00f4ng b\u1eb1ng x\u00e9t h\u1ecfi, n\u1ebfu Ng\u1ecdc Th\u1ee5 qu\u1ea3 th\u1eadt h\u00e8n k\u00e9m v\u00f4 t\u00e0i, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c nghi\u00eam h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ec3 nang bao che\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c : \u201cD\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc, Th\u1ed5, Man t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn sinh s\u1ef1, t\u00f3m l\u1ea1i l\u00e0 b\u1edfi quan l\u1ea1i \u0111\u1edbn k\u00e9m, tham lam, d\u00e2n m\u1ecfi m\u1ec7t, l\u00ednh nh\u00fat nh\u00e1t, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i k\u00edch \u0111\u1ed9ng g\u00e2y n\u00ean vi\u1ec7c bi\u1ebfn : nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 th\u1ebf \u0111\u00f3 ! Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn th\u1ef1c r\u1ea5t t\u1ee9c b\u1ef1c. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng quan l\u1ea1i, t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n h\u00e8n k\u00e9m, ta \u0111\u00e3 ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00e0 gi\u00e1ng, c\u00e1ch r\u1ed3i. L\u1ea1i m\u1edbi \u0111\u1eb7t tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 ph\u1ee7, huy\u1ec7n, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1, \u0111\u1ec3 mong l\u00e0ng x\u00f3m \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u0129nh. Duy c\u00f3 c\u00e1i t\u1ec7 binh l\u00ednh h\u00e8n nh\u00e1t, quan l\u1ea1i tham \u00f4, ch\u1ea5t ch\u1ee9a \u0111\u00e3 l\u00e2u, n\u1ebfu kh\u00f4ng m\u1ed9t phen ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n quy c\u1ee7 quan l\u1ea1i, l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf l\u1ea1i qu\u00e2n lu\u1eadt, th\u00ec sao c\u00f3 th\u1ec3 k\u00edch th\u00edch h\u1ecd cho \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. V\u1eady sai b\u1ed9 L\u1ea1i, ngay \u1edf c\u00e1c nha trong Kinh v\u00e0 \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 ch\u1ed7 h\u01a1i g\u1ea7n, ch\u1ecdn l\u1ea5y 10 ng\u01b0\u1eddi v\u1eeba b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, v\u1eeba th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch ; b\u1ed9 Binh ch\u1ecdn l\u1ea5y 30 ng\u01b0\u1eddi g\u1ed3m nh\u1eefng cai \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 binh l\u00ednh \u0111\u1eafc l\u1ef1c, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n t\u00f2ng chinh c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, giao c\u1ea3 cho D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, \u0111\u1ec3 x\u00e9t \u1edf trong t\u1ec9nh xem quan l\u1ea1i n\u00e0o l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, l\u1ec1 m\u1ec1, tham \u00f4 ; su\u1ea5t c\u01a1, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng n\u00e0o nh\u00fat nh\u00e1t v\u00f4 t\u00e0i, li\u1ec1n tham h\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 b\u1ed5 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi chuy\u1ec3n \u1ea5y thay v\u00e0o\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u00ecnh Thu\u1eadn, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Khoa \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf L\u1ecbch Giang, ch\u00e9m h\u01a1n 10 th\u1ee7 c\u1ea5p. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng \u1edf m\u1ed9t \u0111\u1ea1o kh\u00e1c, g\u1eb7p gi\u1eb7c, thua tr\u1eadn, b\u1ecb h\u1ea1i. Bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y. Kh\u00ed gi\u1edbi m\u1ea5t h\u1ebft v\u1ec1 gi\u1eb7c. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua d\u1ee5 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong x\u00e9t k\u1ef9 tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1ea5y, b\u1ea5t c\u1ee9 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i hay binh l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec ch\u00e9m ngay \u0111\u1ec3 rao trong qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb9, v\u1ee3 c\u1ea3 v\u00e0 b\u00e0 con t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 c\u00f9ng \u0111\u1ea7u m\u1ee5c v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c h\u01a1n 10 t\u00ean. S\u1edb t\u00e2u l\u00ean, vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201c\u0110\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb9 v\u00e0 v\u1ee3 c\u1ee7a th\u1ee7 ngh\u1ecbch th\u00ec gi\u1eb7c S\u0129, gi\u1eb7c Th\u1ea1c c\u0169ng s\u1ebd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ecb tr\u00f3i\u201d. B\u00e8n d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho quan qu\u00e2n \u0111i b\u1eaft : b\u1ea1c l\u1ea1ng, ng\u00e2n ti\u1ec1n, h\u1ea7u bao g\u1ea5m v\u00e0 qu\u1ea7n \u00e1o c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Vua sai vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt m\u1eadt d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng binh 3 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean, Cao, Th\u00e1i r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u1ebfn ti\u1ebft th\u00e1ng 3, trong Kinh, ti\u1ebft tr\u1eddi c\u00f2n th\u1ea5y h\u01a1i l\u1ea1nh, ch\u1eb3ng bi\u1ebft \u1edf n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9, \u0111ang th\u1eddi ti\u1ebft n\u00e0y, kh\u00ed lam ch\u01b0\u1edbng c\u00f3 c\u00f2n nh\u1eb9 kh\u00f4ng. Hi\u1ec7n nay m\u1eb9, v\u1ee3, con trai, con g\u00e1i gi\u1eb7c V\u00e2n, gi\u1eb7c S\u0129 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, l\u0169 ch\u00fang ch\u1ec9 c\u00f2n chi\u1ebfc th\u00e2n ch\u1ed1n l\u1ee7i, th\u00ec vi\u1ec7c n\u00e3 b\u1eaft b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u00f9ng ph\u00ed nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. Hu\u1ed1ng chi ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, l\u0169 ch\u00fang ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hay gi\u1ebft ch\u00f3c, ph\u00e0m th\u1ed5 d\u00e2n, kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng o\u00e1n \u0111\u1ebfn x\u01b0\u01a1ng tu\u1ef7. Duy tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u00e8 \u0111\u1ea3ng ch\u00fang c\u00f2n \u0111\u00f4ng, n\u00ean ch\u01b0a ai d\u00e1m h\u1ea1 th\u1ee7 ngay. Nay ch\u00fang chi\u1ebfc th\u00e2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh, l\u1ea1i th\u1ea5y tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh treo gi\u1ea3i h\u1eadu th\u01b0\u1edfng, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eb3ng ai ch\u1eb3ng mu\u1ed1n tranh nhau b\u1eaft n\u1ed9p d\u00e2ng c\u00f4ng. V\u1eady, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng binh 3 \u0111\u1ea1o, n\u00ean ngay \u1edf huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh ho\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, ng\u1eafm ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t l\u00e0nh, lam ch\u01b0\u1edbng h\u01a1i nh\u1eb9, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1eadp t\u1ee9c d\u1eddi qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng v\u00e0 phao ng\u00f4n l\u00ean r\u1eb1ng c\u1ea5t qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n. R\u1ed3i tr\u00ean c\u00e1c con \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi nh\u00e0 Thanh m\u00e0 gi\u1eb7c V\u00e2n ph\u1ea3i qua l\u1ea1i v\u00e0 \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i gi\u1eb7c S\u0129, gi\u1eb7c Th\u1ea1c l\u1ea9n tr\u1ed1n thu\u1ed9c m\u1ed9t d\u1ea3i r\u1eebng r\u00fa, thung l\u0169ng hai b\u00ean An L\u1ea1c, m\u1eadt s\u1ee9c cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u00e3 quy ph\u1ee5c, xen th\u00eam binh d\u00f5ng, ng\u1ea7m \u0111\u1eb7t mai ph\u1ee5c s\u1eb5n s\u00e0ng. Khi ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c tin phao \u0111\u1ed3n, t\u1ea5t cho r\u1eb1ng quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1, c\u00f3 l\u1ebd ch\u00fang s\u1ebd nh\u00e2n s\u01a1 h\u1edf, l\u1ebbn v\u1ec1 qu\u00ea c\u0169, th\u00ec binh d\u00f5ng ph\u1ee5c s\u1eb5n c\u1ee7a ta \u0111\u00f3ng ngay t\u1ea1i ch\u1ed7, ch\u00fang s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t m\u01b0u c\u01a1. N\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng n\u1ed9p, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 t\u1ed1t, n\u1ebfu t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec cho ph\u00e9p ch\u00e9m gi\u1ebft, mang \u0111\u1ea7u v\u1ec1 d\u00e2ng, x\u00e9t nghi\u1ec7m \u0111\u00fang th\u1ef1c c\u0169ng s\u1ebd chu\u1ea9n cho theo l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh m\u00e0 ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c tr\u1ecdng y\u1ebfu, ph\u1ea3i t\u00ednh cho k\u1ef9\u201d.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay, quan qu\u00e2n l\u1eb7n l\u1ed9i n\u00fai khe, t\u1eebng tr\u1ea3i gian kh\u1ed5 \u0111\u00e3 l\u00e2u, m\u1ed7i khi ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, ta ch\u01b0a m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o n\u1eb1m y\u00ean ! C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee7 ngh\u1ecbch N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 c\u00f2n ch\u01b0a ch\u1ecbu t\u1ed9i, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng l\u1ea1i phi\u1ec1n ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng l\u00e2u, \u0111\u1ec3 t\u00ednh c\u00e1i vi\u1ec7c m\u1ed9t l\u1ea7n v\u1ea5t v\u1ea3, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c an nh\u00e0n l\u00e2u d\u00e0i. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u1ea7n ph\u1ea3i nghi\u00eam c\u1ea9n tu\u00e2n theo nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 d\u1ee5 b\u1ea3o nhi\u1ec1u l\u1ea7n m\u00e0 t\u1eadn t\u00e2m \u0111i\u1ec1u tra n\u00e3 b\u1eaft, \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbng s\u0129 s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ea3i ho\u00e0n, c\u00f9ng nh\u1eadn th\u01b0\u1edfng l\u1edbn\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 cho h\u1ecd r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh h\u1ed9i ti\u1ec5u, \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 theo nh\u1eefng n\u01a1i xung y\u1ebfu, chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ch\u1eb7n v\u00e0 h\u1ed9 t\u1ed1ng l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n. Nay c\u00e1c t\u1ed9i ph\u1ea1m ph\u1ea3n ngh\u1ecbch ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, ho\u1eb7c b\u1ecb ch\u00e9m, ho\u1eb7c ra \u0111\u1ea7u h\u00e0ng th\u00fa t\u1ed9i, m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 ti\u1ec7m y\u00ean t\u0129nh, th\u00ec nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1ea5y ch\u1eafc \u0111\u00e3 r\u1ea3nh vi\u1ec7c. V\u1eady, ngo\u00e0i hai \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean, thu\u1ed9c Tuy\u00ean Quang, Ch\u1ee3 R\u00e3 thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed3n n\u00e0o quan tr\u1ecdng th\u00ec h\u00e3y l\u01b0u l\u1ea1i ph\u00f2ng th\u1ee7, ch\u1edd \u0111\u1ebfn ng\u00e0y kh\u1ea3i ho\u00e0n s\u1ebd s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ea1i c\u1ea3, c\u00f2n bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u00e1c n\u01a1i linh tinh \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1 ngay\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u1ecb v\u1ec7 mang \u0111\u1ed3 th\u01b0\u1edfng ph\u00e1t cho \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang (20 chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn b\u1eb1ng nhung v\u00e0 \u0111o\u1ea1n \u0111\u1eadu 8 \u0111\u01b0\u1eddng t\u01a1, 10 chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t pha l\u00ea l\u00f3ng l\u00e1nh). L\u1ea1i sai ph\u00e1i vi\u00ean Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n mua sa ta may \u00e1o (40 chi\u1ebfc \u00e1o sa ch\u1ebdn tay) do H\u00e0 N\u1ed9i giao \u0111i Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 ph\u00f2ng d\u00f9ng ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 ngu\u1ef5 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n Quang Kh\u1ea3i, ngu\u1ef5 Ch\u00e1nh th\u1ed1ng l\u00e3nh Ma S\u0129 Hu\u1ef3nh, ngu\u1ef5 Ch\u00e1nh qu\u1ea3n l\u1eef, l\u1eef T\u1ea3 th\u1eafng Chu Tuy\u1ec3n L\u01b0\u1ee3c v\u00e0 l\u0169 ngu\u1ef5 ch\u00e1nh v\u1ec7, ch\u00e1nh c\u01a1, tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u c\u1ed9ng 9 t\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n \u0111\u1ea7u th\u00fa, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 cho l\u01b0u \u1edf trong qu\u00e2n, ch\u1edd Ch\u1ec9. L\u1ea1i n\u1eefa, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i, hi\u1ec7p th\u1ee7 \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean l\u00e0 Mai V\u0103n \u0110\u1ea1o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c : con t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nga l\u00e0 ngu\u1ef5 Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Th\u1ecd, ngu\u1ef5 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Li\u1ec5u, c\u00f9ng con Li\u1ec5u l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Tr\u1ee5. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111em Th\u1ebf Th\u1ecd, Th\u1ebf Li\u1ec5u l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed, giao Th\u1ebf Tr\u1ee5 cho Tuy\u00ean Quang giam c\u1ea5m. To\u00e0n bi\u1ec1n binh ph\u00e1i \u0111i c\u0169ng s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c h\u01a1n 10 t\u00ean, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111em tr\u1ea3m quy\u1ebft, b\u00eau \u0111\u1ea7u. Lu\u00f4n d\u1ecbp, xin t\u00e2u c\u1ea3 vi\u1ec7c th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1eafng v\u00f5 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng \u1ed1m ch\u1ebft \u1edf trong qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cC\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c c\u00f2n t\u1ed1t n\u1eefa !\u201d. B\u00e8n d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i ph\u1ea1m : qu\u1ea7n \u00e1o, b\u1ea1c ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Tr\u1ee5, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1ea3m quy\u1ebft. L\u0169 t\u1ed9i ph\u1ea1m \u0111\u00e3 ra th\u00fa, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, cho t\u00f2ng qu\u00e2n sai ph\u00e1i, l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Duy Nguy\u1ec5n Quang Kh\u1ea3i, Ma S\u0129 Hu\u1ef3nh, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi sau, c\u00f9ng v\u1edbi t\u00ean V\u00e2n th\u00f4ng m\u01b0u l\u00e0m gi\u1eb7c, c\u0169ng tha t\u1ed9i cho c\u1ea3, nh\u01b0ng ph\u1ea3i b\u00ed m\u1eadt qu\u1ea3n th\u00fac. Ph\u1ea1m V\u0103n T\u01b0\u1eddng ch\u1ebft v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng, gia \u01a1n l\u1eadp t\u1ee9c cho th\u1ef1c th\u1ee5 [Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd], chi\u1ec3u theo ph\u1ea9m h\u00e0m c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 b\u1ed9 bi\u1ec1n do t\u1ec9nh ph\u00e1i l\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Ma Tr\u1ecdng L\u01b0\u1ee3c s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c con t\u00ean ngh\u1ecbch Nga l\u00e0 ngu\u1ef5 Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Kh\u00f4i \u1edf Ng\u1ecdc Li\u1ec5n (t\u00ean x\u00e3, thu\u1ed9c ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean). Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ed1 con anh em m\u1ed9t nh\u00e0 t\u00ean y\u1ebfu ph\u1ea1m Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nga \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i quan qu\u00e2n, t\u1ef1u trung Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Kh\u00f4i l\u1ea1i l\u00e0 ki\u1ec7t hi\u1ec7t h\u01a1n h\u1ebft. Th\u1ebf m\u00e0 Ma Tr\u1ecdng L\u01b0\u1ee3c l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho Tr\u1ecdng L\u01b0\u1ee3c 100 quan ti\u1ec1n, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng 1 chi\u1ebfc \u00e1o tr\u1eadn, 1 b\u1ed9 h\u1ea7u bao g\u1ea5m v\u00e0 l\u1eadp t\u1ee9c l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed Th\u1ebf Kh\u00f4i.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n \u0111\u1ebfn v\u00f9ng r\u1eebng r\u00fa thung l\u0169ng B\u00e1u B\u1ed5ng, B\u00e1u T\u01b0\u1ee3ng thu\u1ed9c An L\u1ea1c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 6 t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c c\u00f9ng s\u00fang nh\u1ecf, s\u00fang l\u1edbn, thu\u1ed1c s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi. L\u1ea1i ph\u00e1i quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i L\u00ea V\u0103n Sinh, \u0111\u1ebfn khu r\u1eebng \u1edf Ho\u1eafc L\u0129nh thu\u1ed9c Kim M\u00e3, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ef5 Ph\u00f3 \u0111\u1ed1c l\u00e3nh B\u1ebf Nguy\u1ec5n Th\u1ee5c ; ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ef5 Qu\u1ea3n c\u01a1 B\u1ebf Nguy\u1ec5n Ngh\u1ecb (4 t\u00ean ph\u1ea1m n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ed5 ty Cao B\u1eb1ng). Th\u00eam c\u00f3 ng\u1ee5y Ph\u00f3 th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ho\u00e0 (nguy\u00ean Tri ch\u00e2u ch\u00e2u Th\u1ea5t Tuy\u1ec1n) v\u00e0 h\u01a1n 10 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n, \u0111\u1ea7u th\u00fa, t\u00ecnh nguy\u1ec7n sai thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111i d\u00f2 b\u1eaft gi\u1eb7c S\u0129 \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d. Vua d\u1ee5 : \u201cNg\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 d\u1ee5 cho r\u00fat v\u1ec1 \u1edf l\u1ef5 s\u1edf tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u0169 r\u1ed3i. B\u1ed9 bi\u1ec1n L\u00ea V\u0103n Sinh, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9. C\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed. Nh\u1eefng t\u1ed9i ph\u1ea1m \u0111\u00e3 ra \u0111\u1ea7u th\u00fa, \u0111\u1ec1u cho mi\u1ec5n t\u1ed9i, r\u1ed3i tu\u1ef3 theo c\u1eadn ti\u1ec7n chuy\u1ec3n giao cho qu\u00e2n th\u1ee9 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y ho\u1eb7c T\u1ea1 Quang C\u1ef1 sai ph\u00e1i, l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Duy Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ho\u00e0 t\u1ed9i t\u00ecnh n\u1eb7ng h\u01a1n, chu\u1ea9n cho mang v\u1ec1 L\u1ea1ng S\u01a1n ch\u1edd Ch\u1ec9\u201d. Sau \u0111\u00f3 gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf ki\u00eam tr\u00f4ng coi T\u00e0o ch\u00ednh.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t : T\u1eeb nay, h\u1ec5 \u1edf Kinh \u0111\u00f3ng ho\u1eb7c ch\u1eefa thuy\u1ec1n, chu\u1ea9n cho ph\u00e1i quan Khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1m nghi\u1ec7m, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n ch\u1eb7t, ch\u1eafc ch\u1eafn, c\u00f4ng vi\u1ec7c to t\u00e1t v\u00e0 l\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng h\u1ea1ng l\u1edbn, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, c\u00f2n nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 l\u1ea5y gi\u1ea5y \u0111\u1ea3m b\u1ea3o giao b\u1ed9 l\u01b0u chi\u1ec3u. N\u1ebfu l\u00e0m kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u00e9p, phao ph\u00ed, gian d\u1ed1i v\u00e0 c\u1ea9u th\u1ea3, th\u00ec ph\u1ea3i h\u1eb7c.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : nh\u1eefng th\u1ee3 thu\u1ed9c c\u00e1c c\u1ee5c \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t, khi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u t\u1eadp v\u1ec1 Kinh l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i chi\u1ebfu theo t\u1eebng ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 ph\u00e1t cho l\u01b0\u01a1ng \u0103n. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>S\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i th\u00e0nh t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i. Sai quan t\u1ec9nh v\u00e1t l\u00ednh v\u00e0 thu\u00ea d\u00e2n b\u1ea1t b\u1edbt th\u00e0nh theo \u0111\u00fang m\u1eabu cho ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi quy ch\u1ebf \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh (Th\u00e0nh c\u0169, cao 1 tr\u01b0\u1ee3ng 3 th\u01b0\u1edbc, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m cao 1 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c).<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u00f9i Qu\u1ed1c Trinh, sai ph\u00e1i bi\u1ec1n binh l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang : h\u1ed9 t\u1ed1ng \u0111\u00e1m tang v\u1ee3 v\u1ec1 qu\u00ea nh\u00e0 \u1edf Ninh B\u00ecnh. \u0110\u01b0\u1eddng qua Nam \u0110\u1ecbnh, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam ng\u0103n l\u1ea1i, t\u01b0 h\u1ecfi. B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n V\u0103n Trung b\u00e8n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u h\u1eb7c. Trinh c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb nh\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cSai qu\u00e2n nh\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, \u0111\u00e3 c\u00f3 lu\u1eadt c\u1ea5m r\u00f5 r\u00e0ng. H\u01a1n n\u1eefa, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u00f3 l\u1eafm vi\u1ec7c ph\u1ea3i sai ph\u00e1i. Ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1ee5 r\u00f5 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang. B\u00f9i Qu\u1ed1c Trinh th\u00e2n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t, d\u00e1m v\u00ec vi\u1ec7c nh\u00e0 ri\u00eang, ph\u00e1i bi\u1ec1n binh ra kh\u1ecfi \u0111\u1ecba gi\u1edbi l\u00e0m \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn h\u1ea1t l\u00e2n c\u1eadn ph\u1ea3i ng\u0103n c\u1ea3n, b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng li\u00eau ph\u1ea3i n\u00eau t\u00ean \u0111\u00e0n h\u1eb7c, th\u1ef1c l\u00e0 bi\u1ebft ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 c\u1ed1 ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt ! V\u1eady sai b\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u1ecb x\u1eed nghi\u00eam ng\u1eb7t. B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n V\u0103n Trung v\u00e0 L\u00e3nh binh \u0110\u1ed3ng B\u00e1 Huy\u00ean c\u00f3 l\u1ed7i v\u00ec kh\u00f4ng ki\u1ec3m so\u00e1t, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u00e2n bi\u1ec7t ngh\u1ecb x\u1eed c\u1ea3\u201d. Khi b\u1ea3n ngh\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean, Trinh b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, b\u1eaft ph\u1ea3i tr\u1ea3 s\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u00ea cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecb sai ph\u00e1i. Huy\u00ean, c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m tr\u00f4ng coi qu\u00e2n l\u00ednh, ph\u1ea1t gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, Trung gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, ti\u1ebft Thanh minh. Vua th\u00e2n \u0111\u00f3n T\u1eeb gi\u00e1((1) M\u1eb9 c\u1ee7a Minh M\u1ec7nh.1) \u0111\u1ebfn l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5((2) L\u0103ng Gia Long.2), th\u1ea5y \u1edf \u0111\u00f3, c\u00e2y t\u00f9ng, c\u00e2y thu xanh t\u1ed1t, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 ch\u1ec9nh t\u1ec1, b\u00e8n th\u01b0\u1edfng cho v\u0103n v\u00f5 v\u00e0 binh l\u00ednh gi\u1eef l\u0103ng m\u1ed9t th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>B\u1ecf ch\u1ee9c \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Y\u00ean. Giao \u1ea5n quan ph\u00f2ng h\u1ecdc ch\u00ednh cho \u00e1n s\u00e1t ki\u00eam gi\u1eef ; ph\u00e0m vi\u1ec7c kh\u1ea3o, h\u1ea1ch, c\u1ee9 l\u00e0m theo th\u1ec3 l\u1ec7.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Gi\u00e1o th\u1ee5 ph\u1ee7 H\u1ea3i Ninh, chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf nh\u00e0 h\u1ecdc ch\u00ednh.<\/p>\n<p>B\u1ed1n huy\u1ec7n v\u00e0 ch\u00e2u Ho\u00e0nh B\u1ed3, Hoa Phong, Ti\u00ean Y\u00ean v\u00e0 V\u1ea1n Ninh \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, duy huy\u1ec7n Y\u00ean H\u01b0ng v\u00e0 ch\u00e2u V\u00e2n \u0110\u1ed3n kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t. (Y\u00ean H\u01b0ng, \u0111\u1ea5t g\u1ea7n t\u1ec9nh th\u00e0nh, h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u1ebfn h\u1ecdc \u1edf tr\u01b0\u1eddng gi\u00e1o th\u1ee5 ; V\u00e2n \u0110\u1ed3n ch\u1ec9 c\u00f3 2 x\u00e3, \u0111\u1ebfn h\u1ecdc t\u1eadp \u1edf n\u01a1i g\u1ea7n).<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua th\u1ea5y n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean m\u1edbi nh\u00f3m l\u00ean, n\u00ean \u0111\u1eb7t ri\u00eang h\u1ecdc ch\u00ednh. \u0110\u1ebfn nay, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t L\u00ea Kinh T\u1ebf, trong t\u1eadp th\u1ec9nh an, n\u00f3i \u0111\u1ecba th\u1ebf t\u1ec9nh h\u1ea1t xa m\u00e0 r\u1ed9ng, h\u1ecdc tr\u00f2 ng\u00e0y m\u1ed9t th\u00eam nhi\u1ec1u, xin \u0111\u1eb7t th\u00eam gi\u00e1o ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u00e0o luy\u1ec7n h\u1ecdc tr\u00f2, b\u00e8n \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t l\u1ea1i. Gi\u00e1ng b\u1ed5 nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t c\u00e1ch l\u01b0u t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn l\u00e0m gi\u00e1o th\u1ee5 ph\u1ee7 H\u1ea3i Ninh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng binh 3 \u0111\u1ea1o B\u1eafc K\u1ef3 v\u00e0 \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec th\u1ed5 ph\u1ec9 g\u00e2y s\u1ef1, \u0111\u00e3 ph\u00e1i quan qu\u00e2n chia \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn ti\u1ec5u, nay s\u1eafp th\u00e0nh c\u00f4ng. L\u1ea1i ngh\u0129 : qu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111\u00e1nh k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 tr\u1eeb di\u1ec7t nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf, c\u00f2n nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb \u00e9p theo, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i. Nay n\u00ean cho tuy\u00ean b\u1ea3o kh\u1eafp n\u01a1i : tr\u1eeb nh\u1eefng \u0111\u1ea7u m\u1ee5c to trong \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u00e3 ra th\u00fa, li\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c khoan mi\u1ec5n t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, cho \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n, l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i, t\u00ean n\u00e0o ch\u01b0a th\u00fa s\u1ebd li\u1ec7u c\u00e1ch l\u00f9ng b\u1eaft ; c\u00f2n nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c nho nh\u1ecf do gi\u1eb7c \u0111\u1eb7t b\u1eady quan ch\u1ee9c v\u00e0 nh\u1eefng th\u1ed5 d\u00e2n b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e9p theo, nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i m\u1eb7t, \u0111\u1ed5i l\u00f2ng, th\u00ec b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111\u00e3 th\u00fa hay ch\u01b0a th\u00fa, \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng tha th\u1ee9, mi\u1ec5n vi\u1ec7c tra b\u1eaft \u0111\u1ec3 ch\u00fang \u0111\u1ec1u quay v\u1ec1 \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, l\u00e0ng x\u00f3m, y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n. B\u1ed9 bi\u1ec1n c\u00e1c \u0111\u1ea1o v\u00e0 d\u00e2n x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng tra b\u1eaft m\u00e0 do\u1ea1 n\u1ea1t c\u00e0n b\u1eady, qu\u1ea5y r\u1ed1i h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n. M\u1ed9t khi vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra, t\u1ea5t b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. Phen n\u00e0y \u0111\u00e3 ra \u01a1n r\u1ed9ng l\u1edbn, c\u00e1c th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ec1u n\u00ean m\u00e1ch b\u1ea3o l\u1eabn nhau, y\u00ean ph\u1eadn, gi\u1eef ph\u00e9p, m\u00e3i m\u00e3i l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u1ebfu c\u00f2n l\u1ea1i d\u00e1m n\u1ea3y sinh th\u00f3i \u00e1c, s\u1ebd gi\u1ebft kh\u00f4ng tha\u201d.<\/p>\n<p>\u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t, V\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o \u0111\u1ea1o H\u00e0m Thu\u1eadn, t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Khoa, th\u1ef1 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, d\u00f2 bi\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5t M\u01b0\u1eddng Xu\u00e2n huy\u1ec7n Ho\u00e0 \u0110a, b\u00e8n ti\u1ebfn \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Gi\u1eb7c th\u1ea5y b\u00f3ng qu\u00e2n \u0111\u1eb1ng xa, li\u1ec1n tr\u1ed1n ch\u1ea1y v\u00e0o r\u1eebng. \u0110\u01b0\u1eddng n\u00fai hi\u1ec3m tr\u1edf, kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, b\u00e8n \u0111\u1ed1t s\u1ea1ch \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, kho t\u00e0ng c\u1ee7a gi\u1eb7c, tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5t B\u00e1 Ky. Quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201c\u0110\u00e3 u\u1ef7 th\u1ed5 d\u00e2n Kinh C\u1ef1u (t\u00ean \u0111\u1ea5t) \u0111i m\u1ecdi n\u01a1i hi\u1ec3u d\u1ee5. C\u00f3 h\u01a1n 70 ng\u01b0\u1eddi nam, ph\u1ee5, l\u00e3o, \u1ea5u \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00fa t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i gi\u1ecfi g\u00ec, m\u1edbi th\u1ea5y quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, li\u1ec1n \u0111\u00e3 s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3 m\u00e0 tan v\u1ee1 l\u1ee7i tr\u1ed1n. Nh\u01b0ng ch\u01b0a ch\u00e9m gi\u1ebft m\u1ed9t phen th\u1ef1c m\u1ea1nh, ch\u00fang ch\u01b0a bi\u1ebft s\u1ee3 m\u0169i nh\u1ecdn s\u1eafc b\u00e9n c\u1ee7a qu\u00e2n ta. Nay ch\u00fang qu\u1ea7n t\u1ee5 \u1edf x\u00f3 r\u1eebng, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00f4ng k\u1ebf ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng qu\u1eabn thi\u1ebfu th\u1ed1n. V\u1eady chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i chuy\u1ec3n s\u1ee9c c\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec1n nghi\u00eam ng\u1eb7t ng\u0103n ch\u1eb7n nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i qu\u00e2n gi\u1eb7c v\u1eabn ra v\u00e0o \u1edf m\u1ed9t d\u1ea3i ph\u00eda d\u01b0\u1edbi ven n\u00fai v\u00e0 d\u00f2 th\u00e1m n\u01a1i nh\u1eefng \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e9n l\u00fat t\u1ee5 t\u1eadp m\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u1ef1c m\u1ea1nh, l\u00f9a ph\u00e1 s\u00e0o huy\u1ec7t ch\u00fang, thu v\u00e9t cho k\u1ef3 h\u1ebft s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o ch\u00fang \u0111\u00e3 t\u00edch tr\u1eef m\u00e0 ph\u00e1t cho d\u00e2n b\u1ecb tai n\u1ea1n, khi\u1ebfn ch\u00fang kh\u00f4ng c\u00f2n g\u00ec \u0103n, th\u00ec kh\u00f4ng kh\u1ecfi m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y, t\u1ea5t \u0111\u1ec1u ch\u1ebft \u0111\u00f3i. L\u1ea1i truy\u1ec1n \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i : n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o ra th\u00fa \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, cho tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea c\u0169 nh\u1eadn l\u1ea5y c\u01a1 nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, y\u00ean s\u1ed1ng. K\u1ebb n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 xu\u1ea5t l\u1ef1c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf n\u1ed5i lo\u1ea1n l\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c Gi\u1ea3ng, gi\u1eb7c V\u0103n, th\u00ec \u0111em gi\u1ea3i n\u1ed9p, ho\u1eb7c gi\u1ea3 s\u1ee9c kh\u00f4ng b\u1eaft n\u1ed5i, th\u00ec b\u00e1o v\u00e0 d\u1eabn quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn b\u1eaft, th\u1ebf ch\u1eb3ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eadu th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ed5 d\u00e2n xung quanh t\u1ec9nh c\u00f3 h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a theo gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 b\u1ecb nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Phan Phu giam gi\u1eef, nay xin th\u1ea3 ra. L\u1ea1i n\u1eefa, ch\u1ecb g\u00e1i t\u00ean tr\u1ecdng ph\u1ea1m Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0 Th\u1ecb Ti\u1ebft (v\u1ee3 Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn. Thu\u1eadn l\u00e0 con nguy\u00ean Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Thu\u1eadn Th\u00e0nh Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e1, b\u1ecb giam v\u00ec vi\u1ec7c b\u1ea3o c\u1eed t\u00ean ngh\u1ecbch V\u0103n l\u00e0m ph\u00e2n tri \u0111\u1ed1c th\u00fac thu\u1ebf Man) v\u00e0 em g\u00e1i l\u00e0 Th\u1ecb C\u00e2n Oa (v\u1ee3 t\u00ean T\u1ed1, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c), v\u00ec l\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c ph\u1ea1m nh\u00e2n n\u00ean b\u1ecb giam, ch\u1edd x\u1eed \u00e1n. Nay ch\u00fang kh\u1ea9n kho\u1ea3n xin cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh, \u0111\u1ec3 \u1edf ngo\u00e0i ti\u1ec7n vi\u1ec7c chi\u00eau d\u1ee5 d\u00e2n Th\u1ed5, Man ra th\u00fa. V\u1ea3, t\u1ee5c Th\u1ed5, Man, tr\u1ecdng \u0111\u00e0n b\u00e0 h\u01a1n \u0111\u00e0n \u00f4ng, m\u00e0 hai th\u1ecb n\u00e0y \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1ng \u0111\u00e0n b\u00e0 ki\u1ec7t hi\u1ec7t, Man n\u00fai m\u1ed9t d\u1ea3i H\u00e0m Thu\u1eadn, Ninh Thu\u1eadn ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 t\u00f4i t\u1edb, n\u1ebfu cho hai th\u1ecb \u1ea5y chi\u00eau d\u1ee5 th\u00ec d\u00e2n Man t\u1ea5t s\u1ebd nghe theo m\u00e0 v\u00e2y c\u00e1nh b\u1ecdn gi\u1eb7c Dao t\u1ef1 kh\u1eafc tan r\u00e3. V\u1eady xin n\u00ean theo s\u1edf nguy\u1ec7n c\u1ee7a ch\u00fang\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh Thu\u1eadn, Nguy\u1ec5n Vi\u1ec5n Du c\u00f3 n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 t\u00f9 ph\u1ea1m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m tr\u1ea5n binh c\u00f3 60 t\u00ean tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 chia giao v\u1ec1 d\u00e2n x\u00e3 qu\u1ea3n th\u00fac, ch\u00fang \u0111\u1ec1u y\u00ean ph\u1eadn, gi\u1eef ph\u00e9p, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m b\u1eady. Nay nh\u00e2n c\u00f3 gi\u1eb7c man xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng, ch\u00fang t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n tr\u1ed5 s\u1ee9c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. V\u1eady ngh\u0129 n\u00ean m\u1edf xi\u1ec1ng kho\u00e1 cho ch\u00fang d\u1ed3n l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ed9i, li\u1ec7u c\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi, ti\u1ec1n, g\u1ea1o, sai \u0111i t\u00f2ng chinh\u201d. Vua d\u1ee5 sai ph\u00e2n ph\u00e1t ch\u00fang \u0111i theo quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o, sung l\u00e0m ti\u1ec1n khu, ch\u1edb \u0111\u1ec3 t\u1ee5 l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ed9i ; t\u00ean n\u00e0o nh\u00e1t, l\u00f9i, li\u1ec1n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n \u0111\u1ec3 cho c\u00f4ng ch\u00fang bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n cxlvii<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 [1835] m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, l\u0129nh b\u1ea3o h\u1ed9 Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00e0nh, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 b\u1ecdn Thi K\u00ea, Sa Th\u00e1p, quan Phi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i gi\u1eef ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y \u0111\u00e3 b\u00e1o, th\u00ec \u0110\u1ea7u m\u1ee5c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, B\u00f4 N\u00f4 M\u1eb9 Tri l\u00e0 t\u00ean N\u1ed9n v\u00e0 t\u00ean Giao, d\u1eabn 300 qu\u00e2n Xi\u00eam, h\u01a1n 20 voi v\u00e0 ng\u1ef1a, \u0111\u00f3ng \u1edf b\u1edd b\u00ean nam s\u00f4ng C\u1ea7m-B\u00f4ng-Tr\u1eafc, n\u00f3i phao l\u00ean r\u1eb1ng N\u1eb7c Ong Giun sai ch\u00fang \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n l\u1eeba g\u1ea1t d\u1ee5 d\u1ed7 d\u00e2n Phi\u00ean. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i th\u00eam l\u00ednh Phi\u00ean \u0111i theo l\u0169 Thi K\u00ea canh ph\u00f2ng tu\u1ea7n ti\u1ec5u. Ch\u00fang li\u1ec7u bi\u1ebft m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n lui v\u1ec1 s\u1ed1c C\u1ea7n S\u01b0.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i c\u1ee9 nh\u01b0 quan Phi\u00ean \u1edf ph\u1ee7 S\u01a1n Ph\u1ee7 l\u00e0 \u1ed1c nha Na Chi\u1ec1n Na Ti\u00ean \u0111\u00e3 b\u00e1o, d\u00f2 th\u00e1m bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Phi Nh\u00e3 L\u1ea1c Ni C\u00f4n t\u1eeb th\u00e0nh V\u1ecdng C\u00e1c, \u0111em 4.000 qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf m\u01b0\u1eddng Ba Th\u1eafc v\u00e0 c\u00e1c Man t\u1eeb Ba Th\u1eafc tr\u1edf ra ph\u00eda ngo\u00e0i, ti\u1ebfp v\u1edbi \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n thu\u1ed9c Bi\u00ean H\u00f2a v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn. Nay, B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u00f3 vi\u1ec7c bi\u1ebfn, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 m\u1eadt t\u01b0 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u1ef1 ch\u00fang c\u1ee9 l\u00e0m r\u1ed1i r\u00edt l\u00ean, c\u00f2n ta th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng lo ng\u1ea1i g\u00ec. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 [Cao Mi\u00ean] v\u00e0 d\u00e2n th\u1ed5 B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u1ed1n kh\u00f4ng can thi\u1ec7p v\u1edbi nhau, m\u00e0 \u0111\u1ea5t l\u1ea1i xa c\u00e1ch ; h\u01a1n n\u1eefa g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 tin b\u00e1o r\u1eb1ng t\u1ec9nh n\u00e0y, Cao Mi\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n th\u1ed5 l\u1ea5n v\u00e0o, th\u00ec hai b\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00f4ng v\u1edbi nhau \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng l\u1eafm\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m, t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169, cho r\u1eb1ng qu\u00e2n quan b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m, \u0111\u1eafp l\u0169y \u0111\u1ea5t bao v\u00e2y, ch\u1eb3ng s\u1edbm th\u00ec mu\u1ed9n, th\u1ebf t\u1ea5t b\u1ecb ph\u00e1. N\u00f3 b\u00e8n m\u01b0u v\u1edbi b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, d\u1ef1 b\u1ecb c\u01a1m v\u00e0 mu\u1ed1i, ra ngo\u00e0i th\u00e0nh, quy\u1ebft chi\u1ebfn, \u0111\u1ed9t m\u1edf m\u1ed9t l\u1ed1i tr\u01b0\u1eddng l\u0169y \u1edf g\u00f3c sau b\u00ean h\u1eefu, theo th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o m\u00e0 \u0111i. Ch\u1ea9m \u0111\u1eb7t ngh\u1ecbch H\u00e0m \u0111i\u1ec1u b\u00e1t, t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng c\u1ea3m t\u1eed h\u01a1n 300 t\u00ean, nh\u00e2n \u0111ang \u0111\u00eam, l\u1ebbn ra b\u1eafc thang tr\u00e8o l\u00ean l\u0169y. Ngh\u1ecbch Ch\u1ea9m \u1edf trong th\u00e0nh, chu\u1ea9n b\u1ecb voi chi\u1ebfn, \u0111em v\u1ee3 con ngh\u1ecbch Kh\u00f4i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng t\u1ee9c th\u00ec th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ed1c su\u1ea5t bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ea5n s\u1edf \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c. L\u00e3nh binh Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u ti\u1ebfn l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, ch\u00e9m gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c x\u00fam l\u1ea1i \u0111\u00e2m : Ng\u00f4n b\u1ecb nhi\u1ec1u v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng \u1edf m\u00ecnh. Tr\u1ecdng c\u0169ng b\u1ecb tr\u00fang \u0111\u1ea1n. Qu\u00e2n ta h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ee5y Th\u1ed1ng \u0111\u1ed3n c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00f2a v\u00e0 b\u00e8 l\u0169 n\u00f3 h\u01a1n 100 t\u00ean, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 g\u01b0\u01a1m c\u1edd r\u1ea5t nhi\u1ec1u. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00eam ra huy\u1ebft chi\u1ebfn, \u0111\u1ecbnh ph\u00e1 v\u00e2y ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Qu\u00e2n quan ta l\u1ea1i h\u0103ng h\u00e1i ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e1 nhi\u1ec1u. Th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng ch\u00ednh m\u00ecnh d\u1eabn \u0111\u1ea7u qu\u00e2n l\u00ednh, hi\u1ec7n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, d\u0169ng c\u1ea3m nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ee5 v\u1edbi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng. D\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u1ee7a Tr\u1ecdng c\u00f3 ghi gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c h\u1ebft, l\u1ea1i gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, th\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn, 1 nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t ng\u1ecdc kim c\u01b0\u01a1ng. L\u00e3nh binh Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, ch\u00ednh tay gi\u1ebft gi\u1eb7c, m\u00ecnh b\u1ecb nhi\u1ec1u v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i c\u00e0ng t\u1ecf ra can \u0111\u1ea3m h\u0103ng h\u00e1i l\u1eafm ! Chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, l\u1ea1i gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, th\u01b0\u1edfng 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 1 nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t ng\u1ecdc kim c\u01b0\u01a1ng. L\u00e3nh binh L\u00ea S\u00e1ch, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u0169ng T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Qu\u1ea3ng ngh\u0129a T\u00f4n Th\u1ea5t Cung l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng gia 1 c\u1ea5p. Th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ho\u00e0n d\u0169ng Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u00fd, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00e1nh, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u0169ng Phan C\u00f4ng Qu\u00fd \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5 ngay. Quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb V\u0169 Phi Gi\u00e1m v\u00e0 quy\u1ec1n sai Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Bi\u00ean H\u00f2a Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00ea \u0111\u1ec1u b\u1ed5 l\u00e0m Ch\u01b0 qu\u00e2n Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay. Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n S\u1ea7m th\u0103ng b\u1ed5 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay. L\u1ea1i \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u00e1o nhung v\u1ea3i, 1 qu\u1ea7n nhi\u1ec5u \u0111i\u1ec1u, 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t pha l\u00ea. Ph\u00f3 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i L\u00e3 V\u0103n Ng\u1ed9t v\u00e0 l\u00ednh v\u1ec7 C\u1ea9m y Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ti\u1ebfn \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, chu\u1ea9n cho b\u1ea1t b\u1ed5 L\u00e3 V\u0103n Ng\u1ed9t l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ti\u1ebfn l\u00e0m C\u1ea9m y \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ; l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 l\u1ea1ng b\u1ea1c. C\u00e1c th\u1ecb v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc T\u1ee9, Ho\u00e0ng V\u0103n M\u00e3o, Tr\u1ea7n Kh\u1eafc C\u01b0, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. Bi\u1ec1n binh th\u01b0\u1edfng chung 1000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, nay th\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y m\u1ed9t c\u00f9ng qu\u1eabn l\u1eafm, ch\u1eb3ng s\u1edbm th\u00ec mu\u1ed9n, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn ch\u1ecbu gi\u1ebft c\u1ea3. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n v\u00e0 l\u00e3nh binh ph\u1ea3i n\u00ean tu\u00e2n theo ch\u1ec9 d\u1ee5 nhi\u1ec1u l\u1ea7n nghi\u00eam s\u1ee9c, ph\u00f2ng gi\u1eef, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01a1 h\u1edf. V\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m quanh co, \u0111\u1eafp cao n\u00fai \u0111\u1ea5t, h\u1eb1ng ng\u00e0y n\u00ean c\u00f3 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh gi\u1edd gi\u1ea5c, \u0111\u1ec3 cho ch\u00f3ng c\u00f3 c\u00f4ng hi\u1ec7u\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai th\u1ecb v\u1ec7 mang s\u00e2m Cao Ly c\u1ea5p cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng 3 chi, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n 2 chi.<\/p>\n<p>H\u1ed9 b\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u, cho r\u1eb1ng 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, t\u1eeb sau khi tr\u1ea3i qua s\u1ef1 bi\u1ebfn, chi ph\u00ed r\u1ea5t r\u1ed9ng, m\u00e0 c\u1ee7a ch\u1ee9a th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Nay th\u00f3c l\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, gi\u00e1 g\u1ea1o h\u1ea1 xu\u1ed1ng. Xin n\u00ean mua th\u00eam th\u00f3c v\u1edbi gi\u00e1 th\u1ecfa thu\u1eadn : mua cho Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng m\u1ed7i t\u1ec9nh 100000 h\u1ed9c ; mua cho Bi\u00ean H\u00f2a 30000 h\u1ed9c ; mua cho An Giang 70000 h\u1ed9c ; H\u00e0 Ti\u00ean ch\u01b0a c\u00f3 kho, n\u00ean mua g\u1ea1o \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng trong 1 n\u0103m ; l\u1ea1i do An Giang chuy\u1ec3n v\u1eadn \u0111\u1ebfn 10000 h\u1ed9c th\u00f3c, \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u1ee7a d\u1ef1 tr\u1eef th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cH\u00e0 Ti\u00ean, b\u1ea5t t\u1ea5t tr\u1eef nhi\u1ec1u, ch\u1ec9 t\u1eeb An Giang ch\u1edf \u0111\u1ebfn 5.000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng l\u00e0 \u0111\u1ee7. C\u00f2n c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m theo nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ph\u00fa Y\u00ean t\u1ea3i 200000 quan ti\u1ec1n kho \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, r\u1ed3i tr\u00edch giao cho V\u0129nh Long v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng m\u1ed7i t\u1ec9nh 80.000 quan.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y (l\u00f2ng th\u00e0nh r\u1ed9ng 45 tr\u01b0\u1ee3ng ; th\u00e2n th\u00e0nh ngo\u00e0i tr\u1ed3ng tre v\u00e0 c\u00e2y, trong \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t cao 9 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ch\u00e2n d\u00e0y 1 tr\u01b0\u1ee3ng 8 th\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t d\u00e0y 3 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c. Ngo\u00e0i th\u00e0nh, 4 g\u00f3c c\u00f3 h\u00e0o r\u1ed9ng 3 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c ; \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda, h\u00e0o r\u1ed9ng 5 tr\u01b0\u1ee3ng 8 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, \u0111\u1ec1u s\u00e2u 1 tr\u01b0\u1ee3ng). \u0110\u1ed1c ph\u1ee7 l\u0129nh b\u1ea3o h\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed3n An Man c\u0169 khu\u00f4n kh\u1ed5 ch\u1eadt h\u1eb9p, l\u1ea1i k\u1ec1 s\u00e1t b\u1edd s\u00f4ng, d\u1ec5 b\u1ecb s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y x\u00f3i. Nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i l\u00e0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, n\u00ean m\u1edf r\u1ed9ng quy m\u00f4, \u0111\u1ec3 cho ch\u1ed7 bi\u00ean ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1nh m\u1ebd. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i bi\u1ec1n binh v\u00e0 v\u00e1t Phi\u00ean binh kh\u1edfi c\u00f4ng \u0111\u1eafp th\u00e0nh, \u0111\u00e0o h\u00e0o, li\u1ec7u x\u00e2y dinh th\u1ef1, nh\u00e0 c\u1eeda v\u00e0 kho \u0111\u1ee5n \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t cao s\u00e1ng, c\u00e1ch \u0111\u1ed3n c\u0169 h\u01a1n 50 tr\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y nam, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee9a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u1ec3 canh gi\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i b\u1ecb sai ph\u00e1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c. Ta v\u1ed1n coi tr\u1ecdng vi\u1ec7c d\u00f9ng s\u1ee9c h\u1ecd. Nay \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u b\u00e1t h\u1ecd l\u00e0m vi\u1ec7c r\u1ed3i, kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eefa ch\u1eebng th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady ph\u1ea3i tr\u00f9 li\u1ec7u l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 cho c\u00f4ng vi\u1ec7c s\u1edbm xong, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng k\u00eau kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean, nay b\u1edbt g\u0103ng, b\u00e8n r\u00fat Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean, L\u00e3nh binh An Giang, v\u1ec1 t\u1ec9nh cung ch\u1ee9c. Chu\u1ea9n cho 2 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi l\u0169 ch\u00e1nh ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u1edf th\u00e0nh, thao di\u1ec5n bi\u1ec1n binh, 1 th\u00e1ng l\u1ea1i v\u1ec1. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef H\u00e0 Ti\u00ean c\u1ed9ng v\u1edbi 1000 ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng ra l\u1ec7nh cho li\u1ec7u tr\u00edch m\u1ed9t n\u1eeda chuy\u1ec3n \u0111\u00f3ng \u1edf An Giang ; c\u00f2n m\u1ed9t n\u1eeda th\u00ec cho c\u00f9ng v\u1edbi 500 ng\u01b0\u1eddi do An Giang \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn, v\u1eabn c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7.<\/p>\n<p>L\u1eadp \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5t H\u00e0 Ti\u00ean c\u00f2n nhi\u1ec1u ngu\u1ed3n l\u1ee3i, m\u00e0 nay t\u1ec9nh h\u1ea1t v\u00f4 s\u1ef1. V\u1eady d\u1ee5 sai Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, ph\u1ecfng theo c\u00e1ch \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u0111\u1eddi c\u1ed5, ch\u1ecdn nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ea5p tr\u00e2u c\u00e0y v\u00e0 \u0111\u1ed3 l\u00e0m ru\u1ed9ng cho bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf \u0111\u1ea5y, khi\u1ebfn h\u1ecd v\u1eeba c\u00e0y ru\u1ed9ng, v\u1eeba thao di\u1ec5n v\u00e0 cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n d\u00f9ng nh\u1eefng th\u00f3c g\u1ea1o, hoa l\u1ee3i do h\u1ecd \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ee3i sau 1, 2 n\u0103m th\u00e0nh \u0111i\u1ec1n r\u1ed3i, m\u1edbi l\u1ea5y th\u00f3c l\u00faa, hoa l\u1ee3i \u1ea5y sung l\u00e0m kh\u1ea9u l\u01b0\u01a1ng. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 c\u1ea5p cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u00e1t g\u1ea1o, \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1i ch\u01b0\u1edbc l\u00e2u d\u00e0i.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i m\u1ed9 nhi\u1ec1u d\u00e2n ngh\u00e8o khai kh\u1ea9n c\u00e0y c\u1ea5y. Ph\u00e0m l\u00faa gi\u1ed1ng, tr\u00e2u c\u00e0y v\u00e0 \u0111\u1ed3 l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u1ec1u do Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc cho vay m\u01b0\u1ee3n, \u0111\u1ee3i sau ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t th\u00e0nh thu\u1ed9c, th\u1ee9c \u0103n c\u1ee7a d\u00e2n h\u01a1i \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, th\u00ec l\u1ea1i b\u1eaft n\u1ed9p tr\u1ea3 c\u00e1c th\u1ee9 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 cho m\u01b0\u1ee3n tr\u01b0\u1edbc. C\u1ea7n l\u00e0m cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng \u0103n v\u00e0 \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch qu\u00e2n, c\u00f3 th\u00e0nh hi\u1ec7u r\u00f5 r\u1ec7t\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Tr\u1ea7n Tr\u1ea5n ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f9ng th\u00f4n B\u00ecnh An, x\u00e3 M\u1ef9 \u0110\u1ee9c (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u00e0 Ch\u00e2u, g\u1ea7n \u0111\u1ed3n Chu Nham), \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e2y c\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n li\u1ec7u \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng, h\u1eb9p, xin v\u00e1t l\u00ednh c\u01a1 H\u00e0 Ti\u00ean (nguy\u00ean l\u00e0 d\u00e2n Phi\u00ean v\u1ed1n quen th\u1ee7y th\u1ed5) 50 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u0111\u1ed3n Chu Nham, 100 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 g\u1ea7n \u0111\u00f3 c\u00e0y c\u1ea5y \u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n B\u00ecnh An : h\u1ec5 khi vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 r\u1ed7i, th\u00ec l\u1ea1i luy\u1ec7n t\u1eadp thao di\u1ec5n. L\u1ea1i chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n ngh\u00e8o \u1edf hai huy\u1ec7n Ki\u00ean Giang, H\u00e0 Ch\u00e2u, c\u1ea5p cho tr\u00e2u c\u00e0y, \u0111\u1ed3 l\u00e0m ru\u1ed9ng v\u00e0 th\u00f3c gi\u1ed1ng \u0111\u1ec3 khai kh\u1ea9n. Vua y cho.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh \u0111em b\u1ea3n \u00e1n ngh\u1ecb x\u1eed nh\u1eefng th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a c\u00e1c ngh\u1ecbch ph\u1ea1m \u1edf th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169 d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u00e1n n\u00e0y, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, b\u1ed9 \u0111\u00e3 t\u00e2u l\u00ean. Ta ngh\u0129 m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 tr\u1ecdng, ch\u01b0a n\u1ee1 v\u1ed9i l\u00e0m t\u1ed9i ngay, c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n cho b\u1ecdn ph\u1ea3n ngh\u1ecbch s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u l\u1ea1i, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u1ed9i l\u00e2y \u1ea5y may \u0111\u01b0\u1ee3c khoan gi\u1ea3m. Nh\u01b0ng l\u0169 gi\u1eb7c kia m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u00e0ng n\u0103m, h\u00e0ng th\u00e1ng, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n binh, d\u00f5ng \u0111i v\u00e2y \u0111\u00e1nh, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft. T\u1ed9i \u00e1c c\u1ee7a ch\u00fang th\u1ef1c n\u1eb7ng l\u1eafm ! V\u1eady nh\u1eefng k\u1ebb th\u00e2n thu\u1ed9c ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u00e2y \u1ea5y, n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00e9m gi\u1ebft \u0111i, \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i vong linh nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng s\u0129 ch\u1ebft tr\u1eadn v\u00e0 h\u1ea3 l\u00f2ng c\u0103m gi\u1eadn c\u1ee7a t\u00f4i con trong n\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0ng trong b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y c\u00f3 k\u1ebb l\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1eeb kh\u00f4i, c\u00f3 k\u1ebb l\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c nh\u1ecf nh\u1eb7t, chu\u1ea9n cho tr\u00edch ra 23 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n c\u1eadn v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ebb ng\u1ee5y x\u01b0ng t\u1eeb th\u00e1i khanh, thi\u1ebfu khanh, ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng, \u0111\u00f4 qu\u1ea3n l\u0129nh, ph\u00f3 \u0111\u00f4 qu\u1ea3n l\u0129nh, tham t\u00e1n, ch\u00e1nh v\u1ec7 tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u ch\u00e9m ngay tr\u01b0\u1edbc. Nh\u1eefng k\u1ebb th\u00e2n thu\u1ed9c n\u00e0o \u0111\u00e1ng kh\u00e9p t\u1ed9i b\u1eaft l\u00e0m n\u00f4, th\u00ec ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m n\u00f4 ngay. C\u00f2n nh\u1eefng th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a c\u00e1c ng\u1ee5y t\u1eeb thi\u00eam s\u1ef1, lang trung, ch\u1ee7 s\u1ef1, cai c\u01a1, cai \u0111\u1ed9i, ph\u00f3 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, th\u1ee9 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u, t\u00f9y hi\u1ec7u, \u0111i\u1ec3n qu\u00e2n, \u0111i\u1ec3n b\u1ea1 tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec h\u1eb5ng giam gi\u1eef l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea3n ngh\u1ecbch \u1edf Tr\u1ea5n Ninh thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An l\u00e0 l\u0169 ngh\u1ecbch Khuy\u1ebft, ngh\u1ecbch Hu\u1ed1ng vi\u1ec7n d\u1eabn t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Ph\u1ecdc Nha L\u1ea1t X\u00e0 Linh, \u0111em h\u01a1n 1000 qu\u00e2n Xi\u00eam \u2013 L\u00e0o \u1edf \u0111\u1ed3n N\u00f9ng Khai l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng (ph\u1ee7 l\u1ef5 c\u0169), huy\u1ec7n Kh\u00e2m. Thi\u1ec1u X\u00e1 Ly c\u00f9ng th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 binh \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, kh\u00f4ng l\u1ee3i, \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y c\u1ea3. \u0110\u1ed3ng Tri ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng D\u1ee5 th\u1ea5y m\u00ecnh qu\u00e2n \u00edt, kh\u00f3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n b\u1ecf ph\u1ee7 l\u1ef5, r\u00fat \u0111\u00f3ng \u1edf x\u1ee9 Lam C\u1ed1t. C\u00e1c Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng \u00fay, Nguy\u1ec5n B\u00e1 C\u01b0\u1eddng do t\u1ec9nh ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc, v\u1eeba \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, th\u00ec \u0111ang \u0111\u00eam li\u1ec1n l\u1ebbn v\u1ec1. B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Mai Th\u0103ng \u0110\u01b0\u1eddng nghe tin b\u00e1o, b\u00e0n \u1ee7y L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 mang h\u01a1n 500 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn ngay \u0111\u1ed3n M\u01b0\u1eddng Then (\u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba ph\u1eadn huy\u1ec7n K\u1ef3 S\u01a1n) \u0111\u00f3ng l\u1ea1i canh gi\u1eef \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh vi\u1ec7n. R\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh Tr\u1ea5n Ninh th\u1ea5t th\u1ee7 v\u00e0 s\u1ef1 nh\u00fat nh\u00e1t c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ecbch Khuy\u1ebft, ngh\u1ecbch Hu\u1ed1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y manh t\u00e2m ph\u1ea3n b\u1ed9i, m\u1ed9t khi \u0111\u00e3 b\u1ecb qu\u00e2n quan ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, li\u1ec1n ch\u1ea1y tr\u1ed1n sang Xi\u00eam, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u t\u1ea1m s\u1ed1ng. Nay c\u00f2n d\u00e1m vi\u1ec7n d\u1eabn d\u01b0 \u0111\u1ea3ng Xi\u00eam \u2013 L\u00e0o x\u00e2m l\u1ea5n Tr\u1ea5n Ninh, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 ch\u00fang theo l\u1ed1i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 d\u1edf tr\u00f2 \u0111\u00f3 th\u00f4i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng Tr\u1ea5n Ninh c\u0169ng l\u00e0 bi\u00ean th\u00f9y c\u1ee7a ta, h\u00e1 n\u00ean cho l\u0169 kia g\u00e2y s\u1ef1 ? L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 \u0111\u00e3 mang qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn M\u01b0\u1eddng Then, chu\u1ea9n cho v\u00e1t l\u1ea5y l\u00ednh t\u1ec9nh v\u00e0 xen th\u00eam 500 l\u00ednh Kinh tr\u00fa ph\u00f2ng ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n l\u1ef1c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9ng h\u1eadu. R\u1ed3i chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 th\u00e1m t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i \u1edf Tr\u1ea5n Ninh, m\u1ed9t m\u1eb7t b\u00e1o l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111\u1ee3i qu\u00e2n quan chuy\u1ebfn sau h\u1ed9i l\u1ea1i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. N\u1ebfu nghe th\u1ea5y qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec n\u00ean t\u1ee9c t\u1ed1c t\u00f9y ti\u1ec7n x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, r\u1ed3i s\u1edbm r\u00fat v\u1ec1. Nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng gi\u1eb7c c\u1ee9 m\u00f9 qu\u00e1ng kh\u00f4ng s\u1ee3 ch\u1ebft, d\u00e1m ch\u1ed1ng ra m\u1eb7t, th\u00ec n\u00ean m\u1ed9t phen \u0111\u00e1nh gi\u1ebft r\u1ea5t d\u1eef, c\u1ea7n ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecbch Khuy\u1ebft, ngh\u1ecbch Hu\u1ed1ng v\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u00e1n. C\u00f2n Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng \u00fay, Nguy\u1ec5n B\u00e1 C\u01b0\u1eddng l\u00e0 h\u1ea1ng v\u00f5 bi\u1ec1n h\u00e8n nh\u00e1t, \u0111\u1ec1u c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00e0 giao d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3, cho ch\u00fang l\u00e0m ti\u1ec1n khu \u0111\u1ec3 hi\u1ec7u l\u1ef1c. N\u1ebfu ch\u00fang l\u1ea1i c\u00f2n nh\u00fat nh\u00e1t ch\u00f9n l\u1ea1i, th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u ngay \u1edf tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n \u0111\u1ec3 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y H\u00e0 T\u0129nh g\u1ea7n \u0111\u00e2y gi\u1eb7c \u0111\u00e3 im l\u1eb7ng, n\u00ean r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh nh\u1eefng bi\u1ec1n binh do Ngh\u1ec7 An ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, hi\u1ec7p s\u1ee9c b\u1eaft gi\u1eb7c. L\u1ea1i sai Nguy\u1ec5n C\u1eedu Ng\u1ecd th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 Long v\u00f5, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf H\u00e0 T\u0129nh, g\u1ea5p \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, theo Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng : th\u00fa binh, Trung v\u1ec7 H\u1ed5 uy \u1edf Ninh B\u00ecnh chuy\u1ec3n \u0111i tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf Ngh\u1ec7 An ; th\u00fa binh v\u1ec7 Trang v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh chuy\u1ec3n \u0111i tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh ch\u1ecdn c\u00e1c \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u1edf Th\u1ecb v\u1ec7, H\u1ed9 v\u1ec7 v\u00e0 C\u1ea9m y l\u1ea5y 4 ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh d\u1ea1n, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn M\u01b0\u1eddng Then, theo Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 sai ph\u00e1i, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Tha Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn, v\u00f5 bi\u1ec1n ph\u1ea1m t\u1ed9i, ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Tr\u1ea5n Ninh \u0111\u1ec3 hi\u1ec7u l\u1ef1c.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t s\u1ed1 th\u1ee3 \u1edf 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, hay n\u00ean b\u1edbt \u0111i v\u00e0 th\u1ec3 l\u1ec7 tha gi\u1ea3m thu\u1ebf, b\u00e0n cho th\u1ecfa \u0111\u00e1ng, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1ea7y t\u00f4i \u1edf b\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ee3 \u1edf c\u00e1c c\u1ee5c t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn B\u1eafc K\u1ef3, h\u1eb1ng n\u0103m th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi \u0111\u1ebfn t\u1eadp h\u1ee3p \u1edf Kinh, c\u0169ng c\u00f3 khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u00ec thu\u1ebf th\u00e2n c\u1ee7a th\u1ee3 \u1edf to\u00e0n c\u1ee5c v\u1eabn n\u00ean chi\u1ebfu l\u1ec7 chia ra t\u1eebng ph\u1ea7n m\u00e0 tha hay gi\u1ea3m. C\u00f2n s\u1ef1 th\u1ec3 \u1edf 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 th\u00ec l\u1ea1i kh\u00e1c : \u1edf t\u1ec9nh, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 l\u00fac \u0111\u00f2i \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y. N\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i y theo ngh\u1ecb c\u0169, t\u1ef1 do b\u1ed9 C\u00f4ng chi\u1ebfu ngh\u1ecb m\u00e0 l\u00e0m, l\u1ea1i th\u1ea5y b\u1eadn r\u1ed9n h\u01a1n. V\u1ea3 l\u1ea1i, d\u00e2n Nam K\u1ef3 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u hay l\u00e1nh ch\u1ed7 n\u1ecd \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kia. Nh\u1eefng k\u1ebb, ban \u0111\u1ea7u v\u00e0o l\u00e0m th\u1ee3 \u1edf c\u00e1c c\u1ee5c, ch\u1ec9 l\u00e0 m\u01b0\u1ee3n ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 t\u1ea1m b\u1ee3 tr\u1ed1n \u0111i l\u00ednh v\u00e0 dao d\u1ecbch, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i to\u00e0n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0nh ngh\u1ec1. Nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 l\u1ebd n\u00ean li\u1ec7u b\u1eaft quay v\u1ec1 s\u1edf d\u00e2n. Nh\u01b0ng \u1edf xa, kh\u00f3 m\u00e0 ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin do c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c h\u1ed9 bi\u1ec7t n\u1ea1p thu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt, x\u00e9t xem ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1ec3 nguy\u00ean ng\u1ea1ch, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o n\u00ean b\u1eaft v\u1ec1 d\u00e2n, h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 t\u00ednh ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh, m\u1edbi l\u00e0 chu \u0111\u00e1o\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Khi c\u00e1c t\u1ec9nh d\u00e2ng s\u1edb, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u n\u00f3i kh\u00e1c nhau. B\u1ea7y t\u00f4i \u1edf b\u1ed9 b\u00e8n b\u00e0n xin : \u201cTrong c\u00e1c b\u1ed9 thu\u1ed9c c\u00e1c c\u1ee5c, duy c\u00f3 h\u1ed9 l\u00e0m than \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 nhi\u1ec1u, n\u00ean tr\u00edch ra, \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 d\u00e2n, khai b\u00e1o s\u1ed5 \u0111inh, l\u1ef1a ch\u1ea5m l\u00e0m l\u00ednh (nguy\u00ean ng\u1ea1ch 997 ng\u01b0\u1eddi, li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 100 ng\u01b0\u1eddi). C\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 nguy\u00ean ng\u1ea1ch. T\u1ef1u trung c\u0169ng c\u00f3 lo\u1ea1i th\u1ee3 kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft nh\u01b0 th\u1ee3 s\u01a1n, th\u1ee3 l\u00e0m l\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ed1 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i, c\u00f3 khuy\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng m\u1ed9 n\u1eefa. C\u00f2n v\u1ec1 th\u1ec3 l\u1ec7 tha gi\u1ea3m thu\u1ebf : \u1edf c\u1ee5c n\u00e0o c\u00f3 t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ee3 l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u00ec theo t\u1eebng ng\u00e0y, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n 20 \u0111\u1ed3ng, g\u1ea1o 1 uy\u1ec3n). M\u1ed9t th\u00e1ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, kh\u00f4ng n\u00ean chi\u1ebft tr\u1eeb dao d\u1ecbch v\u00e0 thu\u1ebf kh\u00f3a ; 2 th\u00e1ng, xin gi\u1ea3m cho 3 ph\u1ea7n 10 ; 3 th\u00e1ng, gi\u1ea3m 4 ph\u1ea7n 10 ; 4 th\u00e1ng, gi\u1ea3m 5 ph\u1ea7n 10 ; 5 th\u00e1ng, gi\u1ea3m 6 ph\u1ea7n 10 ; 6 th\u00e1ng tr\u1edf l\u00ean th\u00ec chi\u1ebft tr\u1eeb c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, nh\u1eefng d\u00e2n l\u1eadu \u0111inh \u0111i sang h\u1ea1t kh\u00e1c, sung v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00e1c nha th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5m ch\u1ec9. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u1ed9i t\u00ean ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ho\u1eb7c \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u1ea1i ra l\u00e0m vi\u1ec7c, h\u1ec5 ph\u00e1t gi\u00e1c ra th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u01b0a \u0111\u0103ng v\u00e0o s\u1ed5 \u1edf nguy\u00ean qu\u00e1n \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n c\u00e1i t\u1ec7 tr\u1ed1n ch\u1ed7 n\u00e0y, \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kh\u00e1c\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>\u1edf Kinh \u0111\u00f4, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec c\u00f3 gi\u00f3 b\u1eafc h\u1ea1i l\u00faa, gi\u00e1 g\u1ea1o cao v\u1ecdt. Vua ngh\u0129 : Mu\u1ed1n cho g\u1ea1o l\u01b0u th\u00f4ng, \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o, b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 chu\u1ea9n cho c\u00e1c quan \u1edf Kinh t\u1eeb nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn c\u1eedu ph\u1ea9m, c\u00f9ng c\u00e1c th\u01b0 l\u1ea1i v\u00e0 binh l\u00ednh, v\u1ec1 th\u00e1ng n\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng sau, gi\u1ea3m gi\u00e1, chi\u1ebft c\u1ea5p cho b\u1eb1ng th\u00f3c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau (nh\u1ea5t, nh\u1ecb ph\u1ea9m : 5 h\u1ed9c ; tam ph\u1ea9m : 4 h\u1ed9c ; t\u1ee9 ph\u1ea9m : 3 h\u1ed9c ; ng\u0169, l\u1ee5c ph\u1ea9m : \u0111\u1ec1u 2 h\u1ed9c ; th\u1ea5t ph\u1ea9m : 1 h\u1ed9c ; b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn th\u01b0 l\u1ea1i : \u0111\u1ec1u n\u1eeda h\u1ed9c((1) Nguy\u00ean th\u01b0 kh\u00f4ng chua binh l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau th\u00f3c.1). M\u1ed7i h\u1ed9c tr\u1ecb gi\u00e1 2 quan 3 ti\u1ec1n, gi\u1ea3m l\u00e0m 1 quan 6 ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho Ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh thuy\u1ec1n, theo \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng, t\u1ea3i 80000 h\u1ed9c th\u00f3c \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u1ec1 kho Kinh. L\u1ea1i d\u1ee5 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng mua g\u1ea1o v\u1edbi gi\u00e1 n\u00e2ng l\u00ean, giao cho thuy\u1ec1n c\u00f4ng ch\u1edf \u0111\u1ebfn Kinh n\u1ed9p.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 ch\u1ecdn b\u1ed5 vi\u00ean ch\u1ee9c sung l\u00e0m ch\u1ee7 th\u1ee7 \u1edf kho Kinh, theo l\u1ec7 l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u v\u00e0 n\u00f3i : \u201cH\u1ecd l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ea1i d\u1ecbch, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1ec5 c\u00f3 ch\u1ecdn b\u1ed5, xin l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 cho b\u1ed9 L\u1ea1i chi\u1ebfu bi\u1ec7n, ng\u00f5 h\u1ea7u kh\u1ecfi t\u00e2u nh\u00e0m l\u00ean\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho \u1edf B\u1eafc Ninh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1ed9 th\u00eam l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Nam sung l\u00e0m Ti\u1ec1n v\u1ec7 v\u00e0 H\u1eadu v\u1ec7 B\u1eafc Ninh, l\u1ea1i th\u1eeba 1 \u0111\u1ed9i sung b\u1ed5 l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tam Tu\u1ea7n th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cL\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Nam \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 b\u1ea5y nay sai ph\u00e1i v\u1eabn c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 sai m\u1ed9 th\u00eam, c\u1ed1t mong nh\u1eefng l\u00ednh l\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Nam K\u1ef3 th\u1ef1c s\u1ef1, th\u00e2n th\u1ec3 kh\u1ecfe m\u1ea1nh, \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng l\u00fac l\u00e2m s\u1ef1 m\u00e0 d\u00f9ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u1ea5y con s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u m\u00e0 th\u00f4i. Nay t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh chi\u00eau m\u1ed9 v\u1eeba h\u01a1n 1 th\u00e1ng, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c 1050 ng\u01b0\u1eddi, ch\u01b0a th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c trong \u0111\u00f3 c\u00f3 s\u1ef1 tr\u00e0 tr\u1ed9n gi\u1ea3 m\u1ea1o hay kh\u00f4ng. V\u1eady, ra l\u1ec7nh cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho l\u1ea1i \u0111i\u1ec3m x\u00e9t l\u1ea1i : N\u1ebfu t\u1ea5t c\u1ea3 t\u1eeb qu\u00ea qu\u00e1n, h\u1ecd t\u00ean \u0111\u1ebfn h\u00ecnh d\u00e1ng qu\u1ea3 th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Nam th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc l\u1eabn l\u1ed9n v\u00e0o th\u00ec c\u0169ng chu\u1ea9n cho x\u00e9t th\u1ef1c, tr\u00ecnh b\u00e0y th\u1eb3ng l\u00ean. Nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng chuy\u00ean d\u1ef1a v\u00e0o nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ea7u m\u1ee5c m\u00e0 m\u1ed9 phi\u1ebfm, ch\u1ec9 c\u1ed1t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 cho c\u00f4n \u0111\u1ed3 v\u00e0 gi\u1eb7c tr\u00e0 tr\u1ed9n v\u00e0o, th\u00ec l\u1ed7i n\u1eb7ng kh\u00f3 t\u1eeb ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean v\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ebfn kh\u00e1m ch\u1ed7 \u0111o\u1ea1n c\u0169 s\u00f4ng C\u1eedu An, t\u1eeb x\u00e3 B\u1eb1ng Ngang \u0111\u1ebfn x\u00e3 Ba \u0110\u00f4ng d\u00e0i h\u01a1n 3300 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00f3 2 ch\u1ed7 h\u00ecnh th\u1ebf r\u1ea5t quanh co, ph\u1ea3i n\u00ean c\u1eaft s\u1eeda l\u1ea1i (m\u1ed9t ch\u1ed7 t\u1eeb x\u00e3 Mai Vi\u00ean v\u00e0 ch\u1ed7 gi\u00e1p gi\u1edbi x\u00e3 B\u1eb1ng Ngang, ven b\u1edd s\u00f4ng \u0111\u1ebfn c\u1ea7u x\u00e3 T\u1ea1 X\u00e1, d\u00e0i h\u01a1n 300 tr\u01b0\u1ee3ng. M\u1ed9t ch\u1ed7 t\u1eeb c\u1ea7u x\u00e3 Nh\u00e2n La \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi x\u00e3 B\u00ecnh L\u00f4i, d\u00e0i h\u01a1n 200 tr\u01b0\u1ee3ng). Ch\u1ed7 kh\u00e1c th\u00ec nh\u00e2n c\u0169, m\u1edf r\u1ed9ng ra (\u0111\u1ec1u r\u1ed9ng 12 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u 6 \u2013 7 th\u01b0\u1edbc). Duy nh\u1eefng ru\u1ed9ng b\u1ecb l\u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0o s\u00f4ng, l\u00faa \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ed1t nh\u1ed5 \u0111i th\u1ef1c \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc ! Ph\u01b0\u01a1ng chi th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 4, l\u00faa \u0111\u00e3 d\u1ea7n ch\u00edn, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng m\u00f9a h\u1ea1 c\u0169ng s\u1eafp l\u00ean. V\u1eady xin h\u00e3y t\u1ea1m ho\u00e3n, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi m\u00f9a l\u00e0m ru\u1ed9ng xong, s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>Tr\u1ecbnh Quang Khanh l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c t\u1ea1m quy\u1ec1n \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u1eafn, ti\u1ec1n thu\u00ea nh\u00e2n c\u00f4ng so v\u1edbi gi\u00e1 b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, tr\u1ed9i l\u00ean h\u01a1n 400 quan. V\u1eady xin truy thu \u0111\u1ec3 n\u1ed9p v\u00e0o kho\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecb n\u1ea1n l\u1ee5t, ta \u0111\u00e3 v\u00ec d\u00e2n, t\u00ecm nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111\u1ec3 c\u1ee9u ch\u1eefa. Vi\u1ec7c thu\u00ea m\u01b0\u1edbn \u0111\u1eafp \u0111\u00ea l\u1ea1i tr\u1ea3 gi\u00e1 h\u1eadu \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng d\u1ed3i d\u00e0o, ch\u1ee9 kh\u00f4ng s\u1ebbn ti\u1ebfc g\u00ec ! Hu\u1ed1ng chi ti\u1ec1n \u0111\u00e3 v\u00e0o tay d\u00e2n, sao n\u1ee1 truy thu l\u1ea1i n\u1eefa ? V\u1eady cho mi\u1ec5n \u0111\u00f2i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3ng l\u1ea1i thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Th\u1ee5y Long. Sai \u0110o\u00e0n Kim, th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 N\u1ed9i th\u1ee7y, tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u1ea5y. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n C\u1ef1 h\u1ea3i \u0111\u1ea1o v\u00e0 thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0111\u1ea1o m\u1ed7i th\u1ee9 1 chi\u1ebfc v\u00e0 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n Ti\u1ec3u h\u1ea3i \u0111\u1ea1o, sung v\u00e0o cho \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n \u1edf Kinh.<\/p>\n<p>Sai Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n, V\u1ec7 \u00fay nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eefu b\u1ea3o \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i thay phi\u00ean canh gi\u1eef.<\/p>\n<p>Th\u0103ng L\u00ea V\u0103n Trung, Th\u00f4ng ch\u00ednh Ph\u00f3 s\u1ee9, quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5, l\u00ean th\u1ef1 Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean, d\u00e2ng s\u1edb xin v\u1ec1 Kinh ch\u1ea7u vua.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay, hai m\u1eb7t bi\u00ean th\u00f9y c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1edbn ch\u01b0a xong ; h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i may \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, ng\u01b0\u01a1i c\u00e0ng n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n ch\u00fang, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi nhi\u1ec7m v\u1ee5 \u0111\u00e3 giao cho ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i l\u00e0m th\u00e0nh t\u1ef1u, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y s\u1ebd v\u1eddi v\u1ec1 Kinh c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn Kh\u00e1nh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 qu\u00e2n th\u1ee9 2 \u0111\u1ea1o Ninh Thu\u1eadn, H\u00e0m Thu\u1eadn \u0111\u00e3 b\u00e1o th\u00ec tin d\u00f2 th\u00e1m cho bi\u1ebft r\u1eb1ng b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 Tr\u00e0 Ph\u00fa, Tr\u00e0 \u0110\u00f4n, C\u00f4ng S\u01a1n, \u0110\u1ecbnh S\u01a1n \u0111\u1ec1u l\u00e0 lo\u1ea1i nh\u1ecf nh\u1eb7t linh tinh, khi qu\u00e2n quan ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn th\u00ec ch\u00fang li\u1ec1n l\u1ea9n tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng. Duy m\u1ed9t b\u1ecdn \u1edf Kha Lung (t\u00ean \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c huy\u1ec7n Tuy \u0110\u1ecbnh), \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn 600, 700 t\u00ean, th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho V\u1ec7 \u00fay \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t, th\u1ef1 L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Th\u1ee5 v\u00e0 th\u1ef1 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Khoa, li\u1ec7u c\u01a1 v\u00e2y \u0111\u00e1nh. L\u1ea1i n\u1eefa, \u1edf c\u1eeda qu\u00e2n, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c L\u1ec5, quy\u1ec1n Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 \u0111\u00f3ng \u1edf tr\u1ea1m Thu\u1eadn Mai, c\u00f3 th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111i d\u1ee5 th\u1ed5 ph\u1ec9, th\u1ea7n \u0111\u00e3 cho \u0111em nguy\u00ean b\u1ea3n hi\u1ec3u th\u1ecb d\u1ecbch ra ti\u1ebfng Th\u1ed5, sai \u0111i b\u00e1o c\u00e1o kh\u1eafp n\u01a1i. V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u1ecba th\u1ebf t\u1ec9nh h\u1ea1t r\u1ed9ng m\u00eanh m\u00f4ng, b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u00f2 nhau qu\u1ea7n t\u1ee5 \u1edf n\u01a1i r\u1eebng r\u1eadm. Qu\u00e2n trong t\u1ec9nh h\u1ea1t c\u00f3 h\u01a1n 3.000 ng\u01b0\u1eddi, ph\u1ea3i chia ph\u00e1i \u0111i nhi\u1ec1u ng\u1ea3. V\u1eady ch\u1ee9 \u0111\u1ec3 T\u1ea3 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c \u1edf l\u1ea1i t\u00f2ng chinh \u0111\u1ec3 cho s\u1ee9c qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam h\u00f9ng h\u1eadu\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, qu\u00e2n nhi\u1ec1u c\u00f3 \u00edch chi ! Ng\u01b0\u01a1i th\u1ef1c v\u00f4 t\u00e0i, kh\u00f3 \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i vi\u1ec7c n\u1eb7ng\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c Man \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn ngu d\u1ea1i n\u1ed5i l\u00ean, ta \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, tr\u01b0\u1edbc \u0111i quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7, Nguy\u1ec5n Vi\u1ec5n Du l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t, tu\u1ef3 nghi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p hay v\u1ed7 v\u1ec1, c\u1ea7u l\u00e0m cho xong s\u1edbm. \u0110\u1ebfn nay \u0111\u00e3 h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng r\u1ed3i, th\u1ebf m\u00e0 v\u1eabn kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ch\u00fat m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc ! N\u00f3i v\u1ec1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u00ec b\u1ed9 bi\u1ec1n \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i, kh\u00f4ng h\u1ec1 th\u1ea5y c\u00f3 c\u00f4ng hi\u1ec7u g\u00ec ! N\u00f3i v\u1ec1 v\u1ed7 v\u1ec1, th\u00ec t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u th\u00fa c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. V\u1eady \u0111\u1ee7 bi\u1ebft ng\u01b0\u01a1i kh\u00f3 g\u00e1nh v\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed5i tr\u1ecdng tr\u00e1ch ! Hu\u1ed1ng chi, c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec gi\u1eb7c Man ch\u1ec9 l\u00e0 lo\u1ea1i ti\u1ec3u y\u00eau, t\u1ea3n m\u00e1t \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf r\u1eebng r\u1eadm. Ng\u01b0\u01a1i hi\u1ec7n c\u00f3 h\u01a1n 3000 qu\u00e2n h\u00f9ng m\u1ea1nh, \u0111em h\u1ecd \u0111i ti\u1ec5u, t\u1ef1 c\u00f3 th\u1eeba s\u1ee9c. Th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0u k\u1ebf th\u1eafng \u0111\u1ecbch, l\u00e0m cho \u0111\u00fang c\u01a1 nghi, ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o th\u00e1m b\u00e1o, ph\u00e1i qu\u00e2n chia \u0111i nhi\u1ec1u ng\u1ea3, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng hi\u1ec7u g\u00ec ! Cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng t\u1ec9nh ng\u1ed9 h\u1ed1i c\u1ea3i, l\u1ea1i c\u00f2n xin \u0111\u1ec3 T\u1ea3 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c l\u01b0u l\u1ea1i. Th\u1eadt l\u00e0 ch\u1ec9 nh\u1eefng hoang mang cu\u1ed1ng qu\u00edt ! Th\u1eed ngh\u0129 : th\u1ed5 ph\u1ec9 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec d\u00f9ng m\u1ea5y v\u1ea1n binh d\u00f5ng m\u1edbi \u0111\u1ee7 th\u1ecfa nguy\u1ec7n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ? V\u1eady, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong t\u1ee9c th\u00ec gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, Nguy\u1ec5n Vi\u1ec5n Du gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>Phong l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cV\u1ec7 binh B\u00ecnh Thu\u1eadn, t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1, ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 70 ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu y theo ng\u1ea1ch c\u0169, b\u1eaft \u0111i\u1ec1n v\u00e0o, th\u00ec s\u1ee3 th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u. V\u1ea3, \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t, 5 tr\u1ea1m t\u1eeb Thu\u1eadn Mai \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn V\u00f5ng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n ph\u1ee5c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00e1t c\u01a1 binh chia \u0111\u00f3ng ; nay xin r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169, r\u1ed3i h\u1ea1 l\u1ec7nh cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t s\u1ed5 c\u0169 c\u1ee7a nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u1ea5y, ch\u1ecdn l\u1ea5y 255 ng\u01b0\u1eddi chia l\u00e0m 5 \u0111\u1ed9i, t\u00f9y s\u1ef1 c\u1eadn ti\u1ec7n, chia ra canh ph\u00f2ng. M\u1ed7i tr\u1ea1m 1 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i c\u00f3 1 quy\u1ec1n tr\u00ed ngo\u1ea1i \u1ee7y su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 50 d\u00e2n d\u00f5ng, g\u1ed9p v\u1edbi l\u00ednh tr\u1ea1m c\u00f9ng \u1ee9ng tr\u1ef1c vi\u1ec7c c\u00f4ng. H\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, \u0111\u1ee3i khi l\u00ednh tr\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 s\u1ed1, s\u1ebd th\u1ea3 cho h\u1ecd v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>B\u1ed5 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u1ee5 B\u00ecnh Thu\u1eadn, c\u1ea5p cho \u1ea5n quan ph\u00f2ng. Chu\u1ea9n cho do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, g\u1ea5p \u0111i qu\u1ea3n l\u0129nh quan qu\u00e2n thu\u1ed9c t\u1ec9nh [B\u00ecnh Thu\u1eadn] v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 Huy\u00ean r\u1eb1ng : \u201cNay gi\u1eb7c Man t\u1ee5 t\u1eadp \u1edf s\u00e0o huy\u1ec7t Kha Lung \u0111\u1ebfn h\u01a1n 600, 700 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f2n th\u00ec \u1edf t\u1ea3n m\u00e1t linh tinh, t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u1eb3ng m\u1ea5y, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 l\u00e0m c\u1ea3n tr\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay, \u0111\u1ea1o d\u00f9ng binh, h\u1ecdp l\u1ea1i th\u00ec m\u1ea1nh, chia ra th\u00ec y\u1ebfu, b\u1ea5t t\u1ea5t \u0111\u1ed9ng t\u00ed th\u00ec l\u1ea1i ph\u00e2n ph\u00e1i l\u00e0m cho qu\u00e2n l\u1ef1c tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ecfng m\u1ea3nh tr\u1ed1ng r\u1ed7ng. V\u1eady, khi ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, n\u00ean \u0111i\u1ec1u qu\u00e2n l\u00ednh \u1edf v\u00e0o m\u1ed9t ch\u1ed7, \u0111\u1ec3 cho s\u1ee9c qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7 d\u00e0y d\u1eb7n. R\u1ed3i chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn l\u00ean, h\u1eb9n k\u1ef3, d\u1ed3n s\u1ee9c, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y \u0111\u00e1nh gi\u1ebft h\u1ebft s\u1ea1ch b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1edbn \u1edf Kha Lung ; r\u1ed3i sau nh\u1eb1m xem b\u1ecdn ch\u00fang h\u00e3y c\u00f2n l\u1ea9n l\u00fat t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o th\u00ec l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t tr\u1eeb kh\u1eed h\u1ebft, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y th\u00e0nh c\u00f4ng mau ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi do ta l\u1ef1a ch\u1ecdn ph\u00e1i \u0111i c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. T\u1eeb Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u \u0111\u1ebfn l\u00e3nh binh v\u00e0 qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u cho thu\u1ed9c quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i. T\u1ef1u trung l\u1ea1i ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1ea1nh d\u1ea1n h\u0103ng h\u00e1i gi\u1ebft gi\u1eb7c, \u0111\u00edch th\u1ef1c c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng th\u00ec cho c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu ai h\u01a1i nh\u00fat nh\u00e1t, ch\u00f9n l\u1ea1i, th\u00ec theo qu\u00e2n ph\u00e1p tr\u1ecb t\u1ed9i ngay.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n bi\u1ec1n binh T\u1ea3 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c, c\u0169ng chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i l\u1ef1a t\u00ednh t\u00ecnh h\u00ecnh, n\u00ean \u0111\u1ec3 th\u00ec c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i sai ph\u00e1i ; n\u1ebfu th\u1ea5y qu\u00e2n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i, th\u00ec th\u1ea3 cho h\u1ecd v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ph\u00e1i L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m, Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o H\u1ea3i An, \u0111i theo B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u00f4ng vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1, ki\u00eam l\u00e0m gi\u1ea5y t\u1edd. H\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean t\u00e2u th\u00ec c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c Man \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u00e0n qua Giang Mang, Th\u1ea1ch B\u00edch (\u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t) thu\u1ed9c ngu\u1ed3n Nha Trang, t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a. C\u00e1c thu\u1ebf Man((1) C\u00e1c d\u00e2n Man \u0111\u00e3 ch\u1ecbu \u0111\u00f3ng thu\u1ebf cho tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh.1) s\u1ee3 h\u00e3i, t\u1ea3n \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u00e2n t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i \u1ee7y Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n, Qu\u1ea3n c\u01a1 H\u00f2a th\u1eafng v\u00e0 T\u1ed1ng H\u1eefu Qu\u1ef3nh, Th\u00e0nh th\u1ee7 \u00fay, \u0111em 300 l\u00ednh, 3 th\u1edbt voi v\u00e0 t\u01b0 \u0111i\u1ec1u l\u00ednh H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, t\u1eeb tr\u1ea1m Thu\u1eadn Mai g\u1ea5p \u0111i h\u1ed9i ti\u1ec5u. D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong nghe tin, c\u0169ng chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho l\u0169 L\u00ea \u0110\u00ecnh Trang, th\u1ef1 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Kh\u00e1nh H\u00f2a, r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng sai ph\u00e1i. R\u1ed3i \u0111\u1ec1u \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n ph\u1ea3i th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y sai ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u d\u1ee5, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : \u201cTh\u1ed5 d\u00e2n B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u1eabn c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 thu\u1ea7n ph\u00e1c, nay b\u1ed7ng sinh bi\u1ebfn, c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec quan l\u1ea1i s\u00e1ch nhi\u1ec5u b\u1ee9c hi\u1ebfp vi\u1ec7c g\u00ec, kh\u00f4ng t\u1ecf b\u00e0y k\u00eau ca \u1edf \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay chu\u1ea9n cho h\u1ebft th\u1ea3y th\u00e0nh th\u1ef1c \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, th\u00ec \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng tha cho c\u1ea3. N\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng g\u00ec oan kh\u1ed5, c\u0169ng s\u1ebd t\u00e2u \u0111\u1ee1 l\u00ean cho, \u0111\u1ec3 n\u1ed7i oan \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eeda s\u1ea1ch\u201d. N\u1ebfu b\u1ecdn gi\u1eb7c Man kia c\u00f2n c\u1ed1 m\u00ea mu\u1ed9i kh\u00f4ng ch\u1ecbu th\u00fa t\u1ed9i, th\u00ec n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ed1c qu\u00e2n tr\u1eeb di\u1ec7t \u0111i !<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c bi\u1ec3n \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn Sa K\u1ef3 v\u00e0 \u0110\u1ea1i C\u1ed5 L\u0169y ((2) \u0110\u1ec1u thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.2), \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n, r\u1ed3i r\u00fat \u0111i. Thuy\u1ec1n qu\u00e2n tu\u1ea7n ti\u1ec5u c\u1ee7a Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu Di \u0111u\u1ed5i theo, kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng \u1edf bi\u1ec3n, ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 ch\u1ec9 s\u1ee9c b\u1ea3o r\u00f5 r\u00e0ng v\u00e0 d\u1ee5 b\u1ea3o ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c th\u1ee7y chi\u1ebfn, ch\u1eafc \u0111\u00e3 chu \u0111\u00e1o r\u1ed3i. Th\u1ebf m\u00e0 gi\u1eb7c bi\u1ec3n nhi\u1ec1u phen l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra, b\u1ed9 bi\u1ec1n l\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu Di gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 l\u00fac g\u1eb7p gi\u1eb7c, l\u1ea1i kh\u00f4ng h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u1eb7c xa ch\u1ea1y m\u1ea5t ! Vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c l\u00e0 b\u1ea5t l\u1ef1c ! V\u1eady, Tr\u1ea7n H\u1eefu Di, chu\u1ea9n cho c\u00e1ch l\u01b0u ; B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n, \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, r\u1ed3i tr\u00e1ch c\u1ee9 ph\u1ea3i th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft gi\u1eb7c. L\u1ea1i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 \u1edf Qu\u1ea3ng Nam li\u1ec7u ph\u00e1i l\u00ednh t\u1ec9nh chia \u0111\u00e1p 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nhanh nh\u1eb9n v\u00e0 phi s\u1ee9c cho 2 th\u00e0nh An, \u0110i\u1ec7n, ph\u00e1i 3 chi\u1ebfc binh thuy\u1ec1n mau ch\u00f3ng ra bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5t, Qu\u1ea3n v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam, g\u1eb7p thuy\u1ec1n gi\u1eb7c, \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, gi\u1eb7c ch\u1ea1y v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng. Bi\u1ec1n binh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Ch\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c l\u1ea1i \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn Kim B\u1ed5ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. T\u1ea5n th\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn ph\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p ; L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00f4n do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n ph\u00f2ng b\u1eaft gi\u1eb7c, c\u0169ng b\u1ecb truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, ph\u1ea3i t\u1ed9i b\u1ecb m\u1ea5t ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua v\u00e1n g\u1ed7 giao cho Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Thi\u1ec7n, t\u1ea5n th\u1ee7 Phan Rang tr\u00f4ng coi. B\u1ea5y gi\u1edd th\u1ed5 m\u00e1n g\u00e2y s\u1ef1 \u0111\u1ed1t ch\u00e1y g\u1ea7n h\u1ebft v\u00e1n g\u1ed7. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cH\u1ed9 l\u00e0m g\u1ed7 v\u00e0 h\u1ed9 bu\u00f4n \u0111\u1ec1u t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111\u1ee3i l\u00e0m xong s\u1ebd l\u0129nh ti\u1ec1n, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u01b0a chi\u1ebfu s\u1ed5 tr\u1ea3 ti\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea7n Ng\u1ecdc Thi\u1ec7n c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u1ed1ng gi\u1eef, khi th\u1ea5y gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i d\u1eabn th\u00e2n \u0111i l\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00e1c c\u1ee7a c\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u1ed1t ch\u00e1y, th\u00ec c\u00f2n ch\u1ed1i t\u1ed9i th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady, ph\u1ea1t ngay 100 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft xi\u1ec1ng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 nghi\u00eam ng\u1eb7t tr\u1ecb t\u1ed9i. V\u1ec1 vi\u1ec7c mua v\u00e1n g\u1ed7 l\u00e0 c\u1ed1t mu\u1ed1n cho ti\u1ec1n t\u00e0i l\u01b0u th\u00f4ng, \u0111\u1ec3 s\u1ef1 ti\u00eau d\u00f9ng c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u01b0 d\u1eadt, \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n xu\u1ed1ng d\u1ee5 b\u1ea3o ph\u1ea3i tr\u1ea3 ti\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc cho d\u00e2n. V\u1eady m\u00e0 t\u1ec9nh th\u1ea7n l\u00e0 l\u0169 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u v\u00e0 Phan Phu kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ec3 theo \u00fd \u1ea5y, \u0111i l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5 trong vi\u1ec7c ph\u00e1t ti\u1ec1n, nay l\u1ea1i b\u1ea3o r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi ta \u201ct\u00ecnh nguy\u1ec7n\u201d ! Th\u1eed ngh\u0129 : ti\u1ec1n kh\u00f4ng tr\u1ea3, th\u00ec v\u00e1n g\u1ed7 l\u1ea5y \u1edf \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ? K\u1ec3 v\u1ec1 t\u00ecnh v\u00e0 l\u00fd, th\u1ebf c\u00f3 ph\u1ea3i kh\u00f4ng ? Suy m\u1ed9t vi\u1ec7c n\u00e0y, c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c. T\u1ec9nh h\u1ea1t c\u00f3 th\u1ed5 ph\u1ec9, h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 do b\u1ecdn n\u00e0y k\u00edch l\u00ean th\u00e0nh bi\u1ebfn hay sao ? Phan Phu, \u0111\u00e3 c\u00e1ch ch\u1ee9c b\u1eaft l\u00e0m l\u00ednh r\u1ed3i. Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u c\u0169ng t\u1ee9c th\u00ec c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n \u0111\u1ec3 hi\u1ec7u l\u1ef1c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i chu\u1ea9n cho l\u0169 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong v\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ec5n Du \u0111\u00f2i h\u1ed9 l\u00e0m g\u1ed7 v\u00e0 h\u1ed9 bu\u00f4n \u0111\u1ebfn, chi\u1ebfu gi\u00e1 tr\u1ea3 ti\u1ec1n\u201d. Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Thi\u1ec7n, m\u1ed9t v\u00f5 bi\u1ec1n \u0111\u1edbn k\u00e9m, khi k\u1ebft th\u00e0nh \u00e1n, ph\u1ea3i t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cH\u1eb1ng n\u0103m, v\u00ec vi\u1ec7c qu\u1ed1c d\u1ee5ng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, n\u00ean m\u1edbi ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfu theo c\u00e1c s\u1ea3n v\u1eadt hi\u1ec7n c\u00f3 m\u00e0 mua v\u1edbi gi\u00e1 th\u1ecfa thu\u1eadn \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. Duy trong khi th\u1eeba h\u00e0nh ch\u01b0a h\u1eb3n kh\u00f4ng sinh m\u1ed1i t\u1ec7. Ta \u0111\u00e3 t\u1eebng xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u0103n d\u1ea1y nghi\u00eam ng\u1eb7t, l\u1ea1i ngh\u0129 : ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f2n c\u00f3 k\u1ebb theo th\u00f3i c\u0169, nh\u01b0 lo\u1ea1i Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u v\u00e0 Phan Phu \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, l\u00e0m l\u1ee5y cho ti\u1ec3u d\u00e2n, kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i xi\u1ebft. V\u1eady, d\u1ee5 l\u1ea1i cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n : t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, h\u1ec5 c\u00f3 \u0111\u1eb7t mua s\u1ea3n v\u1eadt g\u00ec, t\u1ea5t ph\u1ea3i mua \u1edf nghi\u1ec7p h\u1ed9, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chia t\u1ed1ng cho d\u00e2n. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111em b\u00e1n, kh\u00f4ng c\u1ee9 gi\u00e1 ti\u1ec1n nhi\u1ec1u hay \u00edt, c\u0169ng ph\u1ea3i x\u00e9t \u0111\u00fang s\u1ed1, tr\u1ea3 ti\u1ec1n ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi ta, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ch\u1eadm ng\u00e0y n\u00e0o. V\u00e0, nghi\u00eam c\u1ea5m l\u1ea1i d\u1ecbch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9c hi\u1ebfp, l\u00e0m kh\u00f3 kh\u0103n, toan t\u00ednh ch\u1ea5m m\u00fat m\u1ea3y may n\u00e0o, \u0111\u1ec3 cho ti\u1ec3u d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n l\u1ee3i \u00edch th\u1ef1c s\u1ef1.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea7n n\u00e0y \u0111\u00e3 t\u1eebng tha thi\u1ebft d\u1ea1y d\u1ed7, n\u1ebfu c\u00f2n x\u1ea3y ra t\u00ecnh t\u1ec7, \u0111\u1ec3 h\u1ea1i tr\u0103m h\u1ecd, d\u1ed3n o\u00e1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u00ec r\u1ea5t ph\u1ee5 l\u00f2ng ta l\u1eafm ! Nh\u01b0 v\u1eady th\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o \u0111\u1ee9ng \u1edf tr\u00ean \u0111\u1eddi, v\u00e0 ta quy\u1ebft kh\u00f4ng ri\u00eang v\u00ec m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e9p c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ai n\u1ea5y ph\u1ea3i tu\u00e2n theo nghi\u00eam c\u1ea9n, ch\u1edb \u0111\u1ec3 h\u1ed1i h\u1eadn v\u1ec1 sau !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ed1t gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean th\u1ee7 ngh\u1ecbch N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n. V\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tr\u1ed1n sang \u0111\u1ecba gi\u1edbi nh\u00e0 Thanh. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng T\u00e2y ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd t\u01b0 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta, gi\u1ee5c b\u1ed9 bi\u1ec1n \u1edf Tr\u1ea5n An l\u00f9ng b\u1eaft r\u1ea5t g\u1ea5p. V\u00e2n l\u1ebbn v\u1ec1 n\u00fai Th\u1ea9m B\u00e1t, x\u00e3 An Quang. M\u1ed9t t\u00ean \u0111\u00e3 ra th\u00fa l\u00e0 N\u00f4ng T\u0129nh H\u00f2a, d\u00f2 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n L\u00f4 v\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean \u0111\u00e0y t\u1edb c\u1ee7a h\u1eafn, b\u00e8n ch\u1ea1y b\u00e1o qu\u00e2n th\u1ee9. \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u1ee9c th\u00ec ph\u00e1i V\u1ec7 \u00fay Ch\u01b0 qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111em h\u01a1n 1500 binh d\u00f5ng g\u1ea5p \u0111\u1ebfn v\u00e2y b\u1eaft. Qu\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u01a1i, V\u00e2n toan xuy\u00ean qua n\u00fai, \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c ; T\u0129nh H\u00f2a \u0111\u1ed1c su\u1ea5t th\u1ee7 h\u1ea1 v\u00e0 th\u1ed5 d\u00f5ng b\u1eafn s\u00fang \u0111\u00f3n ch\u1eb7n. V\u00e2n l\u1ea1i r\u00fat lui \u1ea9n n\u1ea5p. T\u0129nh H\u00f2a \u0111u\u1ed5i theo, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 3 t\u00ean \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a V\u00e2n l\u00e0 L\u00fd \u0110\u1ea9u, L\u00fd Uy\u1ec3n v\u00e0 L\u00fd Sinh (\u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 An L\u1ea1c, cung c\u1ea5p g\u1ea1o, mu\u1ed1i gi\u00fap V\u00e2n v\u00e0 \u0111\u1ed3ng m\u01b0u d\u1eabn V\u00e2n \u0111i tr\u1ed1n). Ch\u1ed7 n\u00e0y, th\u1ebf n\u00fai cheo leo, c\u00e2y c\u1ecf r\u1eadm r\u1ea1p b\u00e1t ng\u00e1t, kh\u00f3 l\u00f9ng t\u00ecm kh\u1eafp c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u00e0y \u0111\u00e3 v\u1ec1 chi\u1ec1u. Quy\u1ec1n s\u1ee3 V\u00e2n ch\u1ea1y tho\u00e1t m\u1ea5t, b\u00e8n ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t c\u1ea3 b\u1ed1n m\u1eb7t ch\u1ed7 \u1ea5y. B\u1ea5y gi\u1edd gi\u00f3 th\u1ed5i m\u1ea1nh, l\u1eeda ch\u00e1y d\u1eef, trong ch\u1ed1c l\u00e1t, c\u1ecf tranh, b\u1ee5i n\u1ee9a tr\u1edf th\u00e0nh tro c\u1ea3. V\u00e2n \u1edf k\u1ebd \u0111\u00e1, \u0111\u1ed9t nhi\u00ean x\u00f4ng ra, b\u1ecb l\u1eeda \u0111\u1ed1t ch\u1ebft, r\u01a1i xu\u1ed1ng s\u01b0\u1eddn n\u00fai, b\u00ean m\u00ecnh c\u00f3 1 \u0111\u0129nh l\u1edbn v\u00e0ng t\u1ed1t v\u00e0 1 thanh \u0111ao trang s\u1ee9c v\u00e0ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>L\u0169 \u0110i\u1ec3n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec7 c\u1edd \u0111\u1ecf phi b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn (trong c\u1edd vi\u1ebft nh\u1eefng ch\u1eef \u201cch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 ngh\u1ecbch N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n\u201d). R\u1ed3i b\u1ecf \u0111\u1ea7u V\u00e2n v\u00e0o h\u00f2m phi d\u00e2ng d\u01b0\u1edbi c\u1eeda khuy\u1ebft. C\u00f2n th\u00e2y V\u00e2n th\u00ec treo ng\u01b0\u1ee3c tr\u00ean c\u1ea7n cao, c\u1eafm \u1edf \u0111\u1ec9nh n\u00fai V\u00e2n Trung. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u h\u1ea3 l\u00f2ng. L\u1ea1i \u0111em th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho N\u00f4ng T\u0129nh H\u00f2a nh\u1eefng th\u1ee9 mang theo \u1edf trong qu\u00e2n : 1 c\u00e1i \u00e1o \u0111\u1eadu 5 s\u1ee3i t\u01a1, h\u1ea1ng hai h\u00e0ng hoa b\u00f4ng tr\u00f2n r\u1ed3ng \u1ed5, 1 c\u00e1i qu\u1ea7n nhi\u1ec5u tr\u1eafng hoa \u0111\u1ecf, 1 c\u00e1i h\u1ea7u bao g\u1ea5m v\u00e0 ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 5 \u0111\u1ed3ng, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch, r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua m\u1edbi th\u1ea5y c\u1edd \u0111\u1ecf, \u0111\u1eb9p l\u00f2ng l\u1eafm, b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00eam qua, ta n\u1eb1m kh\u00f4ng y\u00ean, trong l\u00f2ng cho r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec s\u1ebd x\u1ea3y \u0111\u00e2y\u2026, ch\u1eb3ng ng\u1edd ng\u00e0y nay c\u00f3 tin b\u00e1o m\u1eebng n\u00e0y. \u0110\u00f3 th\u1ef1c nh\u1edd tr\u1eddi \u0111\u1ea5t ph\u00f9 h\u1ed9, ta k\u00ednh c\u1ea9n c\u1ea3m k\u00edch xi\u1ebft bao ! Nay t\u00ean gi\u1eb7c \u0111\u1ea7u s\u1ecf \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft r\u1ed3i, kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u1ea3i lo v\u1ec1 mi\u1ec1n B\u1eafc n\u1eefa, th\u00ec c\u00e1i c\u00f4 th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y d\u1eb9p y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady, B\u01b0u ch\u00ednh v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, Ph\u1ea1m Th\u1ebf Ngh\u1ecb ti\u1ebfp \u0111\u1ec7 c\u1edd \u0111\u1ecf, gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn 10 \u0111\u1ed3ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh hi\u1ec3u th\u1ecb kh\u1eafp cho 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 v\u00e0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/p>\n<p>K\u1ecbp khi s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed1t gi\u1ebft \u0111\u00edch th\u00e2n th\u1ee7 ngh\u1ecbch N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, l\u1ea1i ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111em d\u00e2ng, h\u1eb3n l\u00e0 \u0111\u00edch x\u00e1c kh\u00f4ng c\u00f2n ng\u1edd n\u1eefa. \u0110\u01b0\u1ee3c t\u1edd t\u00e2u, ta m\u1eebng r\u1ee1 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i l\u1eafm !\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ecbch V\u00e2n t\u1ed9i \u00e1c c\u1ef1c l\u1edbn, l\u1ebd tr\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 dung \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : kh\u00f4ng k\u1ec3 quan qu\u00e2n hay th\u1ed5 d\u00f5ng, ai b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec th\u01b0\u1edfng 1.500 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ai ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u, d\u00e2ng n\u1ed9p th\u00ec th\u01b0\u1edfng 1000 l\u1ea1ng b\u1ea1c, l\u1ea1i ban cho ch\u1ee9c quan t\u1ee9 ph\u1ea9m v\u00e0 th\u1ebf t\u1eadp l\u00e0m th\u1ed5 ty. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u00fd mu\u1ed1n s\u1edbm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i nh\u00e2n, \u0111\u1ec3 nghi\u00eam ch\u1ec9nh ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0ng k\u1ebb ph\u1ea1m kia tr\u1ed1n tr\u00e1nh l\u00e2u m\u00e3i, th\u1ebf c\u00f9ng, t\u1ef1 \u0111\u01b0a th\u00e2n \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ch\u1ebft. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n nh\u00e2n \u0111\u00f3, v\u00e2y \u0111\u1eb7c c\u1ea3 n\u00fai non thung l\u0169ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u00f3 b\u1ecb ch\u1ebft ch\u00e1y. Nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng b\u1eaft ch\u00e9m, l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ed9c l\u1ef1c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o, th\u00ec kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 r\u00f5 ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng th\u01b0\u1edfng. Nh\u01b0ng quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1o \u1ea5y, nghe tin b\u00e1o, t\u1ee9c th\u00ec v\u00e2y k\u00edn nh\u01b0 c\u00e1i th\u00f9ng s\u1eaft l\u1ea5y ch\u1ed7 n\u00f3 tr\u1ed1n, ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t ngay, khi\u1ebfn n\u00f3 kh\u00f4ng tr\u1ed1n ch\u1ed7 n\u00e0o cho s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i d\u00e2ng \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu t\u1ed9i, th\u00ec c\u00f4ng \u1ea5y c\u0169ng kh\u00e1 \u0111\u00e1ng khen.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady, chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng : \u0110\u1ed1c ch\u00ednh V\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn, 1 chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t pha l\u00ea \u00f3ng \u00e1nh ; ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o d\u1eabn l\u00e0 N\u00f4ng T\u0129nh H\u00f2a 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf, 1 chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t pha l\u00ea v\u00e0 300 quan ti\u1ec1n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y l\u00e0 V\u1ec7 \u00fay Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ee9c, Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Long, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n H\u1ec1, H\u1ed3 V\u0103n Th\u01b0\u1eddng, Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef1 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng nh\u1ecf, 1 chi\u1ebfc nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t pha l\u00ea. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i quy\u1ec1n l\u0129nh V\u1ec7 \u00fay Ho\u00e0ng V\u0103n L\u01b0u v\u00e0 Bi\u1ec7n Ng\u1ecdc Th\u1ecd \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay th\u00ed sai Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ea1c, Cai \u0111\u1ed9i gia h\u00e0m Ph\u00f3 c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n Khai \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5. C\u00f2n c\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i kh\u00e1c \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. Binh d\u00f5ng th\u01b0\u1edfng chung 1000 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho 3 \u0111\u1ea1o Cao, Tuy\u00ean, Th\u00e1i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tri ch\u00e2u, l\u1ea1i d\u00e1m manh t\u00e2m l\u00e0m ph\u1ea3n, hai l\u1ea7n v\u00e2y ph\u00e1 t\u1ec9nh th\u00e0nh Cao B\u1eb1ng, qu\u1ea5y r\u1ed1i L\u1ea1ng S\u01a1n, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Quang, m\u1ed7i t\u1ec9nh m\u1ed9t l\u1ea7n, gi\u1ebft h\u1ea1i quan l\u1ea1i, l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n \u0111en. T\u1ed9i \u00e1c r\u1ea5t l\u1edbn, tr\u1eddi \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng dung th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay nh\u1edd \u01a1n tr\u1eddi gi\u00fap, k\u1ebb t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u1ea7u s\u1ecf kia \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft, t\u1eeb \u0111\u00e2y t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng ngh\u1ec9 vai, m\u00e0 d\u00e2n ta \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean g\u1ed1i. V\u1ea3 l\u1ea1i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1nh k\u1ebb l\u00e0m ph\u1ea3n, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n. Nay \u0111\u00e3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i nh\u00e2n r\u1ed3i, b\u1edd c\u00f5i \u0111\u00e3 y\u00ean \u1ed5n, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac c\u00f3 th\u1ec3 s\u1edbm r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng vui u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u th\u1eafng tr\u1eadn. V\u1eady chu\u1ea9n cho Th\u1ed1ng binh \u0111\u1ea1i th\u1ea7n 3 \u0111\u1ea1o l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, T\u1ea1 Quang C\u1ef1, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ; Tham t\u00e1n l\u00e0 l\u0169 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u t\u1ee9c th\u00ec ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m binh d\u00f5ng, ch\u1ea5n ch\u1ec9nh h\u00e0ng ng\u0169, h\u00e1t kh\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n tr\u1edf v\u1ec1. L\u1ed1i v\u1ec1, c\u00f3 th\u1ec3 do \u0111\u01b0\u1eddng Th\u00e1i Nguy\u00ean ho\u1eb7c theo \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y ti\u1ec7n, kh\u1ecfi ph\u1ea3i \u1edf l\u00e2u. Hai huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh v\u00e0 V\u0129nh \u0110i\u1ec7n m\u1edbi l\u1eadp \u0111\u00f3, n\u1ebfu \u0111\u00e3 chia \u0111\u1eb7t quan ch\u1ee9c r\u1ed3i th\u00ec c\u00e0ng t\u1ed1t, n\u1ebfu ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u1eb7t th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1ed5ng l\u00fd, th\u1ed5 m\u1ee5c s\u1edf t\u1ea1i, sai ch\u00fang chi\u00eau t\u1eadp d\u00e2n v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, chi\u1ec3u l\u1ec7 cung n\u1ed9p thu\u1ebf kh\u00f3a, gi\u1eef cho \u1edf y\u00ean m\u00e3i m\u00e3i, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n vi\u00ean c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n nh\u01b0 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 v\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n Th\u1ea1c ch\u1eb3ng qua ph\u1ee5 h\u1ecda v\u1edbi gi\u1eb7c V\u00e2n, ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f3 l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 giao tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean ph\u1ea3i b\u1eaft b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y ch\u1ec9 n\u00ean li\u1ec7u \u0111\u1ec3 v\u00e0i tr\u0103m binh d\u00f5ng \u1edf l\u1ea1i, v\u00e0 sai th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n n\u00e3 b\u1eaft, n\u1ed9p quan, l\u0129nh th\u01b0\u1edfng, th\u00ec l\u0169 kia kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u1ea9n n\u1ea5p, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i ch\u1ecbu tr\u00f3i.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ec1 thi h\u00e0i gi\u1eb7c V\u00e2n, chu\u1ea9n cho t\u1ee9c th\u00ec x\u1ebbo t\u1eebng mi\u1ebfng gi\u00e3 n\u00e1t ra, b\u1ecf v\u00e0o h\u1ed1 x\u00ed, \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng r\u0103n r\u00f5 r\u00e0ng. Nh\u1eefng t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0 l\u0169 N\u00f4ng V\u0103n L\u00f4, \u0111\u1ec1u ch\u00e9m ngay, b\u00eau \u0111\u1ea7u cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft.<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n tr\u1ea3i bao nguy hi\u1ec3m, b\u00e0y t\u1ecf m\u01b0u m\u00f4, s\u1edbm d\u00e2ng c\u00f4ng l\u1edbn, s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u00f3 \u00e2n ch\u1ec9 xu\u1ed1ng h\u1eadu ban th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc. Chu\u1ea9n cho h\u00e3y th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc : \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, m\u1ed9t chi\u1ebfc nh\u1eabn ng\u1ecdc m\u1eb7t 19 h\u1ea1t kim c\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9t t\u1ea5m b\u00e0i \u0111eo b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng c\u00f3 ch\u1eef \u201cPh\u01b0\u1edbc, th\u1ecd\u201d v\u00e0 d\u00e2y tua r\u1ee7 xu\u1ed1ng x\u00e2u ng\u1ecdc trai v\u00e0 san h\u1ed3 ; T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1 m\u1ed9t chi\u1ebfc nh\u1eabn ng\u1ecdc trai m\u1eb7t 11 h\u1ea1t kim c\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9t t\u1ea5m b\u00e0i \u0111eo b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng c\u00f3 ch\u1eef \u201cPh\u01b0\u1edbc, th\u1ecd\u201d v\u00e0 d\u00e2y tua r\u1ee7 xu\u1ed1ng x\u00e2u ng\u1ecdc trai v\u00e0 san h\u1ed3 ; T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, m\u1ed9t chi\u1ebfc nh\u1eabn m\u1eb7t ng\u1ecdc 10 h\u1ea1t kim c\u01b0\u01a1ng, m\u1ed9t t\u1ea5m b\u00e0i \u0111eo b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng c\u00f3 ch\u1eef \u201cPh\u01b0\u1edbc, th\u1ecd\u201d v\u00e0 d\u00e2y tua r\u1ee7 xu\u1ed1ng x\u00e2u ng\u1ecdc trai v\u00e0 san h\u1ed3 ; Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t chi\u1ebfc nh\u1eabn m\u1eb7t ng\u1ecdc kim c\u01b0\u01a1ng to b\u1eb1ng h\u1ed9t \u0111\u1eadu v\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea5m b\u00e0i \u0111eo b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng c\u00f3 ch\u1eef \u201csong h\u1ef7\u201d v\u00e0 d\u00e2y tua r\u1ee7 xu\u1ed1ng c\u00f3 x\u00e2u san h\u1ed3. Nay ph\u00e1i 2 vi\u00ean th\u1ecb v\u1ec7 mang \u0111\u1ebfn ban c\u1ea5p \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd khen th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu.<\/p>\n<p>\u201cL\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb can \u00e1n h\u00e0nh qu\u00e2n ch\u1eadm tr\u1ec5, ph\u1ea3i t\u01b0\u1edbc b\u1ecf m\u0169 \u00e1o, nay cho l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1ea3 l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ea1i binh ba l\u1ed9 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, nh\u1eefng \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ra th\u00fa, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho t\u00f2ng chinh, hi\u1ec7u l\u1ef1c. Nay c\u00f4ng l\u1edbn l\u00e0m xong, \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u0111\u1ecba vi\u00ean th\u1ed1ng binh, n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 ngay nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1eeb kh\u00f4i \u1ea5y, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi v\u1eabn c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 gi\u1ea3o quy\u1ec7t trong l\u00f2ng kh\u00e1c ngo\u00e0i m\u1eb7t, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i h\u1ebft, nh\u01b0 lo\u1ea1i \u0110inh Quang Ti\u1ebfn, Ma \u0110\u1ea1t Trung, th\u00ec \u0111\u1ebfn ng\u00e0y kh\u1ea3i ho\u00e0n, n\u00ean n\u00f3i phao l\u00ean r\u1eb1ng h\u1ecd \u0111\u00e3 quy thu\u1eadn, v\u00e2ng theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c tha h\u1ebft, nay \u0111em v\u1ec1 t\u1ec9nh th\u00e0nh cho ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 d\u1ee5. R\u1ed3i m\u1eadt s\u1ee9c cho qu\u00e2n quan trong khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, ph\u1ea3i b\u00ed m\u1eadt ki\u1ec1m th\u00fac h\u01a1n n\u1eefa, ch\u1edb \u0111\u1ec3 h\u1ecd nh\u00e2n khi s\u01a1 h\u1edf ho\u1eb7c gi\u1ea3 l\u1ebbn tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i n\u1ea3y th\u00f3i x\u1ea5u ra ch\u0103ng. C\u00f2n nh\u1eefng \u0111\u1ea7u m\u1ee5c nho nh\u1ecf, x\u00e9t ra qu\u1ea3 \u0111\u00e3 th\u1eadt l\u00f2ng h\u1ed1i l\u1ed7i, kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd g\u00ec kh\u00e1c th\u00ec tu\u1ef3 nghi x\u1eed tr\u00ed, c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n \u1ed5n th\u1ecfa. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ed1t y\u1ebfu. H\u1ec5 khi t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn, ph\u1ea3i l\u00e0m cho c\u1ea9n th\u1eadn k\u00edn \u0111\u00e1o\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o : Khi kh\u1ea3i ho\u00e0n v\u1ec1 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, chu\u1ea9n cho ngh\u1ec9 ng\u01a1i v\u00e0i ng\u00e0y. C\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng binh th\u00ec gi\u1ea3m b\u1edbt ngay ng\u01b0\u1eddi, ng\u1ef1a theo h\u1ea7u do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, v\u1ec1 Kinh chi\u00eam c\u1eadn. C\u00e1c v\u1ec7 do Kinh ph\u00e1i theo qu\u1ea3n v\u1ec7 chia ra t\u1eebng \u0111\u1ee3t, t\u1eeb t\u1eeb v\u1ec1 Th\u1eeba Thi\u00ean. C\u00e1c luy\u1ec7n binh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c bi\u1ec1n binh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u1ec1u th\u1ea3 cho v\u1ec1 nguy\u00ean t\u1ec9nh, nguy\u00ean qu\u00e1n. L\u00e3nh binh c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0 qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u v\u1ec1 t\u1ec9nh cung ch\u1ee9c, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng Ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n \u1edf Tuy\u00ean Quang c\u0169ng d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng, chu\u1ea9n cho v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i khen th\u01b0\u1edfng ri\u00eang. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m gi\u1ea5y t\u1edd \u1edf hai \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Ch\u1ee7 s\u1ef1 Nguy\u1ec5n C\u1ea7n, T\u01b0 v\u1ee5 T\u00f4 Tr\u00e2n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00ednh c\u0169ng \u0111\u1ec1u v\u1ec1 Kinh cung ch\u1ee9c. Ch\u1ee7 s\u1ef1 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1ea3 v\u1edd c\u00e1o b\u1ec7nh, nay ra l\u1ec7nh c\u00e1ch ch\u1ee9c, cho hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n<p>\u0110em vi\u1ec7c gi\u1eb7c V\u00e2n b\u1ecb gi\u1ebft, th\u00f4ng d\u1ee5 trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh bi\u1ebft. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCha con t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1ebf m\u00e0 qu\u00ean \u01a1n, c\u1eafn tr\u1ea3 kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec ki\u00eau k\u00ednh [Con ki\u00eau \u689f \u0103n th\u1ecbt m\u1eb9, con ph\u00e1 k\u00ednh \u7834\u734d (gi\u00f2ng mu\u00f4ng) \u0103n th\u1ecbt b\u1ed1, con ph\u00e1 k\u00ednh ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 n\u00f3 l\u00e0 con k\u00ednh \u734d, v\u00ec th\u1ebf n\u00ean g\u1ecdi k\u1ebb b\u1ea5t hi\u1ebfu l\u00e0 ki\u00eau k\u00ednh \u689f\u734d.]. L\u1ea1i d\u00e1m ng\u1ee5y x\u01b0ng danh hi\u1ec7u, h\u1ecdp t\u1eadp b\u1ecdn hung \u0111\u1ed3, nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ee9c h\u00e3m Cao B\u1eb1ng, bao v\u00e2y qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u00e1c t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Quang, gi\u1ebft h\u1ea1i quan l\u1ea1i, gi\u1ebft ch\u00f3c nh\u00e2n d\u00e2n, t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u1ea7y r\u1eaby, th\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng gi\u1eadn. H\u01a1n n\u1eefa, t\u00ean V\u00e2n l\u1ea1i nh\u01b0 con th\u1ecf \u0111\u00e0o 3 hang \u0111\u1ec3 \u1edf v\u00e0 xa tr\u1ed1n sang n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c, m\u00ecnh mang nhi\u1ec1u v\u00e0ng, ng\u1ea7m l\u00e0m m\u01b0u kh\u1ebf th\u00f4ng th\u1ea7n. Nay nh\u1edd tr\u1eddi ph\u00f9 h\u1ed9 b\u1ea3n tri\u1ec1u, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u01b0\u1edbp m\u1ea5t h\u1ed3n ph\u00e1ch c\u1ee7a gi\u1eb7c, xui gi\u1eb7c t\u1ef1 sa v\u00e0o l\u01b0\u1edbi, v\u1ed9i b\u1ecf s\u00e0o huy\u1ec7t, li\u1ec1n ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u1ebft \u0111\u1ec3 v\u1ea1 l\u00e2y \u0111\u1ebfn v\u1ee3 con. L\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t h\u1ea3, oai tr\u1eddi \u0111\u00e1nh k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf r\u1ec7t.<\/p>\n<p>\u201cK\u1ec3 ra, \u0111\u1ea5t \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh \u1edf n\u01a1i bi\u00ean th\u00f9y c\u00f9ng c\u1ef1c, \u0111\u1ebfn ti\u1ebft l\u1eadp h\u1ea1, lam ch\u01b0\u1edbng c\u00e0ng nhi\u1ec1u l\u1eafm ! N\u1ebfu t\u00ean gi\u1eb7c \u0111\u1ea7u s\u1ecf hung \u00e1c kia ch\u01b0a \u0111\u01b0a \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu t\u1ed9i ngay, th\u00ec \u0111\u1ea1i binh c\u0169ng kh\u00f3 kh\u1ea3i ho\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay g\u1eb7p c\u01a1 h\u1ed9i, c\u00f4ng l\u1edbn l\u00e0m xong, b\u00e8n xu\u1ed1ng chi\u1ebfu r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, r\u1ed9ng ban \u01a1n \u0111\u1ec1n c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc. T\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u1ec1u vui ngh\u1ec9 vai, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u y\u00ean ch\u0103n chi\u1ebfu. Kh\u00f3i lang((2) Kh\u00f3i lang : l\u1ed1i x\u01b0a, khi c\u00f3 gi\u1eb7c, th\u00ec d\u00f9ng ph\u00e2n con lang \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1t l\u1eeda b\u00e1o hi\u1ec7u.2) t\u1eaft m\u00e3i, c\u1eeda \u1ea3i chim nh\u1ea1n \u0111\u1eadu((3) C\u1eeda \u1ea3i chim nh\u1ea1n \u0111\u1eadu : \u0111\u1ecba gi\u1edbi huy\u1ec7n L\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u c\u00f3 n\u00fai Nh\u1ea1n T\u00e1i, n\u00fai c\u00f3 ao n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, chim nh\u1ea1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7 \u1edf \u0111\u1ea5y h\u00e0ng \u0111\u00e0n, cho n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 nh\u1ea1n t\u00e1i. \u00fd n\u00f3i l\u00e0 ch\u1ed7 bi\u00ean th\u00f9y.3) kh\u00f4ng lo g\u00ec n\u1eefa. \u0110\u00f3 th\u1ef1c nh\u1edd tr\u1eddi gi\u00fap \u0111\u1ee1 th\u00eam, l\u00f2ng ta v\u00f4 c\u00f9ng k\u00ednh c\u1ea9n c\u1ea3m k\u00edch. V\u1eady nay th\u00f4ng d\u1ee5 cho trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft. \u0110\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u n\u00ean truy\u1ec1n r\u1ed9ng \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c nghe, th\u1ea5y kh\u1eafp c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ee7 c\u1ea5p ngh\u1ecbch V\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng h\u00f2m \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Kinh. Vua d\u1ee5 cho b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111em b\u00eau \u1edf ch\u1ee3 \u0111\u1ee7 3 ng\u00e0y. L\u1ea1i chuy\u1ec3n \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0o Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ra B\u1eafc, m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u b\u00eau 3 ng\u00e0y, r\u1ed3i gi\u00e3 n\u00e1t ra, n\u00e9m v\u00e0o h\u1ed1 x\u00ed. (M\u1ed9 \u00f4ng n\u1ed9i V\u00e2n l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n B\u1eadt, cha l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n Li\u00eam v\u00e0 t\u1ed5 xa \u0111\u1eddi \u1edf 4 ch\u1ed7 tr\u00ean n\u00fai \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c An L\u1ea1c th\u00ec L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 c\u1ee9 theo ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 ch\u1ec9 m\u00e1ch, \u0111\u00e0o l\u1ea5y h\u00e0i c\u1ed1t n\u00e9m xu\u1ed1ng s\u00f4ng).<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho H\u00e0 N\u1ed9i t\u1ea3i ti\u1ec1n kho \u0111\u1ebfn S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a, m\u1ed7i t\u1ec9nh 10.000 quan, Tuy\u00ean Quang 40000 quan.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c Xi\u00eam. Ph\u1ea1m nh\u00e2n ph\u1ea3n ngh\u1ecbch \u1edf Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh l\u00e0 l\u0169 Lang Vi, H\u00e2m Th\u1ea3 (Lang Vi, nguy\u00ean th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n huy\u1ec7n Cam Linh ; H\u00e2m Th\u1ea3, th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m ph\u1ea3n, \u0111i theo Xi\u00eam, \u1edf \u0111\u1ed3n Ph\u1ed1 Kh\u00e2m) theo t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Thi\u1ec1u Kh\u00f4n A M\u1ea1t d\u1eabn h\u01a1n 1000 qu\u00e2n Man x\u00e2m l\u1ea5n, qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u00e1c huy\u1ec7n Cam Linh, Cam C\u00e1t, Cam M\u00f4n, xua \u0111u\u1ed5i, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n \u1edf nh\u1eefng huy\u1ec7n \u1ea5y. Th\u1ed5 m\u1ee5c Cam Linh l\u00e0 \u1ea4p Ma H\u1ea1t, qu\u00e2n \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn v\u00f9ng n\u00fai x\u00e3 T\u00ecnh Di\u1ec7m (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0ng S\u01a1n, t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh). Th\u1ed5 huy\u1ec7n Cam C\u00e1t, Cam M\u00f4n c\u0169ng lui \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c x\u1ee9 Lam B\u00e0n, H\u00e0 B\u1ea1n (gi\u00e1p mi\u1ec1n r\u1eebng huy\u1ec7n Thanh Ch\u01b0\u01a1ng). Vi\u00ean T\u1ea5n th\u1ee7 Ng\u1ea1n Ph\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c tin, \u0111em b\u00e1o l\u00ean. Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n c\u00f9ng \u00e1n s\u00e1t Mai Th\u0103ng \u0110\u01b0\u1eddng t\u1ee9c th\u00ec th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng \u1ee7y Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Phan V\u0103n Ph\u00e1i, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Ph\u00fa, \u0111em 500 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba ph\u1eadn Ng\u1ea1n Ph\u1ed1 v\u00e0 phi t\u01b0 cho t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u \u1ee9ng. R\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0o c\u01b0\u1edbp, b\u1ecb qu\u00e2n quan \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, thua \u0111au ch\u1ea1y v\u1ec1 ; nay c\u00f2n d\u00e1m t\u1eadp h\u1ecdp d\u1ee5 d\u1ed7 nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea3n ngh\u1ecbch r\u00ecnh ch\u1ed7 s\u01a1 h\u1edf, x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y r\u1ed1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh. \u0110\u00f3 ch\u1eb3ng qua l\u00e0 ch\u00fang quen theo th\u00f3i c\u0169, d\u1ecda n\u1ea1t d\u00e2n bi\u00ean th\u00f9y, ch\u1ee9 quy\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u00e0n xu\u1ed1ng \u0111\u1ecba gi\u1edbi Ngh\u1ec7 An m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc. Hu\u1ed1ng chi m\u1ed9t l\u1ed9 Tr\u1ea5n Ninh, \u0111\u00e3 c\u00f3 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 c\u1ea7m tr\u1ecdng binh, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. M\u1ed9t khi qu\u00e2n ta \u0111\u1ebfn n\u01a1i, ch\u1eafc gi\u1eb7c kia th\u1ebf t\u1ea5t tan ch\u1ea1y b\u1ed1n ng\u1ea3, th\u00ec nh\u1eefng ti\u1ec3u y\u00eau \u1edf Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh c\u0169ng t\u1ef1 v\u1ee1. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c n\u00e0y do bi\u00ean gi\u1edbi b\u00e1o v\u1ec1, ta c\u0169ng n\u00ean c\u00f3 qu\u00e2n ti\u1ebfp \u1ee9ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb. V\u1eady chu\u1ea9n cho d\u00f9ng Kh\u00e2m sai V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An, r\u1ed3i tu\u00e2n ch\u1ec9 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, ki\u00eam c\u1ea3 x\u00e9t vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c. C\u00f2n B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n th\u00ec mang ngay 300 bi\u1ec1n binh Trung v\u1ec7 Long v\u00f5 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ng\u1ea1n Ph\u1ed1, ki\u00eam coi qu\u1ea3n c\u1ea3 s\u1ed1 qu\u00e2n quan tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh, ch\u1ed1ng. N\u1ebfu gi\u1eb7c c\u00f3 x\u00e2m l\u1ea5n xu\u1ed1ng \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1ea5n ch\u1ec9nh qu\u00e2n l\u00ednh, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u1eadt d\u1eef, khi\u1ebfn cho qu\u00e2n gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ea3nh gi\u00e1p tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u1ec3 n\u00f3 m\u00e3i m\u00e3i kinh s\u1ee3 m\u0169i nh\u1ecdn c\u1ee7a qu\u00e2n ta, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i \u0111\u1ebfn sinh s\u1ef1 n\u1eefa. N\u1ebfu gi\u1eb7c s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3, \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec n\u00ean s\u1ee9c cho s\u1edf t\u1ea1i theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 ph\u00f2ng gi\u1eef, r\u1ed3i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, C\u01a1 m\u1eadt \u0111\u1ea1i th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c kia \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y r\u1ed1i d\u00e2n \u1edf bi\u00ean th\u00f9y c\u1ee7a ta, ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c con tr\u00e2u, con b\u00f2, sao l\u1ea1i ch\u1ecbu kh\u00f3 nh\u1ecdc t\u1eeb xa m\u00e0 \u0111\u1ebfn ? \u0110\u00f3 ch\u1eafc l\u00e0 nh\u1eefng quan l\u1ea1i \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam nh\u00f2m bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam hay l\u00e0m c\u00e1i chuy\u1ec7n c\u01b0\u1edbp b\u00f3c, cho n\u00ean theo th\u00f3i quen, b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc \u0111ua \u0111\u00f2i \u0111\u00f3 th\u00f4i ! N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1ebf, th\u00ec Xi\u00eam d\u1eabu nh\u1ecf, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc, v\u1eady m\u00e0 c\u0169ng l\u00e0m nh\u01b0 \u0111\u1ed3 tr\u1ed9m c\u1eafp nh\u01b0 th\u1ebf, h\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng khinh b\u1ec9 l\u1eafm sao ? N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea5n Ninh, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf l\u00e2u, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u1eafm qu\u00e2n m\u1ed9t ch\u1ed7, \u0103n h\u1ea1i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c ! Ch\u01b0\u1edbc ch\u1ed1ng gi\u1eb7c c\u1ee7a ta, b\u00e2y gi\u1edd ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111u\u1ed5i ch\u00fang ra kh\u1ecfi b\u1edd c\u00f5i, \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean vui, r\u1ed3i th\u00ec k\u00e9o qu\u00e2n v\u1ec1 ngay l\u00e0 ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>Sai quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi quy\u1ec1n B\u1ed1 ch\u00ednh V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Mai Th\u0103ng \u0110\u01b0\u1eddng b\u00e0n l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ec9nh. C\u00f2n \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean, chu\u1ea9n cho L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn c\u00f9ng h\u1ed9 l\u00fd.<\/p>\n<p>Sai V\u1ec7 \u00fay Tam v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Phi k\u1ef5 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed1ng qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng, Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 500 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 3 th\u1edbt voi chi\u1ebfn, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Ng\u1ea1n Ph\u1ed1, theo Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 gi\u1ee5c L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 ti\u1ebfn ch\u00f3ng \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n Ninh, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. G\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean t\u00e2u, chu\u1ea9n cho qu\u00e2n th\u1ee9 l\u00e0m chuy\u00ean t\u1eadp ph\u00e1t \u0111\u1ec7. Ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh ch\u1ecdn l\u1ea5y hai vi\u00ean th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch, ph\u00e1i theo l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd \u1edf trong qu\u00e2n.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1eafc K\u1ef3 g\u1ea7n \u0111\u00e2y gi\u00e1 h\u00e0ng h\u01a1i cao, ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n ch\u1ec9 gi\u1eef gi\u00e1 c\u0169, kh\u00f4ng ch\u1ecbu tr\u1ea3 th\u00eam gi\u00e1 ; \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thu mua kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n<p>Vua nghe tin, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c thu mua v\u1edbi gi\u00e1 th\u1ecfa thu\u1eadn, c\u1ed1t mong t\u00e0i h\u00f3a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u th\u00f4ng, d\u00e2n d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng r\u00e3i, nh\u01b0ng t\u1ef1u trung v\u1eadt gi\u00e1 cao, h\u1ea1, c\u00f3 khi kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau. Ng\u01b0\u01a1i kh\u00e1 t\u00f9y nghi ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m. N\u1ebfu c\u1ee9 bo bo so t\u00ednh t\u1eebng ly th\u00ec \u0111\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 l\u1ed1i l\u00e0m c\u1ee7a con bu\u00f4n, h\u00e1 ph\u1ea3i \u00fd ta mu\u1ed1n l\u00e0m \u00edch cho k\u1ebb d\u01b0\u1edbi, n\u00e2ng cao \u0111\u1eddi s\u1ed1ng cho d\u00e2n ? Nay n\u00ean li\u1ec7u n\u00e2ng gi\u00e1 l\u00ean, c\u1ed1t \u0111\u1eebng nghi ng\u1edd c\u00e2u n\u1ec7, l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nh\u00e2n d\u00e2n kh\u00f4ng vui l\u00f2ng \u0111em \u0111\u1ebfn n\u1eefa !\u201d.<\/p>\n<p>Sai Qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y, Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u00e0 Kim sang.<\/p>\n<p>S\u1eeda \u0111\u1ec1n b\u00e0 Thi\u00ean H\u1eadu, \u0111\u00fac t\u01b0\u1ee3ng b\u00e0 Thi\u00ean H\u1eadu. S\u1eafc cho t\u1ec9nh Th\u1eeba Thi\u00ean s\u1eeda \u0111\u1ed3 th\u1edd. Cho 5 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n x\u00e3 Minh H\u01b0\u01a1ng l\u00e0m phu coi \u0111\u1ec1n, cho mi\u1ec5n thu\u1ebf n\u1ed9p b\u1eb1ng b\u1ea1c (\u0111\u1ec1n \u1edf ph\u1ed1 Thanh H\u00e0).<\/p>\n<p>D\u00f9ng th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf \u0111\u00f3. \u0110i\u1ec1u b\u1ed5 nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh H\u00f2a, H\u00e0 \u0110\u0103ng Khoa l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, B\u00f9i Danh K\u1ef3, b\u1ecb b\u1ec7nh, mi\u1ec5n ch\u1ee9c. D\u00f9ng nguy\u00ean \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Gia \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea7n V\u0103n T\u1ef1, l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n cxlviii<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16 [1835] m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh m\u1eadt t\u00e2u : \u201c\u0110\u01b0\u1eddng h\u1ea7m ngo\u1eb1n ngo\u00e8o \u1edf l\u0169y d\u00e0i 4 m\u1eb7t th\u00e0nh, c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e3 su\u1ed1t t\u1edbi \u0111\u1ea7u qu\u00e1ch, c\u00f3 ch\u1ed7 s\u1eafp g\u1ea7n \u0111\u1ea7u qu\u00e1ch, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 d\u1ef1ng k\u00e8 g\u1ed7 l\u00e0m l\u0169y v\u00e0 4 g\u00f3c \u0111\u1ed1i ngang v\u1edbi th\u00e0nh \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp n\u00fai \u0111\u1ea5t. C\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1eafp xong.<\/p>\n<p>\u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ra th\u00fa ph\u1ea7n nhi\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng : T\u1eeb khi qu\u00e2n quan \u0111\u00e1nh \u00fap m\u1ed9t tr\u1eadn, b\u1ecdn gi\u1eb7c trong th\u00e0nh nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong, do \u0111\u1ea5y ch\u00fang mang l\u00f2ng s\u1ee3 h\u00e3i. L\u1ea1i v\u00ec nh\u1eefng t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, gian d\u00e2m v\u1ee3 c\u1ea3, v\u1ee3 l\u1ebd c\u1ee7a nhau, g\u00e2y th\u00e0nh th\u00f9 o\u00e1n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u00fang sinh ng\u1edd v\u1ef1c l\u1eabn nhau. V\u00ec v\u1eady t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef th\u00e0nh, ng\u00e0y d\u1ea7n tr\u1ec5 n\u1ea3i. X\u00e9t nghi\u1ec7m nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c \u0111\u00e3 c\u00f4 \u0111\u01a1n nguy hi\u1ec3m l\u1eafm r\u1ed3i. Ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5y. N\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u00e2n l\u00fac n\u00e0y l\u00e0m \u0111\u00e1nh ph\u00e1, s\u1ee3 \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng th\u00e1ng 4, th\u00e1ng 5 m\u01b0a l\u1ee5t, l\u1ea1i kh\u00f3 xoay x\u1ecfa \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u00e0n t\u00ednh : \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, t\u1ea5t ph\u1ea3i do h\u00e0o \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn, m\u00e0 h\u00e0o n\u00e0y v\u1eeba s\u00e2u v\u1eeba r\u1ed9ng, b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ea1i b\u00ed m\u1eadt th\u1ea3 nhi\u1ec1u ch\u00f4ng h\u00ecnh c\u1ee7 \u1ea5u b\u1eb1ng s\u1eaft, c\u1ecdc nh\u1ecdn b\u1eb1ng g\u1ed7 ; ti\u1ebfn qu\u00e2n c\u0169ng r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n hi\u1ec3m tr\u1edf. V\u1eady m\u1ed7i m\u1eb7t t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1ea5p k\u00edn hai \u0111\u01b0\u1eddng qua l\u00f2ng h\u00e0o \u1edf b\u1ed1n g\u00f3c th\u00e0nh \u0111\u1ec3 qu\u00e2n ta t\u1edbi k\u1ef3 \u0111\u00e1nh ph\u00e1 nh\u01b0 \u0111i tr\u00ean \u0111\u1ea5t b\u1eb1ng. Nh\u01b0ng c\u00f4ng tr\u00ecnh n\u00e0y l\u00e0 tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c d\u00e2n m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00f3ng xong \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 m\u1eadt t\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long v\u00e1t l\u1ea5y 1600 d\u00e2n phu, hi\u1ec7p c\u00f9ng v\u1edbi bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ea5n s\u1edf g\u00f3p s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c. R\u1ed3i d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00eau h\u00e0ng \u1edf 4 g\u00f3c th\u00e0nh. L\u1ea1i sai nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Nam, B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u00e3 ra th\u00fa, h\u1eb1ng ng\u00e0y, l\u00ean \u0111\u1ea7u qu\u00e1ch k\u00eau g\u1ecdi, chi\u00eau d\u1ee5 r\u1eb1ng : Qu\u00e2n quan ch\u1eb3ng s\u1edbm th\u00ec mu\u1ed9n s\u1ebd san b\u1eb1ng th\u00e0nh m\u00e0 ti\u1ebfn l\u00ean. Ai mu\u1ed1n \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, n\u00ean mau ra \u0111i, kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec khi th\u00e0nh b\u1ecb ph\u00e1, kh\u00f4ng k\u1ec3 ai b\u1ecb hi\u1ebfp t\u00f2ng hay ai l\u00e0 \u0111\u1ea7u s\u1ecf, \u0111\u1ec1u gi\u1ebft c\u1ea3 m\u1ed9t lo\u1ea1t, b\u1ea5y gi\u1edd \u0103n n\u0103n th\u00ec s\u1ef1 \u0111\u00e3 r\u1ed3i. L\u00e0m v\u1eady c\u1ed1t \u0111\u1ec3 r\u1ed1i lo\u1ea1n l\u00f2ng gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 ch\u1ec9 truy\u1ec1n \u00e1p gi\u1ea3i c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u0111\u1ea7u h\u00e0ng v\u1ec1 Kinh, nay s\u1eafp c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh th\u00e0nh r\u1ed3i, v\u1eady xin c\u1ee9 \u0111\u1ec3 ch\u00fang \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, giam c\u1ea7m nghi\u00eam ng\u1eb7t, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0111\u00e1nh th\u00e0nh s\u1ebd tha ra, sai \u0111i ti\u1ec1n khu, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Vua m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u1eddi k\u00edp mu\u1ed1n l\u00e0m cho th\u00e0nh c\u00f4ng, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 xin c\u0169ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i, nh\u01b0ng ta \u0111\u00e3 t\u00ednh k\u1ef9 r\u1ed3i.<\/p>\n<p>C\u01a1 nghi \u0111\u00e1nh th\u00e0nh b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec3 c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a ti\u1ec7n ! V\u00ec sao ? L\u00e0 v\u00ec :<\/p>\n<p>\u201c1. \u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c trong th\u00e0nh d\u1eabu r\u1eb1ng c\u00f9ng qu\u1eabn, nh\u01b0ng c\u00f2n c\u00f3 \u0111\u1ebfn 1.000 qu\u00e2n. N\u00f3 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1eabn c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef th\u1ebf th\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201c2. \u0110\u01b0\u1eddng h\u1ea7m 4 m\u1eb7t tuy \u0111\u00e3 xuy\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u qu\u00e1ch, h\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng th\u00e0nh kh\u00f4ng th\u1ec3 san b\u1eb1ng.<\/p>\n<p>\u201c3. Th\u00e0nh cao, thang d\u00e0i, tr\u00e8o l\u00ean \u0111\u00e3 kh\u00f3, m\u00e0 tr\u00ean th\u00e0nh th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e0o nhi\u1ec1u h\u1ed1, c\u1eafm nhi\u1ec1u ch\u00f4ng, sau khi l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee9ng ch\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec d\u00f9 c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng trong vi\u1ec7c gi\u1ebft gi\u1eb7c, nh\u01b0ng h\u00e1 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n ta kh\u00f4ng b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng hay sao ?<\/p>\n<p>\u201c4. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nghe n\u00f3i trong b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c d\u00e2m lo\u1ea1n l\u1eabn nhau, g\u00e2y th\u00e0nh th\u00f9 o\u00e1n, nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 ho\u00e3n l\u1ea1i ch\u01b0a \u0111\u00e1nh th\u00ec ch\u00fang ng\u1edd v\u1ef1c r\u1ed3i r\u00ecnh h\u1ea1i nhau ; n\u1ebfu m\u00ecnh \u0111\u00e1nh g\u1ea5p th\u00ec ch\u00fang c\u00f9ng l\u00f2ng \u0111\u1ec3 gi\u1eef.<\/p>\n<p>\u201cH\u01a1n n\u1eefa, vua Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 n\u01b0\u1edbc phi\u00ean thu\u1ed9c v\u1eeba m\u1edbi ch\u1ebft, to\u00e0n h\u1ea1t n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac b\u1eaft \u0111\u1ea7u s\u1eeda sang ; m\u00e0 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam ti\u1ebfp gi\u00e1p b\u1edd c\u00f5i ta, v\u1eabn c\u00f3 l\u00f2ng lang d\u1ea1 th\u00fa ch\u01b0a kh\u1ecfi c\u00f3 \u00fd t\u00ecm ch\u1ed7 s\u01a1 h\u1edf ch\u1ef1c nh\u00f2m ng\u00f3 ta. S\u1edbm h\u00f4m c\u1ea7n c\u00f9 lo l\u1eafng, ta v\u1eabn \u0111\u1ec3 \u00fd v\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng. Th\u1eed ngh\u0129 xem : M\u1ed9t khi \u0111\u00e3 h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh Phi\u00ean An, nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 v\u1ed9i r\u00fat h\u1ebft bi\u1ec1n binh m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? \u0110\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c then ch\u1ed1t l\u1edbn, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ngh\u0129 t\u1edbi. Hu\u1ed1ng chi \u0111\u00e3 c\u00f3 4 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a ti\u1ec7n nh\u01b0 tr\u00ean, l\u1ea1i c\u00f2n mu\u1ed1n th\u00eam m\u1ed9t vi\u1ec7c then ch\u1ed1t l\u1edbn n\u1eefa sao ?<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, m\u1ea7m m\u1ed1ng gi\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t \u1edf Phi\u00ean An ch\u1eb3ng qua l\u00e0 b\u1ecdn d\u00e2n nh\u1ecf ch\u01a1i ngh\u1ecbch \u0111\u1ed3 binh kh\u00ed \u1edf v\u0169ng ao, d\u00f9 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ea1nh, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec uy th\u1ebf b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng, s\u1ee3 n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i s\u1ebd l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh cao hay th\u1ea5p. Quan h\u1ec7 r\u1ea5t l\u1edbn \u0111\u1ea5y. Sao b\u1eb1ng h\u1eb5ng \u0111\u1ec3 m\u1ed9t c\u00e1i c\u00f4 th\u00e0nh, hi\u1ec7n c\u00f3 bi\u1ec1n binh canh gi\u1eef, nh\u00e2n \u0111\u00f3 v\u1ed7 v\u1ec1, r\u0103n d\u1ea1y, l\u00fac nh\u1ecdc l\u00fac r\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n b\u00ecnh. \u0110\u00e3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n l\u1ef1c c\u1ee7a ta, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 r\u1ea5t kh\u00f4n kh\u00e9o. V\u1eady vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh n\u00ean ho\u00e3n, l\u00e0 chuy\u1ec7n r\u00f5 r\u00e0ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft r\u1ed3i.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 tr\u00f3t \u0111\u00e3 t\u01b0 l\u1ea5y d\u00e2n phu c\u00e1c t\u1ec9nh, th\u00ec vi\u1ec7c l\u1ea5p h\u00e0o, chu\u1ea9n cho l\u00e0m ngay tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i c\u1ee9 th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng l\u00e0m ra d\u00e1ng v\u1ebb \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, gi\u1eb7c s\u1ebd c\u00e0ng th\u00eam nh\u1ecdc m\u1ec7t, v\u00e0 d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00eau h\u00e0ng, gi\u1eb7c l\u1ea1i c\u00e0ng nh\u1ecb t\u00e2m v\u1edbi nhau h\u01a1n. L\u1ea1i sai nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng k\u00eau g\u1ecdi chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 ch\u00fang b\u1eaft ch\u00e9m b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m v\u00e0 L\u00ea V\u0103n C\u00e2u m\u00e0 ra h\u00e0ng, s\u1ebd tha cho t\u00ednh m\u1ec7nh m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi trong c\u1ea3 th\u00e0nh, th\u00ec gi\u1eb7c t\u1ea5t ng\u00e0y c\u00e0ng b\u1ecb c\u00f4 l\u1eadp v\u00e0 nguy kh\u1ed1n, c\u00f3 l\u1ebd sinh n\u1ed9i \u1ee9ng, ho\u1eb7c gi\u1ebft nhau \u0111\u1ec3 ra \u0111\u1ea7u h\u00e0ng. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i k\u1ebf hay \u0111\u1ea5y. \u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn sau th\u00e1ng 4, th\u00e1ng 5, n\u1ebfu th\u1ea5y \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c c\u00f4 \u0111\u01a1n, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c ch\u1ed1ng c\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, b\u1ea5y gi\u1edd s\u1ebd \u0111\u00e1nh, th\u00ec m\u1ed9t tr\u1eadn c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c. M\u01b0u k\u1ebf n\u00e0o b\u00e0y ra, to\u00e0n v\u1eb9n mu\u00f4n ph\u1ea7n m\u1edbi chu\u1ea9n cho t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n nay ch\u01b0a th\u1ec3 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng khinh su\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu b\u1ea3o kho\u1ea3ng th\u00e1ng 4, th\u00e1ng 5 m\u01b0a l\u1ee5t, l\u1ea1i kh\u00f3 xoay x\u1ecfa, th\u00ec nh\u1eefng th\u00e1ng \u1ea5y, tuy tr\u1eddi hay m\u01b0a, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 m\u00f9a thu hay l\u1ee5t. Hu\u1ed1ng chi \u0111\u00e3 l\u1ea5p h\u00e0o th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c ; l\u1ea1i c\u00f3 c\u1ea7u \u1edf c\u1eeda, t\u1ef1 ta th\u1eb3ng ti\u1ebfn, \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 m\u00e0 \u0111\u00e1nh, qu\u1ea3 c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec c\u00f3 kh\u00f3 g\u00ec ? Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Nam, B\u1eafc K\u1ef3, \u0111\u01b0\u01a1ng c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00ean c\u00f2n n\u1ea5n n\u00e1 ch\u01b0a t\u00ednh \u0111\u1ebfn. Nay, gi\u1eb7c V\u00e2n \u1edf huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh thu\u1ed9c B\u1eafc K\u1ef3, \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u00e9m r\u1ed3i kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo v\u1ec1 mi\u1ec1n B\u1eafc n\u1eefa, th\u00ec m\u1ea7m m\u1ed1ng gi\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i \u1edf Phi\u00ean An ch\u1eb3ng qua nh\u01b0 con th\u00fa \u1edf trong c\u0169i, con c\u00e1 \u1edf \u0111\u00e1y n\u1ed3i, s\u1ee9c ki\u1ec7t, th\u1ebf c\u00f9ng, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u c\u0169ng s\u1ebd t\u1ef1 ch\u1ebft, c\u1ea7n g\u00ec l\u1ea1i l\u00e0m th\u00eam nh\u1ecdc s\u1ee9c qu\u00e2n !<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, t\u01b0\u1edbng s\u0129 ta, g\u1ed1i gi\u00e1o, n\u1eb1m m\u00e1c, \u0111\u00e3 3 n\u0103m nay, th\u1ef1c th\u1ea5y nh\u1ecdc nh\u1eb1n kh\u1ed5 c\u1ef1c ! H\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2n tay t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ta tin c\u1eady, sao l\u1ea1i \u0111\u1ec3 li\u1ec1u m\u1ea1ng c\u00f9ng lo\u00e0i ch\u00f3 d\u1ea1i m\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea7u may \u1ea5y ? L\u00f2ng ta r\u1ea5t kh\u00f4ng n\u1ee1. L\u1ea1i n\u1eefa g\u1ea7n \u0111\u00e2y, l\u0169 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n b\u1ecb \u1ed1m qu\u00e1 n\u1eeda, \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng cho \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0nh m\u1ea1nh, h\u00e1 l\u1ea1i n\u00ean l\u00e0m cho nh\u1ecdc m\u1ec7t th\u00eam \u01b0 ? Nay \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m ngo\u1eb1n ngo\u00e8o \u0111\u00e3 xuy\u00ean th\u1ea5u r\u1ed3i, n\u00fai \u0111\u1ea5t l\u1ea1i \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c cao, b\u1ecdn gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m ra ngo\u00e0i th\u00e0nh, h\u00f2ng ki\u1ebfm ch\u00e1c m\u1ed9t v\u1eadt g\u00ec \u0111\u00f3. V\u1eady c\u1ea7n n\u00ean ch\u1ecdn l\u00ednh ph\u00e1o th\u1ee7, b\u1eafn gi\u1ecfi, h\u1eb1ng ng\u00e0y<\/p>\n<p>\u1edf tr\u00ean n\u00fai \u0111\u1ea5t tr\u00f4ng ng\u1eafm, n\u1ebfu th\u1ea5y \u0111\u00edch ch\u1ed7 b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ee5 h\u1ecdp c\u1ea5t gi\u1ea5u, ph\u1ea3i n\u00ean nh\u1eb1m b\u1eafn cho tr\u00fang th\u00ec kh\u00f4ng ngo\u00e0i m\u01b0\u1eddi ng\u00e0y hay m\u1ed9t th\u00e1ng, t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea5p h\u00e0o l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng, ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec gi\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady ph\u1ea3i nh\u1eb1m ch\u1ed7 con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp, \u0111\u1eb7t s\u1eb5n \u0111\u1ea1i b\u00e1c, l\u01b0u t\u00e2m ng\u0103n ng\u1eeba h\u01a1n n\u1eefa \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecdn gi\u1eb7c do \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y, nh\u00e2n \u0111\u00eam, ch\u1ea1y tho\u00e1t. L\u1ea1i n\u00ean t\u00ecm ch\u01b0\u1edbc c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y c\u00e1i th\u00e0nh \u201cd\u00ea ng\u1ef1a\u201d chi\u1ebfm gi\u1eef c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec ta th\u1eafng th\u1ebf, gi\u1eb7c kh\u00f4ng b\u1ec1n l\u00f2ng, th\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i \u0111\u00e1nh m\u00e0 tan v\u1ee1.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, chu\u1ea9n cho chia giam nghi\u00eam ng\u1eb7t, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01a1 h\u1edf trong vi\u1ec7c canh ph\u00f2ng ; n\u1ebfu kh\u00f4ng, s\u1ebd b\u1ecb ph\u1ea1m l\u1ed7i kh\u00f4ng nh\u1ecf \u0111\u1ea5y. Bao gi\u1edd n\u00ean d\u00f9ng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ee7a ch\u00fang, b\u1ea5y gi\u1edd s\u1ebd tha ngay ra, cho ch\u00fang sung l\u00e0m qu\u00e2n ti\u1ec1n khu \u0111ua s\u1ee9c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i tu\u00e2n h\u00e0nh nghi\u00eam c\u1ea9n, ch\u1edb xao l\u00e3ng !\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i sai Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng, Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c mang t\u1edd d\u1ee5, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n b\u1ea3o. Chu\u1ea9n cho Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u1edf l\u1ea1i n\u0103m, ba ng\u00e0y, c\u1eb7n k\u1ebd th\u0103m h\u1ecfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng, v\u1ec1 Kinh t\u00e2u l\u1ea1i vua bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh x\u00e9t h\u1ecfi d\u00e2n trong 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebft ngh\u0129a m\u00e0 b\u1ecb v\u00f9i d\u1eadp th\u00ec t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e2n d\u00e2n 6 t\u1ec9nh, v\u1eabn c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 trung ngh\u0129a ; tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ngh\u1ecbch Kh\u00f4i n\u1ed5i lo\u1ea1n, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng ph\u1eabn v\u00ec \u0111\u1ea1i ngh\u0129a h\u0103ng h\u00e1i gi\u1ebft th\u00f9. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng chinh c\u00f3 c\u00f4ng, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t d\u00f9ng ; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng v\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : tr\u01b0\u1edbc khi quan qu\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, ch\u1eafc \u1edf \u0111\u00e2u c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00ecnh c\u1edd m\u1eafc n\u1ea1n binh \u0111ao, b\u1ecb v\u00f9i d\u1eadp, kh\u00f4ng ai bi\u1ebft \u0111\u1ebfn ! Ta r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ! V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1 \u00e1n, ai n\u1ea5y d\u00f2 h\u1ecfi th\u1ed5 d\u00e2n thu\u1ed9c h\u1ea1t : trong khi gi\u1eb7c ngh\u1ecbch n\u1ed5i bi\u1ebfn, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c ngh\u0129a, gi\u1ebft gi\u1eb7c, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft ; ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t, m\u1eafng gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thi\u1ec7t m\u1ea1ng, \u0111\u00edch c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng, chu\u1ea9n cho t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, li\u1ec7u ban th\u01b0\u1edfng tu\u1ea5t \u01b0u, \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng cho\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n, \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u00e2n \u1edf t\u1ec9nh Kh\u00e1nh H\u00f2a t\u00e2u n\u00f3i: \u201cThu\u1ed9c Man ((1) Thu\u1ed9c Man : d\u00e2n Man \u0111\u00e3 l\u1ec7 thu\u1ed9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u1ecbu \u0111\u00f3ng thu\u1ebf ho\u1eb7c d\u00e2ng l\u1ec5 c\u1ed1ng.1) \u1edf ngu\u1ed3n Nha Trang, nh\u00e2n gi\u1eb7c Man \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn s\u1ed5ng \u0111\u1ebfn, b\u1ecb n\u00f3 \u1ee9c hi\u1ebfp d\u1ee5 d\u1ed7. Nay ch\u00fang l\u00e9n l\u00fat chi\u1ebfm c\u1ee9 ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u1edf n\u00fai, l\u1eadp ra s\u00e1ch, tr\u1ea1i, ph\u00e0m ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i xung y\u1ebfu, ch\u00fang c\u1eafm nhi\u1ec1u ch\u00f4ng g\u1ed7 \u0111\u1ec3 c\u1ea3n tr\u1edf ng\u01b0\u1eddi \u0111i. B\u1ecdn th\u1ea7n hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1c s\u1ee9c bi\u1ec1n binh, t\u00f9y c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c s\u00e1ch Thu\u1ed9c Man \u1edf t\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb c\u1ea1ch m\u1ed9t phen, s\u1ee3 h\u00e3i oai l\u00ednh, b\u1ea5y l\u00e2u v\u1eabn \u0111\u00f3ng g\u00f3p thu\u1ebf kh\u00f3a, k\u00ednh c\u1ea9n quy thu\u1eadn, kh\u00f4ng lay chuy\u1ec3n. H\u1ecd kh\u00f4ng nh\u01b0 nh\u1eefng k\u1ebb ngu xu\u1ea9n kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec \u0111\u00e2u. V\u1eady n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c hi\u1ec3u th\u1ecb kh\u1eafp n\u01a1i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh g\u00e2y nu\u00f4i \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u00e0y ru\u1ed9ng m\u00e0 \u0103n, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng m\u00e0 u\u1ed1ng, gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n m\u00e3i. Nay gi\u1eb7c Man \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn kh\u00f4ng bi\u1ebft y\u00ean ph\u1eadn n\u1ea3y l\u00f2ng ph\u1ea3n b\u1ed9i, t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y v\u1ea1 di\u1ec7t vong. Ch\u00fang l\u1ea1i mu\u1ed1n l\u1ea5n sang h\u1ea1t kh\u00e1c, m\u01b0u toan l\u1eeba g\u1ea1t, d\u1ed7 d\u00e0nh v\u00f4 c\u1edb, g\u00e2y n\u00ean nghi\u1ec7p ch\u01b0\u1edbng n\u00e0y, gieo v\u1ea1 cho Thu\u1ed9c Man c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i. V\u1eady nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh kh\u00f4ng n\u00ean nghe theo, m\u00e0 ph\u1ea3i n\u00ean bi\u1ebft l\u1ebd h\u1ecda Ph\u01b0\u1edbc, ai n\u1ea5y n\u00ean t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ed1c su\u1ea5t th\u1ed5 d\u00e2n, theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn m\u00e0 ph\u00f2ng gi\u1eef. N\u1ebfu th\u1ea5y gi\u1eb7c \u1ea5y s\u1ed5ng \u0111\u1ebfn th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1eb7n b\u1eaft, gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn quan, t\u1ea5t c\u00f3 tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. Ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn, ch\u1edb b\u1ecb ch\u00fang l\u1eeba g\u1ea1t, m\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m n\u00ean t\u1ed9i. Nh\u01b0 th\u1ebf, Thu\u1ed9c Man s\u1ebd kh\u00f4ng cho vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a gi\u1eb7c Man \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 ph\u1ea3i, kh\u00f4ng ch\u1ecbu dung t\u00fang cho \u1edf, th\u00ec t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 s\u1edbm d\u1eadp t\u1eaft ngay \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>C\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec1n do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e2n, T\u1ed1ng H\u1eefu Qu\u00fdnh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba ph\u1eadn s\u00e1ch Man. Gi\u1eb7c \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc l\u1ebbn n\u1ea5p, b\u1eafn t\u00ean ra. Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c L\u1ec5, Qu\u1ea3n v\u1ec7 H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, d\u1eabn qu\u00e2n ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn, ch\u1eb7t c\u00e2y, m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng, th\u1eb3ng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Th\u1ea1ch B\u00edch. Gi\u1eb7c ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn A Ly (t\u00ean \u0111\u1ea5t) d\u1ef1a ch\u1ed7 hi\u1ec3m, n\u1ea5p b\u1eafn. Qu\u00e2n ta b\u1eafn ph\u00e1 b\u1eb1ng s\u00fang l\u1edbn, s\u00fang nh\u1ecf v\u00e0 \u1ed1ng phun l\u1eeda. Gi\u1eb7c b\u00e8n n\u00e9m n\u1ecf v\u00e0 t\u00ean, ch\u1ea1y tr\u1ed1n l\u00ean n\u00fai cao.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua l\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Man tr\u01b0\u1edbc qu\u1ea5y r\u1ed1i \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng B\u00ecnh Thu\u1eadn, b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan, l\u1ea1i tr\u1ed1n sang mi\u1ec1n r\u1eebng h\u1ea1t n\u00e0y. M\u1ed7i khi g\u1eb7p qu\u00e2n ta \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u d\u00f2 th\u00e1m, ch\u00fang li\u1ec1n n\u1ea5p \u1edf ch\u1ed7 r\u1eadm, b\u1eafn t\u00ean ra, \u0111\u1ec3 m\u01b0u ch\u1ea1y tho\u00e1t. Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 cho ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u00e1nh, chu\u1ea9n cho ph\u00e1i ngay ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 h\u1ecfi \u0111\u00edch ch\u1ed7 gi\u1eb7c l\u1ea9n tr\u1ed1n, nghi\u00eam s\u1ee9c bi\u1ec1n binh tr\u1ed5 s\u1ee9c v\u00e2y \u0111\u00e1nh, c\u1ea7n tr\u1ecb cho tuy\u1ec7t m\u1ea7m \u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c L\u01b0u quan((1) L\u01b0u quan : ch\u1ee9c quan do Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc phong ki\u1ebfn b\u1ed5 d\u00f9ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i cha truy\u1ec1n con n\u1ed1i nh\u01b0 th\u1ed5 quan.1) ch\u00e2u, huy\u1ec7n \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng thu\u1ed9c B\u1eafc K\u1ef3. Chia \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n V\u1ecb Xuy\u00ean \u1edf Tuy\u00ean Quang l\u00e0m 2 huy\u1ec7n V\u1ecb Xuy\u00ean v\u00e0 V\u0129nh Tuy (huy\u1ec7n V\u1ecb Xuy\u00ean c\u00f3 5 t\u1ed5ng, 31 x\u00e3 ; huy\u1ec7n V\u0129nh Tuy c\u00f3 6 t\u1ed5ng, 21 x\u00e3).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n kh\u00f4ng y\u00ean, \u0111\u1ec1u do c\u00e1c th\u1ed5 huy\u1ec7n, th\u1ed5 ch\u00e2u, \u0111\u1ecba th\u1ebf xa v\u1eafng, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ed5 ty kh\u00f4ng t\u1ed1t, d\u1ec5 hay n\u1ed5i lo\u1ea1n. V\u1eady kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t phen x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, \u0111\u1ec3 t\u00ednh chuy\u1ec7n y\u00ean \u1ed5n l\u00e2u d\u00e0i. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ebft l\u00f2ng b\u00e0n t\u00ednh. Ho\u1eb7c n\u00ean t\u00f9y ch\u1ed7 chia \u0111\u1eb7t th\u1ed5 quan, ho\u1eb7c n\u00ean li\u1ec7u \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u b\u1ed5 v\u00e0 \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t l\u01b0u quan, xen v\u1edbi th\u1ed5 quan \u0111\u1ec3 r\u00e0ng bu\u1ed9c g\u00ecn gi\u1eef l\u1eabn nhau. L\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e2u d\u00e0i m\u00e0 kh\u00f4ng sinh t\u1ec7, th\u00ec b\u00e0n cho th\u1ecfa \u0111\u00e1ng r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh cho r\u1eb1ng c\u00e1c t\u1ec9nh ven bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, \u0111\u1ecba th\u1ebf xa kh\u01a1i, th\u1ed5 ty s\u1edf t\u1ea1i, t\u1eeb \u0111\u1eddi L\u00ea tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, noi theo c\u00e1i th\u00f3i th\u1ebf t\u1eadp, gi\u1eef d\u00e2n, chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t, nh\u1eadn l\u00e0m c\u1ee7a ri\u00eang. Ti\u1ebfng g\u1ecdi l\u00e0 phi\u00ean th\u1ea7n, nh\u01b0ng th\u1ef1c ra ch\u01b0a nhu\u1ea7n th\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c oai thanh, gi\u00e1o h\u00f3a. Nay ch\u1ed1n bi\u00ean th\u00f9y d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng, th\u00ec vi\u1ec7c s\u1eeda sang x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u1ea7n n\u00ean l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc. T\u1ef1u trung nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, d\u00e2n nhi\u1ec1u, nh\u01b0 huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m \u1edf Cao B\u1eb1ng n\u00ean chia l\u00e0m ba ; ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean \u1edf Tuy\u00ean Quang, huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng Uy\u00ean v\u00e0 huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Lang \u1edf Cao B\u1eb1ng, ch\u00e2u B\u1ea1ch Th\u00f4ng v\u00e0 huy\u1ec7n T\u01b0 N\u00f4ng \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, huy\u1ec7n V\u0103n Quang \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n, \u0111\u1ec1u n\u00ean chia l\u00e0m hai. Ngo\u00e0i ra v\u1eabn \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169. Xin \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c L\u01b0u quan. Ph\u1ee7 : \u0111\u1eb7t 1 tri ph\u1ee7, 1 qu\u1ea3n ph\u1ee7 v\u00e0 1 gi\u00e1o th\u1ee5 ; huy\u1ec7n : \u0111\u1eb7t 1 tri huy\u1ec7n ; ch\u00e2u : \u0111\u1eb7t 1 tri ch\u00e2u. Duy huy\u1ec7n V\u0103n L\u00e3ng, s\u1ed1 \u0111inh kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 100, xin cho huy\u1ec7n \u0110\u1ea1i T\u1eeb ki\u00eam l\u00fd, kh\u00f4ng n\u00ean ri\u00eang \u0111\u1eb7t quan l\u1ea1i. Huy\u1ec7n, ch\u00e2u n\u00e0o h\u01a1i bi\u1ebft v\u0103n h\u1ecdc, th\u00ec \u0111\u1eb7t 1 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o. C\u00f2n th\u1ed5 ty, \u0111i\u1ec1u b\u1ed5 \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, \u0111\u1ec3 tr\u1eeb b\u1ecf m\u1ed1i t\u1ec7 chuy\u00ean chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t, chuy\u00ean chi\u1ebfm c\u1ee7a. R\u1ed3i [c\u1ee9 theo nh\u1eefng ch\u1ed7 tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 th\u1ed5 ty \u0111\u00f3], ph\u1ee7 \u0111\u1eb7t 1 th\u1ed5 tri ph\u1ee7, ch\u00e2u \u0111\u1eb7t 1 th\u1ed5 tri ch\u00e2u, huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t 1 th\u1ed5 tri huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 gi\u00fap l\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi b\u00e0n c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a h\u1ee3p, duy huy\u1ec7n V\u1ecb Xuy\u00ean \u1edf Tuy\u00ean Quang, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng m\u00f4ng m\u00eanh, n\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t 1 huy\u1ec7n, th\u00ec t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 tr\u00f4ng nom kh\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c. Chu\u1ea9n cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c chi\u1ec3u theo d\u1eb7m \u0111\u01b0\u1eddng, l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda \u0111\u1eb7t l\u00e0m huy\u1ec7n V\u0129nh Tuy ; ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i l\u1ea1i. Huy\u1ec7n, ch\u00e2u n\u00e0o th\u1ed5 quan c\u00f2n khuy\u1ebft, th\u00ec ch\u1ecdn l\u1ea5y 1 vi\u00ean l\u01b0u quan sung b\u1ed5 v\u00e0o ; c\u00f2n huy\u1ec7n, ch\u00e2u n\u00e0o c\u00f3 th\u1ed5 tri huy\u1ec7n, th\u1ed5 tri ch\u00e2u, th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba r\u1ed3i th\u00ec \u0111\u1ec1u l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf nguy\u00ean ch\u1ee9c, b\u1ea5t t\u1ea5t \u0111\u1ed5i b\u1ed5, ch\u1ec9 m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 ch\u1ee9c l\u01b0u quan, b\u1ed5 l\u00e0m tri huy\u1ec7n, tri ch\u00e2u, c\u00f2n nguy\u00ean th\u1ed5 quan th\u00ec \u0111\u1ec1u theo l\u01b0u quan hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng l\u00e0m vi\u1ec7c. T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, c\u00f3 khuy\u1ebft, c\u0169ng b\u1ea5t t\u1ea5t l\u1ea1i b\u1ed5 n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n nh\u01b0 ph\u1ee7 Y\u00ean B\u00ecnh \u1edf Tuy\u00ean Quang, ph\u1ee7 Th\u00f4ng H\u00f3a v\u00e0 ph\u1ee7 Ph\u00fa B\u00ecnh \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, ph\u1ee7 Tr\u00f9ng Kh\u00e1nh \u1edf Cao B\u1eb1ng, ph\u1ee7 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho l\u1ea5y vi\u00ean tri huy\u1ec7n \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5y ki\u00eam quy\u1ec1n vi\u1ec7c ph\u1ee7.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ef5 s\u1edf c\u1ee7a l\u01b0u quan, do quan t\u1ec9nh l\u1ef1a ch\u1ecdn \u0111\u1ecba th\u1ebf, \u0111\u1eb7t \u1edf ch\u1ed7 lam ch\u01b0\u1edbng h\u01a1i nh\u1eb9, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean. C\u00f2n gi\u00e1o ch\u1ee9c \u1edf ch\u00e2u, huy\u1ec7n h\u00e3y chu\u1ea9n cho tri huy\u1ec7n, tri ch\u00e2u m\u1edbi \u0111\u1eb7t ki\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y ; \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y v\u0103n h\u1ecdc t\u1ea5n t\u1edbi, s\u1ebd \u0111\u1eb7t th\u00eam, c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d. B\u00e8n sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0 khoa \u0111\u1ea1o c\u00f4ng c\u1eed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c tri huy\u1ec7n, tri ch\u00e2u \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5.<\/p>\n<p>L\u00ednh c\u01a1 Trung \u00fay, B\u1eafc Ninh, \u0111i th\u00fa L\u1ea1ng S\u01a1n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb b\u1ec7nh v\u00ec lam ch\u01b0\u1edbng. Quan t\u1ec9nh ph\u00e1i l\u00ednh c\u01a1 Ti\u1ec1n uy \u0111\u1ebfn thay ; nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u xin : \u201cT\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, c\u1ee9 6 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay phi\u00ean \u0111\u1ec3 cho l\u00fac nh\u1ecdc, l\u00fac r\u1ed7i \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n b\u00ecnh\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 b\u1ecdn V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang, B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c v\u1ec1<\/p>\n<p>vi\u1ec7c x\u00e9t x\u1eed thanh th\u1ecfa h\u00ecnh ng\u1ee5c \u1edf Ngh\u1ec7 An v\u00e0 lu\u00f4n d\u1ecbp tr\u00ecnh b\u00e0y c\u1ea3 v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cS\u1ef1 c\u1ea3m th\u00f4ng gi\u1eefa tr\u1eddi v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi g\u1eafn li\u1ec1n v\u1edbi nhau, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng th\u1eadt mau ch\u00f3ng, l\u00f2ng ta c\u00e0ng th\u00eam k\u00ednh c\u1ea3m. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, c\u00e0ng n\u00ean tu t\u1ec9nh t\u1ea5m th\u00e2n g\u1ea5p b\u1ed9i, \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng d\u00e2n m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u00f4ng mong m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean, v\u00ec ch\u01b0a quen th\u1ec3 th\u1ee9c l\u00e0m bi\u1ec3u t\u1ea1, nh\u00e2n giao \u0111\u1ec7 \u1ed1ng tr\u1ea1m, g\u1eedi k\u00e8m 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c v\u00e0 gi\u1ea5y h\u1ed3ng \u0111\u00e0o, nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thay. Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 t\u00e2u h\u1eb7c v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ea5y nay, t\u1ea1 bi\u1ec3u c\u1ed1t ph\u1ea3i t\u1eeb l\u00f2ng ch\u00e2n th\u00e0nh, ta ch\u01b0a h\u1ec1 qu\u1edf tr\u00e1ch ai v\u1ec1 m\u1eb7t v\u0103n t\u1ef1. Nay Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n l\u1ea1i ri\u00eang g\u1eedi c\u1ee7a c\u1ea3i, nh\u1edd ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m, l\u00e0 c\u1edb sao ?\u201d. B\u00e8n ph\u1ea1t Ch\u1ea5n 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng m\u00e0 mi\u1ec5n cho d\u00e2ng bi\u1ec3u tr\u1ea7n t\u1ea1.<\/p>\n<p>Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi tr\u00ecnh b\u00e1o c\u1ee7a Tri ch\u00e2u ch\u00e2u Tu\u1ea7n Gi\u00e1o l\u00e0 B\u1ea1c C\u1ea7m Ti\u1ec1n \u1edf thu\u1ed9c h\u1ea1t, th\u00ed sai th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c \u1edf ch\u00e2u Ninh Bi\u00ean l\u00e0 B\u1ea1c C\u1ea7m Ch\u00ednh d\u00f2 th\u00e1m bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u00f3 qu\u00e2n Xi\u00eam \u2013 L\u00e0o h\u01a1n 1000 ng\u01b0\u1eddi x\u00e2m l\u1ea5n b\u1edd c\u00f5i, xin qu\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u1ee9u vi\u1ec7n. Th\u1ea7n t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u00e3 ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf t\u1ec9nh \u0111i th\u00e1m, v\u00e0 phi s\u1ee9c cho s\u1edf t\u1ea1i gia t\u00e2m ph\u00f2ng b\u1ecb, m\u1eadt sai c\u00e1c ch\u00e2u l\u00e2n c\u1eadn \u0111\u00f2i g\u1ecdi t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ed5 d\u00e2n s\u1eb5n s\u00e0ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 ch\u1eb3ng qua l\u00e0 b\u1ecdn x\u1ea5u xa \u1edf Xi\u00eam \u2013 L\u00e0o, kh\u00f4ng t\u1ef1 l\u01b0\u1ee3ng s\u1ee9c, t\u1ee5 h\u1ecdp qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p, nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf d\u1edf c\u00e1i tr\u00f2 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i l\u1ea5n nhi\u1ec5u \u0111e d\u1ecda d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean \u1edf nh\u1eefng ch\u1ed7 Tr\u1ea5n Ninh, Ninh Bi\u00ean. Ta \u0111\u00e3 ph\u00e1i L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u1edf Tr\u1ea5n Ninh r\u1ed3i, b\u1ecdn gi\u1eb7c qu\u00e8n \u1ea5y ch\u1eb3ng s\u1edbm th\u00ec mu\u1ed9n ch\u1eafc s\u1ebd b\u1ecb di\u1ec7t ngay, th\u00ec b\u1ecdn qu\u1ea5y r\u1ed1i \u1edf Ninh Bi\u00ean t\u1ea5t s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3 s\u1ebd ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho c\u00e1c ch\u00e2u Ninh Bi\u00ean, Tu\u1ea7n Gi\u00e1o v\u00e0 th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5y t\u1eadp h\u1ee3p nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00f5ng, g\u00f3p s\u1ee9c l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i n\u1eefa, v\u1ec1 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. C\u00f2n 1000 th\u1ed5 d\u00f5ng do t\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i ph\u00e1i \u0111i t\u00f2ng chinh tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean t\u01b0 g\u1ea5p cho L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c th\u1ea3 v\u1ec1, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u1edf 2 \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang, h\u1ed9i h\u00e0m t\u00e2u n\u00f3i : \u201cPh\u1ee7 Tr\u1ea7n An nh\u00e0 Thanh tr\u01b0\u1edbc sau \u0111\u01b0a sang ta : g\u1ed3m c\u00f3 gia quy\u1ebfn, b\u00e8 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a ngh\u1ecbch V\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n 2 huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh \u0110i\u1ec7n, k\u1ec3 c\u1ea3 \u0111\u00e0n \u00f4ng, \u0111\u00e0n b\u00e0 v\u00e0 tr\u1ebb con c\u1ed9ng h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111em con ngh\u1ecbch ph\u1ea1m N\u00f4ng V\u0103n H\u1ea3i v\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n C\u01b0\u01a1ng, ch\u00e1u h\u1ecd V\u0103n Kh\u00f4i l\u00e0 L\u00ea V\u0103n D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 4 t\u00ean \u0111\u1ea7y t\u1edb t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a ngh\u1ecbch V\u00e2n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u c\u1ea3 r\u1ed3i ; c\u00f2n th\u1ed5 d\u00e2n th\u00ec \u0111\u1ec1u tha h\u1ebft. Duy con ngh\u1ecbch V\u00e2n l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n L\u00f4i c\u00f9ng m\u1eb9, v\u1ee3 c\u1ea3 , v\u1ee3 l\u1ebd v\u00e0 con g\u00e1i n\u00f3 c\u1ed9ng 9 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u00e2n quy\u1ebfn t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c, ch\u01b0a d\u00e1m t\u1ef1 ti\u1ec7n x\u1eed ngay\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9t m\u1ebb l\u01b0\u1edbi b\u1eaft h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ed1t l\u1eafm !\u201d. Xu\u1ed1ng d\u1ee5 sai tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n L\u00f4i, nh\u1ed1t v\u00e0o xe t\u00f9, ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb h\u1ebft ph\u00e9p ; c\u00f2n nh\u1eefng t\u00ean kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ch\u00e9m \u0111i, b\u1ea5t t\u1ea5t giam l\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c d\u00e2ng s\u1edb ri\u00eang n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 ng\u1ee5y Ph\u00f3 th\u1ed1ng l\u00e3nh Nguy\u1ec5n Do\u00e3n Cao, ng\u1ee5y Ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng hi\u1ec7u Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u0129nh \u0111\u1ec1u ra th\u00fa g\u1ed3m 20 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh. L\u1ea1i c\u00f3 Th\u1ed5 ty huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng theo gi\u1eb7c, nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u1ed5 s\u1ee9c \u0111i t\u00f2ng chinh, th\u1eadt l\u00e0 h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng. V\u1eady xin li\u1ec7u cho t\u01b0\u1edfng l\u1ee5c, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi 2 huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh \u0110i\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 chu\u1ea9n cho c\u00e1c ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111\u00e3 ra th\u00fa \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1 s\u1ebd s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o l\u00ednh t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ec3 cho hi\u1ec7u l\u1ef1c. Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, gia \u00e2n b\u1ea1t b\u1ed5 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, theo \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>T\u1ea1 Quang C\u1ef1 c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb ri\u00eang n\u00f3i : \u201cM\u1ed9t t\u1ed5ng Th\u00f4ng N\u00f4ng thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng, t\u1eeb khi \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c h\u00e0ng t\u1ed5ng l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh S\u00e2m \u0111em d\u00e2n t\u1ed5ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n, th\u00fa t\u1ed9i, xin t\u1ef1 lo ti\u1ec1n c\u1ee7a theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ; l\u1ea1i xin n\u1ed9p th\u00f3c t\u00f4 \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n. X\u00e9t k\u1ef9 t\u00ecnh h\u00ecnh th\u00ec ra t\u00ean n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 theo gi\u1eb7c, b\u00e2y gi\u1edd c\u0169ng b\u1edfi t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f4ng l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u1eadt l\u00f2ng quy thu\u1eadn \u0111\u00e2u. V\u1eady xin mi\u1ec5n t\u1ed9i, th\u1ea3 v\u1ec1, cho y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>T\u1ea1 Quang C\u1ef1 c\u00f3 tang m\u1eb9, t\u00e2u xin \u0111\u1ec3 con l\u00e0 T\u1ea1 Quang Tri, Qu\u1ea3n c\u01a1 Ti\u1ec1n \u0111\u1ecbnh thay l\u00e0m vi\u1ec7c tang.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTa ng\u1ef1 tr\u1ecb thi\u00ean h\u1ea1 b\u1eb1ng \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu b\u1ea5y nay, nay c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i ho\u1eb7c c\u00f3 ai \u0111i l\u00e0m quan xa, n\u1ebfu ta nghe n\u00f3i nh\u00e0 c\u00f3 cha m\u1eb9 gi\u00e0, th\u00ec li\u1ec1n h\u1eadu c\u1ea5p cho b\u1ea1c ti\u1ec1n v\u00e0 l\u1ee5a m\u00e0u l\u00e0 v\u00ec ta \u0111\u00e3 suy l\u00f2ng hi\u1ebfu ra \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi cha m\u1eb9 gi\u00e0 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi. T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0 T\u1ed5ng th\u1ed1ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf n\u01a1i xa h\u00e0ng tr\u0103m ngh\u00ecn d\u1eb7m, nh\u00e0 c\u00f3 m\u1eb9 gi\u00e0 tu\u1ed5i ngo\u00e0i 80, kh\u00f4ng may m\u1eafc b\u1ec7nh. \u0110\u00e1ng l\u00fd ra, b\u1ecdn Kinh do\u00e3n s\u1edf t\u1ea1i n\u00ean t\u00e2u l\u00ean ngay \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, ta s\u1ebd v\u00ec C\u1ef1 m\u00e0 c\u1ea5p d\u01b0\u1ee1ng ch\u1eefa ch\u1ea1y, \u0111\u1ec3 C\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u00e2m l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. Th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i c\u1ee9 m\u1ed9t ni\u1ec1m im l\u1eb7ng, k\u1ecbp \u0111\u1ebfn khi [m\u1eb9 C\u1ef1] b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, h\u1ecd c\u0169ng ch\u1eb3ng t\u00e2u cho bi\u1ebft ! Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf ngo\u00e0i ? V\u1eady L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p. R\u1ed3i chu\u1ea9n cho Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng ph\u00e1t ti\u1ec1n kho 300 quan, ph\u00e1i th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ebfn x\u00e3 D\u01b0\u1ee1ng M\u00f4ng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00fa Vinh qu\u00ea nh\u00e0 Quang C\u1ef1) tuy\u00ean Ch\u1ec9 ban th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i li\u1ec7u l\u00fd vi\u1ec7c nh\u00e0 gi\u00fap C\u1ef1, \u0111\u1ee3i C\u1ef1 \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, li\u1ec1n chu\u1ea9n cho nh\u00e2n ti\u1ec7n v\u1ec1 qu\u00ea, lo vi\u1ec7c tang, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 \u0111\u1ea1o trung h\u1eadu\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n, V\u1ec7 \u00fay Ch\u01b0 qu\u00e2n sung l\u00e0m L\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang. \u0110\u1ed5i Ph\u00f9ng H\u1eefu H\u00f2a, L\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang, l\u00e0m L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh. Cho th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Tuy\u00ean Quang b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m, v\u1ec1 t\u1ec9nh cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m oa tr\u1eef \u1edf \u0111i\u1ebfm N\u1eadm L\u1ea1n, x\u00e3 An \u0110\u1ee9c l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n V\u00e0ng, t\u00ecm ra \u0111\u1ed3 binh kh\u00ed v\u00e0 gi\u1ea5y t\u1edd ng\u1ee5y, \u1ea5n ng\u1ee5y c\u1ee7a ngh\u1ecbch S\u0129 \u0111\u00e3 gi\u1ea5u. H\u1ecfi ra th\u00ec V\u00e0ng khai r\u1eb1ng : Th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, ngh\u1ecbch S\u0129, ngh\u1ecbch Th\u1ea1c c\u00f9ng v\u1ee3 l\u1ebd v\u00e0 \u0111\u1ea7y t\u1edb 6 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ebfn tr\u1ecd \u1edf nh\u00e0 n\u00f3, r\u1ed3i quan qu\u00e2n t\u00ecm b\u1eaft. D\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a l\u01b0\u01a1ng cho, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, do \u1ea3i C\u1ed1c B\u00e0ng tr\u1ed1n sang \u0111\u1ecba gi\u1edbi Na Nhung thu\u1ed9c Qu\u00fd Ch\u00e2u nh\u00e0 Thanh. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Qu\u00fd Ch\u00e2u, ng\u1ee5 \u1edf huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc cho 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c thu\u00ea sai \u0111i t\u00ecm b\u1eaft 2 t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y gi\u1ea3i n\u1ed9p l\u0129nh th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i t\u01b0 b\u00e1o T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c tr\u00e1ch sai th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi bang bi\u1ec7n, kh\u1ea9n c\u1ea5p bu\u1ed9c d\u00e2n N\u1eadm L\u1ea1n ph\u1ea3i d\u00f2 b\u1eaft v\u00e0 giam L\u00fd tr\u01b0\u1edfng N\u1eadm L\u1ea1n l\u1ea1i. N\u1ebfu kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i ph\u1ea1m, th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u L\u00fd tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 nh\u00e0 oa tr\u1eef l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n V\u00e0ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng r\u0103n.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, m\u1eb9 v\u00e0 em g\u00e1i ngh\u1ecbch S\u0129 \u1edf nh\u00e0 lao, c\u00e1o b\u1ec7nh tuy\u1ec7t th\u1ef1c ch\u1ef1c t\u1ef1 t\u1eed. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 ch\u00e9m r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, N\u00f4ng V\u0103n Th\u1ea1c \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, th\u1ebf \u0111\u00e3 c\u00f9ng qu\u1eabn. V\u1eady m\u00e0 d\u00e2n N\u1eadm L\u1ea1n c\u00f2n d\u00e1m b\u1ec1 ngo\u00e0i gi\u1ea3 v\u1edd ra th\u00fa, b\u1ec1 trong v\u1eabn ng\u1ea7m ch\u1ee9a ch\u1ea5p gi\u1eb7c, l\u1ea1i gi\u00fap g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng, d\u1eabn tr\u1ed1n sang nh\u00e0 Thanh. S\u1ef1 t\u00ecnh \u1ea5y th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t. V\u1ea3, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho x\u00e3 th\u00f4n s\u1edf t\u1ea1i : n\u1ebfu c\u00f3 ngh\u1ecbch ph\u1ea1m tr\u1ed1n \u1ea9n, th\u00ec n\u00ean b\u1eaft gi\u1ea3i ngay ; n\u1ebfu d\u00e1m dung t\u00fang cho \u1edf c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb t\u1ed9i nh\u01b0 gi\u1eb7c. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u00e3 t\u1eebng d\u1eb7n \u0111i d\u1eb7n l\u1ea1i m\u00e3i. Th\u1ebf m\u00e0, ng\u00e0y g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ngh\u1ecbch V\u00e2n l\u1ebbn v\u1ec1, c\u00f2n c\u00f3 k\u1ebb c\u1ea5p cho g\u1ea1o mu\u1ed1i, m\u01b0u toan d\u1eabn tr\u1ed1n. Nay ngh\u1ecbch V\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft r\u1ed3i, ngh\u1ecbch S\u0129, ngh\u1ecbch Th\u1ea1c s\u1eafp b\u1ecb tr\u00f3i, d\u00e2n N\u1eadm L\u1ea1n c\u0169ng theo th\u00f3i c\u0169 \u1ea5y, th\u1ebf th\u00ec ti\u1ec3u nh\u00e2n ti\u00eam nhi\u1ec5m th\u00f3i x\u1ea5u \u0111\u00e3 s\u00e2u, kh\u00f4ng c\u00f2n bi\u1ebft \u0111\u1ed5i l\u1ed7i h\u1ed1i h\u1eadn n\u1eefa ! K\u1ec3 ra, khi ngh\u1ecbch t\u1eb7c m\u1edbi r\u00f4ng l\u00ean, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea3o r\u1eb1ng b\u1ecb d\u1ed3n \u00e9p ph\u1ea3i theo ; nay ch\u00fang chi\u1ebfc th\u00e2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh, th\u00ec s\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n c\u0169ng \u0111\u1ee7 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch dung t\u00fang gi\u1ea5u gi\u1ebfm th\u1ef1c l\u00e0 c\u1ed1 t\u00e2m oa tr\u1eef, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ea3o l\u00e0 b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p ph\u1ea3i theo \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady chu\u1ea9n cho b\u1eaft giam ngay t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00fd tr\u01b0\u1edfng s\u1edf t\u1ea1i, c\u00f9ng ch\u1ee7 nh\u00e0 oa tr\u1eef v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 can d\u1ef1 v\u00e0o vi\u1ec7c ch\u1ee9a ch\u1ea5p, ti\u1ec5n t\u1eb7ng, bu\u1ed9c ch\u00fang \u1ee7y ng\u01b0\u1eddi th\u00e1m b\u1eaft 2 t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y gi\u1ea3i n\u1ed9p quan, m\u1edbi cho mi\u1ec5n t\u1ed9i ; n\u1ebfu kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb ch\u00e9m. B\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ebfm N\u1eadm L\u1ea1n, c\u0169ng ph\u1ea3i di c\u01b0 \u0111\u1ebfn \u1edf mi\u1ec1n ven bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 r\u0103n nh\u1eefng k\u1ebb h\u00f9a theo l\u00e0m \u00e1c.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n v\u1ee3 c\u1ea3, v\u1ee3 l\u1ebd v\u00e0 con g\u00e1i t\u00ean ngh\u1ecbch S\u0129, chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0a v\u1ec1 Th\u00e1i Nguy\u00ean, sau \u0111\u00f3 gi\u1ebft \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 Ph\u1ea1m Duy Trinh, Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Nh\u1ecb v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ti\u1ebfn, Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Bi\u00ean h\u00f9ng l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng V\u0103n L\u1ec5 \u1edf \u0111\u1ea1o B\u00ecnh Thu\u1eadn, Ninh Thu\u1eadn, c\u00f9ng v\u1edbi vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u h\u1ed9i \u1edf Ch\u1eed Giang, \u0111\u01b0\u1ee3c tin c\u00e1c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Gi\u1ea3ng, S\u1ea7m V\u0103n \u00c2u, T\u00f9ng V\u0103n Ch\u00e2u, Mai V\u0103n Th\u00e0nh v\u00e0 T\u00f9ng V\u0103n Th\u00f4ng t\u1ee5 t\u1eadp \u1edf Ma N\u00e3i (t\u00ean \u0111\u1ea5t \u0111\u1ed1i ngang v\u1edbi tr\u1ea1m Thu\u1eadn Mai), b\u00e8n chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1nh b\u1eaft. Gi\u1eb7c ph\u1ee5c \u1edf r\u1eebng r\u1eadm, b\u1eafn ra. Qu\u00e2n ta h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean. Gi\u1eb7c li\u1ec1n ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Qu\u00e2n ta \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u00ean, r\u1ed3i t\u1eeb H\u00fac Lam ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn La Pha v\u00e0 La B\u00e1 (\u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t), m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u00e1nh 3 tr\u1eadn: gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y. Ta ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 4 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, \u0111\u1ed1t h\u1ebft h\u01a1n 100 n\u00f3c nh\u00e0 v\u00e0 tr\u1ea1i c\u1ee7a gi\u1eb7c, lu\u00f4n v\u1edbi h\u01a1n 2000 ph\u01b0\u01a1ng th\u00f3c g\u1ea1o v\u00e0 h\u01a1n 50 c\u1ed7 xe b\u00f2.<\/p>\n<p>V\u1ec7 \u00fay Nh\u1ecb v\u1ec7 Trung b\u1ea3o l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t, th\u1ef1 L\u00e3nh binh Kh\u00e1nh H\u00f2a l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Th\u1ee5, th\u1ef1 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Khoa v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ch\u01b0 qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u1eadn \u1edf \u0111\u1ea1o H\u00e0m Thu\u1eadn, do s\u00f4ng Xoang Giang, qua n\u00fai T\u00e0 Y. Gi\u1eb7c \u0111\u1ed1n c\u00e2y, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c. Qu\u00e2n ta v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n m\u00e0 \u0111i, h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u1edf Ma \u0110\u00ea, ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Kha Lung v\u00e0 La Ng\u01b0 l\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i b\u1ecdn l\u1edbn c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111ang \u0111\u00f3ng. Gi\u1eb7c<\/p>\n<p>s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3, tan ch\u1ea1y b\u1ecf tr\u1ed1ng kh\u00f4ng h\u01a1n 10 n\u01a1i tr\u1ea1i v\u00e0 s\u00e1ch. Quan qu\u00e2n chia \u0111\u1ebfn mi\u1ec1n r\u1eebng, \u0111u\u1ed5i k\u1ef3 c\u00f9ng, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u0111\u1ea7u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0n \u00f4ng, \u0111\u00e0n b\u00e0, gi\u00e0 tr\u1ebb h\u01a1n 40 ng\u01b0\u1eddi, thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1edd, tr\u1ed1ng, g\u01b0\u01a1m, n\u1ecf r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00e1c x\u1ee9 Ma \u00e1c, Ma Nhung v\u00e0 Kha \u0110\u00f4n ; gi\u1eb7c \u0111\u00e3 m\u1ea5t t\u00edch. Quy\u1ec1n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ea5y nay ch\u1eadm b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn l\u00e0m cho l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a h\u1ea3 ! Nay, b\u1ed9 bi\u1ec1n c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u1ed1c s\u1ee9c binh d\u00f5ng h\u0103ng h\u00e1i ti\u1ebfn l\u00ean, v\u01b0\u1ee3t nguy hi\u1ec3m, l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c Man, ph\u00e1 h\u1ee7y tr\u1ea1i s\u00e1ch, \u0111\u1ed1t h\u1ebft kho t\u00e0ng c\u1ee7a ch\u00fang, b\u1eaft ch\u00e9m b\u1ecdn gi\u1eb7c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u kh\u00ed gi\u1edbi. C\u0169ng \u0111\u00e1ng khen ! V\u1eady, t\u1eeb \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m Duy Trinh \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3n c\u01a1 V\u01b0\u01a1ng V\u0103n L\u1ec5, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. Duy Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Th\u1ee5 \u0111\u00e3 b\u1ecb giao \u0111\u1ec3 x\u00e9t v\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng. Ai \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 6 quan. Trong s\u1ed1 \u0111\u00e0n \u00f4ng, \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, chu\u1ea9n cho th\u1ea3 ngay ph\u1ee5 n\u1eef, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 v\u00e0 tr\u1ebb con v\u1ec1 qu\u00ea c\u0169 \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0103n. T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, c\u1ee9 cho l\u00e0m theo nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec3 h\u1ecd bi\u1ebft \u01a1n \u0111\u1ee9c. C\u00f2n trai tr\u00e1ng, k\u1ebb n\u00e0o c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi, ch\u1ed1ng c\u1ef1 v\u1edbi quan qu\u00e2n, th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111em b\u00eau cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ; k\u1ebb n\u00e0o b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e9p theo, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t hai t\u00ean, th\u1ea3 ra, hi\u1ec3u th\u1ecb ngay t\u1eadn m\u1eb7t, r\u1ed3i cho v\u1ec1 b\u1ea3o ban nhau : s\u1edbm li\u1ec7u \u0111\u1ea7u th\u00fa, t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c tha. Ai ra s\u1ee9c n\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c, gi\u1ea3i n\u1ed9p quan, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 500 quan ti\u1ec1n. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng nh\u01b0ng t\u00f9y theo th\u1ee9 b\u1eadc m\u00e0 gi\u1ea3m d\u1ea7n \u0111i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 t\u00ecm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3c g\u1ea1o gi\u1eb7c t\u00edch tr\u1eef, t\u1eeb nay, n\u00ean t\u00f9y ti\u1ec7n v\u1eadn t\u1ea3i ch\u1ee9a l\u1ea1i c\u1ea5p ph\u00e1t cho n\u1ea1n d\u00e2n, kh\u00f4ng n\u00ean nh\u1ea5t kh\u00e1i thi\u00eau h\u1ee7y, l\u00e0m h\u1ea1i l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c\u201d.<\/p>\n<p>L\u00ednh Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 H\u1ed7 H\u1eefu Nh\u00e2n, m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m ngo\u00e1i, \u0111\u00e1nh th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u00f9ng v\u1edbi hai ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 binh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n S\u1ea7m v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft. Qu\u00e2n th\u1ee9 k\u00ea l\u1eabn v\u00e0o danh s\u00e1ch ch\u1ebft tr\u1eadn, chu\u1ea9n cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n \u0111i l\u00ednh, \u0111i phu. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, Nh\u00e0n d\u00f2ng d\u00e2y v\u01b0\u1ee3t th\u00e0nh, ra th\u00fa. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u1ee9 theo qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m danh s\u00e1ch k\u00ea nh\u1eefng quan qu\u00e2n ch\u1ebft tr\u1eadn, ta ngh\u0129 h\u1ecd h\u0103ng h\u00e1i, qu\u00ean m\u00ecnh, n\u00ean gia \u01a1n nhu\u1ea7n th\u1ea5m \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi con. L\u0169 n\u00e0y h\u00e8n k\u00e9m, sao \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eabn l\u1ed9n v\u00e0o \u0111\u1ea5y ! V\u1eady, ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 Binh t\u1ee9c th\u00ec t\u01b0\u1edbc b\u1ecf vi\u1ec7c \u00e2n \u1ea5m ((1) \u00c2n \u1ea5m : ban \u01a1n cho \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u1ea5m.1) c\u1ee7a b\u1ecdn H\u1ed3 H\u1eefu Nh\u00e0n, kh\u00f4ng cho con n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 n\u1eefa. Qu\u1ea3n v\u1ec7 V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n gi\u00e1ng m\u1ed9t c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n l\u1ea1i x\u00e9t ra trong s\u1ed1 l\u00ednh v\u1ec7 H\u00f9ng v\u00f5, H\u00f9ng uy \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ee9, c\u00f3 3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb m\u1ea5t t\u00edch m\u00e0 k\u00ea l\u1ea7m l\u00e0 ch\u1ebft tr\u1eadn, c\u0169ng \u0111\u1ec1u t\u01b0\u1edbc b\u1ecf \u00e2n \u1ea5m \u0111i.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y t\u00e2u xin m\u1ed9 th\u00eam l\u00ednh Nam l\u00e0m \u0111\u1ed9i th\u1ee9 3 Tu\u1ea7n th\u00e0nh c\u1ee7a t\u1ec9nh v\u00e0 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 ph\u1ee7 Qu\u1ed1c Oai.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t c\u00f3 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, \u0111\u1ed9i Nh\u1ecb, c\u0169ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c tu\u1ea7n ti\u1ec5u, nay t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y l\u1ea1i xin th\u00eam \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9i Tam. V\u00e0 s\u1ed1 s\u00fang l\u1edbn \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 th\u00e0nh, huy\u1ec7n th\u00e0nh kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, th\u1ebf m\u00e0 1 ph\u1ee7 l\u1ea1i l\u1eadp to\u00e0n \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7, th\u00ec th\u1ea5y qu\u00e1 nhi\u1ec1u. V\u1eady, ra l\u1ec7nh cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c khi kh\u1ea3i ho\u00e0n \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, th\u00ec x\u00e9t nghi\u1ec7m ngay nh\u1eefng l\u00ednh trong \u0111\u1ed9i th\u1ee9 3 Tu\u1ea7n th\u00e0nh m\u1edbi m\u1ed9, n\u1ebfu to\u00e0n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n Nam, s\u1ee9c v\u00f3c kh\u1ecfe m\u1ea1nh th\u00ec \u0111em sung b\u1ed5 v\u00e0o ch\u1ed7 khuy\u1ebft \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 l\u00ednh mi\u1ec1n Nam. C\u00f2n l\u00ednh \u1edf \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 Qu\u1ed1c Oai th\u00ec \u0111\u1eb7t l\u00e0m Ph\u00e1o th\u1ee7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh, li\u1ec7u chia \u0111i \u0111\u00f3ng \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 th\u00e0nh, huy\u1ec7n th\u00e0nh trong t\u1ec9nh : m\u1ed7i ph\u1ee7 15 hay 16 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i huy\u1ec7n h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 gi\u1eef g\u00ecn s\u00fang \u1ed1ng, \u0111\u1eebng t\u0103ng s\u1ed1 l\u00ednh l\u00ean nhi\u1ec1u l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, v\u00ec Ph\u00e1o th\u1ee7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ed9i Tam, n\u00ean chu\u1ea9n cho d\u1ed3n \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 m\u1edbi m\u1ed9 l\u00e0m \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, H\u1eadu v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Sai th\u1ee7y qu\u00e2n ch\u1edf di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng c\u1ea5p cho c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00e0 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 gi\u00e3 luy\u1ec7n v\u00e0o thu\u1ed1c s\u00fang (t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam 42500 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, 6500 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng ; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i : 20500 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, 4600 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh : 35200 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, 6200 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng).<\/p>\n<p>[C\u00e1c tri ch\u00e2u] \u1edf ch\u00edn ch\u00e2u thu\u1ed9c ph\u1ee7 Cam L\u1ed9, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0o ch\u1ea7u, k\u00ednh d\u00e2ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (3 \u0111\u00f4i ng\u00e0 voi, 5 b\u1ed9 s\u1eebng t\u00ea, 1 \u0111\u00f4i nhung l\u1ed9c). Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00edn ch\u00e2u \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i con, v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 k\u00ednh thu\u1eadn, r\u1ed3i l\u1ea1i ra t\u1eeb l\u00f2ng th\u00e0nh, t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111\u00f3ng g\u00f3p thu\u1ebf kh\u00f3a. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh coi nh\u01b0 l\u01b0u quan c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi thu\u1ed9c phi\u00ean kh\u00e1c. V\u1ec1 vi\u1ec7c v\u00e0o ch\u1ea7u \u0111\u00e3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc quy \u0111\u1ecbnh ni\u00ean l\u1ec7, khi\u1ebfn cho \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n g\u0169i m\u00e0 nghe thanh gi\u00e1o, ng\u00e0y nhi\u1ec5m th\u00f3i Kinh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i theo l\u1ec7 s\u1eeda l\u1ec5 c\u1ed1ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Nh\u1eefng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 d\u00e2ng ti\u1ebfn, chu\u1ea9n cho khen th\u01b0\u1edfng v\u00e0 thu nh\u1eadn. R\u1ed3i gia th\u01b0\u1edfng cho vi\u00ean tri ch\u00e2u c\u00e1c h\u00e0ng sa nam c\u00f3 hoa, m\u1ed7i th\u1ee9 5 t\u1ea5m. C\u00f2n vi\u00ean n\u00e0o ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ph\u1ea9m ph\u1ee5c th\u00ec c\u1ea5p cho 1 b\u1ed9 m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u, h\u1ea1ng t\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m. T\u1eeb nay, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 v\u00e0o ch\u1ea7u th\u00ec l\u00e0m theo l\u1ec7, kh\u00f4ng n\u00ean s\u1eafm \u0111\u1ee7 s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, cho th\u00eam kh\u00f3 nh\u1ecdc, t\u1ed1n k\u00e9m.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, l\u1ec7 c\u0169 : quy \u0111\u1ecbnh 3 n\u0103m 1 l\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u, c\u00e1c th\u1ed5 tri ch\u00e2u l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t theo ban, thay \u0111\u1ed5i nhau : ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng ban th\u00ec th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn c\u1eeda cung khuy\u1ebft, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1 ban \u0111\u1ec1u \u1ee7y l\u1ea1i m\u1ee5c \u0111i thay. Nh\u01b0 v\u1eady, k\u1ec3 v\u1ec1 l\u1ec5 th\u1edd ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, r\u1ea5t l\u00e0 ch\u01b0a h\u1ee3p. Nay \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i 2 n\u0103m v\u00e0o ch\u1ea7u : nh\u1eb1m nh\u1eefng n\u0103m T\u00fd, D\u1ea7n, Th\u00ecn, Ng\u1ecd, Th\u00e2n, Tu\u1ea5t. V\u1eady 9 ch\u00e2u chia l\u00e0m 3 ban, m\u1ed7i ban g\u1ed3m 3 ch\u00e2u, m\u1ed7i ch\u00e2u 1 th\u1ed5 tri ch\u00e2u, 1 l\u1ea1i m\u1ee5c, 2 ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y t\u00f9ng. C\u00f2n 6 ch\u00e2u l\u01b0u l\u00e0m h\u1ea1 ban \u0111\u1ec3 d\u1ef1 khuy\u1ebft. N\u1ebfu tri ch\u00e2u \u0111\u01b0\u01a1ng ban c\u00f3 duy\u00ean c\u1edb g\u00ec kh\u00f4ng v\u00e0o ch\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec l\u1ea5y tri ch\u00e2u h\u1ea1 ban thay v\u00e0o. L\u1ea1i h\u1ea1n \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc sau ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng 4 n\u0103m \u1ea5y, t\u1edbi Kinh \u0111\u00f4 nh\u1eadn th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 k\u1ecbp chi\u00eam b\u00e1i l\u1ec5 V\u1ea1n th\u1ecd. Chu\u1ea9n cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m B\u00ednh Th\u00e2n, Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 17 [1836]\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 Binh th\u00f4ng d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u1edf s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ea5y nay, s\u1ed1 gi\u1ea3n binh c\u00f2n thi\u1ebfu, tuy c\u00f3 tr\u00e1ch sai b\u1eaft \u0111i\u1ec1n, nh\u01b0ng v\u1eabn kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch. M\u1ed1i t\u1ec7 \u1ea5y, x\u00e9t ra \u0111\u1ec1u b\u1edfi d\u00e2n gian ph\u1ea7n nhi\u1ec1u mang l\u00f2ng tr\u1ed1n tr\u00e1nh, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng nh\u00e0 c\u01b0\u1eddng h\u00e0o gi\u00e0u c\u00f3 \u0111a \u0111inh, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i ra l\u00ednh, th\u00ec sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i thay ho\u1eb7c c\u1ed1 \u00fd t\u00ecm c\u00e1ch c\u1ea7u c\u1ea1nh ch\u1ea1y v\u1ea1y. B\u1ecdn l\u00fd d\u1ecbch b\u00e8n \u0111em h\u1ea1ng c\u00f9ng \u0111inh \u0111\u1ed9i t\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111i, ho\u1eb7c b\u1ee9c b\u00e1ch b\u1eaft k\u1ebb c\u00f4 \u0111\u01a1n ngh\u00e8o t\u00fang sung v\u00e0o, c\u1ea9u th\u1ea3 m\u01b0u t\u00ednh cho xong vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 th\u1ecfa l\u00f2ng ri\u00eang. M\u1ed1i t\u1ec7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n l\u00e0 h\u1ebft. Ch\u00ednh n\u00ean xem x\u00e9t \u0111\u1ec3 s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u1ea1i. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : th\u00f3i c\u0169 \u0111\u00e3 th\u00e0nh quen, n\u1ebfu nh\u1ea5t nh\u1ea5t, v\u1ed9i sai x\u00e9t k\u1ef9, \u0111\u00e3 l\u00e0 b\u1ec1 b\u1ed9n r\u1ed3i, m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u00e0m cho nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec3u d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, b\u1ecb m\u1eafc v\u00e0o t\u1ed9i l\u1ed7i. Nay, n\u00ean chuy\u1ec3n s\u1ee9c c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t th\u00f4ng b\u00e1o cho c\u00e1c t\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i : t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ph\u1ea1m t\u00ecnh t\u1ec7 \u1ea5y, nay chu\u1ea9n cho : k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y ch\u1ec9 d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn, h\u1ea1n trong 1 n\u0103m, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p tr\u1ea7n t\u00ecnh, th\u00fa t\u1ed9i : \u0111\u00edch th\u00e2n qu\u00e2n nh\u00e2n v\u00e0 k\u1ebb c\u01b0\u1eddng h\u00e0o gi\u00e0u c\u00f3 \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i ra l\u00ednh \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1n cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i sung v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 ngay. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb cho \u0111i thay v\u00e0o, b\u1ecb b\u1ee9c b\u00e1ch bu\u1ed9c ph\u1ea3i \u0111i l\u00ednh th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 d\u00e2n, khai v\u00e0o s\u1ed5 \u0111inh ch\u1ecbu sai d\u1ecbch ; r\u1ed3i r\u1ed9ng tha cho t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu qu\u00e1 h\u1ea1n, c\u00f2n c\u00f3 k\u1ebb v\u1eabn \u0111\u1ed9i t\u00ean nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 gi\u1ea5u gi\u1ebfm kh\u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c ra, th\u00ec t\u1ed5ng l\u00fd v\u00e0 qu\u00e2n nh\u00e2n \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed theo lu\u1eadt, tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>R\u00fat L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i, V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang, v\u1ec1 t\u1ec9nh cung ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, B\u1eafc Ninh nhi\u1ec1u gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, Quang \u0111em l\u00ednh v\u00e0 voi \u0111i h\u1ed9i b\u1eaft. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng d\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, cho n\u00ean r\u00fat v\u1ec1.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ednh v\u1ec7 B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eafc, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y theo Qu\u1ea3n v\u1ec7 L\u00ea V\u0103n C\u01b0 v\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m quanh queo, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Gi\u1eb7c h\u1ecfi vi\u1ec7c qu\u00e2n v\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh ngo\u00e0i bi\u00ean. \u0110\u1eafc n\u00f3i h\u1ebft c\u1ea3 s\u1ef1 th\u1ef1c. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, \u0110\u1eafc t\u1eeb trong th\u00e0nh tho\u00e1t ra, b\u1ecdn th\u1ea7n x\u00e9t h\u1ecfi th\u00ec \u0110\u1eafc \u0111\u1ec1u nh\u1eadn t\u1ed9i c\u1ea3. V\u1eady xin kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i ti\u1ebft l\u1ed9 vi\u1ec7c qu\u00e2n, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eafc g\u1eb7p gi\u1eb7c l\u00e9n ra \u0111\u00e1nh \u00fap, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ra s\u1ee9c li\u1ec1u ch\u1ebft \u0111\u00e1nh l\u1ea1i, khi b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, l\u1ea1i \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh trong qu\u00e2n n\u00f3i h\u1ebft v\u1edbi gi\u1eb7c. Th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! V\u1ea3 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, l\u00ednh dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3m c\u0169ng t\u1eebng b\u1ecb b\u1eaft, th\u1ebf m\u00e0 gi\u1eef kh\u00ed ti\u1ebft m\u1eafng gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn ch\u1ebft kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t, ti\u1ebft li\u1ec7t bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o ! Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh li\u1ec1n h\u1eadu c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t v\u00e0 truy t\u1eb7ng, l\u1ea1i l\u1eadp mi\u1ebfu th\u1edd, ban t\u1ebf l\u1ec5, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi sau n\u00e0y. Nay kh\u00f4ng d\u00f9ng h\u00ecnh ph\u00e1p \u0111\u1ec3 gi\u1ebft Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eafc \u0111i, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m cho nghi\u00eam minh qu\u00e2n lu\u1eadt. V\u1eady t\u1ee9c th\u00ec ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, rao kh\u1eafp cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft, khi\u1ebfn cho m\u1ed9t \u0111\u1eb1ng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch, m\u1ed9t \u0111\u1eb1ng \u0111\u1ec3 r\u0103n, n\u00eau r\u00f5 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ngh\u0129a, k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m h\u0103ng h\u00e1i kh\u00ed qu\u00e2n, c\u1ed5 v\u00f5 h\u00e0ng ng\u0169\u201d.<\/p>\n<p>Truy t\u1eb7ng : nguy\u00ean Ph\u00f3 l\u00e3nh binh An Giang, V\u0169 V\u0103n Th\u01b0\u1eddng, l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m ; L\u00e3nh binh L\u00ea V\u0103n Th\u01b0\u1eddng l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, h\u00e0m T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t theo h\u00e0m truy t\u1eb7ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ngh\u1ecbch Kh\u00f4i n\u1ed5i lo\u1ea1n, hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u nh\u00e2n thua tr\u1eadn, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, V\u0169 V\u0103n Th\u01b0\u1eddng gi\u1eef ti\u1ebft ngh\u0129a, kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t. Gi\u1eb7c khuy\u00ean \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, Th\u01b0\u1eddng ph\u00e1t gi\u1eadn, tuy\u1ec7t th\u1ef1c ch\u1ebft. L\u00ea V\u0103n Th\u01b0\u1eddng b\u1ecb giam c\u1ea5m, \u00e2m m\u01b0u v\u1edbi L\u00e3nh binh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang L\u1ed9c \u0111\u1ed1t kho thu\u1ed1c s\u00fang c\u1ee7a gi\u1eb7c ; vi\u1ec7c ti\u1ebft l\u1ed9, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tr\u1ea1ng \u1ea5y, t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u0169 V\u0103n Th\u01b0\u1eddng ti\u1ebft li\u1ec7t, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen, c\u00f2n c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Th\u01b0\u1eddng tuy v\u00ec suy t\u00ednh h\u01a1i k\u00e9m, nh\u01b0ng x\u00e9t v\u1ec1 t\u00e2m t\u00edch, \u0111\u1ecbnh m\u01b0u gi\u1ebft gi\u1eb7c, kh\u00f4ng th\u00e0nh m\u00e0 ch\u1ebft th\u00ec l\u00f2ng trung \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 mai m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. B\u00e8n cho truy t\u1eb7ng c\u1ea3.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 nguy\u00ean Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0129nh Long l\u00e0 Th\u00e1i V\u0103n H\u00e1n, khi t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u1ea5t th\u1ee7, c\u0169ng b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft. Khi m\u01b0u c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Th\u01b0\u1eddng v\u00e0 Nguy\u1ec5n Quang L\u1ed9c b\u1ecb ti\u1ebft l\u1ed9, gi\u1eb7c cho H\u00e1n l\u00e0 h\u1ea1ng gi\u00e0 \u1ed1m, l\u01b0u l\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00f9ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n gi\u1ebft lu\u00f4n c\u1ea3. Qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua cho r\u1eb1ng H\u00e1n kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebft li\u1ec7t g\u00ec, b\u00e8n truy \u0111o\u1ea1t quan ch\u1ee9c c\u1ee7a H\u00e1n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua nghe bi\u1ebft v\u1ec1 vi\u1ec7c V\u0169 V\u0103n Th\u01b0\u1eddng, b\u00e8n b\u1ea3o c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i r\u1eb1ng : \u201cT\u00f4i con h\u1ebft l\u00f2ng trung v\u00ec n\u01b0\u1edbc, khi th\u1ebf c\u00f9ng, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, b\u1ea5t khu\u1ea5t m\u00e0 ch\u1ebft, ti\u1ebft th\u00e1o l\u1edbn \u1ea5y, v\u1eabn c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u1ea3 th\u1ee7, h\u00e1 n\u00ean cho s\u1ef1 b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0 nh\u1ee5c sao ? X\u01b0a kia, V\u0103n Thi\u00ean T\u01b0\u1eddng nh\u00e0 T\u1ed1ng b\u1ecb gi\u1eb7c Nguy\u00ean b\u1eaft, \u00f4ng \u0111i t\u1edbi ch\u1ed7 \u0111\u1ea1i ngh\u0129a ch\u1ecbu ch\u1ebft \u1edf S\u00e0i Th\u1ecb. Ti\u1ebft li\u1ec7t ng\u1eddi s\u00e1ng x\u01b0a nay. L\u00fac qu\u1ed1c s\u01a1, v\u1ec1 s\u1ef1 bi\u1ebfn n\u0103m Gi\u00e1p Ng\u1ecd [1774], vua Du\u1ec7 T\u00f4ng((1) T\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Thu\u1ea7n.1) v\u00e0o Nam, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng mang m\u1eb9 theo sau ch\u1ea1y tr\u1ed1n. \u0110i \u0111\u1ebfn Quy Nh\u00e2n, b\u1ecb ng\u1ee5y Hu\u1ec7 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea5y l\u1ec5 \u0111\u00e3i v\u00e0o b\u1eadc th\u1ea7y, \u0110\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng t\u1eeb ch\u1ed1i, l\u1ea5y c\u1edb r\u1eb1ng \u0111\u01b0a m\u1eb9 \u0111i t\u00ecm vua. T\u1edbi khi qu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng l\u1ee3i, \u0110\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng l\u00e1nh \u1edf ch\u1ee3 Qu\u00e1n, l\u1ea1i b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t m\u00e0 ch\u1ebft. \u0110\u0103ng Tr\u01b0\u1eddng gi\u1eef ti\u1ebft ngh\u0129a nh\u01b0 v\u1eady, th\u1eadt kh\u00f4ng th\u1eb9n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, \u0111\u00e1ng n\u00ean li\u1ec7t v\u00e0o \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi sau. N\u01b0\u1edbc nh\u00e0 c\u00f3 k\u1ebb s\u0129 trung ngh\u0129a nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f3 th\u1ec3 vun \u0111\u1eafp cho nguy\u00ean kh\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng v\u00e0ng, n\u00ean m\u1edbi xoay l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, c\u00f3 c\u1ea3 to\u00e0n n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y quan h\u1ec7 r\u1ea5t l\u1edbn.<\/p>\n<p>\u201cX\u01b0a, \u1edf B\u1eafc H\u00e0, c\u00f3 L\u00fd Tr\u1ea7n Qu\u00e1n, c\u00f9ng ch\u1ea1y v\u1edbi Tr\u1ecbnh \u0110\u1ed1ng ((2) T\u1ee9c Tr\u1ecbnh Kh\u1ea3i \u0110oan Nam v\u01b0\u01a1ng.2). \u0110\u1ec7 t\u1eed Qu\u00e1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trang l\u00e0m ph\u1ea3n, b\u1eaft Tr\u1ecbnh \u0110\u1ed1ng \u0111em hi\u1ebfn \u201cgi\u1eb7c\u201d T\u00e2y S\u01a1n. Qu\u00e1n kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n ch\u1ebft ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t Tr\u1ecbnh \u0110\u1ed1ng ((3) Theo s\u1eed th\u00ec L\u00fd Tr\u1ea7n Qu\u00e1n t\u1ef1 t\u1eed b\u1eb1ng c\u00e1ch ch\u00f4n s\u1ed1ng m\u00ecnh sau khi Tr\u1ecbnh Kh\u1ea3i b\u1ecb Trang b\u1eaft n\u1ed9p T\u00e2y S\u01a1n.3) \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng m\u00ecnh. Ti\u1ebft ngh\u0129a \u1ea5y c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen\u201d.<\/p>\n<p>Phan Huy Th\u1ef1c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKhi h\u1ecd L\u00ea m\u1ea5t, c\u00f3 m\u1ed9t vi\u00ean t\u01b0\u1edbng v\u00f5 ((1) T\u00ean l\u00e0 Ng\u00f4 C\u1ea3nh Ho\u00e0n.1) \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c ch\u1ebft ; v\u1ee3 ((2) T\u00ean l\u00e0 Phan Th\u1ecb Thu\u1ea5n.2) c\u0169ng t\u1ef1 tr\u1ea7m m\u00ecnh \u1edf s\u00f4ng Th\u00fay \u00e1i \u0111\u1ec3 ch\u1ebft theo. D\u00e2n \u1edf \u0111\u00f3 l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd, \u0111\u1ebfn nay h\u00e3y c\u00f2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, n\u00ean ghi ch\u00e9p v\u00e0o l\u1ee5a ((3) Ch\u1ec9 s\u1eed s\u00e1ch.3) \u0111\u1ec3 khuy\u00ean \u0111\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cNguy\u1ec5n Trang \u0111\u00e3 b\u1eaft Tr\u1ecbnh \u0110\u1ed1ng, \u201cgi\u1eb7c\u201d T\u00e2y S\u01a1n cho l\u00e0 b\u1ea5t ngh\u0129a, gi\u1ebft Trang \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi \u00e1c, t\u1ef1 c\u00f3 k\u1ebb \u00e1c tr\u1ecb cho. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y th\u1ef1c h\u1ea3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi l\u1eafm. K\u1ec3 ra, \u201cgi\u1eb7c\u201d T\u00e2y S\u01a1n c\u01b0\u1edbp nh\u00e0, c\u01b0\u1edbp n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi ta, h\u00e1 bi\u1ebft trung ngh\u0129a l\u00e0 g\u00ec, nh\u01b0ng l\u1ea1i cho Trang l\u00e0 b\u1ea5t ngh\u0129a m\u00e0 gi\u1ebft ch\u1ebft c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ea1i gian h\u00f9ng \u0111\u1ea5y. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 T\u00e0o Th\u00e1o c\u00f3 trung v\u1edbi nh\u00e0 H\u00e1n g\u00ec \u0111\u00e2u, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i bu\u1ed9c \u0110\u1ed5ng Th\u1eeba l\u00e0 b\u1ea1n ngh\u1ecbch m\u00e0 gi\u1ebft \u0111i, \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1t l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ! Vi\u1ec7c [T\u00e2y S\u01a1n v\u00e0 T\u00e0o Th\u00e1o] d\u1eabu kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng gian h\u00f9ng v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cH\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u1edf 4 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i Nam K\u1ef3, l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed1n, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft th\u00ec l\u1ea1i sung \u0111i\u1ec1n theo l\u1ec7. Nh\u00e2n ngh\u0129 b\u1ecdn h\u1ecd \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n d\u00f5ng b\u1ed7ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi ra, v\u00ec khi c\u00f3 vi\u1ec7c, th\u1ef1c l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, ch\u1ee9 kh\u00f4ng nh\u01b0 binh l\u00ednh ch\u00ednh ng\u1ea1ch. N\u1ebfu c\u1ee9 theo con s\u1ed1 \u0111\u00e3 tr\u1ed1n ho\u1eb7c \u0111\u00e3 ch\u1ebft m\u00e0 b\u1eaft \u0111i\u1ec1n m\u1ed9t lo\u1ea1t, th\u00ec d\u00e2n x\u00e3 kh\u00f4ng kh\u1ecfi ri\u00eang ch\u1ecbu g\u00e1nh n\u1eb7ng. V\u1eady cho mi\u1ec5n \u0111i. N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1n r\u1ed3i th\u00ec chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc : m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan ti\u1ec1n, m\u1ed9t n\u1eeda c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, m\u1ed9t n\u1eeda c\u1ea5p cho nh\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u00ean tr\u01b0\u1edfng s\u1eed thu\u1ed9c ph\u1ee7 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u00e2u xin m\u1ed9 l\u1eadp th\u01b0 l\u1ea1i. Vua kh\u00f4ng cho. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch ra l\u1ec7nh \u0111\u1ee3i khi ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ebfn 15 tu\u1ed5i s\u1ebd cho.<\/p>\n<p>Sai \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa, H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9, quy\u1ec1n ki\u00eam c\u00f4ng vi\u1ec7c Ph\u1ee7 do\u00e3n ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>X\u00e2y th\u00e0nh Tri\u1ec7u T\u01b0\u1eddng ((4), (5) Th\u00e0nh bao ngo\u00e0i khu Nguy\u00ean mi\u1ebfu, n\u01a1i th\u1edd Nguy\u1ec5n Kim (Tri\u1ec7u T\u1ed5 T\u0129nh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf) \u1edf Gia Mi\u00eau, huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n, t\u1ec9nh Thanh H\u00f3a.4). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua cho r\u1eb1ng Nguy\u00ean mi\u1ebfu (5) l\u00e0 n\u01a1i ph\u00e1t Ph\u01b0\u1edbc, canh ph\u00f2ng, h\u1ed9 v\u1ec7 ph\u1ea3i n\u00ean nghi\u00eam ng\u1eb7t. Ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh Thanh Hoa x\u00e2y th\u00eam c\u00e1i th\u00e0nh nh\u1ecf \u1edf ngo\u00e0i t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch : ngo\u00e0i th\u00e0nh c\u00f3 h\u00e0o. L\u1ea1i x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng nh\u00e0 c\u1eeda, \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, v\u00e1t qu\u00e2n v\u00e0 m\u01b0\u1edbn d\u00e2n g\u1ed3m 200 ng\u01b0\u1eddi, kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y \u0111\u1eafp, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 Tri\u1ec7u T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>B\u00e3i b\u1ecf ch\u1ed7 t\u00e1n luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang \u1edf ngu\u1ed3n \u00d4 L\u00e2u. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ef1 Binh m\u00e3 s\u1ee9 ty H\u1ed9 th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Vi\u1ebft S\u00fay, \u0111em 30 qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n \u00d4 L\u00e2u, l\u00e0m xe \u201cth\u1ee7y h\u1ecfa k\u00fd t\u1ebf\u201d \u0111\u1ec3 t\u00e1n thu\u1ed1c s\u00fang. \u0110\u00e3 h\u01a1n 1 th\u00e1ng, \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp, \u0111\u00e0o khe, d\u1eddi \u0111\u1ed5i ch\u1ed7 n\u00e0y, di d\u1ecbch ch\u1ed7 kh\u00e1c, kh\u00f4ng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 vi\u1ec7c, n\u00ean b\u1ecb h\u1eb7c, b\u1eaft xi\u1ec1ng l\u1ea1i, giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb t\u1ed9i. Sai \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh, L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd \u0111\u1ebfn thay. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho Tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111\u1ebfn xem c\u00f4ng vi\u1ec7c. Sau \u0111\u00f3 c\u0169ng b\u1ecb ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed Phan \u0110\u0103ng \u0110\u1ec7 h\u1eb7c t\u00e2u v\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng \u0111\u00fang.<\/p>\n<p>Vua sai C\u01a1 m\u1eadt \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i \u0111\u1ec3 x\u00e9t nghi\u1ec7m. Khi v\u1ec1, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCh\u1ed7 \u1ea5y, s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y ch\u1eadm v\u00e0 y\u1ebfu, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1eafp \u0111\u1eadp, d\u1eabn n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y r\u00f3t v\u00e0o. C\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u00e3 kh\u00f3, m\u00e0 ng\u1ecdn n\u01b0\u1edbc x\u00f3i v\u00e0o, \u0111\u00ea \u0111\u1eadp c\u0169ng kh\u00f3 gi\u1eef v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c ; n\u1ebfu c\u1ee9 n\u00f3i theo m\u00e0 s\u1eeda l\u1ea1i, ch\u1ec9 u\u1ed5ng c\u00f4ng nh\u1ecdc s\u1ee9c !\u201d. Do \u0111\u00f3, vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1ecb b\u00e3i \u0111i. Tr\u01b0\u01a1ng Vi\u1ebft S\u00fay, v\u00ec t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m c\u00e0n, u\u1ed5ng ph\u00ed c\u00f4ng s\u1ee9c, b\u1ecb kh\u00e9p t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu. L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd v\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean l\u00e0m ti\u1ebfp c\u0169ng l\u00e0 r\u1eadp theo l\u1ed1i l\u00e0m c\u1ee7a S\u00fay, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCh\u1ee9c vi\u00ean v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch 2 ty thu\u1ed9c t\u1ec9nh khuy\u1ebft nhi\u1ec1u. B\u1ecdn Tr\u00ec \u0110i\u1ec1m T\u0129nh (nguy\u00ean Th\u00f4ng ph\u00e1n ty b\u1ed1 ch\u00ednh theo gi\u1eb7c, nh\u1eadn quan ch\u1ee9c ng\u1ee5y) 8 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111\u1ebfn hi\u1ec7u l\u1ef1c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n th\u1ecfa th\u00e0nh t\u1ef1u. V\u1eady xin n\u00ean li\u1ec7u cho d\u00f9ng l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn Tr\u00ec \u0110i\u1ec1m T\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 quan ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00f4i con tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec c\u00f3 bi\u1ebfn, ch\u00fang cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 c\u1ea7u s\u1ed1ng, kh\u00e9p v\u00e0o ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, t\u1ed9i kh\u00f4ng tha \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho tha, sai ph\u00e1i hi\u1ec7u l\u1ef1c, \u0111\u00e3 l\u00e0 \u01a1n \u0111i\u1ec3n khoan h\u1ed3ng r\u1ed3i. D\u00f9 ch\u00fang th\u1ef1c c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111i n\u1eefa, c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, hu\u1ed1ng chi l\u1ea1i l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng ? S\u1edf d\u0129 ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf \u0111\u1eddi, l\u00e0 ch\u1ec9 qu\u00fd v\u00ec gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c 2 ch\u1eef \u201cc\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng\u201d. L\u0169 ch\u00fang l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5t ti\u1ebft, n\u1ebfu v\u1ed9i trao cho quan ch\u1ee9c, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 c\u1ed5 v\u00f5 khuy\u1ebfn kh\u00edch phong h\u00f3a, khuy\u00ean b\u1ea3o sau n\u00e0y ? V\u1eady chu\u1ea9n cho b\u1ecdn Tr\u00ec \u0110i\u1ec1m T\u0129nh v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i, hi\u1ec7u l\u1ef1c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n c\u1ee7a t\u1ec9nh ; c\u00f2n ch\u1ee9c vi\u00ean, l\u1ea1i d\u1ecbch c\u00f3 khuy\u1ebft, th\u00ec ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi, suy b\u1ed5 ngay\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201c11 \u0111\u1ed9ng d\u00e2n Man \u1edf ch\u00e2u Ti\u00ean Y\u00ean (s\u1ed1 \u0111inh 258 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed7i su\u1ea5t \u0111inh n\u1ed9p thu\u1ebf 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c), g\u1ea7n \u0111\u00e2y, v\u00ec ngu\u1ed3n l\u1ee3i l\u00e2m s\u1ea3n c\u00f3 \u00edt, h\u1ecd th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng k\u00e9o \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u1ec3 m\u01b0u sinh s\u1ed1ng, ng\u1ea1ch thu\u1ebf do \u0111\u00f3 \u0111\u1ecdng thi\u1ebfu. V\u1eady xin cho y theo gi\u00e1 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, chi\u1ebft n\u1ea1p b\u1eb1ng ti\u1ec1n (b\u1ea1c 1 l\u1ea1ng tr\u1ecb gi\u00e1 ti\u1ec1n 3 quan) \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u1ee1 lo\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 : \u201cChu\u1ea9n cho t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, 1 n\u0103m n\u1ed9p b\u1ea1c, 1 n\u0103m n\u1ed9p ti\u1ec1n. Nh\u1eefng s\u1ed1 thu\u1ebf n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n thi\u1ebfu \u0111\u1ec1u cho chi\u1ebft n\u1ea1p b\u1eb1ng ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Nga, \u0111\u00f3ng c\u0169i \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh, gi\u1ebft \u0111i. Th\u1ed5 m\u1ee5c Mai V\u0103n Th\u1ea3o l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea1t b\u1ed5 l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c con c\u1ee7a Nga l\u00e0 Th\u1ebf T\u01b0, Th\u1ebf L\u1ee5c v\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c 7 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1ed9i ch\u00e9m.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n C\u00e1t, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y tr\u00fa ph\u00f2ng Tuy\u00ean Quang, m\u01b0\u1ee3n c\u1edb l\u00e0 t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i d\u00f2 th\u00e1m t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c \u1edf huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, c\u1ea5t l\u1ebbn \u0111\u1ebfn x\u00e3 Ph\u00fa An, d\u1ecda n\u1ea1t l\u1ea5y b\u1ea1c l\u1ea1ng v\u00e0 ng\u1ef1a c\u1ee7a d\u00e2n x\u00e3 \u1ea5y. Ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng n\u00e0y, tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean. Vua giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb t\u1ed9i. B\u1ed9 H\u00ecnh xin x\u1eed tr\u1ea3m quy\u1ebft. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cN\u1ebfu l\u00fac \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u00ec c\u1ed1 nhi\u00ean n\u00ean x\u1eed theo qu\u00e2n ph\u00e1p \u0111\u1ec3 nghi\u00eam qu\u00e2n lu\u1eadt. Nh\u01b0ng nay c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u00e3 l\u00e0m xong, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i x\u1eed nghi\u00eam n\u1eefa ; hu\u1ed1ng chi d\u1ecda n\u1ea1t d\u00e2n Man m\u00e0 l\u1ea5y, c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi \u0111\u1eb1ng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u1ee7a l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n. V\u1eady \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1ea3m giam h\u1eadu\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng th\u1ecb v\u1ec7 b\u1eadc 4 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Tu\u1ec7 l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 \u00fay th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, coi \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7, d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n sai ph\u00e1i c\u1ee7a \u0110\u1ed1c ph\u1ee7 l\u0129nh b\u1ea3o h\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTy thu\u1ed9c c\u1ee7a b\u1ed9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi sung v\u00e0o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt, th\u00ec xin \u0111\u1eb7t l\u00e0m ngo\u00e0i ng\u1ea1ch, r\u1ed3i theo l\u1ec7 suy b\u1ed5\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi ty thu\u1ed9c b\u1ed9 m\u00e0 sung l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt, th\u1ebf l\u00e0 m\u01b0\u1ee3n h\u00e0m b\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee9c kh\u00e1c, th\u00ec chu\u1ea9n cho suy c\u1eed \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1n b\u1ed5 v\u00e0o ch\u1ed7 khuy\u1ebft, b\u1ea5t t\u1ea5t \u0111\u1eb7t l\u00e0m ngo\u1ea1i ng\u1ea1ch. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00e1c nha \u0111\u1ec1u cho chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Sai T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n sung l\u00e0m Ch\u1ee7 kh\u1ea3o s\u00e1t h\u1ea1ch l\u1ea1i gi\u00e1m sinh \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m. C\u00f3 7 ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 h\u1ea1ng \u01b0u ho\u1eb7c h\u1ea1ng b\u00ecnh, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho ngang v\u1edbi c\u1eed nh\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i thi H\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho \u1edf t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBa huy\u1ec7n Kim Hoa, \u0110\u00f4ng Ng\u1ea1n, Gia L\u00e2m thu\u1ed9c h\u1ea1t, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 nhi\u1ec1u ng\u1ea3, b\u1ea5y nay gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp th\u01b0\u1eddng l\u00e9n l\u00fat \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. D\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n s\u1edf \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i xung y\u1ebfu nh\u01b0 th\u00f4n An Vinh (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Kim Hoa), x\u00e3 C\u1ed5 Loa (thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Ng\u1ea1n) v\u00e0 x\u00e3 Ph\u00fa Th\u1ecb (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Gia L\u00e2m). B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 cho kh\u1edfi c\u00f4ng l\u00e0m r\u1ed3i. V\u1eady xin li\u1ec7u ph\u00e1i m\u1ed7i \u0111\u1ed3n s\u1edf 1 qu\u1ea3n v\u1ec7 hay 1 qu\u1ea3n c\u01a1, 2 voi tr\u1eadn, 400, 500 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Sau v\u00e0i th\u00e1ng, vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i th\u00ec r\u00fat v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1eadp ra \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eb7c, y\u00ean d\u00e2n, m\u1ed7i m\u1ed9t phen kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng, ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c d\u00e2n, c\u1ee7a d\u00e2n ; l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng bi\u1ec1n binh nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn 400, 500 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec quan h\u1ec7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1ecf. Nay l\u1ea1i b\u1ea3o v\u00e0i th\u00e1ng vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i th\u00ec r\u00fat v\u1ec1, sao m\u00e0 d\u1ec5 d\u00e0ng \u0111\u1ebfn th\u1ebf !\u201d. B\u00e8n ra l\u1ec7nh cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u00e0n t\u00ednh. K\u1ecbp khi t\u00e2u l\u00ean, vua chu\u1ea9n y l\u1eddi xin, cho \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u1edf 3 ch\u1ed7 \u1ea5y ; l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 \u0111\u1ed3n \u1edf x\u00e3 \u0110\u1ea1o S\u1eed, huy\u1ec7n Lang T\u00e0i, li\u1ec7u ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef.<\/p>\n<p>X\u00e9t \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i s\u1ed5 ng\u1ea1ch h\u1ecd C\u00f4ng t\u00ednh.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng c\u00f9ng T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 v\u00e0 L\u1ec5 b\u1ed9 h\u1ed9i nhau l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTri\u1ec1u ta, l\u00fac m\u1edbi khai qu\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta m\u1edf r\u1ed9ng t\u00ecnh th\u00e2n, ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Thanh Hoa ra B\u1eafc, h\u1ec5 ai c\u00f3 h\u1ecd v\u1edbi Ti\u00ean tri\u1ec1u, m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec lo\u1ea1n ly, con ch\u00e1u b\u1ecb ch\u00ecm l\u1eafng trong h\u00e0ng ng\u0169 d\u00e2n gian, ho\u1eb7c ng\u1ee5 c\u01b0 \u1edf l\u00e0ng kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p bi\u00ean r\u00f5 d\u00f2ng d\u00f5i th\u1ebf th\u1ee9, l\u1ea5y theo C\u00f4ng t\u00ednh. Nh\u01b0ng l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, khai b\u00e1o bi\u00ean ch\u00e9p kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 tr\u00e0 tr\u1ed9n gi\u1ea3 m\u1ea1o ; sau \u0111\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ee5c bi\u1ebfn d\u1ea7n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u0169ng c\u00f3 s\u1ef1 x\u00f4 b\u1ed3 l\u1eabn l\u1ed9n. N\u1ebfu kh\u00f4ng m\u1ed9t phen s\u1eeda l\u1ea1i cho \u0111\u00fang th\u00ec e kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ngh\u0129a \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t h\u1ecd h\u00e0ng d\u00f2ng gi\u1ed1ng. V\u1eady xin s\u1eafc sai t\u1eeb Thanh Hoa ra B\u1eafc, h\u1ea1t n\u00e0o c\u00f3 c\u00e1c chi h\u1ecd C\u00f4ng t\u00ednh, th\u00ec ra l\u1ec7nh cho sao l\u1ee5c c\u00e1c b\u1ea3n Nguy\u00ean bi\u00ean, T\u1ee5c bi\u00ean ch\u00e9p v\u1ec1 s\u1ef1 tr\u1ea1ng th\u1ebf th\u1ee9 c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ea3n gia ph\u1ea3 c\u0169, \u0111em n\u1ed9p, r\u1ed3i x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1 l\u00e0m th\u00e0nh b\u1ea3n \u201ct\u01b0 s\u00e1ch\u201d \u0111\u1ec7 l\u00ean, cho ti\u1ec7n vi\u1ec7c b\u00e0n x\u00e9t t\u00e2u tr\u00ecnh. C\u00f3 chi n\u00e0o gi\u1ea3 m\u1ea1o th\u00ec t\u01b0\u1edbc \u0111i, \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf d\u00f2ng d\u00f5i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi t\u00e2u, th\u1ef1c h\u1ee3p l\u00fd. K\u1ec3 ra, s\u1ed5 h\u1ecd thu\u1ed9c d\u00f2ng d\u00f5i nh\u00e0 vua, th\u1eadt c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn danh ngh\u0129a. Trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecd \u1ea5y, d\u00f9 ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 l\u00e0 h\u1ea1ng \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh thu\u1ea7n t\u00fay, kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng c\u1ea3, nh\u01b0ng \u00edt ra c\u0169ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n h\u00f2a, thu\u1ea7n th\u1ee5c, m\u1edbi kh\u00f4ng th\u1eb9n l\u00e0 l\u00e1 ng\u1ecdc c\u00e0nh v\u00e0ng, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho h\u1ea1ng nh\u1ecf m\u1ecdn lau nhau \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1m gh\u00e9 v\u00e0o ! Ngay nh\u01b0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i chi\u1ebfm th\u00e0nh n\u1ed5i lo\u1ea1n, \u0110\u1ed7 V\u0103n D\u1ef1 h\u00f9a nhau l\u00e0m ph\u1ea3n, B\u1ebf V\u0103n Huy\u1ec1n v\u00e0 B\u1ebf V\u0103n C\u00e2n c\u0169ng g\u00e2y s\u1ef1 \u1edf Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng. L\u0169 \u1ea5y tuy \u0111\u00e3 b\u1ecb k\u1ec3 r\u00f5 t\u1ed9i m\u00e0 gi\u1ebft \u0111i, t\u01b0\u1edbc b\u1ecf t\u00ean trong s\u1ed5 h\u1ecd, nh\u01b0ng ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 trong chi ph\u00e1i nh\u00e0 vua, sao l\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb l\u00e0m tr\u00e1i ngh\u0129a l\u00fd, can ph\u1ea1m \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng, qu\u00ean \u01a1n, c\u1eafn tr\u1ea3 qu\u00e1 qu\u1eaft h\u01a1n ki\u00eau k\u00ednh [Con ki\u00eau \u689f \u0103n th\u1ecbt m\u1eb9, con ph\u00e1 k\u00ednh \u7834\u734d (gi\u00f2ng mu\u00f4ng) \u0103n th\u1ecbt b\u1ed1, con ph\u00e1 k\u00ednh ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 n\u00f3 l\u00e0 con k\u00ednh \u734d, v\u00ec th\u1ebf n\u00ean g\u1ecdi k\u1ebb b\u1ea5t hi\u1ebfu l\u00e0 ki\u00eau k\u00ednh \u689f\u734d.], nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec quy\u1ebft l\u00e0 gi\u1ea3 m\u1ea1o, kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ecfi c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta th\u1ef1c th\u1eb9n thay cho b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i trong h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t l\u1eafm. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u00f2i l\u1ea5y nh\u1eefng b\u1ea3n Nguy\u00ean bi\u00ean, T\u1ee5c bi\u00ean ch\u00e9p v\u1ec1 s\u1ef1 tr\u1ea1ng th\u1ebf th\u1ee9 v\u00e0 b\u1ea3n ch\u00ednh gia ph\u1ea3 c\u1ee7a c\u00e1c chi h\u1ecd C\u00f4ng t\u00ednh, r\u1ed3i \u0111\u1ec7 l\u00ean \u0111\u1ec3 x\u00e9t k\u1ef9, b\u00e0n t\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>Khi \u201ct\u01b0 s\u00e1ch\u201d do c\u00e1c t\u1ec9nh Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng Y\u00ean v\u00e0 Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn th\u00ec T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 v\u00e0 L\u1ec5 b\u1ed9, h\u1ed9i b\u00e0n th\u1ea5y r\u1eb1ng v\u1ec1 d\u00f2ng d\u00f5i, th\u1ebf th\u1ee9 v\u00e0 s\u1ef1 t\u00edch c\u00f3 105 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ee7 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c, xin c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf nguy\u00ean ng\u1ea1ch. C\u00f2n 371 ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c s\u1ef1 tr\u1ea1ng, th\u1ebf th\u1ee9 kh\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 k\u00ea c\u1ee9u \u0111\u00edch x\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i l\u00e0m h\u1ecd L\u00ea, h\u1ecd Tr\u1ea7n th\u00ec xin \u0111\u1ec1u t\u01b0\u1edbc \u0111i. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i, xin l\u01b0u ng\u1ea1ch c\u00f3 80 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Vua c\u00f2n hi\u1ec1m r\u1eb1ng, c\u00f2n c\u00f3 k\u1ebb v\u00ec \u01b0u may m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1m d\u1ef1 \u0111\u1ea5y, l\u1ea1i s\u1eafc sai c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng x\u00e9t l\u1ea1i, [cu\u1ed1i c\u00f9ng] ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i c\u00f3 7 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4i (Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1ef1ng, Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u00e1n, Nguy\u1ec5n H\u1eefu L\u1ecbch, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ecb, Nguy\u1ec5n H\u1eefu H\u1ec7, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Qu\u00fdnh, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Nhi\u00eau, \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i L\u00fd Nh\u00e2n c\u00f4ng Nguy\u1ec5n H\u00e1n).<\/p>\n<p>D\u1eddi t\u1ea5n th\u1ee7 s\u1edf T\u01b0 Dung ra ch\u1ed7 kh\u00e1c (nguy\u00ean \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t \u1ea5p Ph\u1ee5 An, huy\u1ec7n Ph\u00fa L\u1ed9c, s\u1edf c\u0169 c\u00e1ch c\u1eeda bi\u1ec3n h\u01a1n 1200 tr\u01b0\u1ee3ng, nay d\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 g\u1ea7n c\u1eeda bi\u1ec3n, c\u00e1ch nhau ch\u1ec9 h\u01a1n 60 tr\u01b0\u1ee3ng). \u0110\u1eb7t th\u00eam 1 v\u1ecdng l\u00e2u.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t c\u00f3 huy\u1ec7n Nam Xang l\u00e0 L\u00fd Nh\u00e2n ph\u00e2n ph\u1ee7, trong 1 n\u0103m ph\u1ea3i chi l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng cho quan ch\u1ee9c, binh l\u00ednh v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch thu\u1ed9c nha c\u1ee7a ph\u00e2n ph\u1ee7 \u1ea5y l\u00e0 h\u01a1n 1760 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, h\u01a1n 270 quan ti\u1ec1n. V\u1eady xin tr\u00edch l\u1ea5y ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c thu\u1ebf ch\u00ednh cung c\u1ee7a 2 t\u1ed5ng ph\u1ee5 c\u1eadn l\u00e0 Tr\u1ea7n X\u00e1 v\u00e0 Ngu Nhu\u1ebf (m\u1ed7i n\u0103m h\u01a1n 2390 h\u1ed9c th\u00f3c, h\u01a1n 2680 quan ti\u1ec1n) thu v\u00e0o kho c\u1ee7a huy\u1ec7n, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c chi ph\u00e1t\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXLIX \u2013 149<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16 [1835] m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4, ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t.<\/p>\n<p>L\u00e0m l\u1ec5 H\u1ea1 h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9, T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng, l\u00ean H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh, \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh, x\u00e9t x\u1eed vi\u1ec7c \u00e1n.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Gia \u0110\u1ecbnh, s\u1ed1 ti\u1ec1n quy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, quan t\u1ec9nh khinh su\u1ea5t \u1ee7y cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n, ph\u00e2n ph\u00e1t t\u1ea3n m\u00e1t g\u1ea7n h\u1ebft c\u1ea3 (ti\u1ec1n quy\u00ean 109.200 quan, c\u00f2n th\u1eeba l\u1ea1i ch\u1ec9 c\u00f3 h\u01a1n 8.800 quan) ! B\u1ecb b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t l\u1ea1i, tham h\u1eb7c. Vua sai L\u1ec5 khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung Ng\u00f4 Kim L\u00e2n, th\u1ef1 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Lang B\u00ecnh l\u00e0 Ph\u1ea1m Huy Di\u1ec7u, \u0111\u1ebfn d\u00f2 h\u1ecfi t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u1ea5y. Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 k\u1ebb khai man, \u0111\u1ed9i t\u00ean \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ; c\u00f3 k\u1ebb sai ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh thay, t\u1ef1 ti\u00eau ri\u00eang h\u1ebft ; c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb l\u00e0m kh\u00f3 kh\u0103n cho ng\u01b0\u1eddi quy\u00ean, \u0111\u00f2i \u0103n c\u1ee7a l\u00f3t, l\u00e0m hao h\u1ee5t \u0111i. Nh\u1eefng t\u00ecnh t\u1ec7 \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi quy\u1ec1n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa, \u0111\u1ed1c \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ecdn Kim L\u00e2n \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t ngh\u0129 x\u1eed.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Ho\u00e0ng V\u0103n \u0110\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc v\u00ec c\u00f3 tang, \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9 cho v\u1ec1 qu\u00ea, lo vi\u1ec7c hi\u1ebfu, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c, ti\u1ec7t l\u01b0u ((1) Ti\u1ec7t l\u01b0u : s\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf, nh\u01b0ng v\u00ec x\u1ea3y vi\u1ec7c can \u00e1n, n\u00ean ph\u1ea3i l\u01b0u l\u1ea1i t\u1ea1i ch\u1ed7 \u0111ang \u1edf \u0111\u1ec3 ch\u1edd x\u00e9t x\u1eed.1) \u0111\u1ee3i x\u00e9t. \u00e1n s\u00e1t Ho\u00e0ng V\u0103n Minh c\u0169ng b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u, \u0111\u1ee3i \u00e1n. Khi \u00e1n \u0111\u00e3 th\u00e0nh, Minh v\u1ec1 s\u01a1 su\u1ea5t kh\u00f4ng xem x\u00e9t, v\u1eabn chu\u1ea9n cho c\u00e1ch l\u01b0u. Ph\u1ee7 huy\u1ec7n l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Bi\u1ec3u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e3i ch\u1ee9c. \u0110\u1ea3n can ri\u00eang v\u1ec1 \u00e1n tham tang (dung t\u00fang cho thu\u1ed9c h\u1ea1 s\u00e1ch nhi\u1ec5u l\u1ea5y c\u1ee7a ch\u1ee7 thuy\u1ec1n h\u01a1n 50 l\u1ea1ng b\u1ea1c, ph\u00ea v\u00e0o gi\u1ea5y t\u1edd cho m\u1ea5t t\u00edch) b\u1ecb tr\u1ecb n\u1eb7ng, kh\u00e9p t\u1ed9i l\u01b0u, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1ed5i l\u1ea1i, ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf ph\u1ee7 Cam L\u1ed9.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An, V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Mai Th\u0103ng \u0110\u01b0\u1eddng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 t\u01b0 b\u00e1o th\u00ec L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 \u0111\u00e3 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn M\u01b0\u1eddng Then, ph\u00e1i \u1ee7y \u0110\u1ed3ng tri ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Du v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111i l\u00e0 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 100 bi\u1ec1n binh, d\u00f2 th\u00e1m t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c, r\u1ed3i l\u1ea1i th\u1ea5y th\u00e1m t\u1eed c\u1ee7a \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eef \u0111\u1ed3n l\u00e0 Lang V\u0103n V\u00e2n v\u1ec1 b\u00e1o, gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 r\u00fat lui, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng v\u00e0 huy\u1ec7n Kh\u00e2m \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u1ee5c t\u1ee5c tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec kh\u00e1c, ch\u1eb3ng qua d\u1ee5 d\u1ed7 t\u1eadp h\u1ee3p nh\u1eefng t\u00ean l\u00e0m ph\u1ea3n, nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, d\u1ecda n\u1ea1t d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u1ee7a c\u1ea3i. Nay nghe n\u00f3i quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u00fang s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3, v\u1ed9i ch\u1ea1y tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, qu\u1ea3 \u0111\u00fang nh\u01b0 ta \u0111\u00e3 li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady, d\u1ee5 sai L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 l\u1ef5 Tr\u1ea5n Ninh, n\u1ebfu gi\u1eb7c c\u00f2n tr\u00f9ng tr\u00ecnh lu\u1ea9n qu\u1ea9n \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u1ea5y, th\u00ec \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u1eadt d\u1eef, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho s\u00f3t m\u1ed9t m\u1ed1ng n\u00e0o. Nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng ch\u00fang \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa, kh\u00f4ng c\u00f2n d\u1ea5u t\u00edch, th\u00ec ph\u1ee7 d\u1ee5 d\u00e2n th\u1ed5, khi\u1ebfn h\u1ecd \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n sum h\u1ecdp, r\u1ed3i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. V\u1ea3, \u1edf Tr\u1ea5n Ninh, gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u00e3 tr\u1ed1n, th\u00ec \u1edf Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh ch\u1eafc ch\u00fang c\u0169ng \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb c\u0169ng chu\u1ea9n cho ti\u1ebfn mau. N\u1ebfu g\u1eb7p gi\u1eb7c Xi\u00eam th\u00ec \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u1eadt d\u1eef, \u0111\u1ec3 cho b\u1edd c\u00f5i bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n l\u00e2u d\u00e0i. N\u1ebfu gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n ra c\u00f5i ngo\u00e0i th\u00ec c\u0169ng b\u1ea5t t\u1ea5t \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn c\u00f9ng n\u1eefa, l\u1eadp t\u1ee9c r\u00fat v\u1ec1, kh\u1ecfi nh\u1ecdc s\u1ee9c qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh c\u0169ng c\u00f3 gi\u1eb7c Man l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp, Tuy\u00ean \u00fay \u0111\u1ed3ng tri Xu\u00e2n K\u1ef3 c\u00f9ng th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n Y\u00ean S\u01a1n l\u00e0 C\u1ea7n Ch\u00e2n ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn t\u1ea5n s\u1edf Quy H\u1ee3p. B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng, \u00e1n s\u00e1t Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng H\u1ea1o \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin Ngh\u1ec7 An b\u00e1o vi\u1ec7c ngo\u00e0i bi\u00ean, li\u1ec1n ra l\u1ec7nh tu\u1ea7n ph\u00f2ng c\u00e1c n\u01a1i t\u1ea5n th\u1ee7, chi\u1ebfu theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 tu\u1ea7n th\u00e1m. R\u1ed3i [b\u1ecdn L\u01b0\u01a1ng] \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n Ngh\u1ec7 An v\u1eeba ti\u1ebfn l\u00ean, th\u00ec b\u1ecdn qu\u1ea5y r\u1ed1i \u1edf Tr\u1ea5n Ninh tr\u01b0\u1edbc nghe phong thanh v\u1ed9i tr\u1ed1n xa ngay. V\u1eady th\u00ec \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea5n T\u0129nh hi\u1ec7n nay ch\u1eafc c\u0169ng v\u00f4 s\u1ef1\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1n chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ch\u1edf kh\u00e1ch c\u1ee7a l\u00e1i bu\u00f4n nh\u00e0 Thanh l\u00e0 b\u1ecdn T\u1ea1 Mao, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m Qu\u00fd T\u1ef5 [1833] t\u1eeb Xi\u00eam ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh. Vua g\u1eb7p b\u1ea5y gi\u1edd ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam v\u00e0 l\u1ea5y c\u01b0\u1edbp, s\u1ef1 t\u00ecnh \u0111\u00e1ng ng\u1edd, n\u00ean s\u1eafc sai quan t\u1ec9nh b\u1eaft gi\u1eef l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 y\u00ean l\u1eb7ng, b\u00e8n ra l\u1ec7nh th\u1ea3 cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ed5 d\u00e2n theo gi\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec1u n\u00f3i : T\u1eeb khi chia \u0111\u1eb7t t\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ebfn gi\u1edd, h\u1eb1ng n\u0103m, b\u1ecdn cai l\u1ea1i Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh th\u00ec thu ti\u1ec1n vi\u1ebft s\u1ed5 \u0111inh, b\u1ecdn ph\u00e2n tri th\u00ec \u0111\u00f2i \u0103n l\u1ec5 v\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ea3 ti\u1ec1n b\u1ea1c c\u00e1c th\u1ee9 v\u00e1n g\u1ed7, d\u1ea7u, m\u00e2y, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 mua. L\u1ea1i n\u1eefa, \u0111i\u1ec1u tra s\u1ed1 ti\u1ec1n ra \u01a1n c\u1ea5p cho n\u1ea1n d\u00e2n v\u00e0 s\u1ed1 th\u00f3c \u0111\u00e3 mua t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn \u0111\u1ec1u ch\u01b0a chi c\u1ea5p. C\u1ee9 xem vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec s\u1ef1 bi\u1ebfn lo\u1ea1n c\u1ee7a th\u1ed5 d\u00e2n, \u0111\u1ec1u b\u1edfi vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u sai tr\u00e1i trong vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 ch\u0103n d\u00e2n, nh\u1eefng k\u1ebb thu\u1ed9c l\u1ea1i b\u00e1m v\u00e0o, l\u00e0m vi\u1ec7c tham nh\u0169ng, do \u0111\u00f3 m\u1edbi g\u00e2y n\u00ean n\u00f4ng n\u1ed7i \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai chi\u1ebfu ngay s\u1ed1 th\u00f3c \u0111\u00e3 mua, ph\u00e1t ti\u1ec1n kho, tr\u1ea3 theo gi\u00e1 \u0111\u1eb7t. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecbnh \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>Cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam d\u00e2ng s\u1edb xin v\u00e0o chi\u00eam c\u1eadn, ta cho r\u1eb1ng : qu\u00e2n th\u1ee9 \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh c\u00f2n ch\u01b0a xong vi\u1ec7c, b\u00e8n d\u1ee5 cho h\u00e3y l\u01b0u l\u1ea1i, l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ec9nh. Nay t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft, quan qu\u00e2n t\u1ea5u kh\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n, m\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u00e3 y\u00ean, n\u00ean chu\u1ea9n cho \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam \u0111em ngay \u1ea5n t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c quan ph\u00f2ng, giao b\u1ed1 \u00e1n v\u00e0 l\u00e3nh binh t\u1ea1m gi\u1eef, r\u1ed3i li\u1ec7u gi\u1ea3m b\u1edbt s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi t\u00f9y t\u00f9ng, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 k\u1ecbp ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, theo tri\u1ec1u ban, d\u1ef1 l\u1ec5 ch\u00fac m\u1eebng, \u0111\u1ec3 th\u1ecfa l\u00f2ng ch\u00e2n th\u00e0nh c\u1ee7a k\u1ebb t\u00f4i con \u1edf ngo\u00e0i l\u00e2u n\u0103m, m\u1ed9t ni\u1ec1m tr\u00f4ng nh\u1edb\u201d.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh ra B\u1eafc, ph\u00e0m l\u00ednh mi\u1ec1n Nam v\u00e0 l\u00ednh th\u00fa \u1edf t\u1ec9nh m\u00ecnh \u0111\u1ec1u v\u1eabn cho l\u01b0u l\u1ea1i to\u00e0n s\u1ed1. Ngo\u00e0i ra nh\u1eefng l\u00ednh th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc, chu\u1ea9n cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1, th\u00e1ng 5, chia l\u00e0m 2 ban, r\u1ed3i tr\u00edch l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng chinh m\u1edbi v\u1ec1 \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u1ea1 ban, cho v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i ngay t\u1eeb th\u00e1ng \u1ea5y, th\u00e1ng sau s\u1ebd chi\u1ebfu theo ban, thay phi\u00ean nhau.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo s\u1ed1 l\u00ednh mi\u1ec1n Nam m\u1edbi m\u1ed9 c\u1ee7a t\u1ec9nh ch\u01b0a t\u1eebng sai \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c th\u00ec ph\u00e1i ra 1 v\u1ec7 \u0111\u1ec3 \u0111i tr\u00fa ph\u00f2ng : bi\u1ec1n binh H\u00e0 N\u1ed9i \u0111i Cao B\u1eb1ng, bi\u1ec1n binh S\u01a1n T\u00e2y \u0111i Tuy\u00ean Quang, bi\u1ec1n binh B\u1eafc Ninh \u0111i Th\u00e1i Nguy\u00ean, bi\u1ec1n binh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111i L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n<p>S\u1eeda \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 th\u1eeba ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea9n l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, m\u1ea5y l\u1ea7n ph\u1ea3i gi\u00e1ng xu\u1ed1ng 7 c\u1ea5p, li\u1ec1n ra l\u1ec7nh c\u00e1ch ch\u1ee9c. Th\u0103ng Gi\u00e1m s\u00e1t Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n C\u1ea3nh, l\u00ean th\u1ef1 Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 Binh t\u01b0 \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : ph\u00e0m c\u00e1c nghi l\u1ec5 m\u00e0 b\u1ea7y t\u00f4i v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n d\u00f9ng trong nh\u1eefng d\u1ecbp h\u00e1t x\u01b0\u1edbng, t\u1ebf t\u1ef1 v\u00e0 tang ma, ch\u1ec9 cho ph\u00e9p d\u00f9ng tr\u1ed1ng nh\u1ea1c, c\u1ea5m d\u00f9ng tr\u1ed1ng c\u00e1i n\u1ed5i 3 h\u1ed3i ti\u00ean nghi\u00eam v\u00e0 \u0111i\u1ec3m 3 ti\u1ebfng, 6 ti\u1ebfng l\u00e0m hi\u1ec7u.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n h\u1ed9 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ednh tu\u1ea7n \u0111\u1ea1o H\u00e0m Thu\u1eadn nh\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c 2 phong th\u01b0 ch\u1eef th\u1ed5. M\u1ed9t phong \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : T\u1eeb khi h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i th\u1ed5 quan, theo v\u1ec1 l\u01b0u quan, b\u1ecdn t\u1ed5ng l\u00fd c\u1ee9 b\u1ee9c b\u00e1ch h\u1ecd thay \u0111\u1ed5i \u00e1o m\u1eb7c theo nh\u01b0 d\u00e2n K\u00ednh ; l\u1ea1i \u0111\u1eb7t mua ng\u00e0 voi s\u1eebng t\u00ea, d\u1ea7u, m\u00e2y, g\u1ed7 v\u00e1n. Ph\u00e2n tri l\u00e0 t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m Mai V\u0103n V\u0103n d\u1edf ng\u00f3n l\u00e1u l\u1ec9nh, ph\u00f9 thu l\u1ea1m b\u1ed5, kh\u1ed5 kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft ! M\u1ed9t phong kh\u00e1c \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh hi\u1ec3u th\u1ecb cho bi\u1ebft r\u1eb1ng d\u00e2n th\u1ed5, d\u00e2n man, n\u00ean s\u1edbm \u0111\u1ea7u th\u00fa, nh\u01b0ng h\u1ecd s\u1ebd c\u00f2n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a ti\u1ec7n.<\/p>\n<p>\u201cBi\u1ec1n binh Nh\u1ecb v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o \u1edf \u0111\u1ea1o Ninh Thu\u1eadn l\u00f9ng b\u1eaft \u1edf s\u00e1ch La A, ch\u00e9m 2 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, l\u1ea1i \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c x\u1ee9 Tr\u00e0 V\u00e2n v\u00e0 Nha M\u00e2n, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa, ch\u1ec9 th\u1ea5y hang s\u00e2u \u0111\u1ea7u n\u00fai, c\u00f3 h\u01a1n 10 ch\u1ed7 ch\u1ee9a th\u00f3c : ch\u1ed7 nhi\u1ec1u kh\u00f4ng k\u00e9m 500, 600 h\u1ed9c, ch\u1ed7 \u00edt c\u0169ng \u0111\u1ed9 50, 60 h\u1ed9c, ch\u1ec9 v\u00ec n\u00fai cao hi\u1ec3m tr\u1edf, th\u1ebf kh\u00f3 g\u00e1nh hay \u0111\u1ed9i \u0111i, b\u00e8n \u0111\u1ed1t h\u1ebft.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean Man n\u00fai, x\u00e9t ra kh\u00f4ng giao th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c, b\u00e8n tha ra, khi\u1ebfn cho m\u00e1ch b\u1ea3o d\u00e2n Man, ai n\u1ea5y v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c ngh\u1ecbch, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh ph\u00e1, ch\u00fang \u0111\u1ec1u s\u1ee3, tan c\u1ea3, kh\u00f4ng d\u00e1m lan tr\u00e0n ch\u1ed1ng c\u1ef1 n\u1eefa. Duy m\u1ed9t x\u1ee9 Th\u1ecb Linh thu\u1ed9c Tuy \u0110\u1ecbnh, c\u00f2n c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u00f2 nhau t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u1ebfn h\u01a1n 800 t\u00ean, th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t v\u00e0 V\u0169 V\u0103n \u0110i\u1ec1m g\u1ea5p \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ti\u1ec5u.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c Man l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp t\u1ec9nh h\u1ea1t, gi\u1ebft h\u1ea1i h\u01a1n 830 m\u1ea1ng d\u00e2n, \u0111\u1ed1t nh\u00e0 c\u1ee7a h\u01a1n 1500 h\u1ed9. Lu\u00f4n d\u1ecbp \u0111em t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111au kh\u1ed5 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u Th\u1ecb Linh c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u gi\u1eb7c Man h\u00f2 nhau t\u1ee5 h\u1ecdp. Hi\u1ec7n nay \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ed1c su\u1ea5t bi\u1ec1n binh li\u1ec7u c\u01a1 di\u1ec7t gi\u1eb7c : ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u1ed7 gi\u1eb7c Man th\u01b0\u1ee3ng du tr\u1ed1n \u0111i, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t qu\u00e2n ph\u1ee5c tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i chia t\u1eebng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn ; \u0111\u1ea1i binh \u0111\u00e1nh \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, ph\u1ee5c binh ch\u1eb7n \u0111\u1eb1ng sau, c\u1ea7n b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m h\u1ebft s\u1ea1ch b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, v\u1ec1 s\u1ed1 th\u00f3c gi\u1eb7c t\u00edch tr\u1eef \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 truy\u1ec1n ph\u1ea3i l\u1ea5y \u0111em \u0111i. Nay, l\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn h\u01a1n 10 ch\u1ed7 ch\u1ee9a th\u00f3c, sao l\u1ea1i \u0111\u1ed1t b\u1ecf c\u1ea3. V\u1ea3 th\u00f3c g\u1ea1o l\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, d\u00e2n ph\u1ea3i nh\u1edd \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng ; gi\u1eb7c Man g\u00e2y t\u1ed9i \u00e1c, ta l\u1ea5y c\u1ee7a t\u00edch tr\u1eef \u1ea5y c\u1ea5p cho n\u1ea1n d\u00e2n, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng ch\u1eb3ng sao ! Hu\u1ed1ng chi \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac n\u00e0y, gi\u00e1 g\u1ea1o h\u01a1i cao, l\u1ea1i \u0111em bao nhi\u00eau th\u00f3c \u1ea5y ph\u00f3 cho m\u1edb l\u1eeda, th\u1eadt \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc ! Nh\u01b0ng, vi\u1ec7c \u0111\u00e3 qua, kh\u00f4ng tr\u00e1ch n\u1eefa, c\u00f2n t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00f3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3c g\u1ea1o, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 h\u01a1i xa th\u00ec n\u00ean li\u1ec7u ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef, v\u00e1t xe b\u00f2 t\u00f9y ti\u1ec7n t\u1ea3i v\u1ec1 ; nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng \u0111\u1ecba th\u1ebf qu\u1ea3 th\u1eadt hi\u1ec3m tr\u1edf xa x\u00f4i, \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai g\u1ed3 gh\u1ec1, th\u00ec c\u0169ng n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch t\u1ea3i l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda, c\u00f2n m\u1ed9t n\u1eeda, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i gi\u00fap cho gi\u1eb7c, th\u1ebf b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129, m\u1edbi n\u00ean \u0111\u1ed1t \u0111i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n c\u1edb l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng xa m\u00e0 v\u1ea5t b\u1ecf b\u1eeba b\u00e3i.<\/p>\n<p>\u201cB\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Man n\u00fai, x\u00e9t ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 gi\u1eb7c, b\u00e8n bu\u00f4ng tha ra. Vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t ph\u1ea3i. Nay, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, \u0111\u00e1nh k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i. N\u00f3 tuy l\u00e0 Man L\u1ea1o, c\u0169ng l\u00e0 t\u00f4i con trong b\u1edd c\u00f5i, h\u00e1 c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o v\u00ec gh\u00e9t lo\u00e0i gi\u1ed1ng n\u00f3 m\u00e0 th\u1ea3y \u0111\u1ec1u gi\u1ebft c\u1ea3 \u0111i sao ?<\/p>\n<p>\u201cChu\u1ea9n cho \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi tin c\u1ea9n, th\u00f4ng ti\u1ebfng Man, chia \u0111i hi\u1ec3u d\u1ee5 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi sinh Man((1) Sinh Man : d\u00e2n Man ch\u01b0a khai h\u00f3a, kh\u00f4ng ch\u1ecbu thu\u1ebf kh\u00f3a, di\u00eau d\u1ecbch : \u0111\u1ed1i l\u1ea1i l\u00e0 th\u1ee5c Man, t\u1ee9c thu\u1ed9c Man.1) r\u1eb1ng : Th\u1ed5 d\u00e2n kh\u00f4ng \u1edf y\u00ean, t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m n\u00ean t\u1ed9i v\u1ea1, \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn di\u1ec7t vong. L\u0169 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng d\u00ednh l\u00edu v\u00e0o, th\u00ec quy\u1ebft kh\u00f4ng b\u1ecb v\u1ea1 l\u00e2y. Ph\u1ea3i n\u00ean \u0111\u00f3n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i r\u1eebng n\u00fai, ch\u1edb \u0111\u1ec3 cho th\u1ed5 d\u00e2n x\u00e2m l\u1ea5n v\u00e0o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i li\u00ean l\u1ee5y. N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c sinh Man \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n, th\u00ec c\u1ea5p cho b\u1ea1c, ti\u1ec1n, \u00e1o m\u1eb7c, khi\u1ebfn cho c\u1ea3m k\u00edch, ph\u1ea5n kh\u1edfi, ch\u1eb7n b\u1eaft th\u1ed5 ph\u1ec9 v\u00e0 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c r\u1ea5t tr\u1ecdng y\u1ebfu. Ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo \u0111\u1ea5y.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 n\u1ea1n d\u00e2n, c\u1ee9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft th\u00ec c\u1ea5p 3 quan ti\u1ec1n, \u0111\u00e0n b\u00e0 con<\/p>\n<p>g\u00e1i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan ; tr\u1ebb con 1 quan. M\u1ed7i h\u1ed9 b\u1ecb \u0111\u1ed1t nh\u00e0, c\u1ea5p cho 2 quan ti\u1ec1n,<\/p>\n<p>1 h\u1ed9c th\u00f3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u b\u00e1o quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9, th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai nhi\u1ec1u ch\u1ed7 ch\u1ee9a th\u00f3c, c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 2000 ph\u01b0\u01a1ng. Nay ti\u1ebfp t\u1edd t\u00e2u n\u1ed1i : quan qu\u00e2n t\u00ecm \u1edf hang n\u00fai, l\u1ea1i th\u1ea5y h\u01a1n 10 ch\u1ed7 gi\u1eb7c ch\u1ee9a th\u00f3c, ch\u1ed7 nhi\u1ec1u kh\u00f4ng k\u00e9m 500, 600 tr\u0103m h\u1ed9c. X\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y, th\u00ec ra th\u1ed5 d\u00e2n m\u01b0u ph\u1ea3n, c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y. Ch\u1eafc r\u1eb1ng t\u1eeb sau khi \u0111\u1ed5i th\u1ed5 quan, theo v\u1ec1 l\u01b0u quan, ch\u00fang \u0111\u00e3 \u1ea5p \u1ee7 l\u00f2ng \u00e1c \u0111\u1ec3 g\u00e2y tai v\u1ea1. N\u1ebfu b\u1ecdn ch\u00fang \u00e2m m\u01b0u th\u1ea7m k\u00edn, ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f2n kh\u00f3 x\u00e9t bi\u1ebft, \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c t\u00edch tr\u1eef l\u01b0\u01a1ng th\u1ea3o k\u1ec3 c\u00f3 h\u00e0ng ngh\u00ecn h\u00e0ng tr\u0103m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t bu\u1ed5i s\u1edbm hay m\u1ed9t bu\u1ed5i chi\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m xong, l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e9n l\u00fat c\u1ea5t gi\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ebf sao quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t lo\u1ea1t \u0111i\u1ebfc \u0111ui, d\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng nghe bi\u1ebft g\u00ec c\u1ea3 ! L\u1ea1i c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi l\u1ebd trong b\u1ee9c th\u01b0 r\u01a1i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch ra, th\u00ec r\u00f5 l\u00e0 do quan l\u1ea1i d\u1ecda n\u1ea1t, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i g\u00e2y n\u00ean bi\u1ebfn lo\u1ea1n. V\u1ea3 th\u1ed5 d\u00e2n b\u1ea5y nay, ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u00f3ng g\u00f3p thu\u1ebf kh\u00f3a, di\u00eau d\u1ecbch, v\u1eady m\u00e0 [ch\u1ee9c d\u1ecbch] \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i b\u1eaft \u0111i t\u00ecm ki\u1ebfm ng\u00e0 voi, s\u1eebng t\u00ea n\u00e0y kh\u00e1c, khi\u1ebfn cho th\u1ed5 d\u00e2n kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 y\u00eau s\u00e1ch \u1ea5y ! Nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1ec7 h\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t vi\u1ec7c m\u00e0 h\u1ebft \u0111\u00e2u. Trong th\u01b0 l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng b\u1ee9c b\u00e1ch chia l\u1eadp l\u00e0ng, \u1ea5p, \u0111\u1ed5i l\u1ea1i \u00e1o m\u1eb7c. Nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i th\u1ed5 quan theo v\u1ec1 l\u01b0u quan, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111i\u1ec1u th\u1ed5 d\u00e2n \u01b0a th\u00edch. Th\u1ebf m\u00e0 ph\u00e1i vi\u00ean \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung l\u1ea1i t\u00e2u r\u1eb1ng do h\u1ecd t\u00ecnh nguy\u1ec7n. Th\u1ef1c l\u00e0 m\u00f9 qu\u00e1ng, l\u1eeba g\u1ea1t b\u01b0ng b\u00edt, g\u00e2y n\u00ean m\u1ed1i v\u1ea1 ! Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i th\u1eeba c\u01a1 s\u00e1ch nhi\u1ec5u, g\u00e2y s\u1ef1 th\u00eam ra. Th\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ed1n t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c !<\/p>\n<p>\u201cNguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Phan Phu, l\u00fac ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ee9c b\u1ea3o r\u00f5 r\u00e0ng cho quan l\u1ea1i, khi vi\u1ec7c x\u1ea3y ra, l\u1ea1i cu\u1ed1ng qu\u00edt hoang mang, kh\u00f4ng thi th\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec c\u1ea3 ! T\u1eeb khi b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u0111\u1ebfn gi\u1edd, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3. L\u00ea Nguy\u00ean Trung : tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u00e2u tr\u00ecnh h\u00e3o huy\u1ec1n b\u01b0ng b\u00edt, khi l\u00e0m vi\u1ec7c, l\u1ea1i b\u1ee9c b\u00e1ch \u00e9p bu\u1ed9c ! Khi b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c v\u00ec can \u00e1n kh\u00e1c, ph\u1ea3i \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n \u0111\u1ec3 chi\u00eau an, v\u1ed7 v\u1ec1, Trung l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fat c\u00f4ng g\u00ec ! Ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t nghi\u00eam, quy\u1ebft kh\u00f3 c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n khoan th\u1ee9 n\u1eefa ! Chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft Phan Phu v\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Trung \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh, giao b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam x\u00e9t\u201d.<\/p>\n<p>Phu b\u1ecb b\u1ec7nh, ch\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, Trung b\u1ecb ph\u00e1t ph\u1ed1i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf ph\u1ee7 Cam L\u1ed9.<\/p>\n<p>L\u0129nh ch\u1ee9c B\u1ea3o h\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1edbi \u0111\u00e2y, \u0111\u01b0\u1ee3c tin gi\u1eb7c Xi\u00eam d\u00f2m ng\u00f3 ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i Cai \u0111\u1ed9i D\u01b0\u01a1ng Quan Th\u1ea3o c\u00f9ng Thi K\u00ea d\u00f2 th\u00e1m t\u00ecnh h\u00ecnh. \u0110\u1ea7u m\u1ee5c Xi\u00eam l\u00e0 B\u1ed3 N\u00f4 M\u1eb9 Tri \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng C\u1ea7m B\u00f4ng Tr\u1eafc, l\u1ea1i sai ng\u01b0\u1eddi mang th\u01b0 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 M\u01b0\u1eddng Lai \u0111\u1ee9ng c\u00e1ch b\u1edd, n\u00f3i r\u1eb1ng : N\u1eb7c Ong Giun mu\u1ed1n v\u1ec1 c\u1ed1 qu\u1ed1c, \u1ee7y cho n\u00f3 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn h\u1ecfi b\u1ecdn Thi K\u00ea v\u00e0 \u1ed1c nha n\u00ean ch\u0103ng th\u1ebf n\u00e0o. Thi K\u00ea \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, N\u1eb7c Ong Giun n\u00f3i d\u1ed1i l\u00e0 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc th\u0103m anh, b\u00e8n d\u1eabn gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ebfn, r\u00f4ng r\u1ee1 t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c, nay c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o tr\u00f4ng th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p n\u1eefa ? Thi K\u00ea n\u00e0y ch\u1ec9 bi\u1ebft l\u00e0m t\u00f4i th\u1edd thi\u00ean tri\u1ec1u ((1) Thi\u00ean tri\u1ec1u : \u0111\u00e2y ch\u1ec9 Vi\u1ec7t Nam d\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Minh M\u1ec7nh.1) v\u00e0 qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng ((2) Ch\u1ec9 vua n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p.2), c\u00f2n N\u1eb7c Ong Giun v\u1ec1 hay kh\u00f4ng v\u1ec1, \u0111\u00e2u c\u00f3 bi\u1ebft \u0111\u1ebfn ! N\u00f3i r\u1ed3i ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u lui v\u1ec1. Quan Th\u1ea3o v\u1ec1 b\u00e1o, b\u1ecdn th\u1ea7n li\u1ec1n \u0111\u00e3 ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn H\u1ea3i T\u00e2y thao di\u1ec5n l\u00ednh Phi\u00ean, ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i c\u1ee9 nh\u01b0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u00e3nh Tham \u0110\u00edch Thi\u1ec1u \u1edf ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng l\u00e0 \u1ed1c nha Nh\u00e2m Vu \u0111\u00e3 b\u00e1o, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c n\u01b0\u1edbc L\u00e0o l\u00e0 Li\u00eam \u0110\u00f4 Ch\u0103n Xi Na t\u00ean l\u00e0 K\u1ebf, \u0111em 700 qu\u00e2n, \u0111\u00f3ng \u1edf s\u1ed1c \u0110\u00f4 \u0110\u00f4n (gi\u00e1p cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi H\u1ea3i \u0110\u00f4ng). B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 ra l\u1ec7nh cho theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t, canh ph\u00f2ng nghi\u00eam ng\u1eb7t, n\u1ebfu qu\u00e2n Xi\u00eam kh\u00f4ng ph\u1ea1m \u0111\u1ebfn b\u1edd c\u00f5i, th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sinh s\u1ef1 \u0111\u1ed9ng binh c\u00e0n d\u1ee1\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea3i \u0111\u1ea5y !\u201d. Sau \u0111\u00f3 Thi K\u00ea b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1m t\u1eed c\u1ee7a N\u1eb7c Ong Giun l\u00e0 b\u1ecdn M\u01b0\u1eddng Lai 6 ng\u01b0\u1eddi \u0111em gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 Binh ch\u1ecdn trong c\u00e1c ty H\u1ed9 v\u1ec7, C\u1ea3nh t\u1ea5t l\u1ea5y 10 ng\u01b0\u1eddi am t\u01b0\u1eddng v\u1ec1 \u0111\u1ea1i b\u00e1c, b\u1ed5 l\u00e0m ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, chia \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 coi qu\u1ea3n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7.<\/p>\n<p>Cho Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n th\u1eafng B\u1eafc Ninh l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i T\u1ef1u th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t ch\u1ee9c Tri ph\u1ee7 Tr\u00f9ng Kh\u00e1nh t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng. Ph\u1ee7 Tr\u00f9ng Kh\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 Ch\u1ec9 cho ch\u1ee9c Tri huy\u1ec7n \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5y ki\u00eam quy\u1ec1n vi\u1ec7c ph\u1ee7. Vua ngh\u0129 r\u1eb1ng h\u1ea1t \u1ea5y l\u00e0 n\u01a1i xung y\u1ebfu, b\u00e8n sai \u0111\u1eb7t Tri ph\u1ee7 ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m \u0111\u1ec3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi coi qu\u1ea3n.<\/p>\n<p>Cho quan qu\u00e2n 3 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0103n y\u1ebfn v\u00e0 l\u0129nh th\u01b0\u1edfng. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y quan qu\u00e2n 3 \u0111\u1ea1o \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, ngh\u1ecbch V\u00e2n \u0111\u00e3 b\u1ecb n\u1ed9p \u0111\u1ea7u ; c\u00e1c t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean c\u1ea3, ta li\u1ec1n c\u00f3 ch\u1ec9 cho k\u00e9o qu\u00e2n v\u1ec1. Nh\u00e2n ngh\u0129 : c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129, tr\u1ea3i qua 3 n\u0103m, l\u1eb7n l\u1ed9i n\u00fai, khe, x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, b\u1ea5y l\u00e2u kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00ec n\u01b0\u1edbc, nay c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u00e3 n\u00ean, k\u00e9o qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n, \u0111\u00e1ng n\u00ean ban \u01a1n r\u1ed9ng kh\u1eafp, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng vui. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quan vi\u00ean, binh d\u00f5ng 3 \u0111\u1ea1o : kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi do Kinh ph\u00e1i \u0111i, hay do c\u00e1c h\u1ea1t \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang th\u00ec do t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng th\u00ec do t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean th\u00ec do t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i s\u1eafm \u0111\u1ee7 r\u01b0\u1ee3u th\u1ecbt, b\u00e0y ti\u1ec7c cho t\u1ea5t c\u1ea3 \u0103n y\u1ebfn, d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng v\u00e0 xem ch\u00e8o h\u00e1t m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t. Gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho t\u1eeb l\u00e3nh binh tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. (Ch\u00e1nh ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u 20 quan ti\u1ec1n ; ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 15 quan, ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 quan v\u0103n, t\u1ee9, ng\u0169 ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 10 quan ; su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 quan v\u0103n, l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 5 quan. N\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quy\u1ec1n sung, ngo\u1ea1i \u1ee7y, th\u00ed sai ho\u1eb7c quy\u1ec1n th\u1ef1, c\u0169ng chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo hi\u1ec7n h\u00e0m, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p. Cai \u0111\u1ed9i, hi\u1ec7u \u00fay, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ngo\u00e0i ng\u1ea1ch, Hoa danh s\u00e1ch((1) Hoa danh s\u00e1ch : con c\u00e1c quan v\u00f5 cao c\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf trong danh s\u00e1ch \u1ea5m th\u1ee5 g\u1ecdi l\u00e0 Hoa danh, sau \u0111\u1ed5i l\u00e0 Anh danh.1), thi\u00ean h\u1ed9, b\u00e1 h\u1ed9, h\u00e0ng v\u0103n h\u00e0m b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m v\u00e0 th\u1ed5 ty th\u1ed5 m\u1ee5c c\u00f3 quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u 3 quan. T\u1eeb \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ch\u01b0a th\u1ef1c th\u1ee5 \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh ai \u0111\u00e3 t\u00f2ng chinh 3 l\u1ea7n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 3 quan, ai t\u00f2ng chinh 2 l\u1ea7n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 2 quan ; 1 l\u1ea7n \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 1 quan. Th\u01b0 l\u1ea1i, y sinh v\u00e0 th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c, ch\u01b0a c\u00f3 quan ch\u1ee9c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u0111\u1ec1u 1 quan. Th\u1ed5 d\u00f5ng, th\u1ee7 h\u1ea1 v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 ra th\u00fa \u0111\u1ec1u 5 ti\u1ec1n). Duy nh\u00e2n vi\u00ean h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng, \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u1ebfn th\u00ec do Cao B\u1eb1ng kho\u1ea3n \u0111\u00e3i \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec7n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra l\u1ec7nh ph\u00e0m bi\u1ec1n binh, luy\u1ec7n binh tr\u01b0\u1edbc v\u00ec m\u1eafc b\u1ec7nh, cho v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e2u hay ch\u00f3ng, \u1edf Kinh, \u1edf t\u1ec9nh hay \u1edf qu\u00ea qu\u00e1n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 1 quan. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang c\u00f3 \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng v\u00e0 \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n ph\u00e1i ph\u00f2ng gi\u1eef chuy\u1ec3n v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3ng th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p (gi\u1eef \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean : ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 12 quan, ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u 8 quan, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 4 quan, ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, th\u1ef1c th\u1ee5 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111\u00e3 c\u00f3 quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u 2 quan ; quy\u1ec1n sai \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh, l\u1ea1i d\u1ecbch v\u00e0 th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c ch\u01b0a c\u00f3 quan ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u 1 quan ; th\u1ed5 d\u00f5ng, th\u1ee7 h\u1ea1 v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 ra th\u00fa \u0111\u1ec1u 5 ti\u1ec1n. C\u00e1c vi\u00ean v\u0103n v\u00f5, l\u1ea1i d\u1ecbch v\u00e0 th\u1ed5 d\u00f5ng \u1edf hai \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t n\u1eeda so v\u1edbi h\u1ea1ng t\u00f2ng chinh. Duy binh l\u00ednh, kh\u00f4ng k\u1ec3 sai ph\u00e1i m\u1ea5y l\u1ea7n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 1 quan).<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNay quan qu\u00e2n 3 \u0111\u1ea1o l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng kh\u1ea3i ho\u00e0n, ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u, do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, v\u1ec1 Kinh v\u00e0o ch\u1ea7u. Nay ngh\u0129 : Khi bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, c\u00f3 cho y\u1ebfn th\u01b0\u1edfng ; v\u1eady c\u00e1c vi\u00ean th\u1ed1ng so\u00e1i t\u1ea5t ph\u1ea3i \u1edf \u0111\u1ea5y c\u00f9ng vui u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u th\u1eafng tr\u1eadn v\u00e0 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u00f4ng vi\u1ec7c, c\u00f2n ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn 10 ng\u00e0y. M\u00e0 nay s\u1eafp \u0111\u1ebfn ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd n\u1ebfu g\u1ea5p g\u00e1p mau th\u00ec khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i c\u0169ng kh\u00f3 l\u00f2ng t\u1ec1 t\u1ef1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3. Hu\u1ed1ng chi, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac tr\u1eddi h\u00e8 n\u1eafng d\u1eef, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 h\u1ecd g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i nhanh, l\u1ea1i ph\u1ea3i x\u00f4ng pha n\u00f3ng d\u1eef, l\u00f2ng ta c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng n\u1ee1. V\u1eady khi t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y \u0111\u1ebfn, chuy\u1ec3n cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i B\u1eafc Ninh, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i S\u01a1n T\u00e2y, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i Th\u00e1i Nguy\u00ean : \u0103n y\u1ebfn, xem ch\u00e8o h\u00e1t v\u00e0 l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c cho thanh th\u1ecfa, ngh\u1ec9 ng\u01a1i ch\u00fat \u00edt. \u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng th\u00e1ng 5, cho ph\u00e9p th\u1ee7ng th\u1eb3ng v\u1ec1 Kinh, v\u00e0o ch\u1ea7u, c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n Duy, Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn, B\u00f9i C\u00f4ng Lai v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Long l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng th\u1ef1c s\u1ef1 g\u00ec. V\u1eady chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng binh c\u1ee9 x\u00e9t xem ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u1edf \u0111\u1ea1o n\u00e0o \u0111\u1ec1u cho r\u00fat kh\u1ecfi qu\u00e2n th\u1ee9, nh\u01b0ng l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay cho nh\u1eefng d\u00e2n phu t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng (h\u01a1n 2900 ng\u01b0\u1eddi) \u1edf hai t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, Tuy\u00ean Quang. C\u00f3 ai \u1ed1m ch\u1ebft d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec c\u1ea5p cho 3 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ph\u1ea1m Duy Trinh, \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean H\u00f2a, th\u00e2n \u0111em binh d\u00f5ng \u0111\u1ebfn n\u00fai Ch\u1eed \u0110i\u00ean, tham b\u1eaft \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c ng\u1ee5y x\u01b0ng La B\u00f4n v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Tu\u1ea7n ph\u1ee7 V\u0169 Qu\u00fdnh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cL\u00ednh \u1edf th\u1ee7 s\u1edf Long An s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u00ean ph\u1ea1m ng\u01b0\u1eddi Man \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 \u0110inh Th\u00f4 v\u00e0 \u0110inh La \u0110\u1ebf, b\u00ean m\u00ecnh \u0111eo dao c\u00f3 quai b\u1eb1ng thau, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u0110\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 Qu\u1ea3n Lung B\u1ed1i, Qu\u1ea3n Lung Th\u1ed1t t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u1edf Th\u1ecb Linh, sai n\u00f3 \u0111i chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c s\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi Man.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, v\u1eb7n h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi Man b\u1ecb b\u1eaft l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0110inh B\u00e1 th\u00ec n\u00f3 khai r\u1eb1ng \u0110i\u00ean S\u01b0 t\u00ean l\u00e0 S\u00f4 C\u1ed1 (ng\u01b0\u1eddi th\u00f4n T\u00ednh Linh, huy\u1ec7n Tuy \u0110\u1ecbnh, chuy\u00ean \u0111em t\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u0110i\u00ean S\u01b0) c\u0169ng \u1edf Th\u1ecb Linh. Ch\u1ed7 \u1ea5y c\u00f3 s\u00f4ng La Nga : Ph\u1ed1 Ch\u00e2m \u1edf b\u00ean t\u1ea3, Th\u1ecb Linh \u1edf b\u00ean h\u1eefu, c\u00e1ch n\u00fai Ch\u1eed \u0110i\u00ean 3 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng. C\u00f2n t\u00ean ng\u1ee5y x\u01b0ng La B\u00f4n v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Phan Ri ((1) H\u00e1n v\u0103n trong nguy\u00ean th\u01b0 ch\u00e9p l\u00e0 Phan L\u00fd.1) t\u00ean l\u00e0 B\u1ed1, th\u00e2n quy\u1ebfn t\u00ean l\u00e0 ph\u1ea1m b\u1ecb giam Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u00ean, d\u1ee5 d\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 800 ng\u01b0\u1eddi \u1edf 7 s\u00e1ch Thu\u1ed9c Man, \u0111\u00f3ng t\u1ea1i n\u00fai Con Giun \u1edf kho\u1ea3ng trong Phan Ri v\u00e0 ngo\u00e0i Phan Thi\u1ebft, t\u1eeb Th\u1ecb Linh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y \u0111\u1ed9 8 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ch\u1eef Man vi\u1ebft \u1edf l\u00e1 c\u00e2y b\u1ed1i, n\u00f3 kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1eddi l\u1ebd ra sao v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng ai d\u1ecbch ra \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 phi t\u01b0 cho Ph\u1ea1m Duy Trinh v\u00e0 t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i th\u00e1m c\u00e1c x\u1ee9 Th\u1ecb Linh, Con Giun, t\u00f9y c\u01a1 v\u1ed7 v\u1ec1 hay \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u00e1c man B\u00ecnh Thu\u1eadn nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft. Quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u th\u00ec \u0111\u00e1nh ph\u00e1, thi\u00eau \u0111\u1ed1t th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t, ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u1ea9n tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng r\u1eadm. Nay c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c tra h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi Man, th\u00ec ng\u1ee5y x\u01b0ng La B\u00f4n v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u00e8 l\u0169 l\u00e0 \u0110i\u00ean S\u01b0 h\u00e3y c\u00f2n \u1edf n\u00fai Con Giun, m\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p, gi\u1eb7c Man l\u00e0 Qu\u1ea3n Lung B\u1ed1i v\u00e0 Qu\u1ea3n Lung Th\u1ed1t c\u0169ng h\u00f2 nhau t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf x\u1ee9 Th\u1ecb Linh. V\u1eady k\u00edp n\u00ean tr\u1eeb di\u1ec7t cho h\u1ebft t\u1eadn g\u1ed1c \u00e1c.<\/p>\n<p>\u201cChu\u1ea9n cho \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean v\u00e0 t\u1ec9nh vi\u00ean \u1edf 2 t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean H\u00f2a l\u1ea1i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 h\u1ecfi t\u1ea1i ch\u1ed7, \u0111\u00edch x\u00e1c t\u1ee9c th\u00ec \u0111\u1ed1c s\u1ee9c bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, c\u1ea7n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c t\u00ean ph\u1ea1m, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u00e1n, tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t. T\u00ean Man \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, sai ch\u00e9m \u0111\u1ea7u b\u00eau ngay\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong t\u00e2u n\u00f3i : \u201cG\u1ea1n h\u1ecfi nh\u1eefng t\u00ean can \u00e1n l\u00e0 th\u1ed5 cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn v\u00e0 th\u1ed5 ph\u00e2n tri Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u0129, th\u00ec ch\u00fang \u0111\u1ec1u n\u00f3i : Ch\u1ed3ng em g\u00e1i Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean l\u00e0 T\u1ed1, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, theo gi\u1eb7c, l\u1ea5n xu\u1ed1ng Xu\u00e2n Vi\u00ean, Phi M\u00f4, \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n b\u1eaft ch\u00e9m. T\u00ean T\u1ed1 m\u00e0 t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a n\u00eau ra \u0111\u00f3, ch\u1eef vi\u1ebft d\u1eabu kh\u00e1c, nh\u01b0ng ti\u1ebfng Man gi\u1ed1ng nhau, th\u00ec t\u00ean ng\u1ee5y x\u01b0ng l\u00e0 La B\u00f4n v\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3 c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00edch l\u00e0 t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m T\u1ed1 \u0111\u00e3 b\u1ecb ch\u00e9m r\u1ed3i. Duy c\u00f2n t\u00ean \u0110i\u00ean S\u01b0 l\u00e0 S\u00f4 C\u1ed1, xin \u0111\u1ec3 d\u00f2 th\u00e1m n\u00e3 b\u1eaft sau\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn m\u1edbi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh l\u1ef5, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ed5 ph\u1ec9 th\u00ecnh l\u00ecnh n\u1ed5i l\u00ean, l\u00ednh t\u1ec9nh \u00edt v\u00e0 y\u1ebfu, cho n\u00ean gi\u1eb7c m\u1edbi r\u00f4ng r\u1ee1 \u0111\u1ed1t nh\u00e0, gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c. Khi quan qu\u00e2n t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o, chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, th\u00ec ch\u00fang b\u1ecf \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, ch\u1ea1y tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. Nh\u01b0 v\u1eady ch\u00fang qu\u1ea3 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 t\u00ednh to\u00e1n s\u1eb5n v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh, gi\u1eef g\u00ecn c\u1ea3. Nay nghe n\u00f3i \u1edf Th\u1ecb Linh c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb h\u00f2 nhau t\u1ee5 t\u1eadp. Ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac n\u00ean \u0111\u1ebfn g\u1ea5p \u0111\u1ec3 d\u1eadp t\u1eaft \u0111i. R\u1ed3i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh hi\u1ec7n t\u1ea1i : T\u1ea3 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c th\u00ec n\u00ean th\u1ea3 v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh ; c\u00f2n th\u00ec chia l\u00e0m 3 \u0111\u01b0\u1eddng (m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng do \u0110\u00e0m Linh, Ph\u00f3 Phong \u1edf Phan Thi\u1ebft ; m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng do Kh\u00f4 Giang, Phan Giang \u1edf Phan Thi\u1ebft ; m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng do c\u00e1c x\u1ee9 Tr\u00e0 M\u00f4n, B\u00e0o T\u1ecda \u1edf Phan Ri) \u0111i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u1ea5y, h\u1ed9i \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ee3i th\u00e1m t\u1eed v\u1ec1 b\u00e1o tin l\u1ea1i, s\u1ebd m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u00f9ng ti\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u00ednh to\u00e1n \u0111\u00e3 h\u1ee3p c\u01a1 nghi \u0111\u1ea5y ! N\u00ean h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m cho th\u00e0nh c\u00f4ng, \u0111\u1ec3 nh\u1eadn h\u1eadu th\u01b0\u1edfng\u201d. Vua l\u1ea1i ngh\u0129 : quan qu\u00e2n h\u1ed9i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Man, d\u1eabu ch\u01b0a mau ch\u00f3ng d\u00e2ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng l\u1edbn, nh\u01b0ng \u0111\u1ed9t tr\u1eadn, xung phong c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c t\u1ea1i tr\u1eadn. V\u1eady gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng kh\u1eafp c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh do Kinh ph\u00e1i \u0111i : ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng. Quan qu\u00e2n 2 t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh H\u00f2a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t n\u1eeda.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Ph\u1ea1m Duy Trinh, \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean H\u00f2a, l\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh ; \u0111i\u1ec1u Nguy\u1ec5n Vi\u1ec5n Du, th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111i l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean H\u00f2a, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng t\u1ea1m gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng tu\u1ea7n ph\u1ee7. B\u1ed5 Ng\u1ef1 s\u1eed sung t\u00e1n t\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n v\u1ee5 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh Thu\u1eadn. Ti\u1ec7m c\u00f2n theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c binh. V\u1eady \u1ea5n tri\u1ec7n \u00e1n s\u00e1t, chu\u1ea9n giao cho D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong quy\u1ec1n gi\u1eef l\u00e0m vi\u1ec7c ; \u0111\u1ee3i vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c xong, Ti\u1ec7m s\u1ebd k\u00ednh c\u1ea9n l\u0129nh l\u1ea5y, cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh H\u00f2a, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n, th\u00e2n \u0111\u1ed1c bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf Tri\u1ebft Giang (thu\u1ed9c \u0111\u1ea5t Man). T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng 9 s\u00e1ch Thu\u1ed9c Man \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9. \u0110i\u1ec3n tu\u00e2n l\u1eddi d\u1ee5, hi\u1ec3u th\u1ecb cho h\u1ecd nh\u1eefng l\u1ebd h\u1ecda Ph\u01b0\u1edbc. H\u1ecd \u0111\u1ec1u s\u1ee5p l\u1ea1y, xin v\u00e2ng theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u00f2 h\u1ecfi bi\u1ebft r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y gi\u1eb7c Man \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn x\u00e2m l\u1ea5n \u0111\u1ebfn Giang Mang, Ki\u1ec1u Giang, \u0111\u01b0\u1ee3c tin quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u, ch\u00fang b\u00e8n lui v\u00e0o n\u00fai Th\u1ea1ch C\u1ed1c \u0111\u1ec3 \u1ea9n tr\u1ed1n. B\u1ecdn \u0110i\u1ec3n li\u1ec1n ph\u00e1i l\u0169 Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c L\u1ec5, Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n \u0111em 600 l\u00ednh do Nha C\u01b0\u01a1ng, qua khe Phi Ng\u01b0 \u0111\u1ebfn n\u00fai Th\u1ea1ch C\u1ed1c. B\u1ecdn gi\u1eb7c, d\u0103m ba m\u01b0\u01a1i t\u00ean, \u0111\u1ec1u c\u1ea7m n\u1ecf v\u00e0 t\u00ean, men theo ch\u00e2n n\u00fai, v\u1eeba b\u1eafn v\u1eeba ch\u1ea1y. Qu\u00e2n ta \u0111u\u1ed5i \u0111\u1ebfn s\u00f4ng L\u01b0\u1ee1ng K\u1ef3 \u1edf Tr\u00e0 C\u1ed1c (ch\u1ed7 n\u00e0y \u0111\u00e3 qu\u00e1 \u0111\u1ecba gi\u1edbi Hoang Man ((1) Hoang Man : d\u00e2n Man \u1edf n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n, hoang d\u1ea1i, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c khai h\u00f3a.1) n\u1eeda ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng). B\u1ecdn gi\u1eb7c \u01b0\u1edbc 70, 80 t\u00ean th\u1ee7 hi\u1ec3m, ch\u1ed1ng c\u1ef1, b\u1eafn ra. Qu\u00e2n ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o b\u1eafn s\u00fang gi\u1ebft ch\u1ebft 3 t\u00ean, gi\u1eb7c ch\u1ea1y l\u00ean n\u00fai cao, tr\u1ed1n \u0111i. Ta b\u00e8n \u0111\u1ed1t h\u1ebft \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, r\u00fat v\u1ec1. R\u1ed3i li\u1ec7u \u0111\u1ec3 1 \u0111\u1ed9i bi\u1ec1n binh \u1edf Ti\u1ebft Giang \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef ; c\u00f2n th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u1ef5, ch\u1ec9nh b\u1ecb c\u00e1c \u0111\u1ed3 qu\u00e2n nhu, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t C\u1ea7u L\u1ee5c, t\u00f9y c\u01a1 v\u1ed7 v\u1ec1 hay \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u1edf c\u00e1c x\u1ee9 Giang Mang, Ki\u1ec1u Giang v\u00e0 Th\u1ea1ch C\u1ed1c, qu\u00e2n ta tr\u1ea3i bao ch\u1ed7 hi\u1ec3m, \u0111u\u1ed5i gi\u1eb7c \u0111\u1ebfn c\u00f9ng. Gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa kh\u00f4ng c\u00f3 d\u1ea5u t\u00edch. V\u1edbi t\u00ecnh th\u1ebf \u1ea5y, gi\u1eb7c t\u1ea5t kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 qu\u1ea5y r\u1ed1i m\u1ed9t r\u1ea3i n\u00fai r\u1eebng n\u00e0y n\u1eefa. Duy m\u1ed9t ch\u1ed7 C\u1ea7u L\u1ee5c c\u00f2n c\u00f3 gi\u1eb7c Man, chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i d\u1eddi qu\u00e2n \u0111\u1eafc th\u1eafng n\u00e0y \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u1eadt d\u1eef, \u0111\u1ec3 d\u00e2n bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. Khi vi\u1ec7c y\u00ean r\u1ed3i, t\u1ee9c th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh. R\u1ed3i s\u1ee9c bi\u1ec1n binh H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 chuy\u1ec3n \u0111i B\u00ecnh Thu\u1eadn, theo B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean sai ph\u00e1i\u201d.<\/p>\n<p>L\u0129nh ch\u1ee9c b\u1ea3o h\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y nh\u00e2n vi\u1ec7c m\u1eadt b\u00e1o, Ph\u01b0\u1edbc t\u01b0 cho vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt. Quan \u1edf vi\u1ec7n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam tr\u00e1i l\u1ec7, v\u00ec \u0111\u00e3 t\u01b0 th\u1eb3ng cho vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, b\u1ecb tham h\u1eb7c, n\u00ean \u0111\u00e3 ph\u1ea1t b\u1ed5ng \u0111\u1ec3 r\u0103n. L\u1ea1i th\u00f4ng d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec7 \u0111\u01a1n \u0111i t\u1eaft \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n c\u00e1c t\u1ec7 th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng nhau v\u00e0 t\u1ecf ra cho bi\u1ebft th\u1ec3 l\u1ec7 c\u00f4ng b\u1eb1ng, ngay th\u1eb3ng. Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt l\u1ea1i \u1edf n\u01a1i nghi\u00eam c\u1ea5m v\u00e0 g\u1ea7n trong n\u1ed9i, so v\u1edbi c\u00e1c nha kh\u00e1c r\u1ea5t l\u00e0 quan tr\u1ecdng, \u1edf ngo\u00e0i sao \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 b\u00e1o \u0111i l\u1ea1i ? Th\u1ebf m\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i \u0111em vi\u1ec7c m\u1eadt b\u00e1o Ph\u01b0\u1edbc t\u01b0 v\u1ec1, sao kh\u00f4ng th\u00f4ng su\u1ed1t \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! H\u00e3y truy\u1ec1n ch\u1ec9 ban qu\u1edf ! C\u00f2n b\u1ea3n c\u00f4ng v\u0103n \u0111\u00e3 t\u01b0 \u0111\u00f3 th\u00ec phong l\u1ea1i, tr\u1ea3 v\u1ec1. R\u1ed3i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea5y t\u1edd c\u1ee7a vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt ho\u1eb7c N\u1ed9i c\u00e1c t\u01b0 b\u00e1o, vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u th\u00ec l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean; vi\u1ec7c n\u00ean t\u01b0 th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u01b0a l\u00ean b\u1ed9 m\u00ecnh thu\u1ed9c v\u00e0o, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 t\u1eaft \u0111i, k\u1ebbo b\u1ecb \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Sai ch\u1ebf t\u00edn b\u00e0i v\u00e0 c\u1edd l\u1ec7nh cho th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111em giao Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng thu gi\u1eef \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng sai ph\u00e1i v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n (10 c\u00e1i b\u00e0i ng\u00e0, m\u1ed7i c\u00e1i \u1edf ph\u00eda tr\u00ean m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, kh\u1eafc ngang 2 ch\u1eef \u201cTr\u1ea5n T\u00e2y\u201d \u00c2\u00ed \u00a6\u00e8 , d\u01b0\u1edbi kh\u1eafc d\u1ecdc 2 ch\u1eef \u201cQu\u00e2n l\u1ec7nh\u201d \u00adx \u00a5O . M\u1eb7t sau kh\u1eafc d\u1ecdc nh\u1eefng ch\u1eef : \u201cT\u00edn b\u00e0i s\u1ed1 th\u1ee9 m\u1ea5y\u201d, \u1edf b\u00ean chua r\u00f5 : \u201cMinh M\u1ec7nh th\u1eadp l\u1ee5c ni\u00ean quan c\u1ea5p\u201d \u00a9\u00fa \u00a9R \u00a2\u0300 \u00a4\u00bb \u00a6~ \u00a9x \u00b5\u00b9 , 10 l\u00e1 c\u1edd 5 s\u1eafc, m\u1ed7i s\u1eafc 2 l\u00e1, \u0111\u1ec1u tr\u00ecnh b\u00e0y 4 ch\u1eef \u201cTr\u1ea5n T\u00e2y qu\u00e2n l\u1ec7nh\u201d \u00c2\u00ed \u00a6\u00e8 \u00adx \u00a5O .<\/p>\n<p>Sai V\u0169 kh\u1ed1 ch\u1ebf t\u1ea1o th\u1ee9 \u201cli\u00ean can thi\u1ebft \u0111\u1ea1n\u201d cho s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n v\u00e0 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang. (\u0110\u1ea1n s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n 1.000 c\u00e1i, m\u1ed7i c\u00e1i d\u00e0i 8 t\u1ea5c, n\u1eb7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 10 l\u1ea1ng. \u0110\u1ea1n s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang 2.000 c\u00e1i, m\u1ed7i c\u00e1i d\u00e0i 7 t\u1ea5c, n\u1eb7ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 2 l\u1ea1ng 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n). B\u1eafn th\u1eed th\u00ec \u0111\u1ec1u m\u00e3nh li\u1ec7t c\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cHai h\u1ea1ng \u1ea5y l\u00e0 binh kh\u00ed r\u1ea5t s\u1eafc b\u00e9n. D\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u1eafn v\u00e0o ch\u1ed7 gi\u1eb7c t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u00f4ng v\u00e0 b\u1eafn sang thuy\u1ec1n gi\u1eb7c khi th\u1ee7y chi\u1ebfn th\u00ec t\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c\u201d. B\u00e8n ban c\u1ea5p cho c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0o Nam c\u00f9ng qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, m\u1ed7i h\u1ea1ng 1 c\u00e1i, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn s\u1eaft t\u1ed1t, theo \u0111\u00fang c\u00e1ch th\u1ee9c m\u00e0 l\u00e0m. (M\u1ed7i t\u1ec9nh : h\u1ea1ng l\u1edbn 300 c\u00e1i, h\u1ea1ng nh\u1ecf tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 500 c\u00e1i. Th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y : h\u1ea1ng l\u1edbn 1000 c\u00e1i, h\u1ea1ng nh\u1ecf tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 2000 c\u00e1i. Duy qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec cho ph\u00e9p l\u1ee5c t\u1ee5c ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u1ec3 t\u00f9y ti\u1ec7n m\u00e0 d\u00f9ng). L\u1ea1i sai tr\u00edch l\u1ea5y bao \u0111\u1ea1n \u201cli\u00ean ch\u00e2u\u201d v\u1ec1 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n ch\u1ee9a \u1edf kho, \u0111\u01b0a \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, m\u1ed7i n\u01a1i 1 bao, theo y c\u00e1ch th\u1ee9c m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng H\u00f3a Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n Xi\u00eam \u2013 L\u00e0o \u0111\u1ed9 h\u01a1n 1000 t\u00ean qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ch\u00e2u Ninh Bi\u00ean. Th\u00ed sai Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c, B\u1ea1c C\u1ea7m Ch\u00ednh, v\u00e1t h\u01a1n 100 th\u1ed5 d\u00f5ng, ph\u1ea3i \u1ee7y ng\u01b0\u1eddi h\u00e0o m\u1ee5c ch\u00e2u \u1ea5y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n An, nh\u00e2n \u0111\u00eam, l\u1ebbn \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 gi\u1eb7c \u0111\u00f3ng, b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac kh\u00f4ng ng\u1edd, gi\u1eb7c s\u1ee3, tan v\u1ee1, r\u00fat lui\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c kia, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ta \u0111\u00e1nh, c\u0169ng t\u1ef1 ch\u1ea1y r\u1ed3i\u201d. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n An bi\u1ebft ra qu\u00e2n k\u1ef3, x\u00f4ng v\u00e0o ch\u1ed7 hi\u1ec3m, \u0111em h\u01a1n 100 th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u00e1nh \u00fap, ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 1000 gi\u1eb7c, v\u1eady th\u01b0\u1edfng 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn, 1 c\u00e1i \u00e1o nhung v\u1ea3i, r\u1ed3i cho l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i H\u1ed9 l\u0103ng Trung v\u1ec7 l\u00e0m Th\u1ee7 h\u1ed9 Trung v\u1ec7, H\u1ed9 l\u0103ng Ti\u1ec1n v\u1ec7 l\u00e0m Th\u1ee7 h\u1ed9 Ti\u1ec1n v\u1ec7.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay l\u0129nh T\u1eeb t\u1ebf ph\u00f3 s\u1ee9 ty T\u1eeb t\u1ebf l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1eafc l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 H\u00e0 Trung, ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c chi C\u00f4ng t\u00ednh, v\u1eabn Th\u1ee7 h\u1ed9 th\u00e0nh Tri\u1ec7u T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, b\u1ecb b\u1ec7nh, d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1ea1m ngh\u1ec9 vi\u1ec7c t\u1ec9nh. Vua y cho. Chu\u1ea9n cho : B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea, \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n, t\u1ea1m gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c ; Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n ki\u00eam coi c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf c\u1ee5c B\u1ea3o h\u00f3a, kho ch\u00ec, kho ti\u1ec1n v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00fac ti\u1ec1n ; \u0111\u1ee3i \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng kh\u1ecfi b\u1ec7nh, s\u1ebd l\u1ea1i cho ai n\u1ea5y cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u b\u1ed5 : B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i ; B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 ch\u1ebft. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ngo\u00e0i, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, d\u1eabu kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u00f4ng, nh\u01b0ng kh\u00f3 nh\u1ecdc c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. Nay \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, ta r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng c\u1ea3m. V\u1eady, \u1edf ch\u1ed7 d\u01b0\u1edbi t\u00ean Ph\u1ed5, hi\u1ec7n c\u00f3 ghi b\u1ecb x\u1eed gi\u00e1ng ph\u1ea1t, nay \u0111\u1ec1u cho khai ph\u1ee5c, r\u1ed3i c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t theo nguy\u00ean h\u00e0m.<\/p>\n<p>Cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i.<\/p>\n<p>Truy \u0111o\u1ea1t quan ch\u1ee9c c\u1ee7a nguy\u00ean L\u00e3nh binh V\u0129nh Long l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Khoa. Khoa, tr\u01b0\u1edbc kia nh\u00e2n t\u1ec9nh Phi\u00ean An c\u00f3 vi\u1ec7c bi\u1ebfn lo\u1ea1n, \u0111em gia quy\u1ebfn tr\u1ed1n \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, sau l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng n\u00e0o, r\u1ed3i b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, cho n\u00ean sai truy \u0111o\u1ea1t quan ch\u1ee9c c\u1ee7a Khoa.<\/p>\n<p>B\u1ecf l\u1ec7 c\u1ea5m ch\u1edf ri\u00eang g\u1ea1o, mu\u1ed1i sang b\u00e1n \u1edf Ch\u00e2n L\u1ea1p. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 c\u1ea5m ch\u1edf ri\u00eang g\u1ea1o, mu\u1ed1i l\u00e0 ch\u1ec9 nh\u1eb1m v\u00e0o nh\u1eefng k\u1ebb l\u00e9n l\u00fat giao d\u1ecbch v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u00f3 th\u00f4i. C\u00f2n n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u0169ng l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i nh\u1ea5t kh\u00e1i ng\u0103n c\u1ea5m, th\u1ef1c c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a h\u1ee3p. Ta \u0111\u00e3 cho l\u00e0m theo l\u1eddi xin c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, t\u1ea1m b\u1ecf l\u1ec7nh c\u1ea5m \u1ea5y, nay \u0111\u00e3 h\u1ebft h\u1ea1n, nh\u00e2n ngh\u0129 : g\u1ea1o mu\u1ed1i r\u1ea5t quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 c\u1ea7n d\u00f9ng h\u00e0ng ng\u00e0y c\u1ee7a d\u00e2n, n\u1ebfu l\u1ea1i c\u1ea5m \u0111i, th\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y tr\u00f4ng nh\u1edd v\u00e0o \u0111\u00e2u ? Th\u1eadt tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd ta chung m\u1ed9t l\u00f2ng nh\u00e2n, \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i nh\u01b0 m\u1ed9t. V\u1eady chu\u1ea9n cho t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 4 n\u0103m nay tr\u1edf v\u1ec1 sau, b\u1ecf ngay l\u1ec7nh c\u1ea5m \u1ea5y : Ph\u00e0m thuy\u1ec1n bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi Kinh ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean c\u00f3 ch\u1edf g\u1ea1o, mu\u1ed1i \u0111i l\u1ea1i trao \u0111\u1ed5i, \u0111\u1ec1u cho th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng, chi\u1ebfu l\u1ec7 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00ec th\u00f4i. R\u1ed3i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng nghi\u00eam ng\u1eb7t ng\u0103n ng\u1eeba h\u01a1n n\u1eefa, ch\u1edb \u0111\u1ec3 ch\u1edf l\u1eadu ra x\u1ee9 ngo\u00e0i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 v\u00e0 v\u0103n v\u00f5 tr\u0103m quan cho r\u1eb1ng c\u00f4ng l\u1edbn \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u00e3 l\u00e0m xong, b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb xin thi\u1ebft tri\u1ec1u nh\u1eadn l\u1ec5 m\u1eebng, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : \u201cK\u1ec3 ra, d\u1ee5ng binh v\u00e0 h\u00e0nh qu\u00e2n, l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u1eb9p k\u1ebb b\u1ea1o lo\u1ea1n, h\u00e1t kh\u1ea3i ho\u00e0n v\u00e0 d\u00e2ng tin th\u1eafng tr\u1eadn l\u00e0 \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfn c\u00f4ng. Cho n\u00ean c\u1eaft tai gi\u1eb7c \u0111em d\u00e2ng, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u m\u1eebng \u1edf nh\u00e0 t\u00f4ng mi\u1ebfu, trong l\u1ec5 v\u1eabn c\u00f3, r\u00fat l\u1ea1i ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ec3 n\u00eau s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng v\u00e0 t\u1ecf r\u00f5 c\u00f4ng l\u1edbn.<\/p>\n<p>\u201cHo\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, v\u0103n \u0111\u1ee9c v\u1ed7 y\u00ean, thanh gi\u00e1o nhu\u1ea7n th\u1ea5m, trong \u1ea5m, ngo\u00e0i \u00eam, v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n v\u00f4 s\u1ef1. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, v\u00ec b\u1ec1 t\u00f4i gi\u1eef \u0111\u1ea5t, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n, ng\u0103n ch\u1ed1ng gi\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u00fang \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nh\u1eefng l\u0169 m\u1edd t\u1ed1i ngoan ng\u1ea1nh nh\u00e2n \u0111\u00f3 sinh s\u1ef1 : t\u1eeb th\u00e1ng 3 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833] tr\u1edf v\u1ec1 sau, L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng g\u00e2y s\u1ef1 \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t Ninh B\u00ecnh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng H\u00f3a ; L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i g\u00e2y v\u1ea1, tr\u1ed9m gi\u1eef th\u00e0nh Phi\u00ean An, l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 ; r\u1ed3i \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam nh\u00e2n k\u1ebd h\u1edf, chia \u0111\u01b0\u1eddng sang x\u00e2m l\u1ea5n. Th\u1ed5 t\u00f9 \u1edf ch\u00e2u B\u1ea3o L\u1ea1c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n c\u0169ng ng\u1ea7m th\u00f4ng v\u1edbi ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, m\u01b0u toan l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p : 2 l\u1ea7n v\u00e2y ph\u00e1 t\u1ec9nh th\u00e0nh Cao B\u1eb1ng, l\u1ea1i qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng L\u1ea1ng S\u01a1n, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Quang, gi\u1ebft h\u1ea1i quan l\u1ea1i, l\u00e0m kh\u1ed5 nh\u00e2n d\u00e2n. So v\u1edbi c\u00e1c t\u00ean gi\u1eb7c c\u1eeb kh\u00f4i kh\u00e1c, V\u00e2n l\u1ea1i ki\u1ec7t hi\u1ec7t h\u01a1n ! Vua \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t sai t\u01b0\u1edbng ra qu\u00e2n, ch\u1ec9 b\u1ea3o ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c. Oai qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, th\u1ebf nh\u01b0 ch\u1ebb tre ; ngh\u1ecbch L\u01b0\u01a1ng b\u1ecb b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda khuy\u1ebft ; ngh\u1ecbch Kh\u00f4i kh\u1ed1n qu\u1eabn ch\u1ecbu ch\u1ebft \u1edf c\u00f4 th\u00e0nh ; t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam l\u1ea1i b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh lui, c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u1eb3ng l\u1eb7ng. M\u1ed1ng gi\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t \u1edf Phi\u00ean An kia ch\u1ec9 l\u00e0 chim trong l\u01b0\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Duy ngh\u1ecbch V\u00e2n d\u1ef1a ch\u1ed7 hi\u1ec3m, \u1edf n\u01a1i xa \u1ea9n hi\u1ec7n b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i qu\u00e2n quan 3 \u0111\u1ea1o chia \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed9i \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ed1t t\u1ed5, \u0111\u00e0o hang \u0111\u1ec3 tr\u1eeb tuy\u1ec7t m\u1ea7m \u00e1c. Nay t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft, c\u1edd h\u1ed3ng b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, h\u1ea1 chi\u1ebfu r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. M\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ea1ch b\u1ee5i, ba n\u0103m d\u1eb9p y\u00ean. T\u1eeb \u0111\u00e2y, nh\u00e2n d\u00e2n y\u00ean ch\u1ed1n, \u0111\u01b0\u1eddng, n\u1ed9i vui t\u01b0\u01a1i. Ph\u01b0\u1edbc tr\u1eddi th\u00eam h\u01b0\u1edfng d\u1ed3i d\u00e0o, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng chung m\u1eebng r\u1ee1.<\/p>\n<p>\u201cTr\u1ed9m ngh\u0129 : Nam, B\u1eafc hai k\u1ef3, b\u1ed7ng nhi\u00ean c\u00f3 vi\u1ec7c ; m\u1ed9t phen x\u1ebfp \u0111\u1eb7t l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. Th\u1ef1c b\u1edfi m\u1ed9t m\u00ecnh \u0111\u1ee9c vua v\u1eadn d\u1ee5ng m\u01b0u s\u00e2u, s\u00e1ng su\u1ed1t t\u00ednh to\u00e1n kh\u00f4ng s\u00f3t. Ph\u00e0m v\u00f5 c\u00f4ng \u1ea5y \u0111\u1ec1u do vua quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1ecdn th\u1ea7n t\u00e0i h\u00e8n, h\u1ecdc k\u00e9m kh\u00f4ng gi\u00fap \u00edch ch\u00fat n\u00e0o c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u201cTuy \u0111\u1ed9 l\u01b0\u1ee3ng v\u00f4 c\u00f9ng c\u1ee7a th\u00e1nh qu\u00e2n, c\u00f2n l\u1ea5y l\u00e0m ch\u01b0a th\u1ecfa m\u00e3n, nh\u01b0ng l\u00f2ng vui m\u1eebng c\u1ee7a t\u00f4i con, kh\u00f4ng t\u1ef1 th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00fai xin : Chu\u1ea9n cho thi\u1ebft tri\u1ec1u nh\u1eadn l\u1ec5 ch\u1ea7u m\u1eebng, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 v\u00f5 c\u00f4ng d\u1eb9p y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, cho h\u1ea3 l\u00f2ng m\u1ecdn vui m\u1eebng\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft r\u1ed3i, m\u1ed1ng gi\u1eb7c c\u00f2n s\u00f3t \u1edf Phi\u00ean An v\u1eabn ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta, m\u1eb7c s\u1edbm, \u0103n mu\u1ed9n, ba n\u0103m v\u1eabn nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u00e0y. N\u1ebfu v\u1ed9i nh\u1eadn l\u1ec5 ch\u1ea7u m\u1eebng, l\u00e0m ra ham chu\u1ed9ng y\u00ean vui, th\u00ec xa g\u1ea7n nghe th\u1ea5y, ch\u1ec9 th\u00eam l\u1ed7i cho ta th\u00f4i. \u0110\u1ee3i khi b\u00ecnh h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, s\u1ebd m\u1eebng c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNg\u1ee5y H\u1eadu qu\u00e2n ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Nguy\u1ec5n Th\u1ebf C\u00e1t (ng\u01b0\u1eddi Ngh\u1ec7 An, con Nguy\u1ec5n V\u1ee5, nguy\u00ean Tri b\u1ea1 c\u01a1 An thu\u1eadn, ng\u1ee5y x\u01b0ng T\u1ea3 qu\u00e2n), ng\u1ee5y Tham b\u1ed3i Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u0129nh (ng\u01b0\u1eddi S\u01a1n T\u00e2y, con Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh, nguy\u00ean \u0110\u1ed1c h\u1ecdc V\u0129nh Long) v\u00e0 ng\u1ee5y th\u1ed1ng \u0111\u1ed3n qu\u1ea3n l\u00e3nh, cai c\u01a1, cai \u0111\u1ed9i c\u00f9ng v\u1edbi b\u00e8 \u0111\u1ea3ng h\u01a1n 90 ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong th\u00e0nh, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ra th\u00fa, \u0111\u1ec1u n\u00f3i : T\u1eeb khi quan qu\u00e2n d\u1ef1ng c\u1edd chi\u00eau h\u00e0ng, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n ra th\u00fa, nh\u01b0ng ng\u1eb7t v\u00ec l\u00ednh \u0111\u1ed9i B\u1eafc thu\u1eadn v\u00e0 H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc theo ngh\u1ecbch Kh\u00f4i n\u1ed5i lo\u1ea1n v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh t\u1ec9nh th\u00e0nh H\u00e0 Ti\u00ean \u0111\u1ec1u nghe theo ngh\u1ecbch Ch\u1ea9m, ngh\u1ecbch H\u00e0m, m\u1ed9t l\u00f2ng li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ed1 gi\u1eef, ng\u00e0y \u0111\u00eam tu\u1ea7n ph\u00f2ng r\u1ea5t c\u1ea9n m\u1eadt, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng m\u1ea5y ai tho\u00e1t ra \u0111\u01b0\u1ee3c ! C\u00f2n nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 th\u00ec v\u00ec ngh\u1ecbch Du l\u1eeba g\u1ea1t c\u00e1m d\u1ed7, kh\u00f4ng ch\u1ecbu ra.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i c\u00f3 ng\u1ee5y \u0110i\u1ec3n b\u1ea1 Chu V\u0103n Nh\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 c\u00f9ng L\u00e2m V\u0103n \u00cdch m\u01b0u l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng nh\u01b0ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u00e0nh ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, ra h\u00e0ng, xin mang theo nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 ra th\u00fa, \u0111\u00eam v\u00e0o th\u00e0nh d\u00ea ng\u1ef1a gi\u1ebft gi\u1eb7c, chu\u1ed9c t\u1ed9i. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai l\u0169 Ho\u00e0ng V\u0103n H\u00f3a h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi theo \u0111i, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang \u0111em n\u1ed9p.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m ngo\u1eb1n ngo\u00e8o \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1ea5n s\u1edf m\u1eb7t h\u1eefu \u0111\u00e3 xuy\u00ean th\u1ea5u \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u qu\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c 3 \u0111\u01b0\u1eddng, n\u00fai \u0111\u1ea5t \u1edf b\u1ed1n g\u00f3c c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp xong. Tr\u00ean n\u00fai \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i b\u00e1c, nh\u1eb1m b\u1eafn v\u00e0o [ph\u00e1o] \u0111\u00e0i trong th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c s\u1edf \u1edf g\u00f3c th\u00e0nh. B\u1ecdn gi\u1eb7c rung \u0111\u1ed9ng, s\u1ee3 h\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi ra th\u00fa nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf, m\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c chi\u1ebfm g\u1ea7n m\u1ed9t n\u1eeda. \u0110\u1ee7 th\u1ea5y b\u00e8 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng ly t\u00e1n. \u0110\u01b0\u1eddng h\u1ea7m \u1edf 4 m\u1eb7t, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o th\u1ea5u, n\u00fai \u0111\u1ea5t \u1edf 4 g\u00f3c th\u00e0nh l\u1ea1i \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp cao, \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u1edf tr\u00ean n\u00fai nh\u1eb1m b\u1eafn v\u00e0o trong th\u00e0nh r\u00f5 nh\u01b0 \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft. Gi\u1eb7c \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ch\u1ed7 tr\u1ed1n n\u1ea5p, th\u1ebf t\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u00ecnh h\u00ecnh g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u t\u1ed1t, \u0111\u00e1ng y\u00ean \u1ee7i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng ta. V\u1eady nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 ra th\u00fa \u0111\u1ec1u cho r\u1ed9ng tha t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, gh\u00e9p v\u00e0o t\u1ea5n s\u1edf theo \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n hi\u1ec7u l\u1ef1c. Duy Nguy\u1ec5n Th\u1ebf C\u00e1t v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u0129nh \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c l\u1edbn trong b\u1ecdn gi\u1eb7c, n\u00ean nh\u00e2n ti\u1ec7n, \u00e1p gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. B\u1ecdn Ho\u00e0ng V\u0103n H\u00f3a r\u00f5 r\u00e0ng th\u1ef1c c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng trong vi\u1ec7c gi\u1ebft gi\u1eb7c, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng hai \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn.<\/p>\n<p>\u201cNay b\u1ecdn gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f9ng qu\u1eabn, s\u1eafp \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ch\u1ebft. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u1edf Kinh \u0111\u00e3 t\u1ea3i \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u00edt, th\u1ebf m\u00e0 qu\u00e2n th\u1ee9 kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00f9ng c\u00f3 ti\u1ebft \u0111\u1ed9, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng t\u01b0 b\u1ed9 t\u1ea3i th\u00eam. N\u1ebfu c\u1ee9 chi\u1ec3u theo l\u1eddi y\u00eau c\u1ea7u kh\u00f4ng bao gi\u1edd th\u00f4i \u1ea5y th\u00ec \u0111\u1ebfn bi\u1ebft \u0111\u00e2u cho c\u00f9ng ! Hu\u1ed1ng chi k\u1ef3 n\u00e0y gi\u00f3 n\u1ed3m \u0111\u01b0\u01a1ng l\u1ed9ng, thuy\u1ec1n xu\u00f4i v\u00e0o Nam, v\u1eadn t\u1ea3i th\u1ef1c kh\u00f3. \u0110\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 sai c\u00e1c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang \u0111em h\u1ebft di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng ch\u1ee9a \u1edf kho, gi\u00e3 luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang. \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 n\u1ebfu c\u00f3 thi\u1ebfu d\u00f9ng, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9 t\u01b0 l\u1ea5y ngay, nh\u01b0ng n\u00ean li\u1ec7u d\u00f9ng d\u00e8 d\u1eb7t, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c phung ph\u00ed\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong th\u00e0nh ra th\u00fa \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u0110\u1ea7u th\u00e0nh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 Ch\u1ec9 sai gi\u1ea3i ch\u00fang v\u1ec1 Kinh, sau theo l\u1eddi t\u00e2u xin, \u0111\u00e3 cho l\u01b0u l\u1ea1i. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : ch\u00fang theo gi\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u00e2u, t\u1edbi nay th\u1ebf c\u00f9ng, m\u1edbi ch\u1ecbu ra th\u00fa, l\u1ea1i kh\u00f4ng y\u00ean ph\u1eadn, th\u01b0\u1eddng hay l\u1ea9n tr\u1ed1n, th\u00ec t\u00e2m \u0111\u1ecba ch\u00fang \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u1eaft giam, m\u1ed9t mai th\u1ea3 ra, sai l\u00e0m qu\u00e2n ti\u1ec1n khu, v\u1ecb t\u1ea5t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang ch\u1ecbu c\u1ed1 s\u1ee9c li\u1ec1u ch\u1ebft. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 \u1edf n\u01a1i qu\u00e2n th\u1ee9, th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb ra th\u00fa sau n\u00e0y kh\u00f4ng kh\u1ecfi th\u1ea5y th\u1ebf m\u00e0 sinh l\u00f2ng ng\u1edd v\u1ef1c. Qu\u00e2n th\u1ee9 n\u1ebfu qu\u1ea3n th\u00fac kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o, th\u00ec c\u00e0ng ng\u00e0y k\u1ebb ra th\u00fa c\u00e0ng nhi\u1ec1u, l\u1ea1i c\u00e0ng th\u1ea5y kh\u00f3 ki\u1ec1m ch\u1ebf ! T\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1eafc s\u00e1ch. V\u1eady ph\u1ea3i tu\u00e2n ngay d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc ch\u1ecdn trong c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u0110\u1ea7u th\u00e0nh t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u00edch x\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 tin d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng V\u0103n H\u00f3a, d\u0103m ba ng\u01b0\u1eddi, khi\u1ebfn \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n sai ph\u00e1i, \u0111\u1ec3 ph\u00e1 l\u00f2ng ng\u1edd v\u1ef1c c\u1ee7a ch\u00fang. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u nghi\u00eam kh\u1eafc g\u00f4ng xi\u1ec1ng l\u1ea1i, ph\u00e2n ph\u1ed1i l\u00ean thuy\u1ec1n ra B\u1eafc, gi\u1ea3i c\u1ea3 v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng t\u00ean m\u1edbi ra th\u00fa, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, ch\u00fang \u0111\u00e3 ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u00e2u n\u0103m, \u0111\u1ebfn nay m\u1ed9t khi th\u1ebf c\u00f9ng, m\u1edbi ch\u1ecbu ra th\u00fa. V\u1eady c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u00ed m\u1eadt ph\u00f2ng b\u1ecb h\u01a1n n\u1eefa, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1edd h\u1eefng. Hi\u1ec7n nay, \u0111\u01b0\u1eddng h\u00e0o \u0111\u00e3 l\u1ea5p b\u1eb1ng, t\u1ee9c th\u00ec n\u00ean ch\u1ecdn l\u1ea5y 1, 2 b\u1ecdn, m\u1ed7i \u0111\u00eam l\u1ebbn v\u00e0o th\u00e2n th\u00e0nh, ho\u1eb7c b\u1eafc thang l\u00ean th\u00e0nh, k\u00eau g\u1ecdi chi\u00eau d\u1ee5 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng ra th\u00fa : ho\u1eb7c l\u00e0m gi\u1ea3 v\u1edd ra v\u1ebb \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, \u0111\u1ec3 xem trong th\u00e0nh \u0111\u1ed9ng t\u0129nh th\u1ebf n\u00e0o. N\u1ebfu ai chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ra h\u00e0ng, \u0111\u00e1nh \u00fap b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111em gi\u1ea3i n\u1ed9p, th\u00ec h\u1eadu th\u01b0\u1edfng ngay cho. \u0110\u1ee3i khi gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1ec7t m\u1ecfi, kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb ch\u1ed1ng c\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u00e1nh l\u1ea5y, th\u00ec m\u1ed9t tr\u1eadn c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n Th\u1ebf C\u00e1t v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u0129nh \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh, giao b\u1ed9 H\u00ecnh tra x\u00e9t, \u0111\u1ec1u gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed9i \u0110\u1ea7u th\u00e0nh 99 t\u00ean ph\u1ea1m, duy con t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c L\u00ea Tr\u1ecdng So\u1ea1n l\u00e0 L\u00ea Tr\u1ecdng C\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb tr\u1ea3m quy\u1ebft. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u x\u00e9t khi theo gi\u1eb7c, c\u00f3 l\u00e0m ch\u1ee9c g\u00ec hay kh\u00f4ng, sau khi ra th\u00fa, c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec hay kh\u00f4ng, r\u1ed3i ph\u00e1t ph\u1ed1i sung qu\u00e2n, ph\u00e1t ph\u1ed1i l\u00e0m l\u00ednh, c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t kh\u00e1c nhau((1) Nguy\u00ean v\u0103n : \u201cPh\u00e2n bi\u1ec7t ph\u00e1t qu\u00e2n, ph\u00e1t binh h\u1eefu sai\u201d. Ph\u00e1t qu\u00e2n n\u1eb7ng h\u01a1n ph\u00e1t binh.1).<\/p>\n<p>Qu\u1ea3n c\u01a1, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m, \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, l\u00e0 L\u00ea V\u0103n C\u01b0, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m ngo\u1eb1n ngo\u00e8o, b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Gi\u1eb7c tra h\u1ecfi tuy\u1ec7t kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec, ch\u1ec9 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTa l\u00e0 quan ch\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nay kh\u00f4ng may b\u1ecb b\u1eaft, ch\u1ec9 c\u00f3 ch\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i !\u201d. Gi\u1eb7c b\u00e8n gi\u1ebft \u0111i. Khi s\u1eafp b\u1ecb gi\u1ebft. C\u01b0 m\u1eafng gi\u1eb7c r\u1eb1ng : \u201cSau khi ta ch\u1ebft, b\u1ecdn bay m\u1ed9t l\u0169 ngh\u1ecbch t\u1eb7c, s\u1edbm hay mu\u1ed9n, c\u0169ng s\u1ebd ch\u1ee5m \u0111\u1ea7u nhau m\u00e0 ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u1ebft !\u201d. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n h\u1ecfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ra th\u00fa, th\u00ec ch\u00fang kh\u1ea9u \u0111\u1ed3ng t\u1eeb \u0111\u1ec1u n\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf. B\u00e8n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea V\u0103n C\u01b0 gi\u1eef ti\u1ebft th\u00e1o, kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t, m\u1eafng gi\u1eb7c m\u00e0 ch\u1ebft, trung li\u1ec7t c\u0169ng \u0111\u00e1ng ghi\u201d. B\u00e8n truy t\u1eb7ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, chu\u1ea9n cho c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t theo h\u00e0m t\u1eb7ng.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 L\u00e3nh binh Kh\u00e1nh H\u00f2a, Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Th\u1ee5, tr\u01b0\u1edbc kia c\u1ea7m qu\u00e2n h\u1ed9i ti\u1ec5u gi\u1eb7c Man \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, vua nghe n\u00f3i Th\u1ee5 nh\u00fat nh\u00e1t ; duy kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c g\u00ec c\u1ea3 ! V\u0103n Phong b\u00e8n t\u00e2u c\u1ea3 l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cTh\u1ee5 \u0111\u00e3 c\u00f3 tu\u1ed5i, s\u1ee9c k\u00e9m d\u1ea7n, k\u1ec3 c\u0169ng t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Nh\u01b0ng \u0111i tr\u1eadn m\u1ea1c \u0111\u00e3 l\u00e2u, Th\u1ee5 c\u0169ng c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao nho nh\u1ecf. V\u1eady, n\u00ean ch\u0103ng, xin mi\u1ec5n cho gi\u00e1ng c\u00e1ch, ban \u01a1n cho \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 h\u01b0u. Xin tr\u00ecnh b\u00e0y lu\u00f4n th\u1ec3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u1ea7n Ng\u1ecdc Th\u1ee5 c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u00e0m L\u00e3nh binh, \u0111em qu\u00e2n \u0111i ti\u1ec5u ph\u1ec9, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ef1c h\u0103ng h\u00e1i \u0111i \u0111\u1ea7u th\u00ec ch\u1eb3ng ph\u1ea3i h\u00e8n nh\u00e1t l\u00e0 g\u00ec ? Nay nh\u01b0 tr\u1eadn H\u00fac Lam, Phan \u0110\u1eafc C\u01b0\u1eddng l\u1ee1 b\u1ecb thua. Th\u1ee5 coi qu\u1ea3n qu\u00e2n v\u00e0 voi \u0111\u1ebfn ti\u1ebfp, sao kh\u00f4ng x\u00f4ng l\u00ean gi\u1ebft gi\u1eb7c, m\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t t\u1ec1 t\u1ef1u r\u1ed3i m\u1edbi d\u00e1m ti\u1ebfn l\u00ean ? Xem qua nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u1ee7 th\u1ea5y s\u1ef1 t\u00ecnh nh\u00fat nh\u00e1t h\u00e8n k\u00e9m c\u1ee7a h\u1eafn r\u1ed3i. D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111\u00e3 cho Th\u1ee5 l\u00e0 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, l\u1ea1i c\u00f2n xin mi\u1ec5n cho kh\u1ecfi gi\u00e1ng ch\u1ee9c ho\u1eb7c c\u00e1ch ch\u1ee9c ! V\u1ea3 l\u1ea1i, v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1ch tru\u1ea5t hay tha th\u1ee9, \u0111\u00e3 c\u00f3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u1eed tr\u00ed, sao cho Phong l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u tr\u00ecnh h\u00e0m h\u1ed3 \u0111\u1ec3 mong chu\u1ed1c hu\u1ec7 mua \u01a1n. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. C\u00f2n Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Th\u1ee5, ph\u1ea3i gi\u00e1ng ngay l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, theo D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong sai ph\u00e1i\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CL \u2013 150<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 [1835], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 4.<\/p>\n<p>Quan qu\u00e2n 3 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean, Cao, Th\u00e1i t\u1eeb huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh kh\u1ea3i ho\u00e0n.<\/p>\n<p>Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u1edf \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cHai huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh v\u00e0 V\u0129nh \u0110i\u1ec7n, \u0111\u00e3 ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t : Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Ma Do\u00e3n \u0110\u00f4 quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110i\u1ec7n, Ma Do\u00e3n Cung l\u00e0m Bang bi\u1ec7n huy\u1ec7n v\u1ee5, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea7n quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, N\u00f4ng \u0110\u00ecnh Phan l\u00e0m Bang bi\u1ec7n huy\u1ec7n v\u1ee5, khi\u1ebfn h\u1ecd chi\u00eau d\u1ee5 th\u1ed5 d\u00e2n quay v\u1ec1, \u0111\u00f3ng g\u00f3p nh\u01b0 l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh v\u00e0 \u0111\u1ec3 h\u1ecd d\u00f2 b\u1eaft ngh\u1ecbch S\u0129, ngh\u1ecbch Th\u1ea1c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u00e1n.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, t\u1ea1m c\u1ea5t \u0111\u1eb7t : \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Ho\u00e0ng Kim Qu\u1ef3 l\u00e3nh th\u1ed5 Tri ch\u00e2u V\u1ecb Xuy\u00ean, Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Mai V\u0103n \u0110\u1ea1o hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng coi qu\u1ea3n s\u1ef1 v\u1ee5 trong ch\u00e2u, \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f2n l\u00ednh gi\u1eef \u0111\u1ed3n th\u00ec r\u00fat v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 huy\u1ec7n V\u1ecb Xuy\u00ean, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chia \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 huy\u1ec7n V\u1ecb Xuy\u00ean, V\u0129nh Tuy, c\u00f3 Ch\u1ec9 cho \u0111\u1eb7t l\u01b0u quan r\u1ed3i. Chu\u1ea9n cho : Ho\u00e0ng Kim Qu\u1ef3, Mai V\u0103n \u0110\u1ea1o do ch\u1ee9c \u0111ang l\u00e0m, \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean, kh\u00f4ng n\u00ean th\u1eeba h\u00e0nh vi\u1ec7c ch\u00e2u ; ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u cho thi h\u00e0nh nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ee9c \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn S\u01a1n T\u00e2y. B\u1ecdn B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m, \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201c\u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, n\u00ean hay kh\u00f4ng, v\u1eabn c\u1ee9 h\u1ed9 l\u00fd nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111i tr\u1eadn l\u00e2u ng\u00e0y, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho v\u1ec1 t\u1ec9nh ngh\u1ec9 ng\u01a1i d\u0103m ba ng\u00e0y, \u0111\u1ec3 lo li\u1ec7u vi\u1ec7c y\u1ebfn ti\u1ec7c ch\u00e8o h\u00e1t, v\u00e0 li\u1ec7u l\u00e0m danh s\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng. Khi xong vi\u1ec7c, t\u1ee9c th\u00ec v\u1ec1 Kinh, tri\u1ec1u c\u1eadn. C\u00f2n b\u1ecdn B\u1ed1, \u00e1n, L\u00e3nh binh n\u00ean v\u1eabn h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, \u0111\u1ec3 \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i, m\u1edbi h\u1ee3p t\u00ecnh l\u00fd.<\/p>\n<p>\u201cDuy L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, th\u1ed1ng tr\u1ecb m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, nay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh l\u1ef5, th\u00ec m\u1ed9t ng\u00e0y c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m m\u1ed9t ng\u00e0y, ch\u00ednh n\u00ean tr\u00f4ng nom t\u1eebng gi\u1edd t\u1eebng kh\u1eafc, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean coi vi\u1ec7c t\u1ec9nh nh\u01b0 vi\u1ec7c ngo\u00e0i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m, m\u1edbi ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y \u0111\u1ea1o Th\u00e1i Nguy\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi Qu\u00fd Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn Na Nhung th\u00e1m b\u1eaft ngh\u1ecbch S\u0129, ngh\u1ecbch Th\u1ea1c, khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i th\u00ec 2 t\u00ean \u1ea5y \u0111\u00e3 theo ng\u01b0\u1eddi quen d\u1eabn v\u1ec1 Nam Ninh, \u0111i ch\u1ed7 kh\u00e1c r\u1ed3i. Ch\u1ee7 oa tr\u1eef l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n V\u00e0ng xin \u0111\u1ec3 con l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n L\u00e1 ng\u1ed3i t\u00f9 thay, c\u00f2n V\u00e0ng th\u00ec t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng sang nh\u00e0 Thanh, thu\u00ea b\u1eaft 2 t\u00ean S\u0129, Th\u1ea1c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 tr\u00edch 200 bi\u1ec1n binh l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf L\u1ecbch L\u0169ng, C\u1ed5 \u0110\u1ea1o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i. N\u1ebfu kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea1m nh\u00e2n m\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n V\u00e0ng c\u0169ng tr\u1ed1n th\u00ec xin \u0111em Ho\u00e0ng V\u0103n L\u00e1 v\u00e0 L\u00fd tr\u01b0\u1edfng x\u00e3 An \u0110\u1ee9c l\u00e0 Anh V\u0103n Th\u00e0nh ch\u00e9m \u0111\u1ea7u b\u00eau cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft, khi\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap k\u1ebb \u00e1c bi\u1ebft \u0111\u1ec3 r\u0103n s\u1ee3. L\u1ea1i n\u1eefa, t\u00ean ph\u1ea1m \u0111\u00e3 ra th\u00fa l\u00e0 \u0110inh Quang Ti\u1ebfn b\u1ec1 ngo\u00e0i th\u00ec thu\u1eadn, nh\u01b0ng b\u1ec1 trong th\u00ec ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i, \u0111\u1ec3 n\u00f3 l\u1ea1i, s\u1ee3 n\u00f3 l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n, v\u1eady xin n\u00ean ch\u00e9m \u0111i\u201d. Vua \u0111\u1ec1u y cho.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Th\u00e1i Nguy\u00ean, tr\u01b0\u1edbc do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m v\u1ec1 Kinh, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00ec m\u1eafc b\u1ec7nh, v\u1ec1 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; chu\u1ea9n cho y theo l\u1eddi xin, c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 5 s\u1ebd l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u1edf \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cHai c\u01a1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng T\u1ee9, Ng\u0169 \u1edf Cao B\u1eb1ng, t\u1eeb khi theo \u0111i ti\u1ec5u \u0111\u1ebfn gi\u1edd, l\u1eb7n l\u1ed9i n\u00fai khe, c\u0169ng c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao \u0111\u00e1ng ghi. Nay vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u00e3 xong, h\u1ecd \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n chi\u1ebfu theo l\u1ec7 3 c\u01a1 Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam, xin do quan t\u1ec9nh x\u1ebfp th\u00e0nh b\u1ea3n s\u00e1ch, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 Binh b\u00e0n k\u1ef9. B\u1ed9 cho r\u1eb1ng th\u1ed5 d\u00e2n Cao B\u1eb1ng, t\u1eeb kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long [1802-1819], ch\u1ecdn b\u1ed5 v\u00e0o c\u01a1 Cao h\u00f9ng, \u0111\u00e3 th\u00e0nh quy ch\u1ebf nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Duy 39 x\u00e3 th\u00f4n thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t, m\u00f9a thu n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], th\u1ed5 ph\u1ec9 lan tr\u00e0n, th\u1ed5 d\u00e2n ph\u1ea3i ch\u1ed1ng c\u1ef1 v\u1edbi ph\u1ec9, gi\u1eef cho to\u00e0n v\u1eb9n \u0111\u1ea5t \u0111ai trong ch\u00e2u, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i qu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111\u1ebfn. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ed5ng th\u1ed1ng v\u00e0 Tham t\u00e1n x\u00e9t l\u00e0 th\u00e0nh kh\u1ea9n, \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t t\u00e2u xin cho, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho d\u1ed3n th\u00e0nh 3 c\u01a1 : khi c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec theo sai ph\u00e1i, khi v\u00f4 s\u1ef1 th\u00ec t\u1ea3n v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf d\u00e2n, t\u01b0\u1edbc b\u1ecf ng\u1ea1ch l\u00ednh ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00e2n. \u0110\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ea5t kh\u00e1i coi l\u00e0 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n nh\u01b0 2 c\u01a1 T\u1ee9, Ng\u0169 kia m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp h\u1ee3p theo \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn t\u1eeb m\u00f9a thu n\u0103m ngo\u00e1i, kh\u00f4ng th\u1ec3 so s\u00e1nh v\u1edbi 3 c\u01a1, tr\u01b0\u1edbc sau h\u1ebft s\u1ee9c kh\u00f3 nh\u1ecdc. V\u1eady xin n\u00ean cho tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ed5 d\u00e2n, theo l\u1ec7 ch\u1ecbu ra l\u00ednh v\u00e0 di\u00eau d\u1ecbch, \u0111\u1ec3 c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 3 c\u01a1 Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i cho v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng, l\u1ea1i kh\u00f4ng ki\u1ec3m x\u00e9t, th\u00ec quan kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00e2n, d\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ea5y quan, l\u00fac l\u00e2m s\u1ef1, e kh\u00f3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. V\u1eady xin c\u1ee9 h\u1eb1ng n\u0103m, khi m\u00f9a l\u00e0m ru\u1ed9ng xong r\u1ed3i, do t\u1ec9nh \u0111\u00f2i c\u1ea3 \u0111\u1ebfn, \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t, xong l\u1ea1i th\u1ea3 v\u1ec1.<\/p>\n<p>Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y, chu\u1ea9n cho h\u1eb1ng n\u0103m, nh\u1eb1m 4 th\u00e1ng m\u1ea1nh((1) T\u1ee9c l\u00e0 m\u1ea1nh xu\u00e2n (th\u00e1ng gi\u00eang), m\u1ea1nh h\u1ea1 (th\u00e1ng 4), m\u1ea1nh thu (th\u00e1ng 7), m\u1ea1nh \u0111\u00f4ng (th\u00e1ng 10).1) \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t, m\u1ed7i th\u00e1ng 3 ng\u00e0y. L\u1ea1i li\u1ec7u lu\u00e2n chuy\u1ec3n t\u1eebng ban, m\u1ed7i c\u01a1 50 ng\u01b0\u1eddi, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cBa \u0111\u1ea1o \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, duy \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng lao nh\u1ea5t. \u0110\u1ea1o \u1ea5y c\u00f3 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, m\u1ea1o hi\u1ec3m, xung phong, r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Nh\u01b0ng \u0110i\u1ec3n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00ednh th\u00f4 su\u1ea5t, l\u1ed7 m\u00e3ng, ta th\u01b0\u1eddng dung th\u1ee9 cho, l\u1ea1i d\u1ea1y b\u1ea3o c\u1eb7n k\u1ebd, nh\u01b0ng v\u1eabn kh\u00f3 u\u1ed1n n\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c ! \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 v\u00f5 bi\u1ec1n kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ecdc, kh\u00f4ng nh\u01b0 quan v\u0103n. Ch\u1eb3ng th\u1ea5y \u0111\u00f3 sao ? Tri\u1ec1u H\u00e1n, l\u00fac m\u1edbi khai s\u00e1ng, c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u tranh nhau c\u00f4ng, tu\u1ed1t g\u01b0\u01a1m, ch\u00e9m v\u00e0o c\u1ed9t, c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ea5y. Ta th\u1ea5y v\u00f5 bi\u1ec1n \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ng\u00e0y nay c\u0169ng \u0111\u00e3 h\u01a1i bi\u1ebft gi\u1eef g\u00ecn, \u0111\u00e3 h\u01a1n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u00fac qu\u1ed1c s\u01a1 ch\u01b0a quen l\u1ec5 ph\u00e9p\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n h\u00f9ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i Qu\u00e1ch C\u00f4ng Nh\u1ecb \u1edf S\u01a1n T\u00e2y theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, khi k\u00e9o qu\u00e2n v\u1ec1, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb ch\u1ebft. Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua sai truy t\u1eb7ng Ph\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1, Nh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t theo t\u1eb7ng h\u00e0m.<\/p>\n<p>T\u1ebf th\u1ea7n linh \u1edf huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c \u1edf Tuy\u00ean Quang l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng l\u00e0m ph\u1ea3n, gieo \u0111\u1ed9c cho nh\u00e2n d\u00e2n, l\u00e0m phi\u1ec1n tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ebfn nay 3 n\u0103m n\u00f3 m\u1edbi b\u1ecb gi\u1ebft. Tuy b\u1edfi t\u01b0\u1edbng s\u0129 h\u1ebft s\u1ee9c kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1edbi th\u1eafng tr\u1eadn v\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng mau ch\u00f3ng, nh\u01b0ng th\u1ef1c nh\u1edd \u01a1n tr\u1eddi v\u00e0 th\u1ea7n ph\u00f9 h\u1ed9, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u1eabu nhi\u00ean. N\u0103m ngo\u00e1i, \u0111\u1ea1i binh 3 \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ed9i \u0111\u00e1nh, g\u1eb7p ti\u1ebft tr\u1eddi \u0111\u00f4ng, x\u00f4ng pha s\u01b0\u01a1ng tuy\u1ebft, th\u1ebf m\u00e0 tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn qu\u00e2n, may \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1nh r\u00e1o \u1ea5m \u00e1p, \u0111i nhanh kh\u00f4ng v\u1ea5p v\u00e1p, \u0111\u00f3ng l\u00e2u kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec. L\u1ea1i, t\u1eeb \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn Ng\u1ecdc M\u1ea1o, V\u00e2n Trung, v\u1eabn c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 ch\u1ed7 c\u1ef1c bi\u00ean, lam ch\u01b0\u1edbng, n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9c, th\u1ee7y th\u1ed5 x\u1ea5u. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y l\u00e0m s\u1eddn l\u00f2ng. B\u1ea5y gi\u1edd quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng l\u1ea1i, l\u00f9ng b\u1eaft gi\u1eb7c, l\u00e2u \u0111\u1ebfn 3, 4 th\u00e1ng, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3m nhi\u1ec5m b\u1ecb b\u1ec7nh. V\u1ea3, ngh\u1ecbch V\u00e2n v\u1ed1n t\u00ednh gi\u1ea3o quy\u1ec7t \u0111\u00e3 t\u1eebng ch\u1ea1y tr\u1ed1n sang nh\u00e0 Thanh, cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u1ea1i nh\u01b0 m\u1ea5t h\u1ed3n, m\u1ea5t v\u00eda, b\u1ecb run r\u1ee7i quay v\u1ec1 \u0111\u1ec3 t\u1ef1 n\u1ed9p \u0111\u1ea7u, th\u00ec v\u1eeba \u0111\u00fang l\u00fac. Th\u1ea7n linh gi\u00fap cho r\u00f5 r\u00e0ng s\u1edd s\u1edd tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i c\u1ee9 nh\u01b0 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, t\u00e2u \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n khi \u0111\u1ed1t gi\u1ebft ngh\u1ecbch V\u00e2n, v\u1ed1n ch\u1ec9 mu\u1ed1n ph\u00f3ng l\u1eeda \u0111\u1ed1t n\u00fai, khi\u1ebfn n\u00f3 th\u1ebf c\u00f9ng, ph\u1ea3i ngoi ra \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu tr\u00f3i. Nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc l\u00fac ph\u00f3ng h\u1ecfa, \u0111ang kh\u00f4ng c\u00f3 gi\u00f3, \u0111\u1ebfn khi l\u1eeda b\u1ed1c l\u00ean, r\u1ed3i th\u00ec gi\u00f3 li\u1ec1n th\u1ed5i m\u1ea1nh, ng\u1ecdn l\u1eeda c\u1ee9 ch\u00e1y theo lu\u1ed3ng gi\u00f3, \u0111\u1ee3t n\u00e0y \u0111\u1ee3t kh\u00e1c ch\u1ec9 xo\u00e1y l\u1ea5y ch\u1ed7 t\u00ean ph\u1ea1m kia \u0111ang \u1ea9n n\u1ea5p, l\u00e0m n\u00f3 kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng n\u1eefa. Gi\u00e2y l\u00e1t n\u00f3 b\u1ecb \u0111\u1ed1t ch\u1ebft. \u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00f3 ng\u00e3 xu\u1ed1ng, l\u1eeda t\u1eaft ngay. Th\u00e2y n\u00f3 n\u1eb1m \u00fap xu\u1ed1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb ch\u00e1y n\u00e1t, c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ea3 m\u1eb7t m\u0169i h\u00ecnh d\u00e1ng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u00e1ng ng\u1edd m\u1ed9t m\u1ea3y may n\u00e0o ? Xem \u0111\u00f3, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u do th\u1ea7n minh gi\u00fap ng\u1ea7m cho, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c mu\u00f4n ph\u1ea7n to\u00e0n v\u1eb9n.<\/p>\n<p>\u201cNay c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u00e3 xong, nh\u1edb \u0111\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u1ee9c th\u1ea7n linh, v\u1eady sai b\u1ecdn B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m, \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5n \u1edf Tuy\u00ean Quang ph\u00e1i vi\u00ean ch\u1ee9c \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh s\u1eafm s\u1eeda l\u1ee3n, b\u00f2, l\u1ec5 ph\u1ea9m v\u00e0 \u0111em \u0111\u1ea1i \u00fd l\u1eddi d\u1ee5 n\u00e0y so\u1ea1n l\u00e0m c\u00e1o v\u0103n, t\u1ebf 1 tu\u1ea7n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p c\u00f4ng \u01a1n th\u1ea7n linh, n\u00eau r\u00f5 kh\u00ed thi\u00eang hi\u1ec3n hi\u1ec7n.<\/p>\n<p>H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 250 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i Ti\u1ec1n v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 th\u00eam.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean, Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh khai kh\u1ea9n v\u01b0\u1eddn \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng h\u1ed3 ti\u00eau, c\u00f2n b\u1ecf l\u1ea1i \u0111\u1ebfn 38 s\u1edf. V\u1eady cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i nh\u1eadn gi\u1eef, h\u00e1i l\u1ea5y h\u1ea1t ti\u00eau, chia l\u00e0m 3 ph\u1ea7n : 1 ph\u1ea7n n\u1ed9p v\u00e0o nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, 2 ph\u1ea7n chia ra m\u00e0 c\u1ea5p ph\u00e1t. C\u00f2n nh\u1eefng ch\u1ed7 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi coi qu\u1ea3n s\u1ea3n nghi\u1ec7p l\u00e0 121 s\u1edf, th\u00ec l\u00e0m s\u1ed5, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf\u201d (1 c\u00e2y h\u1ed3 ti\u00eau, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf 5 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n h\u1ea1t ti\u00eau). Vua y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i tu\u1ea7n du t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, b\u1ed7ng nh\u00e2n nhi\u1ec1u vi\u1ec7c c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf k\u1ef3 ngo\u1ea1i, ta ch\u01b0a t\u1eebng \u0111i tu\u1ea7n du. N\u0103m nay gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp d\u1ea7n y\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u1edf g\u1ea7n Kinh k\u1ef3, l\u1ea1i c\u00f3 vi\u1ec7c khai \u0111\u00e0o v\u1eadn h\u00e0, n\u00ean nh\u00e2n ti\u1ec7n, ta \u0111i tu\u1ea7n duy\u1ec7t \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, th\u0103m d\u00f2 phong ho\u00e1\u201d. B\u00e8n tr\u01b0\u1edbc sai C\u00f4ng b\u1ed9 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh v\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean, qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i s\u1eeda d\u1ef1ng c\u00e1c s\u1edf h\u00e0nh cung. (\u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, 1 s\u1edf ngh\u1ec9 tr\u01b0a \u1edf c\u1eeda s\u00f4ng Kim \u0110\u00f4i, 1 s\u1edf ngh\u1ec9 \u0111\u00eam \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 \u0110\u1ea1i L\u1ed9c. \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, 1 s\u1edf ngh\u1ec9 tr\u01b0a \u1edf b\u1edd b\u00ean nam s\u00f4ng Trung \u0110an, 1 s\u1edf ngh\u1ec9 \u0111\u00eam \u1edf b\u1edd b\u00ean nam s\u00f4ng Th\u1ea1ch H\u00e3n). L\u1ea1i chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh c\u00f4ng vi\u1ec7c khi \u0111i tu\u1ea7n du. (Ph\u00e0m c\u00e1c s\u1edf h\u00e0nh cung \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1ed7 n\u00e0o ngh\u1ec9 \u0111\u00eam th\u00ec do \u0111\u1ea1i th\u1ea7n h\u00e0nh doanh li\u1ec7u ph\u00e1i quan qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 cung s\u1edf, xem x\u00e9t ph\u00f2ng gi\u1eef, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i xa gi\u00e1 ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn. C\u00f2n \u1edf b\u1edd s\u00f4ng b\u00ean kia \u0111\u1ed1i v\u1edbi cung s\u1edf, c\u0169ng chia ph\u00e1i tu\u1ea7n ph\u00f2ng. \u0110\u1ebfn t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, c\u0169ng do \u0111\u1ea1i th\u1ea7n h\u00e0nh doanh li\u1ec7u ph\u00e1i quan qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh x\u1ebfp h\u00e0ng canh gi\u1eef. Khi xa gi\u00e1 \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1ed5n \u0111\u1ecbnh r\u1ed3i, th\u00ec \u1edf c\u00e1ch s\u00f4ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u1ed7 h\u00e0nh t\u1ea1i, ch\u1ecdn n\u01a1i thu\u1eadn ti\u1ec7n, thi\u1ebft l\u1eadp doanh tr\u1ea1i, ng\u00e0y \u0111\u00eam canh ph\u00f2ng. C\u00f2n k\u1ef7 lu\u1eadt h\u00e0nh qu\u00e2n th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m).<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb gi\u00e1 g\u1ea1o l\u00ean cao, d\u1ee5 sai : ph\u00e0m thu\u00ea d\u00e2n d\u1ef1ng h\u00e0nh cung, khai s\u00f4ng, g\u00e1nh th\u00f3c, chu\u1ea9n cho m\u1ed7i th\u00e1ng ph\u00e1t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 quan ti\u1ec1n, 1 h\u1ed9c th\u00f3c, c\u00f2n ti\u1ec1n c\u00f4ng th\u1ee3, chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng th\u00f3c ; vi\u1ec7c xong th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o \u1ea5n v\u00e0 d\u1ea5u ki\u1ec1m \u0111\u1ec3 mang \u0111i cho \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n, Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 ty, N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, V\u0169 kh\u1ed1, \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, Quang l\u1ed9c t\u1ef1, H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n, Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m v\u00e0 T\u00e0o ch\u00ednh ty, m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1i (\u0111\u1ec1u d\u00f9ng ch\u1ea5t ng\u00e0). Ph\u00e0m khi vua \u0111i tu\u1ea7n du, c\u00e1c \u1ea5n quan \u1edf c\u00e1c nha d\u1ef1 sung h\u1ed9 gi\u00e1 th\u00ec l\u0129nh \u1ea5n ki\u1ec1m \u1ea5y \u0111em \u0111i \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y h\u1ed3i loan, l\u1ea1i do N\u1ed9i c\u00e1c thu l\u1ea5y c\u1ea5t \u0111i. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho Ho\u00e0ng t\u1eed Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh hi\u1ec7p c\u00f9ng Kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Kinh \u0111\u00f4. S\u1eafc sai c\u1ea5p cho \u1ea5n tri\u1ec7n l\u01b0u Kinh. Th\u1ef1 Tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n, Th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa, \u0111\u1ec1u sung v\u00e0o vi\u1ec7c h\u1ed9 \u1ea5n l\u01b0u Kinh. (\u0110\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u01b0u Kinh th\u00ec l\u00e0m t\u1edd chi\u1ebfu c\u1ea5p cho. C\u00f2n c\u00e1c vi\u00ean h\u1ed9 \u1ea5n th\u00ec do b\u1ed9 c\u1ea5p l\u1ee5c Ch\u1ec9). Vua d\u1ee5 Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb x\u01b0a, c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111i tu\u1ea7n th\u00fa l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra ch\u00ednh s\u00e1ch kh\u1ea3o s\u00e1t l\u00e0m cho d\u00e2n m\u1edbi m\u1ebb l\u00ean. Ta nay, \u0111i tu\u1ea7n du t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn Kinh s\u01b0 l\u00e0 n\u01a1i c\u0103n b\u1ea3n, n\u00ean ra l\u1ec7nh cho ng\u01b0\u01a1i \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 gi\u1eef. H\u1eb1ng ng\u00e0y, c\u1ee9 nh\u1eb1m gi\u1edd M\u00e3o th\u00ec \u0111\u1ebfn t\u1ea3 vu \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf Kinh b\u00e0n b\u1ea1c l\u00e0m vi\u1ec7c ; gi\u1edd T\u1ef5 th\u00ec v\u1ec1 ph\u1ee7 ; gi\u1edd Th\u00e2n l\u1ea1i v\u00e0o, r\u1ed3i \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u00fac tr\u1ef1c ban \u0111\u00eam. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean k\u00ednh theo khu\u00f4n ph\u00e9p, \u0111\u1eebng ham ch\u01a1i b\u1eddi. H\u1ec5 g\u1eb7p ng\u00e0y k\u1ef5 \u1edf nh\u00e0 t\u00f4n mi\u1ebfu th\u00ec ng\u01b0\u01a1i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111i ph\u00f2 gi\u00e1, k\u00ednh c\u1ea9n lu\u00e2n phi\u00ean l\u00e0m l\u1ec5. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c quan ch\u1ee9c l\u1edbn nh\u1ecf \u0111i h\u1ed9 gi\u00e1, chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf l\u1ea1i Kinh \u0111\u00f4. N\u1ebfu ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u00e2u c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam, th\u00ec ph\u00e1t \u0111\u1ec7 ngay \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i, do ty Th\u00f4ng ch\u00ednh chuy\u1ec3n giao b\u1ed9 th\u1ea7n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ea1t t\u00e2u l\u00ean ; nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u00ec cho c\u00f9ng nhau ph\u00e2n x\u1eed. C\u00f2n c\u1ee9 c\u00e1ch 1 ng\u00e0y l\u1ea1i l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u v\u1ea5n an th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m. Nay c\u1ea5p cho m\u1ed9t d\u1ea5u \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng ng\u00e0, ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c \u1edf n\u01a1i cung c\u1ea5m, chu\u1ea9n cho t\u1ef1 l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 Binh ph\u00e1i 1 qu\u1ea3n v\u1ec7, 300 bi\u1ec1n binh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t lu\u00e2n phi\u00ean, theo \u0111i h\u1ed9 v\u1ec7 [Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng] khi ra v\u00e0o.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf l\u1ea1i Kinh \u0111\u00f4 : tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y ng\u1ef1 gi\u00e1 ra \u0111i, ph\u00e0m c\u00e1c c\u1eeda Cung th\u00e0nh, Ho\u00e0ng th\u00e0nh, Kinh th\u00e0nh v\u00e0 c\u1eeda th\u1ee7y quan \u1edf \u0110\u00f4ng th\u00e0nh, T\u00e2y th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u li\u1ec7u t\u0103ng s\u1ed1 l\u00ednh l\u00ean g\u1ea5p \u0111\u00f4i so v\u1edbi nguy\u00ean s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u0111ang ph\u00f2ng th\u1ee7, chia ph\u00e1i canh gi\u1eef. L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 : ng\u00e0y ng\u1ef1 gi\u00e1 ra \u0111i, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng trong nh\u1eefng khi ngh\u1ec9 tr\u01b0a v\u00e0 ngh\u1ec9 \u0111\u00eam, l\u00fac kh\u1edfi h\u00e0nh, l\u00fac \u0111\u1ed7 l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n ; khi \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb th\u00ec thuy\u1ec1n Kim h\u1ea3i \u0111\u1ea1o b\u1eafn 9 ph\u00e1t \u0111\u1ea1i b\u00e1c ; t\u1ec9nh th\u00e0nh c\u0169ng b\u1eafn nh\u01b0 th\u1ebf. Ng\u00e0y h\u1ed3i loan, c\u0169ng l\u00e0m theo l\u1ec7 \u1ea5y.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho 3 ng\u01b0\u1eddi th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0m vi\u1ec7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 t\u1eadp t\u1ea5u theo s\u1ef1 sai ph\u00e1i c\u1ee7a Ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u01b0u Kinh. L\u1ea1i v\u00e1t hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nhanh nh\u1eb9n c\u1ee7a th\u1ee7y qu\u00e2n ch\u1ef1c s\u1eb5n, g\u1eb7p khi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7, th\u00ec thay \u0111\u1ed5i nhau ch\u1edf \u0111i, \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu d\u1ef1c V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh v\u00e0 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb \u0111\u1ec1u sung l\u00e0m \u0111\u1ea1i th\u1ea7n h\u00e0nh doanh (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y g\u1ecdi l\u00e0 qu\u1ea3n nhi\u1ebfp \u0111\u1ea1i vi\u00ean).<\/p>\n<p>Xu\u1ed1ng d\u1ee5 : ph\u00e0m Ho\u00e0ng t\u1eed, t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, Th\u00e2n c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 50 quan, Ho\u00e0ng t\u1eed 30 quan ; c\u00e1c v\u0103n, v\u00f5, th\u00e2n, bi\u1ec1n cho \u0111\u1ebfn l\u1ea1i d\u1ecbch, binh l\u00ednh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng n\u1eeda th\u00e1ng ; c\u00f2n ty H\u1ed9 v\u1ec7 th\u00ec c\u1ea5p cho g\u1ea5p hai. C\u00e1c bi\u1ec1n binh l\u1ec7 thu\u1ed9c nha m\u00f4n c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7 v\u00e0 th\u1ee3 thuy\u1ec1n, c\u1ea5p cho m\u1ed9t n\u1eeda.<\/p>\n<p>Trong chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y, ph\u00e0m nh\u1eefng phu thu\u00ea, thuy\u1ec1n m\u01b0\u1edbn v\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111i qua, c\u1ea7n d\u00f9ng nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u1eadt v\u00e0 c\u1ecf cho voi ng\u1ef1a, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho v\u1edbi gi\u00e1 \u01b0u h\u1eadu. (Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u00e1c nha \u0111i theo h\u1ea7u vua th\u00ec do ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean thu\u00ea thuy\u1ec1n \u1edf b\u1ebfn \u0111\u00f2 s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u1ed1i cho h\u1ecd \u0111i).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n S\u1eedu, vua r\u01b0\u1edbc T\u1eeb gi\u00e1((1) M\u1eb9 c\u1ee7a Minh M\u1ec7nh.1) do \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng \u0111i ra. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, gi\u00f3 b\u1eafc v\u00e0 m\u01b0a. Ng\u00e0y Nh\u00e2m D\u1ea7n, \u0111o\u00e0n ng\u1ef1 \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho quan qu\u00e2n theo h\u1ea7u ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng n\u1eeda th\u00e1ng.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, vua ng\u1ef1 h\u00e0nh cung Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, ta \u0111i thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn ph\u1eadn s\u00f4ng x\u00e3 Ng\u00f4 X\u00e1, tr\u00f4ng th\u1ea5y 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 gi\u00e0, sai h\u1ecfi tu\u1ed5i, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y n\u00f3i r\u1eb1ng 117 tu\u1ed5i. Ch\u01b0a bi\u1ebft c\u00f3 x\u00e1c th\u1ef1c hay kh\u00f4ng, nh\u01b0ng \u0111\u1ea1i ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u1edf ch\u1ed7 m\u1ea1ch \u0111\u1ea5t, n\u00fai s\u00f4ng thanh t\u00fa th\u00ec ph\u1ea7n nhi\u1ec1u th\u1ecd, ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u0169ng c\u00f3 l\u00fd \u0111\u1ea5y !\u201d L\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, l\u00faa ru\u1ed9ng b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i c\u0169ng b\u1edfi gi\u00f3 b\u1eafc, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec h\u1ea1n h\u00e1n. Ti\u1ebft Thanh minh, ta \u0111\u1ebfn y\u1ebft s\u01a1n l\u0103ng, sai th\u1ecb v\u1ec7 ng\u1eaft l\u1ea5y 1 gi\u00e9 l\u00faa, \u0111\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 120 h\u1ed9t, ch\u1ec9 c\u00f3 17 h\u1ed9t m\u1ea9y th\u00f4i. Ta r\u1ea5t lo cho n\u00f4ng d\u00e2n. V\u00e0i ng\u00e0y nay, d\u1eabu gi\u00f3 b\u1eafc m\u01b0a r\u00e9t, m\u00e0 l\u00faa ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 ch\u00edn, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec\u201d. B\u00e8n sai \u0111\u00f3ng xe \u0111i xem t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh m\u1edbi x\u00e2y \u0111\u1eafp, th\u1ea5y c\u00e1c k\u1ef3 l\u00e3o thu\u1ed9c h\u1ea1t (Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb) \u0111ang \u0111\u1ee9ng \u0111\u00f3n. Vua d\u1eebng xe l\u1ea1i, cho h\u1ecd chi\u00eam b\u00e1i. C\u00e1c c\u1ee5 gi\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111i ch\u1eadm, kh\u00f4ng theo k\u1ecbp, quan ph\u1ee7 huy\u1ec7n ph\u1ea3i c\u00f5ng \u0111i.<\/p>\n<p>Vua c\u01b0\u1eddi, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 \u1ea5y ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng l\u00e0m cha m\u1eb9 d\u00e2n, nay c\u00f5ng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u0111\u1ebfn chi\u00eam b\u00e1i, th\u00ec h\u1ea7u nh\u01b0 con c\u1ee7a d\u00e2n r\u1ed3i !\u201d Nh\u00e2n \u0111\u00f3 vua sai Ho\u00e0ng t\u1eed V\u0129nh T\u01b0\u1eddng c\u00f4ng <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Ho%C3%A0nh\">Mi\u00ean Ho\u00e0nh<\/a> h\u1ecfi tu\u1ed5i c\u00e1c c\u1ee5 gi\u00e0 : c\u00f3 5 ng\u01b0\u1eddi 100 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean. Vua c\u01b0\u1eddi n\u00f3i : \u201cG\u00f3p tu\u1ed5i 5 \u00f4ng l\u00e3o l\u1ea1i, \u0111\u00fang l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, c\u00f3 th\u00e1nh nh\u00e2n ra \u0111\u1eddi\u201d((2) Theo thuy\u1ebft c\u0169, s\u00f4ng Ho\u00e0ng H\u00e0 500 n\u0103m l\u1ea7n trong. N\u01b0\u1edbc s\u00f4ng trong, l\u00e0 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho th\u1eddi k\u1ef3 th\u1ecbnh, c\u00f3 th\u00e1nh nh\u00e2n sinh ra.2). B\u00e8n sai ban ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn 5 \u0111\u1ed3ng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi 100 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, 4 \u0111\u1ed3ng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi 90 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, 3 \u0111\u1ed3ng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi 80 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, 2 \u0111\u1ed3ng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi 70 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean. Duy ng\u01b0\u1eddi 107 tu\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. R\u1ed3i xa gi\u00e1 v\u1ec1 h\u00e0nh cung \u1edf ch\u1ed7 b\u1ebfn \u0111\u00f2.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTa nay k\u00ednh r\u01b0\u1edbc T\u1eeb gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n du Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, l\u00fac ki\u1ec7u \u0111\u1ebfn, l\u00fac ki\u1ec7u d\u1eebng, gi\u00e0 tr\u1ebb ai c\u0169ng khoa ch\u00e2n m\u00faa tay vui m\u1eebng \u0111\u00f3n r\u01b0\u1edbc. V\u1ea3, d\u00e2n h\u1ea1t n\u00e0y v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 thu\u1ea7n ph\u00e1c, tha thi\u1ebft t\u00f4n vua, th\u00e2n ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean. Nay c\u1edd mao v\u0169 t\u1edbi n\u01a1i, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac n\u00ean ban \u01a1n \u0111i\u1ec3n r\u1ed9ng kh\u1eafp. V\u1eady, v\u1ec1 thu\u1ebf th\u00e2n \u0111\u00f3ng thu n\u0103m nay, h\u1ed3i \u0111\u1ea7u xu\u00e2n \u0111\u00e3 gi\u1ea3m cho 3 ph\u1ea7n 10, nay l\u1ea1i gi\u1ea3m cho 2 ph\u1ea7n n\u1eefa, \u0111\u1ec3 r\u1ed9ng l\u00f2ng nh\u00e2n c\u1ee7a T\u1eeb cung, khi\u1ebfn cho d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u tho\u1ea3 l\u00f2ng mong ng\u00f3ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y c\u00e1c s\u1edf h\u00e0nh cung \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh t\u1ec1, b\u00e8n chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u theo c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1edbn hay nh\u1ecf m\u00e0 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau (h\u00e0nh cung Th\u1ea1ch H\u00e3n : 200 quan ; h\u00e0nh cung \u0110\u1ea1i L\u1ed9c : 100 quan ; h\u00e0nh cung Trung \u0110an : 60 quan ; h\u00e0nh cung Kim \u0110\u00f4i : 40 quan).<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 \u1edf huy\u1ec7n \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u00e0o d\u00e2ng th\u01b0 k\u00edn \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c ch\u1eafp nh\u1eb7t l\u1eddi n\u00f3i c\u0169, b\u00e0n c\u00e0n b\u1eady v\u1ec1 thu\u1eadt d\u00f9ng binh. Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cN\u00f3i b\u1eeba b\u00e3i \u0111\u1ea7y m\u1eb7t gi\u1ea5y, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 m\u1eaft c\u1ea3 ! L\u00e3o n\u00e0y, \u0111\u00fang nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e3 n\u00f3i : Gi\u00e1 m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ebft \u1ea5y l\u00e0 gi\u1eb7c\u201d ((1) Do ch\u1eef trong s\u00e1ch Lu\u1eadn ng\u1eef ; Kh\u1ed5ng T\u1eed b\u1ea3o Nguy\u00ean Nh\u01b0\u1ee1ng : \u201cL\u00fac nh\u1ecf kh\u00f4ng nh\u00fan nh\u01b0\u1eddng ho\u00e0 thu\u1eadn, l\u00fac l\u1edbn kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u hay g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3, gi\u00e0 m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ebft, \u1ea5y l\u00e0 gi\u1eb7c\u201d.1). Sai v\u1ea5t tr\u1ea3 b\u1ee9c th\u01b0 k\u00edn.<\/p>\n<p>Ngay h\u00f4m \u1ea5y, n\u01b0\u1edbc m\u01b0a tr\u00e0n ng\u1eadp, v\u00e1n l\u00e1t \u1edf h\u00e0nh cung \u0111\u1ec1u n\u1ed5i l\u00ean. B\u1ecdn H\u00e0 Duy Phi\u00ean v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i cho l\u00e0m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o, d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTa kh\u00f4ng n\u1ee1 v\u00ec c\u1edb \u0111i tu\u1ea7n du m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i\u201d. Ra l\u1ec7nh h\u1ed3i loan ngay. \u0110i qua x\u00e3 An Ti\u00eam, th\u1ea5y nh\u00e0 d\u00e2n b\u1ecb h\u1ecfa tai, ch\u00e1y h\u01a1n 10 n\u00f3c, 1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft, vua ban cho d\u00e2n \u1ea5y 100 quan ti\u1ec1n, c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft 5 quan.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5y tuy ch\u01b0a \u0111\u1ee7 t\u1edbi l\u1ec7 ch\u1ea9n c\u1ea5p nh\u01b0ng tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng vua tr\u1ea3y qua, m\u1eaft th\u1ea5y s\u1ef1 \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p Th\u00ecn, vua \u0111\u00f3ng \u1edf h\u00e0nh cung Kim \u0110\u00f4i, s\u1eafc sai \u0111\u1eb7t t\u00ean cho ch\u00f9a Kim \u0110\u00f4i l\u00e0 ch\u00f9a Tu\u1ec7 V\u0169, r\u1ed3i ra l\u1ec7nh cho quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c l\u00e0m bi\u1ec3n c\u1ea5p cho ch\u00f9a.<\/p>\n<p>L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n thu\u1ed9c hai h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, \u0111\u1eb7t h\u01b0\u01a1ng \u00e1n \u0111\u00f3n \u0111\u01b0a \u1edf ven \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i x\u00e3 th\u00f4n \u0111\u01b0\u1ee3c 20 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t T\u1ef5, ng\u1ef1 gi\u00e1 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u00f4. Vua h\u1ecfi Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh : \u201c\u1edf Kinh, gi\u00f3 m\u01b0a th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb khi vua \u0111i tu\u1ea7n du \u0111\u1ebfn nay, lu\u00f4n ng\u00e0y gi\u00f3 b\u1eafc, m\u01b0a to, kh\u00ed tr\u1eddi r\u1ea5t r\u00e9t\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTh\u00e1ng 4 m\u00e0 \u0111\u1ea1i h\u00e0n, th\u1eadt l\u00e0 chuy\u1ec7n h\u01a1n v\u00e0i m\u01b0\u01a1i n\u0103m nay ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u1ea1. Ta \u0111i ch\u01a1i Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, ch\u1ec9 k\u1ecbp ban \u01a1n cho d\u00e2n trong h\u1ea1t v\u00e0 \u00e2n th\u01b0\u1edfng k\u1ef3 l\u00e3o th\u00f4i, ch\u1ee9 ch\u01b0a r\u1ea3nh l\u00e0m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c tu\u1ea7n s\u00e1t c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng trong t\u1ec9nh\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e0m xe \u201cth\u1ee7y h\u1ecfa k\u00fd t\u1ebf\u201d \u1edf ph\u1eadn s\u00f4ng x\u00e3 C\u1ed5 Bi (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0). Chu\u1ea9n cho tr\u1ea3 c\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thu\u00ea, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng 1 quan ti\u1ec1n v\u00e0 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng. Khi c\u00f4ng vi\u1ec7c xong, ph\u00e1i 1 qu\u1ea3n v\u1ec7, 150 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 th\u1ee3 l\u00e0m gi\u00e3 luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang, m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay phi\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, t\u1eeb Ng\u1ea1n Ph\u1ed1, \u0111em l\u00ednh v\u00e0 voi ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n Long M\u00e3, huy\u1ec7n Cam C\u00e1t d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cTh\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ec1u khai r\u1eb1ng : t\u00ean l\u00e0m ph\u1ea3n l\u00e0 Lang Vi H\u00e2m Th\u1ea3 d\u1eabn \u0111\u01b0a qu\u00e2n Xi\u00eam l\u00e9n \u0111\u1ebfn l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c tin quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, t\u1ee9c th\u00ec r\u00fat lui. Duy c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ecdn d\u00e2n Man \u1edf Ph\u00e0m Linh (t\u00ean \u0111\u1ea5t) \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u1edf b\u1edd b\u00ean b\u1eafc s\u00f4ng Khung, ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c v\u1ec1 L\u1ea1c Ho\u00e0n, t\u1eeb khi \u0111\u1ed5i l\u00e0m L\u1ea1c Bi\u00ean kh\u00f4ng quy ph\u1ee5 n\u1eefa. K\u1ecbp khi cha con Chuy\u00ean C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ph\u1ea3n k\u00e9o \u0111i, ch\u00fang l\u1ea1i h\u00f9a theo, ph\u1ee5 l\u00e0m v\u00e2y c\u00e1nh. T\u1eeb \u0111\u1ea7u n\u0103m \u0111\u1ebfn gi\u1edd, qu\u00e2n Xi\u00eam \u2013 L\u00e0o qu\u1ea5y r\u1ed1i \u1edf bi\u00ean c\u1ea3nh, ch\u00fang l\u1ea1i gi\u00fap cho l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 d\u00f2 th\u00e1m t\u00ecnh h\u00ecnh qu\u00e2n ta. N\u1ebfu kh\u00f4ng ti\u1ec5u tr\u1eeb, e kh\u00f4ng d\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i lo v\u1ec1 sau. C\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u00e3 n\u00f3i, th\u00ec \u0111\u1ea5t Ph\u00e0m Linh l\u00e0 s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a gi\u1eb7c, n\u00ean s\u1edbm s\u1eeda t\u1ed9i \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean. V\u1eady th\u1ea7n xin l\u01b0u l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i quan qu\u00e2n do Kinh ph\u00e1i ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn, t\u1ee9c th\u00ec chia \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng ti\u1ebfn, k\u1ec3 t\u1ed9i, r\u1ed3i \u0111\u00e1nh. N\u1ebfu ch\u00fang \u0111\u00e3 sang h\u1ebft b\u00ean Xi\u00eam, th\u00ec li\u1ec1n tu\u00e2n l\u1eddi d\u1ee5, r\u00fat v\u1ec1.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi l\u1ebd b\u00e0n c\u0169ng ph\u1ea3i, nh\u01b0ng n\u00ean l\u00e0m mau kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u1eadm \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. R\u1ed3i l\u1ea1i d\u1ee5 vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u1ee9 nh\u01b0 t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u00e2u b\u00e1o, v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi thu\u1ed9c Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh, th\u00ec khi quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh b\u1ecdn qu\u00e2n Xi\u00eam \u2013 L\u00e0o nghe phong thanh \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. Th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n. C\u00f2n \u1edf Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, duy s\u00f3t l\u1ea1i ch\u00fat \u00edt d\u00e2n Man l\u00e0m ph\u1ea3n \u1edf \u0111\u1ea5t Ph\u00e0m Linh, ch\u1eb3ng qua ph\u1ee5 h\u1ecda theo ng\u01b0\u1eddi ; m\u1ed9t khi nghe th\u1ea5y qu\u00e2n ta k\u00e9o \u0111\u1ebfn, th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng tan v\u1ee1 ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Ta kh\u00f4ng th\u00e8m ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p cho th\u00eam nh\u1ecdc s\u1ee9c qu\u00e2n.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111\u1ecba h\u1ea1t Tr\u1ea5n Ninh c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t, hai b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u00e0n t\u1ea3n m\u00e1t \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi huy\u1ec7n Khang, huy\u1ec7n X\u00f4i. V\u1eady c\u1ee9 \u0111\u1ec3 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng D\u1ee5 \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea5y, \u0111\u1ed1c s\u1ee9c b\u1ecdn Thi\u1ec1u X\u00e1 Ly v\u00e1t nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00e2n, th\u1ea5y \u0111\u00e2u th\u00ec l\u00f9ng b\u1eaft \u1edf \u0111\u00f3, \u0111u\u1ed5i ra ngo\u00e0i c\u00f5i, c\u0169ng \u0111\u1ee7 xong vi\u1ec7c. Nay \u0111\u00e3 v\u00e0o h\u00e8, lam ch\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, n\u00ean truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 \u0111\u1ec1u r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 bi\u1ec1n Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5t g\u1eb7p thuy\u1ec1n gi\u1eb7c nh\u00e0 Thanh \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn Ti\u1ec3u \u00e1p, giao chi\u1ebfn : gi\u1eb7c thua ch\u1ea1y, c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1eeb thuy\u1ec1n bu\u00f4n nh\u1ea3y xu\u1ed1ng bi\u1ec3n. Ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn L\u01b0\u01a1ng Khai Ph\u00e1t 3 t\u00ean, c\u00e1c t\u00ean kh\u00e1c th\u00ec ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ebfn tai vua. Vua ban khen. Ch\u1ea5t, l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, b\u1ecb gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, nay cho khai ph\u1ee5c 2 c\u1ea5p. Bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y, th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n. R\u1ed3i sai b\u1ecdn Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c, th\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u00e0o \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft sang Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng. Cho nh\u1eefng vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau v\u00e0 \u0110\u1ed7 Tu\u1ea5n \u0110\u1ea1i l\u00e0m Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf b\u1ed9 H\u1ed9, l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00f3 theo l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean v\u00e0 T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, t\u1eeb t\u1ec9nh l\u1ef5, chia qu\u00e2n l\u00e0m 3 \u0111\u01b0\u1eddng, ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh b\u1ecdn gi\u1eb7c Th\u1ecb Linh. Khi quan qu\u00e2n \u0111i qua B\u00e0 D\u1ea7n, C\u00f4n H\u00e2n, \u0110\u0103ng Giang (\u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ea5t), gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o ch\u1ed7 hi\u1ec3m, b\u1eafn t\u00ean ra. Qu\u00e2n ta b\u1eafn s\u00fang v\u00e0o gi\u1eb7c li\u1ec1n tan v\u1ee1. Khi ta \u0111\u1ebfn Th\u1ecb Linh, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecf \u0111\u1ed3n, tr\u1ed1n xa tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. Thu \u0111\u01b0\u1ee3c 500 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. L\u1ea1i nghe n\u00f3i \u1edf v\u00f9ng r\u1eebng Kha T\u1ed1t, c\u00f2n c\u00f3 l\u0169 gi\u1eb7c h\u00f4 nhau t\u1ee5 h\u1ecdp, b\u00e8n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u00edch x\u00e1c, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. R\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, l\u0169 gi\u1eb7c d\u1eabu s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3 \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ch\u1ea1y tr\u1ed1n, nh\u01b0ng \u1edf Kha T\u1ed1t c\u00f2n c\u00f3 k\u1ebb h\u00f2 nhau t\u1ee5 t\u1eadp, m\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 b\u1ecdn ngh\u1ecbch Gi\u1ea3ng, ngh\u1ecbch V\u0103n, c\u00f2n ch\u01b0a c\u00f3 t\u00ean n\u00e0o b\u1ecb b\u1eaft. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ee7a b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ch\u01b0a xong. Chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ed1c qu\u00e2n ti\u1ebfn mau, c\u1ea7n b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u00e1n, m\u1ed9t lo\u1ea1t, ch\u1edb n\u00ean ch\u1eadm tr\u1ec5 k\u00e9o d\u00e0i ng\u00e0y gi\u1edd\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 Binh, sung l\u00e0m Tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Ch\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft. Vua cho 80 l\u1ea1ng b\u1ea1c. D\u00f9ng Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n l\u00e0m T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh, thay sung Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 nh\u1eefng k\u1ebb \u1edf trong th\u00e0nh ra th\u00fa \u0111\u00e3 n\u00f3i, th\u00ec c\u00e1c t\u00ean gi\u1eb7c, ngu\u1ef5 Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng L\u01b0\u1ee3ng, ngu\u1ef5 tham t\u00e1n Trinh, ngu\u1ef5 Binh b\u1ed9 thi\u1ebfu khanh Ho\u00e0 v\u00e0 ngu\u1ef5 H\u1ed9 b\u1ed9 thi\u1ebfu khanh Thanh m\u01b0u gi\u1ebft t\u00ean ngh\u1ecbch Ch\u1ea9m, \u0111em th\u00e0nh ra h\u00e0ng. Vi\u1ec7c ti\u1ebft l\u1ed9 \u0111\u1ec1u b\u1ecb Ch\u1ea9m gi\u1ebft. Ngh\u1ecbch Ch\u1ea9m, nh\u00e2n \u0111\u00f3 c\u00e0ng sinh nghi k\u1ef5. Ph\u00e0m trong b\u1ecdn gi\u1eb7c h\u1ec5 ai c\u00f3 kh\u0103n d\u00e0i, \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u b\u1ecb thu c\u1ea5t \u0111i, ng\u00e0y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c giao tr\u1ea3. C\u00e1c s\u1edf l\u1ec1u tr\u1ea1i h\u1ec5 c\u00f3 th\u1eebng ch\u00e3o c\u0169ng \u0111\u1ec1u thu c\u1ea3, \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba ban \u0111\u00eam d\u00f2ng d\u00e2y ra kh\u1ecfi th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u mang l\u00f2ng ng\u1edd v\u1ef1c nhau, nhi\u1ec1u l\u1ea7n tranh nhau ra th\u00fa kh\u00e1 \u0111\u00f4ng, m\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u1ea1i gi\u1ebft l\u1eabn nhau, th\u00ec th\u1ebf gi\u1eb7c c\u00e0ng th\u00eam c\u00f4 l\u1eadp nguy kh\u1ed1n. Ch\u1eafc s\u1edbm hay h\u00f4m c\u0169ng s\u1ebd \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ch\u1ebft. L\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c tin quan qu\u00e2n \u0111\u1eafp l\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng h\u00e0o \u1edf b\u1ed1n g\u00f3c th\u00e0nh, c\u00f4ng tr\u00ecnh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda. V\u1eady chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c : bi\u1ec1n binh, ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng ; d\u00e2n phu, m\u1ed9t n\u1eeda. Sau khi c\u00f4ng vi\u1ec7c xong, c\u0169ng chi\u1ebfu theo l\u1ec7 1 th\u00e1ng v\u00e0 n\u1eeda th\u00e1ng \u0111\u00f3 c\u1ea5p cho l\u1ea7n n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Sai bi\u1ec1n binh Th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n ch\u1eef \u201cB\u00ecnh\u201d s\u1ed1 8, ch\u1edf thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n c\u00f9ng sa nam, v\u1ea3i v\u00e0 s\u1ea1i v\u00e0o Gia \u0110\u1ecbnh (thu\u1ed1c s\u00fang 10000 c\u00e2n, ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1n giao qu\u00e2n th\u1ee9. Di\u00eam ti\u00eau 78000 c\u00e2n, l\u01b0u ho\u00e0ng 12000 c\u00e2n, giao t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh gi\u00e3 luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang. C\u00e1c th\u1ee9 the v\u00e0 s\u1ea1i nam c\u00f3 hoa to 400 t\u1ea5m, c\u00e1c h\u1ea1ng v\u1ea3i 3000 t\u1ea5m, s\u1ea1i nam m\u00e0u v\u00e0ng 1000 t\u1ea5m, c\u0169ng giao cho t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh).<\/p>\n<p>Cho tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean, Tr\u1ecbnh Quang Khanh, l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 N\u1ed9i, chu\u1ea9n cho hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t t\u1ea1m gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh, l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean. Th\u0103ng \u00e1n s\u00e1t l\u00e0 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng H\u1ea1o l\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh. B\u1ed5 N\u1ed9i c\u00e1c Th\u1eeba ch\u1ec9, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng U\u1ea9n, l\u00e0m H\u00ecnh b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, l\u1ea1i th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t, m\u1ea5y n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n thi\u1ebfu l\u1ea1i t\u00f4 thu\u1ebf ch\u00ednh cung l\u00e0 h\u01a1n 134000 h\u1ed9c th\u00f3c, h\u01a1n 18000 quan ti\u1ec1n, nay n\u1ebfu b\u1eaft n\u1ed9p t\u1ea5t c\u1ea3, t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 l\u00e0m xong. V\u1eady xin chia ra thu l\u00e0m 3 n\u0103m\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eefa \u201cB\u00ecnh\u201d r\u00f2 r\u1ec9. \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa, quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7, t\u00e2u xin s\u1eeda \u0111\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, ph\u00e0m th\u00e0nh tr\u00ec, \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, thuy\u1ec1n m\u00e0nh, kh\u00ed gi\u1edbi, n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00e3 cho ph\u00e1i vi\u00ean chia \u0111i x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, l\u1ea1i d\u1ee5 th\u00eam c\u1eb7n k\u1ebd r\u1eb1ng ph\u1ea3i th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n s\u1eeda sang h\u01a1n n\u1eefa, th\u1ebf m\u00e0 thuy\u1ec1n \u1ea5y v\u1eeba m\u1edbi s\u1eeda ch\u1eefa xong \u0111\u00e3 v\u1ed9i r\u00f2 r\u1ec9, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, h\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn l\u1ee1 vi\u1ec7c qu\u00e2n \u01b0 ? T\u1ec9nh n\u00e0y c\u00f2n c\u00f3 th\u1ebf, t\u1ec9nh kh\u00e1c ch\u01b0a bi\u1ebft ra sao, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng tr\u1eebng tr\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5ng th\u1ee7, ph\u1ea3i ph\u1ea1t n\u1eb7ng 100 h\u1ed3ng c\u00f4n, \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 1 th\u00e1ng ; ng\u01b0\u1eddi ki\u00eam qu\u1ea3n, ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh ngay 100 tr\u01b0\u1ee3ng ; quan t\u1ec9nh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa, ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. R\u1ed3i th\u00f4ng d\u1ee5 cho \u0110\u1ed1c ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh : t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c vi\u1ec7c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u1ea7n n\u00ean gia t\u00e2m ki\u1ec3m so\u00e1t, ph\u1ea3i cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n ; n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 g\u00ec t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u00ec kh\u00e9p theo qu\u00e2n lu\u1eadt, c\u00f2n vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng c\u0169ng t\u1ea5t theo lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. Ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo \u0111\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh mua g\u1ed7 lim v\u1edbi gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn. D\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y xin \u0111\u01b0a b\u00e1n h\u01a1n 1.400 c\u00e2y (d\u00e0i t\u1eeb 1 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 1 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc, ngang t\u1eeb 9 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 1 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c) m\u00e0 l\u0129nh ti\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u1eb7t mua, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 \u00edch n\u01b0\u1edbc, l\u1ee3i d\u00e2n. V\u1eady tr\u1ea3 ti\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec\u201d. Ra l\u1ec7nh c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>L\u1ea1i khai m\u1ecf di\u00eam ti\u00eau \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c, h\u1ea1ng ti\u1ec3u d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, c\u00f3 k\u1ebb l\u00e9n \u0111em di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng \u0111\u1ed5i ch\u00e1c v\u1edbi b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u1ea3y sinh s\u1ef1 bi\u1ebfn. Ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 : ph\u00e0m c\u00e1c m\u1ecf di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng ngay l\u1ea1i. Nay, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e3 y\u00ean r\u1ed3i, n\u1ebfu c\u1ea5m ch\u1ec9 m\u1ed9t lo\u1ea1t th\u00ec d\u00e2n chuy\u00ean l\u00e0m ngh\u1ec1 \u0111\u00f3 s\u1ebd tr\u00f4ng nh\u1edd v\u00e0o \u0111\u00e2u ? V\u1eady c\u00e1c m\u1ecf l\u01b0u ho\u00e0ng v\u1eabn c\u1ee9 nghi\u00eam ng\u1eb7t phong to\u1ea3 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n c\u00e1c m\u1ecf di\u00eam ti\u00eau \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho khai, n\u1ed9p thu\u1ebf theo l\u1ec7 ; c\u00f3 th\u1eeba, \u0111em n\u1ed9p h\u1ebft v\u00e0o nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, s\u1ebd theo gi\u00e1 tr\u1ea3 cho. D\u00e2n gian ch\u1ee3 b\u00faa c\u00f3 ai d\u00e1m d\u1ef1a th\u1ea7n th\u1ebf m\u00e0 gi\u1ea5u gi\u1ebfm ho\u1eb7c mua th\u1ea7m b\u00e1n v\u1ee5ng v\u1edbi nhau, t\u1eeb qu\u00e1 1 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, t\u1ee9c th\u00ec kh\u00e9p v\u00e0o lu\u1eadt vi ph\u1ea1m quy ch\u1ebf m\u00e0 tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n ; \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u01a1 s\u00f3t trong vi\u1ec7c ng\u0103n ng\u1eeba, c\u0169ng b\u1ecb ngh\u1ecb t\u1ed9i nghi\u00eam ng\u1eb7t\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh, h\u1ed9 bi\u1ec7t n\u1ea1p \u1edf ph\u1ed1 L\u1ea1c Lai, huy\u1ec7n Ki\u00ean Giang t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, theo l\u1ec7, ph\u1ea3i n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 50 c\u00e2n, nay xin n\u1ed9p thay b\u1eb1ng s\u1eaft s\u1ed1ng \u1edf Ng\u01b0u Giang 120 c\u00e2n. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee1 h\u1ecd. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd. Ban y\u1ebfn cho qu\u1ea7n th\u1ea7n. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, xem m\u00faa b\u00e1t d\u1eadt ((1) B\u00e1t d\u1eadt : \u0111i\u1ec7u m\u00faa 8 h\u00e0ng, m\u1ed7i h\u00e0ng 8 ng\u01b0\u1eddi.1), xem h\u00e1t b\u1ed9i \u1edf nh\u00e0 Duy\u1ec7t th\u1ecb. Ng\u00e0y h\u00f4m sau, xem \u0111\u1ed1t ph\u00e1o hoa, m\u00faa b\u00e0i b\u00f4ng \u1edf tr\u01b0\u1edbc Nam \u0110\u00e0i v\u00e0 treo c\u1edd kh\u00e1nh h\u1ec9 tr\u00ean k\u1ef3 \u0111\u00e0i \u0111\u1ed1t 1000 \u0111\u0129a \u0111\u00e8n l\u1ed9 \u0111\u0103ng ((2) Nh\u1eefng \u0111\u00e8n n\u00e0y \u0111\u1eb7t \u1edf t\u1ea7ng th\u1ee9 nh\u1ea5t, t\u1ea7ng th\u1ee9 hai tr\u00ean k\u1ef3 \u0111\u00e0i v\u00e0 \u1edf tr\u00ean t\u01b0\u1eddng m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc Kinh th\u00e0nh (theo Kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh \u0110\u1ea1i Nam H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n s\u1ef1 l\u1ec7 t\u1ee5c bi\u00ean, quy\u1ec3n XVIII, t\u1edd 15a \u2013 Ph\u1ea7n L\u1ec5 b\u1ed9, m\u1ee5c Tri\u1ec1u h\u1ed9i).2), nh\u1ea5t nh\u1ea5t \u0111\u1ec1u nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc. Vua ng\u1ef1 \u1edf l\u1ea7u V\u00f4 h\u1ea1n \u00fd, tri\u1ec7u qu\u1ea7n th\u1ea7n v\u00e0o ch\u1ea7u, ban cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e1i h\u1ea7u bao g\u1ea5m.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ea1i, b\u1ed9 Binh : ph\u00e0m c\u00e1c quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00f4ng k\u1ec3 c\u00f3 t\u1ed9i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng hay vi\u1ec7c t\u01b0, \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean. Nh\u1eefng ai b\u1ecb gi\u00e1ng ho\u1eb7c b\u1ecb c\u00e1ch l\u01b0u th\u00ec li\u1ec7u cho khai ph\u1ee5c. Nh\u1eefng ai b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng ho\u1eb7c b\u1ecb ghi v\u00e0o s\u1ed5 th\u00ec \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n cho.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y hai h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, gi\u00e1 g\u1ea1o th\u01b0\u1eddng cao, chu\u1ea9n cho th\u00f3c t\u00f4 n\u0103m nay chi\u1ebft n\u1ea1p m\u1ed9t n\u1eeda b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 : t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf Nam K\u1ef3 kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00ec n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 3 n\u0103m, b\u00e8n d\u1ee5 sai : ph\u00e0m c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 do Kinh ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 do c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn, t\u1eeb c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111\u1ebfn b\u1ecdn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn Gia \u0110\u1ecbnh, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c, \u0111\u1ec1u gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o qu\u1ea7n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau (th\u1ef1 \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi hai c\u00e1i \u00e1o, r\u1ed9ng tay, b\u1eb1ng sa d\u00e0y, c\u00f3 d\u1ec7t h\u00ecnh con m\u00e3ng l\u1edbn, m\u00e2y v\u00e0 th\u1ee7y ba to\u00e0n t\u01a1 c\u00e1c m\u00e0u ; 1 c\u00e1i \u00e1o thung th\u00fac ((3) Thung th\u00fac (nguy\u00ean v\u0103n : ti\u1ec5n nhung \u00e6\u00f9 \u00b5\u00b3 ) : m\u1ed9t th\u1ee9 h\u00e0ng t\u1ea5m, t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nhung v\u1ea3i ho\u1eb7c d\u1ea1.3) m\u1ed5 b\u1ee5ng m\u00e0u hoa h\u1ed3ng ; 1 c\u00e1i \u00e1o ch\u1ebdn b\u1eb1ng sa m\u1ecfng, tuy\u1ec1n t\u01a1 m\u00e0u t\u00edm, b\u1ed1n h\u00e0ng hoa b\u00f4ng tr\u00f2, h\u00ecnh con m\u00e3ng v\u00e0 b\u00e1t b\u1ea3o ; 1 c\u00e1i \u00e1o ch\u1ebdn b\u1eb1ng sa m\u1ecfng, c\u00f3 hoa m\u00e0u s\u1eabm ; 1 c\u00e1i qu\u1ea7n nhi\u1ec5u \u0111i\u1ec1u Song kinh, hoa tam c\u00fac ; 1 c\u00e1i qu\u1ea7n b\u1eb1ng nhi\u1ec5u \u0111i\u1ec1u Lai l\u1ed9 c\u00f3 hoa ; 1 c\u00e1i qu\u1ea7n nhi\u1ec5u m\u00e0u ng\u1ecdc lam, 1 c\u00e1i qu\u1ea7n b\u1eb1ng tr\u1eebu hoa, m\u00e0u tuy\u1ebft b\u1ea1ch, 2 h\u00e0ng hoa b\u00f4ng tr\u00f2n, h\u00ecnh con ph\u01b0\u1ee3ng. Tham t\u00e1n Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi : 1 c\u00e1i \u00e1o r\u1ed9ng tay, b\u1eb1ng sa d\u00e0y, n\u1eeda t\u01a1, m\u00e0u t\u00edm d\u1ec7t h\u00ecnh con m\u00e3ng, m\u00e2y, th\u1ee7y ba, con l\u00e2n ; 1 c\u00e1i \u00e1o m\u1ed5 b\u1ee5ng b\u1eb1ng thung th\u00fac m\u00e0u t\u00edm ; 1 c\u00e1i \u00e1o ch\u1ebdn b\u1eb1ng sa m\u1ecfng to\u00e0n t\u01a1, m\u00e0u t\u00edm, hoa tam c\u00fac ; 1 c\u00e1i \u00e1o ch\u1ebdn b\u1eb1ng sa m\u1ecfng, to\u00e0n t\u01a1, m\u00e0u th\u00e2m, c\u00f3 hoa b\u00e1t b\u1ea3o ph\u1eadt th\u1ee7 v\u00e0 hoa l\u1ef1u ; 1 c\u00e1i qu\u1ea7n nhi\u1ec5u \u0111i\u1ec1u Lai l\u1ed9, c\u00f3 hoa ; 1 c\u00e1i qu\u1ea7n nhi\u1ec5u Song kinh, m\u00e0u ng\u1ecdc lam, d\u1ec7t hoa h\u00ecnh c\u00e2y \u0111\u1ed1ng chi, c\u00e2y mai, c\u00e2y tr\u00fac ; 1 c\u00e1i qu\u1ea7n nhi\u1ec5u \u0111i\u1ec1u Song kinh tr\u01a1n ; 1 c\u00e1i qu\u1ea7n tr\u1eebu, m\u00e0u tuy\u1ebft b\u1ea1ch, hai h\u00e0ng hoa b\u00f4ng h\u00ecnh con ph\u01b0\u1ee3ng. L\u00e3nh binh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 4 \u00e1o, 3 qu\u1ea7n. V\u1ec7 u\u00fd, th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd, th\u1ef1c th\u1ee5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd thu\u1ed9c Kinh binh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u00e1o, 3 qu\u1ea7n. Th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u00e0 quy\u1ec1n sung, quy\u1ec1n sai, th\u00ed sai, quy\u1ec1n nhi\u1ebfp qu\u1ea3n v\u1ec7 thu\u1ed9c Kinh binh v\u00e0 Ch\u00e1nh, Ph\u00f3 qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u00e1c t\u1ec9nh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u00e1o, 2 qu\u1ea7n. Th\u1ef1 Qu\u1ea3n v\u1ec7 quy\u1ec1n sung, quy\u1ec1n sai, th\u00ed sai, quy\u1ec1n nhi\u1ebfp qu\u1ea3n c\u01a1 c\u00e1c t\u1ec9nh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u00e1o, 1 qu\u1ea7n. Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, ph\u00f3 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 quy\u1ec1n sung, quy\u1ec1n sai, ngo\u1ea1i u\u1ef7, quy\u1ec1n nhi\u1ebfp su\u1ea5t \u0111\u1ed9i [c\u00e1c t\u1ec9nh] m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 \u00e1o, 1 qu\u1ea7n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh : s\u1eafm \u0111\u1ee7 c\u1ed7 b\u00e0n tr\u00e2u, r\u01b0\u1ee3u, ban m\u1ed9t b\u1eefa \u0103n cho th\u00e2n bi\u1ec1n binh d\u00f5ng \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9. R\u1ed3i vua ph\u00e1i 1 vi\u00ean Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn tuy\u00ean Ch\u1ec9 khao th\u01b0\u1edfng, u\u00fd l\u1ea1o.<\/p>\n<p>C\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, \u1edf ngo\u00e0i kh\u01a1i, c\u00f3 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c nh\u00e0 Thanh l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra, \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n. Tr\u1ea7n C\u00f4ng \u0110\u00e0o, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Th\u1ee7y v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng c\u1ee7a c\u00f4ng, g\u1eb7p gi\u1eb7c \u1ea5y, \u0111u\u1ed5i theo, b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c : gi\u1eb7c li\u1ec1n ch\u1ea1y v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua khen l\u00e0 m\u1ea1nh d\u1ea1n, cho \u0110\u00e0o l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m v\u00e0 th\u01b0\u1edfng 1 c\u00e1i \u00e1o sa d\u00e0y. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho binh l\u00ednh 100 quan ti\u1ec1n. Vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 b\u1ecb quy\u1ebft tr\u00e1ch v\u00ec l\u1ed7i s\u01a1 ph\u00f2ng ; vi\u00ean K\u00ednh do\u00e3n c\u0169ng b\u1ecb giao ngh\u1ecb x\u1eed. D\u1ee5 sai kh\u1ea9n c\u1ea5p ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n c\u1ee7a Th\u1ee7y qu\u00e2n ra bi\u1ec3n \u0111i tu\u1ea7n d\u0103m ba ng\u00e0y \u0111\u1ec3 l\u00f9ng b\u1eaft gi\u1eb7c. Khi gi\u1eb7c bi\u1ec3n y\u00ean r\u1ed3i, chu\u1ea9n cho r\u00fat v\u1ec1 ngay.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u00e0nh d\u00ea ng\u1ef1a ngo\u00e0i cao, trong th\u1ea5p, b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng l\u1ebbn ra \u1ea9n n\u1ea5p, b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n, m\u00e0 th\u00e0nh \u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u1ed1i th\u1eb3ng v\u1edbi [ph\u00e1o] \u0111\u00e0i trong th\u00e0nh, l\u00e0 ch\u1ed7 gi\u1eb7c b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c ra. V\u1eady ngh\u0129 xin \u0111\u1eafp n\u00fai \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u1ea7u th\u00e0nh, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 c\u00fai xu\u1ed1ng m\u00e0 \u0111\u00e1nh, khi\u1ebfn gi\u1eb7c kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea9n n\u1ea5p \u1edf \u0111\u1ea5y v\u00e0 ta nh\u1eb1m b\u1eafn v\u00e0o [ph\u00e1o] \u0111\u00e0i trong th\u00e0nh, r\u1ed3i sau th\u1eeba k\u1ebf, c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y th\u00e0nh, chi\u1ebfm c\u1ee9 c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>N\u00fai \u0111\u1ea5t m\u1eb7t b\u00ean t\u1ea3, c\u00f3 ty C\u1ea3nh t\u1ea5t b\u1eafn h\u1ecfa ph\u00e1o, l\u1ea7m tr\u00fang l\u00e0m ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u0111ang s\u1eeda ch\u1eefa mi\u1ec7ng s\u00fang. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua, kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu. Vua b\u00e8n d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac v\u00e2y \u0111\u00e1nh, qu\u00e2n quan ph\u00f2ng gi\u1eef \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn c\u00f3 nhi\u1ec1u, th\u1ebf m\u00e0 hi\u1ec7u l\u1ec7nh kh\u00f4ng nghi\u00eam, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i \u0111i\u1ec1u g\u00ec, n\u00ean k\u1ebb b\u1eafn s\u00fang, kh\u00f4ng xem x\u00e9t c\u1ea9n th\u1eadn, m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1eafn l\u1ea7m ph\u1ea3i qu\u00e2n l\u00ednh nh\u00e0 m\u00ecnh. \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft c\u00f2n h\u1ed3 \u0111\u1ed3 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec sao hay nh\u1eb1m r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch trong th\u00e0nh m\u00e0 b\u1eafn, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c ? T\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi coi gi\u1eef s\u00fang \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng h\u01a1n n\u1eefa. N\u1ebfu l\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 l\u1ea7m l\u1eabn nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec b\u1ecb ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, c\u00f2n vi\u00ean gi\u00e1m th\u1ecb v\u00e0 \u0111\u1ea1i vi\u00ean \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn c\u0169ng c\u00f3 l\u1ed7i.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3, L\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An t\u1eeb M\u01b0\u1eddng Then ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 l\u1ef5 Tr\u1ea5n Ninh d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc khi quan ta ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba c\u00e1c huy\u1ec7n, l\u00e0 b\u1ecdn V\u1ea1n C\u01b0\u01a1ng, L\u0129nh X\u1ec9, L\u00e2m V\u1eadt, Th\u1ea1ch Th\u00e1m, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng th\u1ed5 d\u00e2n, \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 \u0111\u1ea7u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 3 t\u00ean. Gi\u1eb7c Xi\u00eam ch\u1ea1y tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn b\u1edd b\u00ean nam s\u00f4ng Khung. [Qu\u00e2n ta] \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng. C\u00f3 Thi\u1ec1u X\u00e1 (em Thi\u1ec1u X\u00e1 Ly) \u0111\u1ed1c su\u1ea5t d\u00e2n Man, h\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u1eb7c Xi\u00eam l\u00f9a \u0111i, t\u1eeb b\u1ea3n B\u1ed3n Phan (ch\u1ed7 ngh\u1ecbch Hu\u1ed1ng \u1edf) l\u00e9n v\u1ec1, \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n th\u00fa ph\u1ee5c. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai \u0111\u1ed3ng Tri ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng D\u1ee5 chuy\u1ec3n s\u1ee9c th\u1ed5 huy\u1ec7n th\u1eeba huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng n\u00ean kh\u00e9o v\u1ed7 v\u1ec1 tr\u00f4ng coi h\u1ecd, khi\u1ebfn h\u1ecd y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n. R\u1ed3i th\u1ea7n mang bi\u1ec1n binh v\u1ec1 t\u1ec9nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n ta m\u1ed9t khi k\u00e9o \u0111\u1ebfn, gi\u1eb7c Xi\u00eam \u2013 L\u00e0o nghe phong thanh, \u0111\u00e3 xa tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. Kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u00e0 khu\u1ea5t ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng m\u1ed9t cu\u1ed9c th\u1eafng l\u1ee3i\u201d. B\u00e8n th\u01b0\u1edfng b\u1ecdn V\u1ea1n C\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 cu\u1ed9n nhi\u1ec5u \u0111i\u1ec1u, 1 t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u0169, th\u01b0\u1edfng cho th\u1ed5 d\u00e2n 100 quan ti\u1ec1n. Bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u1ed1m th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u1ebft th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p hai.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Nam, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch v\u1ec1 Kinh. \u0110i\u1ec1u b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1o, l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Nam. Th\u0103ng Ng\u1ef1 s\u1eed \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng \u1edf V\u0169 kh\u1ed1, c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1ebf t\u1ea1o b\u1eadn r\u1ed9n, m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t vi\u00ean quan v\u0103n tham bi\u1ec7n, th\u00ec t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 tr\u00f4ng coi kh\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c. Chu\u1ea9n cho l\u1ea5y Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Khi\u00eam c\u00f9ng v\u1edbi nguy\u00ean tham bi\u1ec7n, ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh, \u0111\u1ec1u sung ch\u1ebf t\u1ea1o ty h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ch\u00e1nh ph\u00f3 gi\u00e1m \u0111\u1ed1c, tham bi\u1ec7n c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf s\u1edf th\u1ee3 l\u00e0m. H\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u, th\u00ec c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean \u1edf t\u1edd t\u00e2u s\u1edb.<\/p>\n<p>Khai m\u1ecf gang \u1edf x\u00e3 Minh L\u01b0\u01a1ng, ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean. Ra l\u1ec7nh x\u00e2y l\u00f2 \u1edf x\u00e3 L\u1ea1i Th\u1ebf \u0111\u1ec3 n\u1ea5u (Minh L\u01b0\u01a1ng, L\u1ea1i Th\u1ebf \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00fa Vinh). Thu\u00ea 300 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho 2 quan ti\u1ec1n, 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. S\u1eafc sai \u0111\u1ed1c c\u00f4ng V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng V\u0103n L\u1ecbch \u0111\u01b0a th\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ebfn ch\u1ec9 b\u1ea3o [c\u00e1ch th\u1ee9c]. B\u1ed9 H\u1ed9, b\u1ed9 C\u00f4ng v\u00e0 vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t \u0111\u1ec1u ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean \u0111\u1ebfn hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng xem x\u00e9t vi\u1ec7c l\u00e0m, c\u00f3 10 ng\u00e0y 1 l\u1ea7n thay phi\u00ean.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n, B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh Ho\u00e0, qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn C\u1ea7u L\u1ee5c, d\u00f2 b\u1eaft gi\u1eb7c Man B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u1edf H\u00f4 Giang, gi\u00e1p mi\u1ec1n r\u1eebng Hoang Man, c\u00f3 gi\u1eb7c t\u1ee5 h\u1ecdp \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, b\u00e8n t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn l\u00ean : \u0111i qua khe B\u1ed3 B\u1ed3 \u0111\u1ea5t Doanh Kh\u00e1ch, v\u01b0\u1ee3t m\u1ed9t \u0111\u1ec9nh n\u00fai l\u1edbn m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u01a1i. Ba l\u1ea7n g\u1eb7p gi\u1eb7c, b\u1ecdn \u0110i\u1ec3n gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i t\u00ean, ngo\u00e0i ra gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tr\u1ed1n. L\u1ea1i \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn khe n\u00fai \u1edf Chu Li\u00eau (t\u00ean \u0111\u1ea5t), th\u00ec gi\u1eb7c nghe phong thanh, \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, b\u1ecdn \u0110i\u1ec3n thu \u0111\u01b0\u1ee3c cung, t\u00ean, gi\u00e1o tre \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c, li\u1ec1n thi\u00eau hu\u1ef7 lu\u00f4n v\u1edbi tr\u1ea1i, s\u00e1ch c\u1ee7a gi\u1eb7c, r\u1ed3i v\u1ec1. B\u1ecdn \u0110i\u1ec3n tu\u00e2n Ch\u1ec9 d\u1ee5, s\u1ee9c sai H\u1eefu v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, theo B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. R\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng bi\u1ec1n binh \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y, b\u1ea5y l\u00e2u l\u1eb7n l\u1ed9i, kh\u00f4ng ng\u1ea1i kh\u00f3 nh\u1ecdc, gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng t\u1ea5t c\u1ea3 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 d\u1ef1 y\u1ebfn trong c\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 c\u0169 \u0111\u1ecbnh : h\u1eb1ng n\u0103m ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, ban y\u1ebfn, ban th\u01b0\u1edfng, v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. Ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, ban y\u1ebfn, v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. Ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, l\u1ec5 c\u00e0y t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, ban y\u1ebfn, v\u0103n t\u1eeb th\u1ef1 lang trung, v\u00f5 t\u1eeb th\u1ef1 ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd tr\u1edf l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. C\u00f2n nh\u01b0 thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 m\u1ed9t lo\u1ea1t. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ra \u01a1n. Nh\u01b0ng ngh\u0129 trong c\u00e1c l\u1ec5 vui m\u1eebng, \u0103n y\u1ebfn ban th\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec1u c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec3n l\u1ec5. \u1edf tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ph\u1ea3i quy \u0111\u1ecbnh theo ph\u1ea9m tr\u1eadt, n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u00e1ng d\u1ef1 m\u00e0 cho d\u1ef1 th\u00ec c\u00f3 n\u00ean kh\u00f4ng ?<\/p>\n<p>V\u1eady nay, \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i : Ph\u00e0m c\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, theo ph\u1ea9m m\u00e0 d\u1ef1. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c, vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt v\u00e0 th\u1ef1 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang thu\u1ed9c b\u1ed9, khoa \u0111\u1ea1o, th\u1ef1 h\u00e0m thu\u1ed9c vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1ec5 ti\u1ebft n\u00e0o m\u00e0 nguy\u00ean ph\u1ea9m ch\u01b0a \u0111\u00e1ng d\u1ef1 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0o Nam, H\u00e0 T\u0129nh ra B\u1eafc, c\u00e1c \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n, L\u00e3nh binh, l\u00fac m\u1edbi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh l\u1ef5, \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u00e0o Kinh, xong vi\u1ec7c l\u1ea1i v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u1ef5. Khi \u0111\u1ebfn h\u1ea1t ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u00e0 t\u1ec9nh l\u00e2n c\u1eadn, th\u00ec quan s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u li\u1ec7u ph\u00e1i bi\u1ec1n binh h\u1ed9 t\u1ed1ng qua \u0111\u1ecba gi\u1edbi : T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c 100 ng\u01b0\u1eddi, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 60 ng\u01b0\u1eddi, L\u00e3nh binh 50 ng\u01b0\u1eddi, B\u1ed1 ch\u00ednh 40 ng\u01b0\u1eddi, \u00e1n s\u00e1t 30 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 tr\u1ecdng s\u1ef1 th\u1ec3 \u1edf t\u1ee9 tr\u1ef1c((1) T\u1ee9 tr\u1ef1c : t\u1ee9c l\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00e0 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.1) g\u1ed3m Kinh k\u1ef3 kh\u00f4ng n\u1eb1m trong l\u1ec7 n\u00e0y : T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3 c\u00f3 Ch\u1ec9 g\u1ecdi v\u1ec1 Kinh ch\u1ea7u, th\u00ec T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 10 l\u00ednh \u0111i theo Tu\u1ea7n ph\u1ee7 7 l\u00ednh. N\u1ebfu s\u1ed1 l\u00ednh thu\u1ed9c quy\u1ec1n mang theo \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn r\u1ed3i th\u00ec th\u00f4i. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, t\u1eeb Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh k\u00e9o qu\u00e2n v\u1ec1, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, ti\u1ebfp V\u1ec7 u\u00fd Tam v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Phi k\u1ef5 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed1ng do Kinh ph\u00e1i ra coi qu\u1ea3n l\u00ednh v\u00e0 voi, khi \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1m t\u1eed c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 Ph\u00f9 C\u1ea3nh, bi\u1ebft qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u1ea1i \u0111\u1ebfn Cam Linh \u0111\u1ec3 qu\u1ea5y r\u1ed1i. B\u1ecdn th\u1ea7n b\u00e8n chia u\u1ef7 Qu\u1ea3n v\u1ec7 Phan V\u0103n Ph\u00e1i l\u0129nh m\u1ed9t c\u00e1nh qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn Cam Linh, c\u00f2n th\u00ec mang ngay qu\u00e2n do t\u1ed5ng Nam Phu, huy\u1ec7n Cam C\u00e1t, th\u1eb3ng ra \u0111\u01b0\u1eddng sau Ph\u00e0m L\u00ednh. Khi v\u1eeba \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u L\u1ea1c Bi\u00ean, c\u1ee9 nh\u01b0 tin d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u00e3 b\u00e1o, th\u00ec d\u00e2n Man \u1edf Ph\u00e0m Linh \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecf nh\u00e0 tr\u1ed1ng, tuy\u1ec7t kh\u00f4ng c\u00f3 kh\u00f3i l\u1eeda. \u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf Cam Linh, \u0111\u01b0\u1ee3c tin Ph\u00f9 C\u1ea3nh b\u1ecb ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1eddng, ch\u1ea1y tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. V\u1ea3, ch\u1ed7 \u1ea5y, n\u00fai khe \u00e1c li\u1ec7t, lam ch\u01b0\u1edbng r\u1ea5t n\u1eb7ng, \u0111\u1ea1i binh kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u0111\u00f3ng l\u1ea1i, b\u00e8n quay v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ed3n Kim M\u00e3. Nay d\u00e2n 2 huy\u1ec7n Cam C\u00e1t v\u00e0 Cam M\u00f4n \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 h\u1ed3i ph\u1ee5c, duy d\u00e2n \u1edf Cam Linh b\u1ecb gi\u1eb7c ph\u1ea3n lo\u1ea1n c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p \u0111i g\u1ea7n h\u1ebft. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c th\u1ed5 m\u1ee5c l\u00e0 \u1ea4p Ma H\u1ea1t \u0111\u1ec3 l\u00f2ng chi\u00eau d\u1ee5 d\u00e2n v\u1ed7 v\u1ec1, h\u01a1n n\u1eefa, r\u1ed3i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, d\u00f2 th\u00e1m bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c Man l\u00e9n \u0111\u00f3ng \u1edf Ph\u00e0m Linh, t\u1ef1 xin \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh \u00fap. Ta \u0111\u00e3 li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc r\u1eb1ng l\u0169 ch\u00fang quy\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m \u1edf l\u00e2u, n\u00ean d\u1ee5 sai ngay ng\u01b0\u01a1i mau ch\u00f3ng ti\u1ebfn qu\u00e2n, ch\u1edb n\u00ean tr\u00ec ho\u00e3n, ch\u1eb3ng ng\u1edd ng\u01b0\u01a1i c\u1ee9 nh\u1edfn nh\u01a1 qua l\u1ea1i \u1edf kho\u1ea3ng Cam Linh, Cam C\u00e1t, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u1eb7c nghe phong thanh, tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f2n gi\u1eb7c \u0111\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ebf l\u00e0 h\u1eefu lao v\u00f4 c\u00f4ng ! \u1ee9ng ph\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i kh\u00f4ng nhanh, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc ! Ch\u1ec9 may l\u00e0 qu\u00e2n ta x\u00f4ng v\u00e0o ch\u1ed7 nguy hi\u1ec3m, l\u1eb7n l\u1ed9i v\u00e0o \u0111\u1ea5t lam ch\u01b0\u1edbng \u00e1c li\u1ec7t \u1ea5y, th\u1ebf m\u00e0 tr\u00ean b\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddng h\u00e0nh qu\u00e2n \u0111\u1ec1u thanh tho\u1ea3 t\u1ed1t l\u00e0nh c\u1ea3 ; \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u00e1ng y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng ta \u0111\u00f4i ch\u00fat th\u00f4i!\u201d. B\u00e8n r\u00fat Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ecb v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed1ng v\u1ec1 Kinh. Cho Trung v\u1ec7 H\u1ed5 uy r\u00fat v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n \u1edf Thanh Hoa chia l\u00e0m 2 ban : nh\u1eefng l\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng ban th\u00ec \u0111i th\u00fa Ninh B\u00ecnh, nh\u1eefng l\u00ednh h\u1ea1 ban th\u00ec tu\u1ef3 ti\u1ec7n ngh\u1ec9 ng\u01a1i, m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay phi\u00ean nhau. V\u1ec7 Trang v\u00f5, dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch : m\u1ed9t n\u1eeda \u1edf l\u1ea1i Ninh B\u00ecnh, m\u1ed9t n\u1eeda v\u1ec1 n\u01a1i \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y, H\u1ed3 B\u00f4i gi\u00e0 y\u1ebfu, b\u1eaft ph\u1ea3i v\u1ec1 h\u01b0u. D\u00f9ng V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ho\u00e0ng Trung H\u1eadu l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLI<\/a> \u2013 151<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 [1835], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, sung l\u00e0m Th\u1ef1c l\u1ee5c s\u1edf, T\u1ed5ng t\u00e0i ; T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t, Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, sung l\u00e0m Ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0i. Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5, Phan Huy Th\u1ef1c, T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh, B\u00f9i Ph\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m T\u1ed5ng t\u00e0i v\u00e0 to\u1ea3n tu, nay \u0111\u1ec1u th\u00f4i ch\u1ec9 chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ee9c vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9 v\u00e0 vi\u1ec7n, l\u1ea1i sung C\u01a1 m\u1eadt \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, chu\u1ea9n cho v\u1eabn tu\u00e2n d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y C\u01a1 m\u1eadt l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u00ednh, c\u00f2n vi\u1ec7c s\u1eed, c\u1ee9 c\u00e1ch m\u1ed9t ng\u00e0y, l\u1ea1i m\u1ed9t l\u1ea7n, lu\u00e2n phi\u00ean nhau \u0111\u1ebfn ki\u1ec3m tra, \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 Ch\u1ec9 : l\u00ednh th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc, t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc nh\u1eb1m m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 5, chia l\u00e0m 2 ban. V\u1ea3, 2 c\u01a1 T\u1ea3 th\u1ee7y v\u00e0 H\u1eefu th\u1ee7y thu\u1ed9c t\u1ec9nh, vi\u1ec7c c\u00f4ng b\u1eadn r\u1ed9n, xin theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, chia l\u00e0m 3 ban : 2 ban l\u01b0u ng\u0169, 1 ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i. T\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh 2 c\u01a1 Ti\u1ec1n, H\u1eadu v\u00ec ph\u1ea3i ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i nhi\u1ec1u ng\u1ea3, c\u00f9ng xin l\u00e0m 3 ban\u201d. Vua \u0111\u1ec1u y cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u00ednh Kinh \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ea5t Kinh k\u1ef3, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, t\u00ecnh h\u00ecnh tr\u00ean bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng ; g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00f3i nh\u00e0 Thanh, nh\u00e2n khi s\u01a1 h\u1edf, \u0111\u00f3n ch\u1eb7n thuy\u1ec1n bu\u00f4n, c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y mi\u1ebfng \u0103n, v\u1eeba b\u1ecb vi\u00ean qu\u1ea3n bang ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, li\u1ec1n ch\u1ea1y tan ngay. Ta ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ch\u1ea1y xa, qu\u00e2n ta c\u0169ng r\u00fat v\u1ec1 r\u1ed3i. Nay gi\u00f3 v\u00e0 n\u01b0\u1edbc thu\u1eadn ti\u1ec7n, ch\u00ednh l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n nam b\u1eafc v\u1ec1 Kinh, n\u00ean \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng s\u1ef1 lo b\u1ea5t ng\u1edd. V\u1eady sai \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd \u0111em binh thuy\u1ec1n \u1edf t\u1ea5n s\u1edf, l\u1ea1i v\u00e1t th\u00eam 100 bi\u1ec1n binh Th\u1ee7y qu\u00e2n C\u1ea9m y ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi l\u00ednh ty H\u1ed9 v\u1ec7, ty C\u1ea3nh t\u1ea5t v\u00e0 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, chia \u0111\u00e1p 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4, l\u00ea, \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u c\u00e1c h\u1ea3i ph\u1eadn Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam, ho\u1eb7c l\u01b0\u1ee3n \u1edf ngo\u00e0i kh\u01a1i, ho\u1eb7c l\u00e9n \u0111\u1eadu \u1edf g\u1ea7n b\u1edd, n\u1ebfu th\u1ea5y thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh c\u00f3 v\u1ebb d\u1ecb d\u1ea1ng l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra th\u00ec k\u00e9o ngay c\u1edd chi\u00eau h\u00e0ng, g\u1ea5p \u0111\u1ebfn hi\u1ec7p s\u1ee9c n\u00e3 b\u1eaft. \u0110\u1ee3i khi vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n xong xu\u00f4i, \u0111\u00e2u \u0111\u1ea5y s\u1ebd l\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169. T\u1eeb nay, m\u1ed7i khi sang m\u00f9a h\u00e8 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 v\u1eadn t\u1ea3i b\u1eb1ng thuy\u1ec1n, chu\u1ea9n cho \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Th\u1eeba Thi\u00ean li\u1ec7u \u0111em bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c ph\u1ee7, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t binh thuy\u1ec1n \u1edf t\u1ea5n s\u1edf, chi\u1ebfu theo h\u1ea3i ph\u1eadn, \u0111i l\u1ea1i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, h\u1ed9 v\u1ec7. K\u1ef3 n\u00e0o thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i nhi\u1ec1u th\u00ec t\u01b0 b\u1ed9 v\u00e1t th\u00eam binh thuy\u1ec1n h\u1ee3p s\u1ee9c c\u00f9ng \u0111i d\u00f2 th\u00e1m tu\u1ea7n ti\u1ec5u. H\u1eb1ng n\u0103m binh thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i, c\u1ee9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 3, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 th\u00ec th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, th\u01b0\u1edfng cho l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 l\u00e0m \u1edf 2 s\u1edf H\u00e0nh cung (h\u00e0nh cung Thu\u1eadn An, h\u00e0nh cung C\u00e1p Ch\u00e2u) \u0111\u1ec1u 400 quan ti\u1ec1n. S\u1eafc sai t\u1eeb nay, h\u1ec5 l\u1ee3p h\u00e0nh cung, n\u00ean d\u00f9ng v\u1ecf c\u00e2y \u0111\u00e0m \u0111\u1ec3 thay l\u00e1 d\u1eeba (v\u1ecf c\u00e2y \u0111\u00e0m c\u00f3 ch\u1ea5t \u1ea9m \u01b0\u1edbt, c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfa tai). Sai b\u1ed9 L\u1ec5 s\u1eafm h\u01b0\u01a1ng, l\u1ee5a, l\u1ec5 ph\u1ea9m, ph\u00e1i hai vi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan trong L\u1ee5c b\u1ed9 chia nhau \u0111\u1ebfn hai \u0111\u1ec1n Nam H\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Phong b\u00e1 tuy\u00ean Ch\u1ec9 l\u00e0m l\u1ec5 k\u00ednh c\u00e1o. Sau n\u00e0y ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i ch\u01a1i \u0111\u00e2u, chu\u1ea9n cho c\u1ee9 theo nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y h\u00f4m sau, sai \u0111\u00f3ng xe \u0111i xem x\u00e9t th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cTa mu\u1ed1n \u0111\u1eafp m\u1ed9t c\u00e1i th\u00e0nh \u1edf ch\u1ed7 c\u1ed3n c\u00e1t b\u1edd b\u00ean nam \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i, nh\u01b0ng h\u01a1i k\u00e9m 2, 3 ph\u1ea7n 10 [so v\u1edbi Tr\u1ea5n H\u1ea3i], c\u1ed1t c\u00f3 th\u1ec3 hai b\u00ean b\u1eafn ch\u00e9o c\u00e1nh s\u1ebb \u0111\u1ec3 gi\u1eef c\u1eeda bi\u1ec3n. Vi\u1ec7c n\u00e0y, ta \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u00e3 l\u00e2u, nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y, qu\u00e2n s\u0129 ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng m\u1ec7t nh\u1ecdc, m\u00e0 vi\u1ec7c \u1ea5y c\u00f4ng tr\u00ecnh tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, ch\u01b0a th\u1ec3 l\u00e0m ngay, h\u00e3y thong th\u1ea3 t\u00ednh d\u1ea7n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. R\u1ed3i vua h\u1ed3i loan \u0111\u1ebfn c\u1eeda Th\u1ec3 Nh\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi canh c\u1eeda ch\u01b0a ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebb b\u00e0i truy\u1ec1n m\u1edf c\u1eeda, \u0111\u00e3 v\u1ed9i m\u1edf tr\u01b0\u1edbc. (L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh : khi ng\u1ef1 gi\u00e1 v\u1ec1, \u0111\u1ebfn c\u1eeda Kinh th\u00e0nh, ng\u01b0\u1eddi canh c\u1eeda chuy\u1ec3n b\u00e1o cho th\u1ee7 th\u00e0nh \u0111\u1ea1i vi\u00ean, l\u0129nh th\u1ebb b\u00e0i, x\u00e9t nghi\u1ec7m, r\u1ed3i sau m\u1edbi m\u1edf c\u1eeda). Vua cho r\u1eb1ng c\u1eeda c\u1ea5m l\u00e0 ch\u1ed7 r\u1ea5t nghi\u00eam, b\u00e8n sai \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng roi \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi canh c\u1eeda \u0111\u00f3. Do \u0111\u1ea5y chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m xa gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n du \u1edf ngo\u00e0i, n\u1ebfu ch\u01b0a n\u00f3i r\u00f5 ng\u00e0y gi\u1edd h\u1ed3i loan, th\u00ec th\u1ee7 th\u00e0nh \u0111\u1ea1i vi\u00ean n\u00ean ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i th\u0103m d\u00f2 tr\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u1eddi canh c\u1eeda m\u1ed9t khi \u0111\u01b0\u1ee3c tin h\u1ed3i loan, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c phi b\u00e1o, r\u1ed3i ph\u00e1i vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111em t\u1ea5m th\u1ebb b\u00e0i m\u1edf c\u1eeda, \u0111\u1ee9ng ch\u1ef1c s\u1eb5n \u1edf ph\u00eda trong c\u1eeda th\u00e0nh. Khi c\u00f3 n\u00f3i r\u00f5 ng\u00e0y gi\u1edd n\u00e0o h\u1ed3i loan, th\u00ec ngay chi\u1ec1u h\u00f4m \u1ea5y, ph\u00e1i vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111em t\u1ea5m th\u1ebb b\u00e0i m\u1edf c\u1eeda, \u0111\u1ee9ng ch\u1ef1c s\u1eb5n \u1edf ph\u00eda trong c\u1eeda th\u00e0nh. Khi ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn c\u1eeda n\u00e0o, th\u00ec x\u00e9t nghi\u1ec7m th\u1ebb b\u00e0i c\u1eeda \u1ea5y l\u00e0 \u0111\u00fang r\u1ed3i, l\u1eadp t\u1ee9c m\u1edf ra. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrong th\u00e0nh c\u00f3 ngu\u1ef5 th\u1ed1ng \u0111\u1ed3n, t\u00ean l\u00e0 \u0110\u00e0m, d\u1eb7n ng\u01b0\u1eddi ra th\u00fa n\u00f3i r\u1eb1ng : \u0110\u00e0m \u1edf l\u1ea1i trong th\u00e0nh, \u0111\u1ee3i khi th\u1ebf gi\u1eb7c suy y\u1ebfu, s\u1ebd m\u1eadt b\u00e1o v\u1edbi quan qu\u00e2n, r\u1ed3i h\u1ecdp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng \u0111\u1ec3 gi\u1ebft gi\u1eb7c. L\u1ea1i nh\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eadt th\u01b0 c\u1ee7a b\u00e8 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, t\u00ean l\u00e0 Vi, \u0111\u01b0a ra \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : m\u01b0u t\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng l\u1eadp c\u00f4ng, s\u1ebd \u0111em th\u00e0nh d\u00e2ng \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i. L\u1ea1i c\u00f3 v\u1ee3 l\u1ebd Nguy\u1ec5n Kim S\u01b0u l\u00e0 ngu\u1ef5 tham t\u00e1n \u0111\u00e3 ch\u1ebft, d\u00f2ng d\u00e2y kh\u1ecfi th\u00e0nh ra th\u00fa. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u h\u00e0ng l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Gia B\u1ec9nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec1u n\u00f3i : n\u0103m ngo\u00e1i, ngu\u1ef5 Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng, t\u00ean l\u00e0 Kh\u01b0\u01a1ng, ngu\u1ef5 \u0110\u00f4 qu\u1ea3n l\u00e3nh t\u00ean l\u00e0 Long, m\u01b0u l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 \u1ea5y t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i Kh\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Long \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft. V\u1eady xin \u0111\u1ee3i sau khi tha kh\u1ecfi nh\u00e0 giam th\u00ec ch\u00e9m n\u00f3 \u0111i. Qu\u00e2n, d\u00e2n g\u00f3p s\u1ee9c l\u1ea5p h\u00e0o, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c 6 ph\u1ea7n 10. B\u1ed1n m\u1eb7t, n\u00fai \u0111\u1ea5t \u0111\u1eafp cao \u0111\u1ec1u tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 2 tr\u01b0\u1ee3ng ; duy \u1edf m\u1eb7t b\u00ean h\u1eefu, \u0111\u1ed1i th\u1eb3ng v\u1edbi [ph\u00e1o] \u0111\u00e0i gi\u1eefa th\u00e0nh, ta \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 c\u00fai nh\u00f2m kh\u1eafp c\u1ea3 m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t t\u1ea3, m\u1eb7t sau c\u00f9ng v\u1edbi kho t\u00e0ng v\u00e0 nh\u00e0 c\u1eeda \u1edf trong th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n c\u1ed1 gi\u1eef \u0111\u1ebfn v\u00e0i n\u0103m, t\u00ecnh th\u1ebf ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f9ng qu\u1eabn. L\u0169 t\u00ean \u0110\u00e0m ch\u1eb3ng qua mu\u1ed1n b\u00e0y m\u01b0u ra th\u1ebf \u0111\u1ec3 t\u00ecm l\u1ea5y m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng c\u00f2n sau n\u00e0y. L\u1eddi n\u00f3 n\u00f3i d\u00f9 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tin l\u00e0 th\u1ef1c, nh\u01b0ng c\u0169ng h\u00e3y c\u1ee9 m\u01b0\u1ee3n chuy\u1ec7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m ly gi\u00e1n l\u00f2ng gi\u1eb7c. V\u1eady n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1ea3 l\u1eddi, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : C\u00f4 th\u00e0nh, s\u1edbm hay h\u00f4m, s\u1ebd b\u1ecb ph\u00e1, th\u1ebf t\u1ea5t ng\u1ecdc, \u0111\u00e1 \u0111\u1ec1u ch\u00e1y c\u1ea3. N\u1ebfu bi\u1ebft \u0111em nhau ra h\u00e0ng, th\u00ec t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ecfi ch\u1ebft, hay l\u00e0 h\u1ecdp t\u1eadp \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng, ch\u00e9m gi\u1ebft t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111em d\u00e2ng, ho\u1eb7c ng\u1ea7m l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng, nh\u00e2n l\u00fac thu\u1eadn ti\u1ec7n, d\u1eabn quan qu\u00e2n l\u1ea5y th\u00e0nh, th\u00ec \u0111\u1ebfn ng\u00e0y c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 th\u00e0nh, ch\u1eb3ng nh\u1eefng kh\u1ecfi t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ghi c\u00f4ng sau n\u1eefa. R\u1ed3i \u0111\u1eb7t n\u00eau \u1edf b\u1edd h\u00e0o, ho\u1eb7c nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, b\u1eafn v\u00e0o trong th\u00e0nh, n\u1ebfu l\u0169 kia nh\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m theo th\u00ec c\u00e0ng t\u1ed1t, nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng l\u1ecdt v\u00e0o tay gi\u1eb7c, c\u0169ng t\u1ea5t ng\u1ea7m sinh ng\u1edd v\u1ef1c, c\u00f9ng gi\u1ebft l\u1eabn nhau, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1eafc s\u00e1ch. V\u1ee3 l\u1ebd ngu\u1ef5 S\u01b0u, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u1ed1 gi\u00e1c vi\u1ec7c t\u00ean Kh\u01b0\u01a1ng, t\u00ean Long l\u00e0m n\u1ed9i \u1ee9ng, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u01b0u kh\u00f4ng th\u00e0nh, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng c\u0103m gi\u1eadn ! Nh\u01b0ng n\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0, quan qu\u00e2n kh\u00f4ng th\u00e8m gi\u1ebft, \u0111\u1ec3 nh\u01a1 b\u00faa r\u00ecu, v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 giao cho b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Gia B\u1ec9nh ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, m\u1ed5 gan n\u00f3 \u0111i. Th\u1ebf l\u00e0 d\u00f9ng gi\u1eb7c gi\u1ebft gi\u1eb7c, \u0111\u1ee7 tho\u1ea3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1eafp l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng h\u00e0o \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 n\u1eeda, c\u00e1c n\u00fai \u0111\u1ea5t l\u1ea1i \u0111\u1eafp th\u00eam cao, qu\u00e2n ta chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf th\u1eafng, trong \u0111\u00f3 ri\u00eang m\u1ed9t tr\u00e1i n\u00fai \u0111\u1ea5t \u1edf m\u1eb7t h\u1eefu, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 c\u00fai nh\u00f2m v\u00e0o trong th\u00e0nh, r\u00f5 nh\u01b0 ch\u1ec9 v\u00e0o b\u00e0n tay, \u0111\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c h\u01a1n h\u1ebft. \u0110\u1ed1c bi\u1ec7n l\u00e0 Tham t\u00e1n H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea \u1edf ch\u1ed7 ghi t\u00ean c\u00f3 chua gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, nay chu\u1ea9n cho khai ph\u1ee5c ngay. Bi\u1ec1n binh, th\u01b0\u1edfng cho 500 quan ti\u1ec1n. V\u1ec1 n\u00fai \u0111\u1ea5t \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t t\u1ea3 v\u00e0 m\u1eb7t sau, c\u0169ng n\u00ean d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u1eafp cao th\u00eam, th\u00ec gi\u1eb7c kh\u00f4ng ch\u1ed7 n\u00e1u h\u00ecnh, t\u1ea5t s\u1ebd ch\u1ebft h\u1ebft, khi qu\u00e2n ta n\u00e3 s\u00fang v\u00e0o. L\u1ea1i, nay th\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y \u0111\u00e3 c\u00f9ng qu\u1eabn, c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi khai c\u1ee7a nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 ra th\u00fa th\u00ec, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng hay d\u1ee1 l\u1ea5y r\u01b0\u1eddng c\u1ed9t \u1edf kho t\u00e0ng, nh\u00e0 c\u1eeda, \u0111\u1eb7t \u1edf b\u1ed1n g\u00f3c th\u00e0nh, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1eeba quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft. V\u1eady, n\u00ean ra l\u1ec7nh cho nh\u00e2n vi\u00ean b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c : \u0111\u00eam \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u0111\u1ec3 \u1edf tr\u00ean n\u00fai \u0111\u1ea5t, nh\u1eb1m b\u1eafn v\u00e0o [ph\u00e1o] \u0111\u00e0i trong th\u00e0nh, ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u1ed7 r\u01b0\u1eddng c\u1ed9t v\u1eadt li\u1ec7u gi\u1eb7c \u0111em ch\u1ed3ng x\u1ebfp \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1ef1 v\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c trong th\u00e0nh t\u1ee5 t\u1eadp \u1ea9n n\u1ea5p, ta h\u1eb1ng ng\u00e0y c\u1ee9 th\u01b0\u1eddng b\u1eafn v\u00e0o, ph\u00e1 tan b\u1eb1ng h\u1ebft, khi\u1ebfn cho gi\u1eb7c m\u1ea5t ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a, kh\u00f4ng ch\u1ed7 \u1ea9n n\u1ea5p, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00ean th\u00e0nh ch\u1ed1ng c\u1ef1. Ta nh\u00e2n \u0111\u00f3 c\u01b0\u1edbp chi\u1ebfm l\u1ea5y th\u00e0nh \u201cng\u1ef1a d\u00ea\u201d, th\u1eeba c\u01a1 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u1edf \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang v\u1ec1 \u0111\u1ebfn S\u01a1n T\u00e2y, ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 Ch\u1ec9 chu\u1ea9n cho \u1edf l\u1ea1i ngh\u1ec9 ng\u01a1i, b\u00e8n \u0111em h\u1ebft duy\u00ean do vi\u1ec7c gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u00e2u b\u00e0y, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u00e1nh nh\u00e2n b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 v\u1eabn ph\u1ea3i d\u00f9ng ; k\u1ebb b\u1ed9i ngh\u1ecbch v\u00f4 \u0111\u1ea1o, tr\u1eddi t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi cai qu\u1ea3n th\u1ed5 d\u00e2n ; t\u1eebng ch\u1ecbu quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng k\u00ednh theo ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, ph\u1ea1m v\u00e0o t\u1ed9i l\u1ed7i. M\u1ed9t khi \u0111\u01b0\u1ee3c tin c\u00f3 l\u1ec7nh c\u00e1ch ch\u1ee9c, kh\u00e9p t\u1ed9i, n\u00f3 v\u1ed9i sinh l\u00f2ng ph\u1ea3n b\u1ed9i, t\u1eadp h\u1ee3p d\u00e2n Man d\u1ea1i \u1edf n\u01a1i kh\u00ea \u0111\u1ed9ng, ngu\u1ef5 x\u01b0ng t\u01b0\u1edbc hi\u1ec7u, li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi b\u00e8 \u0111\u1ea3ng \u00e1c l\u00e0 ch\u1ed7 b\u00e0 con nh\u00e2n ngh\u1ecb ((1) N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n l\u00e0 em r\u1ec3 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i (theo Cao B\u1eb1ng t\u1ea1p ch\u00ed (b\u1ea3n th\u1ea3o), nguy\u1ec7t t\u1eadp, trang 17-18).1) l\u00e0m r\u1ed1i ren rung \u0111\u1ed9ng ch\u1ed1n bi\u00ean ph\u01b0\u01a1ng. N\u00f3 kh\u00f4ng t\u1ef1 l\u01b0\u1ee3ng m\u00ecnh nh\u01b0 h\u1ed3n c\u00e1 l\u1eedng l\u01a1 \u1edf \u0111\u00e1y n\u1ed3i, d\u00e1m r\u00f4ng c\u00e0n l\u00e0m chuy\u1ec7n ch\u00e2u ch\u1ea5u \u0111\u00e1 xe !<\/p>\n<p>\u201cM\u00f9a thu, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], th\u1ea7n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh, tr\u01b0\u1edbc gi\u1ea3i v\u00e2y Tuy\u00ean Quang, sau \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, qu\u00e2n ta m\u1ea1nh nh\u01b0 con h\u00f9ng, con bi, ai n\u1ea5y h\u0103ng h\u00e1i tranh x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc ; b\u1ecdn gi\u1eb7c nh\u01b0 \u0111\u00e0n ong \u0111\u00e0n ki\u1ebfn, kh\u00f4ng k\u1ecbp tr\u1ed1n \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng th\u1eeba. Tuy t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c c\u00f2n ch\u1eadm n\u1ed9p \u0111\u1ea7u, nh\u01b0ng n\u01a1i c\u00f5i xa \u0111\u00e3 s\u1edbm th\u1ea5y uy th\u1ebf [cu\u1ea3 qu\u00e2n ta].<\/p>\n<p>\u201cNg\u00e0y g\u1ea7n \u0111\u00e2y, Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta y\u00eau th\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n s\u0129, ngh\u0129 t\u00ecnh gian lao, th\u00e0 \u0111\u1ec3 ngh\u1ecbch V\u00e2n ra ngo\u00e0i l\u00f2ng ngh\u0129, kh\u00f4ng n\u1ee1 khi\u1ebfn qu\u00e2n ta ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng n\u01a1i xa \u1edf l\u00e2u ch\u1ed7 lam ch\u01b0\u1edbng, b\u00e8n sai b\u1ecdn th\u1ea7n r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. \u0110\u00f3 l\u00e0 theo nh\u01b0 binh ph\u00e1p kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u00e1nh m\u1edbi l\u00e0 m\u1ea1nh. M\u1ecdi vi\u1ec7c s\u1eafp x\u1ebfp \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u01b0u k\u1ebf s\u1eb5n s\u00e0ng c\u1ee7a nh\u00e0 vua.<\/p>\n<p>\u201cN\u00e0o ng\u1edd ngh\u1ecbch ph\u1ea1m kh\u00f4ng t\u1ef1 li\u1ec7u m\u00ecnh, l\u1ea1i cu\u1ed3ng d\u1ea1i r\u00f4ng r\u1ee1, nhi\u1ec1u l\u1ea7n x\u00e2m l\u1ea5n Cao, Tuy\u00ean, Th\u00e1i, L\u1ea1ng ch\u1ef1c th\u1ee7 hi\u1ec3m \u1edf Ng\u1ecdc M\u1ea1o, V\u00e2n Trung. Binh l\u1ef1c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u01b0 th\u1ebf, h\u00e1 dung cho t\u00e0n l\u1eeda l\u1ea1i b\u00f9ng l\u00ean ? C\u00f5i hoang c\u0169ng l\u00e0 d\u00e2n ta, n\u1ee1 nh\u00ecn \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c s\u1ed5ng r\u00f4ng c\u00e0n b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c !<\/p>\n<p>\u201cM\u00f9a thu, n\u0103m ngo\u00e1i, l\u1ea1i sai b\u1ecdn th\u1ea7n ch\u1ea5n ch\u1ec9nh \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i l\u1ea7n n\u1eefa, c\u00f9ng quan qu\u00e2n 2 \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Nh\u00e2n th\u1ebf th\u1eafng, san b\u1eb1ng s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, kh\u00f4ng ai d\u00e1m kh\u00e1ng c\u1ef1 g\u00ec. \u0110\u00f3ng qu\u00e2n, \u0111\u1ea7y c\u1ea3 n\u00fai r\u1eebng, l\u00f9ng t\u00ecm t\u0103m h\u01a1i d\u1ea5u v\u1ebft gi\u1eb7c : vin c\u00e2y b\u00e1m \u0111\u00e1, gian hi\u1ec3m kh\u00f4ng n\u1ec1 ; t\u00ecm n\u00fai s\u1ee5c hang, tr\u1ea3i kh\u1eafp kh\u00f4ng s\u00f3t. T\u00ean ph\u1ea1m kia nh\u01b0 chu\u1ed9t ng\u1ed9 h\u1ebft ngh\u1ec1, thi\u00eau th\u00e2n b\u1ea1t v\u00eda. Th\u1ebf qu\u1eabn, n\u00f3 l\u1ea9n ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, mu\u1ed1n tr\u1ed1n \u0111\u1ec3 c\u1ea7u s\u1ed1ng ; \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f9ng, n\u00f3 l\u00e9n v\u1ec1 \u0111\u1ea5t c\u0169, \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ch\u1ebft ! Ba qu\u00e2n \u0111i c\u1ea3 ban \u0111\u00eam, n\u00fai s\u00e2u l\u1eadp t\u1ee9c b\u1ecb v\u00e2y k\u00edn. \u0110\u1ed1t l\u1eeda b\u1ed1n m\u1eb7t, t\u00ean nh\u00e3i ph\u1ea3n ngh\u1ecbch \u1ea5y, gi\u00e2y l\u00e1t b\u1ecb gi\u1ebft ch\u1ebft. \u0110\u00f3 ch\u1eafc v\u00ec n\u00f3 ph\u1ea1m t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y, tr\u1eddi \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng dung, th\u1ea7n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng gi\u1eadn, cho n\u00ean th\u1ecf tuy \u0111\u00e0o hang c\u0169ng kh\u00f3 \u1ea9n th\u00e2n, qu\u1ef7 kh\u00f4n t\u00e0ng h\u00ecnh, cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u1ea5t b\u1ecb ch\u1ecbu t\u1ed9i. T\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf \u0111\u00e3 b\u1ecb di\u1ec7t, vi\u1ec7c chi\u1ebfn tr\u1eadn \u0111\u00e3 l\u00e0m xong. Phi ng\u1ef1a, ph\u1ea5t c\u1edd h\u1ed3ng b\u00e1o h\u1ec9, tr\u00ecnh tin th\u1eafng tr\u1eadn c\u1ee7a qu\u00e2n ta ; \u0111i xe \u0111\u01b0a \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c v\u1ec1 Kinh, r\u1ea5t h\u1ea3 l\u00f2ng mong c\u1ee7a d\u00e2n ch\u00fang. Ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc khuy\u00ean r\u0103n, nay \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng t\u1ecf, l\u00f2ng vua mong m\u1ecfi s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea3 h\u00ea. Trong qu\u00e2n ng\u0169 \u0111\u00f3n t\u1edd chi\u1ebfu r\u00fat qu\u00e2n, ti\u1ebfng reo t\u1ef1a s\u1ea5m ; ch\u1ed1n bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i b\u00e0i ca th\u1eafng tr\u1eadn, l\u00f2ng nh\u1eb9 nh\u01b0 t\u00ean. \u0110i tr\u1eadn n\u00e0y, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c may c\u1ea7m chi\u1ebfn vi\u1ec7t, l\u1ea1m gi\u1eef binh ph\u00f9, th\u1ef1c ch\u1ec9 to\u00e0n nh\u1edd oai tr\u1eddi, tu\u00e2n theo m\u01b0u th\u00e1nh, cho n\u00ean th\u1ea7n n\u00fai g\u00f2 gi\u00fap thi\u00eang, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 tu\u00e2n l\u1ec7nh, m\u1edbi mau \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng chi\u1ebfn tr\u1eadn, \u0111\u00e2u d\u00e1m n\u00f3i l\u00e0 c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n. T\u1eeb \u0111\u00e2y, kh\u00f3i ph\u00e2n lang d\u1ee9t h\u1eb3n, binh s\u0129 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c vui ngh\u1ec9 vai ; c\u1eeda \u1ea3i nh\u1ea1n kh\u00f4ng lo, d\u00e2n ch\u00fang \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eb1m y\u00ean g\u1ed1i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1eddi t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean, vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ecbch V\u00e2n v\u1ed1n gi\u1eb7c qu\u00e8n, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u1ebfn ba ni\u00ean, tuy l\u00e0 s\u1ee9c t\u01b0\u1edbng s\u0129, nh\u1edd tr\u1eddi c\u00f4ng m\u1edbi n\u00ean\u201d ((1) \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ea5y l\u1eddi ph\u00ea m\u00e0 Minh M\u1ec7nh vi\u1ebft th\u00e0nh b\u1ed1n c\u00e2u th\u01a1.1).<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n, t\u1eeb qu\u00e2n th\u1ee9 Tuy\u00ean Quang tr\u1edf v\u1ec1, nh\u00e2n v\u00ec lao l\u1ef1c v\u00e0 c\u1ea3m m\u1ea1o lam ch\u01b0\u1edbng, b\u1ecb b\u1ec7nh, ch\u1ebft. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c si\u00eang n\u0103ng l\u00e2u ng\u00e0y, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t l\u00ean \u0111\u1ebfn Th\u1ed1ng ch\u1ebf, r\u1ed3i v\u00ec c\u00f3 l\u1ed7i, ph\u1ea3i c\u00e1ch tru\u1ea5t, ph\u1ea3i \u0111i t\u00f2ng chinh. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf c\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng t\u1eeb kh\u00f3 nh\u1ecdc hi\u1ec3m tr\u1edf, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee5c d\u1ee5ng, l\u00e0m \u0111\u1ebfn L\u00e3nh binh. Nh\u1eefng mong Quy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0i h\u01b0\u1edfng \u01a1n l\u1ed9c, ch\u1eb3ng ng\u1edd \u0111\u00e3 v\u1ed9i qua \u0111\u1eddi, th\u1eadt r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc ! V\u1eady truy t\u1eb7ng l\u00e0 Th\u1ed1ng ch\u1ebf, r\u1ed3i c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t theo t\u1eb7ng h\u00e0m ; l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam 500 quan ti\u1ec1n, 2 c\u00e2y g\u1ea5m Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i c\u00f3 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu h\u00f9ng l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 c\u00f4ng trong cu\u1ed9c t\u00f2ng chinh \u0111\u1ebfn nay c\u0169ng b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft ; chu\u1ea9n cho truy t\u1eb7ng l\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1, theo t\u1eb7ng h\u00e0m c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam 100 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Ban tu\u1ea7n t\u1ebf cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 ch\u1ebft tr\u1eadn v\u00e0 ch\u1ebft b\u1ec7nh \u1edf B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, g\u00e2y s\u1ef1 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Cao B\u1eb1ng, ph\u1ea3i phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i binh 3 \u0111\u1ea1o h\u1ed9i \u0111\u00e1nh, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 g\u1ed1i gi\u00e1o, n\u1eb1m k\u00edch \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 3 n\u0103m : c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi x\u00f4ng pha t\u00ean \u0111\u1ea1n m\u00e0 ch\u1ebft tr\u1eadn, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3m nhi\u1ec5m lam ch\u01b0\u1edbng m\u00e0 qua \u0111\u1eddi ; c\u1ea3m th\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 nghe ti\u1ebfng tr\u1ed1ng tr\u1eadn, ta \u0111\u00e3 li\u1ec7u th\u00eam truy t\u1eb7ng v\u00e0 ban ti\u1ec1n tu\u1ea5t c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau r\u1ed3i. Nay t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft, c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u00e3 l\u00e0m xong, c\u00e1c \u0111\u1ea1o t\u00e2u kh\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n, r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n y\u1ebfn, vui ch\u01a1i.<\/p>\n<p>\u201cTuy nh\u1edb \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u0111\u00e3 b\u1ecf m\u00ecnh v\u00ec n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng d\u1ef1 u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u th\u1eafng tr\u1eadn, th\u1eadt r\u1ea5t ng\u00f9i th\u01b0\u01a1ng ! V\u1eady ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111\u1ec1u s\u1eafm \u0111\u1ee7 tr\u00e2u b\u00f2, gi\u1ea5y ti\u1ec1n, l\u1ec5 ph\u1ea9m, ban m\u1ed9t tu\u1ea7n t\u1ebf \u1edf ngo\u00e0i t\u1ec9nh th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng b\u1ed9 bi\u1ec1n ba \u0111\u1ea1o, ai \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9, chia h\u1ea1ng l\u1ef1a c\u1ea5p. Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng may ch\u1ebft tr\u1eadn, ho\u1eb7c ch\u1ebft b\u1ec7nh sau khi th\u00e0nh c\u00f4ng, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng g\u1ed9i \u01a1n \u0111i\u1ec3n v\u1ebb vang, m\u00e0 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng theo ph\u1ea9m tr\u1eadt ch\u01b0a l\u0129nh, c\u0169ng b\u1ecf m\u1ea5t c\u1ea3 ! Ngh\u0129 t\u1edbi th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o ! V\u1eady ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c Th\u1ed1ng so\u00e1i tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i vi\u00ean : ph\u00e0m t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng quan v\u0103n v\u00f5 do Kinh ph\u00e1i hay do t\u1ec9nh ph\u00e1i, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ch\u1ebft \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, ch\u01b0a t\u1eebng k\u1ecbp l\u0129nh b\u1ed5ng l\u1ec7, ho\u1eb7c l\u0129nh theo l\u1ec7 b\u1ed9 bi\u1ec1n m\u00e0 c\u00f3 th\u1eeba l\u1ea1i, th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u tra r\u00f5 quan h\u00e0m, h\u1ecd t\u00ean, qu\u00ea qu\u00e1n, r\u1ed3i x\u00e9t t\u1eeb ng\u00e0y ch\u1ebft, theo th\u00e1ng t\u00ednh s\u1ed1 ti\u1ec1n, g\u1ea1o \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c truy l\u0129nh. Ng\u01b0\u1eddi \u1edf Kinh th\u00ec t\u01b0 cho b\u1ed9, ng\u01b0\u1eddi \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec t\u01b0 cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i, c\u1ea5p cho v\u1ee3 con, th\u00e2n nh\u00e2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y.<\/p>\n<p>Cho th\u00e2n bi\u1ec1n t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng to\u00e0n chi. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cNay Nam, B\u1eafc hai k\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, duy c\u00f2n m\u1ed9t m\u1ea7m \u00e1c s\u00f3t l\u1ea1i \u1edf th\u00e0nh Phi\u00ean An, kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec h\u1ed3n c\u00e1 v\u01a1 v\u1ea9n \u1edf \u0111\u00e1y n\u1ed3i, \u0111\u00e1nh gi\u1ebft c\u00f3 kh\u00f3 g\u00ec, th\u1ebf nh\u01b0ng l\u00f2ng ta kh\u00f4ng n\u1ee1 \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbng s\u0129 x\u00f4ng pha t\u00ean \u0111\u1ea1n, n\u00ean h\u00e3y \u0111\u1ec3 ch\u1eadm l\u1ea1i h\u00e0ng tu\u1ea7n, h\u00e0ng th\u00e1ng, \u0111\u1ec3 t\u00ednh k\u1ebf thu l\u1ea5y ho\u00e0n to\u00e0n mu\u00f4n ph\u1ea7n \u0111\u00f3 th\u00f4i. Nh\u00e2n ngh\u0129 : c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 t\u00f2ng chinh \u0111\u00e3 l\u00e2u, l\u1ea5y \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng r\u00e3i l\u01b0ng s\u1ee9c. N\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i y theo l\u1eddi b\u00e0n tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a b\u1ed9 m\u00e0 l\u1ef1a c\u1ea5p, th\u00ec h\u1eb1ng ng\u00e0y chi d\u00f9ng, ch\u01b0a ch\u1eafc h\u1ecd \u0111\u00e3 kh\u00f4ng kh\u1ecfi thi\u1ebfu th\u1ed1n. V\u1eady, \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9, t\u1eeb l\u1ee5c ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho theo t\u1eebng th\u00e1ng m\u00e0 to\u00e0n chi ; nay l\u1ea1i chu\u1ea9n cho t\u1eeb T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111\u1ebfn th\u00e2n bi\u1ec1n ng\u0169 ph\u1ea9m, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7, \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng theo ph\u1ea9m tr\u1eadt, \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o bao nhi\u00eau, th\u00ec c\u1ee9 theo k\u1ef3 h\u1ea1n m\u00e0 to\u00e0n l\u0129nh. N\u1ebfu ai mu\u1ed1n theo th\u1ec3 l\u1ec7 b\u1ed9 bi\u1ec1n, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i s\u1ed1 c\u00f2n th\u1eeba cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 l\u0129nh thay, th\u00ec c\u0169ng cho t\u00f9y ti\u1ec7n\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 cho th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y chi\u1ebfu theo l\u1ec7 n\u00e0y m\u00e0 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean k\u00ednh d\u00e2ng s\u1ea3n v\u1eadt th\u1ed5 ng\u01a1i l\u00e0 1.000 qu\u1ea3 xo\u00e0i t\u01b0\u1ee3ng ((1) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u0111\u1ea1i m\u00f4ng \u5927\u6aac . Theo T\u1eeb nguy\u00ean (tr. 795), \u201cm\u00f4ng\u201d (\u0111\u1eebng l\u1eabn v\u1edbi n\u1ecbnh m\u00f4ng \u6ab8\u6aac : qu\u1ea3 chanh) : qu\u1ea3 to b\u1eb1ng c\u00e1i tr\u1ee9ng ng\u1ed7ng, v\u1ecf xanh, th\u1ecbt v\u00e0ng, v\u1ecb ng\u1ecdt v\u00e0 ngon, n\u00ean \u201c\u0111\u1ea1i m\u00f4ng\u201d, ch\u00fang t\u00f4i d\u1ecbch l\u00e0 \u201cxo\u00e0i t\u01b0\u1ee3ng\u201d t\u1ee9c l\u00e0 1 th\u1ee9 mu\u1ed7m qu\u1ea3 l\u1edbn. C\u00f3 thuy\u1ebft cho \u201cm\u00f4ng\u201d l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ee9 chanh.1) [<a href=\"https:\/\/digiarch.sinica.edu.tw\/content\/subject\/resource_content.jsp?id=3884\">Qu\u1ea3 xo\u00e0i<\/a> ti\u1ebfng H\u00e1n g\u1ecdi l\u00e0 mang qu\u1ea3 \u8292\u679c ho\u1eb7c m\u00f4ng qu\u1ea3 \u6aac\u679c. C\u0169ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u1ea1i m\u00f4ng \u5927\u6aac l\u00e0 qu\u1ea3 b\u01b0\u1edfi, tuy nhi\u00ean ti\u1ebfng H\u00e1n g\u1ecdi qu\u1ea3 b\u01b0\u1edfi l\u00e0 Tr\u1ee5c T\u1eed, D\u1eefu T\u1eed \u67da\u5b50]. Chi\u1ec1u h\u00f4m m\u1edbi \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng k\u1ecbp d\u00e2ng ti\u1ebfn. L\u1ea1i d\u00e2ng 1.000 qu\u1ea3 v\u00e0o l\u1ec5 Th\u01b0\u1eddng t\u00e2n, \u0111\u1ec1u do \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 t\u1ea3i \u0111\u1ebfn, l\u00e0m nh\u1ecdc ch\u1ea1y tr\u1ea1m h\u01a1n n\u1eefa. (Theo l\u1ec7 v\u1eadn t\u1ea3i ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y). B\u00e8n ph\u1ea1t quan t\u1ec9nh 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng. S\u1eafc cho t\u1eeb nay, h\u1eb1ng n\u0103m, g\u1eb7p ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, n\u1ebfu xo\u00e0i t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e3 ch\u00edn gi\u00e0 r\u1ed3i, th\u00ec chu\u1ea9n cho chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, h\u1ea1n 600 qu\u1ea3 ; n\u1ebfu c\u00f2n xanh v\u00e0 non th\u00ec \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng \u0111em \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee7 s\u1ed1, kh\u00f4ng n\u00ean c\u1ed1ng b\u00f9 v\u00e0o l\u1ea7n kh\u00e1c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 d\u00e2ng c\u1ee7a m\u1edbi v\u00e0o ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u00ec do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y v\u1eadn t\u1ea3i, 1 chuy\u1ebfn 1000 qu\u1ea3 ho\u1eb7c 2000 qu\u1ea3 c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n<p>Sai mang \u0111\u1ed3 u\u1ed1ng tr\u00e0, ch\u00e8 l\u00e1 hoa qu\u1ea3 c\u1ea5p cho t\u1eeb T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t vua \u0111\u1ec3 v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u1ef5.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u01a1ng Thi\u00eam nh\u00e0 c\u00f3 m\u1eb9 gi\u00e0, chu\u1ea9n cho ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 x\u00e3 B\u00e1c V\u1ecdng (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n), th\u0103m nom d\u0103m ba ng\u00e0y r\u1ed3i s\u1ebd l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. Em l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Ch\u1ee9c, Y ph\u00f3, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n cho l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thay ban \u0111\u00eam t\u00fac tr\u1ef1c, \u1edf nh\u00e0 \u0111\u1ec3 thay anh nu\u00f4i m\u1eb9. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn th\u0103m h\u1ecfi.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam ng\u01b0\u01a1i, g\u00e1nh tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, l\u00e0m \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ; m\u1eb9 gi\u00e0 \u1edf nh\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0u h\u1eadu v\u1ed7 v\u1ec1 tr\u00f4ng nom, ch\u1eafc \u0111\u00e3 y\u00ean t\u00e2m. V\u1eady n\u00ean ngh\u0129 l\u1ea5y hi\u1ebfu l\u00e0m trung, kh\u00f4ng ph\u1ee5 l\u00f2ng ta \u0111\u00e3 \u1ee7y th\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m c\u00e1c quan ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m khoa \u0111\u1ea1o, t\u1ebf t\u1eedu v\u00e0 t\u01b0 nghi\u1ec7p \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 L\u1ea1i d\u1eabn v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn vua.<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Ti\u1ebfn ch\u00e1u c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c, V\u1ec7 \u00fay Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u00ean l\u00e0m \u00c2n k\u1ef5 \u00fay.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a Ph\u00fa L\u00e3ng Sa [Ph\u00e1p] \u0111\u1ebfn bu\u00f4n \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam. Khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn v\u1ee5ng Tr\u00e0 S\u01a1n, th\u1ea3 neo, k\u00e9o c\u1edd tr\u1eafng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u1ea5y l\u00e0m hi\u1ec7u. Bi\u1ec1n binh \u1edf c\u1eeda \u1ea3i H\u1ea3i V\u00e2n nh\u1ea7m t\u01b0\u1edfng l\u00e0 c\u1edd hi\u1ec7u thuy\u1ec1n c\u1ee7a Th\u1ee7y s\u01b0 ta, s\u1eafc v\u00e0ng l\u1edd m\u1edd, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u00f2ng t\u1ea5n \u1edf \u1ea3i H\u1ea3i V\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra, l\u00e0 c\u1ed1t \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi thuy\u1ec1n t\u00e0u \u1edf ngo\u00e0i bi\u1ec3n. L\u1ea1i k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c ban ph\u00e1t l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng tr\u00f4ng xa cho r\u00f5 m\u00e0 l\u1ea1i xem x\u00e9t kh\u00f4ng \u0111\u00fang nh\u01b0 th\u1ebf. V\u1eady nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng l\u00e2u \u1edf t\u1ea5n s\u1edf \u1ea5y \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh ngay 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00f3ng g\u00f4ng 10 ng\u00e0y\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, khi ph\u00e1i \u0111i thay ban, n\u00ean ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi quen ng\u1eafm k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd m\u00e0 ph\u00e1i \u0111i. N\u1ebfu l\u1ea1i l\u1ea7m l\u1eabn, th\u00ec quan cai qu\u1ea3n c\u0169ng b\u1ecb giao xu\u1ed1ng ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf c\u1eeda \u1ea3i, c\u1ee9 m\u1ed7i th\u00e1ng 2 l\u1ea7n, \u0111em k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd \u1ea5y lau cho s\u00e1ng. Ai tr\u00e1i l\u1ec7nh, s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00e1nh 80 tr\u01b0\u1ee3ng. Ai l\u00e0m m\u1edd t\u1ed1i h\u01b0 h\u1ecfng v\u00e0 khi d\u00f9ng nh\u00ecn ng\u1eafm kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u00ec ph\u1ea1t th\u00eam l\u00ean 2 b\u1eadc, \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng. N\u1ebfu g\u1eb7p vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e1o quan tr\u1ecdng m\u00e0 \u0111\u1ebfn s\u01a1 s\u00f3t, sai l\u1ea7m th\u00ec l\u1ea1i kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i n\u1eb7ng. T\u1ea5n s\u1edf \u1edf c\u1eeda \u0110\u00e0 N\u1eb5ng c\u0169ng chi\u1ebfu l\u1ec7 n\u00e0y thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ea1i khi\u00eau b\u1ed5 c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed \u1edf ph\u1ee7 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed \u1edf cung c\u00e1c ra, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 d\u1ea7n tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, t\u1ea5t n\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng \u1edf b\u00ean, m\u1edbi mong th\u00e0nh t\u1ef1u \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ea1i x\u00e9t nh\u1eefng v\u0103n vi\u00ean \u1edf Kinh v\u00e0 quan ch\u1ee9c T\u00f4n th\u1ea5t, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i t\u00e1c l\u00e3o th\u00e0nh, ph\u1ea9m h\u1ea1nh thu\u1ea7n th\u1ee5c th\u00ec ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi, t\u00e2u xin khi\u00eau b\u1ed5. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u00f2n th\u1ea5p, c\u0169ng cho th\u1ef1 h\u00e0m, \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c d\u1ea1y b\u1ea3o, \u0111\u00e0o t\u1ea1o g\u00e2y n\u00ean \u0111\u1ee9c nghi\u1ec7p [cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed]\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNay l\u00e0 m\u00f9a gi\u00f3 n\u1ed3m, h\u1ea3i ph\u1eadn th\u01b0\u1eddng c\u00f3 gi\u1eb7c Ch\u00e0 V\u00e0 l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra. V\u1eady xin l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn to\u00e0n s\u1ed1 bi\u1ec1n binh do Kinh ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 \u0111ang tr\u00fa ph\u00f2ng t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc m\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho r\u00fat v\u1ec1 An Giang\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 ch\u1eb3ng qua l\u00e0 l\u0169 v\u00f4 l\u1ea1i, nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra, v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 lo. B\u1ea5y nay ch\u1ec9 c\u00f3 l\u00ednh t\u1ec9nh c\u0169ng \u0111\u1ee7 tu\u1ea7n ti\u1ec5u, l\u00f9ng b\u1eaft, \u0111\u00e3 t\u1eebng ph\u1ea3i m\u01b0\u1ee3n l\u00ednh n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u00e2u ? Nay l\u1ea1i vin c\u1edb \u1ea5y \u0111\u1ec3 n\u00f3i, l\u00e0 \u00fd mu\u1ed1n l\u01b0u nhi\u1ec1u l\u00ednh l\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u1ef1 v\u1ec7 ! Sao kh\u00f4ng ngh\u0129 : b\u1ecdn h\u1ecd b\u1ea5y l\u00e2u gian nan, kh\u00f3 nh\u1ecdc, m\u00e0 kh\u00f4ng li\u1ec7u cho ngh\u1ec9 ng\u01a1i th\u00ec c\u00f3 n\u00ean ch\u0103ng ? N\u1ebfu v\u00ec c\u00f3 d\u1ea1o n\u00e0y l\u00e0 m\u00f9a gi\u00f3 n\u1ed3m, \u0111\u00e1ng lo gi\u1eb7c Ch\u00e0 V\u00e0 l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, th\u00ec ng\u00e0y kh\u00e1c \u0111\u1ebfn m\u00f9a gi\u00f3 b\u1eafc, l\u1ea1i g\u1eb7p vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng th\u00ec bao gi\u1edd cho xong \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1ea3, bi\u1ec1n binh nh\u00e2n ch\u1ed7 g\u1ea7n, r\u00fat v\u1ec1 An Giang, \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 d\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9c, l\u1ea1i b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng ; n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c, c\u1ea7n g\u1ecdi ra, th\u00ec v\u00e0i ng\u00e0y \u0111\u1ebfn ngay \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 mu\u1ed9n. Sao kh\u00f4ng \u0111\u1eafn \u0111o s\u1ef1 l\u00fd m\u00e0 v\u1ed9i nh\u00e0m xin nh\u01b0 th\u1ebf ! V\u1eady, truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i d\u1ed3n hi\u1ec7u Th\u1ee7 quan \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i c\u01a1 L\u1ea1ng h\u00f9ng, v\u1eabn coi gi\u1eef 2 t\u1ea5n s\u1edf V\u0103n Uy\u00ean v\u00e0 Du Th\u00f4n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c th\u1ed5 ch\u00e2u, huy\u1ec7n \u1edf Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng cho ch\u1ecdn b\u1ed5 l\u01b0u quan, v\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 v\u1ee5 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, ch\u00e2u huy\u1ec7n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u00f3 c\u00f2n nhi\u1ec1u ch\u1ed7 khuy\u1ebft, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t nh\u1eefng vi\u00ean ch\u1ee9c sung v\u00e0o, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i th\u1ed5 quan v\u00e0 cho theo v\u1ec1 l\u01b0u quan, nh\u1ea5t nh\u1ea5t theo y phong t\u1ee5c Kinh \u0111\u00e2u. Ch\u1eb3ng nh\u1eefng trong b\u1ecdn th\u1ed5 quan, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi quy thu\u1eadn, h\u1ebft l\u00f2ng trung, y\u00ean ph\u1eadn m\u00ecnh, gi\u1eef ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho v\u1eabn \u0111\u1ec3 gi\u1eef ch\u1ee9c, m\u00e0 c\u1ea3 \u0111\u1ebfn th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c, h\u1ec5 ai m\u1ed9t d\u1ea1 trung th\u00e0nh, k\u00ednh c\u1ea9n, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00e1c, c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f9y t\u00e0i c\u1ea5t d\u00f9ng, kh\u00f4ng sao c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u201cNay ng\u01b0\u1eddi Kinh, ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 c\u00f9ng \u1edf xen nhau, ch\u00ednh mong r\u1eb1ng l\u00e2u ng\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 s\u1ebd ti\u00eam nhi\u1ec5m th\u00f3i t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Kinh, \u0111\u01b0\u1ee3c hun \u0111\u00fac theo \u0111\u01b0\u1eddng thi\u1ec7n, c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn l\u01b0u quan m\u1edbi \u0111\u1eb7t : ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c \u00fd, tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t l\u00e0 ph\u1ea3i v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean t\u0129nh, kh\u00f4ng qu\u1ea5y nhi\u1ec5u d\u00e2n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tham lam s\u00e1ch nhi\u1ec5u, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m m\u1ea5t l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. K\u1ef7 lu\u1eadt tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh r\u1ea5t nghi\u00eam, m\u1ed9t khi vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng v\u00e0 t\u1ed9i l\u00e2y \u0111\u1ebfn c\u1ea3 nh\u00e0 n\u1eefa. C\u00e1c \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u1edf th\u01b0\u1ee3ng ty c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2m r\u0103n b\u1ea3o r\u00f5 l\u1ea1i : kh\u00f4ng n\u00ean sinh s\u1ef1 y\u00eau c\u1ea7u h\u00e0 kh\u1eafc, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean h\u1edd h\u1eefng kh\u00f4ng quan t\u00e2m. N\u1ebfu l\u01b0u quan thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t m\u00ecnh c\u00f3 x\u1ea3y ra t\u00ecnh t\u1ec7 nh\u0169ng nhi\u1ec5u g\u00ec th\u00ec ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c nghi\u00eam ng\u1eb7t tham h\u1eb7c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 v\u1ecb che \u0111\u1eady ch\u00fat n\u00e0o, quy\u1ebft kh\u00f4ng n\u00ean coi nhau nh\u01b0 k\u1ebb T\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, l\u00e0m ng\u01a1 nh\u01b0 kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y. Th\u1eed ngh\u0129 : v\u1ea1n nh\u1ea5t x\u1ea3y ra s\u1ef1 bi\u1ebfn th\u00ec c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a ph\u1ea1m nh\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u1ea3i n\u00f3i, nh\u01b0ng quan to m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u00e1 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m hay sao ?\u201d<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ec5 m\u1ed9 th\u00eam 1, 2 \u0111\u1ed9i d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch, t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o trong, sung b\u1ed5 l\u00e0m Thanh b\u00ecnh th\u1ef1 ng\u1ea1ch. C\u00f2n 2 \u0111\u1ed9i nguy\u00ean qu\u00e1n H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Thanh Hoa, qu\u00ea nh\u00e0 xa x\u00f4i, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho t\u01b0\u1edbc kh\u1ecfi ng\u1ea1ch, theo t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean, H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng, d\u00e2ng s\u1edb xin cho bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u ban, \u0103n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o c\u00f4ng t\u00e1c ((1) Nguy\u00ean v\u0103n : \u201c\u2026d\u0129 sung c\u00f4ng t\u00e1c \u4ee5\u5145\u5de5\u4f5c\u201d.1).<\/p>\n<p>Vua kh\u00f4ng chu\u1ea9n y v\u00e0 d\u1ee5 qu\u1edf Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng : \u201cV\u00e0i n\u0103m nay b\u1ed7ng v\u00ec c\u00f3 vi\u1ec7c, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u00e0 ph\u1ea3i d\u1ee5ng binh. Bi\u1ec1n binh s\u1edf t\u1ea1i, nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u1ea3i ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i, th\u1ef1c th\u1ea5y kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u1ea5t v\u1ea3. V\u1eeba \u0111\u00e2y, v\u00ec c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u00e3 l\u00e0m xong, n\u00ean xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, chu\u1ea9n cho ph\u00e0m l\u00ednh th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc, k\u1ec3 t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 5 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c chia ban \u0111\u1ec3 c\u00f9ng ngh\u1ec9 vai, tho\u1ea3 thu\u00ea vui v\u1ebb. Nay l\u1ea1i ch\u1ef1c v\u00ec c\u00f4ng t\u00e1c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, d\u00e1m t\u1ef1 l\u00e0m tr\u00e1i \u00fd Ch\u1ec9 d\u1ee5, xin l\u01b0u bi\u1ec1n binh l\u1ea1i, \u1ea5y l\u00e0 \u00fd g\u00ec ? \u0110\u1ebfn nh\u01b0 h\u1ea1t H\u01b0ng Y\u00ean nay, n\u0103m ngo\u00e1i b\u1ed7ng g\u1eb7p th\u1ee7y tai, ta \u0111\u00e3 t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch \u0111\u1ec3 c\u1ee9u ch\u1eefa. Ngay nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng C\u1eedu An, l\u00e0 c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u1edbn, t\u1ea5t ph\u1ea3i tr\u1ea3 gi\u00e1 h\u1eadu h\u01a1n : m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 6 quan ti\u1ec1n, khi\u1ebfn h\u1ecd c\u00f3 c\u00e1i tr\u00f4ng nh\u1edd \u0111\u1ec3 sinh s\u1ed1ng. Ng\u01b0\u01a1i, l\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, sao kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ec3 theo \u00fd \u0111\u00f3 m\u00e0 thi h\u00e0nh, \u0111\u1ec3 c\u1ee9u cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi \u0111au kh\u1ed5. Nay chu\u1ea9n cho t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n d\u00f9ng s\u1ee9c qu\u00e2n l\u00ednh. R\u1ed3i t\u00f9y theo c\u00f4ng tr\u00ecnh : vi\u1ec7c n\u00e0o tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i nh\u01b0ng h\u01a1i k\u00e9m c\u00f4ng tr\u00ecnh khai s\u00f4ng th\u00ec m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho 5 quan ; vi\u1ec7c k\u00e9m n\u1eefa th\u00ec c\u1ea5p cho 4 quan ho\u1eb7c 3 quan, c\u1ed1t khi\u1ebfn cho d\u00e2n vui l\u00f2ng, s\u1ed1t s\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u00ec c\u1ee7a c\u1ea3i s\u1ebd l\u01b0u th\u00f4ng v\u00e0 d\u00e2n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i kh\u1eafp c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh ph\u00e1 gi\u1eb7c Man \u1edf Kha T\u1ed1t \u67ef\u5352, T\u00e0 L\u1ea1p \u659c\u7b20 h\u01a1n 10 ch\u1ed7, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 X\u1ea1 C\u0103n \u5c04\u6839 (nguy\u00ean l\u00e0 cai man \u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh), ch\u00e9m gi\u1ebft r\u1ea5t nhi\u1ec1u, \u0111\u1ed1t h\u1ebft tr\u1ea1i, s\u00e1ch v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a n\u1ea3 t\u00edch tr\u1eef c\u1ee7a gi\u1eb7c. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Man s\u1ed1ng \u1edf s\u1edf t\u1ea1i ra th\u00fa h\u01a1n 200 t\u00ean. H\u1ecd n\u00f3i l\u00e0 b\u1ecb th\u1ed5 ph\u1ec9 c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p b\u1eaft theo, nay xin mi\u1ec5n cho t\u1ed9i ch\u1ebft. B\u1ecdn Huy\u00ean cho c\u01a1m r\u01b0\u1ee3u v\u00e0 kh\u0103n \u0111\u1ecf m\u1edf l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c y\u00ean \u1ee7i v\u1ed7 v\u1ec1, khi\u1ebfn h\u1ecd th\u00f4ng b\u00e1o cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Man kh\u00e1c tr\u1edf v\u1ec1 nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, ban khen, th\u01b0\u1edfng cho B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean gia 1 c\u1ea5p, L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, bi\u1ec1n binh 1.000 quan ti\u1ec1n, chu\u1ea9n cho r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u1ef5 ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 X\u1ea1 C\u0103n b\u1ecb x\u1eed t\u1eed b\u1eb1ng t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec. Th\u1ef1 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Khoa b\u1ecb b\u1ec7nh \u1edf trong qu\u00e2n, khi v\u1ec1 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00ec ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Bi\u00ean H\u00f2a, Ph\u1ea1m Duy Trinh \u0111\u00f3ng \u1edf n\u00fai Ch\u1eed \u0110i\u00ean \u6e1a\u5dd4 [t\u1ea1m d\u00f9ng ch\u1eef \u0110i\u00ean \u5dd4 do ch\u01b0a t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eef \u0110i\u00ean t\u1ea1o b\u1edfi s\u01a1n+ch\u00e2n \u5c71+\u771e], ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 th\u00e1m x\u1ee9 Th\u1ecb Linh \u5e02\u6b1e [c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0: ch\u1ee3 x\u1ee9 Linh], th\u00ec nh\u00e0 c\u1eeda \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u1ed1t ch\u00e1y, d\u00e2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh h\u1ebft. C\u00f3 7 s\u00e1ch Man Thu\u1ed9c \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ebfn c\u1eeda qu\u00e2n, t\u00ecnh nguy\u1ec7n quy thu\u1eadn. H\u1ecfi v\u1ec1 ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a t\u00ean ng\u1ee5y x\u01b0ng La B\u00f4n \u7f85\u5954 v\u01b0\u01a1ng, \u0110i\u00ean S\u01b0 \u5dd4\u5e2b th\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u1ea3. B\u1ecdn Trinh b\u00e8n th\u00e2n \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t Man \u1edf s\u00f4ng La Nga \u7f85\u4fc4 [s\u00f4ng <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/S%C3%B4ng_La_Ng%C3%A0\">La Ng\u00e0<\/a>] \u0111\u1ec3 d\u00f2 h\u1ecfi c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y b\u00f3ng d\u00e1ng d\u1ea5u v\u1ebft g\u00ec c\u1ea3, r\u1ed3i \u0111em c\u00e1c vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 t\u00ean ng\u1ee5y x\u01b0ng La B\u00f4n v\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u1ee9 nh\u01b0 t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn t\u00e2u b\u00e1o, th\u00ec \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 ch\u00e9m \u0111\u1ea7u r\u1ed3i. C\u00f2n c\u00e1c s\u00e1ch Man Thu\u1ed9c h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i, hi\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u1edf y\u00ean, c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed1n \u0111i c\u0169ng \u0111\u00e3 quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1 th\u00fa. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ph\u1ee7 d\u1ee5 t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c Man \u0111\u1ec1u n\u00ean c\u00f9ng nhau y\u00ean \u1edf, c\u00e0y ru\u1ed9ng m\u00e0 \u0103n, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng m\u00e0 u\u1ed1ng, c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc y\u00ean vui ; ch\u1edb nghe gi\u1eb7c l\u1eeba g\u1ea1t d\u1ed7 d\u00e0nh, \u0111\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh m\u1eafc v\u00e0o t\u1ed9i v\u1ea1. R\u1ed3i \u0111em ngay l\u00ednh v\u00e0 voi r\u00fat v\u1ec1 t\u1ec9nh l\u1ef5. C\u00f2n Man Thu\u1ed9c \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u00e3 quy thu\u1eadn th\u00ec th\u1ea3 cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 \u0110i\u00ean S\u01b0 b\u1ecb t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>C\u00e1c luy\u1ec7n binh v\u1ec7 Kh\u00e1nh H\u00f2a t\u1eeb qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh r\u00fat v\u1ec1. Vua d\u1ee5 cho c\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, g\u1eb7p ch\u1ed7 khuy\u1ebft th\u00ec b\u1ed5 ngay, binh \u0111inh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 h\u1ebft v\u1ec1, l\u1ea1i v\u00e0o s\u1ed5 l\u00e0m d\u00e2n.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cD\u00f2 h\u1ecfi bi\u1ebft r\u1eb1ng ngh\u1ecbch Giang, ngh\u1ecbch Ch\u00e2u \u1edf s\u1edf Phan Rang, ngh\u1ecbch Th\u00f4ng, ngh\u1ecbch T\u01b0\u1eddng \u1edf s\u1edf Giang H\u01b0\u01a1ng, ngh\u1ecbch V\u0103n, ngh\u1ecbch Thi\u00eam \u1edf s\u1edf Phan Ri, ngh\u1ecbch L\u00e2n ngh\u1ecbch B\u00ecnh \u1edf s\u1edf Ph\u1ed1 H\u00e0i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e9n l\u00fat \u1ea9n n\u00e1u m\u1ed9t ch\u1ed7. V\u1eady ngh\u0129 xin chia \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u1eaft ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c, hai l\u00e0 \u0111\u1ec3 thu ph\u1ee5c v\u1ed7 v\u1ec1 qu\u00e2n ch\u00fang c\u00f2n l\u1ea1i, m\u1edbi h\u1ee3p c\u01a1 nghi. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u00e3 c\u00f3 chuy\u00ean vi\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m t\u01b0 l\u00e0m. L\u1ea1i n\u1eefa, th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau d\u1ee5 tr\u1edf v\u1ec1, m\u1edbi ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t, hai ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi. Xin r\u1ed9ng mi\u1ec5n cho t\u00f4 ru\u1ed9ng n\u0103m nay. C\u00f2n n\u0103m ngo\u00e1i, b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n n\u00ean chu\u1ea9n cho ti\u1ec1n thu\u1ebf \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn n\u0103m nay \u0111\u1ec1u chi\u1ebft n\u1ea1p b\u1eb1ng th\u00f3c, duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 sau khi d\u00e2n trong h\u1ea1t s\u1ee3 ch\u1ea1y tan t\u00e1c, c\u1ee7a kho t\u00edch tr\u1eef c\u00f2n \u00edt. V\u1eady v\u1ec1 thu\u1ebf th\u00e2n, n\u00ean cho n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t \u1ea5y gi\u1eb7c Man n\u1ed5i lo\u1ea1n, quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u00e1nh ph\u00e1 t\u1eadn s\u00e0o huy\u1ec7t, gi\u1ebft tan, kh\u00f4ng s\u00f3t l\u1ea1i t\u00ean n\u00e0o ; duy b\u1ecdn t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c ch\u01b0a b\u1ecb b\u1eaft, th\u00ec vi\u1ec7c h\u00e3y c\u00f2n ch\u01b0a xong. B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 cho r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 t\u1ec9nh, chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i \u0111i d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u00edch ch\u1ed7 ngh\u1ecbch ph\u1ea1m \u1ea9n n\u00e1u, r\u1ed3i chia \u0111\u01b0\u1eddng l\u00f9ng b\u1eaft cho b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cD\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, ng\u01b0\u01a1i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, l\u0129nh ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean \u0111\u00e1nh hay n\u00ean v\u1ed7 v\u1ec1, \u0111\u00e3 h\u01a1n m\u1ea5y th\u00e1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e0nh hi\u1ec7u g\u00ec r\u00f5 r\u1ec7t, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ta ph\u1ea3i ph\u00e1i B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean \u0111\u1ebfn l\u00e0m thay vi\u1ec7c \u1ea5y. Nay l\u1ea1i b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u00e3 c\u00f3 chuy\u00ean vi\u00ean, kh\u00f4ng d\u00e1m t\u1ef1 l\u00e0m\u201d, sao tr\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi th\u00ec s\u00e1ng, tr\u00e1ch m\u00ecnh th\u00ec qu\u00e1ng \u0111\u1ebfn th\u1ebf !<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, tuy tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0m th\u00e0nh c\u00f4ng, nh\u01b0ng D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ea1i vi\u00ean \u1edf n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi, \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5 ch\u1ed7 \u1ea9n n\u1ea5p t\u1ee5 t\u1eadp c\u1ee7a b\u1ecdn ngh\u1ecbch Giang, ngh\u1ecbch V\u0103n r\u1ed3i, th\u00ec \u1edf t\u1ec9nh h\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 bi\u1ec1n binh, sao kh\u00f4ng \u0111em \u0111i n\u00e3 b\u1eaft, l\u1ea1i coi nh\u01b0 vi\u1ec7c ngo\u00e0i, kh\u00f4ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn, m\u00e0 ch\u1ec9 ch\u1ef1c \u0111\u00f9n c\u1ea3 cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c hay sao ?<\/p>\n<p>\u201cNay chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong c\u1ee9 theo ch\u1ed7 t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c v\u1eabn \u1ea9n n\u1ea5p, \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111em ngay qu\u00e2n l\u00ednh \u0111i ti\u1ec5u, n\u1ebfu vi\u1ec7c t\u1ec9nh c\u00f3 b\u1eadn r\u1ed9n n\u00ean ph\u00e2n ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c \u0111i \u0111\u00e1nh, c\u1ed1t sao b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ph\u1ea1m \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u00e1n. Nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng ch\u1ec9 n\u00f3i hu\u00eanh hoang \u0111\u1ec3 che l\u1ea5p, \u0111\u1ed5 t\u1ed9i cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh kh\u00f4ng b\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u1ea3y may m\u01b0u k\u1ebf g\u00ec, th\u00ec th\u1eed ngh\u0129 xem ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t nghi\u00eam, h\u00e1 hay ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i n\u1eb7ng \u1ea5y ?<\/p>\n<p>\u201cV\u1ec1 t\u00f4 ru\u1ed9ng c\u1ee7a th\u1ed5 d\u00e2n, thu\u1ebf th\u00e2n c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ec9nh h\u1ea1t \u0111\u1ec1u y cho nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 xin\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u1edf \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng d\u00e2ng s\u1edb b\u00e1o v\u1ec1 Kinh xin ch\u1ea7u vua.<\/p>\n<p>Vua tr\u01b0\u1edbc d\u1ee5 sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng v\u00e0 m\u1ed9t Th\u1ecb lang, m\u1ed9t Qu\u1ea3n v\u1ec7, \u0111\u1ebfn nh\u1eadt k\u1ef3, ra ngo\u00e0i qu\u00e1ch \u0111\u00f3n ti\u1ebfp, truy\u1ec1n Ch\u1ec9 \u00fay l\u1ea1o. \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u1edf \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang v\u1ec1 Kinh, ph\u00e1i vi\u00ean \u0111\u00f3n ti\u1ebfp c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf. (Nghi ti\u1ebft \u0111\u00f3n ti\u1ebfp : Ph\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o c\u00e1c vi\u00ean Th\u1ed1ng so\u00e1i, Tham t\u00e1n g\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, th\u00ec b\u1ed9 Binh tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i 80 bi\u1ec1n binh, kh\u00ed gi\u1edbi nghi\u00eam t\u00fac ch\u1ec9nh t\u1ec1, \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m Th\u1eeba An \u0111\u00f3n ti\u1ebfp. Ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n vi\u1ec7c b\u00e0y \u1edf tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan ph\u00eda b\u1eafc c\u1ea7u H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, 1 c\u00e1i \u00e1n s\u01a1n son, hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1eb7t gh\u1ebf, tr\u1ea3i chi\u1ebfu \u0111\u1ec3 ng\u1ed3i, b\u00ean \u0111\u00f4ng b\u00ean t\u00e2y h\u01b0\u1edbng v\u00e0o nhau. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t 1 c\u00e1i b\u00e0n \u1edf g\u1ea7n b\u00ean t\u1ea3, tr\u00ean b\u00e0y \u0111\u1ee7 n\u1eadm, ch\u00e9n v\u00e0 \u0111\u0129a b\u1eb1ng b\u1ea1c. B\u1ed9 Binh l\u1ea1i v\u00e1t 50 bi\u1ec1n binh \u0111i theo h\u1ed9 v\u1ec7. C\u00e1c vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 v\u00e2ng m\u1ec7nh ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee3i s\u1eb5n \u1edf ch\u1ed7 \u1ea5y. Khi b\u1ecdn Th\u1ed1ng so\u00e1i, Tham t\u00e1n \u0111\u1ebfn, ai n\u1ea5y xu\u1ed1ng ng\u1ef1a, v\u00e1i ch\u00e0o nhau. Ph\u00e1i vi\u00ean \u0111\u1ee9ng \u1edf b\u00ean t\u1ea3 \u00e1n s\u01a1n son, b\u1ecdn Th\u1ed1ng so\u00e1i, Tham t\u00e1n \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc \u00e1n, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 c\u1eeda khuy\u1ebft \u1edf ho\u00e0ng th\u00e0nh qu\u1ef3 n\u00f3i : \u201cCung th\u1ec9nh Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng th\u00e1nh an\u201d ((1) K\u00ednh xin h\u1ecfi : th\u00e1nh th\u1ec3 vua c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh y\u00ean kh\u00f4ng ?1). Ph\u00e1i vi\u00ean \u0111\u1ee9ng \u0111\u00f3 \u0111\u00e1p r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ee5ng ng\u00e3 Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng th\u00e1nh th\u1ec3 v\u1ea1n an\u201d ((2) Th\u00e1nh th\u1ec3 vua ta \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh y\u00ean mu\u00f4n ph\u1ea7n.2), r\u1ed3i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 \u00fay l\u1ea1o. B\u1ecdn Th\u1ed1ng so\u00e1i, Tham t\u00e1n kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u t\u1ea1, r\u1ed3i \u0111\u1ee9ng d\u1eady, chia ng\u00f4i kh\u00e1ch v\u00e0 ch\u1ee7, ng\u1ed3i \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu. Ph\u00e1i vi\u00ean r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eebng : tr\u01b0\u1edbc Th\u1ed1ng so\u00e1i, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn Tham t\u00e1n, v\u00e1i nh\u1eadn l\u1ea5y, u\u1ed1ng xong, \u0111\u1ec1u c\u00f9ng nhau l\u00ean ng\u1ef1a, v\u00e0o th\u00e0nh).<\/p>\n<p>Cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n T\u00fa D\u0129nh \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5. Tr\u01b0\u1edbc kia D\u0129nh l\u00e0m Ph\u1ee7 do\u00e3n, v\u00ec c\u00f3 l\u1ed7i, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf thuy\u1ec1n Thanh loan. T\u1edbi khi v\u1ec1, D\u0129nh ph\u00e1t gi\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m \u0111\u1edbn k\u00e9m c\u1ee7a ph\u00e1i vi\u00ean Tr\u1ea7n C\u00f4ng Ch\u01b0\u01a1ng, cho n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c. Ra l\u1ec7nh truy\u1ec1n Ch\u1ec9 : t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf thuy\u1ec1n l\u1edbn, n\u1ebfu th\u1ea5y ph\u00e1i vi\u00ean c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 g\u00ec m\u00e0 m\u00ecnh ph\u00e1t gi\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ra th\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t ban \u01a1n r\u1ed9ng ; n\u1ebfu thi\u00ean v\u1ecb che gi\u1ea5u th\u00ec s\u1ebd c\u00f3 t\u1ed9i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 sung l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh mang theo L\u1ea1i khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung B\u00f9i V\u0103n B\u1eb1ng, H\u1ed9 b\u1ed9 Ch\u1ee7 s\u1ef1 Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i B\u1ea3n \u0111\u1ebfn hai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, c\u00e2n thu \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 xu\u1ea5t v\u1ed1n cho l\u00e0m. C\u00f3 Cai \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9i Di\u1ec7u uy Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c L\u1ee3i l\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1 trong ph\u1ee7 Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0111i mua ri\u00eang \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a d\u00e2n. B\u00f9i V\u0103n B\u1eb1ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ecbnh l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u h\u1eb7c vi\u1ec7c \u0111\u00f3. Qu\u00fdnh b\u1ea3o r\u1eb1ng : Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ed9 th\u00f4ng t\u01b0 cho c\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n ri\u00eang, l\u00e0 chuy\u00ean ch\u1ec9 v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u00e1n t\u01b0 cho c\u00e1c l\u00e1i bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh m\u00e0 th\u00f4i ; nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng d\u00e2n gian mua b\u00e1n ri\u00eang v\u1edbi nhau \u0111\u1ec3 \u0103n d\u00f9ng, tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd v\u1eabn ch\u01b0a t\u1eebng c\u1ea5m, hu\u1ed1ng chi \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u00e2n c\u00f4ng ? Nay b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 mua c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec ; \u0111\u1ee3i sau khi v\u1ec1 t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi, s\u1ebd tr\u00ecnh b\u00e0y tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t vua l\u00e0 h\u01a1n, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111em vi\u1ec7c nh\u1ecf m\u1ecdn \u1ea5y l\u00ean ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb, kh\u00f5ng kh\u00e3nh l\u00e0m ra ta \u0111\u00e2y ngay th\u1eb3ng \u0111\u1ec3 mua l\u1ea5y ti\u1ebfng khen nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0m g\u00ec ?\u201d B\u1eb1ng b\u00e8n l\u00e0m t\u1eadp ri\u00eang t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua t\u1ee9c th\u00ec ra l\u1ec7nh c\u00e1ch ch\u1ee9c L\u1ee3i, giao Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0 x\u00e9t x\u1eed ; c\u00f2n t\u1eadp t\u00e2u \u1ea5y sao Qu\u00fdnh kh\u00f4ng k\u00fd t\u00ean, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u, c\u0169ng ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i cho minh b\u1ea1ch. T\u1edbi khi b\u1ea3n \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, Qu\u00fdnh n\u00f3i r\u1eb1ng v\u00ec l\u00e0 t\u1eadp t\u00e2u ri\u00eang \u0111\u1ec3 tham h\u1eb7c c\u1ee7a B\u00f9i V\u0103n B\u1eb1ng, n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 k\u00fd t\u00ean, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u. V\u00ec th\u1ea5y B\u1eb1ng n\u00f3i ra vi\u1ec7c \u1ea5y v\u00e0 t\u1ecf \u00fd mu\u1ed1n tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean, trong l\u00fac n\u00f3i chuy\u1ec7n, v\u1ed1n kh\u00f4ng bi\u1ebft \u00fd ki\u1ebfn m\u00ecnh l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c mua t\u01b0 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t, nguy\u00ean ch\u1ec9 c\u1ea5m th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 d\u00e2n gian, h\u1eb1ng ng\u00e0y mua b\u00e1n l\u1eb7t v\u1eb7t t\u1eeb v\u00e0i tr\u0103m hay m\u01b0\u01a1i c\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng, v\u1eabn kh\u00f4ng c\u1ea5m, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m xong vi\u1ec7c b\u00e1n s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1eddng do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p v\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3, r\u1ed3i sau m\u1edbi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c mua b\u00e1n ri\u00eang, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eady th\u1ea7n th\u1ebf, mua b\u00e1n l\u00e9n l\u00fat, m\u01b0u c\u1ea7u l\u1ee3i ri\u00eang, l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng x\u1ea5u cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c !<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, th\u00e2n c\u00f4ng c\u00f3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0o ti\u1ec7c t\u00f9ng k\u1eb9o b\u00e1nh trong m\u1ed9t n\u0103m, nhi\u1ec1u l\u1eafm ch\u1eb3ng qua c\u0169ng \u0111\u1ebfn 1000 c\u00e2n l\u00e0 c\u00f9ng, th\u00ec mua \u1edf ch\u1ee3 b\u00faa v\u1edbi gi\u00e1 th\u1ecfa thu\u1eadn c\u0169ng kh\u00f4ng sao c\u1ea3, vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u00e1i thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111i t\u1eaft \u0111\u1ebfn nh\u00e0 d\u00e2n mua t\u01b0 h\u00e0ng \u0111\u1ebfn 3000 c\u00e2n, l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i tham h\u1eb7c ! L\u1ea1i n\u1eefa, \u1ea5n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb v\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng, nay l\u1ea1i d\u00f9ng v\u1ec1 vi\u1ec7c t\u00ecm mua \u0111\u1ed3 \u0103n, nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ec1u l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang ! V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i.<\/p>\n<p>\u201cNguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c L\u1ee3i, chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y tuy c\u00f3 tr\u00e1t \u1edf ph\u1ee7, nh\u01b0ng v\u1eeba g\u1eb7p k\u1ef3 chi\u1ebfu thu s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1eddng do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc b\u1ecf v\u1ed1n, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e0y cho ph\u00e1i vi\u00ean bi\u1ebft, l\u1ea1i t\u1ef1 ti\u1ec7n mua ri\u00eang ; h\u01a1n n\u1eefa trong t\u1edd tr\u00e1t ch\u1ec9 n\u00f3i mua c\u00f3 3000 c\u00e2n, th\u1ebf m\u00e0 mua h\u01a1n l\u00ean \u0111\u1ebfn h\u01a1n 490 c\u00e2n, bi\u1ebft \u0111\u00e2u t\u00ean L\u1ee3i kh\u00f4ng n\u1eafm l\u1ea5y t\u1edd tr\u00e1t \u1ea5y \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1i b\u00f9a h\u1ed9 th\u00e2n \u0111i mua th\u1eadt nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i ? L\u0169 n\u00e0y l\u00e0 b\u1ecdn lau nhau, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 \u1edf b\u00ean th\u00e2n c\u00f4ng th\u00ec ch\u00fang s\u1ebd cam l\u00f2ng l\u00e0m khuy\u1ec3n \u01b0ng, t\u1ea5t \u0111\u1ebfn xui gi\u1ee5c l\u00e0m x\u1eb1ng, t\u0103ng th\u00eam s\u1ef1 x\u1ea5u. V\u1eady, L\u1ee3i ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh ngay 100 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf ven bi\u00ean gi\u1edbi Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>\u201cHo\u00e0ng Qu\u00fdnh tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd v\u1eabn th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 nh\u1eadn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y, ch\u00ednh m\u00ecnh l\u00e0m kh\u00e2m sai \u0111\u1ea1i vi\u00ean kh\u00e1c h\u1eb3n v\u1edbi nh\u1eefng vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o \u0111i theo \u0111\u00f3. N\u1ebfu cho vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a B\u00f9i V\u0103n B\u1eb1ng l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u00ec sao kh\u00f4ng tham h\u1eb7c t\u00e2u l\u00ean, l\u1ea1i ch\u1ec9 c\u00f9ng nhau bi\u1ec7n b\u00e1c, c\u01b0\u1eddi B\u1eb1ng l\u00e0 chu\u1ed1c ti\u1ebfng ngay th\u1eb3ng v\u00e0 g\u1ea1t \u0111i m\u00e0 cho l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf, \u0111\u1eebng t\u00e2u nh\u00e0m, \u0111\u1ec3 cho B\u1eb1ng ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u ri\u00eang ! N\u1ebfu Qu\u00fdnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u1ec3 nang thi\u00ean v\u1ecb th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 chu\u1ed1c hu\u1ec7 mua \u01a1n. V\u1eady s\u1ef1 th\u1ef1c c\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c c\u1ee7a Qu\u00fdnh \u1edf \u0111\u00e2u ? \u0110\u1ebfn nay t\u00e2u l\u1ea1i, Qu\u00fdnh l\u1ea1i n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cV\u1ed1n kh\u00f4ng bi\u1ebft \u00fd ki\u1ebfn m\u00ecnh l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i\u201d, nh\u01b0 th\u1ebf h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u00e0o ch\u1eefa ch\u1ed7 h\u1ecfng, ch\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i \u0111\u00f3 sao ? Chu\u1ea9n giao cho b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n x\u1eed.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t \u0111\u00e3 mua, th\u00ec tr\u00edch l\u1ea5y \u0111\u1ee7 3000 c\u00e2n giao v\u1ec1 cho th\u00e2n c\u00f4ng chi\u1ebfu gi\u00e1 tr\u1ea3 ti\u1ec1n cho ch\u1ee7 b\u00e1n. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7 n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Khi l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 d\u00e2ng l\u00ean, Qu\u00fdnh cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 : tr\u1eddi h\u00e8 n\u1eafng d\u1eef, \u0111\u1ea5t Nam K\u1ef3 \u1edf v\u1ec1 c\u1ef1c nam, n\u00f3ng b\u1ee9c nhi\u1ec1u h\u01a1n, b\u00e8n sai th\u1ecb v\u1ec7 mang s\u00e2m, qu\u1ebf, d\u1ea7u v\u00e0 thu\u1ed1c men \u1edf kho, ban ph\u00e1t cho quan qu\u00e2n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, v\u00e0 2 t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn, c\u00f3 ai c\u1ea3m nhi\u1ec5m th\u00ec ch\u1eefa cho. (Qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh : nam s\u00e2m h\u1ea1ng nh\u00ec 20 c\u00e2n, qu\u1ebf Kinh h\u1ea1ng ba 5 c\u00e2n, qu\u1ebf Thanh h\u1ea1ng th\u1ee9 ((1) Qu\u1ebf h\u1ea1ng th\u1ee9 : t\u1ee9c l\u00e0 h\u1ea1ng qu\u1ebf, ph\u1ea9m ch\u1ea5t k\u00e9m, d\u01b0\u1edbi h\u1ea1ng th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 h\u1ea1ng trung. Xem th\u00eam ch\u00fa th\u00edch \u1edf d\u01b0\u1edbi.1) 1 c\u00e2n, qu\u1ebf \u1edf Ngh\u1ec7 h\u1ea1ng nh\u00ec 1 c\u00e2n r\u01b0\u1ee1i, qu\u1ebf quan b\u1ea3n ((2) Nguy\u00ean v\u0103n : Ngh\u1ec7 An quan b\u1ea3n qu\u1ebf. Theo Kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh \u0110\u1ea1i nam H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n s\u1ef1 l\u1ec7, ph\u1ea7n H\u1ed9 b\u1ed9, T\u1ea1p ph\u00fa, m\u1ee5c Qu\u1ebf h\u1ed9, th\u00ec qu\u1ebf Ngh\u1ec7, c\u0169ng nh\u01b0 qu\u1ebf Thanh chia l\u00e0m ba h\u1ea1ng : th\u01b0\u1ee3ng, trung v\u00e0 th\u1ee9. M\u1ed7i c\u00e2y qu\u1ebf, h\u1ea1ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau \u0111\u1ec1u thu l\u00e0m quan h\u1ea1ng, c\u00f2n h\u1ea1ng trung v\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9 th\u00ec \u0111\u1ec1u chia \u0111\u00f4i : m\u1ed9t n\u1eeda v\u00e0o nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc (nh\u1eadp quan), m\u1ed9t n\u1eeda chia th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c qu\u1ebf h\u1ed9. C\u00e2y qu\u1ebf n\u00e0o ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea1ng trung v\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee9 th\u00ec h\u1ea1ng trung \u0111\u1ec1u thu l\u00e0m quan h\u1ea1ng, c\u00f2n h\u1ea1ng th\u1ee9 c\u0169ng chia \u0111\u00f4i : n\u1eeda v\u00e0o nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, n\u1eeda chia th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c qu\u1ebf h\u1ed9 (theo ngh\u1ecb chu\u1ea9n n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 10 [1829], H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n quy\u1ec3n 45 (t\u1edd 10b-11a). Nh\u01b0 v\u1eady \u201cqu\u1ebf quan b\u1ea3n\u201d c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 lo\u1ea1i qu\u1ebf thu\u1ed9c quan h\u1ea1ng : h\u1ea1ng th\u01b0\u1ee3ng ho\u1eb7c h\u1ea1ng trung t\u1ee9c l\u00e0 qu\u1ebf t\u1ed1t.2) Ngh\u1ec7 An 16 c\u00e2n, d\u1ea7u b\u1ea1c h\u00e0 T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng 20 l\u1ecd, r\u01b0\u1ee3u ch\u1ed1ng gi\u00f3 c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng 50 l\u1ecd. Th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y : nam s\u00e2m h\u1ea1ng nh\u00ec 4 c\u00e2n, qu\u1ebf Kinh h\u1ea1ng ba 2 c\u00e2n, qu\u1ebf Thanh h\u1ea1ng th\u1ee9 10 l\u1ea1ng, qu\u1ebf Ngh\u1ec7 h\u1ea1ng nh\u00ec 1 c\u00e2n, qu\u1ebf quan b\u1ea3n Ngh\u1ec7 An 3 c\u00e2n, d\u1ea7u b\u1ea1c h\u00e0 T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng 5 l\u1ecd, r\u01b0\u1ee3u ch\u1ed1ng gi\u00f3 c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng 15 l\u1ecd. Hai t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn, m\u1ed7i t\u1ec9nh : nam s\u00e2m h\u1ea1ng nh\u00ec 2 c\u00e2n, qu\u1ebf Thanh h\u1ea1ng th\u1ee9 6 l\u1ea1ng, qu\u1ebf Ngh\u1ec7 h\u1ea1ng nh\u00ec n\u1eeda c\u00e2n, qu\u1ebf quan b\u1ea3n Ngh\u1ec7 An 1 c\u00e2n, d\u1ea7u b\u1ea1c h\u00e0 T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng 5 l\u1ecd, r\u01b0\u1ee3u ch\u1ed1ng gi\u00f3 c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng 15 l\u1ecd).<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ti\u1ec1n h\u00f9ng l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Khai l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u00ean Quang ; Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c M\u1ee5c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Ti\u1ec1n v\u1ec7 B\u1eafc Ninh.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Nam, \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0, t\u00e2u xin m\u1ed9 l\u00ednh l\u1eadp \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh thu\u1ed9c t\u1ec9nh. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00e1i \u201cthang bay\u201d ((1) Nguy\u00ean v\u0103n : \u201cphi th\u00ea\u201d c\u00e1i thang ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7, d\u00e0i \u0111\u1ed9 2, 3 tr\u01b0\u1ee3ng chia l\u00e0m nhi\u1ec1u b\u1eadc nh\u01b0 c\u00e1i thang g\u1ed7 th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ea7u hai thanh c\u00e1i thang c\u00f3 b\u00e1nh xe. Khi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n tr\u00e8o l\u00ean th\u00e0nh, th\u00ec \u0111\u1eb7t b\u00e1nh xe s\u00e1t v\u00e0o th\u00e0nh, \u0111\u1ea9y d\u1ea7n ti\u1ebfn l\u00ean (theo V\u0169 b\u1ecb ch\u00ed d\u1eabn trong T\u1eeb H\u1ea3i tr.1488). C\u00f2n thang bay c\u1ee7a nh\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0111\u00e2y kh\u00f4ng r\u00f5 c\u00f3 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m g\u00ec kh\u00e1c kh\u00f4ng.1). Sai b\u1ed9 Binh tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u1ea5y. Khi l\u00e0m xong, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn xem, th\u1ea5y thang \u1ea5y nh\u1eb9, ti\u1ec7n, b\u1ec1n t\u1ed1t, th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn \u0111\u01b0\u1eddng quan Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e1i \u00e1o \u0111o\u1ea1n, l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 100 quan ti\u1ec1n. Ra l\u1ec7nh cho theo \u0111\u00fang c\u00e1ch th\u1ee9c l\u00e0m th\u00eam, s\u1ebd t\u1ea3i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng khi d\u00f9ng \u0111\u1ebfn (H\u1ea1ng l\u1edbn : 7 c\u00e1i ; h\u1ea1ng nh\u1ecf, kh\u00f4ng c\u00f3 b\u00e1nh xe : 40 c\u00e1i). N\u1ed9i gi\u00e1m Ch\u00e2u Ph\u01b0\u1edbc N\u0103ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n qua l\u1ea1i n\u01a1i th\u1ee3 l\u00e0m \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n m\u1ec7nh l\u1ec7nh, nh\u00e2n t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, c\u0169ng s\u1eafp ch\u1ebft, \u201cthang bay\u201d n\u00e0y ch\u1ec9 n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m ph\u00e9p cho mu\u00f4n ngh\u00ecn \u0111\u1eddi th\u00f4i !\u201d Vua gi\u1eadn v\u00ec nh\u1eefng l\u1eddi cu\u1ed3ng d\u1ea1i ngang tr\u00e1i \u1ea5y, l\u1eadp t\u1ee9c sai b\u1eaft N\u0103ng, xi\u1ec1ng l\u1ea1i, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb t\u1ed9i. Khi b\u1ea3n \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, b\u1ed9 H\u00ecnh xin kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i b\u1ea5t k\u00ednh, x\u1eed gi\u1ea3o giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, b\u1ecdn ho\u1ea1n quan l\u1ea1m d\u1ef1 quy\u1ec1n b\u00ednh, g\u00e2y v\u1ea1 cho nh\u00e0 v\u00e0 n\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi ta. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 m\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng th\u1ecb \u0111\u1eddi H\u00e1n ((2) M\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng th\u1ecb \u0111\u1eddi H\u00e1n : ch\u1ec9 b\u1ecdn ho\u1ea1n quan Tr\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0\u1ee3ng, Tri\u1ec7u Trung 12 ng\u01b0\u1eddi \u1edf th\u1eddi H\u00e1n Linh \u0110\u1ebf, \u0111\u1ec1u l\u00e0m ch\u1ee9c Trung th\u01b0\u1eddng th\u1ecb, phong t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u ; cha, anh con em c\u1ee7a ch\u00fang n\u1eafm quy\u1ec1n \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u qu\u1eadn. Ch\u00fang c\u00e2u k\u1ebft v\u1edbi nhau, l\u00e0m m\u1ecdt d\u00e2n, h\u1ea1i n\u01b0\u1edbc. Th\u1ef1c s\u1ed1 tuy c\u00f3 12 t\u00ean, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi theo th\u00e0nh s\u1ed1 l\u00e0 \u201cm\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng th\u1ecb\u201d cho g\u1ecdn.2), t\u1ee9 hung \u0111\u1eddi Minh ((3) T\u1ee9 hung \u0111\u1eddi Minh : ch\u01b0a r\u00f5 Minh M\u1ec7nh mu\u1ed1n ch\u1ec9 4 t\u00ean ho\u1ea1n quan hung \u00e1c n\u00e0o. Nh\u01b0ng theo Minh s\u1eed th\u00ec V\u01b0\u01a1ng Ch\u1ea5n \u0111\u1eddi Anh T\u00f4ng, U\u00f4ng Tr\u1ef1c \u0111\u1eddi Hi\u1ebfn T\u00f4ng, L\u01b0u C\u1eadn v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Trung \u0111\u1eddi V\u0169 T\u00f4ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ho\u1ea1n quan l\u00e0m n\u00e1t tri\u1ec1u ch\u00ednh, g\u00e2y v\u1ea1 l\u1edbn cho nh\u00e0 Minh c\u1ea3.3), \u0111\u1ee7 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng t\u00e0y li\u1ebfp, b\u1ecdn \u1ea5y ch\u1eb3ng qua nh\u01b0 \u0111\u00e0n g\u00e0 c\u00f4i, chu\u1ed9t ch\u1ebft, c\u00f3 \u0111\u1ee7 tr\u1ecdng khinh g\u00ec \u0111\u00e2u, ch\u1ec9 v\u00ec vua ch\u00faa tr\u00ean \u0111\u1eddi l\u00fac tr\u01b0\u1edbc \u01b0a ch\u00fang v\u00ec d\u1ec5 sai khi\u1ebfn, l\u1ea7n l\u1eefa nh\u00f9 nh\u1edd, \u0111\u1ec3 ch\u00fang tr\u1edf th\u00e0nh th\u00f3i gian, d\u1ea7n d\u1ea7n t\u1ed9i \u00e1c l\u1edbn l\u00ean, th\u1ebf l\u1ef1c ng\u00e0y m\u1ea1nh, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ebf ng\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang n\u1eefa. Kh\u00ed \u00e2m ng\u01b0ng t\u1ee5 th\u00ec n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3ng th\u00e0nh b\u0103ng, l\u00fd th\u1ebf th\u1eadt r\u00f5 r\u00e0ng.<\/p>\n<p>\u201cT\u1ec7 h\u1ea1i \u1ea5y, ta r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m r\u0103n, ph\u00e0m c\u00e1c ho\u1ea1n quan ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn, ch\u1ea1y v\u1ea1y, ch\u1ee9 kh\u00f4ng h\u1ec1 cho tham d\u1ef1 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. C\u00e1i \u00fd ph\u00f2ng gi\u1eef t\u1eeb khi vi\u1ec7c c\u00f2n nh\u1ecf, ng\u0103n ch\u1eb7n c\u00e1i m\u1ea7m m\u1edbi n\u1ea3y : th\u1eadt r\u1ea5t s\u00e2u s\u1eafc l\u00e0 th\u1ebf \u0111\u00f3. Ch\u00e2u Ph\u01b0\u1edbc N\u0103ng ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean gia n\u00f4, th\u1ebf m\u00e0 v\u00ec c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau th\u01b0\u01a1ng, d\u1ea7n sinh r\u00f4ng r\u1ee1, m\u1ed9t khi th\u1ea5y m\u00ecnh c\u00f3 ch\u00fat kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00e3 v\u1ed9i n\u00f3i ra nh\u1eefng l\u1eddi cu\u1ed3ng d\u1ea1i ngang tr\u00e1i ! N\u1ebfu kh\u00f4ng theo lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, th\u00ec kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec r\u0103n b\u1ea3o sau n\u00e0y. B\u1ea7y t\u00f4i b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u0129 x\u1eed v\u00e0o t\u1ed9i bu\u1ed9c c\u1ed5, th\u1eadt c\u0169ng \u0111\u00e1ng t\u1ed9i ! V\u1eady chu\u1ea9n y \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 ngh\u1ecb x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n \u0111\u00f3 vua b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cTai v\u1ea1 c\u1ee7a \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 do ho\u1ea1n quan n\u1eafm quy\u1ec1n. Ta c\u1ea7n ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i Ch\u00e2u Ph\u01b0\u1edbc N\u0103ng cho \u0111\u00fang, l\u00e0 mu\u1ed1n c\u00f3 c\u00e1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu cho \u0111\u1eddi sau ta, h\u1ec5 c\u00f3 ai giao quy\u1ec1n cho k\u1ebb ho\u1ea1n quan, th\u00ec \u0111\u00ecnh th\u1ea7n n\u00e0o c\u00f3 l\u00f2ng trung ngh\u0129a, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 vin v\u00e0o vi\u1ec7c c\u0169 \u0111\u1ec3 th\u1eb3ng th\u1eafn can ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u01b0a bao l\u00e2u, nh\u00e2n c\u00f3 ph\u00e1i vi\u00ean \u0111i sang mi\u1ec1n \u0110\u00f4ng. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean ho\u1ea1n quan can ph\u1ea1m l\u00e0 Ch\u00e2u Ph\u01b0\u1edbc N\u0103ng, \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh t\u1ed9i \u0111\u00e1ng gi\u1ebft th\u1eadt, ta ch\u1ec9 ngh\u0129 : h\u1eafn tuy l\u00e0 \u0111\u1ea7y t\u1edb, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o tr\u1eddi, h\u00e1 n\u1ee1 v\u00ec c\u1edb m\u1ed9t c\u00e2u n\u00f3i m\u00e0 v\u1ed9i gi\u1ebft ngay \u0111i sao ?\u201d B\u00e8n tha t\u1ed9i N\u0103ng v\u00e0 giao cho ph\u00e1i vi\u00ean, b\u1eaft l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u1ed5 sai, hi\u1ec7u l\u1ef1c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Khi xong vi\u1ec7c c\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1, N\u0103ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c sung l\u00e0m cung gi\u00e1m.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLII<\/a> \u2013 152<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 [1835], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5.<\/p>\n<p>Ban t\u1ea5m bi\u1ec3n cho d\u00e2n c\u00f3 ngh\u0129a \u1edf t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ed5 ph\u1ec9 n\u1ed5i l\u00ean, trong t\u1ec9nh h\u1ea1t c\u00f3 39 x\u00e3, th\u00f4n (huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng Uy\u00ean 24, huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Lang 6, huy\u1ec7n H\u1ea1 Lang 7, huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m 2) gi\u1eef ngh\u0129a, kh\u00f4ng ch\u1ecbu theo gi\u1eb7c, t\u1ef1 \u0111em nhau \u0111i b\u1eaft v\u00e0 ch\u00e9m ngh\u1ecbch t\u1eb7c, l\u1ea5y l\u1ea1i t\u1ec9nh th\u00e0nh. Sau khi vi\u1ec7c y\u00ean, l\u1ea1i c\u00f9ng d\u00e2n huy\u1ec7n n\u1ed9p g\u1ea1o \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an, t\u00e2u xin n\u00eau th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi sau n\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n, chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh l\u00e0m t\u1ea5m bi\u1ec3n c\u1ea5p cho m\u1ed7i x\u00e3, th\u00f4n m\u1ed9t t\u1ea5m bi\u1ec3n (tr\u00ean m\u1eb7t vi\u1ebft b\u1ed1n ch\u1eef l\u1edbn \u201chi\u1ebfu ngh\u0129a tri ph\u01b0\u01a1ng \u597d\u7fa9\u77e5\u65b9\u201d ((1) Hi\u1ebfu ngh\u0129a tri ph\u01b0\u01a1ng : \u01b0a l\u00e0m vi\u1ec7c ngh\u0129a v\u00e0 bi\u1ebft theo \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i.1) [d\u00f9ng ch\u1eef \u597d hi\u1ebfu\/h\u1ea3o] (s\u01a1n son thi\u1ebfp v\u00e0ng), r\u1ed3i ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u1edf x\u00e3, th\u00f4n s\u1edf t\u1ea1i, d\u1ef1ng c\u00e1i ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 treo. V\u00e0 mi\u1ec5n cho s\u1ed1 th\u00f3c t\u00f4 n\u0103m ngo\u00e1i c\u00f2n thi\u1ebfu. L\u1ea1i gia \u01a1n gi\u1ea3m thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay cho b\u1ed1n huy\u1ec7n (\u0110\u1ea7u xu\u00e2n \u0111\u00e3 gi\u1ea3m 3 ph\u1ea7n [m\u01b0\u1eddi], \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y l\u1ea1i gi\u1ea3m cho huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng Uy\u00ean, huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Lang, huy\u1ec7n H\u1ea1 Lang \u0111\u1ec1u 3 ph\u1ea7n n\u1eefa. Huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u1eb7c sai khi\u1ebfn, c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi 3 huy\u1ec7n kia, v\u1eady ch\u1ec9 gi\u1ea3m cho 2 ph\u1ea7n).<\/p>\n<p>Chia \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng l\u00e0m 2 huy\u1ec7n : Th\u1ea1ch L\u00e2m v\u00e0 Th\u1ea1ch An. Huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, d\u00e2n nhi\u1ec1u, g\u1ea5p hai c\u00e1c huy\u1ec7n kh\u00e1c (T\u1ec9nh h\u1ea1t th\u1ed1ng tr\u1ecb 4 huy\u1ec7n : Qu\u1ea3ng Uy\u00ean 5 t\u1ed5ng, Th\u01b0\u1ee3ng Lang v\u00e0 H\u1ea1 Lang \u0111\u1ec1u 4 t\u1ed5ng, Th\u1ea1ch L\u00e2m 14 t\u1ed5ng). Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n \u0111\u1ee9ng xin \u0111\u1ec3 chia ra (th\u01b0\u1ee3ng du 8 t\u1ed5ng, 70 x\u00e3, th\u00f4n, ph\u01b0\u1eddng, ph\u1ed1, \u0111inh s\u1ed1 1470 ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t h\u01a1n 8200 m\u1eabu, v\u1eabn l\u00e0 huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m ; m\u1ea1n d\u01b0\u1edbi 6 t\u1ed5ng, 59 x\u00e3, ph\u1ed1, \u0111inh s\u1ed1 h\u01a1n 2020 ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t h\u01a1n 7280 m\u1eabu, \u0111\u1eb7t l\u00e0m huy\u1ec7n Th\u1ea1ch An). Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Tu\u00e2n l\u1ea1i n\u00f3i : \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh v\u00e0 V\u0129nh \u0110i\u1ec7n thu\u1ed9c Tuy\u00ean Quang, B\u1ea1ch Th\u00f4ng v\u00e0 C\u1ea3m H\u00f3a thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean, \u0111\u1ea5t g\u1ea7n v\u1edbi t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng h\u01a1n, xin tr\u00edch l\u1ea5y 4 huy\u1ec7n \u1ea5y \u0111\u1eb7t l\u00e0m 1 ph\u1ee7, l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng. Ph\u1ee7 \u0111\u1eb7t 1 tri ph\u1ee7, 1 qu\u1ea3n ph\u1ee7, \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf V\u1ee5 N\u00f4ng, Ho\u00e0nh M\u00f4. Ph\u1ee7 Tr\u00f9ng Kh\u00e1nh, \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 qu\u1ea3n ph\u1ee7 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u1edf Nh\u01b0\u1ee3ng B\u1ea1n, \u0111\u1ec1u ph\u00e1i l\u00ednh \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Hai huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh v\u00e0 V\u0129nh \u0110i\u1ec7n c\u0169ng \u0111\u1eb7t th\u00eam m\u1ed7i huy\u1ec7n 1 Huy\u1ec7n \u00fay, \u0111\u1ec3 chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c c\u1ea7m ph\u00f2ng v\u00e0 ch\u1ebf ng\u1ef1 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u Tu\u00e2n xin, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>V\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5 \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, Trung v\u1ec7 Long v\u00f5 \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf Ngh\u1ec7 An, \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 l\u00ednh Kinh.<\/p>\n<p>D\u00f9ng nguy\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u00fa Y\u00ean, \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m, l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n<p>T\u1ea5n s\u1edf m\u1eb7t h\u1eefu \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e0o th\u00e0nh D\u01b0\u01a1ng M\u00e3 (th\u00e0nh d\u00ea ng\u1ef1a) v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 10 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f2n h\u1eb9p, g\u1eb7p ngay b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ed9t nhi\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u00fap \u0111\u1ec3 ng\u0103n tr\u1edf. Tham t\u00e1n H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, L\u00e3nh binh Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n th\u00e2n \u0111\u1ed1c bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3n \u0111\u00e1nh. Quy\u1ec1n sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng T\u1ea3 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c l\u00e0 Mai V\u0103n Thi\u1ebft \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u ra tr\u01b0\u1edbc chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, v\u1eadt l\u1ed9n v\u1edbi gi\u1eb7c b\u1ecb gi\u1eb7c \u0111\u00e2m ch\u1ebft. Gi\u1eb7c l\u1ea1i t\u1eeb \u0111\u00e0i th\u00e0nh v\u00e0 g\u00f3c th\u00e0nh d\u00f9ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c b\u1eafn ch\u00e9o c\u00e1nh s\u1ebb. H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea v\u00e0 Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n \u0111\u1ec1u b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, bi\u1ec1n binh c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong, b\u00e8n ph\u1ea3i lui ra ph\u00eda tr\u01b0\u1eddng l\u0169y. L\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Trung v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong \u0111\u00e0o \u0111\u1ea5t \u1edf tr\u01b0\u1eddng l\u0169y c\u0169, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 800 quan ti\u1ec1n, \u0111\u01b0a v\u1ec1 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u0111em m\u1ecdi vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh D\u01b0\u01a1ng M\u00e3 ch\u1eb3ng qua l\u00e0 b\u1ee9c t\u01b0\u1eddng ng\u1eafn m\u00e0 quan qu\u00e2n c\u00f2n ti\u1ebfn c\u00e1ch khinh su\u1ea5t, \u0111\u1ec3 sa c\u01a1 nh\u01b0 v\u1eady, th\u00ec \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, s\u1ebd ra th\u1ebf n\u00e0o ? \u0110\u1ea1i vi\u00ean \u1edf t\u1ea5n s\u1edf l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u00fang, \u0111\u00e1ng l\u00fd ra kh\u00f3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i, nh\u01b0ng ngh\u0129 ch\u00ednh h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1ed1c qu\u00e2n ra \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, v\u1eady gia \u01a1n r\u1ed9ng tha cho c\u1ea3. Quy\u1ec1n sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Mai V\u0103n Thi\u1ebft, ch\u1ebft tr\u1eadn, truy t\u1eb7ng \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, c\u1ea5p cho 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c l\u00e0m ti\u1ec1n tu\u1ea5t. V\u1ea3, nay \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh, th\u1ebf r\u1ea5t c\u00f9ng qu\u1eabn, quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o v\u00e0o g\u00f3c th\u00e0nh D\u01b0\u01a1ng M\u00e3, sao kh\u00f4ng \u0111\u00e0o s\u00e2u r\u1ed9ng th\u00eam ra, r\u1ed3i sau s\u1ebd ti\u1ebfn th\u1ee7 ? Khi \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f2n ch\u1eadt h\u1eb9p, \u0111\u00e3 v\u1ed9i khinh \u0111\u1ecbch, h\u00e1m ti\u1ebfn v\u00e0o ngay \u0111\u1ec3 bi\u1ec1n binh kh\u00f4ng ch\u1ed7 \u0111\u1ee9ng ch\u00e2n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c ! K\u1ec3 ra, \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i d\u00f9ng binh, c\u1ed1t \u1edf v\u1eb9n to\u00e0n, h\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea7u may th\u1eed ch\u01a1i, ch\u1ec9 h\u1ea1i qu\u00e2n l\u00ednh ! T\u1eeb nay, n\u00ean n\u1eafm v\u1eefng m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc th\u1eafng \u0111\u1ecbch, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng cho h\u1ee3p c\u01a1 nghi. Vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh th\u00e0nh D\u01b0\u01a1ng M\u00e3, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e0o ph\u00e1 ch\u00e2n th\u00e0nh, khi\u1ebfn cho s\u1ee5t \u0111\u1ed5, th\u00ec c\u1ed1 nhi\u00ean t\u1ed1t r\u1ed3i. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec li\u1ec7u m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam, \u0111\u1ec3 t\u1edbi k\u1ef3 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, bi\u1ec1n binh \u0111i l\u1ea1i ti\u1ebfp \u1ee9ng cho d\u1ec5, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. M\u00e0 l\u00fac ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u00ec sai b\u1ecdn \u0111\u1ea7u h\u00e0ng \u0111i \u0111\u1ea7u ti\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 \u0111\u00e1nh v\u00e0o. H\u1ec5 k\u1ebb n\u00e0o c\u00f3 \u00fd ch\u00f9n l\u1ea1i, th\u00ec ta \u1edf sau gi\u1ebft ngay : g\u1ea7n th\u00ec d\u00f9ng dao, gi\u00e1o ; xa th\u00ec d\u00f9ng s\u00fang \u1ed1ng, khi\u1ebfn ch\u00fang ph\u1ea3i c\u1ed1 g\u1eafng, m\u1ed9t l\u00f2ng ti\u1ebfn l\u00ean. Qu\u00e2n ta nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u00e0 ti\u1ebfp sau, th\u00ec s\u1ebd d\u1ec5 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, \u1edf tr\u00ean n\u00fai \u0111\u1ea5t, c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1eb7t s\u1eb5n \u0111\u1ea1i b\u00e1c, nh\u1eb1m v\u00e0o ch\u00ednh ch\u1ed7 b\u1ecdn gi\u1eb7c trong th\u00e0nh, c\u1ed1 \u0111\u1ebfn tranh gi\u00e0nh ng\u0103n tr\u1edf, n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb l\u00f3 \u0111\u1ea7u ch\u1ed1ng c\u1ef1, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ch\u0129a s\u00fang b\u1eafn v\u00e0o, th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng tr\u00fang. Nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c m\u00e0 thu to\u00e0n c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c, tuy ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u00edch x\u00e1c l\u00e0 c\u1ee7a c\u00f4ng hay c\u1ee7a t\u01b0, nh\u01b0ng quan qu\u00e2n lu\u00f4n n\u0103m \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, m\u1ed7i ng\u00e0y t\u1ed1n h\u00e0ng ngh\u00ecn v\u00e0ng c\u00f2n ch\u1eb3ng ti\u1ebfc, hu\u1ed1ng chi \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u1ee7a do bi\u1ec1n binh \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u00e1 n\u00ean l\u1ea1i thu v\u00e0o kho ? V\u1eady cho sung ngay l\u00e0m m\u00f3n ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng cho quan qu\u00e2n \u1edf t\u1ea5n s\u1edf m\u1eb7t th\u00e0nh \u0111\u00f3\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c c\u01a1 T\u0129nh man t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, c\u00e1c c\u01a1 \u0110\u1ecbnh tr\u00e1ng t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00edch ra, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 v\u1ec7 H\u00f9ng uy, ph\u00e1i \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ; nay vua ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f3 nh\u1ecdc, b\u00e8n ra l\u1ec7nh cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n cho h\u1ecd tr\u1edf v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169. Voi chi\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9, nay c\u0169ng cho r\u00fat v\u1ec1 h\u1ebft.<\/p>\n<p>Sai Ho\u00e0ng t\u1eed V\u0129nh T\u01b0\u1eddng c\u00f4ng <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Mi%C3%AAn_Ho%C3%A0nh\">Mi\u00ean Ho\u00e0nh<\/a> thay vua \u0111i c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t, \u0111\u1ecbnh ng\u00e0y 13 th\u00e1ng \u1ea5y, l\u00e0m l\u1ec5 ch\u00ednh vua \u0111i c\u00e0y, nh\u01b0ng g\u1eb7p d\u1ea1o th\u01b0\u1eddng hay m\u01b0a r\u00e0o, b\u1ed9 L\u1ec5 v\u00e0 b\u1ed9 H\u1ed9 d\u00e2ng s\u1edb, c\u00f9ng xin sai quan c\u00e0y thay ho\u1eb7c \u0111\u1ed5i ng\u00e0y kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTa t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 9 [1828], theo g\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi x\u01b0a, c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, b\u1ea5y l\u00e2u v\u1eabn kh\u00f4ng b\u1ecf, nay g\u1eb7p m\u01b0a r\u00e0o \u01b0\u1edbt \u00e1t, b\u00f9n l\u1ea7y l\u1ed9i.<\/p>\n<p>N\u1ebfu ch\u00ednh ta \u0111i c\u00e0y, 3 l\u1ea7n \u0111\u1ea9y c\u00e0y \u0111i, 3 l\u1ea7n quay c\u00e0y l\u1ea1i, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc ; nh\u01b0ng tam c\u00f4ng, c\u1eedu khanh, m\u0169 \u00e1o ch\u00ednh t\u1ec1, th\u1ebf m\u00e0 \u0111i l\u1ea1i l\u1ea7y l\u1ed9i, th\u00ec quan chi\u00eam th\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e3. V\u1ea3, \u0111\u00e3 \u0111\u00ednh h\u1eb9n r\u1ed3i, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ed5i ch\u1ecdn ng\u00e0y kh\u00e1c. V\u1eady, ph\u00e1i Ho\u00e0ng t\u1eed V\u0129nh T\u01b0\u1eddng c\u00f4ng Mi\u00ean Ho\u00e0nh \u0111i thay, c\u00f2n c\u00e1c c\u00f4ng, khanh \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>Thi H\u1ed9i. Sai Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf l\u00e0m Ch\u1ee7 kh\u1ea3o, \u0110\u1ea1i k\u00fd T\u1ef1 khanh Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m Ph\u00f3 ch\u1ee7 kh\u1ea3o. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh c\u00f3 2 tri c\u1ed1ng c\u1eed, khoa n\u00e0y s\u1ed1 \u1ee9ng th\u00ed c\u00f3 \u00edt, n\u00ean \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t r\u00fat b\u1edbt.<\/p>\n<p>Khi danh s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean, l\u1ea5y 11 ng\u01b0\u1eddi tr\u00fang c\u00e1ch : Ho\u00e0ng Thu, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Ngh\u0129a, L\u01b0u Qu\u1ef9, B\u1ea1ch \u0110\u00f4ng \u00d4n, Ph\u1ea1m Huy, Nguy\u1ec5n H\u1eefu C\u01a1, B\u00f9i \u0110\u00ecnh B\u1ea3o, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hoan, Nguy\u1ec5n Th\u1ed1, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Tr\u1ecb, L\u00ea Ch\u00e2n. Hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 Ph\u00f3 b\u1ea3ng: V\u0169 Ng\u1ecdc Gi\u00e1 v\u00e0 \u0110inh V\u0103n Minh.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, H\u00e0 [T\u00f4ng] Quy\u1ec1n, ban ng\u00e0y \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, ban \u0111\u00eam th\u00ec ch\u1ec9 l\u01b0u l\u1ea1i m\u1ed9t vi\u00ean, \u0111\u1ec3 s\u1ebd theo th\u1ee9 t\u1ef1, thay phi\u00ean nhau, \u0111\u1ee3i b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Phan Thanh Gi\u1ea3n, Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, s\u1ebd l\u1ea1i theo nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ed5 d\u00e2n 2 t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p l\u00f9a \u0111i, nay \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c cho ra th\u00fa th\u00ec mi\u1ec5n t\u1ed9i. Gi\u00e1n ho\u1eb7c, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 k\u1ebb cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u1edfi ng\u1ee5y, t\u1ee5 h\u1ecdp qu\u00e2n ch\u00fang, gi\u1ebft h\u1ea1i quan qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n th\u1ee9, r\u1ed3i sau tr\u1ed1n tr\u00e1nh, kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00f3 \u0111\u1ea7u, th\u00ec t\u1ed9i t\u00ecnh n\u1eb7ng h\u01a1n. H\u1ea1ng ph\u1ea1m nh\u00e2n \u1ea5y, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u1ed1 ra, b\u1ed9 bi\u1ec1n b\u1eaft gi\u1ea3i, ho\u1eb7c b\u1ecb b\u1ea1n kh\u1ed5 c\u00e1o gi\u00e1c, \u0111\u1ec1u xin do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u1eaft tra, theo lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cX\u00e1 l\u1ed7i, tha t\u1ed9i, th\u1ef1c g\u1ed1c t\u1eeb t\u1ea5m l\u00f2ng hi\u1ebfu sinh, m\u00e0 tr\u1eeb k\u1ebb t\u00e0n b\u1ea1o \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n l\u00e0nh, c\u0169ng n\u00ean l\u1ef1a t\u00ednh c\u00e2n nh\u1eafc, m\u1edbi l\u00e0 c\u00f4ng b\u1eb1ng, tin th\u1ef1c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ed5 ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang sinh s\u1ef1, lan \u0111\u1ebfn 2 t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, th\u1ed5 d\u00e2n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p theo gi\u1eb7c, ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5, ra l\u1ec7nh cho ra th\u00fa th\u00ec mi\u1ec5n t\u1ed9i, \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1ec9 nh\u1eb1m nh\u1eefng k\u1ebb kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, b\u1ecb hi\u1ebfp t\u00f2ng v\u00e0 b\u1ecdn \u0111i theo \u0111\u00e3 ra th\u00fa, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng t\u00ean t\u1ee5 \u0111\u1ea3ng kh\u1edfi s\u1ef1, c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi ch\u1ed1ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, gi\u1ebft h\u1ea1i quan qu\u00e2n, d\u00e2n ch\u00fang, l\u00e0 h\u1ea1ng t\u1ed9i n\u1eb7ng, ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 dung th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i b\u1ecf qua, kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi th\u00ec k\u1ebb hung \u00e1c ngoan ng\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed1n kh\u1ecfi h\u00ecnh ph\u1ea1t, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft u\u1ed5ng kh\u00f4ng b\u1edfi \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eeda oan, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc v\u00e0 r\u0103n sau n\u00e0y ? Nay chu\u1ea9n cho : ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 th\u00fa v\u00e0 nh\u1eefng th\u01b0\u1eddng d\u00e2n c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p theo, \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n th\u00ec c\u1ee9 tu\u00e2n d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc cho khoan mi\u1ec5n. C\u00f2n nh\u1eefng t\u00ean t\u1ed9i t\u00ecnh n\u1eb7ng h\u01a1n, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o b\u1eaft gi\u1ea3i, ho\u1eb7c do b\u1ea1n kh\u1ed5 c\u00e1o gi\u00e1c th\u00ec chu\u1ea9n cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u1eadp t\u1ee9c n\u00e3 b\u1eaft x\u00e9t x\u1eed,.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u00ean nghi\u00eam ng\u1eb7t r\u0103n b\u1ea3o k\u1ebb n\u00e0o v\u00ec hi\u1ec1m th\u00f9 m\u00e0 vu ph\u1ea3n, nha l\u1ea1i n\u00e0o tham \u00f4 gi\u1ea3o quy\u1ec7t nh\u00e2n vi\u1ec7c m\u00e0 d\u1ecda n\u1ea1t ng\u01b0\u1eddi ta, khi vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Kh\u00e1nh H\u00f2a, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 6, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, chia ban, chia l\u01b0\u01a1ng. B\u1ea3y t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, v\u1eabn chu\u1ea9n cho to\u00e0n s\u1ed1 l\u01b0u ban.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 50 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch, chu\u1ea9n cho b\u1ed5 l\u00e0m \u0111\u1ed9i T\u1ee9 c\u01a1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, ph\u00e1i \u0111i ph\u1ee5 gi\u1eef t\u1ea5n s\u1edf Qu\u1ea3ng Tu\u1ea7n. H\u1eb1ng n\u0103m \u0111i l\u1ea5y s\u00e2m \u0111em n\u1ed9p theo l\u1ec7. C\u00f2n l\u00ednh \u0111\u1ed9i Tam ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc th\u00ec r\u00fat ngay v\u1ec1 t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng, b\u1ecb b\u1ec7nh l\u00e2u ch\u01b0a kh\u1ecfi. Vua sai th\u1ecb v\u1ec7 mang c\u1ea5p cho 1 l\u1ea1ng s\u00e2m Cao Ly h\u1ea1ng t\u1ed1t \u1edf kho trong n\u1ed9i v\u00e0 th\u0103m h\u1ecfi b\u1ec7nh t\u00ecnh \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Sai qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh mang theo 6 ng\u01b0\u1eddi th\u01b0 l\u1ea1i \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c mi\u1ec1n r\u1eebng t\u00ecm mua g\u1ed7 v\u00e0 v\u00e1n.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00f4ng s\u1ea3nh, tr\u1ea1i l\u00ednh \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u00e3 l\u00e0m xong, xin cho quan l\u1ea1i thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng. Duy kho t\u00e0ng v\u00e0 nh\u00e0 ng\u1ee5c c\u00f2n ch\u01b0a l\u00e0m xong. V\u1eady ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, c\u1ee7a c\u00f4ng v\u00e0 t\u00f9 ph\u1ea1m h\u00e3y t\u1ea1m \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1edf huy\u1ec7n th\u00e0nh Th\u1ea1ch H\u00e0, ph\u00e1i \u1ee7y qu\u1ea3n v\u1ec7 mang 100 bi\u1ec1n binh, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi huy\u1ec7n vi\u00ean \u0111\u00f3ng gi\u1eef. V\u00e0, c\u00f4ng tr\u00ecnh x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00f2n kh\u00f3 nh\u1ecdc, n\u1eb7ng n\u1ec1, n\u1ebfu ch\u1ec9 thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m, s\u1ebd ch\u1eadm ch\u1ea1p, k\u00e9o d\u00e0i. V\u1eady xin \u0111\u1ec3 h\u1ebft c\u1ea3 l\u00ednh t\u1ec9nh \u1edf l\u1ea1i, g\u00f3p s\u1ee9c l\u00e0m kh\u1ea9n, khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 v\u1ed9i, s\u1ebd l\u1ea1i chia ban ngay\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Ban c\u1ea5p tri\u1ec1u ph\u1ee5c cho L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, B\u1eadt mang qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u chi\u1ebfn c\u00f4ng, L\u00e3nh binh c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c kh\u00f4ng ai s\u00e1nh k\u1ecbp, cho n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban cho.<\/p>\n<p>Tha vi\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u00e0 Th\u00e2n V\u0103n Quy\u1ec1n, sai theo b\u1ecdn ph\u00e1i vi\u00ean L\u00ea V\u0103n Thu, \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n l\u1edbn Ph\u1ea5n B\u1eb1ng \u0111i L\u1eef T\u1ed1ng [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Luzon\">Luzon<\/a>, Philippines], g\u1eafng s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169 l\u00e0 ng\u1ee5y Trung qu\u00e2n Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i, b\u1ecb gi\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh r\u1eb1ng : Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u t\u1eeb khi tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 Kinh chi\u00eam b\u00e1i, b\u1ed9c b\u1ea1ch t\u1ea5m l\u00f2ng. Nay \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c trong th\u00e0nh \u0111\u00e3 s\u1eafp ch\u1ebft, t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n hi\u1ec7n \u1edf \u0111\u00f3 v\u00e2y \u0111\u00e1nh c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u1eeba s\u1ee9c. V\u1eady c\u1ea5p cho ng\u1ef1a tr\u1ea1m, ph\u00e1i hai ng\u01b0\u1eddi th\u1ecb v\u1ec7 ho\u1eb7c \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u00f9ng \u0111\u01b0a Tri\u1ec1u \u0111i. Khi Tri\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Kinh, vua sai b\u1ed9 H\u00ecnh h\u1ecfi r\u00f5 t\u00e2m t\u00edch. Tri\u1ec1u n\u00f3i nhi\u1ec1u l\u1eddi \u00fap m\u1edf. G\u1eb7p b\u1ea5y gi\u1edd c\u00f3 con nu\u00f4i ngh\u1ecbch Kh\u00f4i l\u00e0 ng\u1ee5y \u0110\u00f4 qu\u1ea3n l\u0129nh B\u00f9i V\u0103n C\u00fac ra th\u00fa, n\u00f3i : vi\u1ec7c bi\u1ebfn lo\u1ea1n \u1edf th\u00e0nh Phi\u00ean An n\u0103m ngo\u00e1i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ea5y ngh\u1ecbch Nh\u00e3 n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi ngh\u1ecbch Kh\u00f4i r\u1eb1ng Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u c\u00f3 n\u00f3i : nay chia \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh h\u1ea1t, th\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ea1i b\u00e1c, kh\u00ed gi\u1edbi, thuy\u1ec1n m\u00e0nh, v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u1edf th\u00e0nh s\u1ebd chia \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh, n\u1ebfu kh\u00f4ng k\u1ecbp th\u1eddi n\u1ed5i l\u00ean l\u00fac n\u00e0y, c\u00f2n \u0111\u1ee3i bao gi\u1edd? Ngh\u1ecbch Kh\u00f4i b\u00e8n t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng n\u1ed5i lo\u1ea1n. Khi ngh\u1ecbch Kh\u00f4i \u1ed1m n\u1eb7ng, s\u1eafp ch\u1ebft, ch\u1ec9 c\u1eafn r\u0103ng c\u0103m gi\u1eadn v\u1ec1 m\u1ed9t vi\u1ec7c Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00f4i, ngo\u00e0i ra kh\u00f4ng n\u00f3i g\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c kh\u00e1c. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n l\u00e0m t\u1eadp m\u1eadt t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : v\u1eabn bi\u1ebft Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u l\u00e0 ch\u1ee7 m\u01b0u. Vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t c\u0169ng h\u1eb7c t\u00e2u v\u1ec1 t\u1ed9i tr\u1ea1ng c\u1ee7a Tri\u1ec1u \u0111\u1ed3ng m\u01b0u v\u1edbi gi\u1eb7c. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNgh\u0129a l\u1edbn vua, t\u00f4i, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng, Th\u00e1i C\u00f4ng Tri\u1ec1u \u0111\u00e3 ch\u1ecbu quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u1ea1i \u0111\u1ed3ng m\u01b0u l\u00e0m ph\u1ea3n, cam l\u00f2ng ch\u1ecbu quan ch\u1ee9c c\u1ee7a gi\u1eb7c. V\u1eady kh\u00f4ng k\u1ec3 c\u00f3 th\u00f4ng m\u01b0u hay kh\u00f4ng, ch\u1ec9 m\u1ed9t vi\u1ec7c sa ng\u00e3 theo gi\u1eb7c, gi\u1eef th\u00e0nh l\u00e0m ph\u1ea3n, c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m r\u1ed3i. M\u1ed9t khi c\u00e1i \u0111\u1ea1o l\u1eadp th\u00e2n \u0111\u00e3 h\u1ecfng, th\u00ec mu\u00f4n vi\u1ec7c tan v\u1ee1, d\u00f9 c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng c\u00f4ng nghi\u1ec7p \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi t\u1eeb khi \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, \u0111em d\u00f9ng \u0111\u1ebfn gi\u1edd, Tri\u1ec1u kh\u00f4ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec r\u00f5 r\u1ec7t. Nay b\u1eaft \u0111\u1ebfn x\u00e9t h\u1ecfi th\u00ec n\u00f3i n\u0103ng l\u00fang t\u00fang, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng n\u00f3i h\u1ebft, kh\u00f4ng n\u00f3i th\u1ef1c. Th\u1ebf l\u00e0 h\u1eafn v\u1eabn gi\u1eef l\u00f2ng gi\u1ea3o quy\u1ec7t, h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 lo\u00e0i qu\u1ef7 qu\u1eafc ! Ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc s\u1edd s\u1edd ra \u0111\u00f3, kh\u00f3 l\u00f2ng khoan th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c. Chu\u1ea9n cho t\u1ee9c th\u00ec c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>Khi b\u1ea3n \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, theo ph\u00e1p lu\u1eadt, Tri\u1ec1u \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i l\u0103ng tr\u00ec nh\u01b0ng v\u00ec Tri\u1ec1u sau \u0111\u00e3 bi\u1ebft tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1ea3m quy\u1ebft. C\u00f2n th\u00e2n thu\u1ed9c v\u00e0 gia s\u1ea3n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n tra x\u00e9t b\u1eaft b\u1edb.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : 17 t\u1ec9nh l\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i thu\u1ed9c Nam Tr\u1ef1c ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh thu\u1ed9c B\u1eafc Tr\u1ef1c ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, B\u00ecnh Thu\u1eadn thu\u1ed9c T\u1ea3 K\u1ef3 ; Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa thu\u1ed9c H\u1eefu K\u1ef3 ; Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean thu\u1ed9c Nam K\u1ef3 ; H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c B\u1eafc K\u1ef3. T\u1ec9nh n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t 1 L\u00e3nh binh quan, 1 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan hay l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t 1 L\u00e3nh binh quan th\u00ec c\u1ee9 y theo l\u1ec7 c\u0169. C\u00f2n 13 t\u1ec9nh l\u00e0 Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh H\u00f2a, Bi\u00ean H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng H\u00f3a, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Y\u00ean, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t L\u00e3nh binh quan, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan. Th\u1ee7y s\u01b0 Nam \u0110\u1ecbnh, v\u1eabn \u0111\u1eb7t L\u00e3nh binh quan nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n 4 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Thanh Hoa, H\u00e0 T\u0129nh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m Th\u1ee7y s\u01b0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>B\u00e8n \u0111\u1ed5i b\u1ed5 L\u00e3nh binh Th\u1ee7y s\u01b0 H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Chung, do nguy\u00ean ph\u1ea9m h\u00e0m, sung l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Th\u1ee7y s\u01b0 H\u00e0 N\u1ed9i ; L\u00e3nh binh L\u1ea1ng S\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n, L\u00e3nh binh Th\u00e1i Nguy\u00ean T\u1ed1ng V\u0103n Tr\u1ecb, L\u00e3nh binh H\u01b0ng H\u00f3a B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o, L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Y\u00ean Tr\u1ea7n V\u0103n D\u01b0\u01a1ng, L\u00e3nh binh H\u01b0ng Y\u00ean Ng\u00f4 V\u0103n Giai, L\u00e3nh binh H\u00e0 T\u0129nh Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed5ng, L\u00e3nh binh Ph\u00fa Y\u00ean Nguy\u1ec5n H\u1eefu Y v\u00e0 L\u00e3nh binh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng Cao Kh\u1ea3 Tuy\u00ean \u0111\u1ec1u do nguy\u00ean ph\u1ea9m h\u00e0m, sung l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh c\u00e1c t\u1ec9nh \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 : L\u00e3nh binh Cao B\u1eb1ng, \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i, do ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, sung l\u00e0m L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i ; V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang do ch\u1ee9c V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung l\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh, do ch\u1ee9c V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : V\u1ec7 \u00fay H\u1eefu v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh, V\u00f5 V\u0103n Nguy\u00ean, sung l\u00e0m L\u00e3nh binh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ; V\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i, V\u0169 Ti\u1ebfn M\u00e2u, sung l\u00e0m L\u00e3nh binh B\u00ecnh Thu\u1eadn ; V\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh, Phan T\u1ea5t T\u00edn, sung l\u00e0m L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; V\u1ec7 \u00fay T\u1ea3 v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh, \u0110\u1eb7ng V\u0103n \u0110inh, sung l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Cao B\u1eb1ng ; Qu\u1ea3n ph\u1ee7 B\u00ecnh Giang, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea9m, l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay, sung l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Kh\u00e1nh H\u00f2a (\u0111\u1ec1u tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m).<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cH\u01a1n 300 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch m\u1edbi m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c, xin l\u1eadp l\u00e0m H\u1eadu v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, trong \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n B\u1eafc \u1ee9ng m\u1ed9\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai : ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean qu\u00e1n thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho sung b\u1ed5 l\u00e0m H\u1eadu v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 th\u00eam. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc, ra l\u1ec7nh cho b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c ti\u1ebfp t\u1ee5c m\u1ed9 th\u00eam, n\u1ebfu \u0111\u1ee7 s\u1ed1 10 \u0111\u1ed9i th\u00ec l\u1eadp l\u00e0m c\u01a1 H\u1ea3i \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh tr\u00edch l\u1ea5y 25 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1o th\u1ee7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh, sung b\u1ed5 v\u00e0o \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed3n th\u00fa Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An, \u0111\u1ed5i t\u1ea5n s\u1edf Ng\u1ea1n Ph\u1ed1 l\u00e0m t\u1ea5n s\u1edf H\u00e0 T\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, t\u1eeb ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh k\u00e9o qu\u00e2n v\u1ec1, cho r\u1eb1ng bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t d\u1ea3i th\u01b0\u1ee3ng du thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t gi\u00e1p v\u1edbi b\u1edd c\u00f5i n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, c\u00e1c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n Bi\u00ean, Tr\u1ea5n T\u0129nh, \u0111\u1ec1u xa c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh 15, 16 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, ho\u1eafc tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 20 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng. Duy ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh li\u1ec1n \u0111\u1ea5t v\u1edbi huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, c\u00f3 1 ng\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb s\u00f4ng Khung qua t\u1ed5ng Nam Phu huy\u1ec7n Cam C\u00e1t, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Ng\u1ea1n Ph\u1ed1, ch\u1ec9 8, 9 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee7. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 xin r\u1eb1ng khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh s\u1ebd tr\u00f9 t\u00ednh m\u1ecdi vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu, \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, [\u0110\u00ecnh T\u00e2n] d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed3n Long M\u00e3 huy\u1ec7n Cam C\u00e1t thu\u1ed9c ph\u1ee7 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ecba th\u1ebf cao r\u00e1o, n\u00fai khe \u00f4m \u1ea5p, l\u00e0 ch\u1ed7 h\u00ecnh th\u1ebf r\u1ea5t \u0111\u1eb9p. C\u00f3 2 ng\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng : m\u1ed9t ng\u1ea3 t\u1eeb huy\u1ec7n Cam Linh th\u00f4ng \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh, m\u1ed9t ng\u1ea3 t\u1eeb huy\u1ec7n Cam M\u00f4n th\u00f4ng \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh. N\u00f3i v\u1ec1 hi\u1ec3m tr\u1edf hay d\u1ec5 \u0111i, th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 n\u00fai \u0111\u1ed3i tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p l\u1eafm. N\u00f3i v\u1ec1 m\u1eb7t chuy\u1ec3n v\u1eadn, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 b\u1edbt ph\u00ed t\u1ed5n v\u1ea5t v\u1ea3. V\u1eady xin \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n ph\u1ee7 \u1edf \u0111\u1ea5y, \u0111\u00e0o h\u00e0o s\u00e2u, \u0111\u1eafp l\u0169y cao, ch\u1ecdn trong c\u00e1c Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh, ai \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00ec cho sung l\u00e0m Qu\u1ea3n ph\u1ee7, li\u1ec7u c\u1ea5p cho 50 l\u00ednh t\u1ec9nh, 100 l\u00ednh th\u1ed5, chia \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u. Ph\u00e0m c\u00f3 t\u01b0 b\u00e1o v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi, t\u1ea5t ph\u1ea3i qua \u0111\u1ea5y. L\u1ea1i m\u1ed9 l\u1ea5y 100 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n c\u00e1c x\u00e3 L\u1ea1c Ph\u1ed1, T\u00ecnh Di\u1ec7m thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng S\u01a1n quen thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh Nh\u1ea5t v\u00e0 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh Nh\u1ecb, cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef. Nh\u01b0 v\u1eady, d\u00e2n trong h\u1ea1t m\u1edbi c\u00f3 ch\u1ed7 n\u01b0\u01a1ng c\u1eady, may c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 c\u01b0\u1eddng, m\u00e0 vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n v\u1eefng l\u00e2u d\u00e0i. Nh\u01b0ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1eafc l\u00e0, v\u1ec1 ch\u1ee9c Qu\u1ea3n ph\u1ee7 \u1ea5y th\u1ef1c kh\u00f3 ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 g\u1eedi g\u1eafm. V\u1eady xin gia \u01a1n c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u01b0u h\u1eadu, khi\u1ebfn cho kh\u00f4ng x\u1ea3y m\u1ed1i t\u1ec7 g\u00ec m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i n\u1eefa, t\u1ea5n s\u1edf Ng\u1ea1n Ph\u1ed1 nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 L\u1ea1c Ph\u1ed1, xa c\u00e1ch d\u00e2n c\u01b0, nay xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 b\u1ebfn s\u00f4ng x\u00e3 T\u00ecnh Di\u1ec7m, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 t\u1ea5n s\u1edf H\u00e0 T\u00e2n, b\u1ed5 th\u00eam 1 b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i theo l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi vi\u00ean th\u1ee7 ng\u1ef1 ; ph\u00e1i th\u00eam 50 bi\u1ec1n binh thay phi\u00ean nhau ph\u1ee5 vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7 (T\u1ea5n s\u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 20 bi\u1ec1n binh, 1 th\u1eeba bi\u1ec7n) th\u00ec khi c\u00f3 vi\u1ec7c, tin bi\u00ean b\u00e1o m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 nhanh ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ngh\u0129 \u0111\u00f3 k\u1ec3 c\u0169ng c\u00f3 l\u00fd. Duy n\u00f3i r\u1eb1ng \u201cn\u00ean gia \u01a1n c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u01b0u h\u1eadu cho Qu\u1ea3n ph\u1ee7, khi\u1ebfn cho kh\u00f4ng x\u1ea3y m\u1ed1i t\u1ec7 g\u00ec kh\u00e1c\u201d, c\u00e2u \u1ea5y th\u1eadt th\u1ea5y v\u00f4 v\u1ecb. Th\u1eed ngh\u0129 xem : ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 c\u00f3 l\u00f2ng trung t\u00edn th\u00ec kh\u00f4ng v\u00ec l\u1ee3i l\u1ed9c m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i ti\u1ebft th\u00e1o. Qu\u1ea3n ph\u1ee7, n\u1ebfu qu\u1ea3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t : gi\u1eef m\u00ecnh cho \u0111\u00fang ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng qu\u00ean t\u00ecnh ri\u00eang, th\u00ec m\u1ed1i t\u1ec7 b\u1edfi \u0111\u00e2u sinh ra \u0111\u01b0\u1ee3c ? Nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng d\u00f9ng l\u1ea7m ph\u1ea3i k\u1ebb tham lam thao thi\u1ebft, th\u00ec d\u00f9 cho l\u01b0\u01a1ng h\u1eadu l\u1ed9c nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng c\u00f3 th\u1ec3 li\u1ec7u gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng t\u1ec7 kh\u00f4ng ? Nay ngh\u0129 : \u0111\u1ed3n \u1ea5y m\u1edbi \u0111\u1eb7t \u1edf n\u01a1i lam ch\u01b0\u1edbng, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u00f3, m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 qu\u00e1n xuy\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 t\u00ecnh h\u00ecnh bi\u00ean gi\u1edbi \u1edf Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh, th\u00ec ch\u1ee9c v\u1ee5 quan tr\u1ecdng, ch\u1ed7 kh\u00e1c kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady \u0111\u1ed1i v\u1edbi Qu\u1ea3n ph\u1ee7 m\u1edbi \u0111\u1eb7t, chu\u1ea9n cho kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 l\u00e0 quan ch\u1ee9c l\u1edbn hay nh\u1ecf, \u0111\u1ec1u gia \u01a1n cho, ngo\u00e0i l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u00f2n c\u1ea5p cho 10 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 l\u00e0m ti\u1ec1n d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam n\u1eefa. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c m\u1ed9 l\u1eadp 2 \u0111\u1ed9i Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh, n\u1ebfu ch\u01b0a k\u1ecbp, th\u00ec c\u1ea7n n\u00ean v\u00e1t l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng th\u1ee7. Duy nay g\u1eb7p ti\u1ebft m\u00f9a h\u1ea1, ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, m\u00e0 gi\u1eb7c Man v\u00f4 l\u1ea1i kia, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, v\u1eeba b\u1ecb quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u1ea1y tr\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f2n t\u00f4ng t\u00edch, th\u1ebf t\u1ea5t kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u1edf l\u1ea1i. \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac \u0111\u01b0\u01a1ng v\u00f4 s\u1ef1. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean m\u1ed9t m\u1eb7t sai chi\u00eau m\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed9t m\u1eb7t li\u1ec7u ph\u00e1i 50 ho\u1eb7c 100 l\u00ednh t\u1ec9nh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n \u00e1p, r\u1ed3i l\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1, \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng m\u1edbi n\u00ean thay phi\u00ean tr\u00fa ph\u00f2ng, \u0111\u1ee3i m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u l\u00ednh, s\u1ebd t\u1eeb t\u1eeb li\u1ec7u l\u00e0m. C\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c \u0111\u1ec1u cho thi h\u00e0nh nh\u01b0 l\u1eddi xin\u201d.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1ef1ng Nam, B\u1eafc Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00ecnh (m\u1ed7i \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1u 1 t\u00f2a 7 gian, d\u00e0i 5 tr\u01b0\u1ee3ng 9 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ngang 2 tr\u01b0\u1ee3ng 7 th\u01b0\u1edbc). B\u1ed9 C\u00f4ng ngh\u0129 t\u00e2u, cho r\u1eb1ng v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00ecnh, \u0111\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u00e3 c\u00f3 : l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ed5 \u0111\u1ea1o((1) T\u1ed5 \u0111\u1ea1o : nguy\u00ean ngh\u0129a l\u00e0 t\u1ebf th\u1ea7n tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i, sau d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 vi\u1ec7c ti\u1ec5n ng\u01b0\u1eddi \u0111i xa.1) \u0111\u1ec3 ti\u1ec5n ch\u00e2n, b\u1ebb c\u00e0nh li\u1ec5u \u1edf B\u00e1 Ki\u1ec1u((2) B\u00e1 Ki\u1ec1u : c\u1ea7u g\u1ed7 \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng Tr\u01b0\u1eddng An. Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 H\u00e1n khi ti\u1ec5n kh\u00e1ch \u0111\u1ebfn c\u1ea7u \u1ea5y, th\u00ec b\u1ebb c\u00e0nh li\u1ec5u \u0111\u1ec3 t\u1eb7ng bi\u1ec7t.2) \u0111\u1ec1u \u1edf ch\u1ed7 Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00ecnh \u0111\u00f3. L\u00e0m v\u1eady l\u00e0 \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u th\u1ecb c\u00e1i \u00fd \u00e2n c\u1ea7n v\u00e0 t\u1ecf b\u00e0y l\u1ec5 \u0111\u1ed9. Nay s\u1eafc sai d\u1ef1ng Nam, B\u1eafc Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 \u0111\u01b0a \u0111\u00f3n ti\u1ec5n t\u1eb7ng th\u00ec xin \u0111\u1eb7t Nam Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00ecnh \u1edf ph\u00eda nam c\u1ea7u An C\u1ef1u b\u1edd nam s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eb7t B\u1eafc Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00ecnh \u1edf ph\u00eda b\u1eafc c\u1ea7u H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, ngo\u00e0i c\u1eeda T\u00e2y B\u1eafc Kinh th\u00e0nh : c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u c\u1ea7n ph\u1ea3i r\u1ed9ng r\u00e3i cao l\u1edbn, xung quanh \u0111\u00ecnh n\u00ean tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u d\u01b0\u01a1ng li\u1ec5u, \u0111\u1ec3 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd c\u1ed5 nh\u00e2n. T\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ea1i vi\u00ean b\u00e1i m\u1ea1ng \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf c\u00f9ng nh\u1eefng khi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh, c\u00e1c s\u1ee9 th\u1ea7n, l\u00fac \u0111i, l\u00fac v\u1ec1 v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng v\u00f5 khi b\u1ea5t k\u1ef3 v\u00e2ng l\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, hay khi r\u00fat qu\u00e2n kh\u1ea3i ho\u00e0n, \u0111i qua \u0111\u00ecnh \u1ea5y \u0111\u1ec1u t\u1ea1m \u0111\u00f3ng l\u1ea1i. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c Ch\u1ec9 sai quan \u0111\u01b0a \u0111\u00f3n kho\u1ea3n \u0111\u00e3i \u00fay l\u1ea1o, th\u00ec c\u0169ng l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m \u0111\u1ecbnh s\u1edf, \u0111\u1ec3 tr\u1ecdng s\u1ef1 th\u1ec3 v\u00e0 \u0111\u1eb9p quan chi\u00eam. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y, sai ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 d\u00e2n Ngh\u1ec7 An c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin d\u00e2ng con voi \u0111\u1ed1m tr\u1eafng. Quan t\u1ec9nh th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho b\u1ea1c v\u00e0 g\u1ea1o. Vua sai th\u01b0\u1edfng th\u00eam 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c kho. R\u1ed3i \u0111\u1eb7t t\u00ean cho voi \u1ea5y l\u00e0 voi Tinh T\u00fa, sung v\u00e0o ng\u1ea1ch Kinh t\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1edbi m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 50 l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Nam, xin b\u1ed5 l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tam Tu\u1ea7n th\u00e0nh thu\u1ed9c t\u1ec9nh\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTu\u1ea7n th\u00e0nh \u0111\u00e3 c\u00f3 2 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 tu\u1ea7n ti\u1ec5u r\u1ed3i. C\u00f2n s\u1ed1 l\u00ednh m\u1edbi m\u1ed9, n\u00ean \u0111\u1eb7t ri\u00eang l\u00e0m \u0111\u1ed9i B\u1eafc \u0111\u1ecbnh, r\u1ed3i cho vi\u00ean su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ra s\u1ee9c m\u1ed9 th\u00eam, n\u1ebfu \u0111\u1ee7 10 \u0111\u1ed9i th\u00ec l\u1eadp ngay l\u00e0m c\u01a1 B\u1eafc \u0111\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho V\u0169 kh\u1ed1 tr\u00edch l\u1ea5y h\u01a1n 3000 c\u00e1i th\u00e2n s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u1edbi l\u00e0m, r\u1ed3i s\u1ee9c cho th\u1ee3, theo \u0111\u00fang m\u1eabu l\u1eafp h\u01a1n 3000 b\u1ed9 m\u00e1y th\u1ea1ch c\u01a1 do ph\u00e1i vi\u00ean \u0111\u00e3 mua c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. L\u00e0m xong ch\u1ee9a v\u00e0o kho \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ednh C\u1ea9m y v\u00e0 l\u00ednh c\u01a1 Gia \u0110\u1ecbnh nh\u00e2n \u0111\u00e0o th\u00e0nh D\u01b0\u01a1ng M\u00e3, l\u00e9n l\u00ean d\u00f2 th\u00e1m, c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ed9t nhi\u00ean \u0111\u1ebfn, qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh, ch\u00fang ch\u1ea1y \u0111i, ta b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi. L\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebb ra th\u00fa n\u00f3i r\u1eb1ng : gi\u1eb7c \u0111\u00e3 c\u00f9ng qu\u1eabn v\u1ec1 th\u1ee9c \u0103n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i gi\u1ebft voi \u0111\u1ec3 chia nhau\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh, ph\u1ea3i kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n gi\u1eef \u0111\u1ebfn v\u00e0i n\u0103m, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u00fang n\u01b0\u01a1ng c\u1eady v\u00e0o voi, nu\u00f4i \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1, chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u1edbi quan qu\u00e2n, nay \u0111\u00e3 ph\u1ea3i gi\u1ebft \u0103n, th\u00ec c\u00f9ng qu\u1eabn l\u1eafm r\u1ed3i, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u c\u0169ng s\u1ebd t\u1ef1 ch\u1ebft. Quan qu\u00e2n lu\u00f4n n\u0103m \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, x\u00f4ng pha kh\u00f3 nh\u1ecdc, h\u01a1n n\u1eefa, nay \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a h\u1ea1, n\u1eafng d\u1eef, kh\u00ed n\u00f3ng ng\u00f9n ng\u1ee5t. V\u1eady c\u00f3 l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ed1c th\u00fac qu\u00e1 l\u1eafm. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eafp lu\u1ef9, n\u00ean cho l\u00e0m t\u1eeb t\u1eeb, \u0111\u1ec3 th\u01b0 s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u1edf t\u1ea5n s\u1edf ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ng\u1eabu nhi\u00ean b\u1ecb \u0111\u1ea1n l\u1ea1c m\u00e0 th\u01b0\u01a1ng vong. Nghe tin l\u00f2ng ta th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u1ee1 ! T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, lu\u1ef9 \u0111\u00e0i \u1edf t\u1ea5n s\u1edf 4 m\u1eb7t th\u00e0nh, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u1ed9ng d\u00f9ng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n, th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00ean ph\u00f2ng gi\u1eef cho kh\u00e9o, ho\u1eb7c t\u00ecm c\u00e1ch che ch\u1ed1ng, ho\u1eb7c nh\u00e2n d\u1ecbp ti\u1ec7n m\u00e0 thi c\u00f4ng, n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00ec \u0111\u1ea1n l\u1ea1c m\u00e0 c\u0169ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean vi\u1ec7c, m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 l\u00f2ng y\u00eau th\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n c\u1ee7a ta.<\/p>\n<p>\u201cGi\u1eb7c trong th\u00e0nh c\u00f3 voi \u0111i\u00ean, t\u00ednh r\u1ea5t hung d\u1eef. N\u00ean th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u1edf tr\u00ean c\u00e1c n\u00fai \u0111\u1ea5t : ai b\u1eafn ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c con voi \u1ea5y th\u00ec th\u01b0\u1edfng 100 quan ti\u1ec1n. C\u00f2n b\u1eafn ch\u00e1y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 thu\u1ed1c s\u00fang c\u1ee7a gi\u1eb7c, l\u00e0 vi\u1ec7c r\u1ea5t c\u1ea7n, h\u1ec5 ai b\u1eafn tr\u00fang m\u00e0 thu\u1ed1c s\u00fang b\u1ecb ch\u00e1y b\u1ed1c kh\u00f3i nhi\u1ec1u, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i\u1ec1u tra cho \u0111\u00edch x\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi b\u1eafn s\u00fang, th\u01b0\u1edfng ngay \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch. Nay trong gi\u1eb7c, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n d\u1ea7n h\u1ebft, t\u1eeb b\u00e2y gi\u1edd tr\u1edf \u0111i, n\u00ean x\u00e9t nghi\u1ec7m k\u1ef9, n\u1ebfu m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u00eam gi\u1eb7c b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u0111\u1ebfn v\u00e0i tr\u0103m ph\u00e1t tr\u1edf l\u00ean, hay l\u00e0 ch\u1ec9 v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ph\u00e1t th\u00f4i th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ec3, r\u1ed3i t\u00e2u b\u00e0y lu\u00f4n th\u1ec3 \u0111\u1ec3 ta bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng, c\u0169ng kh\u00f4ng sao\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean v\u00e0 T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00f2 th\u00e1m bi\u1ebft r\u1eb1ng mi\u1ec1n n\u00fai An Ph\u01b0\u1edbc c\u00f2n c\u00f3 gi\u1eb7c Man l\u00e9n l\u00fat t\u1ee5 t\u1eadp. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c t\u00ean l\u00e0 Di, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, c\u00f2n c\u00e1c t\u00ean gi\u1eb7c kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y tr\u1ed1n c\u1ea3. T\u00ean Di \u0111\u00e3 b\u1ecb l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed ngay r\u1ed3i. L\u1ea1i c\u1ee9 nh\u01b0 b\u00e1o c\u00e1o c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong th\u00ec vi\u00ean huy\u1ec7n T\u01b0 Phong \u0111\u00e3 b\u1eaft gi\u1ea3i th\u1ed5 ph\u1ec9 t\u00ean l\u00e0 \u00f4n, t\u00ean \u00f4n x\u01b0ng ra ngh\u1ecbch Th\u00f4ng, ngh\u1ecbch B\u00ecnh t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ed5 Man \u01b0\u1edbc 600 ng\u01b0\u1eddi, qu\u1ea7n t\u1ee5 \u1edf x\u1ee9 La B\u00e1ch, Kha U\u00f4ng. Do \u0111\u1ea5y, c\u1ee9 theo t\u00ean \u00f4n h\u01b0\u1edbng d\u1eabn, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen. Ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n ; ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, th\u01b0\u1edfng cho 6 quan ti\u1ec1n. V\u1ea3, ch\u00fang l\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u00e0n, ch\u1ec9 c\u00f2n linh tinh, t\u01b0\u1edfng b\u1ea5t t\u1ea5t l\u1ea1i ph\u1ea3i l\u00e0m nh\u1ecdc s\u1ee9c qu\u00e2n tinh nhu\u1ec7. C\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng gi\u1eb7c ch\u1ea1y t\u1ea3n, \u1ea9n n\u1ea5p ch\u1ed7 n\u00e0o, th\u00ec l\u00ednh th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc \u1edf Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, h\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 di\u1ec7t h\u1ebft hay sao ? Nay tr\u1eddi h\u00e8 n\u1eafng d\u1eef, kh\u00ed lam ch\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, chu\u1ea9n cho bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 do Kinh ph\u00e1i \u0111i, r\u00fat ngay v\u1ec1 \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng ngh\u1ec9 ng\u01a1i, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd xu\u1ed1ng ch\u1ec9 \u0111\u1ed5i \u0111i \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf mi\u1ec1n Nam. Kh\u00e1nh Ho\u00e0 nay \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i\u1ec1u l\u1ea5y 500 bi\u1ec1n binh \u0111i theo l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c\u201d. Sau \u0111\u00f3, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u0103m t\u00edch b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e2u c\u1ea3, b\u00e8n t\u00e2u n\u00f3i : chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y l\u00e0 do t\u00ean ph\u1ea1m b\u1ecb b\u1eaft khai b\u1eady, m\u00e0 \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ed9ng m\u1ed9t t\u00ed \u0111\u00e3 ch\u1ea1y b\u00e1o r\u1ed1i r\u00edt, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u00e2n l\u00ednh ph\u1ea3i u\u1ed5ng c\u00f4ng nh\u1ecdc nh\u1eb1n ! L\u1ea1i, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong trong t\u1eadp t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn x\u1ee9 s\u1edf ngh\u1ecbch Gi\u1ea3ng, ngh\u1ecbch V\u0103n v\u00e0 ngh\u1ecbch L\u00e2n \u1ea9n n\u00e1u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c \u1edf 2, 3 th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc. T\u1eeb sau khi quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan, b\u1ecdn kia \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tr\u1ed1n xa. V\u1ea3, nay quan qu\u00e2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi nhi\u1ec5m b\u1ec7nh, kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u1edf l\u00e2u mi\u1ec1n r\u1eebng, xin \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ec9 nh\u1ecdc m\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng g\u00ec, l\u1ea1i th\u00eam t\u1eadt b\u1ec7nh, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi t\u1ee9c b\u1ef1c bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o !\u201d B\u00e8n d\u1ee5 sai \u0111em ph\u1ea1m nh\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0 t\u00ean \u00f4n, ch\u1eb7t ch\u00e2n tay, treo tr\u00ean c\u00e2y r\u1eebng kh\u1eafp n\u01a1i, khi\u1ebfn cho b\u1ecdn gi\u1eb7c s\u1ee3 h\u00e3i m\u00e3i m\u00e3i. D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong h\u00e0m h\u1ed3 t\u00e2u l\u00ean, gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean chu\u1ea9n cho r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 t\u1ec9nh ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh th\u00ec cho \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. \u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn trung tu\u1ea7n th\u00e1ng sau, mi\u1ec1n ven r\u1eebng \u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t qu\u1ea3 \u0111\u00e3 y\u00ean l\u1eb7ng, th\u00ec B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, v\u1ec1 Kinh, ph\u1ee5c m\u1ec7nh. L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m c\u0169ng \u1edf l\u1ea1i t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ch\u01b0 qu\u00e2n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ph\u1eadn mang c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh \u0111ang cai qu\u1ea3n, v\u1ec1 qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh. D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, Ph\u1eadn m\u1eafc b\u1ec7nh, l\u1ea1i quay v\u1ec1 B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng. Sau \u0111\u00f3, Ph\u1eadn ch\u1ebft. Chu\u1ea9n c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n du c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An. Thuy\u1ec1n Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ngh\u1ec9 l\u1ea1i \u1edf h\u00e0nh cung C\u00e1p Ch\u00e2u. S\u00e1ng h\u00f4m sau, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn v\u1ea5n an. Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHo\u00e0ng \u0111\u1ebf d\u1ef1ng h\u00e0nh cung \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y r\u1ea5t t\u1ed1t. Gi\u00e0 n\u00e0y ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e1t m\u1ebb tho\u1ea3i m\u00e1i\u201d. Vua m\u1eebng l\u1eafm, th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u1ed1c bi\u1ec7n l\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi sa 1 t\u1ea5m, k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 ; l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>R\u1ed3i \u0111i ch\u01a1i th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i, ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 C\u00f4ng tr\u00f9 li\u1ec7u l\u00e0m th\u00eam : \u0111\u00f3ng c\u1ecdc, c\u1eafm k\u00e8 v\u00e0 \u0111\u1eafp \u1ee5 \u0111\u00e1 \u1edf b\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng m\u00f9a n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t m\u00f9a thu s\u1ea1t l\u1edf. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 s\u1eafc sai c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 : sau n\u00e0y, h\u1ec5 ai theo xa gi\u00e1 \u0111i tu\u1ea7n du th\u00ec n\u00ean nh\u00e2n ti\u1ec7n, \u0111em theo c\u00e1c c\u00e2y \u01b0a n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n, tr\u1ed3ng kh\u1eafp \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y h\u00f4m sau, h\u1ed3i loan. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, vua t\u1eeb h\u00e0nh cung Thu\u1eadn An \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung C\u00e1p Ch\u00e2u. Th\u01b0\u1eddng T\u00edn c\u00f4ng, t\u00ean l\u00e0 C\u1ef1, xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n Long Nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 theo h\u1ea7u. V\u00ec ch\u1ed7 vua ng\u1ed3i \u1edf \u0111\u1ea7u thuy\u1ec1n ch\u01b0a tr\u1ea3i chi\u1ebfu, C\u1ef1 l\u1ea7m tr\u00e8o l\u00ean ng\u1ed3i \u1edf b\u00ean. Vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t b\u00e8n ch\u1ec9 t\u00ean, tham h\u1eb7c v\u1ec1 vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cD\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc, Ki\u1ebfn An c\u00f4ng mua t\u01b0 \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t, \u1ea5y l\u00e0 h\u1eefu t\u00e2m m\u00e0 l\u1ed7i nh\u1ecf. Nay Th\u01b0\u1eddng T\u00edn c\u00f4ng ng\u1ed3i l\u1ea7m v\u00e0o ch\u1ed7 vua ng\u1ef1, th\u00ec l\u00e0 v\u00f4 t\u00e2m m\u00e0 l\u1ed7i l\u1edbn ; nh\u01b0ng Th\u01b0\u1eddng T\u00edn c\u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00ednh l\u1ed7 m\u00e3ng, ch\u1ea5t ph\u00e1c, ta v\u1eabn bi\u1ebft r\u00f5. H\u01a1n n\u1eefa v\u00ec th\u00e2n c\u00f4ng nhi\u1ec1u b\u1ec7nh, n\u1eb7ng tai, l\u1ea1i kh\u00f4ng n\u0103ng \u0111i h\u1ed9 gi\u00e1, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ea5t th\u1ed1 trong l\u00fac ti\u1ebfn, l\u00fac ng\u1eebng. V\u1eady, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 tha th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. B\u00e8n gia \u01a1n ph\u1ea1t nh\u1eb9 th\u00e2n c\u00f4ng 1 n\u0103m l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u1edf H\u00e0 T\u0129nh, l\u00e0 Phan B\u00f4, l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf mi\u1ec1n r\u1eebng D\u01b0\u01a1ng Phong b\u00ean H\u1ed3ng L\u0129nh. H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Cao H\u1eefu D\u1ef1c th\u00e2n \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n ch\u1eb7n \u0111\u00f3n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c h\u01a1n 20 t\u00ean. H\u01a1n 30 t\u00ean kh\u00e1c th\u00ec \u0111\u1ebfn th\u00fa \u1edf c\u1eeda qu\u00e2n. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 khen ng\u1ee3i. D\u1ef1c tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, nay cho kh\u00f4i ph\u1ee5c c\u1ea3, th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 thi H\u01b0\u01a1ng, thi H\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : Tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd, tr\u00ean quy\u1ec3n v\u0103n tr\u01b0\u1eddng thi, \u0111\u1ec1u ch\u00e9p k\u1ef9 \u0111\u1ea7u b\u00e0i r\u1ed3i m\u1edbi l\u00e0m v\u0103n. Nay ngh\u0129 : \u201c\u0110\u1ea7u b\u00e0i \u0111\u1ec7 tam tr\u01b0\u1eddng k\u1ef3 thi H\u01b0\u01a1ng, thi H\u1ed9i, v\u00e0 \u0111\u1ea7u b\u00e0i v\u0103n s\u00e1ch k\u1ef3 thi \u0110\u00ecnh, \u0111\u1ec1u t\u1eeb 300, 400 \u0111\u1ebfn 500 ch\u1eef tr\u1edf l\u00ean, m\u00e0 th\u00ec gi\u1edd \u1edf tr\u01b0\u1eddng thi ch\u1ec9 tranh th\u1ee7 trong m\u1ed9t ng\u00e0y. N\u1ebfu ch\u00e9p k\u1ef9 \u0111\u1ea7u b\u00e0i m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t, \u0111\u00e3 l\u00e0 vi\u1ec7c th\u1eeba, l\u1ea1i ph\u00ed bi\u1ebft bao c\u00f4ng phu. D\u00f9 c\u00f3 t\u00e0i t\u1ee9 gi\u1ecfi m\u1ea5y \u0111i n\u1eefa c\u0169ng b\u1ecb ng\u00e0y gi\u1edd h\u1ea1n ch\u1ebf, kh\u00f4ng th\u1ec3 ph\u00f4 b\u00e0y, ph\u00e1t huy \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft t\u00e0i hoa \u0111\u00e3 \u1ea5p \u1ee7. Nh\u01b0 v\u1eady mu\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u v\u0103n hay, th\u1ef1c kh\u00f3 \u0111\u1ea5y ! V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb k\u1ef3 thi \u0110\u00ecnh n\u0103m nay, ph\u00e0m ai thi H\u1ed9i \u0111\u00e3 tr\u00fang c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 \u0111\u00ecnh \u0111\u1ed1i, th\u00ec gi\u1ea5y \u0111\u1ea7u b\u00e0i v\u0103n s\u00e1ch \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i sao ch\u00e9p n\u1eefa. Trong quy\u1ec3n ch\u1ec9 vi\u1ebft th\u1eb3ng t\u1eeb nh\u1eefng ch\u1eef \u201cth\u1ea7n \u0111\u1ed1i\u201d ho\u1eb7c \u201cth\u1ea7n v\u0103n\u201d tr\u1edf xu\u1ed1ng, h\u1ecfi sao \u0111\u00e1p v\u1eady, theo t\u1eebng kho\u1ea3n m\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y. K\u1ecbp khi n\u1ed9p quy\u1ec3n, l\u1ea1i n\u1ed9p c\u1ea3 nh\u1eefng m\u1ea9u gi\u1ea5y \u0111\u1ea7u b\u00e0i \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ki\u1ec3m x\u00e9t. L\u00e0m v\u1eady l\u00e0 \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 ch\u00e2n t\u00e0i th\u1ef1c h\u1ecdc, ph\u00f4 b\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft u\u1ea9n s\u00fac c\u1ee7a m\u00ecnh th\u00ec m\u1edbi nhi\u1ec1u b\u00e0i \u0111\u1ed1i s\u00e1ch \u1edf \u0111\u1ea1i \u0111\u00ecnh \u0111\u00e1ng xem \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb nay, h\u1ec5 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thi H\u01b0\u01a1ng, thi H\u1ed9i, chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 li\u1ec7t v\u00e0o \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, tu\u00e2n h\u00e0nh m\u00e3i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00faa ru\u1ed9ng c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y b\u1ed7ng g\u1eb7p h\u1ea1n h\u00e1n, gi\u00e1 g\u1ea1o cao l\u00ean. V\u1eady, th\u00f3c g\u1ea1o thu v\u1ec1 m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m nay v\u00e0 s\u1ed1 c\u00f2n thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i, xin cho d\u00e2n n\u1ed9p thay m\u1ed9t n\u1eeda b\u1eb1ng ti\u1ec1n. \u1edf huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng thu\u1ed9c H\u01b0ng Ho\u00e1, v\u00ec th\u00f3c l\u00faa thu ho\u1ea1ch k\u00e9m, c\u0169ng xin n\u1ed9p thu\u1ebf thu v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1 b\u1eb1ng ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n y, l\u1ea1i gi\u1ea3m gi\u00e1 cho (S\u01a1n T\u00e2y : 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1ecb gi\u00e1 ti\u1ec1n 2 quan 3 ti\u1ec1n, nay gi\u1ea3m xu\u1ed1ng n\u1ed9p thay b\u1eb1ng 2 quan. H\u01b0ng Ho\u00e1 : 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1ecb gi\u00e1 ti\u1ec1n 2 quan, nay gi\u1ea3m xu\u1ed1ng n\u1ed9p thay b\u1eb1ng 1 quan 8 ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, kho ch\u1ee9a ch\u01b0a \u0111\u1ea7y, m\u00e0 t\u00f4 v\u1ee5 h\u1ea1 l\u1ea1i chi\u1ebft n\u1ea1p 1 n\u1eeda b\u1eb1ng ti\u1ec1n, b\u00e8n sai di chuy\u1ec3n 15 v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c kho X\u00edch \u0110\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean ch\u1ee9a v\u00e0o \u0111\u1ea5y.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 Ngh\u1ec7 An, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng C\u1ea9n, tr\u01b0\u1edbc theo l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Tr\u1ea5n Ninh, v\u00ec nhi\u1ec1u kh\u00ed lam ch\u01b0\u1edbng, \u1ed1m ch\u1ebft. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ch\u01b0 qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong d\u00e2ng t\u1eadp m\u1eadt n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn t\u00ean ph\u1ea1m b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0 \u0110inh M\u1ed7 \u4e01\u67d0, tra h\u1ecfi th\u00ec n\u00f3 x\u01b0ng r\u1eb1ng : Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, man Ch\u00e0m \u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh, l\u00e0 Ph\u1ee7 N\u1ed9n \u64ab\u5ae9, \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 Tu\u00e2n Gi\u00e1 \u9075\u9019 [b\u1ea3n d\u1ecbch NXB Gi\u00e1o D\u1ee5c ghi \u9075\u9019 th\u00e0nh Tu\u00e2n Nghi\u1ec5n] th\u00f4ng nhau. T\u1eeb khi b\u1ecdn gi\u1eb7c b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan, Tu\u00e2n Gi\u00e1 sai n\u00f3 \u0111\u1ebfn c\u1ea7u Ph\u1ee7 N\u1ed9n c\u1ee9u vi\u1ec7n. Ph\u1ee7 N\u1ed9n nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1eaft n\u00f3 \u0111em n\u1ed9p. C\u00f2n t\u00ean Ph\u1ee7 N\u1ed9n, xin \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd tra x\u00e9t. L\u1ea1i n\u1eefa, \u66b9\u7121 Ti\u00eam V\u00f4 [b\u1ea3n d\u1ecbch NXB Gi\u00e1o D\u1ee5c ghi Ti\u00eam V\u00f5] tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0a ngu\u1ef5 th\u01b0, hi\u1ec7n c\u00f2n tr\u1ed1n, xin t\u01b0 cho Gia \u0110\u1ecbnh ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi n\u00e3 b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i bi\u1ebft c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u, ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c hai. \u0110inh M\u1ed7 kia, l\u00fac tr\u01b0\u1edbc, \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh tra h\u1ecfi, n\u00f3 ch\u1ec9 n\u00f3i r\u1eb1ng, v\u00ec c\u00f9ng t\u00fang, \u0111i \u0103n xin, nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ecb b\u1eaft, ch\u1ee9 kh\u00f4ng t\u1eebng c\u00f3 m\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c Ph\u1ee7 N\u1ed9n th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c. T\u1edbi khi gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn n\u00f3 m\u1edbi b\u1ecba \u0111\u1eb7t ra bi\u1ebft bao t\u00ecnh ti\u1ebft. \u0110\u00f3 ch\u1eb3ng qua v\u00ec Ph\u1ee7 N\u1ed9n b\u1eaft n\u1ed9p, n\u00ean n\u00f3 th\u00eau d\u1ec7t vu h\u00e3m \u0111\u1ec3 b\u00e1o th\u00f9 \u0111\u1ea5y th\u00f4i. Hu\u1ed1ng chi, Ph\u1ee7 N\u1ed9n v\u00ec b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m m\u00e0 l\u1ea1i b\u1ecb n\u00f3 vu ph\u1ea3n, ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra v\u00ec k\u1ebb gian b\u1ecba \u0111\u1eb7t m\u00e0 l\u00e0m cho l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi nghi ho\u1eb7c hay sao ? Vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f4ng n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 n\u1eefa. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n \u1edf h\u1ea1t kh\u00e1c l\u00e0 Ti\u00eam V\u00f4 ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t t\u00ean man qu\u00e8n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 coi l\u00e0 c\u00f3 hay kh\u00f4ng. V\u1ea3, t\u1ef1 n\u00f3 l\u00e0m n\u00ean t\u1ed9i, kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ed3i cu\u1ed1i c\u00f9ng n\u00f3 c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh ph\u1ea1t, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u01b0 n\u00e3 l\u00e0m g\u00ec !\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m ty B\u01b0u ch\u00ednh ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u00e2u m\u1eadt do ng\u1ef1a tr\u1ea1m ho\u1eb7c do ng\u01b0\u1eddi chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7, v\u00e0 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 th\u1ecb v\u1ec7 th\u00ec \u0111\u1ec1u do m\u1ed9t m\u1eb7t chuy\u1ec3n giao, m\u1ed9t m\u1eb7t ghi ngay th\u1eddi gi\u1edd giao nh\u1eadn, l\u00e0m t\u1edd phi\u1ebfu t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1eb1ng c\u1ee9 ki\u1ec3m x\u00e9t. N\u1ebfu ch\u1ed7 th\u1ecb v\u1ec7 d\u00e2ng tr\u00ecnh c\u00f3 \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 th\u00ec gi\u1edd th\u00ec n\u00eau l\u00ean \u0111\u1ec3 tham h\u1eb7c.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBi\u1ec1n binh th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c t\u1ec9nh, th\u00e1ng n\u00e0y, \u0111\u00e3 tu\u00e2n l\u1eddi d\u1ee5, chia l\u00e0m 2 ban, xin t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 6 tr\u1edf v\u1ec1 sau, l\u1ea1i theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, chia l\u00e0m 3 ban : 2 ban \u1edf l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169, 1 ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i d\u00f9ng s\u1ee9c qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn nay 3 n\u0103m c\u0169ng \u0111\u00e3 nh\u1ecdc r\u1ed3i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, v\u00ec c\u00f4ng l\u1edbn l\u00e0m xong, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 l\u00ednh th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, chia l\u00e0m 2 ban, l\u00e0 v\u00ec mu\u1ed1n cho \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i r\u1ed7i r\u00e3i. Hu\u1ed1ng chi c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3, b\u00e2y gi\u1edd ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng y\u00ean l\u1eb7ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u00ednh th\u00fa do Kinh ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 do dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch Thanh, Ngh\u1ec7 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i c\u00f3 c\u00e1c v\u1ec7 l\u00ednh Nam m\u1edbi m\u1ed9, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn. Th\u1ebf m\u00e0 t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y c\u00f2n vin l\u1ec7 \u0111\u1ec3 xin, th\u1ef1c qu\u00e1 c\u00e2u n\u1ec7 ! V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 : t\u1eeb t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh ra B\u1eafc, c\u1ee9 theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 thi h\u00e0nh. Duy s\u1ed1 l\u00ednh \u1edf Thanh, Ngh\u1ec7 c\u00f3 nhi\u1ec1u, chu\u1ea9n cho k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y Ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111\u1ebfn, th\u00ec c\u00e1c v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch v\u00e0 2 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An chia l\u00e0m 4 ban : 1 ban \u1edf l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169, 3 ban cho v\u1ec1. C\u00e1c v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u1edf Thanh Hoa chia l\u00e0m 3 ban : 1 ban \u1edf l\u1ea1i, 2 ban cho v\u1ec1. C\u00f2n c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh linh tinh \u0111\u1ec1u nh\u01b0 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng\u201d.<\/p>\n<p>Thao di\u1ec5n tr\u1eadn \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng voi \u1edf gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng t\u1ea1i n\u01a1i ph\u1ee5 qu\u00e1ch ph\u00eda nam. Vua ng\u1ef1 ra xem.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Mai Th\u0103ng \u0110\u01b0\u1eddng \u1edf Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i : \u201cPh\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh tr\u01b0\u1edbc v\u00ec Xi\u00eam man x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, Tuy\u00ean u\u00fd \u0111\u1ed3ng tri l\u00e0 Tu\u00e2n K\u1ef3, th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n Y\u00ean S\u01a1n l\u00e0 C\u1ea7n Ch\u00e2n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t thu\u1ed9c h\u1ea1 h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y v\u00e0o t\u1ea5n s\u1edf Quy H\u1ee3p. Sau \u0111\u00f3, Tu\u00e2n K\u1ef3 nh\u00e2n b\u1ec7nh ch\u1ebft, th\u1ed5 Tri ch\u00e2u l\u00e0 S\u00e2m Thu\u00fd, l\u00f9a h\u1ebft d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5y l\u00e0m ph\u1ea3n, \u0111i theo Xi\u00eam. Nay C\u1ea7n Ch\u00e2n c\u00f9ng c\u00e1c con Tu\u00e2n K\u1ef3, l\u00e0 b\u1ecdn Thi\u1ec1u Th\u1ed1ng, xin \u1edf l\u1ea1i t\u1ea5n s\u1edf \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng. V\u1ea3, ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh \u0111\u00e3 l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng, m\u00e0 l\u0169 kia v\u1eabn c\u00f3 t\u00ednh nh\u00fat nh\u00e1t, n\u1ebfu cho ch\u00fang tr\u1edf v\u1ec1, v\u1ea1n nh\u1ea5t gi\u1eb7c Man tr\u1edf l\u1ea1i, kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u1ea1i ph\u1ea3i x\u1ebfp \u0111\u1eb7t nh\u1ecdc th\u00eam. V\u1eady xin ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u1edf t\u1ea5n s\u1edf, cho ch\u00fang \u1edf y\u00ean t\u1ea1i \u0111\u00f3, r\u1ed3i do vi\u00ean \u1edf t\u1ea5n s\u1edf tr\u00f4ng coi\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLIII \u2013 153<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 [1835], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 6.<\/p>\n<p>L\u00e3nh ch\u1ee9c b\u1ea3o h\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y tu\u00e2n Ch\u1ec9 d\u1ee5, x\u00e9t h\u1ea1ch t\u00e0i n\u0103ng ph\u1ea9m c\u00e1ch c\u00e1c quan Phi\u00ean, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n cho : \u1ed1c nha V\u0103n (th\u1eadp ph\u1ea9m) \u1ed1c T\u00e2m ; \u1ed1c nha Nh\u00e2m L\u1ecbch (th\u1eadp ph\u1ea9m) Nh\u00e2m Tr\u1eadt \u0111\u1ec1u gia ch\u1ee9c V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m ; \u1ed1c nha Tr\u00e0 Tri (th\u1eadp ph\u1ea9m) Tr\u00e0 Giao, \u1ed1c nha B\u00f4ng Sa \u1ed1c L\u1ecbch (th\u1eadp ph\u1ea9m) Sa T\u00e2y \u0111\u1ec1u gia ch\u1ee9c Qu\u1ea3n c\u01a1, tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m ; \u1ed1c nha Si S\u00e2m Mi Th\u1ecb L\u1ecbch (th\u1eadp ph\u1ea9m) Mi H\u1ed3ng ; \u1ed1c nha Y Tr\u00e1ch (th\u1eadp ph\u1ea9m) Nha S\u00e2m \u0111\u1ec1u gia ch\u1ee9c ph\u00f3 Qu\u1ea3n c\u01a1, tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m ; \u1ed1c nha Do Tha S\u01a1n Li\u00eam (c\u1eedu ph\u1ea9m) S\u01a1n S\u1ed1c ; \u1ed1c nha S\u00f4 Y (b\u00e1t ph\u1ea9m) S\u00f4 M\u1ed9c \u0111\u1ec1u gia ch\u1ee9c Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u v\u1eabn l\u0129nh nguy\u00ean ch\u1ee9c quan Phi\u00ean. Ngo\u00e0i ra, cho 15 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c gia ch\u1ee9c Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ho\u1eb7c \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>D\u00f2ng d\u00f5i vua n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eeba \u962e\u6587\u627f [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Po_Phaok_The\">Po Phaok The<\/a>], Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u00ean \u962e\u6587\u5143 [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Po_Dhar_Kaok\">Po Dhar Kaok<\/a>] ph\u1ea1m t\u1ed9i, b\u1ecb gi\u1ebft.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, Th\u1eeba \u0111\u00e3 nh\u1eadn t\u1ed9i c\u1ea3, c\u00f2n Nguy\u00ean v\u1eabn gi\u1ea3o quy\u1ec7t, ch\u1ed1i quanh. B\u1ed9 H\u00ecnh \u0111em \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, ch\u1eadm v\u00e0i th\u00e1ng. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eeba, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00f2ng d\u00f5i vua Chi\u00eam Th\u00e0nh, \u00f4ng cha ch\u00fang \u0111\u1eddi ch\u1ecbu \u01a1n n\u01b0\u1edbc. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, ta l\u1ea1i sai d\u1ef1ng mi\u1ebfu Chi\u00eam Th\u00e0nh, s\u1eafp phong t\u01b0\u1edbc m\u1edbi \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0i m\u00e3i \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi. C\u00e1i ngh\u0129a n\u1ed1i l\u1ea1i d\u00f2ng d\u00f5i \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9t, g\u00e2y l\u1ea1i h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u00e0n, tai m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1u th\u1ea5y, nghe c\u1ea3 \u0111\u00f3. Th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn ch\u00fang mang l\u00f2ng nh\u01b0 ki\u00eau k\u00ednh [Con ki\u00eau \u689f \u0103n th\u1ecbt m\u1eb9, con ph\u00e1 k\u00ednh \u7834\u734d (gi\u00f2ng mu\u00f4ng) \u0103n th\u1ecbt b\u1ed1, con ph\u00e1 k\u00ednh ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 n\u00f3 l\u00e0 con k\u00ednh \u734d, v\u00ec th\u1ebf n\u00ean g\u1ecdi k\u1ebb b\u1ea5t hi\u1ebfu l\u00e0 ki\u00eau k\u00ednh \u689f\u734d.], ng\u1ea7m th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c ngh\u1ecbch \u1edf Phi\u00ean An. Th\u1ef1c t\u00ecnh vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 do \u0110\u1ed7 V\u0103n Hoan khai ra r\u1ed3i v\u00e0 \u0111\u00e3 ph\u00e1i vi\u00ean ch\u1ee9c tra h\u1ecfi, l\u1ea1i giao b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t l\u1ea1i, kh\u00e9p v\u00e0o h\u00ecnh ph\u1ea1t n\u1eb7ng, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng v\u1edbi t\u1ed9i. Ta c\u00f2n ngh\u0129 : v\u1ee5 \u00e1n n\u00e0y l\u00e0 \u00e1n ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, t\u1ed9i \u0111\u1ebfn c\u1ef1c h\u00ecnh, ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t, hai \u0111i\u1ec1u ng\u1edd trong tr\u0103m ngh\u00ecn ph\u1ea7n, n\u00ean ch\u01b0a n\u1ee1 d\u00f9ng ngay ph\u00e1p lu\u1eadt. Nay x\u00e9t ra Th\u1ed5 Man B\u00ecnh Thu\u1eadn g\u00e2y s\u1ef1, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u00ean ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u00e2n thu\u1ed9c v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng b\u1ecdn kia. G\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Man l\u00e0 \u0110inh M\u1ed7 x\u01b0ng r\u1eb1ng Ti\u00eam V\u00f4 tr\u01b0\u1edbc \u1edf Phi\u00ean An, \u0111\u01b0a th\u01b0 c\u1ee7a ngh\u1ecbch Kh\u00f4i cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eeba nh\u1eadn l\u1ea5y. Th\u1ebf th\u00ec b\u1ecdn ch\u00fang \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e9p. Vi\u1ec7c \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u00edch x\u00e1c, h\u00e1 n\u00ean c\u00f2n \u0111\u1ec3 l\u00e2u ng\u00e0y, tr\u00ec ho\u00e3n vi\u1ec7c gi\u1ebft ? V\u1eady, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eeba, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u00ean t\u1ee9c th\u00ec l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed, ch\u1eb7t \u0111\u1ea7u b\u00eau 3 ng\u00e0y ; t\u00f2ng ph\u1ea1m l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ea7y, Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed9 \u0111\u1ec1u ch\u00e9m \u0111\u1ea7u\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng binh 3 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean, Cao, Th\u00e1i \u0111\u1ebfn Kinh, v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 chu\u1ea9n cho Th\u1ed1ng so\u00e1i Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, T\u1ea1 Quang C\u1ef1, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u1ec1u c\u00f9ng d\u1ef1 v\u00e0o ban \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ch\u1ea7u h\u1ea7u, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi b\u1ea5t k\u1ef3 m\u1edbi h\u1ecfi ; Tham t\u00e1n L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c theo \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ebfn h\u1ea7u.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQuan qu\u00e2n 3 \u0111\u1ea1o, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh V\u00e2n Trung, trong khi \u0111\u00f3 c\u00f3 v\u00e0i th\u00e1ng, l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u01a1ng \u1edf gi\u1eb7c, \u0111\u1ec3 th\u1eeba l\u1ea1i ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a l\u0129nh, nay c\u00f3 n\u00ean truy c\u1ea5p m\u1ed9t lo\u1ea1t hay kh\u00f4ng ?\u201d Vua d\u1ee5 c\u1ee9 c\u1ea5p cho, tr\u1eeb ra nh\u1eefng l\u00ednh d\u00f5ng th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c t\u1ec9nh, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ra th\u00fa, c\u00e1c th\u1ee7 h\u1ea1 v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1.<\/p>\n<p>Ba v\u1ec7 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu Kinh binh, 2 v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb T\u1ea3 H\u1eefu v\u00e0 v\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh t\u1eeb B\u1eafc K\u1ef3 v\u1ec1.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cLuy\u1ec7n binh 6 v\u1ec7 \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, b\u1ed7ng nh\u00e2n c\u00f3 vi\u1ec7c, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 ph\u1ea3i g\u1ecdi ra kh\u00f4ng v\u00ed v\u1edbi l\u00ednh th\u1ef1c ng\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ebf m\u00e0 h\u1ecd m\u1ea1nh d\u1ea1n, \u0111i tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn l\u00ean, kh\u00f4ng qu\u1ea3n kh\u00f3 nh\u1ecdc. Th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen ! Nay c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u00e3 l\u00e0m xong, c\u00f9ng vui ngh\u1ec9 vai, ch\u00ednh n\u00ean ra \u01a1n \u01b0u h\u1eadu, \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng h\u1ecd \u0111\u00e3 h\u0103ng h\u00e1i ch\u1ed1ng k\u1ebb th\u00f9. V\u1eady chu\u1ea9n cho x\u00e9t c\u00e1c v\u1ec7, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 d\u1ef1 \u0111i tr\u1eadn, \u0111\u1ec1u gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng t\u1ea5t c\u1ea3, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n. C\u00f2n 3 v\u1ec7 l\u00ednh Kinh, qu\u00ea \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0103n y\u1ebfn, xem h\u00e1t, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng T\u1ea3 v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, nguy\u00ean ph\u00e1i \u0111i tr\u00fa ph\u00f2ng, tuy kh\u00f4ng d\u1ef1 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, nh\u01b0ng kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady d\u1ee5 cho quan t\u1ec9nh c\u1ee9 x\u00e9t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y, t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, tu\u00e2n theo l\u1ec7 \u1edf d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi t\u00f2ng chinh, x\u00e9t theo t\u1eebng h\u1ea1ng, c\u1ea5p cho m\u1ed9t n\u1eeda : binh l\u00ednh th\u01b0\u1edfng kh\u1eafp, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t quan ti\u1ec1n, l\u1ea1i cho \u0103n y\u1ebfn, xem h\u00e1t m\u1ed9t l\u1ea7n, r\u1ed3i \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 d\u00e2n, tha cho thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay.<\/p>\n<p>L\u1ea1i s\u1eafc sai b\u1ed9 t\u01b0 \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 : ph\u00e0m c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c nh\u00e2n b\u1ec7nh v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c t\u1edbi k\u1ef3, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y r\u00fat qu\u00e2n, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 y\u1ebfn, xem h\u00e1t, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho \u0103n y\u1ebfn, xem h\u00e1t 1 l\u1ea7n, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u01a1n h\u1eadu.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam Tuy\u00ean Quang H\u1eefu v\u1ec7 \u1edf t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam sung v\u00e0o. C\u00f2n v\u1ec7 Tuy\u00ean Quang, \u0111\u1ed5i l\u00e0m Tuy\u00ean Quang T\u1ea3 v\u1ec7.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCh\u00e2u V\u1ea1n Ninh \u842c\u5be7 thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Y\u00ean c\u00f3 l\u00e0ng ch\u00e0y [v\u1ea1n \u6fab] Tr\u00e0 C\u1ed5 \u8336\u53e4 v\u00e0 M\u1ec5 S\u01a1n \u7c73\u5c71 li\u1ec1n v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Thanh ((1) Nguy\u00ean v\u0103n ch\u00e9p l\u00e0 \u201cThanh qu\u1ed1c\u201d t\u1ee9c l\u00e0 Trung Qu\u1ed1c th\u1eddi M\u00e3n Thanh.1), b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ec1u l\u00e0 bi\u1ec3n, \u0111\u1ecba th\u1ebf xa c\u00e1ch v\u1edbi c\u00e1c t\u1ed5ng trong ch\u00e2u. V\u1eady xin l\u1eadp ri\u00eang l\u00e0m t\u1ed5ng An H\u1ea3i, \u0111\u1eb7t 1 Cai t\u1ed5ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng coi\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam cho c\u00e1c Tri ch\u00e2u m\u1edbi \u0111\u1eb7t, c\u0169ng nh\u01b0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c Tri huy\u1ec7n.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, nh\u00e2n khi gi\u1ea3i c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1eddng hay ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111em k\u00e8m c\u00e1c \u0111\u1ed3 bi\u1ebfu x\u00e9n. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea d\u00e2ng s\u1edb nh\u1eadn l\u1ed7i v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 nh\u1eadn t\u1eb7ng ph\u1ea9m (1 h\u00f2m ch\u00e8, 2 t\u1ea5m v\u1ea3i).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e0 c\u00e1p t\u1eb7ng nhau l\u00e0 s\u1ef1 t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng v\u1ed1n kh\u00f4ng h\u1ea1i g\u00ec. Nh\u01b0ng b\u1ed9 H\u1ed9 c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 l\u00e0 ki\u1ec3m x\u00e9t, \u0111\u00e3 l\u00e0 kh\u00f4ng n\u00ean nh\u1eadn, m\u00e0 x\u00e9t \u1edf c\u00f4ng v\u0103n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u1ea1i n\u00f3i l\u00e0 \u201cvi\u1ec7c t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn b\u1ed9 \u0111\u00e3 l\u00e0m xong\u201d, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 nh\u00e2n vi\u1ec7c d\u1eb7n d\u00f2 \u0111\u00fat l\u00f3t nhau. V\u1eady k\u1ebb cho, ng\u01b0\u1eddi nh\u1eadn \u0111\u1ec1u l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i\u201d. B\u00e8n sai b\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u1ecb x\u1eed. Hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. L\u1ea1i b\u1eaft \u0110\u0103ng Giai ph\u1ea3i tr\u1ea3 ti\u1ec1n thu\u00ea nh\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean, Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c \u0111\u1ea3o ngo\u00e0i bi\u1ec3n thu\u1ed9c t\u1ec9nh [H\u00e0 Ti\u00ean] t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o t\u1ec9nh Long Xuy\u00ean. V\u1eady xin x\u00e9t xem \u0111\u1ea3o l\u1edbn \u0111\u1ea3o nh\u1ecf n\u00e0o \u0111\u1ed1i ngang v\u1edbi huy\u1ec7n h\u1ea1t n\u00e0o, th\u00ec \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c v\u00e0o huy\u1ec7n \u1ea5y, cho \u0111\u00fang v\u1edbi t\u00ean trong s\u1ed5 s\u00e1ch. (Vu D\u1eef \u828b\u5dbc [H\u00f2n Khoai], Ba Ti\u00eau D\u1eef [H\u00f2n Chu\u1ed1i] thu\u1ed9c huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean ; Tr\u00fac D\u1eef [H\u00f2n Tre], Th\u00e1t D\u1eef [H\u00f2n R\u00e1i], Ngh\u1ec7 D\u1eef, C\u1ed5 Lu\u00e2n d\u1eef \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ki\u00ean Giang ; H\u1ecfa Th\u1ea1ch d\u1eef, Lu\u00e2n D\u1eef, X\u01b0\u1edfng D\u1eef, Tranh D\u1eef, Ph\u00fa Qu\u1ed1c D\u1eef, Th\u1ed5 Ch\u00e2u D\u1eef [H\u00f2n Son], K\u00edch S\u01a1n \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u00e0 Ch\u00e2u. K\u00edch S\u01a1n nguy\u00ean t\u00ean l\u00e0 h\u00f2n Ch\u00f4ng. L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n \u1edf \u0111\u1ea3o Ph\u00fa Qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c t\u1ed5ng Qu\u1ea3ng Xuy\u00ean, huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean, nay \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u00e0 Ch\u00e2u. V\u1eady xin nh\u00e2n t\u00ean \u0111\u1ea5t, g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ed5ng Ph\u00fa Qu\u1ed1c\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, chuy\u00ean coi c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c thu\u1ed9c v\u1ec7 C\u1ea9m y v\u00e0 c\u1ea3 \u0111\u1ed9i Kim sang.<\/p>\n<p>D\u00f9ng nguy\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u l\u00e0m Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean ; th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 ; Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 C\u00f4ng tham bi\u1ec7n ty Ch\u1ebf t\u1ea1o l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>Vua \u0111i ch\u01a1i s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng, xem con chim c\u1ed1c \u9e15\u9dc0 [l\u00f4 t\u01b0, c\u0169ng vi\u1ebft l\u00e0 \u201cl\u00f4 t\u01b0\u201d \u9e15\u9de5. M\u1ed9t t\u00ean l\u00e0 \u201c\u00f4 qu\u1ef7\u201d \u70cf\u9b3c. T\u1ee5c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cth\u1ee7y l\u00e3o nha\u201d \u6c34\u8001\u9d09] b\u1eaft c\u00e1 (con chim c\u1ed1c t\u1eeb Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ebfn. Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c ng\u01b0 h\u1ed9 nu\u00f4i d\u1ea1y n\u00f3 \u0111\u1ec3 m\u00f2 c\u00e1).<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n hi\u1ec7u ch\u1eef \u201cB\u00ecnh\u201d b\u1ecb ch\u00e1y. L\u00ednh canh ph\u00f2ng ng\u1eeba s\u01a1 su\u1ea5t, b\u1ecb t\u1ed9i ch\u1ebft ch\u00e9m. D\u1ee5 sai truy\u1ec1n kh\u1eafp cho c\u00e1c quan qu\u00e2n Th\u1ee7y s\u01b0 : t\u1eeb nay h\u1ec5 ai t\u00e1i ph\u1ea1m th\u00ec coi \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Sai bi\u1ec1n binh Th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00e1p 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i ch\u1edf \u0111\u1ed3 d\u00f9ng \u0111\u00e1nh th\u00e0nh do vua ch\u1ebf ra (thang phi th\u00ea h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ecf, \u00e1o gi\u00e1p b\u1eb1ng t\u1ed5 k\u00e9n r\u1ed7ng, \u1ed1ng phun l\u1eeda, s\u00fang b\u00e0i ti\u00eau, gi\u00e0y da) \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh giao cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n x\u1ebfp \u0111\u1eb7t \u0111\u00fang ph\u00e9p, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, L\u00e3nh binh r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c ngh\u1ecbch Phi\u00ean An, kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n b\u00e1m gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, \u0111\u00e3 v\u00e0i n\u0103m nay, ch\u1eafc ch\u00fang \u0111\u00e3 ki\u1ec7t h\u1ebft tr\u00ed kh\u00f4n v\u00e0 s\u1ee9c l\u1ef1c, s\u1edbm chi\u1ec1u \u0111\u1ee3i ch\u1ebft. Nh\u01b0ng ch\u01b0\u1edbc hay \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh t\u1eeb x\u01b0a v\u1eabn cho l\u00e0 kh\u00f3. T\u1ea5t ph\u1ea3i n\u00ean x\u00e9t cho k\u1ef9, ngh\u0129 cho kh\u1eafp, m\u1edbi n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t th\u1eafng v\u1ea1n to\u00e0n. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111em b\u1ecdn ra th\u00fa g\u1ea7n \u0111\u00e2y, tra h\u1ecfi k\u1ef9 c\u00e0ng t\u01b0\u1eddng t\u1eadn v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh canh gi\u1eef ph\u00f2ng b\u1ecb \u1edf trong th\u00e0nh, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 tr\u00ean m\u1eb7t th\u00e0nh, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c hi\u1ec7n nay \u0111\u00e0o h\u1ed1 c\u1eafm ch\u00f4ng \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o, b\u00e0y \u0111\u1eb7t l\u1ed1i m\u1ed9c ((2) L\u1ed1i m\u1ed9c : m\u1ed9t th\u1ee9 d\u1ee5ng c\u1ee5 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng \u0111\u1ec3 gi\u1eef th\u00e0nh : l\u1ea5y g\u1ed7 l\u00e0m h\u00ecnh tr\u1ee5 tr\u00f2n, l\u0103n t\u1eeb tr\u00ean th\u00e0nh xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh \u0111\u1ecbch.2) \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o ? \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u00e0o h\u1ed1 c\u1eafm ch\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ec3 ch\u1eeba \u0111\u1ea5t th\u1eeba cho ti\u1ec7n l\u00fac gi\u1eb7c l\u00ean th\u00e0nh, \u0111\u1ee9ng ch\u00e2n \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1 kh\u00f4ng ? Khi qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, c\u00f3 th\u1ec3 do ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng \u1ea5y, xu\u1ed1ng th\u1eb3ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c kh\u00f4ng ? V\u00e0 \u1edf b\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh, m\u1eb7t n\u00e0o do b\u1ecdn gi\u1eb7c n\u00e0o canh gi\u1eef ? V\u1ec1 vi\u1ec7c canh gi\u1eef, ch\u1ed7 n\u00e0o l\u00e0 ch\u1ed7 kh\u1ea9n y\u1ebfu h\u01a1n c\u1ea3 ? \u0110\u1ed3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eef l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ed3 g\u00ec ? L\u1ea1i s\u1ee9c cho nh\u00e2n vi\u00ean ng\u1eafm k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd, ph\u1ea3i xem x\u00e9t cho k\u1ef9 ; t\u1eeb n\u00fai \u0111\u1ea5t m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc ng\u1eafm \u0111\u1ebfn tr\u00ean th\u00e0nh m\u1eb7t sau, t\u1eeb n\u00fai \u0111\u1ea5t m\u1eb7t h\u1eefu ng\u1eafm \u0111\u1ebfn tr\u00ean th\u00e0nh m\u1eb7t t\u1ea3. C\u00e1c m\u1eb7t kh\u00e1c c\u0169ng theo nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 nh\u00f2m ng\u1eafm, xem gi\u1eb7c l\u00e0m c\u00e1ch ph\u00f2ng b\u1ecb ch\u1ed1ng gi\u1eef th\u1ebf n\u00e0o, nh\u1ea5t nh\u1ea5t ghi ch\u00e9p r\u1ed3i so v\u1edbi l\u1eddi nh\u1eefng k\u1ebb ra th\u00fa \u0111\u00e3 n\u00f3i xem c\u00f3 \u0111\u00fang v\u1edbi nhau kh\u00f4ng ? V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i d\u00f9ng binh qu\u00fd \u1edf bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, bi\u1ebft m\u00ecnh, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 tr\u0103m tr\u1eadn \u0111\u00e1nh, tr\u0103m tr\u1eadn th\u1eafng. C\u1ea7n ph\u1ea3i gia t\u00e2m d\u00f2 h\u1ecfi t\u01b0\u1eddng t\u1ea5t, c\u1ed1t cho \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00edch x\u00e1c, r\u1ed3i ph\u00e1i ngay m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u vi\u1ec7c phi ng\u1ef1a tr\u1ea1m, v\u00e0o t\u00e2u, cho ti\u1ec7n b\u1eb1ng c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 ch\u1ec9 b\u1ea3o ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ee3i ng\u00e0y xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh th\u00ec ch\u1ec9 l\u00e0m m\u1ed9t chuy\u1ebfn l\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng hi\u1ec7u d\u1ec5 nh\u01b0 tr\u1ecf v\u00e0o b\u00e0n tay\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng c\u00e1c v\u1ec7 l\u00ednh Kinh ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ec3 kh\u00ed gi\u1edbi l\u1ea1i trong qu\u00e2n c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00e1i th\u1eeba. D\u1ee5 sai chuy\u1ec3n giao cho t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh nh\u1eadn l\u1ea5y c\u1ea5t \u0111i, \u0111\u1ee3i khi vi\u1ec7c y\u00ean, s\u1ebd tu\u1ef3 ti\u1ec7n ban c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Sai t\u1ea3i bao \u0111\u1ea1n li\u00ean ch\u00e2u, s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n c\u1ea5p cho B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, m\u1ed7i t\u1ec9nh 100 bao. L\u1ea1i s\u1eafc sai b\u1ed9 H\u1ed9 t\u1ef1 mua c\u00e1c v\u1ecb thu\u1ed1c \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00e0 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, t\u1ea3i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, Nam Vang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>L\u0129nh ch\u1ee9c b\u1ea3o h\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn Kh\u00f4n \u01afng, ng\u01b0\u1eddi sai ph\u00e1i c\u1ee7a Phi Nh\u00e3 Ch\u1ea5t Li\u00ean, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c Xi\u00eam, \u1edf ph\u1ee7 L\u00f2 G\u00f2 V\u1eadt, mang s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang c\u0169 h\u1ecfng \u0111\u1ebfn B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa, \u0111\u00eam \u0111i qua Bi\u1ec3n H\u1ed3, g\u1eb7p b\u00e3o l\u1ea1c \u0111\u01b0\u1eddng, b\u1ecb vi\u00ean ph\u00e2n th\u1ee7 \u1edf H\u1ea3i T\u00e2y b\u1eaft n\u1ed9p, x\u00e9t ra kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh ti\u1ebft g\u00ec kh\u00e1c, li\u1ec1n tha cho \u0111i. L\u1ea1i c\u00f3 t\u00ean Kh\u00f4n Th\u00f4n, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, \u0111em qu\u00e2n \u0111i d\u00f2 th\u00e1m n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p g\u1eb7p qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n \u1edf ph\u1ee7 S\u01a1n Ph\u1ee7, n\u00f3 kh\u00e1ng c\u1ef1 l\u1ea1i, nh\u01b0ng b\u1ecb b\u1eaft. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111em ch\u00e9m \u0111\u1ec3 s\u01b0\u1edbng tai m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKh\u00f4n \u01afng l\u00e0 t\u00ean ti\u1ec3u t\u1ed1t n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, ch\u1ec9 v\u00ec l\u1ea1c \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb b\u1eaft, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng g\u00ec kh\u00e1c ; c\u00e1c khanh th\u1ec3 theo tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u00ednh \u0111\u1ea1i quang minh, tha ra l\u00e0 ph\u1ea3i. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u00fang l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u00e3 t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m ngay, ch\u01b0a th\u1ef1c h\u1ee3p l\u00fd. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi Kh\u00f4n Th\u00f4n th\u00ec l\u1ea1i cho l\u00e0 kh\u00e1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n, v\u1ed9i ch\u00e9m \u0111\u1ea7u ngay, sao \u0111\u1eb1ng kia th\u00ec x\u1eed qu\u00e1 nh\u1eb9, m\u00e0 \u0111\u1eb1ng n\u00e0y l\u1ea1i x\u1eed qu\u00e1 n\u1eb7ng th\u1ebf ! V\u1ea3, th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u r\u1ea5t xung y\u1ebfu, l\u1ea1i ti\u1ebfp li\u1ec1n v\u1edbi \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, c\u00e1c khanh x\u1eed tr\u00ed nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng kh\u1ecfi coi nh\u1eb9 vi\u1ec7c bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0ng, s\u1ef1 \u0111\u00e3 r\u1ed3i, kh\u00f4ng n\u00f3i n\u1eefa. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau n\u1ebfu c\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 c\u00f3 t\u00ecnh \u00fd g\u00ec kh\u00e1c hay kh\u00f4ng, h\u00e3y giam l\u1ea1i phi t\u1ea5u, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khinh xu\u1ea5t nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa\u201d. Sau \u0111\u00f3, sai th\u1ecb v\u1ec7 mang c\u1ea5p cho 2 c\u00e1i k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd, ra l\u1ec7nh cho t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n \u1edf th\u00e0nh h\u1ecdc nh\u00f2m ng\u1eafm.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Gi\u1ea3ng l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t An Giang c\u00f3 11 th\u1ee7 s\u1edf : s\u00e1u th\u1ee7 s\u1edf l\u00e0 T\u00e2n Ch\u00e2u, An L\u1ea1c \u1edf Ti\u1ec1n Giang; Ch\u00e2u Giang, C\u01b0\u1eddng Th\u1eafng, Tr\u1ea5n Di \u1edf H\u1eadu Giang v\u00e0 M\u1ef9 Thanh \u1edf h\u1ea3i t\u1ea5n [c\u1eeda bi\u1ec3n] \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ed7 xung y\u1ebfu, xin v\u1eabn c\u1ee9 \u0111\u1eb7t nh\u01b0 c\u0169. C\u00f2n 5 th\u1ee7 s\u1edf l\u00e0 C\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh, C\u01b0\u1eddng Uy, Thu\u1eadn Phi\u1ebfm, V\u0129nh H\u00f9ng v\u00e0 Tr\u1ea5n Giang, th\u00ec \u0111\u1ec1u n\u00ean b\u1ecf b\u1edbt \u0111i\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 T\u1ea1 V\u0103n Linh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu dinh nh\u1ea5t V\u0169 l\u00e2m ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ; V\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n H\u1eefu b\u1ea3o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eefu b\u1ea3o l\u00e0 L\u00ea Quang Qu\u1ea3ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ch\u01b0 qu\u00e2n l\u00e0 \u0110inh V\u0103n An l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eefu b\u1ea3o ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u00e2m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy.<\/p>\n<p>V\u1eddi th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Cao B\u1eb1ng, Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9, v\u1ec1 Kinh. \u0110i\u1ec1u \u00e1n s\u00e1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng B\u00f9i Qu\u1ed1c Trinh, l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Cao B\u1eb1ng. H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n v\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i v\u1ec1 vi\u1ec7c ri\u00eang, ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, gi\u00e1ng b\u1ed5 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh tham bi\u1ec7n vi\u1ec7c qu\u00e2n. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i \u0111ua s\u1ee9c ch\u1ed1n c\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, l\u00e2u \u0111\u1ebfn 3 n\u0103m, nay sao n\u1ee1 l\u1ea1i sai \u0111i v\u1ed9i. Ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y y\u00ean t\u00e2m ch\u1ea7u h\u1ea7u, ph\u00f2ng khi h\u1ecfi han c\u00e1c vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ec1u cao. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cHai h\u1ea1t \u1ea5y, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec \u00edt m\u01b0a v\u00e0 gi\u00f3 r\u00e9t, th\u00f3c l\u00faa thu ho\u1ea1ch k\u00e9m ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho t\u00f4 ru\u1ed9ng n\u0103m nay, m\u1ed9t n\u1eeda n\u1ed9p b\u1eb1ng th\u00f3c, m\u1ed9t n\u1eeda n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n ; nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thu t\u00f4 m\u00e0 gi\u00e1 g\u1ea1o ng\u00e0y l\u1ea1i cao, t\u01b0\u1edfng d\u00e2n gian kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 v\u1ebb h\u01a1i kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n \u0111\u1ea5y. Chu\u1ea9n cho : ph\u00e0m th\u1ef1c s\u1ed1 th\u00f3c \u0111\u00e1ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng thu, \u0111\u00f4ng, gi\u00e1 g\u1ea1o gi\u1ea3m xu\u1ed1ng v\u1eeba ph\u1ea3i, r\u1ed3i s\u1ebd \u0111\u01b0a n\u1ed9p\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho Kinh do\u00e3n ph\u00e1t g\u1ea1o kho Th\u01b0\u1eddng b\u00ecnh h\u01a1n 10000 ph\u01b0\u01a1ng, b\u00e1n gi\u1ea3m gi\u00e1 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u00fang thi\u1ebfu (1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1ecb gi\u00e1 2 quan 4 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng, nay gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 1 quan 8 ti\u1ec1n). Qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n c\u00f3 ai l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1 n\u00fai \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn b\u1edd s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng \u1edf Kinh th\u00e0nh, th\u00ec c\u1ee9 m\u1ed9t \u0111\u1ed1ng \u0111\u00e1 c\u1ea5p cho 10 h\u1ed9c th\u00f3c.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, l\u00faa v\u1ee5 chi\u00eam h\u1ecfng. Gi\u00e1 g\u1ea1o cao v\u1ecdt l\u00ean. D\u1ee5 cho quan t\u1ec9nh x\u00e9t c\u1ee9 s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o thu v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m nay, th\u00ec m\u1ed9t n\u1eeda n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n, m\u1ed9t n\u1eeda ho\u00e3n \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng s\u1ebd thu. S\u1ed1 th\u00f3c n\u0103m ngo\u00e1i c\u00f2n thi\u1ebfu v\u00e0 s\u1ed1 th\u00f3c cho vay \u0111\u1ec1u cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>N\u0103m huy\u1ec7n H\u01b0ng Y\u00ean (\u0110\u00f4ng An, Thi\u00ean Thi, Kim \u0110\u1ed9ng, Ph\u00f9 Dung, Ti\u00ean L\u1eef), th\u00f3c t\u00f4 thu v\u1ec1 m\u00f9a h\u1ea1, c\u0169ng v\u00ec c\u00f3 thi\u00ean tai, l\u00faa b\u1ecb h\u1ea1i, n\u00ean cho ho\u00e3n.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i, Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t, t\u1eeb thu \u0111\u1ebfn xu\u00e2n, \u00edt m\u01b0a, l\u00faa b\u1ecb h\u1ea1i. L\u1ea1i nh\u00e2n n\u0103m ngo\u00e1i c\u00f3 vi\u1ec7c, ph\u1ea3i t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng, theo \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, hao c\u1ee7a, t\u1ed1n s\u1ee9c, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00ednh tr\u1ed1n thu\u1ebf thi\u1ebfu ! V\u1eady, xin li\u1ec7u c\u1ee9u ch\u1eefa th\u00eam cho. L\u1ea1i n\u1eefa, nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n tr\u1ed1n, h\u1ea1n ra th\u00fa \u0111\u00e3 h\u1ebft r\u1ed3i, trong nh\u1eefng k\u1ebb tr\u1ed1n xa, ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 khi ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00f3 \u0111\u1ea7u. V\u1eady xin l\u1ea1i gia h\u1ea1n th\u00eam cho, khi\u1ebfn ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 s\u1eeda l\u1ed7i, \u0111\u1ed5i m\u1edbi\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai : th\u00f3c v\u1ec1 t\u00f4 thu v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1, th\u00ec m\u1ed9t n\u1eeda ho\u00e3n \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng m\u1edbi thu, m\u1ed9t n\u1eeda th\u00ec t\u00ednh g\u1ed9p v\u1edbi th\u00f3c thi\u1ebfu n\u0103m ngo\u00e1i, \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m gi\u00e1, chi\u1ebft n\u1ea1p b\u1eb1ng ti\u1ec1n. V\u1ec1 ng\u1ea1ch l\u00ednh c\u00f2n thi\u1ebfu, n\u1ebfu l\u00e0 s\u1ed1 thi\u1ebfu v\u00ec ph\u00e1i \u0111i theo l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c m\u00e0 b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn, b\u1ecb \u1ed1m ch\u1ebft ho\u1eb7c b\u1ecb th\u1ea5t l\u1ea1c, th\u00ec ho\u00e3n \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 9 s\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u g\u1ecdi. V\u1ec1 c\u00e1c t\u00ean can \u00e1n c\u00f2n tr\u1ed1n th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 6 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 8 l\u00e0 h\u1ebft h\u1ea1n, chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang h\u1ea1n ra th\u00fa ; r\u1ed3i l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 li\u1ec7u cho khoan gi\u1ea3m.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea Nguy\u00ean Hi t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u1ec7 \u0111\u00f3ng t\u00f4 thu\u1ebf ch\u00ednh cung, \u0111\u1ecbnh v\u00e0o 2 k\u1ef3 m\u00f9a h\u1ea1 v\u00e0 m\u00f9a \u0111\u00f4ng, duy d\u00e2n huy\u1ec7n Kim S\u01a1n thu\u1ed9c h\u1ea1t, \u1edf ven bi\u1ec3n, ch\u1ea5t \u0111\u1ea5t chua v\u00e0 m\u1eb7n, ru\u1ed9ng \u01b0a c\u1ea5y m\u00f9a m\u00e0 kh\u00f4ng \u01b0a c\u1ea5y chi\u00eam. V\u1eady xin thu\u1ebf kho\u00e1 h\u1eb1ng n\u0103m, m\u00f9a h\u1ea1 thu to\u00e0n b\u1eb1ng ti\u1ec1n, m\u00f9a \u0111\u00f4ng thu to\u00e0n b\u1eb1ng th\u00f3c, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, T\u00e1n t\u01b0\u01a1ng L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00e1i bi\u1ec1n binh \u0111i c\u00e1c mi\u1ec1n n\u00fai d\u00f2 th\u00e1m ngh\u1ecbch ph\u1ea1m, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e0n \u00f4ng \u0111\u00e0n b\u00e0 Th\u1ed5 Man b\u1ecb gi\u1eb7c \u00e9p theo, \u0111\u1ec1u tha c\u1ea3. Duy c\u00f3 L\u00fd tr\u01b0\u1edfng th\u00f4n Ph\u00fa \u0110i\u1ec1n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Tuy Phong) l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e3nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c l\u00e0 ngh\u1ecbch B\u00ecnh. Hai tr\u1eadn \u0110\u1ea1i Ho\u00e0 v\u00e0 V\u0129nh Giang, n\u00f3 l\u1eeba g\u1ea1t d\u1ed7 d\u00e0nh Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Mi\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1ee1 vi\u1ec7c, b\u1ecb gi\u1eb7c gi\u1ebft ch\u1ebft. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a n\u00f3 cho t\u1ec9nh xi\u1ec1ng l\u1ea1i, giam c\u1ea5m \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111em ngay t\u00ean ph\u1ea1m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e3nh l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed. Th\u01b0\u1edfng 50 quan ti\u1ec1n cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3. L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c Man th\u01b0\u1eddng b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan, tr\u1ed1n t\u00edt v\u00e0o r\u1eebng, kh\u00f4ng tr\u00f4ng nh\u1edd v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u1ec3 \u0103n, th\u1ebf t\u1ea5t \u0111\u00f3i ch\u1ebft. N\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t hai b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u00e0n l\u00e9n l\u00fat t\u1ee5 h\u1ecdp, th\u00ec bi\u1ec1n binh \u1edf Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh chia nhau \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u0169ng \u0111\u1ee7 n\u00ean vi\u1ec7c. V\u1eady, B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean v\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7 do Kinh ph\u00e1i \u0111i, chu\u1ea9n cho v\u1eabn tu\u00e2n d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u1edf l\u1ea1i t\u1ec9nh, ngh\u1ec9 d\u0103m ba ng\u00e0y. V\u1ec1 sau qu\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng, s\u1ebd l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, ng\u01b0\u01a1i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y xin tr\u00edch l\u1ea5y h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, t\u1eeb c\u00e1c tr\u1ea1m Thu\u1eadn V\u00f5ng \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn Mai, m\u1ed7i tr\u1ea1m 50 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 vi\u1ec7c ph\u00f2ng th\u1ee7. Nay, l\u00ednh tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1. Chu\u1ea9n cho : chi\u1ebfu theo t\u1eebng ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu hay d\u1ec5 d\u00e0ng, ph\u00e0m c\u00e1c nh\u00e0 tr\u1ea1m ven n\u00fai, tr\u1ea1m n\u00e0o l\u00e0 ch\u1ed7 xung y\u1ebfu, th\u00ec li\u1ec7u m\u1ed7i tr\u1ea1m v\u00e1t l\u1ea5y 30, 40 ho\u1eb7c 50 h\u01b0\u01a1ng binh, khi c\u00f3 c\u00f4ng v\u0103n v\u00e0 c\u1ee7a c\u00f4ng qua l\u1ea1i th\u00ec h\u1ed9 v\u1ec7 \u0111\u01b0a \u0111i. N\u1ebfu g\u1eb7p l\u00fac v\u00f4 s\u1ef1 th\u00ec cho h\u1ee3p s\u1ee9c v\u1edbi l\u00ednh c\u01a1, theo \u0111\u1ecba gi\u1edbi ph\u00f2ng gi\u1eef, ng\u0103n ch\u1eb7n ; khi vi\u1ec7c y\u00ean th\u00ec th\u00f4i. C\u00f2n c\u00e1c tr\u1ea1m ven bi\u1ec3n, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i v\u00e1t h\u01b0\u01a1ng binh n\u1eefa, lu\u1ed1ng ch\u1ec9 l\u00e0m nh\u1ecdc s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi !<\/p>\n<p>\u201c\u1edf t\u1ec9nh, c\u00e1c m\u00f3n d\u00f9ng v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n r\u1ea5t nhi\u1ec1u. N\u00ean thu\u00ea t\u1ea3i 20000 quan ti\u1ec1n \u1edf kho Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi d\u00f9ng \u0111\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>Phong l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u00e0n b\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Man l\u00e0 th\u1ecb Ti\u1ebft, th\u1ecb C\u00e2n Oa, do nh\u1eefng vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 B\u00f9i Nh\u1eadt Ti\u1ebfn, V\u0169 \u0110\u00ecnh Uy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111\u1ea3m b\u1ea3o, \u0111\u00e3 chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 370 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf huy\u1ec7n Ho\u00e0 \u0110a, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u s\u1eafc m\u1eb7t xanh xao. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111em s\u1ed1 g\u1ea1o l\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea3i v\u1ec1, li\u1ec7u ph\u00e1t cho h\u1ecd chi d\u00f9ng. Hai th\u1ecb \u1ea5y l\u1ea1i u\u1ef7 cho ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c 4 s\u00e1ch Man n\u00fai thu\u1ed9c huy\u1ec7n Tuy \u0110\u1ecbnh. B\u1ecdn th\u1ea7n c\u0169ng \u0111\u00e3 tu\u00e2n l\u1eddi d\u1ee5, li\u1ec7u c\u1ea5p ti\u1ec1n, g\u1ea1o v\u00e0 \u00e1o cho c\u00e1c s\u00e1ch tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng h\u1ecd\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e0n b\u00e0 Man l\u00e0 th\u1ecb Ti\u1ebft v\u00e0 th\u1ecb C\u00e2n Oa ra s\u1ee9c chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ed5 Man c\u0169ng n\u00ean li\u1ec7u ban \u01a1n r\u1ed9ng, tha ngay t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. B\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ra th\u00fa, chu\u1ea9n cho li\u1ec7u c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng \u0103n theo kh\u1ea9u ph\u1ea7n, r\u1ed3i tu\u1ef3 ch\u1ed7 chia ra cho \u1edf, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 th\u00e0nh \u0111\u00e0n h\u00e0ng tr\u0103m h\u00e0ng ch\u1ee5c, t\u1ee5 l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u1ed7 v\u00e0 cho d\u00e2n Kinh \u1edf xen l\u1eabn v\u00e0o, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng gi\u1eef g\u00ecn r\u00e0ng bu\u1ed9c l\u1eabn nhau. L\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, bi\u1ebfn c\u1ed1 x\u1ea3y ra, d\u00e2n Kinh \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n Th\u1ed5, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 nghi ng\u1edd th\u00f9 c\u0169. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean hi\u1ec3u d\u1ee5 d\u00e2n Kinh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5p \u1ee7 th\u00f9 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 ch\u1ec9 tr\u00edch d\u00e2n Man, ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e3i c\u00e0n b\u1eady, \u0111\u1ec3 cho c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, c\u00f2n ng\u01b0\u01a1i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec th\u1eeba h\u00e0nh kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec \u0111\u00e3 t\u1eebng nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb l\u1ed7i, nay bi\u1ebft tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c \u00fd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u d\u00e2n Man, Th\u1ed5 quay v\u1ec1 ; l\u1ea1i sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafc l\u1ef1c \u0111\u00e1nh \u00fap b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c. Th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady cho khai ph\u1ee5c c\u1ea3 hai c\u1ea5p \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u00e1ng. Vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 B\u00f9i Nh\u1eadt Ti\u1ebfn v\u00e0 V\u0169 \u0110\u00ecnh Uy\u00ean gia \u01a1n cho kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0m c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i\u201d.<\/p>\n<p>V\u1eddi Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Th\u1ecfa v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cAnh em Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Th\u1ecfa, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Nhi\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 con qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u1edf Phi\u00ean An, c\u00f3 bi\u1ebfn lo\u1ea1n, h\u1ecd bi\u1ebft x\u01b0\u1edbng ngh\u0129a, l\u1eadp c\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc l\u00ean \u0111\u1ebfn Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ch\u01b0 qu\u00e2n. \u0110\u00f3 v\u00ec ta nh\u1edb \u0111\u1ebfn cha h\u1ecd l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 c\u00f4ng gi\u00fap n\u01b0\u1edbc l\u00fac trung h\u01b0ng, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n \u01b0u h\u1eadu, khi\u1ebfn h\u1ecd tr\u1ed5 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng. Ch\u1eb3ng ng\u1edd Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Nhi\u00ean cam t\u00e2m t\u1ef1 l\u00e0m h\u1ecfng m\u00ecnh g\u00e2y ra m\u1ed1i t\u1ec7, n\u00ean \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c b\u1eaft l\u00e0m l\u00ednh. Th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng t\u1ed9i ! C\u00f2n Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Th\u1ecfa t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n, h\u01a1i bi\u1ebft ph\u1ea5n kh\u1edfi c\u1ed1 g\u1eafng. V\u1eady, truy\u1ec1n d\u1ee5 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n : t\u1ee9c th\u00ec cho Th\u1ecfa \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 (Nhi\u00ean, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec m\u1ea1o l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng quan, thu ti\u1ec1n c\u1ee7a qu\u00e2n, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c b\u1ecb \u00e1n t\u1ed9i \u0111\u1ed3, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m l\u00ednh \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y). Khi Th\u1ecfa \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Kinh, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u00fac l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng. Cho \u0110\u1eb7ng Khu\u00ea l\u00e0m Lang trung V\u0169 kh\u1ed1, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng V\u0169 kh\u1ed1.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201c10 c\u01a1 C\u01b0\u1eddng ti\u1ec7p thu\u1ed9c Ti\u1ec1n qu\u00e2n Nam \u0110\u1ecbnh theo l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, chia ra 3 c\u01a1 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean ; trong \u0111\u00f3 c\u00f3 2 c\u01a1 H\u1eadu c\u01b0\u1eddng, H\u1eadu ti\u1ec7p, qu\u00ea \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean, xin cho chuy\u00ean l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u1ec1 H\u01b0ng Y\u00ean ; c\u00f2n 2 c\u01a1 qu\u00ea \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay phi\u00ean\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng \u1edf ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean (t\u1eeb x\u00e3 T\u00e2y Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn x\u00e3 An Xu\u00e2n huy\u1ec7n Qu\u1ea3ng \u0110i\u1ec1n, d\u00e0i h\u01a1n 990 tr\u01b0\u1ee3ng). Khi c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m xong, xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho Kinh do\u00e3n nghi\u00eam c\u1ea5m d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed3ng tr\u1ecdt \u1edf hai b\u00ean b\u1edd, \u0111\u1ec3 s\u00f4ng kh\u1ecfi b\u1ecb ngh\u1ebdn l\u1ea5p. Ai tr\u00e1i l\u1ec7nh, s\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u cho b\u1ea7y t\u00f4i c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m l\u1ec5 \u00f4m \u0111\u1ea7u g\u1ed1i vua [b\u00e3o t\u1ea5t l\u1ec5]. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ea1i vi\u00ean th\u1ed1ng l\u0129nh 3 \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean, Cao, Th\u00e1i v\u1ec1 Kinh, chi\u00eam c\u1eadn. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, 2 l\u1ea7n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, 3 n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch, tr\u1ea3i bao gian nan hi\u1ec3m tr\u1edf n\u00ean c\u00f4ng l\u1edbn. \u0110\u00f3 tuy l\u00e0 \u0111\u1ea1o b\u1ec1 t\u00f4i l\u00e0m theo b\u1ed5n ph\u1eadn n\u00ean l\u00e0m, nh\u01b0ng h\u1ebft s\u1ee9c kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00ec n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 ta \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 l\u00f2ng lo v\u1ec1 mi\u1ec1n B\u1eafc, th\u00ec h\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o n\u1ee1 kh\u00f4ng h\u1eadu \u0111\u00e3i h\u1ecd sao ? V\u1eady ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ec5 so\u1ea1n nghi ti\u1ebft, ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t, ta s\u1ebd ng\u1ef1 c\u1eeda \u0111\u1ea1i cung, chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u00e3 r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 \u0111\u00f3 ti\u1ebfn v\u00e0o ch\u1ea7u. Ban cho Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m l\u1ec5 \u00f4m \u0111\u1ea7u g\u1ed1i, \u0111\u1ec3 t\u1ecf cho bi\u1ebft l\u00e0 ta coi h\u1ecd nh\u01b0 l\u0169 ho\u00e0ng t\u1eed mua vui \u1edf d\u01b0\u1edbi g\u1ed1i. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u1ec5 do ta b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ra, k\u1ec3 v\u1ec1 t\u00ecnh, r\u1ea5t l\u00e0 th\u00e2n \u00e1i. T\u00ecnh v\u00e0 l\u1ec5 gi\u1eefa vua v\u00e0 t\u00f4i kh\u00f4ng g\u00ec h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. V\u1eady n\u00ean \u0111em \u00fd n\u00e0y truy\u1ec1n d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc cho h\u1ecd bi\u1ebft.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, l\u1ec5 \u00f4m g\u1ed1i xong, th\u00ec tuy\u00ean Ch\u1ec9 cho c\u00e1c Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn b\u00ean c\u1ea1nh ta c\u0169ng s\u1ebd ch\u00ednh tay ban r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh nghi ti\u1ebft : (Tr\u01b0\u1edbc 1 ng\u00e0y, quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c b\u00e0y ngai, treo m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng \u1edf gian ch\u00ednh gi\u1eefa c\u1eeda \u0111\u1ea1i cung, \u0111\u1ebfn s\u00e1ng s\u1edbm ng\u00e0y ch\u00ednh nh\u1eadt, r\u01b0\u1edbc vua l\u00ean ng\u1ef1 b\u1ea3o to\u1ea1. Ho\u00e0ng t\u1eed, c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, v\u0103n v\u00f5 ph\u1ea9m quan \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u, theo ban th\u1ee9 \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u. B\u1ecdn Th\u1ed1ng so\u00e1i, Tham t\u00e1n \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u, do ban b\u00ean t\u1ea3, r\u1ea3o b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn s\u00e2n r\u1ed3ng, l\u00e0m l\u1ec5 chi\u00eam c\u1eadn. D\u00e2ng \u1ea5n quan ph\u00f2ng v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u1ee7a \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, T\u1ed5ng th\u1ed1ng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Th\u1ed1ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p xong r\u1ed3i, b\u1ed9 Binh tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft d\u1eabn \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n do b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng \u1ed1ng ((1) L\u1ed1i \u0111i hai b\u00ean c\u00f3 t\u01b0\u1eddng cao.1), l\u00ean b\u00ean \u0111\u00f4ng th\u1ec1m gi\u1eefa, \u0111\u1ebfn ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc b\u1ea3o to\u1ea1, qu\u1ef3, ph\u1ee7 ph\u1ee5c xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, \u0111\u1ee3i tuy\u00ean Ch\u1ec9 ti\u1ebfn l\u00ean. \u0110i\u1ec3n gi\u1eaft h\u1ed1t v\u00e0o \u0111ai, \u0111i b\u1eb1ng \u0111\u1ea7u g\u1ed1i, ti\u1ebfn l\u00ean. Vua ru\u1ed7i m\u1ed9t ch\u00e2n ra, \u0110i\u1ec3n ch\u00eca hai tay \u00f4m l\u1ea5y, ng\u1ea9ng l\u00ean, kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u m\u1ed9t c\u00e1i. \u0110\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c Ch\u1ec9 ban khen v\u00e0 th\u01b0\u1edfng, \u0110i\u1ec3n li\u1ec1n gi\u01a1 l\u00ean tr\u00e1n, nh\u1eadn l\u0129nh, r\u1ed3i l\u1ea1i kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u m\u1ed9t c\u00e1i, \u0111i b\u1eb1ng \u0111\u1ea7u g\u1ed1i lui ra \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ph\u1ee7 ph\u1ee5c tr\u01b0\u1edbc, c\u1ea7m h\u1ed1t, l\u1ea1i kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa, r\u1ed3i r\u1ea3o b\u01b0\u1edbc \u0111i ra. Th\u1ee9 \u0111\u1ebfn d\u1eabn T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c T\u1ea1 Quang C\u1ef1 ; l\u1ea1i th\u1ee9 n\u1eefa, d\u1eabn T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c : \u0111\u1ec1u nh\u01b0 nghi ti\u1ebft tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>R\u1ed3i b\u1ed9 Binh v\u00e2ng m\u1ec7nh d\u1eabn Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 do gian t\u1ea3 nh\u1ecb, l\u00ean th\u1ec1m, \u0111\u1ebfn b\u00ean ch\u1ed7 vua ng\u1ed3i, h\u01a1i l\u1ec7ch v\u1ec1 ph\u00eda b\u1eafc, qu\u1ef3 xu\u1ed1ng gi\u1eaft h\u1ed1t v\u00e0o \u0111ai, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ee5ng Ch\u1ec9 khen ng\u1ee3i. Ch\u00ednh tay vua ban r\u01b0\u1ee3u, Tr\u1ee9 k\u00ednh c\u1ea9n l\u0129nh l\u1ea5y, u\u1ed1ng r\u1ed3i giao l\u1ea1i ch\u00e9n cho th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u00f3n l\u1ea5y. Tr\u1ee9 l\u00e0m l\u1ec5 kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u m\u1ed9t c\u00e1i, c\u1ea7m h\u1ed1t r\u1ea3o b\u01b0\u1edbc \u0111i ra.<\/p>\n<p>Th\u1ee9 \u0111\u1ebfn, d\u1eabn L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u v\u00e0o nghi ti\u1ebft c\u0169ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. R\u1ed3i c\u00e1c Th\u1ed1ng so\u00e1i, Tham t\u00e1n \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 \u01a1n m\u00e0 lui).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5y l\u00e0 ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o. Vua ng\u1ef1 c\u1eeda \u0111\u1ea1i cung, cho Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m l\u1ec5 \u00f4m \u0111\u1ea7u g\u1ed1i. L\u00e0m l\u1ec5 xong, l\u1ea1i tuy\u00ean Ch\u1ec9 cho b\u1ecdn Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn v\u00e0o, vua \u0111\u1ec1u ch\u00ednh tay r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u ban cho. Th\u01b0\u1edfng cho : Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, 1 con ng\u1ef1a b\u1eb1ng v\u00e0ng, \u0111\u1ec3 khen c\u00f4ng lao \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5 m\u1ed3 h\u00f4i ng\u1ef1a ; T\u1ea1 Quang C\u1ef1 : 1 con l\u1ed9c (h\u01b0\u01a1u) b\u1eb1ng v\u00e0ng, \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbc l\u1ed9c l\u00e2u d\u00e0i ; L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, 1 con l\u1ea1c \u0111\u00e0 b\u1eb1ng v\u00e0ng, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch mang n\u1eb7ng \u0111i xa. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u1ed3 ch\u01a1i b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng v\u00e0 m\u00e3 n\u00e3o m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e1i. L\u1ea1i cho b\u1ecdn Th\u1ed1ng so\u00e1i, Tham t\u00e1n \u0103n y\u1ebfn \u1edf c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 L\u1ec5, qu\u00e2n l\u00ednh \u0103n y\u1ebfn \u1edf c\u1eeda Ch\u1ea5n Hanh, \u0103n y\u1ebfn xong, xem h\u00e1t m\u1ed9t ng\u00e0y.<\/p>\n<p>B\u00e0n c\u00f4ng, d\u1eb9p y\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ec9 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, gia phong ti\u1ebfn t\u01b0\u1edbc c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c v\u00e0 th\u1ed5 ph\u1ec9, ho\u1eb7c b\u1ecb ch\u00e9m, ho\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft, \u0111\u1ec1u n\u1ed9p \u0111\u1ea7u h\u1ebft, bi\u00ean c\u1ea3nh \u0111\u00e3 y\u00ean l\u1eb7ng, th\u1ef1c nh\u1edd l\u00f2ng tr\u1eddi gi\u00fap \u0111\u1ee1, th\u1ea7n thi\u00eang ph\u00f9 h\u1ed9. C\u00e1c t\u01b0\u1edbng su\u00fd ta nhi\u1ec1u l\u1ea7n ra c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc, 3 n\u0103m c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch d\u00e2ng l\u00ean. C\u00f4ng \u0111\u00f3 l\u1edbn th\u1eadt ! Th\u1ed1ng so\u00e1i v\u00e0 Tham t\u00e1n 3 \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ban v\u00e0ng ng\u1ecdc r\u1ed3i, nh\u01b0ng l\u00f2ng ta v\u1eabn c\u00f2n c\u1ea3m th\u1ea5y c\u00f4ng th\u00ec to m\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00ec nh\u1ecf ! C\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i v\u1eabn c\u00f3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 ghi c\u00f4ng v\u00e0o c\u1edd c\u00e2n, th\u01b0\u1eddng, phong t\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 th\u1ecd m\u00e3i v\u1edbi non s\u00f4ng. Nay c\u00f4ng \u0111\u00e3 th\u00e0nh, r\u01b0\u1ee3u th\u1eafng tr\u1eadn \u0111\u00e3 u\u1ed1ng, th\u1ef1c n\u00ean h\u1eadu th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng. Duy ph\u1ea3i c\u00e2n nh\u1eafc, gi\u1eef r\u1ea5t c\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng :<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n d\u1ef1 v\u00e0o h\u1ea1ng theo \u0111i khai qu\u1ed1c, h\u1ebft s\u1ee9c kh\u00f3 nh\u1ecdc trong cu\u1ed9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec c\u00f3 l\u1ed7i, ph\u1ea3i gi\u00e1ng c\u00e1ch. Ta ngh\u0129 \u0110i\u1ec3n l\u00e0 ch\u1ed7 b\u1ec1 t\u00f4i k\u1ef3 c\u1ef1u, li\u1ec1n cho kh\u1edfi ph\u1ee5c. \u0110i\u1ec3n bi\u1ebft h\u0103ng h\u00e1i, c\u1ed1 g\u1eafng tr\u1ed5 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c, do ch\u00e2n m\u1ed9t t\u00ec t\u01b0\u1edbng m\u1ed9t \u0111\u1ea1o kh\u00e1c ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, th\u1ebf m\u00e0 gi\u1ea3i v\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c H\u01b0ng Ho\u00e1, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, ph\u1ee7 Tr\u1ea5n T\u0129nh, tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u tr\u1eadn bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1nh c\u00e1c gi\u1eb7c Xi\u00eam, Th\u1ed5, Man khi\u1ebfn ch\u00fang \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i thua ch\u1ea1y, xa tr\u1ed1n. N\u0103m ngo\u00e1i, ph\u1ea3i \u0111i Tuy\u00ean Quang, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c qu\u00e2n, \u0110i\u1ec3n kh\u00f4ng qu\u1ea3n gian nan hi\u1ec3m tr\u1edf, ph\u00e1 th\u00e0nh ki\u00ean c\u1ed1, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, l\u1eadp nhi\u1ec1u chi\u1ebfn c\u00f4ng, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong cho t\u01b0\u1edbc t\u1eed. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u01b0a k\u1ecbp tuy\u00ean phong ; t\u1edbi khi \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o V\u00e2n Trung, san b\u1eb1ng Ng\u1ecdc M\u1ea1o, th\u00ec \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang ri\u00eang c\u00f3 m\u01b0u k\u1ebf chi\u1ebfn th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i \u0111\u1ed1t gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf, r\u00f5 r\u00e0ng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng \u0111\u1ea7u, h\u01a1n h\u1ebft c\u00e1c \u0111\u1ea1o. Nay ban c\u00f4ng th\u01b0\u1edfng, li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng \u01b0u, kh\u00f4ng c\u00f2n ai n\u00f3i g\u00ec n\u1eefa ; chu\u1ea9n cho t\u1ea5n phong l\u00e0m T\u00edn V\u00f5 b\u00e1, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng to.<\/p>\n<p>\u201cT\u1ed5ng th\u1ed1ng T\u1ea1 Quang C\u1ef1, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e1nh th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Ninh B\u00ecnh, b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng, \u0111\u00e3 phong cho t\u01b0\u1edbc t\u1eed ; r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u00e1nh gi\u1ea3i v\u00e2y cho L\u1ea1ng S\u01a1n, l\u1ea5y l\u1ea1i t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5n phong t\u01b0\u1edbc b\u00e1 ; sau v\u00ec \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u00fang, \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111o\u1ea1t m\u1ea5t t\u01b0\u1edbc. C\u1ef1 bi\u1ebft t\u1ef1 th\u1eb9n, c\u00e0ng h\u0103ng h\u00e1i th\u00eam l\u00ean : n\u00fai cao, r\u1eebng th\u1eb3m, tr\u1ea3i h\u1ebft hi\u1ec3m tr\u1edf gian nan ; L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, M\u1eadt L\u0169ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ebb g\u00e3y m\u0169i s\u1eafc b\u00e9n c\u1ee7a gi\u1eb7c. Khi \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf V\u00e2n Trung, th\u00ec \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng. C\u00f4ng \u0111\u00f3 n\u00ean li\u1ec7t v\u00e0o b\u1eadc th\u1ee9 nh\u00ec. V\u1eady chu\u1ea9n cho t\u1ea5n phong l\u00e0 V\u0169 Lao b\u00e1.<\/p>\n<p>\u201cT\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c cai tr\u1ecb m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng, si\u00eang n\u0103ng v\u1ec1 ch\u1ee9c v\u1ee5, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, hai l\u1ea7n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Tuy\u00ean Quang, ch\u01b0a c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch, \u0111\u00f4i khi l\u1ea1i c\u00f3 v\u1ea5p v\u00e1p, \u0111\u00f3 v\u00ec th\u1ebf ch\u01b0a ti\u1ec7n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ed7i v\u00ec \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u1ea5t l\u1ef1c. Ta th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh l\u1eb7n l\u1ed9i kh\u00f3 nh\u1ecdc, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho ghi l\u1ed7i, nh\u01b0ng v\u1eabn giao cho vi\u1ec7c qu\u00e2n, \u0111\u1ec3 \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1edbi t\u1ed9i l\u1eadp c\u00f4ng. B\u1ea5y l\u00e2u \u0111i xa, kh\u00f4ng qu\u1ea3n x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u00e1nh kh\u00f4ng ai d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i, ti\u1ebfn th\u1eb3ng v\u00e0o s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c, m\u1ed9t m\u00ecnh \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c \u0111\u1ea1o, so v\u1edbi Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n th\u00ec c\u00f4ng c\u0169ng ngang nhau. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 do ch\u00e2n quan v\u0103n, \u0110\u1ee9c \u0111\u1ea3m \u0111\u01b0\u01a1ng vi\u1ec7c qu\u00e2n : tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 r\u00e3 c\u00e1nh s\u1ebd xu\u1ed1ng, sau l\u1ea1i v\u1ed7 c\u00e1nh bay l\u00ean, tuy c\u00f3 l\u1ed7i m\u00e0 v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00eau c\u00f4ng, nh\u01b0ng x\u00e9t ra v\u1eabn kh\u00f4ng b\u1eb1ng Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n c\u00f3 c\u00f4ng, kh\u00f4ng l\u1ed7i. X\u1ebfp theo th\u1ee9 b\u1eadc, c\u00f4ng c\u1ee7a \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1ng li\u1ec7t v\u00e0o th\u1ee9 ba. V\u1eady \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t phong l\u00e0m \u00c2n Quang t\u1eed.<\/p>\n<p>\u201cCh\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbng nh\u1ecf, v\u1eabn c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 m\u1ea1nh d\u1ea1n, can \u0111\u1ea3m, tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u chuy\u1ebfn \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 c\u00f4ng si\u00eang n\u0103ng kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00e3 l\u00e2u. Trong nh\u1eefng tr\u1eadn Lang Ch\u1ec9, T\u0129nh Oa, tuy c\u00f3 thua nh\u1ecf, c\u0169ng l\u00e0 v\u00ec th\u1ebf c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a ti\u1ec7n. T\u1eeb khi sung l\u00e0m Tham t\u00e1n Cao B\u1eb1ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00f3 c\u00f4ng th\u1eafng tr\u1eadn. K\u1ecbp khi \u0111\u00e1nh th\u1eb3ng v\u00e0o V\u00e2n Trung, l\u1ea1i ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn sau \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang, th\u1ebf m\u00e0 c\u0169ng d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng. V\u1eady \u0111\u1eb7c c\u00e1ch phong l\u00e0 Ninh L\u1ea1c nam. C\u00f2n vi\u1ec7c c\u1ea5p cho s\u1eafc, \u1ea5n th\u00ec do quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c s\u1ebd l\u00e0m theo l\u1ec7.<\/p>\n<p>\u201cTh\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f9ng L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, hai l\u1ea7n \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ch\u1ec9 ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, ch\u01b0a di\u1ec7t tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf ; l\u1ea7n sau l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Tuy s\u1ef1 th\u1ebf xui n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf, nh\u01b0ng v\u1eabn l\u00e0 c\u00f3 l\u1ed7i ; Tr\u1ee9 bi\u1ebft t\u1ef1 th\u1eb9n, h\u0103ng h\u00e1i, c\u1ed1 g\u1eafng, m\u01b0u t\u00ednh l\u1eadp c\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc theo T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u1ee9u vi\u1ec7n Cao B\u1eb1ng : tr\u1eadn L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 c\u00f4ng. L\u1ea1i c\u00f9ng Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Chi\u1ebfn d\u1ecbch B\u1eafc Ph\u1ea5n x\u00e9t ra l\u00e0 b\u1edfi Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u00fang, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 t\u1ed9i c\u1ee7a Tr\u1ee9. K\u1ecbp khi qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung h\u01a1i ch\u1eadm h\u01a1n c\u00e1c \u0111\u1ea1o. K\u1ec3 v\u1ec1 th\u00e0nh c\u00f4ng tuy l\u00e0 m\u1ed9t, nh\u01b0ng \u0111\u1ed5 \u0111\u1ed3ng c\u00f4ng v\u1edbi t\u1ed9i th\u1ef1c ngang nhau. Nay ngh\u0129 Tr\u1ee9 xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb quan v\u0103n, th\u1ebf m\u00e0 ng\u00e0y ng\u00e0y l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 3 n\u0103m, kh\u00f4ng qu\u1ea3n ng\u1ea1i kh\u00f3 nh\u1ecdc, k\u1ec3 c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady chu\u1ea9n cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m l\u00e0m Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y.<\/p>\n<p>\u201cCh\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, m\u1edbi c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh cho l\u00e0m Tham t\u00e1n, \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 ri\u00eang ch\u1eadm l\u1ea1i sau, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. V\u1ea3, tr\u01b0\u1edbc kia v\u00ec tr\u1eadn Cam L\u1ed9, c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh lui gi\u1eb7c Xi\u00eam, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong cho t\u01b0\u1edbc nam, l\u1ea1i gia th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc r\u1ed3i.<\/p>\n<p>\u201cH\u1ed3 H\u1ef1u tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, b\u1ecb can l\u1ed7i n\u1eb7ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi d\u1ee5ng, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u lao. N\u0103m ngo\u00e1i, tuy sung ch\u1ee9c Tham t\u00e1n nh\u01b0ng ch\u1ec9 theo s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a T\u1ea1 Quang C\u1ef1, ch\u01b0a th\u1ec3 c\u1ea7m ri\u00eang m\u1ed9t \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng. H\u1ef1u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng tr\u1eadt v\u00e0 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng, th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i. V\u1eady \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng n\u00ean ban th\u01b0\u1edfng n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 ta x\u00e9t c\u00f4ng ban th\u01b0\u1edfng, gi\u1eef r\u1ea5t c\u00f4ng b\u1eb1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ri\u00eang h\u1eadu cho c\u00e1c vi\u00ean kia, m\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u1ec3 khuy\u00ean b\u1ea3o sau n\u00e0y m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i suy ngh\u0129 m\u00e0 c\u1ea3m k\u00edch, c\u1ed1 g\u1eafng\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, b\u1ed9 L\u1ea1i, b\u1ed9 Binh ban t\u00e2u c\u00f4ng tr\u1ea1ng t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh c\u1ee7a ba \u0111\u1ea1o, chia l\u00e0m 2 h\u1ea1ng \u01b0u v\u00e0 b\u00ecnh. Chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng gia c\u1ea5p k\u1ef7 l\u1ee5c, th\u1ef1c th\u1ee5 v\u00e0 b\u1ea1t b\u1ed5 c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>L\u1ea1i phong th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb l\u00e0m Gia B\u1eb1ng nam. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, L\u1ea1ng S\u01a1n c\u00f3 vi\u1ec7c, T\u1eeb l\u00e0m Tham t\u00e1n c\u00f9ng v\u1edbi T\u1ea1 Quang C\u1ef1, \u0111\u00e1nh gi\u1ea3i v\u00e2y L\u1ea1ng S\u01a1n, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Cao B\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u01b0\u1edbc nam sau v\u00ec \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u00fang, l\u1ea1i b\u1ecb t\u01b0\u1edbc \u0111o\u1ea1t m\u1ea5t t\u01b0\u1edbc phong. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c h\u1ecd N\u00f4ng, T\u1eeb kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o h\u1ea1ng phong th\u01b0\u1edfng. Vua ngh\u0129 l\u1ea1i chi\u1ebfn d\u1ecbch l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, T\u1eeb \u0111i \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 c\u1ee9u vi\u1ec7n L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, c\u00f4ng \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean \u1ec9m \u0111i, cho n\u00ean c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u00e3 v\u00f4 s\u1ef1, ra l\u1ec7nh cho r\u00fat th\u00fa binh thu\u1ed9c H\u1eefu v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 th\u00fa binh thu\u1ed9c c\u01a1 Ti\u1ec1n uy B\u1eafc Ninh quay v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 ; \u0111\u1ed5i sai m\u1ed9t n\u1eeda Ti\u1ec1n v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn thay.<\/p>\n<p>Cho : Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hu\u1ea5n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c, dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch ; Tr\u1ea7n V\u0103n H\u1ecdc l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 320 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam. Vua chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m H\u01b0ng Y\u00ean H\u1eefu v\u1ec7, thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 th\u00eam.<\/p>\n<p>\u00a0Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau k\u1ef3 \u0111\u00e0i \u1edf Kinh th\u00e0nh, n\u1ebfu g\u1eb7p ng\u00e0y k\u1ef5, theo l\u1ec7, kh\u00f4ng c\u1ea5m m\u00e0u \u0111\u1ecf, m\u00e0u t\u00eda. V\u1eady c\u1ee9 treo c\u1edd nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i l\u1ec7 k\u00e9o c\u1edd, b\u1eafn s\u00fang \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i (1. Thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Tu\u1ea7n H\u1ea3i 4, 5 c\u1ed9t bu\u1ed3m v\u00e0 h\u1ea1ng thuy\u1ec1n l\u1edbn 2 c\u1ed9t bu\u1ed3m, nh\u01b0 thuy\u1ec1n ch\u1eef \u201cB\u00ecnh\u201d, thuy\u1ec1n ch\u1eef \u201c\u0110\u1ecbnh\u201d, kh\u00f4ng k\u1ec3 c\u00f3 b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng hay kh\u00f4ng, h\u1ec5 ph\u00e1i \u0111i ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, khi ra c\u1eeda bi\u1ec3n, tr\u00ean thuy\u1ec1n b\u1eafn ba ph\u00e1t s\u00fang, th\u00ec tr\u00ean th\u00e0nh c\u0169ng \u0111\u00e1p l\u1ea1i b\u1eb1ng 3 ph\u00e1t. K\u1ecbp khi \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i t\u1ea5n s\u1edf, tr\u00ean th\u00e0nh k\u00e9o c\u1edd m\u1eebng m\u00e0u \u0111\u1ecf, b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang. N\u1ebfu thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng trong n\u01b0\u1edbc th\u00ec l\u00fac ra, v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n, th\u00ec tr\u00ean th\u00e0nh \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1eafn s\u00fang, ch\u1ec9 k\u00e9o c\u1edd \u0111\u1ecf khi thuy\u1ec1n m\u1edbi \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i t\u1ea5n s\u1edf.<\/p>\n<p>2. Nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng nh\u01b0 thuy\u1ec1n \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a mi\u1ec1n Nam v\u00e0 thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a mi\u1ec1n B\u1eafc khi v\u1ec1 \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i t\u1ea5n s\u1edf, \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c t\u1eeb 50 chi\u1ebfc, \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i t\u1eeb 70 chi\u1ebfc tr\u1edf l\u00ean, h\u1ec5 th\u1ea5y chi\u1ebfc thuy\u1ec1n m\u1edbi \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t, th\u00ec tr\u00ean th\u00e0nh k\u00e9o c\u1edd v\u00e0 b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang, \u0111\u1ee3i c\u1ea3 \u0111o\u00e0n v\u1ec1 \u0111\u1ebfn chi\u1ebfc sau c\u00f9ng xong xu\u00f4i r\u1ed3i, l\u1ea1i b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang n\u1eefa. N\u1ebfu thuy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 50 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 70 chi\u1ebfc tr\u1edf xu\u1ed1ng, khi th\u1ea5y chi\u1ebfc thuy\u1ec1n m\u1edbi \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t th\u00ec tr\u00ean th\u00e0nh ch\u1ec9 k\u00e9o c\u1edd \u0111\u1ecf, \u0111\u1ee3i c\u1ea3 \u0111o\u00e0n v\u1ec1 \u0111\u1ebfn chi\u1ebfc sau c\u00f9ng xong xu\u00f4i r\u1ed3i th\u00ec b\u1eafn 3 ph\u00e1t s\u00fang.<\/p>\n<p>3. Nh\u1eefng thuy\u1ec1n ch\u1edf c\u00e1c c\u1ee7a c\u1ea3i, v\u1eadt h\u1ea1ng \u1edf Nam, B\u1eafc K\u1ef3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u1ea1ng thuy\u1ec1n l\u1edbn b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng, 4, 5 c\u1ed9t bu\u1ed3m th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 s\u1ed1 thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u hay \u00edt, khi v\u1ec1 \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i c\u1eeda t\u1ea5n s\u1edf, tr\u00ean th\u00e0nh ch\u1ec9 k\u00e9o c\u1edd \u0111\u1ecf, kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1eafn s\u00fang.<\/p>\n<p>4. Nh\u1eefng thuy\u1ec1n ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu ngo\u00e0i t\u1ea5n s\u1edf, n\u1ebfu l\u00e0 quan thuy\u1ec1n v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u00e0 \u0111\u1ebfn, tr\u00ean thuy\u1ec1n c\u00f3 b\u1eafn s\u00fang, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 m\u1ea5y ph\u00e1t, th\u00ec tr\u00ean th\u00e0nh c\u0169ng ch\u1ec9 b\u1eafn 3 ph\u00e1t \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ea1i ; n\u1ebfu l\u00e0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u00f3 b\u1eafn s\u00fang tr\u01b0\u1edbc 7 ph\u00e1t ho\u1eb7c 9 ph\u00e1t \u0111\u1ec3 ch\u00e0o m\u1eebng th\u00ec tr\u00ean th\u00e0nh c\u0169ng b\u1eafn \u0111\u00e1p l\u1ea1i 3 ph\u00e1t. N\u1ebfu thuy\u1ec1n kia ch\u1ec9 b\u1eafn 3 ph\u00e1t th\u00ec tr\u00ean th\u00e0nh b\u1ea5t t\u1ea5t b\u1eafn \u0111\u00e1p l\u1ea1i. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u y theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean, Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cHuy\u1ec7n H\u00e0 Ch\u00e2u thu\u1ed9c h\u1ea1t c\u00f3 3 ch\u1ed7 c\u00f3 s\u00e1p ong l\u00e0 C\u1ea7n Th\u1eafng \u0111\u00e0, T\u00e0o \u1ea4m, v\u00e0 H\u1ecfa Th\u1ea1ch s\u01a1n. Kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long \u0111\u00e3 cho M\u1ea1c C\u00f4ng Du l\u01b0\u1ee3m l\u1ea5y \u0111\u1ec3 gi\u00fap v\u00e0o vi\u1ec7c chi d\u00f9ng. L\u1ea1i \u1edf K\u00edch S\u01a1n c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ed7 c\u00f3 s\u00e1p ong, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn b\u1ecf s\u00f3t. V\u1eady xin cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i l\u0129nh tr\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3, h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf s\u00e1p ong l\u00e0 220 c\u00e2n\u201d. Vua chu\u1ea9n y v\u00e0 cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u [thi h\u00e0nh] t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16 [1835].<\/p>\n<p>Duy\u1ec7t s\u1ed5 \u0111inh v\u00e0 tuy\u1ec3n l\u00ednh \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang thu\u1ed9c Nam K\u1ef3. Ra l\u1ec7nh cho B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng, th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u00ean v\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0129nh Long l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang chia nhau \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c. (L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh : 1 quan v\u0103n v\u00e0 1 quan v\u00f5 kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111i \u0111\u1ebfn tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng, nay v\u00ec quan v\u00f5 thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo nh\u01b0 l\u1ed1i duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh n\u0103m ngo\u00e1i m\u00e0 b\u1edbt \u0111i). S\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, n\u0103m Qu\u00fd T\u1ecb, Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833] ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, nh\u01b0ng v\u00ec c\u00f3 x\u1ea3y s\u1ef1 bi\u1ebfn, n\u00ean ho\u00e3n \u0111\u1ebfn n\u0103m nay m\u1edbi l\u00e0m. B\u1ed9 H\u1ed9, tr\u01b0\u1edbc nh\u1eadt k\u1ef3, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 nghi, t\u00e2u r\u00f5 t\u1eebng \u0111i\u1ec1u. Vua sai ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7 (1. Tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng \u1edf 3 t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y h\u00e0nh cung \u1edf l\u1ef5 s\u1edf l\u00e0m ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng, tr\u01b0\u1edbc s\u00e2n d\u1ef1ng 1 c\u00e1i r\u1ea1p l\u1ee3p c\u1ecf, hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu l\u00e0m hai qu\u00e2n x\u00e1, m\u1ed7i c\u00e1i c\u1ea5p ti\u1ec1n v\u1ec1 nh\u00e2n c\u00f4ng v\u1eadt li\u1ec7u l\u00e0 50 quan. Hai t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, An Giang th\u00ec ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u1edf g\u1ea7n l\u1ef5 s\u1edf \u0111\u1ec3 l\u00e0m, c\u1ea5p ti\u1ec1n v\u1ec1 nh\u00e2n c\u00f4ng v\u1eadt li\u1ec7u [\u0111\u1ec3 l\u00e0m 1 r\u1ea1p l\u1ee3p c\u1ecf v\u00e0 hai qu\u00e2n x\u00e1], m\u1ed7i c\u00e1i l\u00e0 100 quan. T\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u c\u00f3 \u00edt cho ph\u1ee5 v\u00e0o tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng t\u1ec9nh An Giang.<\/p>\n<p>2. Tuy\u1ec3n k\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 5 th\u00ec ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan \u0111i l\u00e0m, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 6 th\u00ec khai tr\u01b0\u1eddng duy\u1ec7t tuy\u1ec3n. Tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng Gia \u0110\u1ecbnh 1 th\u00e1ng; 3 tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long v\u00e0 An Giang \u0111\u1ec1u 20 ng\u00e0y ; tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1eddng Bi\u00ean H\u00f2a 15 ng\u00e0y, \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang h\u1ea1n l\u00e0m xong.<\/p>\n<p>3. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c quan kh\u00e2m m\u1ea1ng l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e1i l\u00ednh Kinh \u0111i h\u1ed9 t\u1ed1ng, nay \u0111\u1ed5i l\u1ea1i : d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn t\u1eebng h\u1ea1t, li\u1ec7u v\u00e1t ((1) V\u00e1t : c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng.1) 20 bi\u1ec1n binh l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00f3n \u0111\u01b0a). T\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u01b0\u01a1ng b\u1ed9n vi\u1ec7c, ho\u00e3n \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng. T\u1ec9nh V\u0129nh Long th\u00ec s\u1ed5 \u0111inh d\u00e2n phi\u00ean thu\u1ed9c ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1 m\u1edbi l\u00e0m xong, cho ho\u00e3n 1 kho\u00e1.<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n du c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An v\u00e0i ng\u00e0y r\u1ed3i v\u1ec1.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp k\u00e8 \u0111\u00e1 \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i. (Ph\u00eda ngo\u00e0i ch\u1ed7 ch\u00ednh gi\u1eefa x\u00e2y 2 l\u1ea7n \u1ee5 \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 ng\u0103n s\u00f3ng qu\u1eadt ngang ; m\u1ed7i b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu x\u00e2y 3 \u1ee5 \u0111\u00e1 \u0111\u1ec3 gi\u1eef ch\u00e2n k\u00e8). Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c 1000 bi\u1ec1n binh l\u00e0m vi\u1ec7c. Th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng, t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u01b0\u1eddng s\u00f4ng C\u1eedu An, khai \u0111\u00e0o ch\u01b0a xong, \u0111\u1ea5t \u0111\u1ed5 hai b\u00ean c\u00f2n c\u00f3 ch\u1ed7 l\u1ed3i, ch\u1ed7 l\u00f5m, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean v\u1ec1 m\u00f9a thu, n\u01b0\u1edbc theo \u0111\u00ea ng\u1eafn, ch\u1ea3y tr\u00e0n v\u00e0o ru\u1ed9ng, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 ng\u1eadp l\u1ee5t, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u1ea5y, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n c\u1ea5y v\u1ee5 m\u00f9a. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u00e0m theo l\u1eddi xin c\u1ee7a d\u00e2n\u201d. Vua lo r\u1eb1ng c\u00e1i th\u1ebf \u0111\u00ea \u1ea5y kh\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng, b\u00e8n sai th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean, c\u1ee1i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t. T\u1edbi n\u01a1i th\u00ec c\u00f4ng tr\u00ecnh 10 ph\u1ea7n \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c 7, 8 ph\u1ea7n.<\/p>\n<p>Vu d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00ea \u1ea5y ch\u1ec9 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 ti\u1ebft ti\u1ec3u m\u00e3n trong v\u1ee5 n\u01b0\u1edbc l\u00ean \u1edf m\u00f9a h\u1ea1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam v\u1ec1 Kinh, v\u00e0o ch\u1ea7u \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ta r\u1eb1ng : sau k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean v\u1ec1 m\u00f9a h\u1ea1, quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01b0u \u0111\u00ea \u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ; nay l\u1ea1i l\u00e0m theo l\u1eddi d\u00e2n xin, th\u1ef1c l\u00e0 l\u1edd m\u1edd, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn. Th\u1eed ngh\u0129 xem : gi\u1eef \u0111\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c qua v\u1ee5 n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu, c\u0169ng l\u00e0 c\u1ea7u may nh\u1edd tr\u1eddi, h\u00e1 \u0111\u1ee7 n\u00f3i l\u00e0 c\u00f4ng lao ! V\u1ea1n nh\u1ea5t kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec ai nh\u1eadn l\u1ed7i \u1ea5y ? Nh\u01b0ng, d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y, v\u1ee5 chi\u00eam n\u0103m nay thu ho\u1ea1ch k\u00e9m, cho n\u00ean mong c\u1ea7u may \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ee5 m\u00f9a. Ta l\u00e0 vua trong n\u01b0\u1edbc, n\u1ee1 n\u00e0o \u0111\u1ec3 d\u00e2n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y ri\u00eang ch\u1ecbu th\u1ea5t v\u1ecdng m\u00e0 than kh\u00f3c, hu\u1ed1ng chi \u0111\u00e3 thi c\u00f4ng l\u00e0m r\u1ed3i, th\u00ec t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. V\u1eady h\u00e3y cho l\u00e0m theo l\u1eddi xin\u201d. R\u1ed3i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam : \u0111\u00f3 l\u00e0 l\u00e0m theo l\u00f2ng mu\u1ed1n c\u1ee7a d\u00e2n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u01b0\u1ee1ng b\u00e1ch b\u1eaft l\u00e0m. V\u1eady n\u00ean ra s\u1ee9c sang h\u1ed9. \u0110\u1ebfn m\u00f9a thu, n\u01b0\u1edbc l\u00ean to, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng kh\u1ecfi l\u1ee5t, th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd li\u1ec7u ban \u01a1n. L\u1ea1i d\u1ee5 c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, Nam \u0110\u1ecbnh : ph\u00e0m ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>B\u1ecdn B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u00ean \u0110\u00ecnh T\u00e2n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Mai Th\u0103ng \u0110\u01b0\u1eddng \u1edf Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed3n s\u1edf \u0110\u00e3n T\u01b0 (t\u00ean \u0111\u1ea5t) \u1edf huy\u1ec7n X\u00f4i, ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, c\u00f3 300 l\u00ednh Nam Ch\u01b0\u1edfng k\u00e9o \u0111\u1ebfn. Qu\u00e2n trong \u0111\u1ed3n c\u00f3 \u00edt \u0111\u1ec1u \u1ea9n l\u00e1nh c\u1ea3. B\u1ecdn l\u00ednh Nam Ch\u01b0\u1edfng b\u00e8n \u0111\u1ec3 1 t\u1edd th\u01b0 vi\u1ebft ch\u1eef Man r\u1ed3i \u0111i. V\u1ea3, ch\u1ed7 n\u00e0y, li\u1ec1n \u0111\u1ea5t v\u1edbi Nam Ch\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho \u0111\u1ed3ng Tri ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng D\u1ee5 hi\u1ec3u th\u1ecb cho \u0111\u1ea7u m\u1ee5c th\u1ed5 s\u1edf t\u1ea1i th\u00eam qu\u00e2n \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef. L\u1ea1i ph\u00e1i 100 bi\u1ec1n binh \u1edf dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, n\u00f3i phao l\u00ean l\u00e0 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ec3 canh ph\u00f2ng cho y\u00ean l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, r\u1ed3i v\u00e0i ng\u00e0y l\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1. L\u1ea1i n\u1eefa, b\u1ee9c th\u01b0 Man \u1ea5y l\u00e0 ch\u1eef Xi\u00eam, th\u00f4ng ng\u00f4n \u1edf t\u1ec9nh kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin do b\u1ed9 Binh \u0111\u1ec7 n\u1ed9p t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh d\u1ecbch th\u01b0 \u1ea5y \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 th\u01b0 \u0111\u00e3 d\u1ecbch ra ch\u1eb3ng qua l\u00e0 t\u01b0\u1edbng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam hi\u1ebfu s\u1ef1, n\u00f3i kho\u00e1c h\u00e3o, \u0111\u1ec3 toan do\u1ea1 n\u1ea1t d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean \u0111\u00f3 th\u00f4i ! V\u1eady n\u00ean so\u1ea1n v\u0103n th\u01b0 cho ph\u00eca t\u1ea1o Tr\u1ea5n Ninh tr\u1ea3 l\u1eddi t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n Xi\u00eam \u2013 L\u00e0o \u0111\u1ea1i \u00fd n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn ta t\u1eeb khi l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 v\u00e0 s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i chung m\u1ed9t l\u00f2ng nh\u00e2n, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u y\u00ean vui, quy\u1ebft kh\u00f4ng b\u1ecb nh\u1eefng l\u1eddi \u0111\u01b0\u1eddng m\u1eadt c\u1ee7a b\u1ecdn m\u00e0y l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu d\u00e1m l\u1ea1i \u0111\u1ebfn l\u1ea7n n\u1eefa, th\u00ec b\u1ecdn ta ch\u1ea1y \u0111i b\u00e1o ngay. Quan t\u1ec9nh t\u1ea5t ph\u00e1i \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u1eadt d\u1eef, b\u1ecdn m\u00e0y s\u1ebd kh\u00f4ng s\u1ed1ng s\u00f3t \u0111\u01b0\u1ee3c. R\u1ed3i \u0111\u01b0a l\u00ean t\u1ec9nh vi\u1ebft r\u00f5 r\u00e0ng, chuy\u1ec1n s\u1ee9c cho Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng D\u1ee5 d\u1ecbch ra ch\u1eef Man, sai ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 s\u1edf t\u1ea1i, mang \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 gi\u00e1p gi\u1edbi giao ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam \u2013 L\u00e0o nh\u1eadn l\u1ea5y \u0111em v\u1ec1 cho Xi\u00eam, b\u00e1o c\u00e1o l\u1eabn nhau, \u0111\u1ec3 ch\u00fang s\u1ee3 m\u00e3i uy th\u1ebf c\u1ee7a qu\u00e2n ta, kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e9n \u0111\u1ebfn sinh s\u1ef1 n\u1eefa.<\/p>\n<p>L\u1ea1i ph\u00e1i th\u00f4ng ng\u00f4n Xi\u00eam l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Trang theo quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c di\u1ec5n d\u1ecbch, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y ng\u01b0\u1eddi t\u1ec9nh h\u1ecdc t\u1eadp c\u00f3 ai hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eef Xi\u00eam, th\u00ec l\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Th\u1ecb v\u1ec7 Phan V\u0103n Ph\u00fa, Ch\u1ebf V\u0103n An v\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 Ho\u00e0ng T\u0103ng Ch\u1ea5n t\u1eeb th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u1ec1, (b\u1ecdn Ph\u00fa ph\u1ee5ng m\u1ea1ng mang s\u1eafc v\u0103n c\u1ee7a qu\u1eadn ch\u00faa v\u00e0 huy\u1ec7n qu\u00e2n c\u00f9ng v\u1edbi ph\u1ea9m v\u1eadt ban l\u1ec5 t\u1ebf vua Phi\u00ean), v\u1eadt nhi\u1ec1u phu tr\u1ea1m \u0111\u00e0i t\u1ea3i c\u1ee7a ri\u00eang v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ri\u00eang. Hai t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng v\u00e0 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 ph\u00e1t gi\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u00f3 v\u00e0 \u0111em t\u00e2u l\u00ean.Vua giao xu\u1ed1ng cho b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t h\u1ecfi, th\u00ec ti\u1ec1n b\u1ea1c l\u00e0 c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111\u01b0a cho, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ri\u00eang th\u00ec l\u00e0 em Ch\u1ea5n, t\u00ean l\u00e0 C\u1ea9m, l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ri\u00eang c\u1ee7a Gi\u1ea3ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i v\u1ed1n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f4ng b\u1eb1ng, ngay th\u1eb3ng, \u0111\u01b0\u1ee3c ta v\u1eabn th\u00e2n t\u00edn, l\u1ea1i m\u1edbi c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c giao tr\u1ecdng tr\u00e1ch \u1edf bi\u00ean thu\u1ef3. Ng\u01b0\u01a1i h\u00e1 n\u00ean nh\u1eb9 d\u1ea1 theo l\u0169 lau nhau, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng cho m\u00e0 cho, ch\u1ec9 m\u1ea5t danh d\u1ef1, c\u00f3 t\u1ed5n h\u1ea1i kh\u00f4ng \u00edch g\u00ec. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1eaft phu tr\u1ea1m, tuy l\u00e0 t\u1ed9i \u00e1c do Ho\u00e0ng T\u0103ng C\u1ea9m l\u00e0m ra, nh\u01b0ng n\u1ebfu ng\u01b0\u01a1i bi\u1ebft r\u0103n d\u1ea1y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc th\u00ec n\u00f3 tuy l\u00e0 ti\u1ec3u nh\u00e2n, c\u0169ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u s\u1ee3 h\u00e3i, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u d\u00e1m \u1ef7 th\u1ebf l\u00e0m c\u00e0n ! V\u1eady theo ngh\u0129a Xu\u00e2n thu tr\u00e1ch c\u1ee9 m\u00e0 kh\u00e9p t\u1ed9i, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 t\u00ed v\u1ebft \u0111\u00e1ng ch\u1ec9 tr\u00edch. T\u1eeb nay, ph\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c, c\u1ea7n n\u00ean nh\u1ea5t nh\u1ea5t gi\u1eef \u0111\u1ea1o c\u00f4ng b\u1eb1ng s\u1eeda m\u00ecnh ngay th\u1eb3ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi, ch\u1edb \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c t\u01b0 xen v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng, mong gi\u1eef tr\u00f2n ti\u1ebfng t\u1ed1t, d\u00e0i h\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbc l\u1ed9c, ng\u00f5 h\u1ea7u \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd g\u00e2y d\u1ef1ng c\u1ee7a ta\u201d.<\/p>\n<p>Gi\u1ea3ng s\u1ee3 h\u00e3i, d\u00e2ng s\u1edb nh\u1eadn l\u1ed7i, n\u00f3i : \u201cTi\u1ec1n b\u1ea1c \u1ea5y l\u00e0 c\u1ee7a qu\u1eadn ch\u00faa v\u00e0 huy\u1ec7n qu\u00e2n \u0111\u01b0a t\u1eb7ng sai vi\u00ean (3 \u0111\u0129nh b\u1ea1c, m\u1ed7i \u0111\u0129nh 10 l\u1ea1ng v\u00e0 10 quan ti\u1ec1n), nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 cho sai vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn l\u1ea5y, c\u0169ng l\u00e0 t\u1ed9i m\u00ecnh. Cu\u1ed1i c\u00f9ng, Gi\u1ea3ng b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng 3 th\u00e1ng ; Phan V\u0103n Ph\u00fa v\u00e0 Ho\u00e0ng T\u0103ng Ch\u1ea5n \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u1ea1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 ; Ch\u1ebf V\u0103n An b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u1ea1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 ; Ho\u00e0ng V\u0103n C\u1ea9m b\u1ecb \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i tha.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng k\u1ebb trong th\u00e0nh ra th\u00fa c\u00f3 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00e1 nguy\u00ean l\u00e0 l\u00ednh \u1edf T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u khai r\u1eb1ng : n\u0103m ngo\u00e1i b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u00e1nh c\u01b0\u1edbp t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a, ch\u00fang \u0111\u1ec1u c\u1ee1i voi ch\u1ed1ng c\u1ef1 v\u1edbi quan qu\u00e2n. V\u1eady n\u00ean xin ch\u00e9m ch\u00fang \u0111i. L\u1ea1i, bi\u1ec1n binh l\u1ea5p h\u00e0o \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c 8 ph\u1ea7n 10\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e1ng, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 \u0111\u00e1ng t\u1ed9i r\u1ed3i, nh\u01b0ng t\u1ef1 ch\u00fang x\u01b0ng ra, n\u1ebfu ta kh\u00f4ng x\u00e9t b\u1edfi c\u1edb t\u1ef1 \u0111\u00e2u, \u0111\u00e3 v\u1ed9i kh\u00e9p v\u00e0o ph\u00e1p lu\u1eadt, th\u00ec k\u1ebb kh\u00f4ng ch\u1ecbu khai x\u01b0ng l\u1ea1i s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1ed9i, th\u1ebf l\u00e0 d\u1ef1a v\u00e0o l\u1eddi cung x\u01b0ng c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u1ec3 c\u00e2n nh\u1eafc s\u1ef1 sinh s\u00e1t, ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra b\u1ecbt mi\u1ec7ng n\u00f3i th\u1ef1c c\u1ee7a ph\u1ea1m nh\u00e2n m\u00e0 d\u1ee9t \u0111\u01b0\u1eddng ra th\u00fa sau n\u00e0y hay sao ? Hu\u1ed1ng chi, kh\u00f4ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn c\u00f9ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi sau, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 t\u1ed9i v\u00e0 t\u1ecf ra l\u00e0 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang ? V\u1eady, n\u00ean g\u00f4ng xi\u1ec1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e1ng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00e1 nghi\u00eam ng\u1eb7t h\u01a1n n\u1eefa, r\u1ed3i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9.<\/p>\n<p>\u201cNay vi\u1ec7c l\u1ea5p h\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ea5y, m\u00e0 quan qu\u00e2n kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, n\u00ean d\u00e8 d\u1eb7t s\u1ee9c l\u1ef1c c\u1ee7a h\u1ecd. Chu\u1ea9n cho truy\u1ec1n h\u1ecbch \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng nh\u1eefng d\u00e2n phu \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5y, Gia \u0110\u1ecbnh 1.000 ng\u01b0\u1eddi, Bi\u00ean H\u00f2a 500 ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1eafp l\u1ea5p. \u0110\u1ee3i khi \u0111\u01b0\u1eddng h\u00e0o \u0111\u00e3 l\u1ea5p b\u1eb1ng, qu\u00e2n c\u00f3 th\u1eeba s\u1ee9c, ta s\u1ebd xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 cho \u0111\u00e1nh th\u00e0nh ngay, th\u00ec m\u1ed9t tr\u1eadn quy\u1ebft s\u1ebd l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u00e1ng, \u0111\u00e3 gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh giao b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t h\u1ecfi, b\u00e8n gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 l\u0129nh H\u00e0 \u2013 Ninh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Di\u00ean H\u1ef1u t\u1eed, \u0110o\u00e0n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng ch\u1ebft. L\u00e0m quan \u0111\u1ea7u m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, Tr\u01b0\u1eddng c\u1ea9n th\u1eadn, si\u00eang n\u0103ng. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, truy t\u1eb7ng l\u00e0 T\u1ea3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, chu\u1ea9n cho theo t\u1eb7ng h\u00e0m c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. L\u1ea1i cho th\u00eam 3 c\u00e2y g\u1ea5m Trung Qu\u1ed1c, 10 t\u1ea5m l\u1ee5a, 500 quan ti\u1ec1n. Cho con l\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m. Khi \u0111\u00e1m tang \u0111\u01b0a v\u1ec1 n\u01a1i tr\u00fa ng\u1ee5 \u1edf Kinh vua ban m\u1ed9t tu\u1ea7n t\u1ebf v\u00e0 sai quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho bi\u1ec1n binh \u1edf l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169 t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1t kh\u00e1c ph\u00e1i \u0111i th\u00fa, k\u1ec3 t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 6 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12, h\u1ec5 ai theo l\u1ec7, c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng g\u1ea1o, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng b\u1eb1ng ti\u1ec1n, th\u00ec \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng 1 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, binh l\u00ednh theo th\u00f3i c\u0169, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng b\u1ee9c b\u00e1ch x\u00e3 th\u00f4n v\u1ec1 ti\u1ec1n cung \u0111\u1ed1n, c\u1ed1 \u00fd n\u00eau s\u00e1ch kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ea1n l\u01b0\u1ee3ng g\u00ec c\u1ea3. T\u1ec7 \u1ea5y \u1edf \u0111\u00e2u c\u0169ng th\u1ea5y c\u00f3. V\u1ea3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nu\u00f4i l\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 d\u00e2n. T\u1ec7 \u1ea5y ch\u01b0a tr\u1eeb \u0111i, h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea1i l\u00e0m lu\u1ef5 cho d\u00e2n ta sao ?<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n bi\u1ec3u th\u1ecb cho b\u1ecdn binh l\u00ednh : nay \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng kh\u1eafp ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee7 cung chi d\u00f9ng, t\u1eeb nay n\u00ean k\u00ednh tu\u00e2n ph\u00e9p lu\u1eadt, n\u1ebfu c\u00f3 ai d\u00e1m y\u00eau s\u00e1ch l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n, t\u1eeb 1 \u0111\u1ed3ng tr\u1edf l\u00ean, ph\u00e1t gi\u00e1c ra, th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>S\u1eeda kho Qu\u1ea3ng Th\u1ecbnh s\u1ed1 2, x\u00e2y \u0111\u1eafp nh\u00e0 ch\u1ee9a th\u00f3c g\u1ea1o v\u00e0 nh\u00e0 c\u00f4ng. Sai Kinh do\u00e3n thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c, tr\u1ea3 gi\u00e1 h\u1eadu. (M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p cho 2 quan ti\u1ec1n, 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay, v\u00ec thu ho\u1ea1ch k\u00e9m, gi\u00e1 g\u1ea1o trong Kinh l\u00ean cao. Ta \u0111\u00e3 t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch \u0111\u1ec3 c\u1ee9u ch\u1eefa, ho\u1eb7c tha gi\u1ea3m t\u00f4 thu\u1ebf, ho\u1eb7c gi\u1ea3m gi\u00e1 th\u00f3c g\u1ea1o b\u00e1n ra, ho\u1eb7c thu\u1ebf l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 thay ph\u00e1t ch\u1ea9n, ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u00ednh s\u1ef1 t\u1ed1t c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba d\u00f9ng, \u0111\u1ec1u l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0m c\u1ea3. Nay d\u00e2n ta tuy ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ki\u1ebfm \u0103n kh\u00f3 kh\u0103n, nh\u01b0ng gi\u00e1 g\u1ea1o h\u00e3y c\u00f2n ch\u01b0a h\u1ea1 ! Thi\u1ebft tha ngh\u0129 \u0111\u1ebfn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a d\u00e2n, ta ch\u01b0a h\u1ec1 xao l\u00e3ng ch\u00fat n\u00e0o, v\u1eady kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng d\u1ef1 tr\u00f9 li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 cho l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng r\u00e3i. Nay ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c qu\u1ea3n vi\u00ean \u1edf Kinh, th\u00f4ng s\u1ee9c cho qu\u00e2n nh\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea3i c\u1ea5y nhi\u1ec1u th\u1ee9 l\u00faa v\u00e0 tr\u1ed3ng khoai c\u1ee7, ng\u00f4, \u0111\u1eadu, \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng trong kinh th\u00e0nh v\u00e0 c\u0169ng tu\u1ef3 ti\u1ec7n tr\u1ed3ng c\u1ea5y tr\u00ean nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t ph\u1ee5 qu\u00e1ch \u1edf m\u1eb7t t\u1ea3, m\u1eb7t h\u1eefu, m\u1eb7t sau ngo\u00e0i th\u00e0nh. Chu\u1ea9n cho Kinh do\u00e3n \u0111i kh\u1eafp khuy\u00ean d\u00e2n c\u1ed1 s\u1ee9c ch\u0103m vi\u1ec7c tr\u1ed3ng c\u1ea5y, khi\u1ebfn \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng b\u1ecf hoang, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u1ee7a th\u1eeba. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, h\u1ebft n\u1eafng l\u1ea1i m\u01b0a, ch\u1eafc c\u00f3 hy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a \u0111\u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ph\u00f3 \u0111\u1ed9i dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e3nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 B\u1eafc Ninh. Th\u0103ng Cai \u0111\u1ed9i c\u01a1 H\u1eadu ki\u00ean l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Ph\u00fa l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLIV \u2013 154<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 [1835], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 6.<\/p>\n<p>Khai s\u00f4ng Ph\u1ed5 L\u1ee3i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb b\u1ebfn s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng do s\u00f4ng l\u1edbn v\u00e0 s\u00f4ng nh\u1ecf, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An. Nh\u01b0ng s\u00f4ng l\u1edbn quanh co, \u0111\u01b0\u1eddng xa, kh\u00f4ng b\u1eb1ng t\u1eeb La \u1ef7 \u0111\u1ebfn V\u00f5ng \u0110\u00e0m, s\u00f4ng nh\u1ecf th\u1eb3ng t\u1eaft \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 g\u1ea7n, ch\u1ec9 hi\u1ec1m n\u00f4ng c\u1ea1n, l\u00fac n\u01b0\u1edbc xu\u1ed1ng l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111i thuy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, nh\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n du, ta \u0111\u00e3 th\u01b0\u1eddng h\u1ecfi han c\u1eb7n k\u1ebd. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho Kinh do\u00e3n H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111\u1ebfn kh\u00e1m t\u1eadn n\u01a1i. C\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi H\u1ef1u t\u00e2u ch\u1ec9 kh\u01a1i v\u00e9t m\u1ed9t v\u00e0i ch\u1ed7 n\u00f4ng c\u1ea1n cho s\u00e2u v\u00e0 r\u1ed9ng, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i thuy\u1ec1n su\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi nay gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u01b0\u01a1ng cao, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y s\u1ef1 vi\u1ec7c l\u00e0m thu\u00ea \u0111\u1ec3 thay ph\u00e1t ch\u1ea9n.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady sai thu\u00ea 1500 d\u00e2n phu, tu\u1ef3 t\u00ecnh th\u1ebf, khai \u0111\u00e0o s\u00f4ng : s\u00e2u h\u01a1n 3 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 5 tr\u01b0\u1ee3ng, g\u1ecdi l\u00e0 s\u00f4ng Ph\u1ed5 L\u1ee3i. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec h\u1eadu c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng 3 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. \u0110\u00f3 l\u00e0 ta mu\u1ed1n l\u00e0m cho c\u00e1c thuy\u1ec1n c\u00f4ng v\u00e0 t\u01b0 \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n l\u1ee3i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec \u0111\u1ec3 \u0111i tu\u1ea7n du. Th\u1eed ngh\u0129 xem : \u0111i tu\u1ea7n du \u0111\u00e3 s\u00f4ng l\u1edbn, lo g\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 l\u1ea1i ph\u1ea3i khai \u0111\u00e0o s\u00f4ng nh\u1ecf \u1ea5y ? N\u00ean \u0111em \u00fd \u1ea5y d\u1ee5 b\u1ea3o cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n ngh\u0129 : tr\u1eddi h\u00e8 n\u00f3ng n\u1ef1c, l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1ef1c d\u1ecbch th\u1eadt l\u00e0 kh\u00f3 nh\u1ecdc, b\u00e8n ph\u00e1i Y sinh \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 l\u00e0m, xem c\u00f3 ai nhi\u1ec5m b\u1ec7nh th\u00ec \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. L\u1ea1i d\u1ee5 sai Kinh do\u00e3n chuy\u1ec3n s\u1ee9c c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n : l\u00e0m l\u1ee5ng ph\u1ea3i c\u00f3 th\u00ec gi\u1edd, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ed1c th\u00fac qu\u00e1 h\u1ea1n \u0111\u1ed9. Ph\u00e0m nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecb \u0111\u00e0o v\u00e0o, ho\u1eb7c c\u00e2y c\u1ed1i hoa l\u1ee3i b\u1ecb ch\u1eb7t \u0111i, th\u00ec \u0111\u1ec1u x\u00e9t th\u1ef1c, \u0111\u1ec1n tr\u1ea3 \u0111\u00fang gi\u00e1.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng qu\u00e1 ch\u1eadt h\u1eb9p, kh\u00f4ng ti\u1ec7n cho thuy\u1ec1n \u0111i, b\u00e8n chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo c\u00e1c \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng c\u0169 m\u00e0 kh\u01a1i s\u00e2u th\u00eam : c\u1ee9 h\u1ea1n l\u00e0 d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 5 tr\u01b0\u1ee3ng, tr\u00ean r\u1ed9ng 6 tr\u01b0\u1ee3ng. M\u1ed9t \u0111o\u1ea1n m\u1edbi \u0111\u00e0o (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb La \u1ef7 qua D\u01b0\u01a1ng N\u1ed7 \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng V\u00f5ng \u0110\u00e0m) th\u00ec h\u1ea1n l\u00e0 d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 6 tr\u01b0\u1ee3ng, tr\u00ean r\u1ed9ng 7 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc. Hai b\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng 1 tr\u01b0\u1ee3ng, ngo\u00e0i ch\u1ee9a \u0111\u1ea5t l\u00e0m \u0111\u00ea nh\u1ecf \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Ng\u1ecd \u0111em 1000 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn hi\u1ec7p c\u00f9ng d\u00e2n phu l\u00e0m vi\u1ec7c. Th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Th\u1ee7y qu\u00e2n Th\u1ed1ng ch\u1ebf h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 \u0110\u00e0o V\u0103n L\u01b0\u01a1ng ch\u1ebft. Quan t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean t\u00e2u l\u00ean. Vua sai chi\u1ec3u theo ph\u1ea9m, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t.<\/p>\n<p>Cho Ph\u1ea1m V\u0169 Ph\u00e1c l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Ch\u1ee7 th\u1ee7 V\u0169 kh\u1ed1, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u00e1t th\u1ee3 c\u1ea1o \u0111\u1ed5i c\u00e2n c\u1ee7a kho. C\u1ea5p s\u1ef1 trung V\u0169 Quy\u1ec1n \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u h\u1eb7c. Vua giao xu\u1ed1ng cho b\u1ed9 H\u00ecnh tr\u1ecb t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, cho r\u1eb1ng c\u1ee7a c\u1ea3i \u1edf kho t\u00e0ng, \u0111\u00e2u ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 \u1ee9c v\u1ea1n, c\u1ea7n n\u00ean th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng ki\u1ec3m tra xem x\u00e9t m\u1edbi ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i t\u1ec7. Ta \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n chia ban, tu\u1ea7n tra N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 v\u00e0 V\u0169 kh\u1ed1, nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1ea5y ph\u00e1t gi\u00e1c ra vi\u1ec7c g\u00ec. Th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 nh\u1eefng ch\u1ee7 th\u1ee7 t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u00e1t th\u1ee3 c\u1ea1o \u0111\u1ed5i c\u00e2n c\u1ee7a kho, nh\u01b0 vi\u1ec7c ph\u00e1i vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u00e3 h\u1eb7c t\u00e2u \u0111\u00f3 ; th\u1ebf m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u00f3 ai \u0111em ph\u00e1t gi\u00e1c ra, th\u00ec tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ki\u1ec3m tra kho t\u00e0ng b\u1ea5y nay \u1edf \u0111\u00e2u ? V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 kh\u1ed1 l\u1ea1i ((1) Kh\u1ed1 l\u1ea1i : vi\u00ean ch\u1ee9c c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 coi gi\u1eef kho t\u00e0ng, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 ch\u1ee7 th\u1ee7.1) nh\u1eadn gi\u1eef c\u1ee7a kho, l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 m\u00ecnh, sao l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u00e1t th\u1ee3, do m\u00ecnh c\u00f4ng nhi\u00ean sai b\u1ea3o, th\u1ebf th\u00ec b\u1ecdn ch\u00fang gian gi\u1ea3o xoay xo\u1ea3, c\u00f2n c\u00e1i g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e0m. \u0110i\u1ec1u \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eabn t\u00e2m l\u00e0m, th\u00ec \u0111i\u1ec1u g\u00ec ch\u1eb3ng nh\u1eabn t\u00e2m l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c !<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1i \u0111\u1ea5u, c\u00e1i c\u00e2n \u0111\u1ec3 gi\u1eef c\u00f4ng b\u1eb1ng, n\u00ean c\u00f3 chu\u1ea9n \u0111\u00edch nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn kh\u1ed1 l\u1ea1i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 k\u1ebb, xu\u1ea5t ra nh\u1eb9 l\u1ea1i b\u1ea3o l\u00e0 n\u1eb7ng, xu\u1ea5t ra n\u1eb7ng l\u1ea1i b\u1ea3o l\u00e0 nh\u1eb9, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 : ngay g\u1ea7n \u0111\u00e2y, k\u1ebdm v\u00e0 v\u1ecf gai, c\u00e2n l\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1eeba. N\u1ebfu kh\u00f4ng m\u1ed9t phen quy \u0111\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i, th\u00ec h\u1ea1ng quan l\u1ea1i x\u1ea5u, nh\u00e2n ti\u1ec7n th\u00eam b\u1edbt, d\u1ee5ng \u00fd l\u00e0m n\u1eb7ng, nh\u1eb9, s\u1ebd l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng t\u1ecf l\u00e0 c\u00f3 chu\u1ea9n \u0111\u00edch ?<\/p>\n<p>\u201cNay chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0m vi\u1ec7c ki\u1ec3m tra h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, l\u1eadp r\u00f5 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh. V\u1ec1 c\u00e1c h\u1ea1ng c\u00e2n th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 c\u00e2n \u0111\u00fang, \u0111\u00e1ng tin, \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 l\u00e2u d\u00e0i, kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u00eam b\u1edbt \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e0 n\u00ean ni\u00eam phong l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o, t\u1edbi khi d\u00f9ng n\u00ean c\u00f3 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng xem x\u00e9t. L\u1ea1i li\u1ec7u sai kh\u1ed1 l\u1ea1i c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p chia ra m\u1ed7i b\u00ean m\u1ed9t n\u1eeda \u0111\u1ec3 c\u1ea7m c\u00e2n theo nh\u01b0 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 g\u1ea1t ph\u01b0\u01a1ng, h\u1ed9c cho ngang b\u1eb1ng, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra c\u00f4ng b\u1eb1ng tin th\u1ef1c. V\u00e0 \u1edf kho, c\u00f3 c\u1ea7n s\u1eeda ch\u1eefa c\u00e1i g\u00ec, t\u1ea5t do ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1c c\u00f4ng v\u00e1t th\u1ee3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m. C\u00f2n kh\u1ed1 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n g\u1ecdi th\u1ee3 l\u00e0m ; c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n v\u00e0o ch\u1ed7 l\u00e0m, \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba s\u1ef1 gian d\u1ed1i. Ngo\u00e0i ra c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec n\u00ean ki\u1ebfn ngh\u1ecb \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u00e0n k\u1ef9 r\u00f5 r\u00e0ng, d\u00e2ng l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, l\u1eadp ra ph\u00e1p ch\u1ebf, l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gian, m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c hay, l\u00e0 c\u1ed1t \u1edf ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf ph\u00e1p \u0111i\u1ec3n. N\u1ebfu kh\u00f4ng gia t\u00e2m xem x\u00e9t th\u00ec d\u1eabu ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, nh\u01b0ng l\u00e2u ng\u00e0y c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi sinh tr\u1ec5 n\u00e3i. V\u1eady c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch v\u1ec1 ki\u1ec3m tra kho t\u00e0ng, t\u1eeb nay, h\u1ec5 x\u00e9t th\u1ea5y c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 g\u00ec kh\u00e1c, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i ph\u00e1t gi\u00e1c ra, khi\u1ebfn ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u k\u00ednh tu\u00e2n ph\u00e1p \u0111i\u1ec3n \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eb5n, d\u1ee9t h\u1eb3n t\u1eadn g\u1ed1c t\u1ec7 h\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, l\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh. Th\u0103ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 N\u1ed9i Tr\u1ecbnh Quang Khanh, l\u00ean th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng \u0111\u1ec1n th\u1edd th\u1ea7n [\u1edf \u0111\u1ea3o] Ho\u00e0ng Sa thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng Sa \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1ed7 n\u1ed5i c\u1ed3n c\u00e1t tr\u1eafng, c\u00e2y c\u1ed1i xanh um, gi\u1eefa c\u1ed3n c\u00e1t c\u00f3 gi\u1ebfng, ph\u00eda t\u00e2y nam c\u00f3 mi\u1ebfu c\u1ed5, c\u00f3 t\u1ea5m b\u00e0i kh\u1eafc 4 ch\u1eef \u201cV\u1ea1n l\u00fd ba b\u00ecnh \u842c\u91cc\u6ce2\u5e73 \u201d((1) V\u1ea1n l\u00fd ba b\u00ecnh : mu\u00f4n d\u1eb7m s\u00f3ng \u00eam.1) (c\u1ed3n B\u1ea1ch Sa [c\u00e1t tr\u1eafng] chu vi 1070 tr\u01b0\u1ee3ng, t\u00ean c\u0169 l\u00e0 n\u00fai Ph\u1eadt T\u1ef1, b\u1edd \u0111\u00f4ng, t\u00e2y, nam \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1 san h\u00f4 thoai tho\u1ea3i u\u1ed1n quanh m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc. Ph\u00eda b\u1eafc, gi\u00e1p v\u1edbi m\u1ed9t c\u1ed3n to\u00e0n \u0111\u00e1 san h\u00f4, s\u1eebng s\u1eefng n\u1ed5i l\u00ean, chu vi 340 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 1 tr\u01b0\u1ee3ng 3 th\u01b0\u1edbc, ngang v\u1edbi c\u1ed3n c\u00e1t, g\u1ecdi l\u00e0 B\u00e0n Than th\u1ea1ch \u78d0\u7058\u77f3). N\u0103m ngo\u00e1i [1834] vua toan d\u1ef1ng mi\u1ebfu l\u1eadp bia \u1edf ch\u1ed7 \u1ea5y, b\u1ed7ng v\u00ec s\u00f3ng gi\u00f3 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, m\u1edbi sai Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Nguy\u00ean \u0111em l\u00ednh th\u1ee3 Gi\u00e1m th\u00e0nh c\u00f9ng phu thuy\u1ec1n hai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, chuy\u00ean ch\u1edf v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u1ebfn d\u1ef1ng mi\u1ebfu (c\u00e1ch to\u00e0 mi\u1ebfu c\u1ed5 7 tr\u01b0\u1ee3ng). B\u00ean t\u1ea3 mi\u1ebfu d\u1ef1ng bia \u0111\u00e1 ; ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc mi\u1ebfu x\u00e2y b\u00ecnh phong. M\u01b0\u01a1i ng\u00e0y l\u00e0m xong, r\u1ed3i v\u1ec1.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t l\u00faa chi\u00eam thu ho\u1ea1ch k\u00e9m, th\u00f3c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng th\u00e0nh h\u1ed9t ch\u1eafc, th\u1eed v\u00e0o n\u01b0\u1edbc th\u00ec nh\u1eb9 v\u00e0 n\u1ed5i. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 chu\u1ea9n cho th\u00f3c t\u00f4 n\u0103m nay m\u1ed9t n\u1eeda cho d\u00e2n chi\u1ebft n\u1ea1p b\u1eb1ng ti\u1ec1n, m\u1ed9t n\u1eeda ho\u00e3n thu.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An c\u0169ng b\u00e1o tin m\u1ea5t m\u00f9a, v\u00e0 gi\u00e1 g\u1ea1o cao. Vua chu\u1ea9n cho thu\u1ebf ch\u00ednh cung n\u0103m nay v\u00e0 th\u00f3c t\u00f4 n\u0103m ngo\u00e1i c\u00f2n thi\u1ebfu \u0111\u1ec1u ho\u00e3n \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng h\u00e3y thu, ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00ec ho\u00e3n l\u1ea1i m\u1ed9t n\u1eeda.<\/p>\n<p>N\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p, \u1edf ph\u1ee7 B\u00f4ng Xuy, c\u00f3 s\u1eaft r\u00f2ng v\u00e0 t\u1ed1t. Vua sai th\u1eed r\u00e8n dao v\u00e0 g\u01b0\u01a1m : r\u1ea5t s\u1eafc. S\u1eafc sai t\u1ec9nh An Giang t\u00ecm mua. \u0110\u1ed1c ph\u1ee7 l\u0129nh b\u1ea3o h\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111\u00f3 thu\u00ea nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00e2n v\u00e0o r\u1eebng khai l\u1ea5y s\u1eaft. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, e l\u00e0m nhi\u1ec5u d\u00e2n, b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 qu\u1edf tr\u00e1ch v\u00e0 b\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1 \u0111\u1ed9i, \u0111i t\u00f2ng chinh b\u1ecb b\u1ec7nh l\u00e0 h\u01a1n 1.300 ng\u01b0\u1eddi. \u0110i\u1ec1u tr\u1ecb ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 kh\u1ecfi, trong kho\u1ea3ng m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y hay m\u1ed9t th\u00e1ng, c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng l\u00e0nh m\u1ea1nh c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Vua xem t\u1edd t\u00e2u, vui l\u00f2ng l\u1eafm. Th\u01b0\u1edfng cho D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, Y sinh cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c. Quan qu\u00e2n c\u00f3 ai b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>Phong l\u1ea1i t\u00e2u v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n trong h\u1ea1t b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i n\u1eb7ng v\u00ec gi\u1eb7c l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp. Vua chu\u1ea9n cho : s\u1ed1 b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i n\u1eb7ng l\u00e0 21 x\u00e3, th\u00f4n, th\u00ec t\u00f4, thu\u1ebf, binh, dao ((1) Binh : \u0111i l\u00ednh ; dao : ch\u1ecbu t\u1ea1p d\u1ecbch, nh\u01b0 \u0111i phu v\u00e0 l\u00e0m x\u00e2u.1) n\u0103m nay \u0111\u1ec1u cho ho\u00e3n l\u1ea1i, s\u1ed1 b\u1ecb h\u1ea1i nh\u1eb9 l\u00e0 48 x\u00e3 th\u00f4n, th\u00ec ho\u00e3n binh, dao.<\/p>\n<p>Sai V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb, Th\u1ed1ng ch\u1ebf Th\u1ee7y qu\u00e2n, ph\u00e1i bi\u1ec1n binh l\u00ean n\u00fai k\u00e9o g\u1ed7 c\u1ed9t bu\u1ed3m. Khi v\u1ec1, vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u01a1ng l\u00fac tr\u1eddi h\u00e8 n\u00f3ng d\u1eef n\u00e0y, ph\u1ea3i \u0111\u1ed9ng d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c qu\u00e2n c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay \u0111\u00e3 ch\u00f3ng xong vi\u1ec7c, l\u1ea1i gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng x\u1ea3y ra tai n\u1ea1n g\u00ec, l\u00f2ng ta \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i\u201d. B\u00e8n th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i sai Kinh do\u00e3n l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 th\u1ea7n n\u00fai.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho l\u00ednh Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u00f3ng gi\u1eef hai th\u00e0nh An H\u1ea3i v\u00e0 \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i chia l\u00e0m hai ban : m\u1ed9t ban l\u01b0u ng\u0169, 1 ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i. R\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 nh\u1eefng l\u00ednh H\u1eadu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Thi \u0110\u00ecnh. Sai ch\u01b0\u1edfng H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n sung l\u00e0m Gi\u00e1m th\u00ed \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ; Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 H\u00e0 [T\u00f4ng] Quy\u1ec1n v\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh Phan Thanh Gi\u1ea3n \u0111\u1ec1u sung ch\u1ee9c \u0111\u1ecdc quy\u1ec3n, Lang trung B\u00f9i Qu\u1ef9 v\u00e0 Ph\u1ea1m S\u0129 \u00e1i \u0111\u1ec1u sung ch\u1ee9c nh\u1eadn quy\u1ec3n ki\u00eam duy\u1ec7t quy\u1ec3n.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 nh\u00e0 Duy\u1ec7t th\u1ecb, b\u1ea3o Phan Huy Th\u1ef1c \u1edf b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cThi \u0110\u00ecnh r\u1ea5t kh\u00f3 l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t gi\u00e1p ((2) \u0110\u1ec7 nh\u1ea5t gi\u00e1p : t\u1ee9c l\u00e0 tr\u1ea1ng nguy\u00ean, b\u1ea3ng nh\u00e3n v\u00e0 th\u00e1m hoa.2). N\u1ebfu kh\u00f4ng l\u1ea5y th\u00ec l\u00e0 thi\u1ebfu nh\u00e2n t\u00e0i, m\u00e0 l\u1ea5y phi\u1ebfm, e kh\u00f4ng l\u00e0m tho\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c nguy\u1ec7n v\u1ecdng c\u1ee7a s\u0129 phu. Nghe n\u00f3i : \u0111\u1eddi c\u1ef1u L\u00ea, \u0111\u1ea7u b\u00e0i thi \u0110\u00ecnh r\u1ea5t nhi\u1ec1u, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m v\u0103n kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u1ee7 b\u00e0i th\u00ec nh\u00fang \u01b0\u1edbt quy\u1ec3n thi \u0111i, l\u00e0 t\u1ea1i sao ? Huy Th\u1ef1c th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e9p thi c\u1ee7a \u0111\u1eddi c\u1ef1u L\u00ea, c\u1ed1t l\u1ea5y nh\u1edb nhi\u1ec1u, n\u1ebfu l\u00e0m kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 b\u00e0i m\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i e l\u00e0m nh\u01a1 cho ti\u1ebfn s\u0129 cho n\u00ean nh\u00fang \u01b0\u1edbt \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cRa \u0111\u1ea7u b\u00e0i d\u1ec5, l\u00e0m b\u00e0i v\u0103n kh\u00f3. V\u00ec quan tr\u01b0\u1eddng ((3) Quan tr\u01b0\u1eddng : ch\u1ee7 y\u1ebfu ch\u1ec9 nh\u1eefng quan ch\u1ea5m thi.3) ra b\u00e0i th\u00ec c\u00f3 s\u00e1ch \u0111\u1ec3 tra c\u1ee9u, m\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 l\u00e0m v\u0103n ch\u1ec9 nh\u1edd k\u00fd \u1ee9c m\u00e0 th\u00f4i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 c\u00e2u h\u1ecfi \u201cPh\u00f3 N\u00ea Tr\u01b0\u1eddng L\u1ec7 l\u00e0 v\u1eadt g\u00ec\u201d, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb h\u1ecfi kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0 v\u1eadt g\u00ec c\u1ea3 (Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ea7u b\u00e0i s\u00e1t h\u1ea1ch c\u1eed nh\u00e2n Cao B\u00e1 Qu\u00e1t c\u00f3 h\u1ecfi : \u201cPh\u00f3 N\u00ea Tr\u01b0\u1eddng L\u1ec7 h\u00e0 v\u1eadt\u201d. Cao B\u00e1 Qu\u00e1t kh\u00f4ng tr\u1ea3 l\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c. Ph\u00f3 N\u00ea, Tr\u01b0\u1eddng L\u1ec7 l\u00e0 t\u00ean ng\u00f4i sao, xu\u1ea5t x\u1ee9 \u1edf s\u00e1ch S\u1ef1 v\u1eadt d\u1ecb danh). V\u00ec s\u00e1ch v\u1edf \u1edf n\u01b0\u1edbc ta c\u00f3 \u00edt, tuy ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i h\u1ecdc r\u1ed9ng, c\u0169ng kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u00e2u m\u00e0 \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, h\u1ec5 c\u00f3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i sang nh\u00e0 Thanh, n\u00ean mua nhi\u1ec1u s\u00e1ch ban b\u1ed1 cho c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi \u0111i h\u1ecdc, \u0111\u1ec3 h\u1ecd m\u1eaft th\u1ea5y tai nghe r\u1ed9ng ra m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. B\u00e8n \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p tr\u00e2m hoa. (C\u00e1c vi\u00ean gi\u00e1m th\u00ed, \u0111\u1ecdc quy\u1ec3n, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1edfng tr\u00e2m b\u1ea1c, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0 tr\u00e2m b\u1ea1c m\u1ea1 v\u00e0ng. C\u00e1c vi\u00ean r\u1ecdc ph\u00e1ch h\u1ee3p ph\u00e1ch ((1) R\u1ecdc ph\u00e1ch, h\u1ee3p ph\u00e1ch : nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 di phong : ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c ghi s\u1ed1 hi\u1ec7u v\u00e0o c\u00e1c quy\u1ec3n thi r\u1ed3i r\u1ecdc l\u1ea5y ch\u1ed7 gi\u1ea5y \u0111\u1ec1 t\u00ean, h\u1ecd, qu\u00ea qu\u00e1n ng\u01b0\u1eddi thi, c\u1ea5t \u0111i, g\u1ecdi l\u00e0 \u201cr\u1ecdc ph\u00e1ch\u201d, \u0111\u1ebfn khi quy\u1ec3n thi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5m xong, l\u1ea1i \u0111em m\u1ea3nh gi\u1ea5y \u0111\u00e3 r\u1ecdc \u1ea5y \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi s\u1ed1 hi\u1ec7u \u0111\u00e3 ghi m\u00e0 d\u00e1n l\u1ea1i g\u1ecdi l\u00e0 \u201ch\u1ee3p ph\u00e1ch\u201d.1) thu quy\u1ec3n, gi\u1eef quy\u1ec3n, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u v\u00e0o quy\u1ec3n thi, vi\u1ebft b\u1ea3ng v\u00e0 ph\u00e1t quy\u1ec3n thi, l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1edfng tr\u00e2m m\u00e0u, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u00e2m b\u1ea1c nh\u1ecf. Ai \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129 \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t gi\u00e1p th\u00ec th\u01b0\u1edfng tr\u00e2m b\u1ea1c m\u1ea1 v\u00e0ng ; \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec7 nh\u1ecb gi\u00e1p, \u0111\u1ec7 tam gi\u00e1p c\u0169ng \u0111\u1ed5i th\u01b0\u1edfng tr\u00e2m b\u1ea1c. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u y theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo \u0111\u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m).<\/p>\n<p>Cho Nguy\u1ec5n H\u1eefu C\u01a1, Ph\u1ea1m Huy, B\u1ea1ch \u0110\u00f4ng \u00f4n \u0111\u1ed7 \u0110\u1ec7 nh\u1ecb gi\u00e1p ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n, L\u01b0u Qu\u1ef9, Nguy\u1ec5n Th\u1ed1, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Ngh\u0129a, B\u00f9i \u0110\u00ecnh B\u1ea3o, Ho\u00e0ng Thu, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hoan, L\u00ea Ch\u00e2n, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf Tr\u1ecb \u0111\u1ed7 \u0110\u1ec7 tam gi\u00e1p \u0111\u1ed3ng ti\u1ebfn s\u0129 xu\u1ea5t th\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng L\u00ea Ch\u00e2n c\u00f2n \u00edt tu\u1ed5i, mu\u1ed1n cho \u1edf nh\u00e0 Gi\u00e1m \u0111\u1ec3 h\u1ecdc th\u00eam, b\u00e8n s\u1eafc sai h\u1ecfi l\u1ea1i. Ch\u00e2n \u0111em s\u1ef1 th\u1ef1c tr\u00ecnh b\u00e0y (Ch\u00e2n tu\u1ed5i 23, m\u00e0 danh s\u00e1ch ghi l\u00e0 19 tu\u1ed5i, v\u00ec t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc do L\u00fd tr\u01b0\u1edfng khai l\u1ea7m, ch\u01b0a k\u1ecbp c\u1ea3i ch\u00ednh).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cKhoa m\u1ee5c l\u00e0 b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn th\u00e2n, n\u00ean l\u1ea5y th\u00e0nh, t\u00edn l\u00e0m g\u1ed1c, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 s\u1ef1 r\u00fat tu\u1ed5i nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec \u0111\u00e3 l\u00e0 t\u1ef1 d\u1ed1i m\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc, sau n\u00e0y ra l\u00e0m quan, c\u00f2n mong g\u00ec gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u00ecnh trung th\u1ef1c ! \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 ta th\u1ef1c kh\u00f4ng \u01b0a. V\u1eady h\u00e3y cho [L\u00ea Ch\u00e2n] c\u1ea3i ch\u00ednh theo tu\u1ed5i th\u1ef1c\u201d. R\u1ed3i ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ec5 truy\u1ec1n d\u1ee5 : \u201cT\u1eeb nay v\u1ec1 sau, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i thi, h\u1ecd, t\u00ean, tu\u1ed5i v\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n c\u1ea7n khai cho \u0111\u00edch th\u1ef1c. N\u1ebfu v\u00ec L\u00fd ch\u00e1nh ((2) L\u00fd ch\u00e1nh : nh\u01b0 L\u00fd tr\u01b0\u1edfng.2) tr\u00f3t \u0111\u00e3 khai l\u1ea7m th\u00ec m\u00ecnh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ch\u1eef sao l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ng\u01a1 nh\u01b0 h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi m\u00f9 \u0111i\u1ebfc. V\u1eady l\u00fac nh\u1eadn quy\u1ec3n ph\u1ea3i n\u00ean tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 ch\u1eefa l\u1ea1i, n\u1ebfu m\u1ed9t ni\u1ec1m im l\u1eb7ng, th\u00ec khi ph\u00e1t gi\u00e1c s\u1ebd c\u00f3 t\u1ed9i, l\u1ea1i tru\u1ea5t lu\u00f4n c\u1ea3 khoa danh \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7 \u0111\u1ec3 s\u1eeda th\u00f3i h\u1ecdc tr\u00f2 cho \u0111\u00fang v\u00e0 gi\u1eef tr\u01b0\u1eddng quy cho nghi\u00eam t\u00fac.<\/p>\n<p>\u201cPh\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, c\u00f3 ai tu\u1ed5i t\u1eeb 20 tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 tr\u00edch ra, t\u00e2u r\u00f5, s\u1ebd cho chi l\u01b0\u01a1ng v\u00e0o h\u00e0ng quan th\u1ea5t ph\u1ea9m, \u1edf l\u1ea1i nh\u00e0 Gi\u00e1m \u0111\u1ec3 h\u1ecdc t\u1eadp, \u0111\u1ee3i m\u1ed9t hai n\u0103m th\u00e0nh t\u00e0i, r\u1ed3i s\u1ebd c\u1ea5t d\u00f9ng\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh, \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cK\u1ef3 th\u00e1ng 6 nhu\u1eadn xin theo l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng h\u00e0ng th\u00e1ng, ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ea5p ti\u1ec1n g\u1ea1o, cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00e1ng 7, s\u1ebd x\u00e9t theo s\u1ed1 m\u00e0 chi\u1ebft tr\u1eeb \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ea5y nay c\u00e1c quan v\u0103n, v\u00f5, l\u1edbn, nh\u1ecf, nguy\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 chi l\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 th\u00e1ng nhu\u1eadn. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ec9 n\u00f3i v\u1ec1 l\u00fac y\u00ean, v\u00f4 s\u1ef1 m\u00e0 th\u00f4i. Nay qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, t\u01b0\u1edbng s\u0129 \u1edf n\u01a1i chi\u1ebfn tr\u1eadn \u0111\u00e3 tr\u1ea3i 3 n\u0103m. Ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng chi d\u00f9ng, h\u1ecd l\u1ea5y l\u01b0ng s\u1ee9c \u0111\u00e2u m\u00e0 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1eady chu\u1ea9n cho t\u1eeb t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tham t\u00e1n tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u00f3 l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c chi l\u01b0\u01a1ng, th\u00ec v\u1ec1 k\u1ef3 th\u00e1ng 6 nhu\u1eadn, gia \u01a1n chi\u1ebfu th\u1ec3 l\u1ec7 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec1n, th\u01b0\u1edfng th\u00eam ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i tri\u1ec7t tr\u1eeb\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c B\u00ecnh Thu\u1eadn B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y ph\u00e1i l\u00ednh chia \u0111i ng\u0103n ch\u1eb7n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u, gi\u1eb7c Man ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1ebft \u0111\u00f3i \u1edf r\u1eebng s\u00e2u, c\u0169ng c\u00f3 b\u1ecdn t\u00e1n l\u1ea1c \u0111i : ho\u1eb7c \u0111\u1ea7u h\u00e0ng \u1edf Kh\u00e1nh Ho\u00e0, ho\u1eb7c ra th\u00fa \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn. D\u00f9 c\u00f2n c\u00f3 gi\u1eb7c t\u00e0n l\u1ebb loi, n\u0103m ba t\u1ed1p th\u00ec vi\u00ean bi\u1ec1n hai t\u1ec9nh Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh c\u0169ng \u0111\u1ee7 tr\u1eeb di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady \u0111\u1ecbnh nh\u1eb1m ng\u00e0y 22 th\u00e1ng n\u00e0y, th\u1ea7n s\u1ebd mang theo b\u1ecdn Cai \u0111\u1ed9i v\u1ec7 C\u1ea9m y l\u00e0 Phan \u0110\u00ecnh Vi\u1ec7n v\u1ec1 Kinh, ph\u1ee5c m\u1ec7nh. L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m c\u0169ng v\u1ec1 t\u1ec9nh cung ch\u1ee9c\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng : B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean qu\u00e2n c\u00f4ng gia 1 c\u1ea5p ; L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 ; Phan \u0110\u00ecnh Vi\u1ec7n th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c, dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch ; Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hu\u1ea5n nguy\u00ean V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c, nay \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m.<\/p>\n<p>C\u00e1c s\u00e1ch Man n\u00fai thu\u1ed9c B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1ed1n \u0111i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u01b0a v\u1ec1. Quan t\u1ec9nh xin tha thu\u1ebf cho c\u00e1c s\u00e1ch Man \u1ea5y. Vua chu\u1ea9n y. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng c\u00e1c n\u01a1i \u201cCh\u1ee3 gi\u00e0u\u201d [thu\u1ed9c B\u00ecnh Thu\u1eadn]((1) Ch\u1ee3 gi\u00e0u : nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201cPh\u00f9 tr\u01b0\u1eddng\u201d, n\u01a1i bu\u00f4n b\u00e1n tr\u1ea7u cau l\u00e0 ch\u1ee7 y\u1ebfu.1) bu\u00f4n b\u00e1n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, v\u1eady chu\u1ea9n cho mi\u1ec5n m\u1ed9t n\u1eeda ti\u1ec1n thu\u1ebf cho ng\u01b0\u1eddi l\u0129nh tr\u01b0ng.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : t\u1eeb nay tr\u1edf \u0111i, ph\u00e0m c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111i ph\u00f2ng th\u00fa, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 do Kinh ph\u00e1i, hay do t\u1ec9nh ph\u00e1i, t\u1eeb Qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u00f3 ai c\u1ea3m nhi\u1ec5m b\u1ec7nh ho\u1ea1n \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p thu\u1ed1c thang, ph\u00e1i th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3, b\u1ea5y nay, c\u00e1c v\u1ecb thu\u1ed1c c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i do H\u00e0 N\u1ed9i cung c\u1ea5p, b\u00e8n sai ph\u00e1i vi\u00ean Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n mua h\u01a1n 5.000 c\u00e2n v\u1edbi gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1t cho.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng tri\u1ec1u ph\u1ee5c c\u1ee7a b\u00e1ch quan, theo l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, xi\u00eam d\u00f9ng m\u00e0u \u0111\u1ecf, t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng d\u00f9ng m\u00e0u lam ; th\u1ebf m\u00e0 b\u1ea5y nay, N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 chi\u1ebfu ph\u1ea9m c\u1ea5p ph\u00e1t, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0m \u0111\u1ea3o l\u1ed9n c\u1ea3 ! B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 qu\u1edf tr\u00e1ch. Ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ec5 truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c quan ch\u1ee9c v\u0103n, v\u00f5 \u1edf Kinh, n\u1ebfu ai \u0111\u00e3 l\u0129nh nh\u1ea7m, th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m \u0111\u1ed5i l\u1ea1i ; n\u1ebfu ai t\u1ef1 may l\u1ea5y c\u0169ng ph\u1ea3i theo \u0111\u00fang ph\u1ea9m m\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u01b0\u1eddng quan v\u00e0 thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt, b\u1ed9 Binh v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cM\u1edbi r\u1ed3i v\u00ec gi\u1eb7c ngh\u1ecbch \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 qu\u1ea5y r\u1ed1i, c\u00e1c h\u1ea1t Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c tr\u00f9 t\u00ednh v\u1ec1 qu\u00e2n s\u1ef1, v\u1eabn ph\u1ea3i b\u1eadn r\u1ed9n, s\u1edbm h\u00f4m lo l\u1eafng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Binh b\u1ed9 v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi nhau v\u00e2ng l\u1eddi d\u1ee5, l\u00e0m phi\u1ebfu b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, h\u1ec5 l\u00e0m l\u00e0 \u0111\u00fang c\u01a1 nghi. M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay, m\u1edbi \u0111\u1eb7t vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt, c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn v\u00e0o vi\u1ec7n \u1ea5y, \u0111\u1ec1u s\u1edbm t\u1ed1i si\u00eang n\u0103ng, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng l\u00e0m thanh tho\u1ea3 c\u1ea3. Nay c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u00e3 xong, bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u1eb7ng. H\u1ecd tuy ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y v\u1ea1y \u1edf ch\u1ed7 m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u1ed5 m\u1ed3 h\u00f4i n\u1eefa, nh\u01b0ng c\u1ea7m b\u00fat \u1edf ch\u1ed7 c\u1ea5m \u0111\u00ecnh, hi\u1ec7p s\u1ee9c gi\u00fap vi\u1ec7c qu\u00e2n, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen ng\u1ee3i.<\/p>\n<p>\u201cV\u1eady \u0111\u01b0\u1eddng quan \u1edf C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n, Binh b\u1ed9 v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, Phan Thanh Gi\u1ea3n, Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, L\u00ea V\u0103n Trung, H\u00e0 [T\u00f4ng] Quy\u1ec1n, Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia m\u1ed9t c\u1ea5p, d\u01b0\u1edbi t\u00ean \u1edf trong quan t\u1ecbch c\u00f3 ghi ph\u00e1t b\u1ed5ng hay b\u1ecb ph\u00e2n x\u1eed \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n cho c\u1ea3. Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u00e0 H\u00e0 [T\u00f4ng] Quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ea5y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn sau, th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng 1 n\u0103m ; Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu v\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng 9 th\u00e1ng. C\u00f2n thu\u1ed9c vi\u00ean v\u00e0 l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n th\u00ec giao b\u1ed9 L\u1ea1i x\u00e9t c\u00f4ng v\u00e0 \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb m\u1ea5t ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Nam K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c, Doanh \u0111\u01b0\u1ee3c sung l\u00e0 B\u00ecnh kh\u1ea5u \u0111\u1ea1o Tham t\u00e1n. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u1ea7n V\u0103n N\u0103ng d\u00f2 th\u00e1m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ee3 v\u00e0 2 con g\u00e1i c\u1ee7a t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf. N\u0103ng sai v\u1ee3 Qu\u1ebf v\u00e0o th\u00e0nh d\u1ee5 Qu\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u00e8n d\u00ecm xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc cho ch\u1ebft. C\u00f2n Doanh th\u00ec cho qu\u00ea qu\u00e1n ph\u1ea1m nh\u00e2n b\u1ea3o \u0111\u1ea3m 2 ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i \u1ea5y, m\u00e0 c\u1ee9 im l\u1eb7ng kh\u00f4ng \u0111em t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, vua ra l\u1ec7nh cho t\u00e2u r\u00f5 l\u1ea1i, Doanh b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi t\u1ef1 nh\u1eadn l\u1ed7i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng ; \u201cL\u00ea \u0110\u0103ng Doanh, tr\u01b0\u1edbc cho l\u00e0m Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, 2 n\u0103m \u1edf trong qu\u00e2n, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u00f2ng th\u1ee7 tr\u1ea5n s\u1edf c\u1ee7a m\u00ecnh, cho nghi\u00eam ng\u1eb7t, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u00e2n l\u00ednh v\u00e0 k\u1ebb \u0111\u00e3 ra th\u00fa th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi gi\u1eb7c, nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e3 l\u00e0 thi\u1ebfu s\u00f3t v\u1ec1 ch\u1ee9c v\u1ee5. Ta \u0111\u00e3 t\u1eebng gi\u00e1ng tru\u1ea5t, r\u1ed3i l\u1ea1i gia \u01a1n kh\u1edfi d\u1ee5ng. Nay l\u1ea1i ph\u00e1t gi\u00e1c ra v\u1ee5 \u00e1n dung t\u00fang cho k\u1ebb ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, th\u1ebf th\u00ec Doanh th\u1ef1c ph\u1ee5 \u01a1n qu\u00e1 l\u1eafm, kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed1i t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c ! V\u1eady l\u1eadp t\u1ee9c c\u00e1ch ch\u1ee9c giao b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed\u201d. B\u00e8n sai Tham tri H\u00e0 Duy Phi\u00ean v\u00e0 Bi\u1ec7n l\u00fd Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh t\u1ea1m quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbc b\u1ecf s\u1ed1 ng\u1ea1ch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00f2ng d\u00f5i L\u00ea, Tr\u1ecbnh [\u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ec7t \u0111\u00e3i]. H\u1ed3i \u0111\u1ea7u n\u0103m Gia Long, chi ph\u00e1i L\u00ea, Tr\u1ecbnh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n cho mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n, m\u1ed7i n\u0103m ch\u1ec9 ph\u1ea3i m\u1ed9t l\u1ea7n khai s\u1ed5 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u1ea7n x\u00e9t s\u1ed1 ng\u1ea1ch ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, b\u1ed9 Binh t\u00e2u xin t\u01b0\u1edbc b\u1ecf s\u1ef1 mi\u1ec5n tr\u1eeb \u1ea5y \u0111i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi t\u00e2u th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 l\u00fd, ch\u1ec9 h\u01a1i mu\u1ed9n th\u00f4i ! D\u00f2ng d\u00f5i nh\u00e0 L\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta c\u00f3 l\u00f2ng k\u1ebf tuy\u1ec7t t\u1ed3n vong ((1) K\u1ebf tuy\u1ec7t t\u1ed3n vong : n\u1ed1i l\u1ea1i d\u00f2ng gi\u1ed1ng \u0111\u00e3 tuy\u1ec7t, ti\u1ebfp s\u1ee9c cho c\u00e1i h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u00e0n vong.1) : phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng cho ng\u01b0\u1eddi coi vi\u1ec7c th\u1edd t\u1ef1. Sau \u0111\u00f3 v\u00ec L\u00ea Duy Ho\u00e1n ph\u1ea3n ngh\u1ecbch n\u00ean m\u1edbi c\u00e1ch b\u1ecf t\u01b0\u1edbc phong, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi th\u1edd ph\u1ee5ng v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c h\u00e0m cai c\u01a1. \u01a1n \u0111i\u1ec3n th\u1ecbnh h\u1eadu nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u00e1ng n\u00ean k\u1ebft c\u1ecf ng\u1eadm v\u00e0nh \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u01a1n m\u1edbi ph\u1ea3i. Ch\u1eb3ng ng\u1edd L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i d\u00e1m b\u1ed9i ngh\u0129a, qu\u00ean \u01a1n, m\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p. Kh\u00e9p v\u00e0o ph\u00e9p lu\u1eadt th\u00ec c\u1ea3 h\u1ecd Duy L\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u00e2y. Nh\u01b0ng v\u1ec1 h\u00ecnh ph\u1ea1t, ta c\u00f2n khoan h\u1ed3ng, b\u1ecf qua kh\u00f4ng h\u1ecfi, \u0111\u00e3 l\u00e0 nh\u1eb9 r\u1ed3i, h\u00e1 l\u1ea1i c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o v\u1eabn c\u1ee9 cho h\u01b0\u1edfng \u01a1n nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 mi\u1ec5n \u0111i l\u00ednh \u0111i phu hay sao ? \u0110\u1ebfn nh\u01b0 h\u1ecd Tr\u1ecbnh l\u00e0 k\u1ebb quy\u1ec1n th\u1ea7n, t\u1ef1 ti\u1ec7n chuy\u00ean quy\u1ec1n hi\u1ebfp ch\u1ebf vua L\u00ea h\u01a1n v\u00e0i tr\u0103m n\u0103m. Ch\u1ec9 v\u00ec th\u1eddi \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i thay, kh\u00f4ng truy t\u1ed9i \u1ea5y n\u1eefa, \u0111\u00e3 l\u00e0 may l\u1eafm r\u1ed3i, ch\u1ee9 h\u1ecd Tr\u1ecbnh kia c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c g\u00ec v\u1edbi d\u00e2n, m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ec3 cho l\u1ea1m c\u1ea7u \u01a1n \u0111i\u1ec3n ? V\u1eady h\u1ecd L\u00ea 95 ng\u01b0\u1eddi, h\u1ecd Tr\u1ecbnh 109 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a v\u1ec1 s\u1ed5 h\u1ed9, ch\u1ecbu sai d\u1ecbch v\u1edbi d\u00e2n. Tr\u1ecbnh Th\u1ef1c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd t\u1ef1 h\u1ecd Tr\u1ecbnh, c\u0169ng ph\u1ea3i thu ngay c\u00e1o b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u0111\u1ea1o c\u00f4ng b\u1eb1ng\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u01b0\u1eddng h\u00e0o \u0111\u1eafp l\u1ea5p g\u1ea7n xong. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y s\u1ea5n v\u00e0o, xuy\u00ean qua b\u1edd h\u00e0o, th\u1ea5u \u0111\u1ebfn th\u00e2n th\u00e0nh, \u0111\u00e0o l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m, t\u1edbi k\u1ef3, s\u1ebd d\u00f9ng ph\u1ee5c \u0111\u1ecba l\u00f4i \u0111\u1ec3 b\u1eafn ph\u00e1, th\u00ec th\u00e2n th\u00e0nh t\u1ea5t b\u1ecb x\u00e9 v\u1ee1, qu\u00e2n ta theo ch\u1ed7 \u1ea5y th\u1eb3ng ti\u1ebfn, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc d\u1ec5 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1c s\u1ee9c c\u00e1c bi\u1ec1n binh v\u00e0 nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u00e3 ra th\u00fa \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c, \u1edf 4 g\u00f3c th\u00e0nh g\u1ea7n ch\u1ed7 h\u00e0o l\u1ea5p, m\u1ed7i g\u00f3c \u0111\u00e0o l\u1ea5y 2 \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ea5u v\u00e0o th\u00e2n th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 4 th\u01b0\u1edbc. Nay qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f4 s\u1ef1, m\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c c\u0169ng kh\u00f4ng b\u00e0y ra \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec1 g\u00ec c\u1ea3 !\u201d Vua khen.<\/p>\n<p>C\u00f3 nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u00e3 ra th\u00fa l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Gia B\u1ec9nh v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00f4ng, nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf tr\u1ed1n \u0111i. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. C\u00e1c vi\u00ean ph\u00e2n qu\u1ea3n \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch. \u0110\u1ea1i vi\u00ean \u1edf t\u1ea5n s\u1edf c\u0169ng b\u1ecb giao [\u0111\u00ecnh th\u1ea7n] ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn Nguy\u1ec5n Gia B\u1ec9nh, theo gi\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u00e2u, k\u1ecbp khi ra th\u00fa, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c khoan mi\u1ec5n, gh\u00e9p v\u00e0o t\u1ea5n s\u1edf, sai ph\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i ; th\u1ebf m\u00e0 quen t\u00ednh lang s\u00f3i, kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ed1i c\u1ea3i, v\u1ed9i l\u00e9n tr\u1ed1n \u0111i. Th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! Nh\u01b0ng kh\u00f4ng nh\u1eefng b\u1ecdn B\u1ec9nh th\u00f4i \u0111\u00e2u, b\u1ea5y nay nh\u1eefng lo\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f2n nhi\u1ec1u ! B\u1ea5y gi\u1edd \u1edf 6 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1. B\u1ecdn B\u1ec9nh th\u1ebf t\u1ea5t kh\u00f4ng n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u1eeb di\u1ec7n m\u1ea1o \u0111\u1ebfn ti\u1ebfng n\u00f3i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00e1c h\u1eb3n ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n Nam, cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u00fang kh\u00f3 l\u00f2ng tr\u1ed1n xa \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady chu\u1ea9n cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 c\u00e1c L\u00e3nh binh l\u1eadp t\u1ee9c, ghi ch\u00fa t\u01b0\u1eddng t\u1eadn minh b\u1ea1ch v\u1ec1 di\u1ec7n m\u1ea1o v\u00e0 tu\u1ed5i t\u00e1c nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n, trong b\u1ecdn H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u1eafc thu\u1eadn \u0111\u00e3 ra th\u00fa, r\u1ed3i tr\u1ed1n \u0111i \u1ea5y, b\u00e1o kh\u1eafp cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 treo gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng : h\u1ec5 ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ch\u00e1nh y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 l\u0169 Nguy\u1ec5n Gia B\u1ec9nh th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 200 quan, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m th\u00ec th\u01b0\u1edfng 100 quan. Ngo\u00e0i ra, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c, sau khi ra th\u00fa l\u1ea1i tr\u1ed1n \u0111i, c\u00f3 ai l\u00f9ng t\u00ecm b\u1eaft gi\u1ea3i n\u1ed9p quan, c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 50 quan ti\u1ec1n. N\u1ebfu ai d\u00e1m ch\u1ee9a ch\u1ea5p oa tr\u1eef, th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i v\u1edbi ph\u1ea1m nh\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc, th\u00f4ng s\u1ee9c cho T\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i t\u00ecm b\u1eaft nghi\u00eam ng\u1eb7t, v\u1ec1 ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea1m nh\u00e2n v\u00e0 t\u1ed9i ch\u1ee9a ch\u1ea5p k\u1ebb ph\u1ea1m c\u0169ng \u0111\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 6 nhu\u1eadn. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng binh l\u00ednh \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Cao B\u1eb1ng \u0111\u00e3 c\u00f3 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh thi h\u00e0nh. Trong \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 h\u1ea1t ch\u1ec9 c\u1ea5p g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng. Nay ngh\u0129 b\u1ecdn kia g\u1ea7n \u0111\u00e2y l\u01b0u ng\u0169, sai ph\u00e1i kh\u00f3 nh\u1ecdc, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. Chu\u1ea9n cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 6 nhu\u1eadn \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12, tr\u1eeb ra ai \u0111\u00e3 theo l\u1ec7, \u0111\u01b0\u1ee3c 1 quan ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng n\u00ean b\u00e0n n\u1eefa, c\u00f2n th\u00ec x\u00e9t theo hi\u1ec7u s\u1ed1 t\u1ea1i ng\u0169, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u00e1ng c\u1ea5p cho m\u1ed9t quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>D\u1ed3n b\u1ed5, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 c\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ee7y qu\u00e2n.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh b\u00e0n t\u00e2u cho r\u1eb1ng, trong s\u1ed1 bi\u1ec1n binh v\u1ec7 Uy d\u0169ng, Tr\u00e1ng d\u0169ng, Th\u1eafng d\u0169ng, Ho\u00e0n d\u0169ng v\u00e0 Ph\u1ea5n d\u0169ng m\u1edbi thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u00f3, c\u00f3 xen l\u1eabn c\u1ea3 gi\u1ea3n binh v\u00e0 m\u1ed9 binh, ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 nguy\u00ean l\u00e0 1 \u0111\u1ed9i m\u00e0 chia d\u1ed3n v\u00e0o hai v\u1ec7 \u0111\u1ed9i. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ec9 do t\u1ea1m quy\u1ec1n m\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u1eb7t ra \u0111\u1ec3 sung sai ph\u00e1i. Nay vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u0111\u00e3 g\u1ea7n xong, xin \u0111em c\u00e1c d\u1ef1c gi\u1ea3n binh thu\u1ed9c c\u00e1c ph\u1ee7 ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, th\u00e2n c\u00f4ng m\u00e0 \u0111\u00e3 tr\u00edch ra, c\u00f9ng v\u1edbi 40 \u0111\u1ed9i \u1edf c\u00e1c sai L\u1ee5c ki\u00ean, d\u1ed3n l\u00e0m 4 v\u1ec7 Ti\u1ec1n th\u1ee7y Nh\u1ecb, T\u1ea3 th\u1ee7y Nh\u1ecb, H\u1eefu th\u1ee7y Nh\u1ecb, H\u1eadu th\u1ee7y Nh\u1ecb thu\u1ed9c Th\u1ee7y qu\u00e2n ; c\u00e1c \u0111\u1ed9i gi\u1ea3n binh v\u00e0 m\u1ed9 binh c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169 \u0111\u00e3 l\u1ec7 thu\u1ed9c, c\u00f2n 4 v\u1ec7 Ti\u1ec1n th\u1ee7y, T\u1ea3 th\u1ee7y, H\u1eefu th\u1ee7y v\u00e0 H\u1eadu th\u1ee7y thu\u1ed9c Th\u1ee7y qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc xin \u0111\u1ed5i l\u00e0m Ti\u1ec1n th\u1ee7y Nh\u1ea5t, T\u1ea3 th\u1ee7y Nh\u1ea5t, H\u1eefu th\u1ee7y Nh\u1ea5t v\u00e0 H\u1eadu th\u1ee7y Nh\u1ea5t\u201d. Vua y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho li\u1ec7u tr\u00edch 2 \u0111\u1ed9i gi\u1ea3n binh c\u00f2n th\u1eeba sung b\u1ed5 v\u00e0o ch\u1ed7 khuy\u1ebft \u1edf \u0111\u1ed9i C\u1eedu v\u00e0 \u0111\u1ed9i Th\u1eadp thu\u1ed9c H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQuy\u1ec1n bi\u1ec7n ph\u1ee7 v\u1ee5 \u1edf ph\u1ee7 L\u1ea1c Bi\u00ean l\u00e0 Thi\u1ec1u B\u00f4ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Tuy\u00ean u\u00fd \u0111\u1ed3ng tri ; Ph\u00ec X\u00e0 N\u1ed9n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m th\u1ed5 Tri ch\u00e2u. S\u1eafc, \u1ea5n m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eeba ph\u00e1t \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, th\u00ec x\u1ea3y vi\u1ec7c bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, ch\u01b0a k\u1ecbp chuy\u1ec3n c\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c. Sau \u0111\u00f3, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00f2 h\u1ecfi, nh\u01b0ng h\u1ecd \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c c\u1ea3. V\u1eady xin n\u1ed9p l\u1ea1i s\u1eafc, \u1ea5n \u1ea5y\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn t\u01b0\u1edbng, bi\u1ec1n binh, s\u1ebd \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, b\u1ea5y nay l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, tr\u1ea3i qua kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00e3 l\u00e2u. Ta tr\u00f4ng v\u1ec1 mi\u1ec1n Nam kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o canh c\u00e1nh b\u00ean l\u00f2ng. Nay \u0111\u1ebfn l\u00fac s\u1eafp th\u00e0nh c\u00f4ng, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y li\u1ec7u gia th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p. Trong \u0111\u00f3, c\u00e1c qu\u1ea3n v\u1ec7, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, m\u1ea5y l\u1ea7n \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p \u00e1o m\u1eb7c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u1ef1 l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng m\u1ed9t th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o v\u1ec1 th\u00e1ng 6 nhu\u1eadn. Nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u00e3 th\u1ea5y l\u00e0 h\u1eadu \u0111\u00e3i r\u1ed3i. C\u00f2n t\u1eeb \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ch\u01b0a c\u00f3 b\u1ed5ng l\u1ec7 \u0111\u1ebfn b\u1ecdn binh l\u00ednh, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi do Kinh ph\u00e1i ho\u1eb7c do c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ec1u gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng kh\u1eafp m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t quan ti\u1ec1n\u201d. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa ph\u00e1t v\u1ea3i v\u00e0 s\u1ea1i m\u00e0 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1ea3i \u0111\u1ebfn, may \u00e1o qu\u1ea7n \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho h\u1ecd. C\u00f2n bi\u1ec1n binh 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, tuy qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf g\u1ea7n, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc. V\u1eady chu\u1ea9n cho theo s\u1ed1, th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t n\u1eeda ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, sai t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u1eadn chuy\u1ec3n 100000 quan ti\u1ec1n kho \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 v\u0103n th\u01b0 v\u00e0 nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i, n\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f4ng kh\u1ea9n c\u1ea5p, m\u00e0 ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111i l\u1ea1i t\u01b0 b\u00e1o th\u01b0\u1eddng, th\u00ec tu\u1ef3 ti\u1ec7n ph\u00e1i theo thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111\u01b0a \u0111i, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i v\u00e1t thuy\u1ec1n tr\u1ea1m. (Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 : Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 vi\u1ec7c t\u01b0 b\u00e1o cho V\u0129nh Long, x\u00e9t xem \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111i V\u0129nh Long, ho\u1eb7c thuy\u1ec1n bu\u00f4n V\u0129nh Long t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh quay v\u1ec1 th\u00ec \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n \u1ea5y m\u00e0 \u0111i th\u00f4ng b\u00e1o. Ngo\u00e0i ra c\u1ee9 suy \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m).<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c thuy\u1ec1n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, khi sai \u0111i, t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 th\u00ec l\u1ea5y c\u1eeda bi\u1ec3n Thi N\u1ea1i thu\u1ed9c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0m trung \u0111\u1ed9, t\u1eeb Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 th\u00ec l\u1ea5y t\u1ea5n s\u1edf Bi\u1ec7n S\u01a1n thu\u1ed9c Thanh Hoa l\u00e0m trung \u0111\u1ed9. N\u1ebfu \u0111i qua Thi N\u1ea1i v\u00e0 Bi\u1ec7n S\u01a1n th\u00ec do 2 t\u1ec9nh (B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Thanh Hoa) t\u00e2u b\u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n. Ngo\u00e0i ra, khi qua c\u00e1c t\u1ea5n ph\u1eadn \u1edf ven \u0111\u01b0\u1eddng, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i r\u1ed1i r\u00edt t\u1ef1 b\u00e1o nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Duy khi c\u00f3 bi\u1ebfn c\u1ed1 ho\u1eb7c v\u00ec b\u00e3o ph\u1ea3i \u0111\u1eadu l\u1ea1i \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn n\u00e0o, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 vi\u1ec7c li\u1ec7u t\u00e2u ho\u1eb7c t\u01b0, \u0111\u1ec3 b\u1edbt vi\u1ec7c ch\u1ea1y tr\u1ea1m.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cHai \u0111\u1ed9i, Nh\u1ea5t Nh\u1ecb Tu\u1ea7n th\u00e0nh, m\u1edbi m\u1ed9 ch\u01b0a t\u1eebng r\u00e8n luy\u1ec7n, xin ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tin c\u1ea9n \u1edf Trung v\u1ec7 v\u00e0 T\u1ea3 v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i v\u1ec7 1 \u0111\u1ed9i, l\u1eadp th\u00e0nh 2 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t Nh\u1ecb Tu\u1ea7n th\u00e0nh, r\u1ed3i l\u1ea5y 2 \u0111\u1ed9i m\u1edbi m\u1ed9 sung \u0111i\u1ec1n v\u00e0o\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u d\u1ee5, tra h\u1ecfi t\u00ecnh h\u00ecnh ph\u00f2ng b\u1ecb c\u1ee7a qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean n\u00f3i : \u201c G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng k\u1ebb ra th\u00fa \u0111\u1ec1u n\u00f3i : nhi\u1ec1u ch\u1ed7 tr\u00ean m\u1eb7t th\u00e0nh, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u x\u1ebfp g\u1ed7 l\u00f4i m\u1ed9c ((1) L\u00f4i m\u1ed9c : xem ch\u00fa th\u00edch \u1edf trang 657.1), ch\u1ed3ng ch\u1ea5t c\u00e1c ch\u00f4ng ng\u1ef1a g\u1ed7 ((2) Ch\u00f4ng ng\u1ef1a g\u1ed7 : Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201cm\u1ed9c m\u00e3 ti\u00eam\u201d. T\u1eeb nguy\u00ean \u201cm\u1ed9c m\u00e3\u201d l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee5 ph\u00f2ng th\u1ee7 : m\u1ed9t c\u00e1i ch\u00f4ng, d\u01b0\u1edbi c\u00f3 3 ch\u00e2n, cao 3 th\u01b0\u1edbc d\u00e0i 6 th\u01b0\u1edbc c\u1ed5 ; qu\u0103ng b\u1eeba b\u00e3i, ng\u1ed5n ngang \u0111\u1ec3 c\u1ea3n b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn c\u1ee7a qu\u00e2n k\u1ef5 b\u00ean \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0.2) l\u1ea1i ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng g\u1ea1ch \u0111\u00e1, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 qu\u1eb3ng n\u00e9m. B\u1ed1n g\u00f3c tr\u00ean th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c n\u01a1i ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf gi\u1eefa th\u00e0nh th\u00ec d\u1ee1 s\u00e0 c\u1ed9t \u1edf kho \u0111\u1ee5n, x\u1ebfp l\u00ean tr\u00ean, \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t l\u00e0m lu\u1ef9, cao tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec1u kho\u00e9t l\u1ed7 ch\u00e2u mai, \u0111\u1eb7t s\u00fang \u0111\u1ec3 b\u1eafn. Ch\u00fang l\u1ea1i d\u1ef1ng nh\u00e0 l\u1ec1u \u1edf ph\u00eda trong n\u1eef t\u01b0\u1eddng tr\u00ean th\u00e0nh, l\u1ee3p b\u1eb1ng tranh ho\u1eb7c ng\u00f3i. Tr\u01b0\u1edbc nh\u00e0 th\u00ec c\u1eeda \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u1eef t\u01b0\u1eddng, sau nh\u00e0 th\u00ec \u0111\u1eafp lu\u1ef9 \u0111\u1ea5t bao quanh \u0111\u1ec3 che \u0111\u1ee1 \u0111\u1ea1n l\u1ea1c. Ph\u00eda trong th\u00e0nh, t\u1eeb m\u1eb7t th\u00e0nh \u0111\u1ebfn d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n, v\u1eabn \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5t tr\u1ed1ng kh\u00f4ng, kh\u00f4ng c\u1eafm ch\u00f4ng, \u0111\u00e0o h\u1ed1. B\u1ecdn gi\u1eb7c khi l\u00ean th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u \u0111i l\u1ea1i theo \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1c ph\u00e1o \u0111\u00e0i. Khi ch\u1ed1ng c\u1ef1 v\u1edbi quan qu\u00e2n, c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u1edf c\u00e1c nh\u00e0 l\u1ec1u \u1ea5y, ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o th\u00e0nh \u0111\u1ec3 nh\u1eb1m b\u1eafn. C\u00f2n tr\u00ean m\u1eb7t th\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee9ng ch\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ec1 s\u1ef1 canh ph\u00f2ng c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c : m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc th\u00ec ngh\u1ecbch H\u00e0m \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9 100 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 ; m\u1eb7t sau th\u00ec ngh\u1ecbch Ch\u1ea9m \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9 200 ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc thu\u1eadn, m\u1eb7t t\u1ea3 th\u00ec ngh\u1ecbch Qu\u1ebf \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9 150 ng\u01b0\u1eddi Gia \u0110\u1ecbnh ; m\u1eb7t h\u1eefu th\u00ec ngh\u1ecbch Minh \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9 200 ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc thu\u1eadn v\u00e0 Gia \u0110\u1ecbnh. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c theo s\u00e1t, xen v\u00e0o. C\u00f2n m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 m\u1eb7t t\u1ea3, m\u1ed7i \u0111\u00eam ngh\u1ecbch Ch\u1ea9m b\u1eaft qu\u00e2n B\u1eafc thu\u1eadn, H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng chia \u0111i tu\u1ea7n ph\u00f2ng. \u1edf g\u00f3c th\u00e0nh, gi\u1eb7c nhi\u1ec1u ch\u00f4ng s\u1eaft 3 c\u1ea1nh, ch\u00fang l\u1ea1i nh\u1eb7t l\u1ea5y nh\u1eefng qu\u1ea3 ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i kh\u00f4ng n\u1ed5 nh\u1ed3i ng\u00f2i c\u00f3 thu\u1ed1c v\u00e0o, ch\u1ea5t \u0111\u1ed1ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai ng\u01b0\u1eddi l\u00ean tr\u00ean n\u00fai \u0111\u1ea5t, chi\u1ebfu k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd, th\u00ec th\u1ea5y \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u00e3 ra th\u00fa, c\u1ea3 m\u1edbi l\u1eabn c\u0169 240 ng\u01b0\u1eddi ; b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 chia gh\u00e9p v\u00e0o 4 m\u1eb7t t\u1ea5n ph\u1eadn, tu\u1ef3 vi\u1ec7c sai khi\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c Phi\u00ean An kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n b\u00e1m gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, \u0111\u00e3 v\u00e0i n\u0103m nay, t\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u00e3 c\u00f9ng qu\u1eabn r\u1ed3i. Quan qu\u00e2n \u0111\u1eafp n\u00fai \u0111\u1ea5t, m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m ngo\u1eb1n ngo\u00e8o, b\u1ee9c g\u1ea7n th\u00e0nh gi\u1eb7c v\u00e0 \u0111\u1eafp l\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng h\u00e0o, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0m xong. Nay l\u1ea1i \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m su\u1ed1t v\u00e0o th\u00e2n th\u00e0nh, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf \u01b0u th\u1eafng. Nh\u01b0 v\u1eady, h\u00ecnh nh\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 h\u1eb9n ng\u00e0y h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng v\u1ec1 m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, t\u1eeb x\u01b0a v\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u01b0\u1edbc g\u00ec t\u1ed1t nh\u1ea5t. Ta \u0111\u00e3 tr\u00f9 t\u00ednh v\u00e0i b\u1ed1n l\u1ea7n r\u1ed3i, nh\u01b0ng t\u00ecnh th\u1ebf bu\u1ed9c ph\u1ea3i c\u00f2n \u0111\u1ee3i m\u1ed9t ch\u00fat. V\u00ec sao ? V\u00ec \u0111\u1ea1o d\u1ee5ng binh m\u1ed9t l\u00e0 ph\u1ea3i u\u1ef7 d\u1ee5ng t\u01b0\u1edbng su\u00fd, hai l\u00e0 ph\u1ea3i l\u1ef1a ch\u1ecdn nh\u1eefng vi\u00ean t\u01b0\u1edbng nh\u1ecf, ba l\u00e0 ph\u1ea3i cho qu\u00e2n ngh\u1ec9 ng\u01a1i \u0111\u1ec3 d\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9c. Ba \u0111i\u1ec1u \u1ea5y r\u1ea5t tr\u1ecdng y\u1ebfu. C\u1ea3 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n nhu, chi\u1ebfn c\u1ee5, nh\u1ea5t nh\u1ea5t \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ec9nh t\u1ec1 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i ch\u01b0\u1edbc to\u00e0n v\u1eb9n mu\u00f4n ph\u1ea7n.<\/p>\n<p>\u201cT\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a kh\u1ecfi h\u1eb3n, kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea1i phi\u1ec1n v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n n\u1eefa ngh\u0129 ch\u1ecdn 1 vi\u00ean l\u00ean thay, \u0111\u1ec3 bu\u1ed9c ph\u1ea3i l\u00e0m cho k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t\u201d.<\/p>\n<p>\u201cT\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n b\u1ea5y l\u00e2u ra s\u1ee9c kh\u00f3 nh\u1ecdc, m\u00e0 trong qu\u00e2n c\u00f2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi quy\u1ec1n sung, quy\u1ec1n nhi\u1ebfp ch\u01b0a ch\u00ednh danh ph\u1eadn. Ta \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n b\u1ea3o c\u1eed t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 ra \u01a1n [cho th\u1ef1c th\u1ee5], khi\u1ebfn h\u1ecd c\u1ea3m kh\u00edch b\u1ed9i ph\u1ea7n, h\u0103ng h\u00e1i gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng \u0111\u1ec3 thu l\u1ea5y th\u1ef1c hi\u1ec7u. \u0110\u00f3 l\u00e0 hai.<\/p>\n<p>\u201cQu\u00e2n s\u0129 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng d\u00e3i gi\u00f3 d\u1ea7m s\u01b0\u01a1ng, tr\u1ea3i bao gian kh\u1ed5, m\u00e0 \u00e1o m\u1eb7c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb9p, n\u00ean \u0111\u1ee3i c\u1ee7a c\u00f4ng t\u1ea3i \u0111\u1ebfn, may \u00e1o \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1t cho c\u1ea3 m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t. L\u1ea1i n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd v\u1ed7 v\u1ec1 qu\u00e2n s\u0129, ph\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1ef1c d\u1ecbch \u0111\u1ec1u n\u00ean l\u00f9a ngay b\u1ecdn \u0111\u00e3 ra th\u00fa \u0111i l\u00e0m, c\u00f2n c\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec1u cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n ngh\u1ec9 ng\u01a1i, d\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng k\u1ef3 d\u00f9ng \u0111\u1ebfn. \u0110\u00f3 l\u00e0 ba.<\/p>\n<p>\u201cThu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u01b0 d\u1eadt, m\u00e0 thu\u1ed1c s\u00fang di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng, ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i v\u00e0 c\u00e1c lo\u1ea1i \u0111\u1ea1n ch\u01b0a th\u1ea5y b\u00e1o tin \u0111\u00e3 v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u1ebfn. T\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u1ebfn cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. \u0110\u00f3 l\u00e0 b\u1ed1n.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c ((1) Ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c : \u1edf \u0111\u00e2y n\u00ean hi\u1ec3u nh\u01b0 \u201cd\u1ee5ng c\u1ee5\u201d ho\u1eb7c \u201c\u0111\u1ed3 qu\u00e2n d\u1ee5ng\u201d.1) \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ta \u0111\u00e3 sai l\u00e0m c\u00e1c th\u1ee9 nh\u01b0 thang phi th\u00ea l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf, s\u00fang b\u00e0i ti\u00eau, \u1ed1ng phun l\u1eeda, hay \u00e1o gi\u00e1p b\u1eb1ng t\u1ed5 k\u00e9n r\u1ed7, gi\u00e0y da. \u0110em d\u00f9ng, t\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u1eafm. C\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111em l\u1ea1i gi\u00fap \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 n\u0103m.<\/p>\n<p>\u201cS\u00fang gi\u1eb7c \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh, b\u1ea5y nay tuy c\u00f3 b\u1eafn ph\u00e1, nh\u01b0ng c\u00f2n l\u1ea1i kh\u00f4ng m\u1ea5y. G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t s\u00fang l\u1edbn, \u1edf ph\u00e1o \u0111\u00e0i gi\u1eefa th\u00e0nh, \u0111\u1ecbnh ng\u0103n ch\u1eb7n qu\u00e2n ta v\u01b0\u1ee3t qua \u0111\u01b0\u1eddng h\u00e0o \u0111\u00e3 l\u1ea5p. V\u1eady t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1eafp cao th\u00eam n\u00fai \u0111\u1ea5t \u1edf m\u1eb7t gi\u1eefa ngo\u00e0i lu\u1ef9, sai nh\u00e2n vi\u00ean ph\u00f3ng ph\u00e1o l\u1ea5y \u0111\u00edch cho \u0111\u00fang, h\u1eb1ng ng\u00e0y nh\u1eb1m b\u1eafn v\u00e0o s\u00fang c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 \u1edf ph\u00e1o \u0111\u00e0i gi\u1eefa th\u00e0nh, d\u00f9 kh\u00f4ng ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho t\u1ed5n h\u1ea1i 7, 8 ph\u1ea7n 10, khi\u1ebfn gi\u1eb7c m\u1ea5t ch\u1ed7 d\u1ef1a, th\u00ec khi \u0111\u00e1nh m\u1edbi d\u1ec5 h\u01a1n. \u0110\u00f3 l\u00e0 s\u00e1u.<\/p>\n<p>\u201cV\u00ec nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u tr\u00ean \u0111\u00e2y, ph\u1ea3i n\u00ean n\u00e1n \u0111\u1ee3i m\u1ed9t ch\u00fat, ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u00ean g\u1ea5p g\u00e1p \u0111\u00e1nh v\u1ed9i. T\u1ea1m ho\u00e3n l\u1ea1i m\u1ed9t ng\u00e0y th\u00ec qu\u00e2n ta c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9c s\u1eafc b\u00e9n m\u1ed9t ng\u00e0y, m\u00e0 gi\u1eb7c l\u1ea1i th\u00eam nh\u1ecdc m\u1ec7t m\u1ed9t ng\u00e0y. V\u1ec1 ta v\u1eabn kh\u00f4ng t\u1ed5n h\u1ea1i g\u00ec ; v\u1ec1 gi\u1eb7c c\u00e0ng qu\u1eabn b\u00e1ch th\u00eam. Ta c\u00f3 th\u1ec3 m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u00e1nh, s\u1ebd thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng hi\u1ec7u, c\u00f2n ph\u1ea3i th\u1eed v\u1edbi n\u1ebfm l\u00e0m g\u00ec !<\/p>\n<p>\u201cC\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n, n\u00ean ch\u1ecdn c\u1eed c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n, cho qu\u00e2n l\u00ednh ngh\u1ec9 ng\u01a1i d\u01b0\u1ee1ng s\u1ee9c, ra l\u1ea1i hi\u1ec7u l\u1ec7nh cho r\u00f5 r\u00e0ng, ki\u1ec3m duy\u1ec7t kh\u00ed gi\u1edbi, c\u1ed1t sao 10 ph\u1ea7n t\u1ec1 ch\u1ec9nh ung dung. V\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m, n\u00ean chuy\u1ec3n giao cho nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u00e3 ra th\u00fa, khi\u1ebfn ch\u00fang l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 hi\u1ec7u l\u1ef1c, chu\u1ed9c t\u1ed9i. R\u1ed3i h\u1eb1ng ng\u00e0y ng\u1ea7m \u0111\u00e0o v\u00e0o gi\u1eefa th\u00e2n th\u00e0nh, \u0111\u00e0o c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u c\u00e0ng t\u1ed1t. \u0110\u1ee3i khi qu\u00e2n nhu, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u nh\u1ea5t t\u1ec1 t\u1ea3i \u0111\u1ebfn, th\u00ec chi\u1ebfn c\u1ee5 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, m\u00e0 qu\u00e2n ta ngh\u1ec9 ng\u01a1i l\u00e2u ng\u00e0y d\u0169ng kh\u00ed g\u1ea5p tr\u0103m l\u1ea7n, ai kh\u00f4ng nh\u1ea3y nh\u00f3t tranh x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc ? \u0110\u1ebfn kho\u1ea3ng th\u00e1ng 7 [c\u00e1c khanh] c\u1ee9 th\u1ef1c m\u1eadt t\u00e2u, \u0111\u1ee3i ta xu\u1ed1ng d\u1ee5 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, l\u1eadp t\u1ee9c cho c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0 nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u00e3 ra th\u00fa, sung l\u00e0m ti\u1ec1n khu, x\u00f4ng l\u00ean \u0111\u1ed9t tr\u1eadn.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o th\u00ec \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i, thu\u1ed1c s\u00fang, bu\u1ed9c ng\u00f2i su\u1ed1t \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i h\u00e0o, r\u1ed3i ch\u00e2m l\u1eeda \u0111\u1ed1t ng\u00f2i, c\u1ea3 m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t, khi\u1ebfn cho th\u00e2n th\u00e0nh b\u1ecb n\u1ed5 tung, s\u1ee5t xu\u1ed1ng, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi nh\u00e2n ti\u1ec7n m\u00e0 x\u00f4ng l\u00ean. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi leo thang phi th\u00ea l\u1ea1i theo \u0111\u00fang ph\u00e9p \u0111\u00e1nh v\u00e0o. N\u1ed5i tr\u1ed1ng, h\u00f2 reo, l\u00ean th\u00e0nh \u0111\u00e1nh c\u1ea3 4 m\u1eb7t. Gi\u1eb7c tr\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 n\u1ecd l\u1ea1i h\u1ecfng ch\u1ed7 kia, t\u1ea5t \u0111\u1ebfn r\u1ed1i lo\u1ea1n hoang mang, kh\u00f4ng xoay s\u1edf k\u1ecbp. C\u01a1 nghi ti\u1ebfn th\u1ee7 quy\u1ebft l\u00e0 t\u1ea5t th\u1eafng. N\u1ebfu lo ch\u1ed7 \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o l\u00e2u ng\u00e0y b\u1ecb l\u1edf, tr\u00ean th\u00e0nh s\u1ebd s\u1ee5t xu\u1ed1ng, th\u00ec \u0111\u00e1nh th\u00e0nh ch\u1ec9 lo th\u00e2n th\u00e0nh kh\u00f4ng s\u1ee5t, nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng \u0111\u00e3 s\u1ee5t th\u00ec gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f2n d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. S\u00fang l\u1edbn \u1edf n\u00fai \u0111\u1ea5t m\u1eb7t ngo\u00e0i, ta c\u1ee9 do ch\u1ed7 tr\u1ed1ng \u0111\u00f3 m\u00e0 nh\u1eb1m b\u1eafn v\u00e0o, gi\u1eb7c c\u00f2n ng\u0103n ng\u1eeba th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ? Qu\u00e2n ta nh\u00e2n \u0111\u00f3 th\u1eeba c\u01a1 \u0111\u00e1nh v\u00e0o, c\u00e0ng d\u1ec5 nh\u01b0 tr\u1edf b\u00e0n tay\u201d.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng th\u00f4i ch\u1ee9c Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, v\u1eabn l\u00e3nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh Bi\u00ean, \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 an d\u01b0\u1ee1ng. D\u00f9ng Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch sung Tham t\u00e1n l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, thay l\u0129nh \u1ea5n, thao, c\u1edd, b\u00e0i, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c Tham t\u00e1n, ph\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c c\u01a1 nghi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u00f9ng nhau b\u00e0n t\u00ednh \u0111\u1ec3 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Cho : Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan, hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n qu\u1ea3n l\u0129nh t\u1ea5n \u0111\u1ecba m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh L\u00ea S\u00e1ch hi\u1ec7p c\u00f9ng th\u1ef1 H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, qu\u1ea3n l\u0129nh t\u1ea5n \u0111\u1ecba m\u1eb7t sau.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n hi\u1ec7p c\u00f9ng th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed, qu\u1ea3n l\u0129nh t\u1ea5n \u0111\u1ecba m\u1eb7t t\u1ea3.<\/p>\n<p>Tham tri Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n hi\u1ec7p c\u00f9ng Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, qu\u1ea3n l\u0129nh t\u1ea5n \u0111\u1ecba m\u1eb7t h\u1eefu.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 truy\u1ec1n c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 tham t\u00e1n x\u00e9t c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n trong qu\u00e2n xem ai c\u00f2n l\u00e0 quy\u1ec1n sung, th\u00ed sai, th\u1ef1 h\u00e0m m\u00e0 c\u00f4ng tr\u1ea1ng h\u01a1i tr\u1ed9i v\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng xu\u1ea5t s\u1eafc, th\u00ec n\u00eau t\u00ean b\u1ea3o c\u1eed t\u00e2u l\u00ean tr\u01b0\u1edbc, vua s\u1ebd cho th\u1ef1c th\u1ee5 ngay ; c\u00f2n h\u1ea1ng th\u1ee9 n\u1eefa th\u00ec s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, gia \u01a1n cho : T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t dinh V\u0169 L\u00e2m ; Tr\u1ea7n B\u00e1 Vinh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Long v\u0169 ; L\u00ea V\u0103n B\u1ea3n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong ; H\u1ed3 B\u00ecnh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m ; V\u0169 Phi Gi\u00e1m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb ; Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Nh\u00e0n l\u00e0m Ph\u00f3 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb ; Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u1ea5n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch. Th\u0103ng Ho\u00e0ng Ph\u01b0\u1edbc L\u1ee3i nguy\u00ean Ph\u00f3 V\u1ec7 u\u00fd C\u1ea5m binh quy\u1ec1n sung v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam l\u00ean V\u1ec7 u\u00fd C\u1ea5m binh, v\u1eabn coi qu\u1ea3n T\u1ea3 v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>Sai th\u1ecb v\u1ec7 mang d\u1ea7u xoa T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng chia c\u1ea5p cho qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong t\u00e2u n\u00f3i : \u201cChi\u00eau d\u1ee5 th\u1ed5 d\u00e2n huy\u1ec7n Ho\u00e0 \u0110a v\u00e0 huy\u1ec7n Tuy \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 800 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t quay v\u1ec1. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai b\u1ecdn V\u0169 \u0110\u00ecnh Uy\u00ean, B\u00f9i Nh\u1eadt Ti\u1ebfn ch\u1ecdn l\u1ea5y v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n h\u01a1i bi\u1ebft ti\u1ebfng Kinh l\u00e0m nh\u01b0 l\u00fd d\u1ecbch, \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng coi nhau. V\u1ea3, c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n th\u1ed5 d\u00e2n thu\u1ed9c Ho\u00e0 \u0110a ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u1edf xen v\u1edbi d\u00e2n Kinh, nay cho h\u1ecd ti\u1ec7n \u0111\u00e2u th\u00ec xen v\u00e0o \u1edf \u0111\u00f3, t\u01b0\u1edfng x\u1ebfp \u0111\u1eb7t c\u0169ng d\u1ec5. Duy 8 x\u00e3 th\u00f4n N\u00f4ng Trang thu\u1ed9c Tuy \u0110\u1ecbnh \u1edf v\u1ec1 ven n\u00fai, n\u1ebfu chuy\u1ec3n d\u1eddi m\u1ed9t lo\u1ea1t cho \u0111i \u1edf xen v\u1edbi d\u00e2n Kinh th\u00ec d\u00e2n Th\u1ed5 san s\u1ebb m\u1ed1i l\u1ee3i c\u1ee7a d\u00e2n Kinh, tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft s\u1ebd x\u1ea3y ra hi\u1ec1m kh\u00edch, d\u00e2n Kinh t\u1ea5t kh\u00f4ng kh\u1ecfi sinh ghen gh\u00e9t, c\u00f2n d\u00e2n Th\u1ed5 th\u00ec xa b\u1ecf ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng, s\u1ebd g\u1eb7p tr\u1edf ng\u1ea1i tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng sinh s\u1ed1ng. V\u1eady xin ra l\u1ec7nh cho huy\u1ec7n vi\u00ean ch\u1ecdn nh\u1eefng \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng, h\u01a1i g\u1ea7n v\u1edbi d\u00e2n Kinh, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 nh\u00e0 \u1edf li\u1ec1n k\u1ec1 th\u00ec li\u1ec7u tr\u00edch ra v\u00e0i ba ch\u1ed7, tu\u1ef3 ti\u1ec7n ph\u00e2n ph\u1ed1i gh\u00e9p v\u00e0o, cho ti\u1ec7n gi\u1eef g\u00ecn ki\u1ec1m ch\u1ebf l\u1eabn nhau\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>V\u1ec7 u\u00fd sung \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, quy\u1ec1n th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh, B\u00f9i Ph\u1ed5 b\u1ecb b\u1ec7nh. D\u00f9ng T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t ki\u00eam coi c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh v\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi, t\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u00f4 nh\u1eefng \u0111\u0129nh b\u1ea1c 10 l\u1ea1ng \u1edf kho [c\u00e1c t\u1ec9nh \u1ea5y]. (Qu\u1ea3ng Nam 440 \u0111\u0129nh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 484 \u0111\u0129nh, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 661 \u0111\u0129nh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 320 \u0111\u0129nh, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 181 \u0111\u0129nh, H\u00e0 T\u0129nh 164 \u0111\u0129nh, c\u1ed9ng 2.250 \u0111\u0129nh).<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh th\u1ec3 l\u1ec7 T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 l\u1ef1a c\u1eed nh\u00e2n vi\u00ean trong h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ea5y nay, trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi T\u00f4n th\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trung l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1ng t\u01b0\u1edfng l\u1ee5c ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam ti\u1ebft th\u00e1o gi\u1eef g\u00ecn n\u1ed5i ti\u1ebfng tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m quan, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u nghe bi\u1ebft c\u1ea3. Nh\u00e2n ngh\u0129 : s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u00e1c h\u1ec7 trong s\u1ed5 T\u00f4n th\u1ea5t \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, ch\u1eafc c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u00e3y c\u00f2n nh\u00e0n t\u1ea3n, ho\u1eb7c c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n n\u0103ng kh\u1ea3 th\u1ee7, t\u00e0i ngh\u1ec7 gi\u1ecfi giang, nh\u01b0ng e r\u1eb1ng kh\u00f3 nh\u1ea5t nh\u1ea5t t\u1ef1 ti\u1ebfn m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay chu\u1ea9n cho quy\u1ec1n bi\u1ec7n T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 s\u1ef1 v\u1ee5 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng v\u00e0 T\u01b0 Gi\u00e1o c\u00e1c h\u1ec7 x\u00e9t ngay nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean nh\u00e0n t\u1ea3n trong h\u1ecd T\u00f4n Th\u1ea5t, ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tu\u1ed5i tr\u1ebb, s\u1ee9c m\u1ea1nh, t\u01b0 ch\u1ea5t th\u00f4ng minh kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, \u0111\u00e1ng b\u1ed5 t\u00f4n h\u1ecdc sinh, t\u00e0i n\u0103ng ki\u1ebfn th\u1ee9c l\u00e0m n\u1ed5i c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u00e1ng b\u1ed5 ty H\u1ed9 v\u1ec7, \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 theo s\u1edf n\u0103ng, l\u1ef1a ra, chia t\u1eebng h\u1ea1ng l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch, t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 sung b\u1ed5. Khi h\u1ecd c\u00f3 th\u1eadt s\u1ef1 h\u0103ng h\u00e1i, c\u1ed1 g\u1eafng, s\u1ebd li\u1ec7u l\u1ee5c d\u1ee5ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, 3 n\u0103m 1 l\u1ea7n, h\u1ec5 \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u0103m S\u1eedu, M\u00f9i, Th\u00ecn, Tu\u1ea5t con em c\u00e1c h\u1ec7 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1edbi tu\u1ed5i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, th\u00ec l\u1ea1i cho theo l\u1ec7 n\u00e0y, k\u00e9n ch\u1ecdn l\u00e0m danh s\u00e1ch x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1 t\u00e2u l\u00ean, c\u1ed1t cho nh\u00e2n t\u00e0i v\u1ec1 d\u00f2ng nh\u00e0 vua \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 t\u00e0i s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ta n\u1eb7ng l\u00f2ng v\u00ec t\u00ecnh th\u00e2n trong h\u1ecd, nh\u01b0ng c\u0169ng ch\u1ec9 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o hi\u1ec1n t\u00e0i th\u00f4i. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i, ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t \u0111\u1ec1u n\u00ean m\u00e0i gi\u0169a t\u00e2m th\u00e2n, k\u1ecbp th\u1eddi tr\u1ed5 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p th\u1ecbnh t\u00ecnh g\u00e2y d\u1ef1ng c\u1ee7a ta. N\u1ebfu c\u00f3 ai ch\u1ec9 m\u01b0u t\u00ednh c\u1ea7u an, kh\u00f4ng g\u1eafng s\u1eeda m\u00ecnh ti\u1ebfn t\u1edbi, th\u00ec l\u00e0 cam t\u00e2m t\u1ef1 l\u00e0m h\u1ecfng m\u00ecnh, c\u0169ng chu\u1ea9n cho T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 v\u00e0 T\u01b0 Gi\u00e1o ph\u1ea3i n\u00eau t\u00ean t\u00e2u h\u1eb7c \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbc b\u1edbt l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng trong h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, \u0111\u1ec1u v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf \u0111\u1ec3 cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>B\u1ecdn \u0110\u1ee9c v\u00e0o b\u1ec7 t\u1eeb, vua d\u1ee5 h\u1ecd r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 ng\u01b0\u01a1i kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00ec n\u01b0\u1edbc, nay m\u1edbi v\u1ec1 Kinh ch\u1ea7u, ta c\u0169ng mu\u1ed1n gi\u1eef \u1edf l\u1ea1i v\u00e0i th\u00e1ng \u0111\u1ec3 gi\u00e3i l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng y\u00eau, nh\u01b0ng v\u00ec \u0111\u1ebfn k\u1ef3 m\u00f9a thu n\u01b0\u1edbc l\u00ean, vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1eeba n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n k\u00edp. L\u1ea1i n\u1eefa, \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, l\u00faa v\u1ee5 chi\u00eam n\u0103m nay ph\u1ea7n nhi\u1ec1u h\u1ecfng, cho n\u00ean ra l\u1ec7nh cho l\u0169 ng\u01b0\u01a1i quay v\u1ec1. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ngh\u0129 s\u1eb5n c\u00e1ch ph\u00f2ng n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t, ho\u1eb7c c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y l\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 v\u1ee5 m\u00f9a, \u0111\u1ec3 b\u00f9 v\u1ec1 l\u00faa h\u1ecfng v\u1ec1 v\u1ee5 chi\u00eam, khi\u1ebfn cho d\u00e2n ta \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c vui s\u1ed1ng ; kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec c\u00e1i lo n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u1ea1i c\u00f2n qu\u00e1 h\u01a1n c\u00e1i n\u1ea1n th\u1ed5 ph\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cPh\u00e0m mu\u1ed1n y\u00ean d\u00e2n, t\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc, ph\u1ea3i d\u1eb9p gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp. Nh\u01b0ng s\u1ee9c ta t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c sinh m\u1ea1ng c\u1ee7a ch\u00fang, r\u1ed3i sau m\u1edbi bu\u00f4ng tha, th\u00ec ch\u00fang m\u1edbi bi\u1ebft \u01a1n m\u00e0 m\u1ebfn ph\u1ee5c. N\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ebf ng\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang, th\u00ec d\u1eabu nhi\u1ec1u l\u1ea7n h\u1ea1 l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng tuy\u00ean b\u1ed1 c\u00e1o d\u1ee5, ch\u00fang c\u00f3 s\u1ee3 g\u00ec m\u00e0 c\u1ea3m v\u1edbi ph\u1ee5c ? Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ed5 ph\u1ec9 ch\u01b0a y\u00ean, Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n d\u00e2ng s\u1edb xin r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, r\u1ed9ng ra l\u1ec7nh \u00e2n x\u00e1 \u0111\u1ec3 cho th\u1ed5 ph\u1ec9 h\u1ed1i t\u1ed9i ra th\u00fa. Kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00f3 l\u00e0 \u00fd ki\u1ebfn g\u00ec m\u00e0 d\u00e1m n\u00f3i th\u1ebf ! N\u00e0y, \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9 Ngu Thu\u1ea5n h\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 H\u1eefu Mi\u00eau, ph\u1ea3i c\u1ea3m ph\u1ee5c, th\u1ebf m\u00e0 c\u1ee9 t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh cho m\u1ed9t th\u00e1ng, r\u1ed3i [trau gi\u1ed3i v\u0103n \u0111\u1ee9c], c\u1ee9 mua c\u00e1i can, c\u00e1i v\u0169 m\u00e0 H\u1eefu Mi\u00eau m\u1edbi ph\u1ee5c. N\u00f3i chung, nh\u1eefng k\u1ebb hung h\u0103ng, ngang tr\u00e1i, kh\u00f4ng theo khu\u00f4n ph\u00e9p, th\u00ec n\u00ean d\u00f9ng binh l\u1ef1c \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh. Cho n\u00ean Th\u00e0nh Thang \u0111\u00e1nh n\u01b0\u1edbc C\u00e1t((1) C\u00e1t : m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 h\u1ea7u nh\u1ecf th\u1eddi \u00c2n \u2013 Th\u01b0\u01a1ng.1), T\u00e2y B\u00e1 \u0111\u00e1nh n\u01b0\u1edbc L\u00ea((2) L\u00ea : m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 h\u1ea7u nh\u1ecf th\u1eddi Chu V\u0103n V\u01b0\u01a1ng (T\u00e2y B\u00e1).2), ch\u00ednh th\u00e1nh nh\u00e2n c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng d\u1ee5ng binh \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 chuy\u00ean l\u1ea5y \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 c\u1ea3m h\u00f3a th\u00f4i \u0111\u00e2u.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n kia quen th\u00f3i ngoan ng\u1ea1nh, ph\u1ea3n b\u1ed9i u m\u00ea \u0111\u00e3 n\u1eb7ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u00fang c\u00f2n ch\u01b0a ch\u1ecbu s\u1eeda \u0111\u1ed5i b\u1ec1 ngo\u00e0i, hu\u1ed1ng chi c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng l\u1eddi c\u00e1o d\u1ee5 m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c sao ? Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n n\u00f3i th\u1ebf, ch\u1ec9 l\u00e0 c\u00f3 \u00fd ng\u1ea7m ng\u1ea7m du thuy\u1ebft cho b\u1ed1 v\u1ee3 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u1ed5 \u0111\u00f3 th\u00f4i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ngh\u0129 g\u00ec \u0111\u1ebfn l\u1ebd ph\u1ea3i c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc. K\u1ec3 ra, \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi c\u1eaft c\u1ecf, ki\u1ebfm c\u1ee7i, th\u00e1nh nh\u00e2n c\u0169ng c\u00f2n l\u01b0\u1ee3m l\u1eb7t, h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 h\u1eb9p l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ecbu nghe \u0111\u00e2u ! Ng\u1eb7t v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n c\u01a1, m\u00e0 n\u00f3i c\u00e0n nh\u01b0 th\u1ebf, n\u00ean bu\u1ed9c ph\u1ea3i c\u1eb7n k\u1ebd b\u1ea3o r\u00f5 \u0111\u1ec3 g\u1eaby m\u01b0u m\u1eb9o t\u01b0 v\u00ec c\u1ee7a h\u1eafn !\u201d.<\/p>\n<p>L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00fac m\u1edbi h\u00e0nh qu\u00e2n, tho\u1ea1t \u0111\u1ebfn Tuy\u00ean Quang, th\u1ea5y g\u1ea7n th\u00e0nh c\u00f3 \u0111\u1ec1n Tam Th\u1ea7n (\u0111\u1ec1n th\u1edd Quan C\u00f4ng, Ng\u1ecdc N\u1eef v\u00e0 Ph\u01b0\u01a1ng Dung \u1edf 2 x\u00e3 \u1ef7 La, T\u00ecnh H\u00fac), tr\u00f4ng xu\u1ed1ng b\u1ebfn s\u00f4ng, coi nghi\u00eam trang l\u1eafm. Nghe n\u00f3i th\u1ea7n \u1edf \u0111\u1ec1n \u1ea5y r\u1ea5t thi\u00eang. Khi \u1ea5y, \u0110\u1ee9c n\u00e0y th\u00e2n \u0111\u1ebfn k\u00ednh c\u1ea9n, c\u1ea7u \u0111\u1ea3o xin gi\u00fap cho quan qu\u00e2n d\u1eb9p y\u00ean ngh\u1ecbch t\u1eb7c. R\u1ed3i \u0111\u00f3 t\u00ean hung \u00e1c \u0111\u1ea7u s\u1ecf b\u1ecb gi\u1ebft, vi\u1ec7c qu\u00e2n th\u00e0nh c\u00f4ng, th\u1ef1c nh\u1edd oai vua, m\u00e0 t\u01b0\u1edfng c\u0169ng c\u00f3 nh\u1edd s\u1ee9c th\u1ea7n ng\u1ea5m ng\u1ea7m ph\u00f9 h\u1ed9. V\u1eady ngh\u0129 n\u00ean ban th\u01b0\u1edfng phong t\u1eb7ng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n \u0111\u00e1p Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea7n\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n sai b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n ban s\u1eafc phong, \u0111\u01b0a cho quan t\u1ec9nh s\u1eafm l\u1ec5 ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ec1n \u1ea5y tuy\u00ean s\u1eafc phong v\u00e0 ban l\u1ec5 t\u1ebf.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ph\u00e0m T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 m\u1edbi b\u1ed5, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 th\u0103ng b\u1ed5 ho\u1eb7c \u0111\u1ed5i b\u1ed5 ngang h\u00e0m, ho\u1eb7c m\u1edbi th\u1ef1 h\u00e0m, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu c\u1ea5p s\u1eafc th\u01b0 \u0111\u1ec3 tr\u1ecdng s\u1ef1 th\u1ec3, kh\u00f4ng l\u00e0m s\u01a1 qua, ch\u1ec9 c\u1ea5p l\u1ee5c ch\u1ec9. N\u1ebfu t\u1ec9nh n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, hi\u1ec7n \u0111ang th\u1ef1c th\u1ee5, ch\u1ec9 c\u00f3 B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 L\u00e3nh binh, th\u00ec b\u1ed1, \u00e1n, L\u00e3nh binh c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 th\u0103ng b\u1ed5 hay \u0111\u1ed5i b\u1ed5 ngang h\u00e0m, ho\u1eb7c th\u1ef1 h\u00e0m, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p s\u1eafc th\u01b0. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf Kinh c\u00f2n cao. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c quan vi\u00ean \u1edf Kinh 1 th\u00e1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 th\u00e1ng 6 nhu\u1eadn, c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau (Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 1 ph\u1ea7n 3, t\u00f2ng tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 2 ph\u1ea7n 3, t\u1eeb ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o c\u1ea3 th\u00e1ng. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ai b\u1ecb gi\u00e1ng, ph\u1ea1t ho\u1eb7c b\u1ecb ph\u00e2n x\u1eed, c\u0169ng cho chi\u1ebfu ph\u1ea9m m\u00e0 ban ph\u00e1t).<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb gi\u00e1 g\u1ea1o c\u0169ng cao. Ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh \u0111\u1eb7t mua g\u1ed7, chi\u1ebfu theo gi\u00e1, chi\u1ebft c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng th\u00f3c. (C\u1ee9 gi\u00e1 ti\u1ec1n l\u00e0 2 quan th\u00ec c\u1ea5p cho 1 h\u1ed9c th\u00f3c).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Thanh Hoa m\u1ea5t m\u00f9a, d\u00e2n kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua cho ho\u00e3n t\u00f4 thu\u1ebf m\u00f9a h\u1ea1 \u1ea5y \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng s\u1ebd thu.<\/p>\n<p>Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 truy\u1ec1n d\u1ee5 cho ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 Tham tri Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ph\u00e1i ng\u01b0\u01a1i \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1eb7t mua h\u00e0ng h\u00f3a, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ea5y l\u00e2u ch\u01b0a mua \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y, th\u1ef1c ch\u01b0a l\u00e0m v\u1eeba \u00fd ta mu\u1ed1n n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edch l\u1ee3i ! V\u1ea3, g\u1ea7n \u0111\u00e2y m\u1ea5y t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 gi\u00e1 g\u1ea1o cao, m\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i th\u00ec s\u1ed1 ti\u1ec1n d\u01b0 d\u1eadt, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00e2ng gi\u00e1 m\u00e0 mua v\u00e0ng 2000 l\u1ea1ng, b\u1ea1c 20000 l\u1ea1ng, c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt kh\u00e1c c\u0169ng xu\u00fdt xo\u00e1t nh\u01b0 th\u1ebf, khi\u1ebfn cho c\u1ee7a c\u1ea3i l\u01b0u th\u00f4ng, d\u00e2n c\u00f3 c\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd m\u1edbi ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cG\u1ed7 lim Ngh\u1ec7 An t\u1ed1t h\u01a1n c\u1ea3 c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m g\u1ed7 t\u00ecm \u0111\u1eb5n h\u1ea1ng t\u1ed1t th\u00ec sung v\u00e0o ch\u00ednh cung, h\u1ea1t c\u00f3 t\u1eadt, c\u00f3 v\u1ebft v\u00e0 c\u00e0nh ng\u1ecdn th\u1eb3ng, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u0169ng mua c\u1ea3. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng c\u00e2y cong queo, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c tay co, c\u0169ng l\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ea7n d\u00f9ng cho thuy\u1ec1n. Nay nh\u00e2n gi\u00e1 g\u1ea1o h\u01a1i cao, n\u00ean d\u1ee5 cho l\u1ea5y h\u1ebft \u0111em n\u1ed9p, chi\u1ebfu gi\u00e1 tr\u1ea3 b\u1eb1ng th\u00f3c ; c\u00f3 ai xin chi\u1ebft tr\u1eeb v\u00e0o thu\u1ebf c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ea7n khi\u1ebfn cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n hu\u1ec7, th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a d\u00f9ng trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o, m\u00e0 g\u1ed7 d\u00e0i hay ng\u1eafn \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3. Th\u1ebf l\u00e0 l\u00e0m 1 vi\u1ec7c m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c 3 \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i.<\/p>\n<p>\u201cG\u1ed7 th\u00f4ng, g\u1ed7 sam, ch\u1ea5t nh\u1eb9 m\u00e0 n\u1ed5i, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n, th\u1ef1c l\u00e0 nh\u1eb9 nh\u00e0ng, ti\u1ec7n l\u1ee3i m\u00e0 \u0111\u1ea5t Qu\u1ea3ng Y\u00ean gi\u00e1p nh\u00e0 Thanh l\u00e0 ch\u1ed7 th\u1ed5 s\u1ea3n hai th\u1ee9 g\u1ed7 \u0111\u00f3, c\u0169ng cho tr\u1ea3 gi\u00e1 h\u1eadu m\u00e0 mua nhi\u1ec1u. Ph\u00e0m g\u1ed7 d\u00e0i t\u1eeb 7, 8 th\u01b0\u1edbc, ngang t\u1eeb 5, 6 t\u1ea5c tr\u1edf l\u00ean, c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c 500, 600 c\u00e2y, do t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh ch\u1edf v\u1ec1 Kinh. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh duy\u1ec7t l\u1ea1i s\u1ef1 tr\u1ea1ng nh\u1eefng vi\u1ec7n b\u1ecb c\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf \u0111\u1ea1o Cao B\u1eb1ng r\u1ed3i \u0111em t\u00e2u l\u00ean. Vua gia \u01a1n cho nguy\u00ean L\u00e3nh binh Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn v\u00e0 V\u0169 V\u0103n L\u1ee3i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i ; nguy\u00ean L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Duy \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng v\u1ec1 vi\u1ec7c ch\u0103n nu\u00f4i voi \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrong m\u1ed9t n\u0103m, ai \u0111\u1ec3 voi ch\u1ebft th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt ph\u00e2n x\u1eed, \u0111\u1ec3 r\u0103n t\u1ed9i khinh nh\u1eddn. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n nu\u00f4i, voi kh\u00f4ng ch\u1ebft, \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng v\u1eabn ch\u01b0a b\u00e0n t\u1edbi. Nay xin chi\u1ebfu theo hi\u1ec7n s\u1ed1 ch\u0103n nu\u00f4i, chia \u0111\u1eb7t c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch h\u1ecd, kh\u00f4ng l\u1ec7ch v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y. (Voi 3 v\u1ec7 \u1edf Kinh, voi c\u00e1c c\u01a1 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, trong 1 n\u0103m to\u00e0n v\u1eb9n kh\u00f4ng con n\u00e0o ch\u1ebft, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean vi\u1ec7c ch\u0103n nu\u00f4i l\u00e0 l\u00ednh ch\u00e1nh k\u1ef5 v\u00e0 l\u00ednh ph\u1ee5 k\u1ef5 \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng, c\u00e1c \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng chuy\u00ean vi\u1ec7c coi qu\u1ea3n \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 2 th\u00e1ng. C\u00f3 c\u01a1 v\u1ec7 n\u00e0o su\u1ed1t 3 n\u0103m to\u00e0n v\u1eb9n kh\u00f4ng ch\u1ebft con voi n\u00e0o, s\u1ebd l\u1ea1i khen th\u01b0\u1edfng th\u00eam c\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n su\u1ea5t. \u1edf c\u01a1 v\u1ec7 n\u00e0o, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 voi ch\u1ebft, tuy ch\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u1ec7 chia theo th\u00e0nh((1) Th\u00e0nh : \u0111\u00e2y c\u00f3 ngh\u0129a nh\u01b0 \u201ct\u1ec9 s\u1ed1\u201d. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 : nu\u00f4i 20 con voi m\u00e0 ch\u1ebft 1 th\u00ec ph\u1ea1t nh\u1eb9, n\u1ebfu ch\u1ebft 2 th\u00ec ph\u1ea1t n\u1eb7ng h\u01a1n.1), l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb, m\u00e0 c\u00f4ng v\u00e0 l\u1ed7i ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec1n b\u00f9 cho nhau, c\u00f9ng v\u1edbi [tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p] tuy kh\u00f4ng c\u00f3 voi ch\u1ebft, m\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 ti\u1ebfp nh\u1eadn ch\u0103n nu\u00f4i m\u1edbi c\u00f3 \u00edt ng\u00e0y, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng n\u00ean b\u00e0n \u0111\u1ebfn. Ngo\u00e0i ra, trong 1 n\u0103m, to\u00e0n v\u1eb9n kh\u00f4ng ch\u1ebft con n\u00e0o, th\u00ec t\u1eeb 10 con tr\u1edf xu\u1ed1ng, th\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 2 th\u00e1ng, th\u01b0\u1edfng qu\u1ea3n quan ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng ; 11 con \u0111\u1ebfn 20 con, th\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng, th\u01b0\u1edfng qu\u1ea3n quan ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 4 th\u00e1ng ; t\u1eeb 21 \u0111\u1ebfn 30 con, th\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 4 th\u00e1ng, th\u01b0\u1edfng qu\u1ea3n quan ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 5 th\u00e1ng ; 31 con \u0111\u1ebfn 50 con, th\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 5 th\u00e1ng, th\u01b0\u1edfng quan quan k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 ; 50 con tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, th\u01b0\u1edfng qu\u1ea3n qu\u1ea3n k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, th\u01b0\u1edfng th\u00eam ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng. B\u1ecdn y sinh v\u00e0 thu\u1ed9c nh\u00e2n, ch\u01b0a t\u1eebng qua tay ch\u1eefa thu\u1ed1c v\u00e0 ch\u1eefa thu\u1ed1c c\u00f3 khi c\u00f4ng hi\u1ec7u, c\u0169ng c\u00f3 khi kh\u00f4ng c\u00f4ng hi\u1ec7u, th\u00ec c\u00f4ng v\u00e0 l\u1ed7i ngang nhau, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ebfn. C\u00f3 ai ch\u1eefa thu\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ebfn hi\u1ec7u c\u1ea3, th\u00ec c\u1ee9 1 con th\u01b0\u1edfng 3 quan ti\u1ec1n, 2 con tr\u1edf l\u00ean chi\u1ebfu l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 gia th\u00eam d\u1ea7n l\u00ean. Th\u1ed1ng qu\u1ea3n th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn k\u1ef3 3 th\u00e1ng h\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ee9 t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 2 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng gi\u00eang n\u0103m sau, t\u00ednh chung c\u1ea3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng ph\u00e2n x\u1eed m\u00e0 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch \u0111\u1ec7 l\u00ean).<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLV \u2013 155<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 (1835), th\u00e1ng 6 nhu\u1eadn, m\u00f9a h\u1ea1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 c\u1ea5m \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cThi\u1ebft l\u1eadp th\u00e0nh tr\u00ec, l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng b\u1edd c\u00f5i v\u00e0 nghi\u00eam vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb. Ph\u1ea3i n\u00ean th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng, ki\u1ec3m so\u00e1t, \u0111\u1ec3 ng\u1eeba nh\u1eefng s\u1ef1 b\u1ea5t ng\u1edd. Tr\u01b0\u1edbc kia trong th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169 v\u00ec dung t\u00fang nhi\u1ec1u l\u0169 v\u00f4 l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf, l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng s\u01a1 h\u1edf v\u1ec1 l\u1ec7nh c\u1ea5m ra v\u00e0o c\u1eeda th\u00e0nh, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1ed9t phen bi\u1ebfn lo\u1ea1n ! G\u01b0\u01a1ng \u1ea5y s\u1edd s\u1edd c\u00f2n \u0111\u00f3. Nh\u1eefng l\u1ec7nh c\u1ea5m v\u1ec1 c\u1eeda th\u00e0nh l\u00e0 do B\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, thi h\u00e0nh. Nay chu\u1ea9n cho \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u x\u00e9t trong t\u1ec9nh th\u00e0nh : ph\u00e0m c\u00e1c quan l\u1ea1i, vi\u00ean, bi\u1ec1n l\u00ednh t\u1ec9nh v\u00e0 l\u00ednh th\u00fa \u0111\u1ec1u cho \u1edf l\u1ea1i, c\u00f2n nh\u1eefng b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0n t\u1ea1p, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1eabn v\u00e0o. Ng\u00e0y \u0111\u00eam ph\u1ea3i \u0111i tu\u1ea7n, tra x\u00e9t, ch\u1edb \u0111\u1ec3 b\u1ecdn c\u00f4n \u0111\u1ed3 tr\u00e0 tr\u1ed9n : n\u1ebfu h\u1ecfi ra \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ee9a n\u00e0o th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1eebng tr\u1ecb. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i ch\u01b0\u1edbc r\u1ea5t hay \u201cr\u00e0ng r\u1ecbt c\u1eeda t\u1ed5 t\u1eeb l\u00fac ch\u01b0a m\u01b0a\u201d. V\u1eady ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean ph\u00f2ng b\u1ecb tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 vi\u1ec7c, c\u1ed1t sao n\u01a1i phi\u00ean tr\u1ea5n y\u00ean l\u1eb7ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c t\u1ec9nh thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111em n\u1ed9p v\u00e0o Kinh c\u00e1c du s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o v\u00e0 \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn. (Du s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o 15 c\u1ed7 : Gia \u0110\u1ecbnh 5 c\u1ed7, H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Cao B\u1eb1ng m\u1ed7i t\u1ec9nh 5 c\u1ed7, Tuy\u00ean Quang 4 c\u1ed7. \u0110\u1ea1i lu\u00e2n xa \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o 19 c\u1ed7 : H\u00e0 N\u1ed9i 5 c\u1ed7, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ec1u 2 c\u1ed7 : H\u01b0ng Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 Cao B\u1eb1ng \u0111\u1ec1u 1 c\u1ed7).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTa nghe n\u00f3i th\u00e0nh c\u00e1c t\u1ec9nh nh\u00e0 Thanh cao \u0111\u1ed9 ngang vai, l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u00e0o h\u00e0o, cho n\u00ean c\u00f3 khi gi\u1eb7c th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn s\u00e1t d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n c\u00e1c t\u1ec9nh n\u01b0\u1edbc ta : th\u00e0nh cao, h\u00e0o s\u00e2u, gi\u1eb7c n\u00e0o th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2n th\u00e0nh ? N\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 bi\u1ebfn th\u00ec s\u00fang nh\u1ecf \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh c\u0169ng \u0111\u1ee7 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1i b\u00e1c !\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n Tr\u1ea1ch l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Tuy\u1ec3n phong.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i \u0110\u1ed7 Kh\u1eafc Th\u01b0, dung t\u00fang cho thu\u1ed9c l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh t\u1ea1 s\u1ef1 l\u1ea5y qu\u00e0 c\u00e1p c\u1ee7a d\u00e2n. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, b\u1ecb t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c. D\u00f9ng \u0110\u1ea1i l\u00fd T\u1ef1 khanh Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Nam, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, ban cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n qu\u1ea1t tr\u00fac hoa v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u ch\u1ed1ng gi\u00f3 c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. Nh\u00e2n v\u1eddi b\u1ea7y t\u00f4i N\u1ed9i c\u00e1c b\u00ecnh th\u01a1 c\u1ed5, vua b\u1ea3o h\u1ecd r\u1eb1ng : \u201cV\u1eeba r\u1ed3i, ta xem s\u00e1ch, th\u1ea5y ch\u00e9p Th\u00e1i t\u1ed5 nh\u00e0 Minh, \u0111i vi h\u00e0nh \u0111\u1ec1 c\u00e2u \u0111\u1ed1i \u1edf qu\u00e1n h\u00e0ng th\u1ecbt r\u1eb1ng :<\/p>\n<p>L\u01b0\u1ee1ng th\u1ee7 t\u00edch khai sinh t\u1eed l\u1ed9,<\/p>\n<p>Nh\u1ea5t \u0111ao c\u00e1t \u0111o\u1ea1n th\u1ecb phi c\u0103n.<\/p>\n<p>\u5169\u624b\u8f9f\u958b\u751f\u6b7b\u8def\uff0c<\/p>\n<p>\u4e00\u5200\u5272\u65b7\u662f\u975e\u6839\u3002<\/p>\n<p>(Hai tay m\u1edf to\u1ea1c \u0111\u01b0\u1eddng sinh t\u1eed,<\/p>\n<p>M\u1ed9t dao c\u1eaft \u0111\u1ee9t g\u1ed1c th\u1ecb phi).<\/p>\n<p>L\u1eddi l\u1ebd qu\u00ea k\u1ec7ch ta th\u01b0\u1eddng ch\u00ea c\u01b0\u1eddi, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 do ngoa truy\u1ec1n ch\u0103ng ?\u201d<\/p>\n<p>Th\u00e1i Nguy\u00ean m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 150 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i, Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam thu\u1ed9c H\u1eefu v\u1ec7 Th\u00e1i Nguy\u00ean, thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 th\u00eam. \u0110\u1ed5i v\u1ec7 Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7 Th\u00e1i Nguy\u00ean. Sai tr\u00edch trong 2 v\u1ec7 l\u1ea5y ra 1 \u0111\u1ed9i giao cho th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd coi c\u1ea3.<\/p>\n<p>Ban cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00e1i th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 \u0111o n\u00f2ng s\u00fang. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng v\u1ec7 c\u01a1 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho m\u1ed7i v\u1ec7, c\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho 200 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang ki\u1ec3u Trung Qu\u1ed1c c\u00f3 m\u00e1y \u0111\u00e1 l\u1eeda, trong \u0111\u00f3 n\u00f2ng s\u00fang ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 s\u1ef1 x\u00ea x\u00edch kh\u00e1c nhau th\u00ec h\u00f2n \u0111\u1ea1n c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec1u nhau, \u0111\u1ebfn l\u00fac ra tr\u1eadn v\u1ed9i v\u00e0ng, \u0111\u1ea1n kh\u00f4ng \u0103n h\u1ee3p v\u1edbi n\u00f2ng s\u00fang, th\u00ec s\u1eed d\u1ee5ng l\u00e0m sao cho b\u1eafn tr\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c ? Nay gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e3 y\u00ean, n\u00ean nh\u00e2n l\u00fac nh\u00e0n r\u1ea3nh, s\u1eeda sang ch\u1ea5n ch\u1ec9nh, \u0111\u1ec3 cho s\u00fang \u0111\u1ea1n \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ef1c d\u1ee5ng. V\u1eady chu\u1ea9n cho chi\u1ec3u theo c\u00e1c t\u1ec9nh, Nam t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn, B\u1eafc t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u1ebfn B\u1eafc K\u1ef3, m\u1ed7i t\u1ec9nh c\u1ea5p cho 1 b\u1ed9 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 \u0111o n\u00f2ng s\u00fang m\u00e1y, c\u1ed1t ph\u1ea3i tinh t\u01b0\u1eddng \u0111\u00edch x\u00e1c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai tr\u1eadt m\u1ed9t m\u1ea3y may. R\u1ed3i l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 b\u00e1o v\u00e0o B\u1ed9. N\u1ebfu c\u00f3 c\u00e1i n\u00e0o kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p th\u00ec \u0111\u1ed5i \u0111i (6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho r\u1ed3i).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 C\u00f4ng khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 V\u0169 Th\u1ebf Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m C\u00f4ng b\u1ed9 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c kho g\u1ed7.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u01b0a c\u00e1c ki\u1ec3u m\u1edbi v\u1ec1 c\u00e1c thuy\u1ec1n B\u00ecnh t\u1ef1 hi\u1ec7u, \u0110\u1ecbnh t\u1ef1 hi\u1ec7u, An t\u1ef1 hi\u1ec7u, T\u0129nh t\u1ef1 hi\u1ec7u v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0110i\u1ec7n h\u1ea3i cho trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh. T\u1eeb nay h\u1ec5 c\u00f3 \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n th\u00ec c\u1ee9 theo \u0111\u00fang \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m (m\u1eabu c\u0169 : \u0111\u1ea7u v\u00e0 \u0111u\u00f4i thuy\u1ec1n h\u01a1i th\u1ea5p).<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh th\u1ec3 l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng th\u00eam ti\u1ec1n cho c\u00e1c quan vi\u00ean. B\u1ea5y nay \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi g\u1eb7p vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, ho\u1eb7c \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c l\u00e0m c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c, khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n, ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ph\u00e1t cho. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m quan v\u0103n t\u1eeb th\u1ef1 Tham tri, th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 tr\u1edf l\u00ean, quan v\u00f5 t\u1eeb th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean v\u1eabn c\u1ee9 chi\u1ebfu theo nguy\u00ean ph\u1ea9m m\u00e0 th\u01b0\u1edfng. C\u00f2n v\u0103n, ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m ; v\u00f5, ch\u00e1nh ph\u00f3 l\u00e3nh binh, m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ec1u c\u1ea5p 10 quan ti\u1ec1n ; v\u0103n, t\u00f2ng tam ph\u1ea9m ; v\u00f5, qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 8 quan ; v\u0103n, ch\u00e1nh, t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m ; v\u00f5, qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u 6 quan ; v\u0103n, ng\u0169 ph\u1ea9m 5 quan ; v\u0103n, l\u1ee5c ph\u1ea9m, v\u00f5, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 4 quan ; v\u0103n, th\u1ea5t ph\u1ea9m 3 quan. Kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 th\u1ef1 h\u00e0m ho\u1eb7c b\u1ecb gi\u00e1ng c\u1ea5p, \u0111\u1ec1u m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u1ea5p cho c\u1ea3.<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n du c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, xem c\u00e1c qu\u00e2n x\u00e2y \u0111\u1eafp k\u00e8 \u0111\u00e1 th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i. Th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb Gi\u00e1m tu T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng tr\u1edf xu\u1ed1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 c\u1ea5p cho bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng c\u1ecdc, c\u1eafm k\u00e8, 2.000 quan ti\u1ec1n. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1i k\u00e8 \u0111\u00e1 \u1ea5y \u0111\u1eafp nh\u01b0 m\u00e1i nh\u00e0 b\u00e1n m\u00e1i, c\u0169ng \u0111\u00e3 b\u1ec1n ch\u1eb7t, v\u1eefng v\u00e0ng r\u1ed3i, nh\u01b0ng ch\u1ec9 s\u1ee3 n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n, s\u00f3ng v\u1ed7, d\u1ec5 l\u00e0m s\u1ee5t l\u1edf. V\u1eady n\u00ean ch\u1eb7t l\u1ea5y c\u00e0nh l\u00e1 c\u00e2y b\u00f3 l\u1ea1i th\u00e0nh b\u00f3, \u0111\u1eb7t \u1edf d\u01b0\u1edbi ch\u00e2n k\u00e8 \u0111\u00e1, m\u1ed7i th\u01b0\u1edbc 1 b\u00f3, khi\u1ebfn cho d\u00e0o d\u1ea1t theo s\u00f3ng : tuy r\u1eb1ng l\u00e0m nh\u01b0 tr\u00f2 \u0111\u00f9a, nh\u01b0ng l\u1ea5y m\u1ec1m ch\u1ed1ng c\u1ee9ng, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t m\u1eb9o ng\u0103n s\u00f3ng\u201d. R\u1ed3i vua ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f3 xem s\u00f4ng Ph\u1ed5 L\u1ee3i m\u1edbi \u0111\u00e0o. Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho quan qu\u00e2n hi\u1ec7p s\u1ee9c c\u00f9ng l\u00e0m v\u00e0 c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Sau \u0111\u00f3, vua h\u1ed3i loan. Kinh do\u00e3n H\u1ed3 H\u1ef1u t\u00e2u n\u00f3i : \u201c M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi trong 6 x\u00e3 nh\u01b0 D\u01b0\u01a1ng N\u1ed7, La \u1ef7 v.v\u2026 \u0111\u1ec1u n\u00f3i \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng Ph\u1ed5 L\u1ee3i m\u1edbi \u0111\u00e0o, ti\u1ec7n cho vi\u1ec7c giao th\u00f4ng bu\u00f4n b\u00e1n, t\u01b0\u1edbi t\u1eafm ru\u1ed9ng v\u01b0\u1eddn ; nh\u1eefng l\u00e0ng s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean, xin t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111em h\u1ebft gi\u00e0 tr\u1ebb \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0o cho ch\u00f3ng ho\u00e0n th\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e0o con s\u00f4ng \u1ea5y, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n l\u1ee3i cho d\u00e2n. L\u1eddi xin t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111i \u0111\u00e0o \u0111\u00f3 tuy l\u00e0 t\u1ef1 \u00fd c\u1ee7a d\u00e2n, nh\u01b0ng m\u00e0 b\u1eaft c\u1ea3 gi\u00e0 tr\u1ebb \u0111i l\u00e0m, th\u00ec ng\u00e0y sau ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ebd b\u1ea3o ta ra sao ?\u201d Do \u0111\u00f3 kh\u00f4ng cho.<\/p>\n<p>L\u00e0m nh\u00e0 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng cho t\u1ea3 h\u1eefu th\u1ecb lang L\u1ee5c b\u1ed9 (m\u1eabu tr\u01b0\u1edbc : 2 nh\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu, hai ch\u00e1i x\u00e2y hai l\u1ea7n t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch m\u00e0 (th\u00f4ng th\u1ee7y) ch\u1ec9 r\u1ed9ng c\u00f3 4 th\u01b0\u1edbc : nay sai theo \u0111\u00fang nh\u01b0 m\u1eabu c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Tham tri, ph\u00e1 t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch \u0111i thay l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7).<\/p>\n<p>B\u1ecdn ph\u1ec9 Th\u1ed5 Man B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u1ea1i h\u00f2 nhau t\u1ee5 h\u1ecdp \u1edf B\u00e1 B\u00f4n (t\u00ean \u0111\u1ea5t Man), l\u00e9n xu\u1ed1ng \u0111\u1ecba h\u1ea1t th\u00f4n Long B\u00e0n, x\u00e3 Ho\u00e0 Thu\u1eadn (\u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ho\u00e0 \u0110a). Quy\u1ec1n l\u00e3nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, li\u1ec1n ph\u00e1i bi\u1ec1n binh chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, b\u00e8n u\u1ef7 \u00e1n s\u00e1t L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m c\u1ea7m quy\u1ec1n T\u1ed5ng binh. \u0110\u1ea1o quan b\u00ean t\u1ea3 : th\u00ed sai Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 T\u1ea3 c\u01a1 Thu\u1eadn ngh\u0129a l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u00e0nh \u0111i \u0111\u1ebfn ph\u00eda r\u1eebng Ho\u00e0 Thu\u1eadn, g\u1eb7p to\u00e1n gi\u1eb7c \u01b0\u1edbc h\u01a1n 2000 t\u00ean. \u0110\u00e1nh nhau m\u1ed9t ch\u1ed1c, gi\u1ea3 c\u00e1ch l\u00e0 qu\u00e2n y\u1ebfu v\u00e0 \u00edt, kh\u00f4ng \u0111\u1ecbch n\u1ed5i, Th\u00e0nh lui d\u1ea7n \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u0111\u1ed3ng v\u1eafng. Gi\u1eb7c c\u1eady qu\u00e2n nhi\u1ec1u, s\u1ea5n ra. Th\u00e0nh li\u1ec1n quay qu\u00e2n l\u1ea1i, x\u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc. L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m \u0111em bi\u1ec1n binh 2 v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o v\u00e0 H\u1eadu b\u1ea3o \u0111\u00e1nh \u00fap, ph\u00e1 \u0111\u1eb1ng sau. Tri ph\u1ee7 H\u00e0m Thu\u1eadn l\u00e0 Tr\u1ea7n Hi\u1ec3n Do\u00e3n c\u0169ng \u0111em thu\u1ed9c l\u1ec7 v\u00e0 d\u00e2n phu t\u1eeb b\u00ean c\u1ea1nh, v\u00e2y \u0111\u00e1nh. Ngay t\u1ea1i tr\u1eadn, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 170 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c v\u00e0 b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c 2 t\u00ean, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi v\u00f4 k\u1ec3. \u0110\u1ea1o qu\u00e2n b\u00ean H\u1eefu : Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Ho\u00e0 th\u1eafng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf ph\u00eda r\u1eebng Long B\u00e0n. Qu\u00e2n gi\u1eb7c \u01b0\u1edbc h\u01a1n 1000. Quan qu\u00e2n ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean. \u0110\u1ea1o qu\u00e2n b\u00ean t\u1ea3 th\u1eeba th\u1eafng, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn. Gi\u1eb7c s\u1ee3 b\u00f3ng gi\u00f3, ch\u1ea1y tan t\u00e1c. Phong \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua r\u1ea5t m\u1eebng, d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eadn n\u00e0y quan qu\u00e2n th\u1eadt l\u00e0 xu\u1ea5t s\u1eafc. \u0110\u1ea1o qu\u00e2n b\u00ean t\u1ea3, T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u00e0nh, m\u1ed9t thi\u1ebfu ni\u00ean t\u00e2n ti\u1ebfn th\u1ebf m\u00e0 r\u1ea5t th\u00f4ng t\u01b0\u1edbng l\u01b0\u1ee3c, d\u1ee5 gi\u1eb7c ra kh\u1ecfi ch\u1ed7 hi\u1ec3m, r\u1ed3i h\u0103ng h\u00e1i x\u00f4ng \u0111\u00e1nh. Bi\u1ec1n binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o kh\u00e1c nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u1edbi ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh ph\u00eda sau v\u00e0 bao v\u00e2y b\u00ean c\u1ea1nh, n\u00ean l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eadn th\u1eafng to \u1ea5y. Chi\u1ebfn c\u00f4ng n\u00e0y, Th\u00e0nh \u0111\u00e1ng li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng \u01b0u. V\u1eady cho th\u1ef1c th\u1ee5 Qu\u1ea3n c\u01a1 ngay. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi Long h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t pha l\u00ea. L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m l\u00e0 m\u1ed9t quan v\u0103n, qu\u1ea3n l\u00e3nh bi\u1ec1n binh, \u0111\u00e1nh t\u1eadp h\u1eadu ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e1 nhi\u1ec1u, l\u1ea1i x\u00f4ng l\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ch\u00ednh m\u00ecnh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady chu\u1ea9n cho gia h\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi Long h\u1ea1ng l\u1edbn, 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t pha l\u00ea. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u1eadn \u1ea5y : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd quy\u1ec1n l\u0129nh Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung, b\u1ea3o l\u00e0 V\u0169 V\u0103n B\u1ec9nh gi\u1ebft gi\u1eb7c kh\u00e1 nhi\u1ec1u, c\u00f4ng \u0111\u00e1ng th\u1ee9 2, th\u01b0\u1edfng cho h\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u00e0 qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eadu b\u1ea3o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ti\u1ebfn, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ngay, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng. Tri ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Hi\u1ec3n Do\u00e3n, th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng. C\u00f2n vi\u00ean, bi\u1ec1n, qu\u00e2n, d\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cB\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m, tr\u01b0\u1edbc kia t\u00e2u n\u00f3i gi\u1eb7c Man b\u1ecb quan qu\u00e2n nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e1nh lui, n\u00fai s\u00e2u \u0111\u00e3 v\u1eafng b\u00f3ng gi\u1eb7c, \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng \u0111\u00e3 y\u00ean, h\u1ecd \u0111\u00e3 tu\u00e2n l\u1eddi d\u1ee5, r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 c\u1ea3 r\u1ed3i. Nay D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i Th\u1ed5 Man c\u00f2n t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u1ebfn h\u01a1n 3000 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp th\u00f4n trang, sao b\u1ed7ng c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn th\u1ebf ? May m\u00e0 quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, th\u00e2y ch\u1ea5t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ed3ng, ch\u00fang \u0111\u1ec1u kinh h\u1ed3n, m\u1ea5t v\u00eda. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec ch\u00fang s\u1ebd lan tr\u00e0n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, c\u00f2n ra s\u1ef1 th\u1ec3 g\u00ec n\u1eefa ! Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n c\u01a1, th\u1ebf m\u00e0 l\u1eddi t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c. Nh\u01b0 v\u1eady, \u0111\u00e1ng n\u00ean giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb, nh\u01b0ng ngh\u0129 : nh\u1eefng vi\u1ec7c sai \u0111i d\u00f2 th\u00e1m to\u00e0n b\u1eb1ng c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a th\u1ed5 nh\u00e2n, h\u01b0, th\u1ef1c, c\u00f3, kh\u00f4ng, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tin \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e1n gi\u1eb7c \u1ea5y, may kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1ee1 vi\u1ec7c, v\u1eady h\u00e3y mi\u1ec5n cho vi\u1ec7c truy c\u1ee9u k\u1ef9. R\u1ed3i chu\u1ea9n cho D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch, sai \u0111i d\u00f2 x\u00e9t : n\u1ebfu c\u00f2n c\u00f3 gi\u1eb7c t\u00e0n t\u1ee5 t\u1eadp th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u1eadt d\u1eef, c\u1ed1t di\u1ec7t cho h\u1ebft gi\u1ed1ng \u00e1c. L\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 t\u00e2m h\u01a1n n\u1eefa, chi\u00eau d\u1ee5 th\u1ed5 d\u00e2n v\u00e0 s\u01a1n Man s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1, ai n\u1ea5y y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n \u0111\u1ec3 cho to\u00e0n h\u1ea1t y\u00ean l\u1eb7ng, v\u00f4 s\u1ef1 m\u00e3i m\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong t\u00e2u n\u00f3i : \u201cSau khi to\u00e1n gi\u1eb7c \u1ea5y b\u1ecb thua \u0111au, c\u00e1c Man ch\u1eafc \u0111\u00e3 s\u1ee3 h\u00e3i, duy c\u00f3 nh\u1eefng t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111\u1ea7u s\u1ecf h\u00e3y c\u00f2n tr\u1ed1n t\u1ed9i, t\u1ea5t s\u1ebd l\u1ea1i l\u1ea5y s\u01a1n Man l\u00e0m s\u00e0o huy\u1ec7t, n\u00ean c\u00f2n ph\u1ea3i l\u00f9ng b\u1eaft b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edbi l\u00e0 xong vi\u1ec7c. M\u00e0 bi\u1ec1n binh Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c m\u1ea5y trong khi sai ph\u00e1i. V\u1eady xin h\u00e3y cho l\u01b0u l\u1ea1i H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 trong 3 v\u1ec7 kinh binh d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e0n \u00e1p ; c\u00f2n 2 v\u1ec7 Trung b\u1ea3o Nh\u1ecb v\u00e0 H\u1eadu b\u1ea3o Nh\u1ecb th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c cho \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i phi\u00ean l\u01b0u th\u00fa\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u01b0\u1eddng h\u00e0o b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u1ea5p ph\u1eb3ng. C\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u00e0o kho\u00e9t v\u00e0o th\u00e2n th\u00e0nh, qu\u00e2n ta c\u00f3 ch\u1ed7 \u1ea9n n\u1ea5p, th\u00ec l\u00e0m c\u0169ng d\u1ec5, hi\u1ec7n \u0111ang \u0111\u1ed1c sai t\u1eeb t\u1eeb l\u00e0m d\u1ea7n. L\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng b\u1ec7nh binh l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng l\u00e0 h\u01a1n 700 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e3 kh\u1ecfi m\u1ed9t n\u1eeda, s\u1ed1 ch\u1ebft m\u1ea5t l\u00e0 h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u, qu\u00e2n ta \u0111\u00e0o kho\u00e9t th\u00e2n th\u00e0nh, c\u00f3 ch\u1ed7 \u1ea9n n\u1ea5p, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c tu\u00e2n theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ed1c th\u00fac nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u00e3 ra th\u00fa : c\u1ee9 theo th\u00e0nh ng\u00e0y \u0111\u00e0o kho\u00e9t th\u00eam, c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u c\u00e0ng t\u1ed1t. N\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u00e1nh th\u00e0nh m\u00e0 th\u00e0nh \u0111\u00e3 s\u1ee5p \u0111\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec qu\u00e2n ta t\u1eeb tr\u00ean n\u00fai \u0111\u1ea5t, nh\u1eb1m v\u00e0o tr\u00ean th\u00e0nh m\u00e0 b\u1eafn, t\u1ea5t gi\u1eb7c h\u1ebft c\u00e1ch ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 ; n\u1ebfu ch\u01b0a s\u1ee5p \u0111\u1ed5 th\u00ec \u0111\u1ebfn khi \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, ta \u0111\u1eb7t nhi\u1ec1u ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i, nh\u1ea5t t\u1ec1 \u0111\u1ed1t l\u00ean, th\u00ec 4 m\u1eb7t th\u00e0nh s\u1ebd \u0111\u1ec1u s\u1ee5p \u0111\u1ed5, qu\u00e2n ta th\u1eeba th\u1ebf, x\u00f4ng l\u00ean c\u00e0ng d\u1ec5. C\u00f2n nh\u1eefng b\u1ec7nh binh \u0111\u00e3 ch\u1ebft, tuy c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00ec chi\u1ebfn tr\u1eadn, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u01a1ng khi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u1eb3ng may g\u1eb7p tin d\u1eef \u1ea5y, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng x\u00f3t th\u01b0\u01a1ng ! V\u1eady gia \u01a1n \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p g\u1ea5p \u0111\u00f4i, th\u00ec cho x\u00e9t r\u00f5, l\u00e0m danh s\u00e1ch b\u00e1o l\u00ean b\u1ed9 l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n, l\u1ea5y ti\u1ec1n kho, c\u1ea5p cho gia \u0111\u00ecnh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t b\u00e0n x\u1eed v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh truy tang ((1) Truy tang : truy \u0111\u00f2i nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n thi\u1ebfu ti\u1ec1n n\u1ed9p ph\u1ea1t ho\u1eb7c ti\u1ec1n b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng.1) ch\u01b0a xong, b\u00e8n kh\u00e9p l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n v\u00e0o t\u1ed9i \u0111\u1ea7u ; th\u1ee9 \u0111\u1ebfn t\u00e1 l\u0129nh, th\u1ee9 n\u1eefa \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1eddng quan, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m d\u1ea7n xu\u1ed1ng. Vua khi\u1ec3n tr\u00e1ch r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m b\u1eaft t\u1ed9i l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n l\u00e0 ch\u1ec9 v\u00ec ho\u1eb7c \u0111\u1ed5i tr\u1eafng thay \u0111en, trong c\u00e1c v\u0103n \u00e1n, ho\u1eb7c sai l\u1ea7m trong vi\u1ec7c \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu so s\u00e1nh c\u00e1c b\u1ea3n sao ch\u00e9p, th\u00ec kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i \u0111\u1ea7u l\u00e0 ph\u1ea3i. C\u00f2n vi\u1ec7c truy tang l\u00e0 b\u1edfi \u0111\u01b0\u1eddng quan n\u1ec3 nang t\u00ecnh di\u1ec7n, ch\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111\u00f2i h\u1ecfi nghi\u00eam ng\u1eb7t, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ec3 k\u1ebb m\u1eafc thi\u1ebfu tang kho\u1ea3n ch\u1ecbu l\u00e2u, kh\u00f4ng n\u1ed9p \u0111\u1ec1n. V\u1eady x\u00e9t t\u00ecnh, \u0111\u1ecbnh t\u1ed9i, n\u00ean l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u t\u1ed9i. Lang trung l\u00e0 ch\u1ee9c quan kinh \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1ecf, \u0111\u1ec3 gi\u00fap \u0111\u01b0\u1eddng quan nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec t\u1ed9i c\u0169ng n\u00ean x\u1eed nh\u01b0 nhau. C\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n, h\u00e1 n\u00ean b\u1eaft t\u1ed9i h\u1ecd sao ? V\u1eady theo th\u1ee9 t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1eddng quan v\u00e0 lang trung, tu\u1ef3 theo t\u1ea1i ch\u1ee9c \u0111\u00e3 l\u00e2u hay m\u1edbi, ph\u1ea1t b\u1ed5ng c\u00f3 kh\u00e1c nhau. Th\u1ee7 l\u0129nh v\u00e0 l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tha\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : nguy\u00ean th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9, l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 ; C\u1ea5p s\u1ef1 trung H\u00ecnh khoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh.<\/p>\n<p>V\u1eddi Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n v\u00e0 th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, v\u1ec1 Kinh. D\u00f9ng B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0129nh Long l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 Ti\u00ean, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ; \u00e1n s\u00e1t L\u1ea1ng S\u01a1n, gia h\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c, do nguy\u00ean ch\u1ee9c, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a v\u1ec7 C\u1ea9m y b\u1ecb ch\u00e1y (v\u00ec nh\u00e0 tranh ch\u00e1y lan). Vua cho r\u1eb1ng ch\u1ed7 \u1ea5y s\u00e1t g\u1ea7n nh\u1eefng kho thu\u1ed1c s\u00fang, ao k\u00fd t\u1ebf, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 nh\u00e0 quan hay nh\u00e0 qu\u00e2n, n\u1ebfu c\u00f3 b\u1ebfp l\u1ee3p c\u1ecf tranh, ho\u1eb7c l\u00e1 d\u1eeba, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u1ee1 \u0111i ngay. L\u1ea1i th\u00f4ng d\u1ee5 : c\u00e1c dinh th\u1ef1 trong th\u00e0nh, h\u1ec5 c\u00f3 l\u00e0m nh\u00e0 tranh \u1edf trong t\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0m l\u1ea1i, l\u1ee3p ng\u00f3i \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh h\u1ecfa ho\u1ea1n, n\u1ebfu tr\u00e1i l\u1ec7nh, s\u1ebd kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i vi ph\u1ea1m quy ch\u1ebf.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 ; Ch\u1ee7 s\u1ef1 T\u00f4n Th\u1ea5t Qu\u00fd l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 C\u00f4ng, hi\u1ec7p c\u00f9ng Lang trung \u0110\u1eb7ng Khu\u00ea, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng V\u0169 Kh\u1ed1.<\/p>\n<p>D\u00f9ng th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 ty l\u00e0 m\u1ed9t dinh th\u1ef1 trong b\u1eadc c\u1eedu khanh, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i n\u00ean s\u1edbm x\u00e2y dinh ri\u00eang. Ng\u1eb7t v\u00ec g\u1ea7n \u0111\u00e2y, bi\u1ec1n binh ph\u1ea3i sai ph\u00e1i nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, v\u1eadt li\u1ec7u c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, th\u1ebf m\u00e0 nh\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a L\u1ee5c b\u1ed9, c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e1i b\u1ecf kh\u00f4ng, v\u1eady xin t\u1ea1m tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u00f4i \u0111\u1ec3 cho Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 \u1edf t\u1ea1m l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ee3i sang n\u0103m, \u00edt vi\u1ec7c, s\u1ebd l\u00e0m\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Sai tr\u00edch l\u1ea5y ng\u1ef1a kho\u1ebb \u1edf vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 chia c\u1ea5p cho c\u00e1c v\u1ec7 \u1edf Kinh, m\u1ed7i v\u1ec7 m\u1ed9t con d\u00f9ng \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1ee1i.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cH\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u00f3 18 huy\u1ec7n \u00edt ru\u1ed9ng chi\u00eam, nhi\u1ec1u ru\u1ed9ng m\u00f9a. L\u00faa chi\u00eam v\u1ee5 n\u00e0y thu ho\u1ea1ch k\u00e9m, xin c\u1ee9u gi\u00fap cho\u201d. Vua d\u1ee5 chu\u1ea9n cho : s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o \u0111\u00e1ng thu v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1 th\u00ec m\u1ed9t n\u1eeda gi\u1ea3m gi\u00e1 cho chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n, m\u1ed9t n\u1eeda cho ho\u00e3n \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng m\u1edbi thu. C\u00f2n th\u00f3c t\u00f4 v\u00e0 th\u00f3c n\u1ee3 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n thi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u cho chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110o\u00e0n thuy\u1ec1n c\u00f4ng t\u01b0 h\u01a1n 700 chi\u1ebfc, ch\u1edf c\u1ee7a c\u00f4ng tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn Kinh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00e0nh. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111em h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u1ee5a c\u1ee7a kho n\u1ed9i ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 \u0111\u1ec1n Nam H\u1ea3i Long V\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u1ec1n Phong B\u00e1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 tr\u1eeb hao v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00fac \u0111\u1ea1n ch\u00ec (m\u1ed7i 100 c\u00e2n, hao 2 c\u00e2n 3 l\u1ea1ng).<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQuan qu\u00e2n b\u1eafn s\u00fang l\u1edbn v\u00e0 s\u00fang nh\u1ecf, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c, b\u1eafn \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea1i b\u00e1c c\u1ee7a gi\u1eb7c v\u00e0 tr\u00fang kho thu\u1ed1c s\u00fang c\u1ee7a gi\u1eb7c, l\u1eeda ch\u00e1y lan ra nh\u00e0 gi\u1eb7c. C\u00f2n c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf \u1edf b\u1ed1n m\u1eb7t, \u0111\u00e0o kho\u00e9t th\u00e2n th\u00e0nh, d\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb 1 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn 2 \u2013 3 tr\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng ch\u1eebng ; b\u1ed1n g\u00f3c th\u00e0nh ch\u1ed7 ngang gi\u00e1p nhau \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb 3 th\u01b0\u1edbc hay 4 \u2013 5 th\u01b0\u1edbc. C\u00f2n th\u00e0nh \u201cd\u01b0\u01a1ng m\u00e3\u201d c\u0169ng \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c hai b\u1edd lu\u1ef9 cong ch\u1ea1y th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn hai b\u00ean th\u00e0nh gi\u00e1p hai g\u00f3c h\u00e0o. N\u1ebfu s\u1ea5n v\u00e0o trong th\u00e0nh m\u00e0 chi\u1ebfm \u0111o\u1ea1t, e s\u00fang gi\u1eb7c s\u1ebd x\u00fam b\u1eafn ra, qu\u00e2n ta s\u1ebd b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u, n\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1c sai nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u00e3 ra th\u00fa : tu\u1ef3 th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u00e0o kho\u00e9t, v\u1eeba \u0111\u00e0o v\u1eeba \u0111\u1eafp, \u0111\u1ee3i khi 2 b\u00ean gi\u00e1p nhau, th\u00ec th\u00e0nh \u1ea5y ch\u1eb3ng \u0111\u00e1nh m\u00e0 c\u0169ng t\u1ef1 tan v\u1ee1.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, c\u00f3 k\u1ebb trong th\u00e0nh ra th\u00fa, n\u00f3i r\u1eb1ng : b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u1ea5y quan qu\u00e2n \u0111\u00e0o kho\u00e9t g\u00f3c th\u00e0nh th\u1ea5u \u0111\u1ebfn th\u00e2n th\u00e0nh, b\u00e8n \u1edf tr\u00ean m\u1eb7t g\u00f3c th\u00e0nh, \u0111\u00e0o c\u00e1c h\u1ed1 s\u00e2u, b\u1ed1 tr\u00ed nhi\u1ec1u s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, \u1ed1ng phun l\u1eeda v\u00e0 c\u1ecf kh\u00f4, b\u1ecdc k\u00edn \u0111\u1ea1n ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i, \u0111\u1ee3i khi quan qu\u00e2n \u0111\u00e0o \u0111\u1ebfn, s\u1ebd ch\u00e2m l\u1eeda ph\u00f3ng xu\u1ed1ng. \u1edf b\u1ed1n g\u00f3c th\u00e0nh, gi\u1eb7c l\u1ea1i \u0111\u1eafp ngang 3 c\u00e1i lu\u1ef9 \u0111\u1ea5t : c\u00e1ch nhau \u0111\u1ec1u 1 tr\u01b0\u1ee3ng, cao v\u00e0 r\u1ed9ng \u0111\u1ec1u 5 th\u01b0\u1edbc. Nay \u0111\u00e3 b\u1ecf c\u00e1i lu\u1ef9 th\u1ee9 1, c\u00f2n lu\u1ef9 th\u1ee9 2 v\u00e0 3 \u0111\u1ec1u kho\u00e9t 3 l\u1ed7 ch\u00e2u mai, \u0111\u1eb7t h\u1ecfa xa \u0111\u1ea1i ph\u00e1o, ng\u00e0y \u0111\u00eam thay nhau canh gi\u1eef\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u, th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u0169ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng th\u1ef1c. Quy\u1ec1n sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc b\u1eafn s\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00fang, ch\u1eb3ng th\u1eb9n l\u00e0 m\u1ed9t v\u00f5 quan, chu\u1ea9n cho th\u1ef1c th\u1ee5 Qu\u1ea3n c\u01a1, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd. V\u1ea3, c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi k\u1ebb ra th\u00fa \u0111\u00e3 khai, gi\u1eb7c \u0111\u00e0o h\u1ed1, \u0111\u1eafp lu\u1ef9 \u1edf trong g\u00f3c nh\u00e0 m\u01b0u toan ng\u0103n ch\u1eb7n. Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1 c\u0169ng n\u00f3i \u1edf g\u00f3c th\u00e0nh ch\u1ed7 quan qu\u00e2n \u0111\u00e0o kho\u00e9t, m\u01b0a r\u00e0o s\u1ee5t xu\u1ed1ng. Hi\u1ec7n nay gi\u1eb7c \u0111\u00e3 ng\u1ea7m ph\u1ee5c qu\u00e2n \u1edf trong lu\u1ef9 gi\u1ea3 \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng c\u1ef1. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n, n\u00ean s\u1ee9c ngay nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean ph\u00f3ng ph\u00e1o, \u0111\u1ec1u \u1edf tr\u00ean n\u00fai \u0111\u1ea5t, nh\u1eb1m v\u00e0o trong th\u00e0nh, t\u1eeb cao b\u1eafn xu\u1ed1ng. Gi\u1eb7c \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00f3c th\u00e0nh \u0111\u1ec3 che \u0111\u1ee1, th\u00ec t\u1ea5t b\u1ecb tan n\u00e1t, kh\u00f4ng c\u00f2n s\u00f3t g\u00ec. C\u00f2n nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u00e0o kho\u00e9t, n\u1ebfu mu\u1ed1n \u0111\u1eb7t thu\u1ed1c s\u00fang v\u00e0 ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i \u0111\u1ec3 th\u00ed nghi\u1ec7m th\u00ec ph\u1ea3i li\u1ec7u \u0111\u1ec3 200, 300 tr\u0103m c\u00e2n thu\u1ed1c s\u00fang, d\u0103m ba qu\u1ea3 ch\u1ea5n \u0111\u1ecba l\u00f4i, r\u1ed3i \u0111\u1ec3 ng\u00f2i thu\u1ed1c cho kh\u00e9o. Khi \u0111\u1ed1t l\u1eeda, ph\u1ea3i l\u00e0 ban ng\u00e0y. Ph\u00e0m nh\u1eefng quan, qu\u00e2n d\u00e2n ch\u00fang \u1edf g\u1ea7n b\u00ean, ph\u1ea3i b\u1ea3o l\u00e1nh xa \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi \u0111\u1ea5t \u0111\u00e1 tung ra, b\u1eadt ph\u1ea3i, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Sau khi \u0111\u00e3 b\u1eafn v\u1ee1, n\u1ebfu ch\u1ed7 qu\u00e2n gi\u1eb7c \u1edf \u0111\u00f4ng b\u1ecb l\u1ed9 ra, th\u00ec quan qu\u00e2n ta b\u1eafn ngay s\u00fang v\u00e0o, t\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u gi\u1eb7c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c m\u00e0 qu\u00e2n gi\u1eb7c tr\u00f4ng c\u1eady, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t \u1edf ph\u00e1o \u0111\u00e0i gi\u1eefa th\u00e0nh. V\u1eady ta ph\u1ea3i t\u00ecm c\u00e1ch th\u1eeba c\u01a1 sai b\u1ecdn \u0111\u00e3 ra th\u00fa kia ng\u1ea7m \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 g\u1ea7n ph\u00e1o \u0111\u00e0i gi\u1eefa \u0111\u00f3, theo ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m, su\u1ed1t \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i, khi\u1ebfn cho s\u1ee5p xu\u1ed1ng th\u00ec gi\u1eb7c h\u1ebft ch\u1ed7 tr\u00f4ng c\u1eady, \u0111\u00e1nh hay gi\u1eef \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c, s\u1ebd \u0111\u1ebfn b\u1ecb b\u1eaft.<\/p>\n<p>\u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00e3 kh\u00f4ng d\u00e1m l\u00e9n xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh. B\u1ed1n m\u1eb7t ngo\u00e0i th\u00e0nh, qu\u00e2n ta mu\u1ed1n l\u00e0m g\u00ec th\u00ec l\u00e0m. Ph\u00e0m ch\u00e2n th\u00e0nh v\u00e0 m\u1eb7t h\u00e0o, h\u1ec5 ch\u1ed7 n\u00e0o qu\u00e2n gi\u1eb7c c\u1eafm ch\u00f4ng, th\u00ec nh\u1ed5 h\u1ebft ngay \u0111i \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho qu\u00e2n ta \u0111i l\u1ea1i, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, d\u1ec5 d\u00e0ng ti\u1ebfn c\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u201cNay, th\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng c\u00f9ng qu\u1eabn, ra th\u00fa hay ch\u1eb3ng ra th\u00fa c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u00e3 ra th\u00fa, trong qu\u00e2n ch\u1ec9 h\u1ecfi qua loa, th\u1ebf th\u1ef1c ch\u01b0a \u0111\u00fang. L\u0169 ch\u00fang cam l\u00f2ng li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ed1 gi\u1eef, \u0111\u00e3 m\u1ea5y n\u0103m nay ; \u0111\u1ebfn nay th\u1ebf c\u00f9ng, s\u1ee9c k\u00e9m, t\u1ef1 bi\u1ebft s\u1edbm mu\u1ed9n c\u0169ng m\u1ea5t, m\u1edbi ch\u1ecbu ra th\u00fa. Nh\u01b0 v\u1eady th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng bi\u1ebft b\u1ee5ng ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c.T\u1eeb nay h\u1ec5 c\u00f3 \u0111\u1ee9a n\u00e0o ra th\u00fa, ch\u1eb3ng k\u1ec3 l\u00e0 nam hay n\u1eef, ta ph\u1ea3i v\u1eb7n h\u1ecfi c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u00ecnh tr\u1ea1ng trong th\u00e0nh, c\u1ed1t sao cho ch\u00fang ph\u1ea3i nh\u1ea5t nh\u1ea5t phun th\u1ef1c. N\u1ebfu ch\u00fang c\u00f2n c\u00f3 gi\u1ea5u gi\u1ebfm, b\u1ecba \u0111\u1eb7t ch\u00fat n\u00e0o th\u00ec ph\u1ea3i d\u00f9ng ngay nghi\u00eam h\u00ecnh m\u00e0 kh\u1ea3o \u0111\u1ea3 tra t\u1ea5n. D\u00f9 ch\u00fang c\u00f3 v\u00ec \u0111\u00e1nh m\u00e0 ch\u1ebft, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng t\u1ed9i, ch\u1eb3ng n\u00ean nghe ch\u00fang n\u00f3i d\u1ed1i l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft, r\u1ed3i h\u1ecfi qua v\u00e0i l\u1eddi, cho l\u00e0 xong vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh chi\u1ebfm l\u1ea5y th\u00e0nh \u201cd\u01b0\u01a1ng m\u00e3\u201d l\u00e0m th\u1ebf c\u0169ng ph\u1ea3i. Nay c\u00e1c kh\u00ed c\u1ee5 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, do vua ch\u1ebf t\u1ea1o, \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t t\u1ea3i \u0111\u1ebfn. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n h\u00e0ng ng\u0169, nu\u00f4i oai qu\u00e2n, m\u00e0i nhu\u1ec7 kh\u00ed \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh th\u00e0nh ban xu\u1ed1ng, m\u1ed9t tr\u1eadn n\u00ean c\u00f4ng, s\u1ebd th\u1ea5y c\u1edd h\u1ed3ng b\u00e1o tin chi\u1ebfn th\u1eafng\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ph\u1ee7 Ho\u00e0 An, thu\u1ed9c t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh h\u1ea1t Cao B\u1eb1ng c\u00f3 1 ph\u1ee7 v\u00e0 5 huy\u1ec7n, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng man m\u00e1c. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u xin \u0111\u1eb7t th\u00eam ph\u00e2n ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 chia coi c\u00f4ng vi\u1ec7c. Vua li\u1ec1n sai tr\u00edch l\u1ea5y 2 huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m v\u00e0 Th\u1ea1ch An \u0111\u1eb7t l\u00e0m ph\u1ee7 Ho\u00e0 An, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m, th\u1ed1ng h\u1ea1t huy\u1ec7n Th\u1ea1ch An ; c\u00f2n 3 huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Lang, H\u1ea1 Lang v\u00e0 Qu\u1ea3ng Uy\u00ean v\u1eabn l\u00e0 ph\u1ee7 Tr\u00f9ng Kh\u00e1nh, ki\u00eam l\u00fd H\u1ea1 Lang, th\u1ed1ng h\u1ea1t Th\u01b0\u1ee3ng Lang v\u00e0 Qu\u1ea3ng Uy\u00ean. L\u1ea1i cho x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ef5 s\u1edf ph\u1ee7, huy\u1ec7n, \u0111\u1eb7t danh ng\u1ea1ch v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng cho c\u00e1c l\u1ea1i vi\u00ean thu\u1ed9c l\u1ec7, h\u00e0ng n\u0103m c\u1ea5p cho ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu. (Ph\u1ee7 l\u1ef5 Tr\u00f9ng Kh\u00e1nh \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 L\u1ec7nh C\u1ea5m, huy\u1ec7n H\u1ea1 Lang ; ph\u1ee7 l\u1ef5 Ho\u00e0 An \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 Nh\u01b0\u1ee3ng B\u1ea1n, huy\u1ec7n Th\u1ea1ch L\u00e2m ; huy\u1ec7n l\u1ef5 Th\u01b0\u1ee3ng Lang \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng Hi\u1ebfu L\u1ec5 : huy\u1ec7n l\u1ef5 Qu\u1ea3ng Uy\u00ean \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 B\u00e0 D\u01b0\u01a1ng ; huy\u1ec7n l\u1ef5 Th\u1ea1ch An \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 Ph\u01b0\u1edbc \u1ee9ng. Ph\u1ee7, \u0111\u1eb7t 1 tri s\u1ef1, 2 l\u1ea1i m\u1ee5c, 8 th\u00f4ng l\u1ea1i, 1 l\u1ec7 m\u1ee5c v\u00e0 30 thu\u1ed9c l\u1ec7. Huy\u1ec7n, \u0111\u1eb7t 2 l\u1ea1i m\u1ee5c, 6 th\u00f4ng l\u1ea1i, 1 l\u1ec7 m\u1ee5c v\u00e0 25 thu\u1ed9c l\u1ec7. Tri s\u1ef1, l\u1ea1i m\u1ee5c, l\u1ec7 m\u1ee5c l\u00e0m vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean, th\u00f4ng l\u1ea1i thu\u1ed9c l\u1ec7 chia l\u00e0m 2 ban. Tri s\u1ef1, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu ph\u1ea9m, chi l\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i m\u1ee5c v\u00e0 th\u00f4ng l\u1ea1i, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng. L\u1ec7 m\u1ee5c v\u00e0 thu\u1ed9c l\u1ec7 m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng. L\u1ef5 s\u1edf, c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, ng\u1ee5c th\u1ea5t : ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 150 quan ti\u1ec1n, huy\u1ec7n 120 quan. Ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu h\u1eb1ng n\u0103m : Ph\u1ee7 50 quan, huy\u1ec7n 30 quan).<\/p>\n<p>D\u00f9ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0129nh Long, hi\u1ec7p c\u00f9ng \u00e1n s\u00e1t V\u00f5 Xu\u00e2n Di\u1ec7u, L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u1ee5, quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng. Th\u0103ng L\u1ea1i b\u1ed9 Lang trung, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch l\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>Sai ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 Tham tri Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n chuy\u00ean l\u0129nh (c\u00f4ng vi\u1ec7c) c\u1ee5c B\u1ea3o to\u00e0n H\u00e0 N\u1ed9i : T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam ki\u00eam c\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee5c \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u1ea5p ru\u1ed9ng t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n v\u00e0 phu coi m\u1ed9 cho mi\u1ebfu th\u1edd c\u00e1c vua nh\u00e0 L\u00ea. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 Ti\u1ec1n L\u00ea vua Th\u00e1i T\u1ed5 \u0111\u00e1nh \u0111u\u1ed5i qu\u00e2n Minh, l\u1ea5y l\u1ea1i b\u1edd c\u00f5i, vua Th\u00e1nh T\u00f4ng th\u00ec v\u0103n \u0111\u1ee9c, v\u00f5 c\u00f4ng, \u01a1n tr\u1ea1ch th\u1ea5m kh\u1eafp n\u01b0\u1edbc Nam. Tri\u1ec1u ta k\u1ebf t\u1ee5c s\u1ef1 nghi\u1ec7p vinh quang \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u1ea1i, nh\u1edb \u01a1n tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i \u0111\u00e3 b\u1ea1i vong, v\u00ec th\u1ebf \u0111\u00e3 ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd t\u1ef1 nh\u00e0 L\u00ea, v\u00e0 ban t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng cho ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m t\u1ef1. \u0110i\u1ec3n l\u1ec5 nh\u01b0 v\u1eady, k\u1ec3 \u0111\u00e3 long tr\u1ecdng. Ch\u1eb3ng ng\u1edd b\u1ed1 con L\u00ea Duy Ho\u00e1n, L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng, n\u1ed1i nhau l\u00e0m ph\u1ea3n, \u0111\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c \u00e1c ! Th\u1ebf kh\u00f4ng nh\u1eefng ph\u1ea3i t\u1ed9i v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u00e0 c\u0169ng \u0111\u1eafc t\u1ed9i v\u1edbi c\u00e1c vua nh\u00e0 L\u00ea. T\u1ed9i b\u1edfi m\u00ecnh l\u00e0m t\u1ef1 ph\u1ea1m v\u00e0o h\u00ecnh ph\u1ea1t kh\u00f4ng th\u1ec3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n quan tr\u1ecdng, b\u1ed9 \u0111\u00e3 xin b\u1ecf b\u1edbt ru\u1ed9ng t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n v\u00e0 ru\u1ed9ng d\u01b0\u1ee1ng thi\u1ec7m ((1) Ru\u1ed9ng d\u01b0\u1ee1ng thi\u1ec7m : \u0111\u00e2y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ru\u1ed9ng cho ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m t\u1ef1 \u1edf \u0111\u1ec1n vua L\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng hoa l\u1ee3i khi tu\u1ed5i gi\u00e0.1), t\u01b0\u1edbc b\u1ecf ng\u1ea1ch t\u1ecbch ((2) Ng\u1ea1ch t\u1ecbch : b\u1ecf quan t\u01b0\u1edbc t\u00ean tu\u1ed5i \u1edf trong s\u1ed5, \u0111\u01b0\u1ee3c ban ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc.2). Vi\u1ec7c \u0111\u01b0a ra c\u00f4ng ngh\u1ecb. Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh. \u0110\u00f3 v\u00ec x\u00e9t theo ph\u00e1p ch\u1ebf, so s\u00e1nh v\u1edbi l\u1ebd c\u00f4ng b\u00ecnh, th\u00ec th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng ngh\u0129 l\u1ea1i : nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u00e0m cho d\u00f2ng \u0111\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i, h\u1ecd m\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f2n, truy t\u00f4n c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 H\u00f9ng V\u01b0\u01a1ng, S\u0129 V\u01b0\u01a1ng, An D\u01b0\u01a1ng V\u01b0\u01a1ng cho \u0111\u1ebfn \u0110inh, L\u00ea, L\u00fd, Tr\u1ea7n c\u0169ng c\u00f3 c\u1ea5p cho t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n v\u00e0 phu coi m\u1ed9 \u0111\u1ec3 th\u1edd c\u00fang l\u00e2u d\u00e0i. Hu\u1ed1ng chi c\u00e1c vua tri\u1ec1u L\u00ea so v\u1edbi c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc l\u1ea1i c\u00f2n tr\u1ed9i h\u01a1n. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng con ch\u00e1u h\u01b0 h\u1ecfng ph\u1ea1m ph\u00e1p, ph\u1ea3i t\u1ed9i, th\u00ec gi\u1ebft ch\u1ebft l\u00e0 ph\u1ea3i, ch\u1ee9 nh\u01b0 c\u00e1c vua nh\u00e0 L\u00ea tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ee9c v\u1edbi d\u00e2n c\u0169ng n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc theo l\u1ec5 ph\u00e9p \u0111\u1ec3 cho h\u01b0\u01a1ng l\u1eeda l\u00e2u d\u00e0i, t\u1ee9c nh\u01b0 vua Nghi\u00eau vua Thu\u1ea5n c\u00f3 \u0111\u1ee9c tr\u1ea1ch nhu\u1ea7n th\u1ea5m \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta, h\u00e1 c\u1ee9 ph\u1ea3i \u0110an Chu v\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n ((1) \u0110an Chu : con vua Nghi\u00eau : Th\u01b0\u01a1ng Qu\u00e2n : con vua Thu\u1ea5n. C\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u h\u01b0 h\u1ecfng.2) \u0111\u1eddi gi\u1eef t\u1ebf t\u1ef1 r\u1ed3i sau m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c huy\u1ebft th\u1ef1c ((2) Huy\u1ebft th\u1ef1c : t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ec5 th\u1edd c\u00fang.3) ngh\u00ecn n\u0103m hay sao ? Nay chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u1ea1i mi\u1ebfu th\u1edd h\u1ecd L\u00ea, c\u1ea5p cho 100 m\u1eabu t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n, 60 ng\u01b0\u1eddi phu gi\u1eef m\u1ed9 do quan t\u1ec9nh Thanh Hoa chi\u1ebfu ch\u1ed7 g\u1ea7n m\u00e0 ti\u1ec7n c\u1ea5p cho, r\u1ed3i giao d\u00e2n x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i h\u1eb1ng n\u0103m th\u1edd c\u00fang. Quan t\u1ec9nh c\u0169ng th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng s\u1ee9c l\u1ea1i, ch\u1edb \u0111\u1ec3 xao l\u00e3ng, ch\u1ec3nh m\u1ea3ng, khi\u1ebfn \u0111\u1ea1o trung h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf s\u00e1ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 h\u1ebft l\u00f2ng nh\u00e2n ngh\u0129a, m\u1ed9t m\u1ef1c c\u00f4ng b\u1eb1ng, ch\u1eb3ng nh\u1eefng ph\u00f4 b\u00e0y r\u00f5 r\u1ec7t \u1edf tr\u01b0\u1edbc tai m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ta, m\u00e0 c\u0169ng l\u00e0m h\u1ea3 anh linh c\u00e1c vua nh\u00e0 Ti\u1ec1n L\u00ea \u1edf d\u01b0\u1edbi su\u1ed1i v\u00e0ng n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng b\u00e8n xin tr\u00edch l\u1ea5y 50 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u00f4n Ki\u1ec1u \u0110\u1ea1i, c\u1ed9ng v\u1edbi 8 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea3n binh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat v\u1ec1 (mi\u1ebfu nh\u00e0 L\u00ea \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n Ki\u1ec1u \u0110\u1ea1i x\u00e3 B\u1ed1 V\u1ec7, 58 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u00f4n \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0m th\u1ee7 h\u1ed9. N\u0103m ngo\u00e1i r\u00fat b\u1edbt, theo l\u1ec7, l\u1ef1a 8 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m gi\u1ea3n binh) v\u00e0 2 con L\u00ea Duy C\u00e1t, \u0111\u01b0\u1ee3c ghi v\u00e0o s\u1ed5 th\u00f4n \u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 60 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m phu coi m\u1ed9, ch\u1ecbu n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00e2n nh\u01b0 l\u1ec7. C\u00f2n ru\u1ed9ng t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n 100 m\u1eabu ru\u1ed9ng c\u00f4ng, xin c\u1ea5p cho th\u00f4n Ki\u1ec1u \u0110\u1ea1i c\u00f9ng v\u1edbi 3 th\u00f4n l\u00e2n c\u1eadn l\u00e0 T\u0129nh X\u00e1, \u0110\u00f4ng S\u01a1n v\u00e0 \u0110\u00f4ng C\u1ea7u, cho d\u00e2n c\u00e1c th\u00f4n \u1ea5y chia nhau c\u00e0y c\u1ea5y, h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf. N\u0103m n\u00e0o c\u00f3 \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c tha thu\u1ebf hay l\u00e0 g\u1eb7p n\u0103m l\u00faa b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m thu\u1ebf, th\u00ec ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i thu m\u00e0 chi d\u00f9ng. Duy g\u1eb7p n\u0103m n\u00e0o tha to\u00e0n s\u1ed1 thu\u1ebf, do quan t\u1ec9nh t\u00e2u xin, s\u1ebd li\u1ec7u ph\u00e1t \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh T\u1ea1 Quang C\u1ef1, tr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u1ebfn Kinh v\u00e0o ch\u1ea7u, v\u00ec c\u00f3 tang, \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf qu\u00ea l\u00e0ng \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c hi\u1ebfu ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, v\u00e0o b\u00e1i m\u1ea1ng v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf cung ch\u1ee9c. Vua d\u1ee5 C\u1ef1 r\u1eb1ng : \u201cNgh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 t\u1ec9nh h\u1ea1t to, m\u00e0 Tr\u1ea5n Ninh l\u00e0 \u0111\u1ea5t m\u1edbi m\u1edf, l\u1ea1i ti\u1ebfp gi\u00e1p Xi\u00eam, L\u00e0o, \u0111\u01b0\u1ee3c khanh l\u00e0 tay th\u00e0nh thu\u1ed9c, ta kh\u1ecfi ph\u1ea3i lo. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n An- T\u0129nh v\u1ed1n c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 t\u00e1o b\u1ea1o, m\u1ea1nh t\u1ee3n. N\u1ebfu c\u00f3 l\u0169 b\u1ea5t \u0111\u1eafc ch\u00ed n\u1ed5i l\u00ean, th\u00ec d\u1eabu ch\u1ec9 c\u00f3 d\u0103m ba ng\u01b0\u1eddi, ch\u00fang c\u0169ng d\u00e1m \u0111i \u0103n c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ea5y ! V\u1eady n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch d\u1eb9p \u0111i \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Cao Kh\u1ea3 Tuy\u00ean sai qu\u00e2n l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c t\u01b0 : s\u1eeda sang v\u01b0\u1eddn v\u00e0 nh\u00e0 ri\u00eang, l\u1ea1i t\u1ef1 ti\u1ec7n d\u00f9ng g\u1ed7 c\u1ea5m \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n. B\u1ecb ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 th\u1ef1 Ng\u1ef1 s\u1eed Ph\u1ea1m Huy Di\u1ec7u t\u00e2u h\u1eb7c. Tuy\u00ean ph\u1ea3i t\u1ed9i b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t ph\u1ed1i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ph\u1ea9m tr\u1eadt ng\u1ea1ch L\u00e3nh binh v\u00e0 ph\u00f3 L\u00e3nh binh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng : \u201c\u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1ec9nh c\u00f3 h\u1ea1t l\u1edbn h\u1ea1t nh\u1ecf, l\u00ednh c\u00f3 ch\u1ed7 nhi\u1ec1u, ch\u1ed7 \u00edt, th\u1ebf m\u00e0 ch\u00e1nh, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh, c\u1ee9 \u0111\u1eb7t chung m\u1ed9t l\u1ec7, ch\u01b0a c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t kh\u00e1c nhau. V\u1eady chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m t\u1ec9nh h\u1ea1t to, qu\u00e2n l\u00ednh nhi\u1ec1u th\u00ec \u0111\u1eb7t 1 L\u00e3nh binh quan v\u00e0 1 ph\u00f3 L\u00e3nh binh quan (9 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Gia \u0110\u1ecbnh, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 Tr\u1ea5n T\u00e2y). T\u1ec9nh n\u00e0o s\u1ed1 qu\u00e2n \u00edt h\u01a1n th\u00ec ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t 1 L\u00e3nh binh quan (4 t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, B\u00ecnh Thu\u1eadn, V\u0129nh Long v\u00e0 An Giang). Nh\u1eefng t\u1ec9nh \u1edf g\u1ea7n kinh k\u1ef3, nh\u1eefng t\u1ec9nh trung b\u00ecnh v\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u xung y\u1ebfu \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t m\u1ed9t L\u00e3nh binh quan (8 t\u1ec9nh : Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Y\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean). Nh\u1eefng t\u1ec9nh nh\u1ecf m\u00e0 qu\u00e2n \u00edt th\u00ec \u0111\u1eb7t 1 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan (9 t\u1ec9nh : Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Bi\u00ean H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Qu\u1ea3ng Y\u00ean v\u00e0 Cao B\u1eb1ng). L\u00e3nh binh : d\u00f9ng quan Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh d\u00f9ng quan T\u00f2ng tam ph\u1ea9m. Duy \u1edf Thanh \u2013 Ngh\u1ec7 c\u00f3 Th\u1ea7n s\u00e1ch k\u00ednh binh ((1) K\u00ednh binh : qu\u00e2n c\u1ee9ng m\u1ea1nh.1) kh\u00e1c v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c, th\u00ec L\u00e3nh binh : d\u00f9ng quan T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m ; ph\u00f3 L\u00e3nh binh : d\u00f9ng quan Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m. T\u1ec9nh n\u00e0o c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u00ednh th\u1ee7y th\u00ec \u0111\u1eb7t 1 th\u1ee7y s\u01b0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan, d\u00f9ng quan t\u00f2ng tam ph\u1ea9m (Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i). T\u1ec9nh n\u00e0o c\u00f3 \u00edt th\u1ee7y qu\u00e2n th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t, d\u00f9ng l\u00e3nh binh hay Ph\u00f3 l\u00e3nh binh coi c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i d\u1ee5 : ph\u00e0m L\u00e3nh binh v\u00e0 ph\u00f3 L\u00e3nh binh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea9m h\u00e0m ngang nhau th\u00ec c\u1ee9 cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ai ph\u1ea9m h\u00e0m h\u01a1i th\u1ea5p nh\u01b0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 th\u00ec b\u1ed5 ngay l\u00e0m L\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An, V\u0169 V\u0103n Thuy\u00ean th\u00ec b\u1ed5 l\u00e0m ph\u00f3 L\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An, V\u0169 V\u0103n Hu\u00e2n l\u00e0m L\u00e3nh binh Thanh Hoa, Ph\u00f9ng H\u1eefu Ho\u00e0 l\u00e0m L\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh, Ng\u00f4 V\u0103n Giai l\u00e0m L\u00e3nh binh H\u01b0ng Y\u00ean, Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec3n l\u00e0m L\u00e3nh binh L\u1ea1ng S\u01a1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00f4n l\u00e0m th\u1ef1 L\u00e3nh binh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. Ph\u1ea9m h\u00e0m h\u01a1i cao, nh\u01b0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng V\u0103n L\u00fd, chu\u1ea9n cho l\u00e0m t\u00e1c vi L\u00e3nh binh H\u00e0 Ti\u00ean, tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m ; Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh t\u00e1c vi ph\u00f3 l\u00e3nh binh th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m ; Tr\u1ea7n V\u0103n V\u00e2n t\u00e1c vi L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m ; \u0110o\u00e0n V\u0103n T\u1ea3i t\u00e1c vi L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i, tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m ; V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang t\u00e1c vi ph\u00f3 L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m ; B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o t\u00e1c vi ph\u00f3 L\u00e3nh binh H\u01b0ng Ho\u00e1, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u00f3 khuy\u1ebft c\u1ea7n b\u1ed5, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea9m h\u00e0m gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u0169ng chi\u1ebfu \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m, \u0111\u1ec3 cho ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 V\u0169 Ti\u1ebfn M\u00e2u l\u00e0m L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Nguy\u00ean l\u00e0m L\u00e3nh binh B\u00ecnh Thu\u1eadn ; V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Phan T\u1ea5t T\u00edn l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 ; V\u1ec7 u\u00fd l\u0129nh Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 B\u00ecnh Giang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea9m l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Bi\u00ean H\u00f2a ; V\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o l\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft Trung l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd gi\u1eef th\u00e0nh An H\u1ea3i v\u00e0 th\u00e0nh \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam chuy\u00ean coi qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh \u1edf th\u00e0nh \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, th\u00e0nh An H\u1ea3i, ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i v\u00e0 c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, \u0111\u00f3ng gi\u1eef v\u00e0 tu\u1ea7n ti\u1ec5u ; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi coi x\u00e9t cai qu\u1ea3n c\u1ea3 c\u00e1c bi\u1ec1n binh do Kinh ph\u00e1i ho\u1eb7c t\u1ec9nh ph\u00e1i v\u00e0 c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111\u00f3ng \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn. Nguy\u00ean L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam, chuy\u00ean coi qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh c\u00e1c c\u01a1 Nam Tr\u00e1ng, c\u01a1 Qu\u1ea3ng Nam, c\u01a1 Nam T\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam, \u1edf t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ed9i T\u0129nh ki\u1ec7n \u1edf H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh.<\/p>\n<p>D\u00f9ng V\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o. B\u1ed5 V\u0169 V\u0103n T\u00e2m l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 nh\u1eadn gi\u1eef qu\u1ea3 \u1ea5n ho\u00e0ng phong. (B\u1ea5y nay N\u1ed9i c\u00e1c c\u00f3 c\u1ea7n \u0111\u00f3ng \u1ea5n th\u00ec theo k\u1ef3 h\u1ea1n, t\u00e2u l\u0129nh h\u00f2m \u1ea5n c\u00f3 ch\u1eef ni\u00eam phong c\u1ee7a vua, \u0111\u00f3ng xong, l\u1ea1i xin l\u0129nh gi\u1ea5y ni\u00eam phong kh\u00e1c ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh giao qu\u1ea3 \u1ea5n ho\u00e0ng phong cho vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt k\u00ednh c\u1ea9n coi gi\u1eef. C\u00e1i h\u00f2m \u0111\u1ef1ng \u1ea5n do vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n sung l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Vi\u1ec7n v\u00e0 vi\u00ean qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng d\u00e1n ni\u00eam phong \u0111\u00e1nh d\u1ea5u. N\u1ebfu g\u1eb7p khi N\u1ed9i c\u00e1c cam k\u1ebft \u0111\u1ec3 l\u00e3nh th\u00ec vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt c\u0169ng hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi vi\u00ean qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 m\u1edf h\u00f2m, chi\u1ebfu s\u1ed1 \u1ea5n giao. Khi vi\u1ec7c xong, l\u1ea1i ni\u00eam phong \u0111\u00e1nh d\u1ea5u nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt c\u00f3 m\u1eadt d\u1ee5 ph\u1ea3i c\u1ea7n d\u00f9ng m\u1ea3nh gi\u1ea5y \u201cho\u00e0ng phong\u201d \u0111\u1ec3 d\u00e1n ni\u00eam phong, th\u00ec chu\u1ea9n cho l\u00e3nh trong s\u1ed1 l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ec3 d\u00f9ng ; c\u00f2n s\u1ed1 N\u1ed9i c\u00e1c l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u00f9ng h\u1ebft r\u1ed3i<\/p>\n<p>th\u00ec ph\u1ea3i do vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u0129nh ngay. R\u1ed3i chi\u1ebfu xem s\u1ed1 l\u0129nh l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 d\u00f9ng h\u1ebft bao nhi\u00eau, l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp t\u00e2u r\u00f5 r\u00e0ng, do quan \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c x\u00e9t l\u1ea1i, l\u00e0m phi\u1ebfu \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u).<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u quy \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf \u0111inh, thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1 t\u1ec9nh V\u0129nh Long. Ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1 th\u1ed1ng tr\u1ecb hai huy\u1ec7n (Tu\u00e2n Ngh\u0129a v\u00e0 Tr\u00e0 Vinh), gi\u00e1p gi\u1edbi v\u1edbi \u0111\u1ecba ph\u1eadn V\u0129nh B\u00ecnh, V\u0129nh Tr\u1ecb thu\u1ed9c ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n. Ng\u01b0\u1eddi Kinh, ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u1edf l\u1eabn, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a c\u00f3 s\u1ed5 s\u00e1ch, thu\u1ebf l\u1ec7. \u0110\u1ebfn nay, B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang th\u00e2n h\u00e0nh \u0111i kh\u00e1m, tu\u1ef3 theo h\u00ecnh th\u1ebf thu\u1eadn ti\u1ec7n m\u00e0 \u0111\u1ed5i cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o (V\u0129nh Tr\u1ecb \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c Tu\u00e2n Ngh\u0129a 1 t\u1ed5ng, Tr\u00e0 Vinh 2 t\u1ed5ng ; Tu\u00e2n Ngh\u0129a \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c V\u0129nh B\u00ecnh 7 s\u00e1ch, Tr\u00e0 Vinh \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c V\u0129nh Tr\u1ecb 1 t\u1ed5ng), \u0111\u1ec1u c\u1eafm m\u1ed1c \u0111\u1ec3 ghi \u0111\u1ecba gi\u1edbi. Ph\u00e0m nh\u1eefng d\u00e2n \u0111inh, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c huy\u1ec7n L\u1ea1c Ho\u00e1, \u0111\u1ec1u l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch. Nh\u1eefng thu\u1ebf l\u1ec7, xin \u0111\u00e1nh c\u00f9ng m\u1ed9t lo\u1ea1t v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Kinh. (Nguy\u00ean ph\u1ee7 h\u1ea1t c\u00f3 8 t\u1ed5ng, 128 trang v\u00e0 s\u00e1ch, \u0111inh s\u1ed1 4409 ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9ng n\u00fai c\u00f4ng 167 th\u1eeda r\u01b0\u1ee1i, c\u1ed9ng th\u1ed5 107 th\u1eeda. Ru\u1ed9ng n\u00fai c\u00f4ng, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf theo l\u1ec7 ru\u1ed9ng n\u00fai ; c\u00f4ng th\u1ed5 \u0111\u00e1nh theo l\u1ec7 \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng d\u00e2u ; d\u00e2n th\u1ef1c n\u1ea1p, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf theo l\u1ec7 tr\u00e1ng h\u1ea1ng). Vua y cho l\u1eddi t\u00e2u. Chu\u1ea9n cho : c\u00e1c trang v\u00e0 c\u00e1c s\u00e1ch l\u1edbn th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m x\u00e3, nh\u1ecf th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u00f4n, \u0111\u1ec3 t\u00ean g\u1ecdi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh \u0111\u00e1ng. L\u1ea1i sai ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t, thi\u1ebft l\u1eadp ph\u1ee7 l\u1ef5 v\u00e0 huy\u1ec7n l\u1ef5, l\u1ea5y d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn sung l\u00e0m thu\u1ed9c l\u1ec7. (Ph\u1ee7 l\u1ef5 \u0111\u1eb7t \u1edf th\u00f4n Qu\u1ea3ng D\u00e3, huy\u1ec7n Tu\u00e2n Ngh\u0129a ki\u00eam l\u00fd, c\u00f3 30 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c l\u1ec7 ; huy\u1ec7n l\u1ef5 Tr\u00e0 Vinh \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 Thanh S\u00e1i, c\u00f3 25 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c l\u1ec7).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho nh\u1eefng l\u00ednh ph\u00e1i \u0111i tr\u00fa ph\u00f2ng, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i, trong \u0111\u00f3 \u0111\u1ea5t c\u00f3 ch\u1ed7 l\u1edbn, ch\u1ed7 nh\u1ecf, vi\u1ec7c c\u00f3 n\u01a1i nhi\u1ec1u, n\u01a1i \u00edt. Ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u xung y\u1ebfu, xin ph\u00e1i 6 \u0111\u1ed9i : 3 ph\u1ee7 \u1ee9ng Ho\u00e0, Th\u01b0\u1eddng T\u00edn v\u00e0 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c m\u1ed7i ph\u1ee7 4 \u0111\u1ed9i, 3 huy\u1ec7n Nam Xang, B\u00ecnh L\u1ee5c v\u00e0 Thanh Li\u00eam \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u00e0nh v\u00e0 h\u00e0o ; huy\u1ec7n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c gi\u00e1p gi\u1edbi v\u1edbi t\u1ec9nh b\u00ean m\u1ed7i huy\u1ec7n m\u1ed9t \u0111\u1ed9i, c\u00f2n c\u00e1c huy\u1ec7n Thanh Tr\u00ec, Ph\u00fa Xuy\u00ean, Ho\u00e0i An, Thanh Oai v\u00e0 Duy Ti\u00ean ho\u1eb7c g\u1ea7n t\u1ec9nh th\u00e0nh, ho\u1eb7c g\u1ea7n ph\u1ee7 l\u1ef5, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u00e1i l\u00ednh \u0111\u00f3ng gi\u1eef\u201d. Vua chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 chia l\u00e0m 2 ban ho\u1eb7c 3 ban kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau. L\u1ea1i n\u1eefa, Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh m\u1edbi tuy\u1ec3n v\u00e0 l\u00ednh t\u1ea5n s\u1edf Qu\u1ea3ng Tu\u1ea7n \u0111\u1ec1u ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ec7 chia ban. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean. Chu\u1ea9n cho nh\u1eb1m m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7 n\u00e0y \u0111\u1ec1u chia l\u00e0m 33 ban, lu\u00e2n phi\u00ean nhau \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00f5 ban l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c l\u00e0m s\u00f4ng Ph\u1ed5 L\u1ee3i. Ph\u00e1i th\u00eam 1200 bi\u1ec1n binh g\u00f3p s\u1ee9c \u0111\u1ec3 khai \u0111\u00e0o. Tr\u01b0\u1edbc kia, Kinh do\u00e3n H\u1ed3 H\u1ef1u l\u1ea7m nghe c\u00e1c x\u00e3 D\u01b0\u01a1ng N\u1ed7 s\u1edf t\u1ea1i, ngh\u0129 xin \u0111\u00e0o ra ch\u1ed7 kh\u00e1c, b\u1ecf ch\u1ed7 d\u1ec5, \u0111\u00e0o ch\u1ed7 kh\u00f3, t\u1ed1n c\u00f4ng g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, t\u1edbi m\u00f9a m\u01b0a l\u1ee5t c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u00e0o xong. H\u1ed3 H\u1ef1u l\u00e0m s\u1edb nh\u1eadn t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua sai Qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00ednh v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh \u0111i kh\u00e1m. Khi v\u1ec1, h\u1ecd n\u00f3i : \u201cH\u1ef1u l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng t\u1ed1t, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea5t m\u1edbi, \u0111\u00e0o l\u00ean b\u1edd \u0111\u00ea th\u1eb3ng nh\u01b0 v\u00e1ch \u0111\u1ee9ng, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u1ea5t \u1eadp xu\u1ed1ng, \u0111\u1ea9y ph\u00ecnh b\u00f9n c\u00e1t ra, l\u1ea1i l\u00e0m ph\u00ed m\u1ed9t phen ph\u1ea3i g\u00e1nh \u0111\u1ed5 \u0111i. L\u1ea1i c\u00f2n h\u01a1n 10 tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea5t th\u1eeba ch\u01b0a x\u00fac \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c!\u201d<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng H\u1ef1u l\u00e0m nhi\u1ec1u vi\u1ec7c sai l\u1ea7m \u0111\u1ec3 nh\u1ecdc c\u00f4ng, t\u1ed1n c\u1ee7a, b\u00e8n ra l\u1ec7nh tuy\u00ean ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng g\u00f4ng n\u00eau t\u1ed9i ngay \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u00e0o s\u00f4ng \u0111\u00f3, r\u1ed3i ph\u00e1i b\u1ecdn Xu\u00e2n \u0111\u1ebfn thay. Sau \u0111\u00f3, v\u00ec m\u01b0a d\u1ea7m v\u00e0 l\u1ee5t, ph\u1ea3i ngh\u1ec9 vi\u1ec7c. H\u1ef1u b\u1ecb t\u1ed9i c\u00e1ch l\u01b0u.<\/p>\n<p>B\u1ed5 : th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n, l\u00e0m Tham tri b\u1ed9 Binh ; Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1, l\u00e3nh B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 l\u00e0 Cao H\u1eefu D\u1ef1c l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 T\u0129nh, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ; Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ; Ph\u1ea1m Duy Trinh l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Bi\u00ean H\u00f2a ; Tr\u1ea7n Tuy\u00ean l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Th\u00e1i Nguy\u00ean ; Nguy\u1ec5n Vi\u1ec5n Du l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean H\u00f2a ; \u0110inh Do\u00e3n Trung l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; H\u1ed3 C\u00f4ng Hi l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 Ti\u00ean ; L\u00ea Kinh T\u1ebf l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh, hi\u1ec7p c\u00f9ng B\u1ed1 ch\u00ednh Cao H\u1eefu D\u1ef1c, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7. Chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay, ph\u00e0m h\u1ea1t n\u00e0o ch\u01b0a \u0111\u1eb7t tu\u1ea7n ph\u1ee7, ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0m h\u1ed9 ph\u1ee7, ho\u1eb7c quy\u1ec1n l\u0129nh ho\u1eb7c quy\u1ec1n ch\u01b0\u1edfng, th\u00ec \u00e1n s\u00e1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng h\u1ed9 l\u00e3nh \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7. L\u1ec7nh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Sai bi\u00ean t\u1eadp cu\u1ed1n <a href=\"https:\/\/vjol.info.vn\/index.php\/JSTD\/article\/view\/19464\"><strong>Ng\u1ef1 ch\u1ebf ti\u1ec5u b\u00ecnh L\u01b0\u1ee1ng k\u1ef3 ngh\u1ecbch ph\u1ec9 ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c<\/strong><\/a>. B\u1ecdn C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n, Binh b\u1ed9, N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u00e0 H\u00e0 (T\u00f4ng) Quy\u1ec1n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia b\u1ecdn ngh\u1ecbch ph\u1ea1m B\u1eafc K\u1ef3 l\u00e0 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n ngu d\u1ea1i n\u1ed5i l\u00ean ; ngh\u1ecbch ph\u1ea1m Nam K\u1ef3 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i n\u1ed5i d\u1eady l\u00e0m ph\u1ea3n. Gi\u1eb7c Xi\u00eam nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, chia qu\u00e2n l\u00e0m 5 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n ! B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u1ea1i c\u00f3 Th\u1ed5 Man qu\u1ea5y r\u1ed1i. B\u1edd c\u00f5i c\u00f3 s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u00e3 3 n\u0103m nay, nhi\u1ec1u l\u1ea7n nh\u00e0 vua sai t\u01b0\u1edbng chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u0111\u00e1nh. Ph\u00e0m vi\u1ec7c trong qu\u00e2n, t\u1eeb m\u01b0u m\u00f4 \u0111\u00e1nh gi\u1eef \u0111\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c ti\u1ec5u ph\u1ec9 ho\u1eb7c chi\u00eau an c\u00f9ng l\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ef1 nghi thi\u1ec7n h\u1eadu \u0111\u1ec1u quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, t\u1eeb c\u1eedu tr\u00f9ng truy\u1ec1n ra ngh\u00ecn d\u1eb7m, kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec, kh\u00f4ng \u0111\u00fang c\u01a1 h\u1ed9i. Quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3. Ngh\u1ecbch L\u01b0\u01a1ng, ngh\u1ecbch V\u00e2n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ecb gi\u1ebft. Qu\u00e2n Xi\u00eam b\u1ecb \u0111\u1ed5 nh\u01b0 gi\u00f3 l\u01b0\u1edbt. Gi\u1eb7c Man B\u00ecnh Thu\u1eadn b\u1ecb qu\u00e9t nh\u01b0 b\u1ee5i bay. Gi\u1eb7c Kh\u00f4i v\u00ec kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n \u0111\u00e3 ch\u1ebft tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 c\u00f2n \u0111\u00e1m qu\u00e2n t\u00e0n c\u1ed1 ch\u1ebft b\u00e1m gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, ch\u1eb3ng m\u1ea5y ng\u00e0y n\u1eefa, c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb tr\u1eeb di\u1ec7t ! Ph\u00e0m nh\u1eefng v\u00f5 c\u00f4ng \u1ea5y, \u0111\u1ec1u do s\u1ef1 quy\u1ebft \u0111o\u00e1n c\u1ee7a nh\u00e0 vua m\u00e0 l\u00e0m n\u00ean c\u1ea3. K\u1ec3 t\u1eeb khi d\u1ee5ng binh \u1edf B\u1eafc, Nam K\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 vua ch\u1ec9 b\u1ea3o ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c : c\u00f3 khi \u0111\u1eb7c c\u00e1ch d\u00f9ng ng\u00f2i b\u00fat son m\u00e0 ph\u00ea b\u1ea3o, c\u00f3 khi ban d\u1ee5 ch\u1ec9 cho thi h\u00e0nh. V\u0103n th\u00ec th\u1ea7n, v\u00f5 th\u00ec th\u00e1nh, r\u1ef1c r\u1ee1 nh\u01b0 tr\u0103ng sao v\u1eadn h\u00e0nh \u1edf tr\u00ean tr\u1eddi, cu\u1ed3n cu\u1ed9n nh\u01b0 s\u00f4ng ng\u00f2i m\u00f4ng m\u00eanh \u1edf m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. Nay c\u00f4ng l\u1edbn nh\u01b0 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u00e3 l\u00e0m n\u00ean, xin \u0111em nh\u1eefng b\u1ea3n ch\u00e2u ph\u00ea ch\u1eef son v\u1ec1 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 v\u00e0 xen v\u00e0o \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf, so\u1ea1n th\u00e0nh s\u00e1ch tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf Nam K\u1ef3 s\u1ebd k\u00ednh c\u1ea9n bi\u00ean t\u1eadp th\u00e0nh s\u00e1ch sau, \u0111\u1ec3 c\u00f4ng b\u1ed1 v\u1edbi thi\u00ean h\u1ea1, truy\u1ec1n l\u1ea1i \u0111\u1eddi sau\u201d.<\/p>\n<p>Vua khen l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u00e8n d\u00f9ng Qu\u1ed1c s\u1eed qu\u00e1n l\u00e0m n\u01a1i bi\u00ean t\u1eadp. B\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u00e0 H\u00e0 (T\u00f4ng) Quy\u1ec1n tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c. L\u1ef1a l\u1ea5y thu\u1ed9c vi\u00ean c\u1ee7a h\u1ecd v\u00e0 c\u1eed nh\u00e2n l\u00e0m H\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf L\u1ee5c b\u1ed9, g\u1ed3m 16 ng\u01b0\u1eddi, sung l\u00e0m Bi\u00ean tu. Khi s\u00e1ch l\u00e0m xong, \u0111em kh\u1eafc in \u0111\u01b0\u1ee3c 153 quy\u1ec3n (Ch\u00ednh bi\u00ean : 142 quy\u1ec3n ; Ph\u1ee5 bi\u00ean 8 quy\u1ec3n ; Th\u01a1 : 2 quy\u1ec3n ; M\u1ee5c l\u1ee5c : 1 quy\u1ec3n).<\/p>\n<p>[Ng\u1ef1 ch\u1ebf ti\u1ec5u b\u00ecnh B\u1eafc k\u1ef3 ngh\u1ecbch ph\u1ec9 thi t\u1eadp \u5fa1\u88fd\u527f\u5e73\u5317\u573b\u9006\u532a\u8a69\u96c6]<\/p>\n<p>[Ng\u1ef1 ch\u1ebf ti\u1ec5u b\u00ecnh Nam k\u1ef3 t\u1eb7c kh\u1ea5u thi t\u1eadp \u5fa1\u88fd\u527f\u5e73\u5357\u573b\u8cca\u5bc7\u8a69\u96c6 S]<\/p>\n<p>[Kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh ti\u1ec5u b\u00ecnh l\u01b0\u1ee1ng k\u1ef3 ph\u1ec9 kh\u1ea5u ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c \u6b3d\u5b9a\u52e6 \u52e6\u5e73\u5169\u573b\u532a\u5bc7\u65b9\u7565]<\/p>\n<p>L\u1ee5c d\u1ee5ng nh\u1eefng b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 t\u1eeb khi nh\u00e0 vua ch\u01b0a l\u00ean ng\u00f4i. D\u00f9ng : Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n L\u1ee3i l\u00e0m Ch\u01b0 qu\u00e2n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Tr\u1ea7n \u0110\u0103ng Dung l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 ; c\u00f2n th\u00ec b\u1ed5 l\u00e0m cai \u0111\u1ed9i, ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ch\u1ee7 s\u1ef1 v\u00e0 t\u01b0 v\u1ee5, t\u1ea5t c\u1ea3 24 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>L\u00e3nh ch\u1ee9c b\u1ea3o h\u1ed9 l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111em \u0111\u1ecba \u0111\u1ed3 thu\u1ed9c th\u00e0nh v\u00e0 ngo\u00e0i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh \u1ea5y d\u00e2ng l\u00ean. Vua m\u1edf xem, th\u1ea5y v\u1ebd \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, h\u00ecnh th\u1ebf, r\u00f5 r\u00e0ng d\u1ec5 coi, ban khen. Chu\u1ea9n cho x\u00e9t vi\u00ean quan Phi\u00ean n\u00e0o \u0111\u00e3 ch\u1ec9 d\u1eabn \u0111\u1ec3 v\u1ebd th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u1ed3 d\u00f9ng qu\u1ea7n \u00e1o. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t c\u01a1 l\u00e0 S\u01a1n T\u1ed1t v\u00e0 Nha Su\u1ea5t \u0111\u1ec1u l\u00e0m Qu\u1ea3n c\u01a1 ; Ph\u00f3 su\u1ea5t c\u01a1 l\u00e0 B\u1ed3n L\u1ee5c l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1.<\/p>\n<p>Vua sai vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt truy\u1ec1n d\u1ee5 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp, trong ph\u1ea3i tr\u1ea5n \u00e1p d\u00e2n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, ngo\u00e0i ph\u1ea3i ph\u00f2ng ng\u1eeba gi\u1eb7c l\u00e1ng gi\u1ec1ng. Th\u00e0nh n\u00e0y l\u00e0 n\u01a1i quan tr\u1ecdng \u1edf bi\u00ean thu\u1ef3. Nh\u00e2n nay v\u00f4 s\u1ef1, t\u00ecm c\u00e1ch s\u1eeda sang, m\u1edbi l\u00e0 c\u00e1i k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i, vi\u1ec7c c\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t : \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n Man th\u00ec v\u1ed7 v\u1ec1 chi\u00eau t\u1eadp \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p, y\u00ean t\u0129nh l\u00e2u d\u00e0i. \u0110\u1ed1i v\u1edbi b\u1ecdn quan Phi\u00ean th\u00ec tu\u1ef3 t\u00e0i b\u1ed5 d\u00f9ng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u00e0i gi\u1ecfi th\u00ec t\u00e2u xin li\u1ec7u cho quan ch\u1ee9c, khi\u1ebfn h\u1ecd m\u1ed9 \u0111\u1ea1o ngh\u0129a, theo phong ho\u00e1, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch ph\u1ea5n kh\u1edfi. Vi\u1ec7c th\u1ee9 hai l\u00e0 ch\u1ee9a th\u00f3c l\u00faa, l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n. V\u1ea3, qu\u00e2n ta c\u00f3 nhi\u1ec1u v\u00e0 \u0111\u00f3ng l\u00e2u \u1edf \u0111\u1ea5y, h\u00e0ng n\u0103m v\u1eadn t\u1ea3i kh\u00f3 nh\u1ecdc ph\u00ed t\u1ed5n, kh\u00f3 l\u00f2ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ebf m\u00e0 Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1ea5t r\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1, b\u1ecf hoang c\u00f2n nhi\u1ec1u. Ch\u00ednh ph\u1ea3i n\u00ean chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n Kinh, theo \u0111i khai kh\u1ea9n c\u00e0y c\u1ea5y v\u00e0 c\u01b0 tr\u00fa. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng, nh\u00e2n l\u00fac nh\u00e0n r\u1ed7i n\u00e0y, ho\u1eb7c tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda ho\u1eb7c li\u1ec7u 1 ph\u1ea7n ba \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 g\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec7n, v\u1eeba c\u00e0y v\u1eeba t\u1eadp luy\u1ec7n, th\u00ec sau \u0111\u00f3 v\u00e0i n\u0103m th\u00f3c g\u1ea1o kh\u00f4ng sao \u0103n xu\u1ec3. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ecd, m\u1ed9t khi b\u1ecb qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n ta c\u00e0y c\u1ea5y, trong l\u00f2ng h\u1ecd ch\u1eb3ng kh\u1ecfi n\u1ea3y sinh \u00fd n\u1ecd \u0111i\u1ec1u kia! C\u00e1c khanh n\u00ean li\u1ec7u gi\u1ea3ng gi\u1ea3i cho kh\u00e9o, tr\u1ea3 gi\u00e1 cao m\u00e0 mua, d\u1eabu c\u00f3 t\u1ed1n k\u00e9m \u0111\u1ebfn h\u00e0ng v\u1ea1n c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f2 k\u00e8 suy t\u00ednh. R\u1ed3i \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3, h\u1eefu th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, ch\u1ed7 qu\u00e2n ta \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y tu\u1ef3 ti\u1ec7n khai kh\u1ea9n : ph\u00e0m nh\u1eefng qu\u00e2n d\u00e2n, l\u0129nh canh, ai kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 v\u1eadt l\u1ef1c th\u00ec c\u1ea5p cho tr\u00e2u c\u00e0y v\u00e0 \u0111\u1ed3 l\u00e0m ru\u1ed9ng, c\u1ed1t sao m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, l\u1eadp th\u00e0nh \u1ea5p l\u00fd, khi\u1ebfn cho ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ng\u00e0y m\u1ed9t m\u1edf mang, nh\u00e2n d\u00e2n ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, r\u1ed3i sau c\u1ee9 x\u00e9t ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 qu\u00e2n ta \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y th\u00ec v\u1eeba m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi v\u1eeba khai kh\u1ea9n, theo nh\u01b0 c\u00e1i l\u1ec7 \u0111\u00e3 l\u00e0m \u1edf g\u1ea7n th\u00e0nh. Nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 khai kh\u1ea9n c\u0169ng n\u00ean \u0111\u1eafp b\u1edd ng\u0103n c\u00e1ch, chia \u0111\u1ecbnh s\u00e0o, m\u1eabu. \u0110\u1ee3i khi \u0111\u1ea5t m\u1edf r\u1ed9ng, ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u00f4ng, ai n\u1ea5y c\u00f3 s\u1ea3n nghi\u1ec7p, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc quy \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf kho\u00e1.<\/p>\n<p>\u201cK\u1ec3 ra m\u1ed9 d\u00e2n l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, c\u00f3 l\u1ee3i r\u1ea5t nhi\u1ec1u. L\u00fac v\u00f4 s\u1ef1 th\u00ec \u1edf y\u00ean c\u00e0y c\u1ea5y, qu\u00e2n th\u1eeba l\u01b0\u01a1ng, d\u00e2n th\u1eeba \u0103n ; l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec b\u1ea3o v\u1ec7 cho nhau, d\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 qu\u00e2n, gi\u1eef th\u00ec v\u1eefng, \u0111\u00e1nh th\u00ec th\u1eafng. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u01b0u k\u1ebf t\u1ed1t nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee7 qu\u00e2n, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef v\u1eefng b\u1edd c\u00f5i v\u00e0 ph\u00f2ng b\u1ecb gi\u1eb7c ngo\u00e0i. Nh\u01b0ng c\u1ed1t ph\u1ea3i l\u00e0m d\u1ea7n, ch\u1eb3ng n\u00ean c\u1ea9u th\u1ea3, c\u1ea7n l\u1ea5y ch\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh hi\u1ec7u ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 cho qu\u00e2n hay d\u00e2n c\u00f3 k\u1ebb b\u00e1 chi\u1ebfm x\u00e2m l\u1ea5n sinh t\u1ec7 h\u1ea1i kh\u00e1c ! C\u00e1c khanh n\u00ean \u0111\u1ec3 t\u00e2m x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, c\u1ed1t sao l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u00eam th\u1eafm m\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u00e2u ra \u0111\u1ea5y, m\u1edbi l\u00e0 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p ho\u00e0n to\u00e0n. V\u1eady n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng lo toan \u0111i !\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0-Ninh \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung l\u00e0 ch\u1ed7 h\u1ecd ngo\u1ea1i, v\u1ed1n c\u00f3 t\u00ecnh ngh\u0129a v\u1edbi nhau. V\u1eady xin h\u1ed3i t\u1ecb\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, ta giao cho tr\u1ecdng tr\u00e1ch m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea7n V\u0103n Trung c\u0169ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a d\u00f9ng, c\u1ea5t nh\u1eafc \u0111\u1ebfn quan h\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean m\u1ed9t ni\u1ec1m gi\u1eef l\u1ea5y c\u00f4ng b\u1eb1ng trung tr\u1ef1c, kh\u00f4ng th\u1eb9n v\u1edbi l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u1ecb hi\u1ec1m l\u00e0 ch\u1ed7 b\u00e0 con, c\u1ed1 c\u1ef1u\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 50 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh thu\u1ed9c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tr\u00e0n ng\u1eadp, l\u00faa ru\u1ed9ng ch\u00ecm ng\u1eadp, gi\u00e1 g\u1ea1o ng\u00e0y c\u00e0ng l\u00ean cao. D\u1ee5 cho thu\u1ebf m\u00f9a h\u1ea1 n\u00e0y v\u00e0 th\u00f3c t\u00f4 n\u0103m ngo\u00e1i c\u00f2n thi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u gia h\u1ea1n cho \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng s\u1ebd n\u1ed9p.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf An \u2013 H\u00e0 t\u00e2u h\u1eb7c \u00e1n s\u00e1t An Giang \u0110o\u00e0n Nguy\u00ean Th\u1ed1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1eb9p h\u00f2i qu\u00ea k\u1ec7ch, ph\u00e0m v\u0103n \u00e1n do c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ec7 l\u00ean \u0111\u1ec1u nh\u1ea5t nh\u1ea5t y c\u1ea3, th\u1eadm ch\u00ed v\u1ec1 c\u00e1c vi\u1ec7c ph\u00ea \u0111\u01a1n, khi\u1ebfu n\u1ea1i v\u00e0 tra kh\u00e1m c\u00e1c v\u1ee5 \u00e1n, \u0111\u1ec1u theo s\u1ef1 ch\u1ec9 d\u1eabn c\u1ee7a th\u01a1 l\u1ea1i. Nh\u01b0 v\u1eady th\u1eadt kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng gi\u1eef ch\u1ee9c !<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai tri\u1ec7t ngay v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, sau \u0111\u00f3 Th\u1ed1ng ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho c\u00e1c v\u1ec7 c\u00e1c \u0111\u1ed9i kinh binh b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7 chi\u1ebfu l\u1ec7, chia ban.<\/p>\n<p>Ng\u1eebng vi\u1ec7c xe th\u1ee7y h\u1ecfa k\u00fd t\u1ebf gi\u00e3 luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, v\u00ec r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu, m\u01b0a l\u1ee5t, cho n\u00ean ng\u1eebng l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>CLVI \u2013 156<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 (1835), m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1.<\/p>\n<p>L\u00e0m l\u1ec5 Thu h\u01b0\u1edfng. Nh\u00e2n g\u1eb7p m\u01b0a l\u1ee5t, sai ho\u00e0ng t\u1eed V\u0129nh T\u01b0\u1eddng c\u00f4ng Mi\u00ean Ho\u00e0nh \u0111\u1ebfn l\u1ec5 \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, h\u1eb1ng n\u0103m, hai l\u1ec5 xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng v\u00e0 thu h\u01b0\u1edfng, vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn Th\u00e1i mi\u1ebfu l\u00e0m l\u1ec5 ; c\u00f2n Th\u1ebf mi\u1ebfu th\u00ec sai ho\u00e0ng t\u1eed t\u1ebf thay. K\u1ef3 thu t\u1ebf n\u00e0y, T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 d\u00f9ng b\u1ed9 L\u1ec5 d\u00e2ng l\u00ean t\u1eadp s\u00e1ch t\u1ea1m quy\u1ec1n l\u00e0m l\u1ec5 \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu, l\u1ea7m xin cho th\u00e2n c\u00f4ng \u0111i t\u1ebf thay. N\u1ed9i c\u00e1c c\u0169ng l\u00e0m phi\u1ebfu y theo. Sau \u0111\u00f3, vua ph\u00e1t gi\u00e1c ra, li\u1ec1n sai \u0111\u1ed5i ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed. Do \u0111\u1ea5y, \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 L\u1ec5, vi\u00ean quy\u1ec1n coi T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 v\u00e0 \u1ea5n quan N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh B\u00e0nh l\u00e0m Binh m\u00e3 ph\u00f3 s\u1ee9 ty H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3. Th\u0103ng Cai \u0111\u1ed9i Phan Ng\u1ecdc L\u01b0\u01a1ng l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Ngh\u1ec7 An, Mai Th\u0103ng \u0110\u01b0\u1eddng, ch\u1ebft. \u0110i\u1ec1u b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Ngh\u1ec7 An. Mai Th\u0103ng \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m quan thanh li\u00eam, gi\u1ea3n d\u1ecb. Trong t\u00fai r\u1ed7ng tu\u1ebfch. Quan t\u1ec9nh t\u1ea1m chi 5 t\u1ea5m tr\u1eebu ((1) Tr\u1eebu : th\u1ee9 h\u00e0ng t\u01a1, m\u00ecnh ram r\u00e1p.1) v\u00e0 70 quan ti\u1ec1n kho \u0111\u1ec3 lo li\u1ec7u vi\u1ec7c tang, r\u1ed3i \u0111em duy\u00ean do t\u00e2u l\u00ean. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i nguy\u00ean c\u00f3 quan ch\u1ee9c, khi t\u1ec9nh m\u1edbi ph\u00e1i \u0111i B\u1ea3o L\u1ea1c, \u0111\u00e3 th\u1ea5y r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh b\u1ed9i ngh\u1ecbch c\u1ee7a gi\u1eb7c N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n m\u00e0 ch\u1eb3ng ph\u00e1t gi\u00e1c v\u1ea1ch ra, l\u1ea1i m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, cam l\u00f2ng theo gi\u1eb7c, x\u01b0ng quan ch\u1ee9c ngu\u1ef5, h\u1ecdp \u0111\u1ea3ng ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n. T\u1ed9i \u00e1c th\u1ef1c \u0111\u00e3 qu\u00e1 n\u1eb7ng. \u0110\u1ebfn khi qu\u00e2n nh\u00e0 vua \u0111\u00e1nh ph\u00e1 t\u1ed5 gi\u1eb7c, qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft tan, th\u1ebf c\u00f9ng s\u1ee9c ki\u1ec7t, m\u1edbi ch\u1ecbu ra th\u00fa, l\u1ea1i ch\u1eb3ng n\u00f3i th\u1ef1c, n\u00f3i h\u1ebft. Th\u1ef1c l\u00e0 gian ngoan gi\u1ea3o quy\u1ec7t ! Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 s\u1eafc sai b\u1ed9 t\u01b0 \u0111em giam \u1edf S\u01a1n T\u00e2y ; nay chu\u1ea9n cho b\u1eaft \u0111em xi\u1ec1ng l\u1ea1i gi\u1ea3i ngay v\u1ec1 Kinh, tr\u1eebng tr\u1ecb theo lu\u1eadt.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, sang l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c, l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng, \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, \u1edf l\u1ea1i d\u0103m ba ng\u00e0y, h\u1ecfi h\u1ebft t\u00ecnh h\u00ecnh, r\u1ed3i v\u1ec1 Kinh ph\u1ee5c m\u1ec7nh ngay.<\/p>\n<p>Th\u0103ng : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 T\u1ea1 V\u0103n Ninh l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd ; quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 Kinh binh l\u00e0 \u0110o\u00e0n Quang M\u1eadt l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 L\u00ea Quang Qu\u1ea3ng l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd ; quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 Kinh binh l\u00e0 L\u00ea Kim Tr\u1ee3 l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111em v\u1ec7 binh \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n chia ph\u00e1i tr\u00fa ph\u00f2ng v\u00e0 l\u01b0u th\u00fa. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc 1 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>D\u00f9ng quy\u1ec1n sung V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 Kinh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Vinh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy.<\/p>\n<p>Sai H\u00e0 T\u0129nh d\u1ed3n 25 l\u00ednh m\u1edbi m\u1ed9 v\u1edbi 35 l\u00ednh thu\u1ed9c t\u1ec9nh, b\u1ed5 l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tam c\u01a1 H\u00e0 T\u0129nh.<\/p>\n<p>\u0110\u00fac 1 qu\u1ea3 \u1ea5n \u0111\u1ed3ng nh\u1ecf c\u00f3 ch\u1eef \u201cQuan th\u1ea3ng h\u1ed9i ch\u00ed\u201d. Chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u1ed9 nh\u1eadn gi\u1eef. Ph\u00e0m c\u00e1c c\u1ee7a c\u00f4ng nh\u01b0 tr\u00e2n ch\u00e2u, san h\u00f4 c\u00f3 x\u00e2u, c\u00f3 chu\u1ed7i th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng, l\u1ea5y qu\u1ea3 \u1ea5n n\u00e0y \u0111\u1ed1t n\u00f3ng, \u0111\u00f3ng v\u00e0o \u0111\u1ea7u m\u1ed1i d\u00e2y x\u00e2u. C\u00f2n c\u00e1c th\u1ee9 g\u1ea5m, \u0111o\u1ea1n v\u1eabn \u0111\u00f3ng b\u1eb1ng qu\u1ea3 \u1ea5n \u201cH\u1ed9i ch\u00ed\u201d to \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : t\u1eeb nay c\u00f3 x\u1eed \u00e1n ch\u00e9m t\u00f9 ph\u1ea1m, trong s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, n\u00ean ghi r\u00f5 h\u1ecd t\u00ean quan v\u0103n quan v\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i, \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 th\u1eadn tr\u1ecdng.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa, Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u, c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc kia, b\u1ed1 con ph\u00f2ng ng\u1ef1 ph\u1ee7 Thi\u1ec7u Ho\u00e1 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u0103ng ng\u1ea7m li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, m\u01b0u l\u00e0m s\u1ef1 tr\u00e1i ph\u00e9p. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c Chi\u1ec3u \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9, t\u1ef1 ti\u1ec7n th\u1ea3 Th\u0103ng ra. B\u1ea5y gi\u1edd Kh\u00e2m ph\u00e1i l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang \u1edf Ngh\u1ec7 An, tra x\u00e9t c\u00e1i \u00e1n L\u00ea Nghi vu kh\u1ed1ng L\u00ea Qu\u1ed1c Ninh m\u01b0u l\u00e0m gi\u1eb7c, nh\u00e2n \u0111\u00f3 v\u1ee1 ra v\u1ee5 \u00e1n n\u00e0y. Chi\u1ec3u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i x\u00e9t.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Hoan l\u00ean th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa.<\/p>\n<p>Quan n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p d\u00e2ng 24 th\u1edbt voi. B\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng li\u1ec7u th\u01b0\u1edfng cho h\u1ecd, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5t Ch\u00e2n L\u1ea1p s\u1ea3n nhi\u1ec1u voi. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, b\u1ecdn quan Phi\u00ean \u0111\u1ec1u bi\u1ebft m\u1ebfn theo (tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh), khuy\u00ean nhau l\u00e0m thi\u1ec7n. Th\u1ef1c c\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho kim ti\u1ec1n, ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi Long v\u00e0 sa, \u0111o\u1ea1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau\u201d. L\u1ea1i sai b\u1ecdn Gi\u1ea3ng m\u1ed9 l\u00ednh ch\u0103n voi, \u0111\u1eb7t th\u00eam hai, ba \u0111\u1ed9i, khi\u1ebfn cho luy\u1ec7n t\u1eadp.<\/p>\n<p>Gi\u00e1ng \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c kinh th\u00e0nh L\u00ea V\u0103n Qu\u00fd, xu\u1ed1ng ch\u1ee9c Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u tr\u00ed. Qu\u00fd, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u00e2n \u0111\u1ed1c binh thuy\u1ec1n, \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c bi\u1ec3n, h\u01a1n 1 th\u00e1ng kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean n\u00e0o ; \u0111\u1ebfn khi r\u00fat v\u1ec1, b\u1ecb giao cho b\u1ed9 Binh ngh\u1ecb x\u1eed. B\u1ed9 xin gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Vua cho r\u1eb1ng Qu\u00fd \u0111\u00e3 suy k\u00e9m, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i, sao n\u00ean \u0111\u1ec3 cho c\u1ee9 \u1edf tham quy\u1ec1n c\u1ed1 v\u1ecb m\u00e3i ! Cho n\u00ean tru\u1ea5t b\u1ecf \u0111i. D\u00f9ng V\u1ec7 u\u00fd dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ea3o quy\u1ec1n l\u0129nh \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c kinh th\u00e0nh, ki\u00eam l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ed1n g\u00f3c th\u00e0nh, ch\u1ec9 c\u00f2n 1 g\u00f3c t\u1ea3 h\u1eadu h\u1eadu t\u1ea3 l\u00e0 ch\u01b0a s\u1ee5t \u0111\u1ed5, c\u00f2n ba g\u00f3c t\u1ea3 ti\u1ec1n ti\u1ec1n t\u1ea3, h\u1eefu ti\u1ec1n ti\u1ec1n h\u1eefu, v\u00e0 h\u1eefu h\u1eadu h\u1eadu h\u1eefu \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 long l\u1edf. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u01b0\u01a1ng sai g\u00e1nh \u0111\u1ea5t l\u1edf xu\u1ed1ng \u1ea5y \u0111i, l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e0o su\u1ed1t \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 k\u00e8 lu\u1ef9 th\u1ee9 hai c\u1ee7a gi\u1eb7c m\u1edbi \u0111\u1eb7t. Qu\u00e2n ta n\u00e3 \u0111\u1ea1i b\u00e1c, nhi\u1ec1u ch\u1ed7 c\u1ee7a gi\u1eb7c b\u1ecb b\u1eafn ph\u00e1. Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea5m binh coi c\u01a1 H\u01b0\u1edbng ngh\u0129a l\u00e0 Nguy\u1ec5n Song Thanh, \u1edf ch\u1ed7 th\u00e0nh l\u1edf v\u1ec1 g\u00f3c h\u1eefu ti\u1ec1n, sai \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n S\u0129 \u0111em qu\u00e2n l\u00e9n l\u00ean tr\u00ean th\u00e0nh, th\u1ea5y lu\u1ef9 gi\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, b\u00e8n k\u00e9o \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng kh\u00fac l\u00f4i m\u1ed9c v\u00e0 c\u1ed7 s\u00fang h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng ngay cho 3 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cT\u00ecnh tr\u1ea1ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y r\u1ea5t t\u1ed1t !\u201d Li\u1ec1n th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Nguy\u1ec5n Song Thanh l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n S\u0129 l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi Long h\u1ea1ng l\u1edbn. C\u00f2n qu\u00e2n l\u00ednh th\u01b0\u1edfng cho 50 quan ti\u1ec1n. C\u00f3 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 Phan V\u0103n T\u00edn v\u00e0 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng D\u0169ng v\u00ec \u0111\u00e0o th\u00e0nh, b\u1ecb s\u00fang gi\u1eb7c b\u1eafn ch\u1ebft, \u0111\u1ec1u truy t\u1eb7ng cai \u0111\u1ed9i, chu\u1ea9n cho c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t theo h\u00e0m m\u1edbi truy t\u1eb7ng.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i d\u1ee5 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n x\u00e9t xem gi\u1eb7c \u1edf trong th\u00e0nh qu\u1ea3 th\u1ef1c \u0111\u00e3 kh\u1ed1n qu\u1eabn l\u1eafm ch\u01b0a ? C\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n d\u1ecbp gi\u1eb7c suy y\u1ebfu m\u00e0 \u0111\u00e1nh l\u1ea5y th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u, phi ng\u1ef1a d\u00e2ng l\u00ean. Ta s\u1ebd ch\u1ec9 b\u1ea3o ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 k\u1ecbp c\u01a1 h\u1ed9i l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1eb3ng c\u1ea7n theo l\u1ec7, \u0111\u1ee3i k\u1ef3 h\u1ea1n m\u1edbi t\u00e2u \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u1ee1 l\u00e0ng\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c Man l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp, d\u00e2n trong h\u1ea1t l\u01b0u t\u00e1n \u0111\u1ebfn 21 x\u00e3 th\u00f4n, c\u00f3 l\u00e0ng chi\u00eau t\u1eadp ch\u01b0a v\u1ec1, c\u00f3 l\u00e0ng c\u00f3 v\u1ec1 ch\u01b0a h\u1ebft. V\u1eady nh\u1eefng s\u1ed1 thu\u1ebf thi\u1ebfu, l\u00ednh khuy\u1ebft, xin n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00e0 tha ho\u1eb7c ho\u00e3n\u201d. Vua y cho. (Thi\u1ec7t h\u1ea1i nh\u1ea5t c\u00f3 4 th\u00f4n : nh\u1eefng thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m ngo\u00e1i v\u00e0 n\u0103m nay cho mi\u1ec5n c\u1ea3 ; t\u00f4 ru\u1ed9ng v\u00e0 s\u1ed1 l\u00ednh thi\u1ebfu n\u0103m nay th\u00ec cho ho\u00e3n. Thi\u1ec7t h\u1ea1i h\u01a1i nh\u1eb9 c\u00f3 17 x\u00e3, th\u00f4n : thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e3n thu c\u0169ng cho mi\u1ec5n ; t\u00f4 ru\u1ed9ng n\u0103m nay, tr\u1eeb s\u1ed1 hi\u1ec7n canh chi\u1ebfu l\u1ec7 ph\u1ea3i n\u1ed9p, c\u00f2n thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng v\u00e0 s\u1ed1 l\u00ednh thi\u1ebfu \u0111\u1ec1u cho ho\u00e3n).<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng x\u00e3 Ho\u00e0 Thu\u1eadn v\u00e0 th\u00f4n Long B\u00e0n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c, b\u1eafn s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 ph\u00f3ng \u1ed1ng phun l\u1eeda, l\u00e0m ch\u00e1y lan nh\u00e0 \u1edf c\u1ee7a h\u01a1n 140 h\u1ed9. V\u1eady c\u1ea5p cho m\u1ed7i h\u1ed9 ti\u1ec1n 2 quan, th\u00f3c 1 h\u1ed9c.<\/p>\n<p>Kh\u00e1nh Ho\u00e0 qu\u00e2n \u00edt, vi\u1ec7c nhi\u1ec1u. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Chu\u1ea9n cho to\u00e0n s\u1ed1 binh l\u00ednh \u1edf l\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c chi l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee3i bi\u1ec1n binh \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c xong, r\u00fat v\u1ec1, s\u1ebd chia ban nh\u01b0 l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>L\u1eadp \u0111\u00e0n si\u00eau \u0111\u1ed9 \u1edf ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5. Sai quy\u1ec1n th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean v\u00e0 Bi\u1ec7n l\u00fd C\u00f4ng b\u1ed9 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh coi c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u00e0n \u0111\u00f3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u00e3 xong, vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNay t\u00ean gi\u1eb7c \u0111\u1ea7u s\u1ecf \u1edf huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft, 3 n\u0103m \u0111\u00e1nh d\u1eb9p nay m\u1edbi th\u00e0nh c\u00f4ng. V\u00e0, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam chia qu\u00e2n l\u00e0m 5 \u0111\u01b0\u1eddng sang x\u00e2m, c\u0169ng b\u1ecb quan qu\u00e2n th\u1ee7y b\u1ed9 \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh. T\u1eeb tr\u1eadn chi\u1ebfn th\u1eafng \u1edf Thu\u1eadn C\u1ea3ng, Bi\u1ec3n H\u1ed3 v\u00e0 Ph\u1ee7 L\u1eadt cho \u0111\u1ebfn Cam L\u1ed9, Tr\u1ea5n T\u0129nh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng to. Hi\u1ec7n nay, qu\u00e2n Man v\u00e0 gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean. Qu\u00e2n ta r\u00fat v\u1ec1, \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 vai, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u th\u00e0nh c\u00f4ng. Ngh\u0129 l\u1ea1i : l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c, \u1edf n\u01a1i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng kh\u1ecfi m\u1eafc ph\u1ea3i m\u0169i t\u00ean, h\u00f2n \u0111\u1ea1n. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u1eadn ho\u1eb7c ch\u1ebft b\u1ec7nh, ta \u0111\u00e3 t\u1eebng tu\u1ef3 vi\u1ec7c, gia \u01a1n truy t\u1eb7ng v\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t, \u0111\u1ea7m \u0111\u00eca \u01b0u h\u1eadu, vinh quang t\u1eadn su\u1ed1i v\u00e0ng. L\u1ea1i l\u1eadp \u0111\u00e0n, ban l\u1ec5 t\u1ebf, \u0111\u1ec3 h\u1ea3 h\u01b0\u01a1ng h\u1ed3n. L\u1ea1i ngh\u0129 : \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt l\u1ea5y t\u1ebf \u0111\u1ed9 l\u00e0m tr\u1ecdng, c\u00f3 l\u1ebd gi\u00fap cho \u00e2m Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd. V\u1eady sai b\u1ed9 L\u1ec5 s\u1eafm v\u1eadt li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y Trung nguy\u00ean ((1) Trung nguy\u00ean : ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng b\u1ea3y \u00e2m l\u1ecbch.1) truy\u1ec1n cho c\u00e1c s\u01b0 t\u1eadp h\u1ecdp \u1edf ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5 l\u1eadp \u0111\u00e0n tr\u00e0ng th\u1ee7y l\u1ee5c 21 ng\u00e0y \u0111\u1ec3 si\u00eau \u0111\u1ed9 vong h\u1ed3n nh\u1eefng quan qu\u00e2n ta \u0111\u00e3 ch\u1ebft v\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. Ph\u1eadt gi\u00e1o tuy huy\u1ec1n vi, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 hi\u1ec3n \u1ee9ng r\u00f5 r\u1ec7t, nh\u01b0ng l\u00f2ng ta nh\u1edb ngh\u0129 \u0111\u1ebfn t\u01b0\u1edbng s\u0129, kh\u00f4ng l\u00fac n\u00e0o qu\u00ean. Vi\u1ec7c l\u1eadp \u0111\u00e0n chay n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch ng\u1ee5 \u00fd th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, ch\u1ee9 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i d\u1ed1c l\u00f2ng m\u00ea t\u00edn \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt \u0111\u00e2u\u201d. Li\u1ec1n truy\u1ec1n sai tri\u1ec7u t\u1eadp nh\u1eefng nh\u00e0 s\u01b0 \u1edf ch\u00f9a c\u00e1c \u0111\u1ecba h\u1ea1t, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tinh ti\u1ebfn gi\u1eef gi\u1edbi, \u0111\u1ebfn Kinh, c\u1ea5p cho gi\u1edbi \u0111ao \u0111\u1ed9 \u0111i\u1ec7p ((2) Gi\u1edbi \u0111ao : dao cho s\u01b0 \u0111eo d\u00f9ng \u0111\u1ec3 c\u1eaft \u00e1o. \u0110\u1ed9 \u0111i\u1ec7p : v\u0103n b\u1eb1ng do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho nh\u1eefng s\u01b0 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, t\u1ecf \u00fd c\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt.2). L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 c\u1ea5p cho hai ng\u01b0\u1eddi tr\u1ee5 tr\u00ec \u1edf ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5 v\u00e0 qu\u00e1n Linh H\u1ef1u, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u1ea1o v\u0103n b\u1eb1ng t\u0103ng c\u01b0\u01a1ng. Ngo\u00e0i ra, n\u1ebfu c\u00f3 s\u01b0 n\u00e0o \u0111\u1ee9c h\u1ea1nh thanh cao, \u0111\u1ea1o ph\u00e1p linh di\u1ec7u, c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eefa b\u1ec7nh, th\u00ec c\u0169ng c\u1ea5p (v\u0103n b\u1eb1ng \u1ea5y) cho \u0111\u1ec3 coi qu\u1ea3n t\u1ea5t c\u1ea3 t\u0103ng \u0111\u1ed3 v\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u01b0u, b\u1ea3o nhau l\u00e0m \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t ngo\u00e0i ph\u00e1p ch\u1ebf, m\u1eafc v\u00e0o lu\u1eadt c\u1ea5m. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 l\u1eadp \u0111\u00e0n chay, s\u1eafc cho b\u1ed9 L\u1ea1i, b\u1ed9 Binh li\u1ec7u ph\u00e1i, v\u0103n th\u00ec ch\u1ee7 s\u1ef1, t\u01b0 v\u1ee5, v\u00f5 th\u00ec su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, t\u1ea5t c\u1ea3 v\u00e0i m\u01b0\u01a1i ng\u01b0\u1eddi lu\u00e2n phi\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n chay, l\u00e0m l\u1ec5. Vua \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5, t\u1edbi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e0n th\u1edd c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129, ch\u00ednh tay r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u, sai c\u00e1c qu\u1ea3n v\u1ec7 d\u00e2ng t\u1ebf. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, n\u00ean sai h\u1ecd chia nhau d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u c\u00e1c \u0111\u00e0n th\u1edd.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201c\u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, nh\u1eefng n\u01a1i danh th\u1eafng r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u00e2u r\u1ed9ng r\u00e3i khang trang b\u1eb1ng (ch\u1ed7 ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5 n\u00e0y). N\u01b0\u1edbc ta y\u00eau chu\u1ed9ng nho h\u1ecdc, h\u00e1 l\u1ea1i ch\u1eb3ng mu\u1ed1n d\u1ef1ng V\u0103n mi\u1ebfu \u1edf \u0111\u00e2y. Song ch\u00f9a n\u00e0y l\u00e0m t\u1eeb tri\u1ec1u tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m. Ngu\u1ef5 T\u00e2y ((1) Ch\u1ec9 nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n.1) d\u00f9 b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c, v\u00f4 \u0111\u1ea1o, th\u1ebf m\u00e0 ch\u00f9a chi\u1ec1n v\u1eabn c\u00f2n, bia, chu\u00f4ng nh\u01b0 c\u0169, kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng c\u00f3 duy\u00ean c\u1edb m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf \u0111\u00e2u. Tr\u1eabm s\u1eeda sang th\u00eam, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c n\u1ed1i ch\u00ed ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>R\u1ed3i vua ra ch\u01a1i s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng, th\u0103m l\u00faa, l\u1ea1i do \u0111\u1ea7m Thanh Lam qua s\u00f4ng Ph\u1ed5 L\u1ee3i, xem x\u00e9t \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng, sau \u0111\u00f3 h\u1ed3i loan. S\u1eafc sai b\u1ed9 C\u00f4ng : ph\u00e0m c\u00e1c s\u00f4ng nh\u1ecf v\u00e0 ng\u00f2i l\u1ea1ch, n\u00ean kh\u01a1i th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n t\u01b0\u1edbi ru\u1ed9ng, c\u1ea5m d\u00e2n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c be l\u1ea5p.<\/p>\n<p>X\u00e2y h\u1ea7m ch\u1ee9a b\u1ea1c \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. Vua cho r\u1eb1ng : kho ch\u1ee9a nhi\u1ec1u b\u1ea1c, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thanh tra, \u0111\u1ebfm so\u00e1t c\u0169ng l\u00e0 phi\u1ec1n ph\u1ee9c, b\u00e8n sai x\u00e2y m\u1ed9t c\u00e1i h\u1ea7m \u1edf n\u1ec1n \u0111\u1ea5t kho b\u1ea1c, \u0111em 800000 l\u1ea1ng b\u1ea1c ra, c\u1ee9 1000 l\u1ea1ng th\u00ec d\u1ef1ng v\u00e0o 1 h\u00f2m, \u0111\u1ec3 v\u00e0o h\u1ea7m cho \u0111\u00fang c\u00e1ch th\u1ee9c (H\u1ea7m n\u00e0y, chung quanh x\u00e2y b\u1eb1ng \u0111\u00e1 h\u00f2n, tr\u00ean m\u1eb7t x\u1ebfp \u0111\u00e1 phi\u1ebfn, n\u1ea5u ch\u00ec l\u1ecfng \u0111\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng m\u1ea1ch. Chung quanh \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111ai s\u1eaft, bu\u1ed9c b\u1eb1ng d\u00e2y da, ch\u1ed7 n\u00fat bu\u1ed9c th\u00ec n\u01b0\u1edbng con d\u1ea5u \u201cquan th\u1ea3ng h\u1ed9i ch\u00ed\u201d \u0111\u00f3ng v\u00e0o. L\u00fac h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng x\u00e9t l\u1ea1i xong, l\u1ea1i ni\u00eam phong \u0111\u00f3ng d\u1ea5u l\u1ea1i. \u1edf tr\u00ean c\u1eeda h\u1ea7m l\u1ea1i \u0111\u1eb7t 1 l\u01b0\u1ee3t v\u00e1n. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u tra ki\u1ec3m k\u00ea, th\u00ec \u0111em l\u1eadt t\u1ea5m v\u00e1n \u1ea5y ra, xem d\u1ea5u ni\u00eam phong, x\u00e9t nghi\u1ec7m \u0111\u00fang ch\u1eafc).<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrong t\u1ec9nh c\u00f3 1 \u0111o\u1ea1n ven bi\u1ec3n, \u0111\u00f4ng t\u1eeb D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00e0, t\u00e2y \u0111\u1ebfn s\u00f4ng Tr\u00e0 Di\u00ean thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ch\u00e2n Chi\u00eam t\u1ec9nh An Giang, xen v\u00e0o kho\u1ea3ng gi\u1eefa hai huy\u1ec7n H\u00e0 Ch\u00e2u v\u00e0 Ki\u00ean Giang. V\u1eady xin \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c v\u1ec1 Ki\u00ean Giang cho \u0111\u1ecba th\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec1n nhau\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng b\u00e0n cho \u1ed5n tho\u1ea3. H\u1ecd cho r\u1eb1ng h\u1ea1t ph\u1ee7 Ch\u00e2n Chi\u00eam \u1edf v\u00e0o kho\u1ea3ng gi\u1eefa \u0111\u00f4ng t\u00e2y s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf, b\u1eafc gi\u00e1p huy\u1ec7n T\u00e2y Xuy\u00ean t\u1ec9nh An Giang, nam gi\u00e1p t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a, k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn b\u00e3i bi\u1ec3n. C\u00f4ng vi\u1ec7c quan tuy theo v\u1ec1 An Giang, nh\u01b0ng binh, d\u00e2n, thu\u1ebf kho\u00e1 v\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u1ed1c su\u1ea5t, v\u1ed7 v\u1ec1, v\u1eabn \u0111\u1ec1u c\u00f2n do Ch\u00e2n L\u1ea1p ph\u00e2n ph\u00e1t \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. V\u1ea3, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh s\u1eeda sang b\u1edd c\u00f5i, c\u1ed1t nh\u1eb1m v\u00e0o nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u r\u1ed9ng l\u1edbn s\u00e2u xa. Nay gi\u1eb7c ngo\u00e0i bi\u00ean m\u1edbi y\u00ean, nh\u00e2n t\u00e2m v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. C\u00e1c vi\u1ec7c l\u1edbn, h\u00e3y t\u00ednh x\u1ebfp \u0111\u1eb7t d\u1ea7n d\u1ea7n. Ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t nh\u1ecf m\u1ecdn kia kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng l\u1eafm, ch\u01b0a n\u00ean v\u1ed9i v\u00e0ng s\u1eafn l\u1ea5y. Hu\u1ed1ng chi, \u0111\u1ea5t Phi\u00ean \u0111\u00e3 thu\u1ed9c b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u1ee7a ta, tuy \u0111\u01b0\u1eddng c\u00f3 c\u00e1ch bi\u1ec7t, nh\u01b0ng th\u1ef1c v\u1eabn li\u1ec1n nhau. T\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a c\u00f3 Ch\u00e2n Chi\u00eam c\u0169ng nh\u01b0 t\u1ec9nh An Giang c\u00f3 Ba Th\u1eafc. V\u1eady, d\u1ea3i \u0111\u1ea5t \u1ea5y h\u00e3y c\u1ee9 \u0111\u1ec3 cho quan Phi\u00ean v\u1ed7 y\u00ean cai qu\u1ea3n nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ee3i khi c\u00f3 d\u1ecbp b\u00e0n c\u00f4ng vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu, b\u1ea5y gi\u1edd s\u1ebd l\u00e0m m\u1ed9t th\u1ec3\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng l\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn ch\u00ednh \u0111\u1ea1i quang minh r\u1ea5t bi\u1ebft \u0111\u1ea1i th\u1ec3, n\u00ean theo l\u1eddi ngh\u1ecb \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c t\u00fa t\u00e0i ph\u00e1i l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u s\u00e1u b\u1ed9, hay l\u00e0m h\u1eadu b\u1ed5 c\u00e1c t\u1ec9nh, c\u00f3 ai b\u1ecb ch\u1ebft th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t 15 quan.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ph\u1ee7 T\u00f2ng Ho\u00e1 thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean. B\u1ecdn quan t\u1ec9nh l\u00e0 L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh v\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t nguy\u00ean c\u00f3 2 ph\u1ee7 Th\u00f4ng Ho\u00e1 v\u00e0 Ph\u00fa B\u00ecnh, Ph\u1ee7 Th\u00f4ng Ho\u00e1 th\u1ed1ng tr\u1ecb 2 huy\u1ec7n, ch\u00e2u, m\u00e0 ph\u1ee7 Ph\u00fa B\u00ecnh th\u1ed1ng tr\u1ecb \u0111\u1ebfn 9 huy\u1ec7n, ch\u00e2u. V\u1eady xin tr\u00edch 4 huy\u1ec7n \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u, V\u0103n L\u00e3ng, Ph\u00fa L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0110\u1ea1i T\u1eeb, \u0111\u1eb7t l\u00e0m ph\u1ee7 T\u00f2ng Ho\u00e1. C\u00f2n 5 huy\u1ec7n T\u01b0 N\u00f4ng, B\u00ecnh To\u00e0n, V\u00f5 Nhai, Ph\u1ed5 Y\u00ean, \u0110\u1ed9ng H\u1ef7 v\u1eabn \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u1ee7 Ph\u00fa B\u00ecnh. V\u1ea3, huy\u1ec7n C\u1ea3m Ho\u00e1 thu\u1ed9c ph\u1ee7 Th\u00f4ng Ho\u00e1, huy\u1ec7n \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u thu\u1ed9c ph\u1ee7 T\u00f2ng Ho\u00e1, huy\u1ec7n T\u01b0 N\u00f4ng thu\u1ed9c ph\u1ee7 Ph\u00fa B\u00ecnh \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ed7 xung y\u1ebfu, d\u00e2n s\u1ed1 c\u0169ng nhi\u1ec1u. V\u1eady xin l\u1ea5y 3 vi\u00ean Tri huy\u1ec7n, Tri ch\u00e2u ki\u00eam th\u1ef1 vi\u1ec7c 3 ph\u1ee7. L\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh c\u00e1c vi\u1ec7c l\u00e0m l\u1ef5 s\u1edf, b\u1ed5 d\u1ee5ng l\u1ea1i vi\u00ean v\u00e0 thu\u1ed9c l\u1ec7 c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u1ea5y. (Ph\u1ee7 l\u1ef5 Th\u00f4ng Ho\u00e1 nguy\u00ean \u1edf \u0111\u1ed3n Ch\u1ee3 R\u00e3, ch\u00e2u B\u1ea1ch Th\u00f4ng, nay d\u1eddi \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf l\u00e0ng Tham Linh huy\u1ec7n C\u1ea3m Ho\u00e1 ; ph\u1ee7 l\u1ef5 T\u00f2ng Ho\u00e1 \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng Trung Kh\u1ea3m thu\u1ed9c \u0110\u1ecbnh Ch\u00e2u ; ph\u1ee7 l\u1ef5 Ph\u00fa B\u00ecnh \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng Tri\u1ec1u D\u01b0\u01a1ng, huy\u1ec7n T\u01b0 N\u00f4ng ; ch\u00e2u l\u1ef5 B\u1ea1ch Th\u00f4ng \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng D\u01b0\u01a1ng Quang ; huy\u1ec7n l\u1ef5 V\u0103n L\u00e3ng \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng Th\u01b0\u1ee3ng L\u00e3m ; huy\u1ec7n l\u1ef5 Ph\u00fa L\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng Quan Tri\u1ec1u ; huy\u1ec7n l\u1ef5 \u0110\u1ea1i T\u1eeb \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng H\u00f9ng S\u01a1n ; huy\u1ec7n l\u1ef5 B\u00ecnh To\u00e0n \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng Linh Quang ; huy\u1ec7n l\u1ef5 V\u00f5 Nhai \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng L\u00e2u Th\u01b0\u1ee3ng ; huy\u1ec7n l\u1ef5 Ph\u1ed5 Y\u00ean \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng \u0110\u1eafc Hi\u1ec1n ; huy\u1ec7n l\u1ef5 \u0110\u1ed9ng H\u1ef7 \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng Hu\u1ed1ng Th\u01b0\u1ee3ng ; \u0111\u1ec1u theo \u0111\u1ecba th\u1ebf s\u1eeda sang x\u00e2y d\u1ef1ng, c\u1ed1t cho th\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ef1 c\u01b0 tr\u00fa. Duy ph\u1ee7 Th\u00f4ng Ho\u00e1 gi\u00e1p gi\u1edbi Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Tuy\u00ean Quang, l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u xung y\u1ebfu, ph\u1ee7 th\u00e0nh b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ec1u d\u00e0i 30 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 6 th\u01b0\u1edbc, tr\u00ean m\u1eb7t r\u1ed9ng 3 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc. Ph\u00e0m c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 nh\u00e0 ng\u1ee5c \u1edf l\u1ef5 s\u1edf \u0111\u1ec1u thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m. M\u1ed7i ph\u1ee7 \u0111\u1eb7t 2 l\u1ea1i m\u1ee5c, 6 th\u00f4ng l\u1ea1i ; huy\u1ec7n ch\u00e2u \u0111\u1ec1u 1 l\u1ea1i m\u1ee5c, 4 th\u00f4ng l\u1ea1i ; c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c l\u1ec7 v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu \u0111\u1ec1u c\u00f9ng m\u1ed9t l\u1ec7 nh\u01b0 c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eadp luy\u1ec7n th\u1ee7y qu\u00e2n. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u1edf v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng Nam, \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u ph\u1ea7n bi\u1ec3n, th\u1ee7y qu\u00e2n r\u1ea5t l\u00e0 quan tr\u1ecdng. Ch\u00ednh n\u00ean hu\u1ea5n luy\u1ec7n khi\u1ebfn cho th\u00f4ng thu\u1ed9c bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n th\u00ec l\u00fac c\u00f3 vi\u1ec7c m\u1edbi mong \u0111\u1eafc l\u1ef1c. Nay \u1edf Kinh, th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t th\u00eam, m\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ven bi\u1ec3n c\u0169ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ee7y qu\u00e2n. V\u1eady chu\u1ea9n cho nh\u1eefng vi\u00ean ch\u01b0\u1edfng, l\u00e3nh, cai, qu\u1ea3n \u1edf Kinh, c\u00e1c \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo th\u1ee7y binh c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 thuy\u1ec1n b\u00e8, bu\u1ed3m, ch\u00e9o, c\u1ed9t bu\u1ed3m, d\u00e2y neo, ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i thuy\u1ec1n, c\u00e1c th\u1ee7y th\u1ee7, tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i ra l\u1ec7nh cho luy\u1ec7n t\u1eadp k\u1ef9 c\u00e0ng th\u00e0nh th\u1ee5c, l\u1ea1i ph\u1ea3i t\u1eadp t\u00e0nh cho bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, ch\u1ed7 s\u00e2u ch\u1ed7 n\u00f4ng, ch\u1ed7 kh\u00f3, ch\u1ed7 d\u1ec5 v\u00e0 \u0111\u00e2u c\u00f3 c\u00f9 lao, h\u00f2n \u0111\u1ea3o, \u0111\u00e1 ng\u1ea7m, gh\u1ec1nh th\u00e1c, ph\u1ea3i n\u00ean ki\u00eang tr\u00e1nh. R\u1ed3i d\u1ea1y t\u1eadp b\u1eafn s\u00fang nh\u1ecf, s\u00fang l\u1edbn, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi c\u1ea7n d\u00f9ng. V\u00e0, nh\u1eefng khi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng v\u00f4 s\u1ef1, ph\u00e0m thuy\u1ec1n b\u00e8, nh\u00e0 x\u01b0\u1edfng v\u00e0 nh\u1eefng v\u1eadt li\u1ec7u ph\u1ee5 t\u00f9ng v\u00e0o thuy\u1ec1n, ph\u1ea3i n\u00ean th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m s\u1eeda sang, c\u1ed1t ph\u1ea3i b\u1ec1n ch\u1eb7t v\u1eefng v\u00e0ng. L\u1ea1i nghi\u00eam c\u1ea5m nh\u1eefng th\u1ee9 b\u1eaft l\u1eeda \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng s\u1ef1 kh\u00f4ng ng\u1edd. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u n\u00ean ch\u00ednh m\u00ecnh tr\u00f4ng nom, m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n chu \u0111\u00e1o \u1ed5n tho\u1ea3. N\u1ebfu ch\u1eb3ng ch\u1ecbu c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ed1c s\u1ee9c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i bi\u1ec1n binh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c hu\u1ea5n luy\u1ec7n s\u1eb5n s\u00e0ng, k\u1ef9 thu\u1eadt kh\u00f4ng tinh th\u1ee5c, canh ph\u00f2ng c\u00f3 ch\u00fat s\u01a1 h\u1edf, th\u00ec t\u1ea5t b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam b\u1eadc n\u1eefa !\u201d<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n l\u0129nh Kinh binh nghi\u00eam tr\u1ecb h\u1ea1ng v\u00f5 quan x\u1ea5u xa v\u00e0 ch\u1ee9c d\u1ecbch s\u00e2u m\u1ecdt. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n l\u00ednh l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nu\u00f4i qu\u00e2n, l\u00fac b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng th\u00ec c\u00f3 l\u1ec7 ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng ; khi sai ph\u00e1i th\u00ec tu\u1ef3 vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng h\u1ec1 x\u1ebbn ti\u1ebfc ch\u00fat n\u00e0o. Th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn th\u1ed1ng l\u00e3nh, cai qu\u1ea3n ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, \u00edt bi\u1ebft th\u1ec3 theo \u00fd tr\u1eabm, v\u1ed7 v\u1ec1 g\u00e2y nu\u00f4i qu\u00e2n s\u0129 ! Nh\u1eefng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng cho \u0111\u1ebfn tri b\u1ea1, th\u01b0 l\u1ea1i, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i k\u1ebb h\u01b0 h\u1ecfng, quen th\u00f3i b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc nhau, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00e0m b\u1eady : ho\u1eb7c nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng, b\u1eaft \u0111\u00f3ng g\u00f3p, c\u00f3 \u00edt b\u1ea3o nhi\u1ec1u, ho\u1eb7c l\u1ea5y t\u01b0 t\u00ecnh, \u0111\u01b0a bi\u1ebfu x\u00e9n ri\u00eang, n\u00f3i l\u00e0 nhu ph\u00ed. Ph\u00e0m c\u00e1c m\u00f3n chi ti\u00eau trong v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u l\u1ea5y \u1edf qu\u00e2n l\u00ednh : b\u1ed5 b\u00e1n, \u0111\u00f3ng g\u00f3p kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec kh\u1ea5u tr\u1eeb v\u00e0o ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng ; kh\u1ea5u tr\u1eeb kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec b\u1eaft vay n\u1ee3 ! Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u01b0ng s\u1ee9c, nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ecf c\u1ee7a ri\u00eang ra bao bi\u1ec7n, r\u1ed3i b\u1eaft \u00e9p qu\u00e2n l\u00ednh ch\u1ecbu n\u1ee3, t\u00ednh ng\u00e0y l\u1ea5y l\u00e3i. C\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb \u0111i vay m\u01b0\u1ee3n c\u1ee7a nh\u00e0 h\u00e0o ph\u00fa, ch\u1ec9 mong \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n v\u00e0o tay \u0111\u1ec3 tu\u1ef3 \u00fd phung ph\u00ed, cam ch\u1ecbu l\u00e3i n\u1eb7ng \u0111\u1ec3 c\u00e2u nh\u1eed t\u00e0i ch\u1ee7 m\u00e0 b\u1eaft \u1ee9c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng v\u1ec7, \u0111\u1ed3ng c\u01a1, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed9i c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng b\u1ea7u ch\u1ee7, ch\u1ecbu l\u1ea5y c\u00e1i kh\u1ed5 m\u1eafc lu\u1ef5, c\u00f2n m\u00ecnh th\u00ec ch\u1eb3ng h\u1ec1 b\u1eadn l\u00f2ng lo ngh\u0129 d\u1ea7n \u0111\u1ebfn n\u1ee3 l\u00e3i ng\u00e0y th\u00eam, kh\u00f4ng bao gi\u1edd tr\u1ea3 h\u1ebft n\u1ee3 ! K\u1ebb c\u00f9ng qu\u1eabn qu\u00e1 v\u00ec m\u1eafc n\u1ee3 m\u00e0 ph\u1ea3i tr\u1ed1n, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng k\u00fd trong v\u0103n kh\u1ebf \u1ea5y ph\u1ea3i tr\u1ea3 n\u1ee3 \u0111\u1eady, do \u0111\u1ea5y tr\u1edf th\u00e0nh m\u00f3n n\u1ee3 chung c\u1ea3 m\u1ed9t v\u1ec7, m\u1ed9t c\u01a1, m\u1ed9t \u0111\u1ed9i ! Nh\u1eefng l\u00ednh m\u1edbi nh\u1eadp ng\u0169 tuy tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng t\u1eebng d\u1ef1 vi\u1ec7c vay m\u01b0\u1ee3n, nh\u01b0ng chung quy c\u0169ng ch\u1eb3ng kh\u1ecfi li\u00ean lu\u1ef5. Th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n th\u01b0\u1edfng c\u0169ng b\u1ecb kh\u1ea5u tr\u1eeb v\u00ec chuy\u1ec7n b\u00e0y v\u1ebd kho\u1ea3n n\u1ecd kho\u1ea3n kia, cu\u1ed1i c\u00f9ng qu\u00e2n l\u00ednh v\u1eabn kh\u00f4ng bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u1ed9i \u01a1n hu\u1ec7 th\u1ef1c s\u1ef1 ! Th\u1ebf m\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb m\u1ecdt gi\u00e0 tham nh\u0169ng h\u00e3y c\u00f2n t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch b\u00f3p n\u1eb7n, ch\u1ec9 mong b\u00e9o m\u00ecnh, ch\u1eb3ng ngh\u0129 h\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi !<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i c\u00f3 k\u1ebb b\u1eaft l\u00ednh theo h\u1eafn \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn, t\u1ef1 cho ngh\u1ec9 vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 l\u1ea5y ti\u1ec1n ri\u00eang ; g\u1eb7p c\u00f3 c\u00f4ng vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, th\u00ec sai ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i ng\u0169 l\u00e0m thay. M\u1ed1i t\u1ec7 kh\u00f4ng th\u1ec3 k\u1ec3 h\u1ebft ! Th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn th\u1ed1ng l\u00e3nh l\u01a1 m\u01a1, d\u01b0\u1eddng ch\u1eb3ng nghe bi\u1ebft t\u00ed g\u00ec ! M\u1eb7c cho b\u1ecdn ch\u00fang b\u01b0ng b\u00edt l\u1eeba g\u1ea1t. Ph\u1ea7n nhi\u1ec1u qu\u00e2n l\u00ednh l\u1ea1i \u0111\u1ee5t nh\u01b0 t\u01b0\u1ee3ng g\u1ed7 ch\u1eb3ng d\u00e1m n\u00f3i g\u00ec ! C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i ng\u0169 su\u1ed1t c\u1ea3 n\u0103m m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n, \u0111\u1ea5u th\u00f3c n\u00e0o \u0111\u1ec3 chi d\u00f9ng, l\u1ea1i th\u00eam c\u00e1i lu\u1ef5 \u0111eo n\u1ee3 v\u00e0 c\u00e1i phi\u1ec1n ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c t\u01b0 (cho quan tr\u00ean) ! Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o nh\u00e0 h\u01a1i kh\u00e1 c\u00f2n \u0111\u1ebfn hao m\u00f2n s\u1ea3n nghi\u1ec7p, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi t\u00fang thi\u1ebfu ch\u1ecbu sao n\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c ? D\u1eabu mu\u1ed1n y\u00ean t\u00e2m \u1edf trong h\u00e0ng ng\u0169 c\u0169ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u ! B\u1edfi th\u1ebf, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 luy\u1ec7n t\u1eadp, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi tr\u1ed1n \u0111i ; ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi v\u00e0o l\u00ednh, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1eadp luy\u1ec7n cho tinh th\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u00ec nh\u1eefng duy\u00ean do \u1ea5y, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng m\u1ed9t phen s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u1ea1i \u0111\u1ec3 tr\u1eeb b\u1ecf th\u00f3i x\u1ea5u \u1ea5y \u0111i.<\/p>\n<p>\u201cNay chu\u1ea9n cho b\u1ecdn th\u1ed1ng qu\u1ea3n, ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 t\u00e2m s\u00e1t h\u1ea1ch. N\u1ebfu d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng t\u1ed3i t\u1ec7 c\u1ee7a h\u1ea1ng v\u00f5 quan x\u1ea5u xa, ch\u1ee9c d\u1ecbch s\u00e2u m\u1ecdt, th\u00ec v\u1ea1ch t\u00ean t\u00e2u h\u1eb7c ngay ; l\u1eadp t\u1ee9c s\u1ebd \u0111em ph\u1ea1m nh\u00e2n ra ch\u00e9m \u0111\u1ec3 r\u0103n ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. L\u1ea1i n\u00ean th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng r\u0103n d\u1ea1y h\u01a1n n\u1eefa, khi\u1ebfn cho ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u bi\u1ebft r\u1eeda ru\u1ed9t thay l\u00f2ng, t\u1eeb b\u1ecf t\u1ec7 c\u0169, \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean t\u00e2m \u1edf l\u00e2u h\u00e0ng ng\u0169, luy\u1ec7n t\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c nh\u01b0 ng\u00f3n tay theo c\u00e1nh tay.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, tr\u1eabm \u0111\u1ec3 \u00fd nu\u00f4i qu\u00e2n, ch\u01b0a t\u1eebng coi nh\u1eb9 m\u00e0 d\u00f9ng ph\u00ed s\u1ee9c l\u1ef1c. Nay m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi x\u00e2y d\u1ef1ng to t\u00e1t l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t xong xu\u00f4i, kh\u00f4ng c\u00f2n vi\u1ec7c g\u00ec ; duy c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, b\u1ea5t k\u1ef3, c\u0169ng l\u00e0 th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3. Nh\u00e2n ngh\u0129 : m\u1ed7i khi l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec ngo\u00e0i nh\u1eefng kho\u1ea3n chi, l\u00e3nh c\u1ee7a c\u00f4ng nh\u01b0 tre, g\u1ed7, v\u1eadt li\u1ec7u, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi ph\u1ea3i d\u00f9ng qu\u00e2n l\u00ednh l\u00e0m l\u1ea5y. Gi\u00e1n ho\u1eb7c kh\u00f4ng k\u1ecbp mua s\u1eafm v\u1eadt li\u1ec7u, ph\u1ea3i mua ch\u1ecbu, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi b\u00e1n nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u00f2i gi\u00e1 \u0111\u1eaft, m\u00e0 k\u1ebb m\u1ecdt gi\u00e0 l\u1ea1i m\u01b0\u1ee3n c\u1edb vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u1ea7n k\u00edp, b\u1eaft l\u00ednh \u0111\u00f3ng g\u00f3p, ki\u1ebfm l\u1ea5y ti\u1ec7n l\u1ee3i \u1edf trong \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1i k\u1ebf ch\u1ea5m m\u00fat. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u00e1c v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i, vi\u1ec7n, ty v\u00e0 th\u1ef1 \u1edf Kinh, ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh th\u00ec do ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh th\u00ec do cai qu\u1ea3n \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo s\u1ed1 l\u00ednh \u1edf d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n nhi\u1ec1u hay \u00edt, vi\u1ec7c c\u00f4ng n\u1eb7ng hay nh\u1eb9, t\u00e2u xin l\u00e3nh tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n c\u00f4ng, tr\u1eef s\u1eb5n \u0111\u1ec3 d\u00f9ng ; n\u1ebfu g\u1eb7p vi\u1ec7c ph\u1ea3i do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc chi d\u00f9ng v\u1eadt li\u1ec7u nh\u01b0 l\u00e0m nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh to l\u1edbn th\u00ec cho l\u1ea5y ti\u1ec1n \u1ea5y \u0111\u1ec3 chi mua, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 b\u00e1n \u0111\u00f3ng g\u00f3p. Vi\u1ec7c xong r\u1ed3i s\u1ebd do b\u1ed9 H\u1ed9 v\u00e0 b\u1ed9 C\u00f4ng x\u00e9t th\u1ef1c, chia t\u00ednh t\u1eebng th\u00e0nh, theo gi\u00e1 tr\u1ea3 l\u1ea1i nguy\u00ean s\u1ed1 d\u1ef1 tr\u1eef. N\u1ebfu trong v\u1ec7, c\u01a1, \u0111\u1ed9i, vi\u1ec7n ho\u1eb7c th\u1ef1 n\u00e0o c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng, t\u1ef1 s\u1eafm l\u1ea5y v\u1eadt li\u1ec7u l\u1eb7t v\u1eb7t, l\u00e0m m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00f4ng vi\u1ec7c nh\u1ecf th\u00ec c\u0169ng cho chi d\u00f9ng s\u1ed1 ti\u1ec1n \u0111\u00e3 d\u1ef1 tr\u1eef, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i k\u00ea r\u00f5 t\u1eebng vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 c\u00f3 b\u1eb1ng c\u1edb th\u1ef1c s\u1ef1. M\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, do ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh v\u00e0 cai qu\u1ea3n c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o th\u1ef1c s\u1ed1 \u0111\u1ec1 v\u00e0o s\u1ed5 chi ti\u00eau. L\u1ea1i x\u00e9t theo s\u1ed1 \u0111\u00e3 ti\u00eau, ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u0129nh l\u1ea5y \u0111\u1ec3 d\u1ef1 tr\u1eef. H\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Phen n\u00e0y tr\u1eabm \u0111\u00e3 \u0111inh ninh r\u0103n b\u1ea3o, kh\u00f4ng ng\u1ea1i n\u00f3i nhi\u1ec1u. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cai qu\u1ea3n qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ec1u n\u00ean k\u00ednh theo l\u1eddi d\u1ee5, \u0111\u1ec3 \u00fd v\u1ed7 v\u1ec1 qu\u00e2n l\u00ednh h\u01a1n n\u1eefa. N\u1ebfu c\u1ee9 noi theo th\u00f3i c\u0169, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00e1c vi\u00ean d\u1ecbch thu\u1ed9c h\u1ea1 c\u00f2n d\u00e1m g\u00e2y ra m\u1ed1i t\u1ec7, m\u1ed9t khi tr\u1eabm ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1ef1c th\u00ec kh\u00f3 ch\u1ed1i t\u1ed9i n\u1eb7ng \u0111\u00f3 ! Chu\u1ea9n cho sao ch\u00e9p l\u1eddi d\u1ee5 n\u00e0y ra nhi\u1ec1u b\u1ea3n m\u00e0 ph\u00e2n ph\u00e1t khi\u1ebfn cho ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u b\u1ed5 : Th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 L\u00ea Quang Huy\u00ean l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t An Giang ; th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 Binh l\u00e0 Ph\u00f9ng \u0110\u1eafc Ninh l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 Phan Ho\u00e0nh H\u1ea3i b\u1ecb b\u1ec7nh, ph\u1ea3i mi\u1ec5n quan. \u0110i\u1ec1u b\u1ed5 nguy\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc V\u0129nh Long l\u00e0 Ph\u1ea1m Tr\u1ecdng Tuy\u00ean l\u00e0m th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Th\u1ed1ng ch\u1ebf Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng th\u1ef1 T\u1ea3 qu\u00e2n \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, v\u1eabn ki\u00eam gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n Ti\u1ec1n dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch ; th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0m \u0111\u00f4 th\u1ed1ng th\u1ef1 Trung qu\u00e2n \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 v\u1eabn l\u00e3nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh ; Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, v\u1eabn l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean. B\u1ed5 : Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i-Y\u00ean; V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch, v\u1eabn ki\u00eam gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u1ee7y qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Cho Tr\u1ea7n H\u01b0ng H\u00f2a \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0m Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y. Ho\u00e0, tu\u1ed5i nhi\u1ec1u, s\u1ee9c k\u00e9m, cho mi\u1ec5n lu\u00e2n phi\u00ean d\u1ef1 ban \u1ee9ng tr\u1ef1c, nh\u01b0ng v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c chi l\u01b0\u01a1ng theo ph\u1ea9m. Sau \u0111\u00f3, \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u01b0\u1edfng s\u1eed \u1edf ph\u1ee7 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>S\u1eeda cung C\u00e0n Th\u00e0nh v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Trung Ho\u00e0. Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh v\u00e0 Tham tri H\u00e0 Duy Phi\u00ean tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c l\u00e0m.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u0129 d\u00e2ng c\u00f4ng th\u1ee9c vi\u1ebft s\u1eafc v\u0103n cho \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, B\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 \u201ckhanh\u201d ; B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t v\u00e0 L\u00e3nh binh th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 \u201cng\u01b0\u1eddi\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cX\u01b0a kia, \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c nh\u1ea1c, m\u1ee5c((1) Nh\u1ea1c, m\u1ee5c : t\u1ee9c l\u00e0 t\u1ee9 nh\u1ea1c v\u00e0 th\u1eadp nh\u1ecb m\u1ee5c, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00f4ng khanh v\u00e0 ch\u01b0 h\u1ea7u \u1edf \u0111\u1eddi sau.1) v\u00e0 c\u1eedu quan((2) C\u1eedu quan : t\u1ee9c l\u00e0 B\u00e1 V\u0169, Kh\u00ed, Ti\u1ebft, Cao Dao, Thu\u1ef3, \u00edch, Di, Qu\u1ef3 v\u00e0 Long : ch\u00edn b\u1ec1 t\u00f4i c\u1ee7a vua Thu\u1ea5n.2), vua Nghi\u00eau, vua Thu\u1ea5n \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 \u201cng\u01b0\u1eddi\u201d (nh\u0129) th\u00ec ti\u1ebfng \u201cng\u01b0\u1eddi\u201d c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng chung \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u00e2n bi\u1ec7t nh\u01b0 th\u1ebf ? V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u00ean b\u1ed5, \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p s\u1eafc th\u01b0, chi\u1ebfu v\u0103n ho\u1eb7c c\u00e1o tr\u1ee5c \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 \u201cng\u01b0\u1eddi\u201d c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i ph\u1ee7 Ba Th\u1eafc \u1edf Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0m ph\u1ee7 Ba Xuy\u00ean, \u0111\u1eb7t 1 \u00e1n ph\u1ee7 s\u1ee9. \u0110i\u1ec1u b\u1ed5 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Gia Nghi l\u00e0m ch\u1ee9c \u0111\u00f3. Tr\u01b0\u1edbc kia l\u0129nh ch\u1ee9c b\u1ea3o h\u1ed9 \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i Ba Th\u1eafc tuy l\u00e0 \u0111\u1ea5t Phi\u00ean, nh\u01b0ng th\u1ef1c ra \u1edf xen v\u00e0o gi\u1eefa hai t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean. (T\u00e2y gi\u00e1p huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110\u1ecbnh, t\u1ec9nh An Giang ; nam gi\u00e1p huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, c\u00e1ch xa th\u00e0nh Nam Vang), ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ph\u00ec nhi\u00eau, c\u00f3 nhi\u1ec1u ngu\u1ed3n l\u1ee3i v\u1ec1 c\u00e1, mu\u1ed1i, th\u00f3c, g\u1ea1o. Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh c\u01b0 tr\u00fa c\u00f3 \u0111\u1ebfn v\u00e0i ngh\u00ecn, ng\u01b0\u1eddi Kinh \u1edf xen c\u0169ng l\u1eafm. L\u1ea1i c\u00f3 hai nh\u00e1nh s\u00f4ng th\u00f4ng ra c\u1eeda bi\u1ec3n, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp d\u1ec5 b\u1ec1 qua l\u1ea1i \u1ea9n hi\u1ec7n, thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u0169ng d\u1ec5 bu\u00f4n l\u1eadu. V\u1eady xin ngay l\u00fac n\u00e0y, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y s\u1eeda sang s\u01a1 qua. L\u1ef1a ph\u00e1i c\u00e1n vi\u00ean l\u00e0m \u00e1n ph\u1ee7 \u0111\u1ea5t \u1ea5y d\u00f9ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 d\u00e2n, ch\u1ed1ng c\u1ef1 gi\u1eb7c, ph\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u cho theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a t\u1ec9nh An Giang. C\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec quan tr\u1ecdng th\u00ec do quan th\u00e0nh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. C\u00f2n thu\u1ebf l\u1ec7 v\u1eabn y theo t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean, cho vi\u00ean \u00e1n ph\u1ee7 \u0111\u1ee9ng thu, gi\u1ed1ng nh\u01b0 l\u1ec7 \u1edf Khai Bi\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean.<\/p>\n<p>Vua sai c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt b\u00e0n ngay. Sau \u0111\u00f3, h\u1ecd b\u00e0n r\u1eb1ng : \u201cTo\u00e0n h\u1ea1t Ch\u00e2n L\u1ea1p t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t phen x\u1ebfp \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i quy m\u00f4, ch\u1ee9 ch\u1eb3ng nh\u1eefng m\u1ed9t ph\u1ee7 Ba Th\u1eafc m\u00e0 th\u00f4i. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ebf ch\u1ed7 \u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n xung y\u1ebfu, kh\u00f4ng nh\u01b0 ch\u1ed7 bi\u00ean gi\u1edbi kh\u00e1c \u0111\u00e2u. N\u1ebfu ri\u00eang u\u1ef7 cho 1 vi\u00ean \u00e1n ph\u1ee7, th\u1ef1c e ch\u1eb3ng l\u00e0m n\u1ed5i. V\u1eady xin \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ee9c \u00e1n ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 coi qu\u1ea3n vi\u1ec7c ph\u1ee7, c\u00f2n vi\u00ean \u00e1n ph\u1ee7 n\u01b0\u1edbc Phi\u00ean tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng cho hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng gi\u00fap vi\u1ec7c. R\u1ed3i do quan t\u1ec9nh An Giang xem \u0111\u1ea5t ch\u1ecdn ch\u1ed7 thi\u1ebft l\u1eadp ph\u1ee7 l\u1ef5, l\u1ea5y 100 bi\u1ec1n binh cho theo canh ph\u00f2ng. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Kinh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u1edf ki\u1ec1u ng\u1ee5, n\u00ean l\u1eadp th\u00e0nh \u1ea5p, l\u00fd, l\u00e0m s\u1ed5 h\u00e0ng bang, khi\u1ebfn cho \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ed1ng thu\u1ed9c, gi\u1eef y\u00ean l\u00e2u d\u00e0i. C\u00f2n \u0111\u1ec1u y theo nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 ngh\u0129\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>Ng\u01b0\u1eddi Man tr\u01b0\u1edfng b\u1ed1n s\u00e1ch Man n\u00fai (L\u00e0ng Cam, L\u00e0ng Vong, L\u00e0ng Tr\u1ea1ch, L\u00e0ng M\u00e2u) \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111em 1 c\u1ed7 s\u00fang th\u1ea7n c\u00f4ng v\u00e0 hai ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n ngu\u1ed3n Ph\u1ee5 An th\u00fa n\u1ed9p, xin tha cho t\u1ed9i l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua chu\u1ea9n cho \u0111i l\u1ea1i Ph\u00f9 Tr\u01b0\u1eddng, trao \u0111\u1ed5i h\u00e0ng ho\u00e1, r\u1ed3i ch\u1ec9 b\u1ea3o cho bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng ho\u1ea1 Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 sai chi\u00eau d\u1ee5 \u00e1c man \u1edf c\u00e1c s\u00e1ch ra th\u00fa.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 500 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7 H\u01b0ng Y\u00ean. D\u00f9ng Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Trung l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Tr\u1ea7n Nh\u1eef \u0110oan l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh v\u00f5 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch ; Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Li\u1ec7u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh m\u1eadt t\u00e2u : \u201cBi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn, b\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh \u0111\u00e0o kho\u00e9t g\u00f3c th\u00e0nh, \u0111\u1ee5c ph\u00e1 v\u1ee1 th\u00e2n th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o \u0111\u1ebfn t\u1ea7ng lu\u1ef9 th\u1ee9 hai c\u1ee7a gi\u1eb7c ; hi\u1ec7n \u0111ang s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng l\u00ean c\u00f3 b\u1eadc \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, d\u1ec5 tr\u00e8o l\u00ean. Nh\u1eefng thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111em \u0111\u1ebfn c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 d\u00f9ng. C\u00e1c kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u00e1nh th\u00e0nh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/p>\n<p>\u201cQu\u00e2n ta nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p \u01b0u h\u1eadu \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n tranh nhau gi\u1ebft gi\u1eb7c, tinh th\u1ea7n h\u0103ng h\u00e1i g\u1ea5p tr\u0103m l\u1ea7n. C\u00e1i c\u01a1 ti\u1ebfn c\u00f4ng t\u01b0\u1edfng ch\u1eb3ng n\u00ean ho\u00e3n. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u00e0n \u0111\u1ecbnh : tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft t\u01b0 l\u1ea5y t\u00f9 ph\u1ea1m \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 hi\u1ec7p c\u00f9ng nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u00e3 ra th\u00fa \u1edf c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf, sung l\u00e0m qu\u00e2n ti\u1ec1n khu. R\u1ed3i b\u1ecdn th\u1ea7n th\u00e2n \u0111\u1ed1c t\u01b0\u1edbng t\u00e1 s\u1eeda so\u1ea1n kh\u00ed gi\u1edbi, \u0111\u1ee3i ng\u00e0y n\u00e0o t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn, s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c\u201d. T\u1edd m\u1eadt t\u00e2u n\u00e0y do t\u1ee9 \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7, D\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc T\u1ee9, nh\u1eadn l\u0129nh d\u00e2ng l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, th\u1ebf gi\u1eb7c r\u1ea5t c\u00f9ng qu\u1eabn, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef n\u1ed5i th\u00ec qu\u00e2n ta nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh c\u00f3 l\u00fd t\u1ea5t th\u1eafng. S\u1ef1 c\u01a1 \u0111\u00e1nh l\u1ea5y ch\u00ednh \u1edf l\u00fac n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Chu\u1ea9n cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111\u1ecbnh r\u00f5 hi\u1ec7u l\u1ec7nh, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng ban hay h\u1ea1 ban, c\u1ee9 ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kho\u1ebb m\u1ea1nh chia d\u00e0n b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u00e1nh ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf g\u00f3c th\u00e0nh. M\u1ed7i g\u00f3c l\u1ea1i chia l\u00e0m ba \u0111\u1ea1o : m\u1ed9t \u0111\u1ea1o \u1edf gi\u1eefa, m\u1ed9t \u0111\u1ea1o \u1edf b\u00ean t\u1ea3, m\u1ed9t \u0111\u1ea1o \u1edf b\u00ean h\u1eefu, g\u1eafng s\u1ee9c \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn. B\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh v\u00e0 ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf gi\u1eefa, m\u1ed7i n\u01a1i ph\u00e1i ri\u00eang 1 c\u00e1nh qu\u00e2n, d\u1ef1 b\u1ecb thang phi th\u00ea v\u00e0 chi\u1ebfn c\u1ee5 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh. M\u1ed7i g\u00f3c th\u00e0nh, do ch\u1ed7 s\u1ee5t \u0111\u1ed5 m\u00e0 l\u00ean b\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh. C\u00e1c c\u00e1nh qu\u00e2n trung \u0111\u00e0i \u0111\u1ec1u s\u1ea5n v\u00e0o, tr\u00e8o thang l\u00ean th\u00e0nh, c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y ph\u00e1o \u0111\u00e0i gi\u1eefa c\u1ee7a th\u00e0nh. M\u1ed7i c\u00e1nh qu\u00e2n \u0111\u1ec1u li\u1ec7u v\u00e1t l\u1ea5y c\u00e1c t\u00ean \u0111\u00e3 ra th\u00fa v\u00e0 c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m c\u00e1c t\u1ec9nh sung l\u00e0m ti\u1ec1n khu : l\u00ean tr\u01b0\u1edbc h\u00e3m tr\u1eadn. N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o h\u01a1i ch\u00f9n l\u1ea1i th\u00ec cho ph\u00e9p ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u0111i sau ch\u1eb7t \u0111\u1ea7u n\u00f3 ngay, n\u00e9m l\u00ean \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u h\u1ebft s\u1ee9c li\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ed1 \u0111\u00e1nh, ch\u1ec9 ti\u1ebfn, kh\u00f4ng l\u00f9i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c kh\u00ed c\u1ee5 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em \u0111\u1ebfn. Ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh th\u00e0nh do vua quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n v\u00e2ng theo, l\u00e0m cho kh\u00f4n kh\u00e9o. Ngo\u00e0i ra, n\u1ebfu c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p g\u00ec kh\u00e1c c\u0169ng cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n thi h\u00e0nh. C\u00f2n th\u00ec gi\u1edd \u0111\u00e1nh th\u00e0nh kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u00e1nh \u0111\u00eam, e c\u00f3 khi kh\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1eb7t gi\u1eb7c. V\u1eady n\u00ean \u0111\u00e1nh v\u00e0o l\u00fac s\u00e1ng s\u1edbm hay l\u00fac gi\u1eefa tr\u01b0a. M\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn, t\u00e1m m\u1eb7t c\u00f9ng \u0111\u00e1nh, khi\u1ebfn cho gi\u1eb7c l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea3i chia s\u1ebb, h\u01a1i s\u1ee9c ph\u1ea3i y\u1ebfu \u0111i, gi\u1eef ch\u1ed7 n\u1ecd, m\u1ea5t ch\u1ed7 kia, quy\u1ebft s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft. V\u1ea3, l\u00fac \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, n\u00ean ph\u00f2ng qu\u00e2n gi\u1eb7c th\u1eeba c\u01a1 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n ch\u1ebft. Ph\u1ea3i li\u1ec7u v\u00e1t 2000 bi\u1ec1n binh ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf lu\u1ef9 d\u00e0i. L\u1ea1i truy\u1ec1n h\u1ecbch cho Gia \u0110\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng 2000 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n c\u00e1c ng\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng xung y\u1ebfu ngo\u00e0i lu\u1ef9 d\u00e0i. N\u1ebfu c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c n\u00e0o ch\u1ea1y tr\u1ed1n th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft l\u1ea5y gi\u1ea3i n\u1ed9p. Khi l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, ph\u00e0m c\u00e1c kho t\u00e0ng, b\u1ea3n \u0111\u1ed3, s\u1ed5 s\u00e1ch, v\u00e0ng b\u1ea1c, ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 m\u1ecdi th\u1ee9 c\u1ee7a c\u00f4ng \u1edf trong th\u00e0nh \u0111\u1ec1u ni\u00eam phong, \u0111\u00e1nh d\u1ea5u l\u1ea1i, sai ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef, giao t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh coi qu\u1ea3n. R\u1ed3i \u0111em s\u1ed1 l\u1edbn t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i nghi\u00eam c\u1ea5m t\u01b0\u1edbng s\u0129 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m ph\u1ea1m m\u1ed9t m\u1ea3y, k\u1ebbo m\u1eafc t\u1ed9i v\u1ea1.<\/p>\n<p>\u201cQu\u00e2n gi\u1eb7c kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n, c\u1ed1 gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh l\u00e2u \u0111\u1ebfn 3 n\u0103m, \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1edbng s\u0129 ta ph\u1ea3i g\u1ed1i gi\u00e1o, n\u1eb1m tr\u00ean \u00e1o gi\u00e1p, lao kh\u1ed5 \u0111\u00e3 l\u00e2u ; qu\u00e2n, d\u00e2n, gan \u00f3c l\u1ea7y \u0111\u1ea5t ! Ai ch\u1eb3ng \u0111au \u0111\u1ea7u bu\u1ed1t ru\u1ed9t, quy\u1ebft ch\u00ed gi\u1ebft gi\u1eb7c ? V\u1eady ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean m\u1ed9t m\u1ea1ch th\u1eb3ng ti\u1ebfn, \u0111\u1ec3 mong t\u1ea5t th\u1eafng. N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o r\u1ee5t r\u00e8 ch\u00f9n l\u1ea1i, th\u00ec d\u00f9ng qu\u00e2n ph\u00e1p tr\u1ecb ngay. V\u1eady \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh m\u00e0 ch\u00f9n l\u1ea1i th\u00ec cho qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 ch\u00e9m \u0111\u1ea7u ; Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 L\u00e3nh binh m\u00e0 ch\u00f9n l\u1ea1i th\u00ec cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 nghi\u00eam qu\u00e2n lu\u1eadt. N\u1ebfu T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u01b0a th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c ngay, th\u00ec ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t nghi\u00eam, tr\u1eabm quy\u1ebft \u0111em x\u1eed t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 tham t\u00e1n cho \u0111\u00fang ph\u00e1p lu\u1eadt, ch\u1ee9 kh\u00f4ng khoan tha \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay, qu\u00e2n \u0111\u00e3 kho\u1ebb, ng\u1ef1a \u0111\u00e3 no, \u00e1o gi\u00e1p \u0111\u00e3 ki\u00ean c\u1ed1, kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u00e3 s\u1eafc b\u00e9n, \u0111em s\u1ee9c qu\u00e2n \u0111ang to\u00e0n th\u1ecbnh \u0111\u00e1nh l\u1ea5y c\u00e1i c\u00f4 th\u00e0nh \u0111ang thoi th\u00f3p, th\u1ef1c l\u00e0 nh\u01b0 \u0111\u00e1 ch\u1ecdi tr\u1ee9ng, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o kh\u00f4ng th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n binh d\u00f5ng, c\u1ea7n n\u00ean g\u1eafng s\u1ee9c, \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng s\u1edbm b\u00e1o th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n l\u1ea5y ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng to nh\u1ea5t. Tr\u1eabm h\u1eb1ng ng\u00e0y, tr\u00f4ng mong c\u1edd h\u1ed3ng b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 H\u1eadu qu\u00e2n, l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh-Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cCh\u1ed7 v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n kh\u1ecfi xin cho hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n b\u00e0n t\u00ednh c\u01a1 m\u01b0u, g\u00f3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u1ec3 l\u00e0m tr\u1ecdn c\u00f4ng vi\u1ec7c\u201d. Vua ph\u00ea : \u201cMu\u1ed9n r\u1ed3i !\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh th\u00ec v\u1eeba cu\u1ed9c b\u00e0n c\u1ee7a c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh th\u00e0nh \u0111\u00e3 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh, li\u1ec1n t\u00e2u xin t\u1ea1m \u1edf l\u1ea1i trong qu\u00e2n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u0111\u00e1nh th\u00e0nh s\u1ebd hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed1c qu\u00e2n gi\u1ebft gi\u1eb7c ; vi\u1ec7c xong, s\u1ebd v\u1ec1 Kinh ph\u1ee5c m\u1ec7nh ngay. Vua khen l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Quan qu\u00e2n qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c t\u01b0\u1edbng h\u1ed9i b\u00e0n \u0111\u1ecbnh nh\u1eb1m gi\u1edd th\u00ecn ng\u00e0y 16, th\u00e1ng n\u00e0y, chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u00f4ng. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, T\u1ea3 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u00e1nh g\u00f3c ti\u1ec1n h\u1eefu, th\u1ef1 H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u00e1nh g\u00f3c h\u1eadu t\u1ea3, Tham t\u00e1n H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea v\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u00e1nh g\u00f3c h\u1eefu h\u1eadu, Tham t\u00e1n Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed v\u00e0 Kh\u00e2m ph\u00e1i Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u00e1nh g\u00f3c t\u1ea3 ti\u1ec1n, Tham t\u00e1n Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Hoan \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u00e1nh g\u00f3c h\u1eefu ti\u1ec1n, L\u00e3nh binh Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u00e1nh g\u00f3c t\u1ea3 h\u1eadu, L\u00e3nh binh L\u00ea S\u00e1ch \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u00e1nh g\u00f3c h\u1eadu h\u1eefu, L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u00e1nh g\u00f3c ti\u1ec1n t\u1ea3. C\u00f2n ph\u00e1o \u0111\u00e0i gi\u1eefa th\u00e0nh, ph\u00e1i ri\u00eang b\u1ecdn qu\u1ea3n v\u1ec7 chia nhau \u0111\u1ed1c chi\u1ebfn. Ai n\u1ea5y tr\u00f4ng theo c\u1edd hi\u1ec7u, nh\u1ea5t t\u1ec1 \u0111\u00e1nh ph\u00e1. Hai \u0111\u1ea1o ti\u1ec1n t\u1ea3, t\u1ea3 ti\u1ec1n l\u00ean th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t ; th\u1ee9 \u0111\u1ebfn h\u1eefu ti\u1ec1n ti\u1ec1n h\u1eefu ; l\u1ea1i th\u1ee9 n\u1eefa \u0111\u1ebfn t\u1ea3 h\u1eadu, h\u1eefu h\u1eadu, h\u1eadu t\u1ea3, h\u1eadu h\u1eefu v\u00e0 c\u00e1c trung \u0111\u00e0i. Qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111em nhau ch\u1ed1ng c\u1ef1. Quan qu\u00e2n th\u00fac tr\u1ed1ng, reo h\u00f2, x\u00f4ng v\u00e0o, ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eef : Ph\u01b0\u1edbc ch\u1ed1c l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1832 t\u00ean ph\u1ea1m, kh\u00f4ng s\u00f3t m\u1ed9t m\u1ed1ng n\u00e0o. (B\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ef5 Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m c\u00f9ng m\u1ed9t v\u1ee3 l\u1ebd h\u1eafn, ngu\u1ef5 T\u1ea3 qu\u00e2n L\u00ea B\u00e1 Minh, ngu\u1ef5 Th\u1ed1ng l\u00e3nh T\u1ea3 qu\u00e2n \u0110\u1ed7 Quang Hu\u1ea5n, ngu\u1ef5 L\u1ec5 b\u1ed9 ki\u00eam Binh b\u1ed9 th\u00e1i khanh \u0110\u1ed7 V\u0103n D\u1ef1 v\u00e0 m\u1ed9t v\u1ee3 l\u1ebd, hai con g\u00e1i h\u1eafn, ngu\u1ef5 C\u00f4ng b\u1ed9 th\u00e1i khanh L\u01b0u T\u00edn v\u00e0 m\u1ed9t v\u1ee3 l\u1ebd, m\u1ed9t con trai h\u1eafn, ngu\u1ef5 H\u1ed9 b\u1ed9 th\u00e1i khanh Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u01a1n, ngu\u1ef5 L\u1ea1i b\u1ed9 th\u00e1i khanh L\u00ea T\u01b0 D\u0129nh, ngu\u1ef5 Tham t\u00e1n l\u00e0 l\u0169 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c T\u00fa, Nguy\u1ec5n Trinh C\u00e1n, L\u00ea V\u0103n Th\u1ebf v\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Trung, ngu\u1ef5 Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng l\u00e0 l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00e1ch, Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi\u1ebfu, \u0110o\u00e0n V\u0103n Thu, Khu\u1ea5t \u0110\u00ecnh Kh\u00e1ch, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u00e0m, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00f4ng, Tr\u1ea7n V\u0103n Tuy\u1ebft v\u00e0 Ph\u1ea1m Ti\u1ebfn Tri\u1ec7u, ngu\u1ef5 Th\u1ed1ng \u0111\u1ed3n l\u00e0 l\u0169 Nguy\u1ec5n Chu C\u01a1, Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0, Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ea3o, T\u1ea1 Quang Bi\u1ec3u, \u0110\u00e0o V\u0103n Mao, B\u00f9i V\u0103n Ng\u1eef, Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u00e3n, \u0110o\u00e0n V\u0103n Ngh\u0129a, Qu\u00e1ch V\u0103n Th\u00e0nh, \u0110\u1eb7ng V\u0103n C\u01b0\u1eddng, Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ef1c, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ecbnh, Tr\u1ea7n V\u0103n Ng\u0169, Tr\u1ea7n V\u0103n Di\u1ec7p v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1eef, ngu\u1ef5 Tham qu\u00e2n l\u00e0 l\u0169 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Qu\u00e2n, L\u00ea Ti\u1ebfn \u0110\u1ed3, ngu\u1ef5 T\u00e1n l\u00fd l\u00e0 l\u0169 Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u00e1 v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edfng gi\u00e1o Gia T\u00f4 l\u00e0 ngh\u1ecbch Du, t\u1ee9c Ph\u00fa Ho\u00e0i Nh\u00e2n [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Marchand_Du\">Joseph Marchand Du<\/a>], Ph\u00f3 gi\u00e1o Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u01b0\u1edbc lu\u00f4n v\u1edbi m\u1ed9t v\u1ee3 c\u1ea3, b\u1ed1n v\u1ee3 l\u1ebd, m\u1ed9t con trai l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Vi\u00ean v\u00e0 b\u1ed1n con g\u00e1i c\u1ee7a ngh\u1ecbch Kh\u00f4i ; m\u1ed9t v\u1ee3 l\u1ebd, m\u1ed9t con trai c\u1ee7a ngh\u1ecbch L\u1ed9c ; m\u1ed9t v\u1ee3 c\u1ea3 c\u1ee7a ngh\u1ecbch Nh\u00e3, c\u00f9ng l\u00e0 ngu\u1ef5 ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n l\u00e3nh tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c trai, g\u00e1i, gi\u00e0, tr\u1ebb c\u1ed9ng 1278 ng\u01b0\u1eddi. Ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ef5 Trung qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, ngu\u1ef5 H\u1eefu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e0m, ngu\u1ef5 H\u1eadu qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1eeb, ngu\u1ef5 Ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng Ph\u1ea1m V\u0103n Ho\u00e0, v\u00e0 3 con trai c\u1ee7a ngh\u1ecbch Kh\u00f4i : m\u1ed9t \u0111\u1ee9a l\u00e0 ngu\u1ef5 ti\u1ebft \u0111\u1ed9 L\u00ea V\u0103n C\u00e2u, m\u1ed9t \u0111\u1ee9a t\u00ean l\u00e0 Ti\u1ec3u C\u00e2u, v\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ee9a t\u00ean l\u00e0 B\u1ebf, c\u00f9ng v\u1edbi 554 t\u00ean gi\u1eb7c). Con voi \u0111i\u00ean c\u1ee7a gi\u1eb7c c\u0169ng b\u1ecb b\u1eafn ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn. Quan qu\u00e2n b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ebft tr\u1eadn h\u01a1n 60 ng\u01b0\u1eddi. T\u00f9 ph\u1ea1m v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 ra th\u00fa b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng h\u01a1n 70 ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ebft tr\u1eadn h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi. Qu\u00e2n th\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc sai \u0111em c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn (C\u1edd vi\u1ebft 5 ch\u1eef \u201cThu ph\u1ee5c Phi\u00ean An th\u00e0nh\u201d v\u1eeba 4 ng\u00e0y 11 gi\u1edd th\u00ec \u0111\u1ebfn Kinh.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1 l\u1ea7u V\u00f4 H\u1ea1n \u00dd, \u0111\u01b0\u1ee3c tin c\u1ea3 m\u1eebng, sai truy\u1ec1n tin th\u1eafng tr\u1eadn ra b\u1ed1n ph\u00eda ngo\u00e0i th\u00e0nh. Qu\u00e2n d\u00e2n, gi\u00e0, tr\u1ebb d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng m\u1eebng vui, reo h\u00f2 nh\u01b0 s\u1ea5m, t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn v\u1ee1 ch\u1ee3.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n ch\u00ednh m\u00ecnh l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 \u0111\u1ec3 ghi s\u1ef1 vi\u1ec7c. Th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebfp nh\u1eadn c\u1edd \u0111\u1ecf l\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 Tr\u1ecbnh Ng\u1ecdc \u0110\u1eb7c, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc tin th\u1eafng tr\u1eadn l\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 Binh L\u00ea Xu\u00e2n H\u1eadu m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 th\u1ee9 k\u1ef7 l\u1ee5c, 1 \u0111\u1ed3ng \u201cMinh M\u1ec7nh kim ti\u1ec1n\u201d v\u00e0 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi Long h\u1ea1ng l\u1edbn.<\/p>\n<p>L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 h\u00e3y tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n binh d\u00f5ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. (T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ec1u 80 quan ; Tham t\u00e1n \u0111\u1ec1u 60 quan ; L\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u 30 quan ; Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 20 quan ; Qu\u1ea3n c\u01a1 ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, quy\u1ec1n sung qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u 10 quan ; c\u00e1c \u0111\u1ed9i, ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t c\u01a1 \u0111\u1ec1u 5 quan ; ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 quy\u1ec1n sai, th\u00ed sai su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 3 quan ; ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng c\u1ea7m qu\u00e2n v\u00e0 ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 2 quan ; binh d\u00f5ng \u0111\u1ec1u 1 quan). L\u1ea1i cho r\u1eb1ng c\u00e1c tr\u1ea1m ch\u1ea1y \u0111\u01b0a r\u1ea5t nhanh ch\u00f3ng, b\u00e8n th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng l\u00ednh tr\u1ea1m l\u00e0m vi\u1ec7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 ch\u00ednh \u0111\u1ec1u 4 quan, l\u00ednh tr\u1ea1m chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 ph\u1ee5 2 quan, c\u00e1c tr\u1ea1m \u0111\u1ec1u 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1ee9 \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc T\u1ee9, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y l\u0129nh mang m\u1eadt t\u1eadp v\u1ec1 t\u00e2u, trong t\u1eadp kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5 ng\u00e0y \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, Ph\u01b0\u1edbc T\u1ee9 t\u00e2u t\u1eadn m\u1eb7t r\u1eb1ng qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ecbnh 16 th\u00e1ng n\u00e0y th\u00ec \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, ch\u1eafc l\u00e0 th\u00e0nh c\u00f4ng. Tr\u1eabm x\u00e9t l\u1eddi h\u1eafn n\u00f3i r\u00f5 r\u00e0ng qu\u1ea3 quy\u1ebft n\u00ean chu\u1ea9n ngay cho h\u1ea1 l\u1ec7nh \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, li\u1ec1n \u0111\u00f3 ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, qu\u1ea3 \u0111\u00fang ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, m\u1ed9t tr\u1eadn l\u00e0 xong. V\u1ea3 l\u1ea1i vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n c\u01a1, n\u1ebfu n\u00f3i kh\u00f4ng \u0111\u00fang, th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i kh\u00f4ng nh\u1eb9. Nay \u0111\u00e3 \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi n\u00f3i, c\u0169ng n\u00ean khen th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu. V\u1eady th\u01b0\u1edfng ngay cho D\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc T\u1ee9 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi Long h\u1ea1ng l\u1edbn ; l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho th\u0103ng ch\u1ee9c, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng nh\u01b0 cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y, g\u1eb7p c\u00f3 khuy\u1ebft s\u1ebd b\u1ed5 ngay\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u0111em vi\u1ec7c h\u1ea1 th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169 ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cCh\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c nh\u01b0 ngh\u1ecbch Qu\u1ebf, ngh\u1ecbch H\u00e0m, ngh\u1ecbch T\u1eeb, ngh\u1ecbch Ho\u00e0 v\u00e0 con ngh\u1ecbch Kh\u00f4i. Ch\u00fang l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ed9i \u00e1c qu\u00e1 n\u1eb7ng, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 cho b\u00eau \u0111\u1ea7u 3 ng\u00e0y tr\u00ean con s\u00e0o cao, r\u1ed3i sai n\u00e9m lu\u00f4n c\u1ea3 \u0111\u1ea7u l\u1eabn x\u00e1c ch\u00fang xu\u1ed1ng bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 s\u1ef1 r\u0103n d\u1ea1y. C\u00f2n nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m b\u1ecb b\u1eaft s\u1ed1ng, c\u0169ng \u0111\u00e3 xi\u1ec1ng x\u00edch nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. Ti\u1ec1n t\u00e0i, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c \u1edf trong th\u00e0nh hi\u1ec7n \u0111ang ki\u1ec3m k\u00ea. Qu\u00e2n l\u00ednh c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 hi\u1ec7n \u1edf t\u1ea5n s\u1edf, ngh\u0129 n\u00ean li\u1ec7u cho r\u00fat v\u1ec1, kh\u1ecfi ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, t\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng. Nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m sung l\u00e0m qu\u00e2n ti\u1ec1n khu, \u1edf t\u1ec9nh n\u00e0o l\u1ea1i cho giao v\u1ec1 t\u1ec9nh \u1ea5y. C\u00e1c t\u00ean \u0111\u00e3 ra th\u00fa, l\u1ea1i c\u1ee9 giao cho t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh giam gi\u1eef\u201d. S\u1edb d\u00e2ng l\u00ean, vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem s\u1edb t\u00e2u, gi\u01a1 tay l\u00ean tr\u00e1n, v\u00e1i t\u1ea1 \u01a1n tr\u1eddi. T\u01b0\u1edbng s\u0129 ta kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00e3 3 n\u0103m nay, b\u00e2y gi\u1edd m\u1edbi th\u00e0nh c\u00f4ng. Tr\u1eabm r\u1ea5t khen ng\u1ee3i v\u00e0 r\u1ea5t vui m\u1eebng, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd c\u00f3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng\u201d. B\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n t\u1eebng tr\u1ea3i kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00e3 l\u00e2u, nay m\u1ed9t tr\u1eadn n\u00ean c\u00f4ng, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng m\u1eebng ! B\u1eefa n\u1ecd, ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o th\u1eafng tr\u1eadn, li\u1ec1n \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t kh\u00e1c nhau. Nay l\u1ea1i gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho : T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t kim c\u01b0\u01a1ng to b\u1eb1ng h\u1ed9t \u0111\u1ed7, v\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i b\u00e0i \u0111eo b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng c\u00f3 hai ch\u1eef \u201cPh\u01b0\u1edbc th\u1ecd\u201d v\u00e0 c\u00f3 d\u00e2y thao \u0111eo san h\u00f4 r\u1ee7 xu\u1ed1ng. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng tr\u01b0\u1edbc v\u00ec \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng tham d\u1ef1 vi\u1ec7c qu\u00e2n cho n\u00ean xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho gi\u1ea3i ch\u1ee9c, \u1edf ngo\u00e0i \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng, nay b\u1ec7nh g\u1ea7n kh\u1ecfi, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng th\u00fac qu\u00e2n l\u00ean th\u00e0nh, tuy kh\u00f4ng v\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch, song c\u0169ng do c\u00f3 c\u00f4ng trong tr\u1eadn n\u00e0y. V\u1eady ra \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n kh\u00e1c. Tham t\u00e1n H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t kim c\u01b0\u01a1ng, h\u1ea1ng v\u1eeba, v\u00e0 1 c\u00e1i b\u00e0i \u0111eo b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng ch\u1ea1m kh\u1eafc c\u1ecf hoa, v\u00e0 c\u00f3 d\u00e2y thao \u0111eo san h\u00f4 r\u1ee7 xu\u1ed1ng. C\u00e1c L\u00e3nh binh Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, L\u00ea S\u00e1ch, Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t kim c\u01b0\u01a1ng h\u1ea1ng nh\u1ecf, 1 c\u00e1i b\u00e0i \u0111eo b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng, ch\u1ea1m tr\u1ed5 c\u1ecf hoa v\u00e0 c\u00f3 d\u00e2y thao \u0111eo san h\u00f4 r\u1ee7 xu\u1ed1ng. Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi ph\u00e1i \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u00e3 l\u00e2u nh\u01b0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n nh\u01b0ng l\u00e0 quan v\u0103n m\u00e0 bi\u1ebft c\u1ea7m qu\u00e2n hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng gi\u1ebft gi\u1eb7c, l\u1ea1i d\u1ef1 v\u00e0o h\u1ea1ng l\u00ean th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed9t c\u00e1i b\u00e0i \u0111eo b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng ch\u1ea1m tr\u1ed5 hoa c\u1ecf, v\u00e0 c\u00f3 d\u00e2y thao \u0111eo san h\u00f4 r\u1ee7 xu\u1ed1ng. C\u00f2n t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ee3i s\u00e1ch \u201cc\u00f4ng tr\u1ea1ng\u201d d\u00e2ng l\u00ean, s\u1ebd x\u00e9t c\u00f4ng, ban th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu.<\/p>\n<p>\u201cDuy c\u00f3 2 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n t\u1ea3 ti\u1ec1n v\u00e0 ti\u1ec1n t\u1ea3 x\u00f4ng l\u00ean th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t, l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n kh\u00e1c. V\u1eady ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u1ea5y l\u00e0 Tham t\u00e1n Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed v\u00e0 L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi Long h\u1ea1ng l\u1edbn ; c\u00e1c qu\u1ea3n v\u1ec7 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n h\u1ea1ng nh\u1ecf, c\u00e1c su\u1ea5t c\u01a1, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn ; c\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t c\u01a1 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u0111\u1ed3ng ; \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n l\u00ednh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng, ti\u1ec1n : \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 \u01b0u \u0111\u00e3i kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng\u201d.<\/p>\n<p>S\u00e1u t\u00ean gi\u1eb7c hi\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0 th\u1ee7 ngh\u1ecbch Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m c\u00f9ng v\u1edbi L\u00ea B\u00e1 Minh, \u0110\u1ed7 V\u0103n D\u1ef1, L\u01b0u T\u00edn ((1) L\u01b0u T\u00edn : theo Kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh ti\u1ec5u b\u00ecnh Nam K\u1ef3 ngh\u1ecbch ph\u1ec9, ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c ch\u00ednh bi\u00ean, quy\u1ec3n 47, t\u1edd 14 th\u00ec L\u01b0u H\u00e0ng T\u00edn. V\u00ec Th\u1ef1c l\u1ee5c ki\u00eang hu\u00fd, n\u00ean r\u00fat b\u1ecf ch\u1eef \u201cH\u00e0ng\u201d.1), Ph\u00fa Ho\u00e0i Nh\u00e2n [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Marchand_Du\">Joseph Marchand Du<\/a>] v\u00e0 con th\u1ee7 ngh\u1ecbch L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Vi\u00ean ph\u1ea3i mau mau t\u1ed1ng v\u00e0o c\u0169i s\u1eaft, ph\u00e1i gi\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh. D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1c t\u1ec9nh c\u0169ng \u0111\u1ec1u theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn h\u1ea1t m\u00ecnh thay phi\u00ean h\u1ed9 t\u1ed1ng, c\u1ed1t sao \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn c\u1eeda cung khuy\u1ebft m\u00e0 n\u00f3 c\u00f2n s\u1ed1ng \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb h\u1ebft ph\u00e9p. C\u00f2n l\u0169 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c ngu\u1ef5 v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng ngu\u1ef5 theo gi\u1eb7c l\u00e0m ph\u1ea3n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn 3 n\u0103m, khi\u1ebfn cho qu\u00e2n d\u00e2n gan \u00f3c l\u1ea7y \u0111\u1ea5t t\u1ed9i kh\u00f4n xi\u1ebft k\u1ec3, nay c\u00f2n u m\u00ea kh\u00f4ng t\u1ec9nh, ch\u1ed1ng c\u1ef1 qu\u00e2n nh\u00e0 vua, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i quan qu\u00e2n c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft, th\u00ec l\u0169 \u1ea5y t\u1ed9i \u00e1c l\u1ee5t tr\u1eddi, m\u1ed7i c\u00e1i t\u00f3c l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i t\u1ed9i ! N\u1ebfu ch\u1eb3ng gi\u1ebft h\u1ebft, sao ti\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed7i gi\u1eadn c\u1ee7a th\u1ea7n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi, h\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng c\u1ee7a t\u01b0\u1edbng s\u0129. V\u1eady tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y tra r\u00f5 ngay qu\u00ea qu\u00e1n nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, \u0111\u01b0a v\u1ec1 b\u1ed9 x\u00e9t, r\u1ed3i sau s\u1ebd g\u1ed9p v\u1edbi v\u1ee3 c\u1ea3, v\u1ee3 l\u1ebd, con trai, con g\u00e1i c\u1ee7a ngh\u1ecbch Kh\u00f4i \u0111\u1ec1u l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed m\u00e0 qu\u0103ng xu\u1ed1ng s\u00f4ng t\u1ea5t c\u1ea3. L\u1ea1i tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, giao cho Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean v\u00e0 Tr\u1ea5n T\u00e2y m\u1ed7i n\u01a1i 1 t\u00ean c\u0169ng l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed, b\u00eau \u0111\u1ea7u 3 ng\u00e0y r\u1ed3i qu\u0103ng xu\u1ed1ng s\u00f4ng. C\u00f2n nh\u1eefng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, kh\u00f4ng k\u1ec3 trai, g\u00e1i, gi\u00e0 tr\u1ebb ch\u1eb3ng c\u1ea7n tra r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n, \u0111\u1ec1u \u0111i\u1ec7u ra ngo\u00e0i \u0111\u1ed3ng, ch\u00e9m \u0111\u1ea7u, r\u1ed3i \u0111\u00e0o m\u1ed9t c\u00e1i h\u1ed1 l\u1edbn \u1edf c\u00e1ch th\u00e0nh v\u00e0i d\u1eb7m v\u1ec1 m\u1eb7t sau, v\u1ee9t th\u00e2y x\u00e1c xu\u1ed1ng \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u1ea5p \u0111\u1ea5t, ch\u1ea5t \u0111\u00e1 \u0111\u1eafp th\u00e0nh g\u00f2 to tr\u00ean d\u1ef1ng bia kh\u1eafc ch\u1eef \u201cngh\u1ecbch t\u1eb7c bi\u1ec1n tru x\u1ee9 ((2) Ngh\u1ecbch t\u1eb7c bi\u1ec1n tru x\u1ee9 : ch\u1ed7 ngh\u1ecbch t\u1eb7c ch\u1ee5m \u0111\u1ea7u b\u1ecb gi\u1ebft.2) \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, v\u00e0 h\u1ec3 h\u1ea3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n th\u1ee7 ngh\u1ecbch L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i tuy \u0111\u00e3 ch\u1ecbu t\u1ed9i \u00e2m, m\u00e0 t\u1ed9i \u00e1c c\u1ef1c l\u1edbn, n\u00ean \u0111i\u1ec1u tra ch\u1ed7 ch\u00f4n th\u00e2y x\u00e1c h\u1eafn, \u0111\u00e0o l\u1ea5y h\u00e0i c\u1ed1t, t\u00e1n n\u00e1t ra chia giao 6 t\u1ec9nh b\u1ecf v\u00e0o h\u1ed1 x\u00ed, c\u00f2n th\u1ecbt th\u00ec th\u00e1i cho ch\u00f3 \u0103n. R\u1ed3i \u0111\u00f3ng h\u00f2m \u0111\u1ef1ng \u0111\u1ea7u l\u00e2u \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh, b\u00eau kh\u1eafp c\u00e1c ch\u1ee3 \u0111\u1ec3 r\u0103n nh\u1eefng k\u1ebb lo\u1ea1n t\u1eb7c. C\u00f2n l\u0169 ngh\u1ecbch L\u1ed9c, ngh\u1ecbch \u01afng, ngh\u1ecbch Ti\u1ec1n, c\u0169ng \u0111\u00e0o th\u00e2y l\u00ean b\u1ecf v\u00e0o h\u1ed1 x\u00ed. H\u00e0i c\u1ed1t c\u00e1c qu\u00e2n gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u qu\u0103ng xu\u1ed1ng s\u00f4ng ch\u1edb l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf trong th\u00e0nh \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi nh\u01a1 b\u1ea9n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c vi\u00ean, bi\u1ec1n, binh, d\u00f5ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft h\u1ea1i, nh\u01b0 b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n C\u01b0, V\u0169 V\u0103n Th\u01b0\u1eddng, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3m, \u0111\u1ec1u ch\u1ebft v\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc. Chu\u1ea9n cho t\u00ecm xem h\u00e0i c\u1ed1t \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o, r\u1ed3i do quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh chi\u1ebfu theo h\u1ecd t\u00ean quan ch\u1ee9c c\u1ee7a h\u1ecd, ghi cho r\u00f5 r\u00e0ng, ch\u1edb b\u1ecf s\u00f3t m\u1ed9t c\u00e1i x\u00e1c, 1 n\u1eafm x\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee3i khi ki\u1ec3m tra nh\u1eadn th\u1ef1c r\u1ed3i s\u1ebd \u0111em ch\u00f4n ch\u1ed7 kh\u00e1c. C\u00f2n nh\u01b0 quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ch\u1ebft \u0111\u1ebfn h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t ! V\u1ea3 h\u1ecd t\u1eebng tr\u1ea3i gian kh\u1ed5 cay \u0111\u1eafng \u0111\u00e3 l\u00e2u, \u0111\u1ebfn nay th\u00e0nh c\u00f4ng m\u00e0 kh\u00f4ng may b\u1ecb ch\u1ebft tr\u1eadn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp theo ban th\u1ee9, u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u th\u1eafng tr\u1eadn ! C\u00e1i n\u1ed7i \u0111au kh\u1ed5 \u1ea5y v\u00ed v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u1eadn t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc l\u1ea1i \u0111au l\u00f2ng h\u01a1n. V\u1eady chu\u1ea9n cho x\u00e9t ngay nh\u1eefng quan qu\u00e2n ch\u1ebft tr\u1eadn, chi ti\u1ec1n kho, kh\u00e2m li\u1ec7m ch\u00f4n c\u1ea5t \u01b0u h\u1eadu r\u1ed3i l\u00e0m danh s\u00e1ch k\u00ea th\u1ee9 t\u1ef1 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 s\u1ebd h\u1eadu truy t\u1eb7ng v\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng ho\u1eb7c nh\u1eb9 \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u1ea5p th\u01b0\u1edfng, v\u00e0 cho ngay th\u1ea7y v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb.<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3, th\u00e0nh \u1ea5y v\u1eeba m\u1edbi l\u1ea5y l\u1ea1i, c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ec1 b\u1ed9n. Chu\u1ea9n cho ph\u00e1i vi\u00ean Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng h\u00e3y \u1edf l\u1ea1i qu\u00e2n th\u1ee9, c\u00f9ng quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n b\u00e0n l\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c \u1edf trong th\u00e0nh, ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, tra x\u00e9t c\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c\u201d. Sau \u0111\u00f3 d\u1ee5 c\u00e1c t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng cho bi\u1ec1n binh m\u1ed9t n\u1eeda v\u1ec1 ngh\u1ec9, m\u1ed9t n\u1eeda \u1edf l\u1ea1i qu\u00e2n th\u1ee9. Nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m sung l\u00e0m ti\u1ec1n khu, t\u1eeb t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u cho tha, ph\u00e1t \u0111i th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y sai ph\u00e1i ; nh\u1eefng t\u00f9 t\u1eed h\u00ecnh, \u0111\u1ee3i sau do b\u1ed9 l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd li\u1ec7u cho khoan gi\u1ea3m. Nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u00e3 ra th\u00fa \u1edf trong qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u cho \u0111\u00f3ng g\u00f4ng ng\u1eafn, tu\u1ef3 ti\u1ec7n gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho t\u1eeb Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn nh\u1eefng l\u00ednh c\u00f3 t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 giao cho d\u00e2n giam gi\u1eef, nay \u0111\u1ec1u gia \u01a1n th\u1ea3 ra, chia \u0111i an s\u00e1p \u1edf c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n ven \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1edf v\u1edbi b\u00ecnh d\u00e2n l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cQuan qu\u00e2n h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169 \u0111em c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. G\u1eb7p l\u00fac ngh\u1ec9 vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eeda gi\u00e1o, trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 ta ngh\u0129 \u0111\u1ebfn c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, L\u00e3nh binh cho \u0111\u1ebfn qu\u00e2n s\u0129 ch\u1ecbu c\u1ef1c nh\u1ecdc \u1edf chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 3 n\u0103m nay. B\u00e2y gi\u1edd vi\u1ec7c l\u1edbn \u0111\u00e3 xong, r\u1ea5t n\u00ean ban \u01a1n r\u1ed9ng kh\u1eafp. V\u1eady tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y ban chung m\u1ed9t l\u1ea7n y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 m\u1ed9t bu\u1ed5i h\u00e1t b\u1ed9i khi\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng vui. V\u00e0 t\u1ebft r\u1eb1m th\u00e1ng 7 n\u0103m nay \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0111\u00e0n chay th\u1ee7y b\u1ed9 \u1edf ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5 \u0111\u1ec3 si\u00eau \u0111\u1ed9 cho vong linh c\u00e1c quan qu\u00e2n ch\u1ebft tr\u1eadn \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n B\u1eafc K\u1ef3 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c 7 ng\u00e0y. Nay chu\u1ea9n cho b\u00e0y th\u00eam b\u00e0i v\u1ecb, ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m chay si\u00eau \u0111\u1ed9 cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n, binh l\u00ednh v\u00ec \u0111\u00e1nh d\u1eb9p Phi\u00ean An m\u00e0 ch\u1ebft tr\u1eadn, ch\u1ebft b\u1ec7nh. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh s\u1eafm nhi\u1ec1u b\u00f2, l\u1ee3n, gi\u1ea5y ti\u1ec1n, m\u1ecdi th\u1ee9 l\u1ec5 ph\u1ea9m, ban 1 \u0111\u00e0n t\u1ebf \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u0111\u1ea1o trung h\u1eadu\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ra ch\u01a1i xem l\u00e0m chay \u1edf ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5, nh\u00e2n b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 Ph\u1eadt d\u00f9ng th\u1ea7n \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 d\u1ea1y \u0111\u1eddi, \u0111\u1ea1o Kh\u1ed5ng t\u1eed ch\u1ec9 d\u1ea1y lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng l\u00e0 m\u00f3n d\u00f9ng h\u1eb1ng ng\u00e0y, song t\u00f3m l\u1ea1i, chung quy \u0111\u1ec1u d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi ta l\u00e0m \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n m\u00e0 th\u00f4i. K\u1ec3 ra ng\u01b0\u1eddi ta sinh \u1edf trong v\u00f2ng tr\u1eddi \u0111\u1ea5t, n\u00ean l\u00e0m \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n, n\u00ean tr\u00e1nh \u0111i\u1ec1u \u00e1c. \u0110\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi b\u1eb1ng thuy\u1ebft ho\u1ea1 Ph\u01b0\u1edbc, b\u00e1o \u1ee9ng, ta kh\u00f4ng n\u00ean nh\u1ea5t kh\u00e1i cho l\u00e0 d\u1ecb \u0111oan. M\u1ed9t vi\u1ec7c khuy\u00ean ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m thi\u1ec7n c\u1ee7a nh\u00e0 Ph\u1eadt, d\u1eabu th\u00e1nh nh\u00e2n s\u1ed1ng l\u1ea1i, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed5i b\u1ecf \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cL\u00ednh Kinh v\u00e0 binh d\u00f5ng c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111i t\u00f2ng chinh, kh\u00f3 nh\u1ecdc \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u00e3 l\u00e2u, n\u00ean li\u1ec7u cho r\u00fat v\u1ec1, \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 vai. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n x\u00e9t s\u1ed1 qu\u00e2n 3 v\u1ec7 do Kinh ph\u00e1i \u0111i l\u1ea7n \u0111\u1ea7u l\u00e0 v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m, v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o nh\u1ea5t, v\u1ec7 Trung b\u1ea3o nh\u1ea5t, dinh Th\u1ea7n c\u01a1 c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng bi\u1ec1n binh l\u1ebb t\u1ebb nh\u01b0 b\u1ecdn C\u1ea9m y, Ng\u00e2n sang, Loan gi\u00e1, Th\u1ea7n c\u01a1 ph\u00e1o th\u1ee7, Kinh t\u01b0\u1ee3ng Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, Hoa danh s\u00e1ch, \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc ngh\u1ec9 ng\u01a1i 1 th\u00e1ng ; h\u1ebft h\u1ea1n s\u1ebd l\u1ea1i nh\u1eadp ng\u0169. Hai v\u1ec7 t\u1ea3, h\u1eefu Qu\u1ea3ng Nam, v\u00e0 3 v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 nh\u1eefng luy\u1ec7n binh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam c\u00f9ng v\u1edbi 1 v\u1ec7 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng Bi\u00ean H\u00f2a, c\u0169ng \u0111\u1ec1u cho v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, c\u00e1c th\u1ee9 thuy\u1ec1n, c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1i b\u00e1c do Kinh ph\u00e1i \u0111i, ph\u00e0m nh\u1eefng th\u1ee9 g\u00ec n\u00ean \u0111\u01b0a v\u1ec1, th\u00ec li\u1ec7u tr\u00edch l\u1ea5y bi\u1ec1n binh cho c\u00f9ng ng\u1ed3i thuy\u1ec1n v\u1edbi th\u1ee7y qu\u00e2n, c\u1ed1t sao trong m\u01b0\u01a1i ng\u00e0y ph\u1ea3i ra kh\u01a1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eadm tr\u1ec5. N\u1ebfu g\u1eb7p khi gi\u00f3 v\u00e0 n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng thu\u1eadn ti\u1ec7n th\u00ec cho h\u00e3y \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. V\u00e0, trong c\u00e1c kh\u00ed c\u1ee5 \u0111\u00e1nh th\u00e0nh m\u00e0 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111em \u0111\u1ebfn, c\u00f3 hai th\u1ee9 l\u00e0 \u00e1o gi\u00e1p b\u1eb1ng t\u1ed5 k\u00e9n r\u1ed7 v\u00e0 \u1ed1ng phun l\u1eeda, cho \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y s\u1ebd chuy\u1ec3n giao cho Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec3 d\u00f9ng ; c\u00f2n s\u00fang b\u00e0i ti\u00eau, l\u1eadp t\u1ee9c l\u1ea5y thu\u1ed1c s\u00fang ra v\u00e0 th\u00e1o v\u1ecf \u0111\u1ed3ng, \u0111\u00fac th\u00e0nh kh\u1ed1i, \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a l\u1ea1i. C\u00e1c th\u1ee9 thang phi th\u00ea tr\u00e8o th\u00e0nh, \u0111\u1ec1u ph\u00e1 hu\u1ef7 \u0111i h\u1ebft. Ph\u00e9p ch\u1ebf m\u00e1y m\u00f3c trong hai th\u1ee9 \u1ea5y, r\u1ea5t kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 s\u1ee9c kh\u1eafp trong qu\u00e2n : \u201cAi n\u1ea5y \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00ecm ki\u1ebfm thu nh\u1eb7t c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1n b\u1eafn v\u00e0o trong th\u00e0nh l\u00f2ng h\u00e0o, \u0111\u1ea7u qu\u00e1ch, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u1edbn hay nh\u1ecf, c\u00f2n nguy\u00ean hay \u0111\u00e3 v\u1ee1, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0a v\u1ec1 ch\u1ee9a \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh. Nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f3 nh\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c, cho n\u1ed9p v\u00e0o quan s\u1ebd chi\u1ebfu gi\u00e1, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n : c\u1ee9 \u0111\u1ea1n ch\u00ec 100 c\u00e2n, tr\u1ea3 cho 10 quan ti\u1ec1n ; \u0111\u1ea1n gang 100 c\u00e2n tr\u1ea3 cho 3 quan ti\u1ec1n. Kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ed1 \u1ea5y c\u0169ng t\u00ednh gi\u00e1 tr\u1ea3 cho. N\u1ebfu gi\u1ea5u ch\u1ee9a, t\u1eeb 1 vi\u00ean tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh Phi\u00ean An tr\u01b0\u1edbc, ki\u1ec3u m\u1eabu h\u01a1i qu\u00e1 cao, r\u1ed9ng. \u0110\u00f3 th\u1ef1c b\u1edfi L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ti\u1ebfm l\u1ea1m, v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn g\u00e2y th\u00e0nh tai v\u1ea1 v\u1ec1 sau. Nay ngh\u1ecbch t\u1eb7c \u0111\u00e3 y\u00ean, \u0111\u00e1ng n\u00ean s\u1eeda l\u1ea1i. Ng\u1eb7t v\u00ec m\u1edbi l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u01a1c, qu\u00e2n s\u0129 v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c vui m\u1eebng ngh\u1ec9 vai, ch\u01b0a n\u00ean v\u1ed9i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c h\u1ecd. V\u1eady d\u1ee5 sai qu\u00e2n t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh li\u1ec7u thu\u00ea d\u00e2n ch\u00fang trong h\u1ea1t, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y san ph\u1eb3ng nh\u1eefng ch\u1ed7 n\u00fai \u0111\u1ea5t, lu\u1ef9 \u0111\u1ea5t \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh ; c\u00f2n th\u00e2n th\u00e0nh v\u00e0 trong th\u00e0nh kh\u00f4ng s\u1eeda ch\u1eefa v\u1ed9i, lu\u1ed1ng ph\u00ed nh\u00e2n c\u00f4ng\u201d. Sau \u0111\u00f3 quan t\u1ec9nh xin thu\u00ea 3000 d\u00e2n trong h\u1ea1t, v\u00e0 d\u00e2n 2 t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng m\u1ed7i t\u1ec9nh 1000 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ee1 g\u1ea1ch, \u0111\u00e1, san h\u00e0o, lu\u1ef9. Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110em vi\u1ec7c l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169 b\u00e1 c\u00e1o cho trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCu\u1ed9c bi\u1ebfn \u1edf th\u00e0nh Phi\u00ean An t\u1eeb \u0111\u00eam 18 th\u00e1ng 5, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833], ban \u0111\u1ea7u b\u1edfi L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t g\u00e2y nu\u00f4i h\u1ea1ng v\u00f4 lo\u00e0i, r\u1ed3i th\u00e0nh s\u1ef1 th\u1ef1c l\u00e0 v\u00ec b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf v\u00e0 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean h\u00e8n k\u00e9m, tham t\u00e0n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u0169 th\u1ee7 ngh\u1ecbch L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ec3 gi\u1eef th\u00e0nh l\u00e0m ph\u1ea3n, v\u1ea1 lan \u0111\u1ebfn 6 t\u1ec9nh, tai h\u1ea1i \u0111\u1ebfn d\u00e2n \u0111en ! Ta \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea1i qu\u00e2n 3 \u0111\u1ea1o, th\u1ee7y b\u1ed9 \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn : l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thu ph\u1ee5c c\u00e1c t\u1ec9nh ; li\u1ec1n sai \u0111\u1eafp lu\u1ef9 v\u00e2y ch\u1eb7t l\u1ea5y th\u00e0nh Phi\u00ean An. Ngh\u1ecbch Kh\u00f4i s\u1ee3 h\u00e3i kh\u00f4n xi\u1ebft, nh\u1eb1m ng\u00e0y th\u00e1ng 12 n\u0103m \u1ea5y, \u0111\u00e3 ph\u1ea3i s\u1edbm ch\u1ebft \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu t\u1ed9i \u00e2m. K\u1ebf ti\u1ebfp n\u00f3 l\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea9m, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e0nh c\u00f2n m\u01a1 m\u00e0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ee3 ch\u1ebft, h\u1ecdp qu\u00e2n ch\u00fang ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n, mong k\u00e9o d\u00e0i c\u00e1i t\u00e0n h\u1ed3n c\u00f2n thoi th\u00f3p s\u1edbm t\u1ed1i, th\u1ebf m\u00e0 l\u00e2u \u0111\u1ebfn 3 n\u0103m ! Kh\u00f4ng ph\u1ea3i s\u1ee9c quan qu\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1eafng n\u1ed5i, nh\u01b0ng ch\u1ec9 v\u00ec qu\u00e2n v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eb9n to\u00e0n, kh\u00f4ng n\u1ee1 \u0111\u1ec3 cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 m\u1eafc b\u1eeba v\u00e0o g\u01b0\u01a1m gi\u00e1o ; v\u00e0 mu\u1ed1n ho\u00e3n \u0111\u00e1nh, m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng cho ch\u00fang h\u1ed1i t\u1ed9i ra th\u00fa, r\u1ed3i ch\u1ec9 gi\u1ebft t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf, tha cho nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb \u00e9p theo. Kh\u00f4ng ng\u1edd \u0111\u1ebfn ph\u00fat cu\u1ed1i c\u00f9ng, b\u1ecdn ch\u00fang kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0103n n\u0103n \u0111\u1ed5i l\u1ed7i, cam ch\u1ecbu di\u1ec7t vong. C\u00f2n quan qu\u00e2n ta, t\u1eeb t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n l\u00ednh, ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng, ch\u1ec9 mu\u1ed1n gi\u1ebft gi\u1eb7c, l\u1eadp c\u00f4ng. B\u1ea5y gi\u1edd ta m\u1edbi ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh : ch\u1eb3ng bao l\u00e2u, h\u1ea1 ngay \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i th\u00e0nh ki\u00ean c\u1ed1. C\u00f4ng l\u1edbn l\u00e0m xong, mi\u1ec1n Nam \u0111\u1ec1u y\u00ean \u1ed5n. \u0110\u00f3 tuy b\u1edfi t\u01b0\u1edbng su\u00fd ta b\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0u hay, qu\u00e2n l\u00ednh ta tr\u1ed5 h\u1ebft s\u1ee9c m\u1ea1nh, cho n\u00ean \u0111\u00e1nh tr\u1eadn th\u00ec t\u1ea5t th\u1eafng, h\u1ea1 th\u00e0nh th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c, song \u0111\u1ec1u l\u00e0 tr\u1eddi \u0111\u1ea5t ban Ph\u01b0\u1edbc, t\u00f4ng mi\u1ebfu r\u1ee7 th\u01b0\u01a1ng, n\u00ean gi\u1eb7c gi\u00e3 nay \u0111\u00e3 d\u1eb9p tan, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eb1m y\u00ean ch\u0103n chi\u1ebfu. Tr\u1eabm r\u1ea5t m\u1eebng vui v\u00e0 r\u1ea5t y\u00ean \u1ee7i. L\u00f2ng c\u00e0ng canh c\u00e1nh k\u00ednh s\u1ee3, l\u1ea1i c\u00e0ng ngh\u0129 c\u00e1ch thi\u1ec7n h\u1eadu \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u1ea5y c\u00e1i vui y\u00ean \u1ed5n l\u00e2u d\u00e0i. V\u1eady th\u00f4ng d\u1ee5 vi\u1ec7c n\u00e0y, khi\u1ebfn cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn-Kh\u00e1nh, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, th\u00e2n \u0111em bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Man, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cDo th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin s\u00e1ch Man La Uy\u1ec3n thu\u1ed9c Phan Ri, Kha C\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c Phan Rang, Kha T\u1ed3n thu\u1ed9c Ph\u1ed1 H\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u00e0 s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c. Nh\u1eefng gi\u1eb7c Man \u1edf Kha T\u1ed3n, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, theo l\u1eddi d\u1ed7 b\u1ea3o c\u1ee7a c\u00e1c man \u1edf l\u00e2n c\u1eadn, b\u00e1o c\u00e1o l\u1eabn nhau, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, xin ra th\u00fa. V\u00e2y c\u00e1nh c\u1ee7a gi\u1eb7c ng\u00e0y c\u00e0ng chia l\u00eca, t\u00ecnh th\u1ebf c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m hung h\u0103ng nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Duy c\u00f3 hai x\u1ee9 La Uy\u1ec3n v\u00e0 Kha C\u01b0\u01a1ng, n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, r\u1eebng r\u00fa um t\u00f9m, h\u01a1n n\u1eefa, quan qu\u00e2n l\u1ea1i ch\u01b0a t\u1eebng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn bao gi\u1edd, cho n\u00ean l\u0169 ch\u00fang nh\u00e2n th\u1ebf m\u00e0 t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. Nay n\u1ebfu chia qu\u00e2n n\u00e3 b\u1eaft, th\u00ec \u0111\u1ea1i qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, ch\u00fang l\u1ea9n tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc. L\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u1ebfn c\u00f9ng, th\u00ec e l\u1eb7n l\u1ed9i nh\u1ecdc qu\u00e2n ; b\u1ecf \u0111i th\u00ec l\u00e0 nu\u00f4i gi\u1eb7c. V\u1eady ngh\u0129 : tr\u01b0\u1edbc n\u00ean th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn La Uy\u00ean, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Kha C\u01b0\u01a1ng \u0111em theo nh\u1eefng d\u00e2n th\u1ed5 th\u00e0nh th\u1ef1c l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 cho d\u1ee5 b\u1ea3o l\u1eabn nhau, n\u1ebfu s\u00e1ch Man n\u00e0o t\u1ef1 m\u00ecnh th\u1ef1c t\u00e2m quy ph\u1ee5c th\u00ec li\u1ec1n ban cho h\u01a1n n\u1eefa \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c vui l\u00f2ng, khi\u1ebfn h\u1ecd m\u00e1ch b\u1ea3o, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn s\u00e0o huy\u1ec7t c\u1ee7a \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c. S\u00e1ch Man n\u00e0o c\u00f2n c\u1ee9 u m\u00ea, ch\u1ed1ng c\u1ef1 th\u00ec tri\u1ec7t h\u1ea1 nh\u00e0 c\u1eeda, ph\u00e1 hu\u1ef7 kho t\u00e0ng khi\u1ebfn cho khi\u1ebfp s\u1ee3 m\u00e3i m\u00e3i. V\u1eady xin nh\u1eb1m ng\u00e0y 13 th\u00e1ng n\u00e0y, t\u1ef1 \u0111em bi\u1ec1n binh 2 t\u1ec9nh Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh v\u00e0 H\u1eefu v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 g\u1ea5p \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 hai s\u00e1ch Man \u1ea5y t\u1ee5 t\u1eadp, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i sai vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0 c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i V\u0169 \u0110\u00ecnh Uy\u00ean ch\u1ecdn l\u1ea5y 100 ng\u01b0\u1eddi Kinh c\u1ef1u (Huy\u1ec7n h\u1ea1t Tuy \u0110\u1ecbnh c\u00f3 v\u00e0i th\u00f4n, t\u1ee5c g\u1ecdi l\u00e0 d\u00e2n Kinh c\u1ef1u. T\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n : x\u01b0a kia, nh\u00e0 Tr\u1ea7n g\u1ea3 con g\u00e1i cho vua Chi\u00eam Th\u00e0nh, h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c \u0111i theo, v\u1ec1 sau l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi Chi\u00eam Th\u00e0nh, sinh con \u0111\u1ebb ch\u00e1u, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi \u1edf \u0111\u1ea5y. L\u1ea1i n\u1eefa, \u0111\u1ea7u b\u1ea3n tri\u1ec1u ta, khi \u0111\u00e1nh l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c Chi\u00eam Th\u00e0nh, ph\u00e1i l\u00ednh Kinh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n th\u00fa \u0111\u1ea5t \u1ea5y, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i, kh\u00f4ng v\u1ec1, sau l\u1ea5y v\u1ee3 Chi\u00eam, sinh con ch\u00e1u, \u0111\u1ec1u g\u1ecdi l\u00e0 d\u00e2n Kinh c\u1ef1u), v\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n m\u1edbi v\u1ec1, li\u1ec7u c\u1ea5p cho kh\u1ea9u ph\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng \u0103n, \u0111em theo sai ph\u00e1i. L\u1ea1i, Cai \u0111\u1ed9i can \u00e1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc coi qu\u1ea3n man n\u00fai, v\u1ed1n \u0111\u00e3 am hi\u1ec3u t\u00ecnh h\u00ecnh s\u1edf t\u1ea1i, c\u0169ng cho V\u0169 \u0110\u00ecnh Uy\u00ean l\u00e0m gi\u1ea5y cam k\u1ebft nh\u1eadn cho theo \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n\u201d. Vua \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>L\u00e3nh ch\u1ee9c b\u1ea3o h\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u00e2n tu\u1ea7n ti\u1ec5u c\u1ee7a l\u0169 quan Phi\u00ean, ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y l\u00e0 Thi K\u00ea nh\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ee9c th\u01b0 c\u1ee7a N\u1eb7c Ong Y\u00eam [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ang_Em_(ho%C3%A0ng_t%E1%BB%AD)\">Ang Em<\/a>, N\u1eb7c Ong Y\u00eam \u533f\u8789\u4ffa] \u0111\u1ec3 \u1edf b\u1edd b\u00ean nam s\u00f4ng C\u1ea7m B\u00f4ng Tr\u1eafc, trong th\u01b0 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c tin Phi\u00ean V\u01b0\u01a1ng m\u1ea5t, ch\u01b0a bi\u1ebft ng\u00e0y n\u00e0o h\u1ecfa t\u00e1ng, n\u00f3 l\u1ea5y t\u00ecnh anh em, v\u1ed1n mu\u1ed1n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em l\u1ec5 \u0111\u1ebfn c\u1ea7u Ph\u01b0\u1edbc, n\u00ean ch\u0103ng th\u1ebf n\u00e0o, mong quan Phi\u00ean tr\u1ea3 l\u1eddi tr\u01b0\u1edbc cho bi\u1ebft. V\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam manh t\u00e2m d\u00f2m ng\u00f3, cho n\u00ean gi\u1ea3 th\u00e1c l\u00e0m l\u1eddi t\u00ean Y\u00eam \u0111\u1ec3 th\u0103m d\u00f2 \u00fd ki\u1ebfn quan Phi\u00ean. Nay n\u1ebfu \u1ec9m \u0111i th\u00ec n\u00f3 c\u00f2n l\u1eeba g\u1ea1t d\u1ee5 d\u1ed7, kh\u00f4ng th\u00f4i. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai l\u0169 Thi K\u00ea vi\u1ebft th\u01b0 tr\u1ea3 l\u1eddi, k\u1ec3 h\u1ebft t\u1ed9i \u00e1c t\u00ean Y\u00eam, t\u00ean Giun m\u00e0 c\u1ef1 tuy\u1ec7t nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ec3 d\u1ee9t \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00fang \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 g\u00e2y chuy\u1ec7n.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i c\u00f3 vi\u00ean an ph\u1ee7 c\u0169, quy\u1ec1n sai Ngo\u1ea1i u\u1ef7 su\u1ea5t c\u01a1 l\u00e0 \u1ed1c nha, t\u00ean M\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i ph\u00f2ng th\u1ee7 \u1edf ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y, nh\u00e2n \u0111em qu\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, ng\u1ea7m th\u00f4ng v\u1edbi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam, nh\u1eadn voi v\u00e0 qu\u1ea7n \u00e1o c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam cho, b\u1ecb th\u00e1m t\u1eed t\u1ed1 gi\u00e1c ra. V\u1eady xin \u0111em ngay t\u00ean M\u1eabn \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 th\u1ee7 s\u1edf Tr\u00e0 L\u00f4 ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 b\u1ea3o cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft. C\u00f2n voi v\u00e0 qu\u1ea7n \u00e1o, giao cho b\u1ecdn Thi K\u00ea b\u00e1o cho ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n bi\u1ebft, r\u1ed3i qu\u0103ng tr\u1ea3, khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam bi\u1ebft s\u1ee3 m\u00e0 \u00e2m m\u01b0u c\u1ee7a gi\u1eb7c Xi\u00eam c\u0169ng b\u1ecb ph\u00e1 v\u1ee1\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Hai huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean v\u00e0 Ki\u00ean Giang thu\u1ed9c H\u00e0 Ti\u00ean thu thu\u1ebf t\u00f4 h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c 480 h\u1ed9c. Chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh sai d\u00e2n \u0111\u1ed5i n\u1ed9p b\u1eb1ng g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c chi c\u1ea5p (1 h\u1ed9c th\u00f3c ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i n\u1ed9p 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t B\u1eafc Ninh, Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho, c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Ng\u1ef1 s\u1eed Nguy\u1ec5n Ch\u00e2n nghe n\u00f3i Th\u1ebf Nho hai l\u1ea7n t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u00eca b\u1ecf l\u1ef5 s\u1edf, l\u1ea5y th\u1ee3 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang v\u00e0 h\u01a1n 1 n\u0103m t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111i\u1ec1u b\u00e1t \u0111\u1ebfn h\u01a1n 400 qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n. L\u1ea1i ri\u00eang nghe l\u1eddi Tri huy\u1ec7n Ng\u00f4 C\u1ea3nh Ch\u1ea5n, m\u1ea1o t\u00e2u n\u1eb1m d\u01b0\u1ee1ng b\u1ec7nh, d\u1eb7n Tri huy\u1ec7n Nguy\u1ec5n V\u0103n \u1ee9c g\u00ecm \u00e1n m\u1ea1ng, r\u1ed3i xui ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i vu c\u00e1o ti\u00eau x\u01b0ng, g\u00e2y n\u00ean b\u1eaft b\u1edb lung tung, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb li\u00ean lu\u1ef5. Nguy\u1ec5n Ch\u00e2n b\u00e8n l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u h\u1eb7c. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cb\u1ea5y nay, Tam ph\u00e1p((1) Tam ph\u00e1p : t\u1ee9c l\u00e0 H\u00ecnh b\u1ed9, \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1.1) x\u00e9t x\u1eed c\u00e1c \u0111\u01a1n ki\u1ec7n : gi\u00e1n ho\u1eb7c vi\u1ec7c g\u00ec li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ty B\u1ed1 ch\u00ednh, th\u00ec ngh\u0129 giao cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ty \u00e1n s\u00e1t ; vi\u1ec7c g\u00ec li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ty \u00e1n s\u00e1t th\u00ec ngh\u0129 giao t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7 hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ty B\u1ed1 ch\u00ednh \u0111i\u1ec1u tra x\u00e9t x\u1eed. V\u1ea3, \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00f9ng \u1edf m\u1ed9t h\u1ea1t ch\u1eb3ng kh\u1ecfi c\u00f3 t\u01b0 t\u00ecnh n\u1ec3 m\u1eb7t nhau. V\u1eady xin ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u01a1n ki\u1ec7n c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn quan h\u1ea1t n\u00e0y th\u00ec \u0111\u1ed5i giao cho quan tr\u00ean h\u1ea1t kh\u00e1c x\u00e9t, m\u1edbi \u1ed5n tho\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 s\u1edb tham h\u1eb7c, tuy m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u01b0a v\u00e0o l\u1eddi \u0111\u1ed3n, nh\u01b0ng nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1ed3i t\u1ec7 nh\u01b0 th\u1ebf l\u1ea5y l\u00fd m\u00e0 x\u00e9t, kh\u00f3 che \u0111\u01b0\u1ee3c tai m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ta. V\u1eady chu\u1ea9n cho Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c, theo s\u1ef1 c\u1eadn ti\u1ec7n, giao cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0-Ninh \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam tra r\u00f5 ngh\u0129 x\u1eed. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 n\u00f3i r\u1eb1ng : Tam ph\u00e1p x\u00e9t x\u1eed nh\u1eefng \u0111\u01a1n ki\u1ec7n vi\u1ec7c c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ty B\u1ed1 ch\u00ednh th\u00ec giao t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ty \u00e1n s\u00e1t ; vi\u1ec7c c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn ty \u00e1n s\u00e1t th\u00ec giao t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, tu\u1ea7n ph\u1ee7 hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ty B\u1ed1 ch\u00ednh \u0111i\u1ec1u tra x\u00e9t x\u1eed, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 t\u01b0 v\u1ecb nhau ! K\u1ec3 ra b\u1ed1 \u00e1n, nguy\u00ean l\u00e0 ch\u1ed7 b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng li\u00eau ((1) \u0110\u1ed3ng li\u00eau : b\u1ea1n c\u00f9ng l\u00e0m quan v\u1edbi nhau.1) ch\u1eb3ng kh\u1ecfi t\u01b0 v\u1ecb l\u1eabn nhau, c\u00f2n c\u00f3 l\u00fd do n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee9 nh\u01b0 t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ch\u1ecdn, chuy\u00ean ph\u1ee5 tr\u00e1ch m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, h\u00e1 \u0111\u1ec1u m\u1ed9t m\u1ef1c thi\u00ean t\u01b0, bao che cho quan d\u01b0\u1edbi, m\u00e0 coi d\u00e2n t\u00ecnh l\u1ea1i t\u1ec7 \u1edf ngo\u00e0i \u00fd ngh\u0129 hay sao ? Ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i th\u1ebf, c\u0169ng l\u00e0 qu\u00e1 \u0111\u00e1ng ! Nay chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1ed1 c\u00e1o l\u1eabn nhau v\u00e0 \u0111\u01a1n ki\u1ec7n ph\u1ee7, huy\u1ec7n, v\u1eabn giao cho \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n tra x\u00e9t ph\u00e2n x\u1eed. C\u00f2n \u0111\u01a1n ki\u1ec7n ty B\u1ed1 ch\u00ednh hay ty \u00e1n s\u00e1t, vi\u1ec7c thu\u1ed9c ri\u00eang t\u1eebng ty th\u00ec giao cho t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t \u1ea5y. Gi\u00e1n ho\u1eb7c \u0111\u01a1n ki\u1ec7n c\u1ea3 hai ty m\u00e0 t\u00ecnh l\u00fd kh\u00f3 kh\u0103n, s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn tang v\u1eadt h\u1ed1i l\u1ed9, n\u00ean giao cho \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 ki\u00eam h\u1ea1t hay \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 h\u1ea1t kh\u00e1c, v\u00e0 n\u00ean ph\u00e1i quan kinh tra x\u1eed th\u00ec chu\u1ea9n cho Tam ph\u00e1p ty \u0111em \u0111\u1ee7 s\u1ef1 t\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9, cho \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n Th\u1ebf Nho b\u00e8n l\u00e0m \u0111\u01a1n k\u00eau oan, n\u00f3i r\u1eb1ng m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u c\u00f3 B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng c\u00f9ng l\u00e0m. Giai tu\u00e2n theo ch\u1ec9 d\u1ee5 t\u00e2u l\u1ea1i s\u1ef1 vi\u1ec7c, n\u00f3i : Nguy\u1ec5n Ch\u00e2n c\u1ed1 t\u00ecnh g\u00e2y chuy\u1ec7n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 b\u1ecba \u0111\u1eb7t, n\u00f3i vu, Giai l\u1ea1i tr\u00ecnh b\u00e0y lu\u00f4n nh\u1eefng v\u1ebft x\u1ea5u c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Ch\u00e2n nh\u01b0 \u0103n hi\u1ebfp em, tranh c\u01b0\u1edbp v\u1ee3, \u0111\u00e3 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng ch\u1ec9 t\u00ean, \u0111\u1ee9ng ki\u1ec7n. Ch\u00e2n do \u0111\u1ea5y c\u0169ng ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c, giao b\u1ed9 H\u00ecnh tra x\u00e9t. Khi th\u00e0nh \u00e1n, Nho ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, Giai ph\u1ea3i gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, Ch\u00e2n ph\u1ea3i ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m l\u00ednh \u1edf \u0111\u1ed3n ven bi\u00ean gi\u1edbi Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng c\u00f9ng T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7 v\u00e0 tr\u0103m quan d\u00e2ng bi\u1ec3u xin thi\u1ebft tri\u1ec1u nh\u1eadn m\u1eebng. L\u1eddi bi\u1ec3u \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i : \u201cM\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay, gi\u1eb7c \u1edf Tuy\u00ean Quang l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n b\u1ecb ch\u1ebft, bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u00e3 thanh b\u00ecnh. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1eadp t\u00e2u xin nh\u00e0 vua ng\u1ef1 tri\u1ec1u nh\u1eadn l\u1ec5 m\u1eebng, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n y. Nay quan qu\u00e2n \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169, c\u1edd \u0111\u1ecf b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. Gi\u1eb7c cu\u1ed3ng l\u00e2u n\u0103m \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, phi\u00ean tr\u1ea5n h\u00f9ng m\u1ea1nh \u1edf ngo\u00e0i, ngh\u00ecn d\u1eb7m l\u1ea1i th\u00eam v\u1eefng b\u1ec1n. T\u1eeb \u0111\u00e2y, Nam B\u1eafc y\u00ean t\u0129nh \u0111\u00f3n c\u00e1i Ph\u01b0\u1edbc th\u0103ng b\u00ecnh. C\u00e1c ng\u00f5, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 ch\u1ed7 n\u00e0o c\u0169ng m\u00faa h\u00e1t, nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f9ng vui, hu\u1ed1ng chi b\u1ecdn th\u1ea7n l\u00e0 k\u1ebb ch\u1ea1y h\u1ea7u \u1edf n\u01a1i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ec7. K\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833] \u0111\u1ebfn nay, b\u1ed7ng c\u00f3 nh\u1eefng l\u0169 m\u00f9 qu\u00e1ng gian ngoan, kh\u00f4ng bi\u1ebft y\u00ean ph\u1eadn nh\u01b0 : L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng \u1edf S\u01a1n \u00c2m, N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n g\u00e2y bi\u1ebfn \u1edf B\u1ea3o L\u1ea1c, L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i h\u1ecdp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng tr\u1ed9m gi\u1eef th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169, qu\u1ea5y r\u1ed1i c\u01b0\u1edbp b\u00f3c c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam l\u1ea1i th\u1eeba c\u01a1, chia qu\u00e2n 5 \u0111\u01b0\u1eddng sang l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp, l\u00e0m phi\u1ec1n nh\u00e0 vua ph\u1ea3i s\u1edbm h\u00f4m lo t\u00ednh vi\u1ec7c qu\u00e2n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n sai t\u01b0\u1edbng ra qu\u00e2n, ch\u1ec9 b\u1ea3o ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c. Qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1eb9p y\u00ean : b\u1eaft Duy L\u01b0\u01a1ng, gi\u1ebft V\u0103n V\u00e2n, l\u00e0m cho gi\u1eb7c Xi\u00eam ph\u1ea3i ch\u1ea1y xa, ngh\u1ecbch Kh\u00f4i ph\u1ea3i kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n m\u00e0 ch\u1ebft. Ch\u1ec9 c\u00f2n l\u0169 gi\u1eb7c t\u00e0n \u1edf Phi\u00ean An c\u1ed1 ch\u1ebft b\u00e1m gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh. Nay quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh ph\u00e1, b\u1eaft, ch\u00e9m kh\u00f4ng s\u00f3t m\u1ed1ng n\u00e0o. Th\u1ebf l\u00e0 c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u00e3 xong. \u0110\u00f3 th\u1ef1c nh\u1edd m\u01b0u s\u00e2u, tr\u00ed s\u00e1ng c\u1ee7a nh\u00e0 vua m\u1edbi c\u00f3 v\u00f5 c\u00f4ng n\u00e0y. V\u1eady d\u00e1m mong c\u00fai theo l\u00f2ng d\u00e2n chu\u1ea9n cho thi\u1ebft tri\u1ec1u, nh\u1eadn m\u1eebng, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 v\u00f5 c\u00f4ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u00e0 \u0111\u1ec3 th\u1ea7n d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e3i b\u00e0y \u00fd m\u1ecdn vui m\u1eebng\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u1ee3c ! Tr\u1eabm \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn ng\u00e0y m\u1ed3ng m\u1ed9t th\u00e1ng 8, s\u1ebd ng\u1ef1 tri\u1ec1u, ban chi\u1ebfu. Truy\u1ec1n cho quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c k\u00ednh c\u1ea9n s\u1eeda so\u1ea1n\u201d.<\/p>\n<p>Sai \u0111\u00fac kim ti\u1ec1n m\u00e0u t\u00eda c\u00f3 h\u00ecnh m\u1eb7t tr\u1eddi, m\u1eb7t tr\u0103ng, sao, m\u00e2y.<\/p>\n<p>Luy\u1ec7n binh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00e0 v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 l\u00e2u, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat v\u1ec1. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u l\u00ean. Chu\u1ea9n cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh An Giang, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Huy\u00ean ch\u1ebft. D\u00f9ng V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu Du l\u00e0m L\u00e3nh binh An Giang.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt \u0111\u00e3 d\u1ea7n \u00edt, m\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c, Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111i c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng, H\u00e0 (T\u00f4ng) Quy\u1ec1n m\u1ed9t m\u00ecnh kh\u00f3 l\u00e0m xu\u1ec3. V\u1eady sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf th\u00f4i ch\u1ee9c C\u01a1 m\u1eadt, quy\u1ec1n ki\u00eam c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ee3i khi Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng xong vi\u1ec7c c\u00f4ng quay v\u1ec1, b\u1ea5y gi\u1edd ai n\u1ea5y s\u1ebd l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 c\u0169\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng nguy\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh h\u1ed5 uy, quy\u1ec1n sung V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 L\u00ea Ph\u1ee5 Khu\u00ea l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd C\u1ea5m binh, th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Loan gi\u00e1. \u0110i\u1ec1u b\u1ed5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Phi k\u1ef5 quy\u1ec1n sung V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Th\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9. Th\u0103ng : Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 Kinh binh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u1ef1 l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong ; Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y, quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 \u0110o\u00e0n L\u00e2u l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eefu th\u1ee7y nh\u1ea5t, Th\u1ee7y qu\u00e2n.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n s\u1ee3 ph\u1ea1m l\u1ec7nh c\u1ea5m, kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111em theo \u0111\u1ed3 binh kh\u00ed, m\u1ed9t khi g\u1eb7p gi\u1eb7c bi\u1ec3n, tay kh\u00f4ng ch\u1eb3ng l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 \u1ee9ng ph\u00f3 trong l\u00fac th\u00ecnh l\u00ecnh, n\u00ean th\u01b0\u1eddng b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. V\u1eady ngh\u0129 n\u00ean li\u1ec7u c\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec3 t\u1ef1 v\u1ec7. Vi\u1ec7c giao vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t b\u00e0n l\u1ea1i. Vi\u1ec7n xin ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfu theo s\u1ed1 thuy\u1ec1n h\u1ed9 trong h\u1ea1t m\u00ecnh nhi\u1ec1u hay \u00edt, ch\u1ebf s\u1eb5n gi\u00e1o d\u00e0i \u0111\u1ec3 \u1edf th\u1ee7 s\u1edf c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n. C\u00e1c thuy\u1ec1n h\u1ed9 \u0111i bu\u00f4n \u0111\u1ec1u l\u00e0m \u0111\u01a1n do L\u00fd tr\u01b0\u1edfng cam k\u1ebft nh\u1eadn th\u1ef1c, quan t\u1ec9nh ph\u00ea b\u1eb1ng. (Thuy\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn c\u1ea5p cho gi\u00e1o d\u00e0i 10 c\u00e2y ; thuy\u1ec1n h\u1ea1ng v\u1eeba v\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ecf c\u1ea5p cho tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 5 \u2013 6 c\u00e2y). R\u1ed3i \u0111\u1ebfn th\u1ee7 s\u1edf tr\u00ecnh gi\u1ea5y l\u0129nh l\u1ea5y; khi v\u1ec1, l\u1ea1i n\u1ed9p tr\u1ea3. Ph\u00e0m khi \u0111i qua c\u1eeda bi\u1ec3n, v\u00e0o t\u1ea5n ph\u1eadn bu\u00f4n b\u00e1n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 th\u1ee7 vi\u00ean s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t nghi\u1ec7m k\u1ef9 c\u00e0ng cho g\u1eedi l\u1ea1i \u0111\u00f3, khi ra kh\u01a1i l\u1ea1i l\u0129nh l\u1ea5y mang \u0111i. N\u1ebfu tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng, thuy\u1ec1n h\u1ed9 n\u00e0o d\u00e1m mang theo kh\u00ed gi\u1edbi, b\u1ecb th\u1ee7 vi\u00ean x\u00e9t h\u1ecfi, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ebd \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng theo lu\u1eadt tr\u1eebng tr\u1ecb t\u1ed9i. C\u00f2n nh\u1eefng dao nh\u1ecdn b\u1eb1ng s\u1eaft, c\u00e2u li\u00eam b\u1eb1ng s\u1eaft, \u0111\u00e1 h\u00f2n, tru\u1ef3 g\u1ed7, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng b\u1ecb c\u1ea5m, cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebf ri\u00eang \u0111\u1ec3 t\u1ef1 v\u1ec7. Trong khi \u0111i, n\u1ebfu thuy\u1ec1n h\u1ed9 n\u00e0o b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, gi\u1ea3i n\u1ed9p l\u00ean quan th\u00ec c\u00f3 th\u01b0\u1edfng ; n\u1ebfu nh\u00e2n c\u00f3 kh\u00ed gi\u1edbi m\u00e0 g\u00e2y t\u1ec7 h\u1ea1i th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o l\u00e3nh v\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng b\u1ecb tr\u1eebng tr\u1ecb c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. L\u1ea1i n\u1eefa, nh\u1eefng thuy\u1ec1n bu\u00f4n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u d\u1ef1a v\u00e0o quy\u1ec1n th\u1ebf, ri\u00eang l\u0129nh binh kh\u00ed, nay \u0111\u00e3 c\u00f3 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh do Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho r\u1ed3i, n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o kh\u00f4ng do quan t\u1ec9nh m\u00e0 th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda ri\u00eang quy\u1ec1n qu\u00fd \u0111\u1ec3 l\u0129nh kh\u00ed gi\u1edbi, m\u1ed9t khi vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, th\u00ec c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u b\u1ecb ngh\u1ecb x\u1eed theo lu\u1eadt vi ph\u1ea1m quy ch\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cBinh kh\u00ed l\u00e0 quan tr\u1ecdng, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 s\u1eb5n \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n, m\u00e0 h\u1ea3i t\u1ea5n c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u1ea3, c\u00e1c thuy\u1ec1n h\u1ed9 \u0111\u1ebfn l\u00e3nh v\u00e0 n\u1ed9p l\u1ea1i c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n. V\u1eady cho \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh : khi \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ph\u00e1t v\u00e0 khi v\u1ec1 ph\u1ea3i n\u1ed9p tr\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u1edf ch\u1ed7 quan t\u1ec9nh s\u1edf t\u1ea1i, \u0111\u00e3 c\u1ea5p gi\u1ea5y t\u1edd l\u00e0m b\u1eb1ng. C\u00f2n c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c \u0111\u1ec1u cho thi h\u00e0nh nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 b\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>Nh\u00e2n d\u00e2n huy\u1ec7n Minh Linh thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb nh\u00e2n l\u00faa chi\u00eam thu ho\u1ea1ch k\u00e9m, ph\u1ea3i \u0111i c\u00e1c n\u01a1i ki\u1ebfm \u0103n, \u0111\u1ebfn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u00f3i. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng, li\u1ec1n xu\u1ed1ng d\u1ee5 mi\u1ec5n h\u1ebft t\u00f4 thu\u1ebf n\u0103m nay cho d\u00e2n \u1ea5y. L\u1ea1i sai mang ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o \u0111\u1ebfn ph\u00e1t ch\u1ea9n cho (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng). B\u1ea5y gi\u1edd Danh B\u01b0u \u0111ang t\u1eadp t\u1ea5u th\u1ec9nh an, nh\u00e2n ti\u1ec7n k\u00e8m n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c d\u00e2n Cam L\u1ed9 b\u1ecb \u0111\u00f3i.<\/p>\n<p>Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i t\u1eeb khi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t d\u00f9ng l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn nay, l\u1ea7m l\u1ed7i ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u, \u0111\u00e3 cho c\u00e1ch l\u01b0u \u0111\u1ec3 bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch ph\u1ea5n kh\u1edfi l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c d\u00e2n, th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u1ec3 d\u00e2n kh\u00f3 kh\u0103n v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, c\u0169ng im l\u00ecm m\u00e3i, kh\u00f4ng s\u1edbm t\u00e2u l\u00ean ; \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn l\u00fac d\u00e2n ph\u1ea3i xi\u00eau gi\u1ea1t, ch\u1ebft \u0111\u00f3i, m\u1edbi \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u b\u00e0y, th\u00ec c\u00e1i ch\u1ee9c tr\u00e1ch v\u1ed7 v\u1ec1, ch\u0103n d\u00e2n \u1edf \u0111\u00e2u ? Nay l\u1ea1i l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u th\u1ec9nh an, th\u1eed ngh\u0129 xem c\u00f3 \u00edch g\u00ec \u0111\u1ebfn c\u00f4ng vi\u1ec7c ? Vua c\u00f3 b\u1ec1 t\u00f4i nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f3 y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? Li\u1ec1n sai \u0111em ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o \u0111\u1ebfn ph\u00e1t ch\u1ea9n cho d\u00e2n Cam L\u1ed9\u201d.Vua l\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia g\u1eb7p l\u00fac gi\u00e1p h\u1ea1t, \u0111\u00e2u \u0111\u00e2u gi\u00e1 g\u1ea1o c\u0169ng cao, ngay \u1edf m\u1ed9t h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 n\u01a1i bu\u00f4n b\u00e1n \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, th\u1ebf m\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1ecb gi\u00e1 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 2 quan 5 ti\u1ec1n, ch\u1ee9 ch\u1eb3ng nh\u1eefng c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh m\u1edbi th\u1ebf \u0111\u00e2u. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng gia t\u00e2m th\u0103m h\u1ecfi th\u00ec d\u00e2n gian s\u1edf t\u1ea1i l\u00e0m \u0103n tuy ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eeba th\u00e3i cho l\u1eafm, nh\u01b0ng c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 v\u1ebb \u0111\u00f3i. Nay l\u00faa chi\u00eam g\u1eb7t xong, th\u00f3c \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5 b\u1ed3, t\u01b0\u1edfng d\u00e2n ta \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c no \u1ea5m, kh\u00f4ng ng\u1edd d\u00e2n huy\u1ec7n Minh Linh c\u00f2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3i kh\u00f3, xem s\u1edb t\u00e2u, r\u1ea5t l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1 ! Nh\u00e2n ngh\u0129 : huy\u1ec7n \u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1ea5t g\u1ea7n kinh k\u1ef3, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n, th\u1ebf m\u00e0 t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u00f2n b\u1ecb che l\u1ea5p, ch\u1eb3ng \u0111\u1ebfn tai vua, th\u00ec nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00e1c \u1edf hang c\u00f9ng ng\u00f5 h\u1eb9p, nh\u01b0 d\u01b0\u1edbi ch\u1eadu \u00fap, ch\u1eafc \u0111\u00e2u soi x\u00e9t kh\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c ! Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0103n c\u1ee7a d\u00e2n, tr\u1eabm ch\u01b0a ph\u00fat n\u00e0o qu\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u00f3i r\u00e9t, tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0103n ngon, ng\u1ee7 y\u00ean. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0 Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng H\u1ea1o \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh d\u00f2 h\u1ecfi cho k\u1ef9 v\u1ec1 l\u00faa v\u1ee5 n\u00e0y trong h\u1ea1t g\u1eb7t h\u00e1i ra sao ? N\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ee7 no, \u1ea5y l\u00e0 c\u00e1i may c\u1ee7a tr\u0103m h\u1ecd, t\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1i may c\u1ee7a tr\u1eabm. Trong \u0111\u00f3, n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng ai b\u1ecb \u0111\u00f3i th\u00ec chu\u1ea9n cho l\u1ea5y th\u00f3c kho ra b\u00e1n cho d\u00e2n, c\u1ed1t sao kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb b\u01a1 v\u01a1 v\u1ea5t v\u01b0\u1edfng ! \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ea5m kh\u1ed5 t\u00e2m c\u1ee7a ta ch\u0103m lo \u0111\u1ebfn nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u1ea9n khu\u1ea5t cho d\u00e2n. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ebft s\u1ee9c th\u1eeba h\u00e0nh, khi\u1ebfn cho ti\u1ec3u d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n hu\u1ec7 th\u1ef1c s\u1ef1. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c n\u00e0y ra ngo\u00e0i \u00fd ngh\u0129, l\u00e0m cho \u01a1n tr\u1ea1ch kh\u00f4ng xu\u1ed1ng kh\u1eafp \u0111\u1ebfn d\u00e2n, th\u00ec tr\u1eabm quy\u1ebft kh\u00f4ng v\u00ec m\u1ed9t l\u0169 ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 u\u1ed1n cong ph\u00e9p c\u00f4ng \u0111\u00e2u ?\u201d<\/p>\n<p>Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1, v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua h\u1ecfi : \u201cNg\u01b0\u01a1i th\u1ea5y l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u00e0y h\u1ea1 th\u00e0nh th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d (Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng) th\u01b0a: \u201cM\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi r\u1ea5t m\u1eebng, \u0111\u1ec1u n\u00f3i : t\u1eeb nay \u0111\u01b0\u1ee3c chung vui trong c\u1ea3nh th\u00e1i b\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y x\u01b0a c\u00f3 k\u00fd, \u0111\u1ec1, t\u01b0\u1ee3ng d\u1ecbch ((1) K\u00fd : th\u00f4ng ng\u00f4n ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng ; \u0111\u1ec1 : th\u00f4ng ng\u00f4n ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y ; t\u01b0\u1ee3ng : th\u00f4ng ng\u00f4n ph\u01b0\u01a1ng Nam ; d\u1ecbch : th\u00f4ng ng\u00f4n ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc.1) \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00f4ng ng\u00f4n v\u1edbi c\u00e1c n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ta gi\u00e1o ho\u00e1, thanh danh vang d\u1ed9i \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01a1i xa. T\u00e0u b\u00e8 b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 chim bay, c\u00e1 l\u01b0\u1ee3n, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u1ecdc t\u1eadp. V\u1eady n\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ti\u1ebfng v\u00e0 ch\u1eef ngo\u1ea1i qu\u1ed1c \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00f4ng d\u1ecbch. Nay chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u1ea5n quan \u1edf b\u1ed9, vi\u1ec7n v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c l\u1ef1a l\u1ea5y con em c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean, quan Kinh do\u00e3n ch\u1ecdn l\u1ea5y h\u1ecdc tr\u00f2 v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n trong h\u1ea1t, t\u1eeb 16 tu\u1ed5i tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u00f3 ch\u00fat t\u01b0 ch\u1ea5t th\u00f4ng s\u00e1ng, v\u00e0 h\u01a1i th\u00f4ng v\u0103n ngh\u0129a kinh s\u1eed, do b\u1ed9 l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u1ebd h\u1eadu c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng \u0103n \u0111\u1ec3 h\u1ecdc t\u1eadp ng\u00f4n ng\u1eef v\u0103n t\u1ef1 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. Khi h\u1ecdc t\u1eadp xong, m\u00e0 t\u00e0i n\u0103ng ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u1ea3 th\u1ee7, s\u1ebd li\u1ec7u cho b\u1ed5 d\u00f9ng\u201d. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cV\u0103n t\u1ef1 c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 c\u00f3 24 ch\u1eef c\u00e1i. Hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c 24 ch\u1eef \u1ea5y th\u00ec nh\u1eefng ch\u1eef kh\u00e1c \u0111\u1ec1u do \u0111\u1ea5y m\u00e0 ra, h\u1ecdc c\u0169ng ch\u1eb3ng kh\u00f3\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n<\/a> CLVII \u2013 157<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 (1835), m\u00f9a thu, th\u00e1ng 8, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n Th\u00e1i Ho\u00e0, tr\u0103m quan v\u00e0o ch\u1ea7u, m\u1eebng. Khi l\u1ec5 l\u00e0m xong, xu\u1ed1ng chi\u1ebfu ban \u01a1n cho trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Chi\u1ebfu r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 : v\u00f5 c\u00f3 b\u1ea3y \u0111\u1ee9c ((1) B\u1ea3y \u0111\u1ee9c : c\u1ea5m t\u00e0n b\u1ea1o, ng\u0103n ng\u1eeba binh \u0111ao, gi\u1eef nghi\u1ec7p l\u1edbn, l\u00e0m c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, gi\u00fap d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0 vui, l\u00e0m ti\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u01b0\u1ee3c phong ph\u00fa (ch\u1eef trong T\u1ea3 truy\u1ec7n).1) tr\u1eeb k\u1ebb t\u00e0n b\u1ea1o l\u00e0 \u0111\u1ec3 y\u00ean d\u00e2n ! tr\u00f9 th\u1ee9 n\u0103m trong H\u1ed3ng ph\u1ea1m, g\u00f3p Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ban kh\u1eafp cho d\u00e2n. Cho n\u00ean l\u1ea5y ch\u00ednh ngh\u0129a m\u00e0 \u0111\u00e1nh, l\u1ea5y nh\u00e2n \u0111\u1ee9c m\u00e0 nu\u00f4i, \u0111\u1ec1u l\u00e0 theo th\u1eddi \u0111\u1ec3 ch\u1ea5n ch\u1ec9nh \u0111\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng. Vi\u1ec7c \u0111\u00e3 y\u00ean, c\u00f4ng \u0111\u00e3 th\u00e0nh, ph\u1ea3i c\u00f3 \u01a1n hu\u1ec7 \u0111\u1ec3 ban cho tr\u0103m h\u1ecd. \u0110\u1ebf v\u01b0\u01a1ng th\u1ec3 theo \u00fd tr\u1eddi, l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb, ch\u1eb3ng ai kh\u00f4ng theo \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u201cTr\u1eabm v\u00e2ng theo m\u1ec7nh l\u1edbn, k\u00ednh n\u1ed1i ph\u00e9p tr\u01b0\u1edbc, t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, ch\u0103m t\u00ecm c\u00e1ch l\u00e0m cho \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t th\u1ecbnh tr\u1ecb, \u0111\u00eam ng\u00e0y lo l\u1eafng. M\u1ed9t ch\u00ednh s\u1ef1, m\u1ed9t m\u1ec7nh l\u1ec7nh ban ra, \u0111\u1ec1u c\u1ea7n quy\u1ec1n ngh\u0129 sao cho ph\u00e1p ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t, \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng th\u0103ng b\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ch\u1eb3ng kh\u1ecfi tr\u1ec5 bi\u1ebfng : noi theo th\u00f3i c\u0169, quan l\u1ea1i ch\u01b0a to\u00e0n hi\u1ec1n t\u00e0i. K\u1ebb th\u1eeba h\u00e0nh l\u00e0m nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i ph\u00e9p. \u01a0n \u0111\u1ee9c kh\u00f3 \u0111\u1ebfn kh\u1eafp c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi, n\u00ean n\u1ed7i n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833] nh\u1eefng l\u0169 b\u1ea5t \u0111\u1eafc ch\u00ed nh\u00e2n \u0111\u00f3 g\u00e2y h\u1ea5n : \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 th\u00ec l\u0169 L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i bi\u1ebfn \u1edf S\u01a1n \u00c2m, N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n g\u00e2y s\u1ef1 \u1edf B\u1ea3o L\u1ea1c ; \u1edf Nam K\u1ef3 th\u00ec L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i gi\u1eef th\u00e0nh l\u00e0m ph\u1ea3n, gi\u1eb7c Xi\u00eam l\u1ea1i r\u00ecnh k\u1ebd h\u1edf \u0111\u1ec3 nom d\u00f2m bi\u00ean gi\u1edbi ! Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, \u0111\u00ea v\u1ee1 m\u1ea5t m\u00f9a ! L\u1eb7ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nguy\u00ean nh\u00e2n g\u00e2y n\u00ean n\u00f4ng n\u1ed7i \u0111\u00f3, th\u1ef1c khi\u1ebfn ta qu\u00e1 \u0111\u1ed7i s\u1ee3 h\u00e3i ! \u0110\u00f3 tuy b\u1edfi l\u0169 quan l\u1ea1i x\u1ea5u xa g\u00e2y ra s\u1ef1 vi\u1ec7c, nh\u01b0ng ch\u00ednh ta, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9c b\u1ea1c n\u00e0y, c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i l\u1ed7i l\u00e0 d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng, l\u00e0m ch\u00ednh s\u1ef1 c\u00f3 ch\u1ed7 sai l\u1ea7m. V\u00ec th\u1ebf, h\u1eb1ng ng\u00e0y canh c\u00e1nh tu t\u1ec9nh, c\u00e0ng th\u00eam lo s\u1ee3, tr\u00e1nh ch\u1ed7 \u1edf sang, b\u1edbt m\u00f3n \u0103n ngon, b\u1ecf \u00e2m nh\u1ea1c, ki\u00eang \u0111\u1ed3 qu\u00fd l\u1ea1 ; ra l\u1ec7nh ban \u01a1n v\u1ed7 v\u1ec1 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng nh\u00e2n d\u00e2n, sai t\u01b0\u1edbng ra qu\u00e2n \u0111\u1ec3 qu\u00e9t s\u1ea1ch gi\u1eb7c gi\u00e3.<\/p>\n<p>\u201cMay nh\u1edd tr\u1eddi \u0111\u1ea5t r\u1ee7 th\u01b0\u01a1ng, t\u00f4ng x\u00e3 ban Ph\u01b0\u1edbc : qu\u00e2n ta \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh, c\u00f4ng l\u1edbn ch\u00f3ng th\u00e0nh. Gi\u1eb7c Duy L\u01b0\u01a1ng g\u00e2y lo\u1ea1n b\u1ecb n\u1ed9p \u0111\u1ea7u, l\u0169 hung \u00e1c l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t y\u00ean l\u1eb7ng ; gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111ang chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i s\u1ee3 h\u00e3i, n\u0103m \u0111\u1ea1o qu\u00e2n thua v\u1ee1, ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Ng\u1ecdc M\u1ea1o, t\u1ed5 gi\u1eb7c b\u1ecb ph\u00e1 tan ; \u0111\u1ed1t ch\u1ebft gi\u1eb7c V\u00e2n, c\u00f5i B\u1eafc \u0111\u1ec1u y\u00ean l\u1eb7ng. N\u00fai Thi\u00ean S\u01a1n hai l\u1ea7n h\u00e1t kh\u00fac kh\u1ea3i ca ; s\u00f4ng Giang H\u00e1n r\u1eeda g\u01b0\u01a1m, s\u1eafp xong vi\u1ec7c v\u00f5. Duy c\u00f2n m\u1ea7m gi\u1eb7c \u1edf Phi\u00ean An c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, t\u1ea1m b\u1ee3 k\u00e9o d\u00e0i h\u1ed3n t\u00e0n trong s\u1edbm t\u1ed1i, ch\u1eb3ng gi\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00f3n g\u00ec, thoi th\u00f3p tr\u1ed1n ch\u1ebft \u0111\u1ebfn 3 n\u0103m ! Ch\u1ec9 b\u1edfi qu\u00e2n nh\u00e0 vua qu\u00fd \u1edf v\u1ea1n to\u00e0n, kh\u00f4ng mu\u1ed1n cho t\u01b0\u1edbng s\u0129 m\u1eafc b\u1eeba t\u00ean \u0111\u1ea1n. L\u1ea1i ngh\u0129 tr\u1ebb ch\u01a1i binh kh\u00ed \u1edf Ho\u00e0ng Tr\u00ec, c\u0169ng l\u00e0 d\u00e2n \u0111en c\u1ee7a ta, n\u00ean ch\u01b0a n\u1ee1 l\u00e0m cho ng\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u00e1 c\u00f9ng b\u1ecb \u0111\u1ed1t \u1edf n\u00fai C\u00f4n C\u01b0\u01a1ng m\u00e0 d\u00f9ng binh uy \u0111\u1ebfn c\u00f9ng c\u1ef1c. L\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb mu\u1ed1n m\u1edf l\u01b0\u1edbi ba m\u1eb7t \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 con \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng cho gi\u1eb7c. Kh\u00f4ng ng\u1edd ch\u00fang m\u1edd t\u1ed1i, ch\u1eb3ng bi\u1ebft h\u1ed1i c\u1ea3i ! T\u1ed9i \u00e1c \u0111\u00f3 kh\u00f3 dung tha \u0111\u01b0\u1ee3c. Ngh\u0129 k\u1ef9 v\u1ec1 c\u01a1 nghi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p : l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n, kh\u00ed gi\u1edbi ch\u1ec9nh t\u1ec1, m\u1eadt trao cho m\u01b0u c\u01a1 \u0111\u1ec3 ch\u1ebf th\u1eafng \u0111\u1ecbch. Bi\u1ebft r\u00f5 s\u1ef1 \u0111i \u0111\u00e1nh v\u1ea5t v\u1ea3 kh\u00f3 nh\u1ecdc, th\u01b0\u1eddng cho \u00e1o \u0111\u1eb9p, \u0103n ngon. C\u00e1i ch\u00ed c\u0103m th\u00f9 do \u0111\u1ea5y c\u00e0ng t\u0103ng th\u00eam. Quan qu\u00e2n \u0111ua ti\u1ebfn g\u1eafng s\u1ee9c v\u01b0\u1ee3t l\u00ean. C\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. Li\u1ec1n sai h\u1eb9n ng\u00e0y ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. T\u1ed5 th\u1ecf hang c\u00e1o tan t\u00e0nh, lo\u00e0i h\u00f4i tanh b\u1ecb gi\u1ebft h\u1ebft. X\u00e1c k\u00ecnh, ngh\u00ea \u0111\u1eafp th\u00e0nh g\u00f2, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i. Uy th\u1ebf qu\u00e2n nh\u00e0 tr\u1eddi r\u1ea5t l\u1eaby l\u1eebng, tinh th\u1ea7n b\u1ecdn cu\u1ed3ng man b\u1ecb nao n\u00fang. \u0110\u00f3 d\u1eabu b\u1edfi t\u01b0\u1edbng s\u0129 ra c\u00f4ng g\u1eafng s\u1ee9c, hi\u1ec7p l\u1ef1c \u0111\u1ed3ng t\u00e2m cho n\u00ean oai linh l\u1eebng l\u1eaby \u0111\u00e1nh tr\u1eadn th\u00ec t\u1ea5t th\u1eafng, h\u1ea1 th\u00e0nh th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u nh\u1edd tr\u1eddi v\u00e0 t\u1ed5 ti\u00ean r\u1ee7 th\u01b0\u01a1ng, ban Ph\u01b0\u1edbc m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c trong ngo\u00e0i y\u00ean l\u1eb7ng nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1ee9 tr\u1eabm c\u00f3 d\u1ef1 g\u00ec.<\/p>\n<p>\u201cNay gi\u1eb7c gi\u00e3 \u0111\u1ec1u y\u00ean, m\u00f9a thu\u1eadn, l\u00faa t\u1ed1t. Trong khi vui m\u1eebng, tr\u1eabm l\u1ea1i th\u00eam k\u00ednh s\u1ee3, c\u00e0ng c\u1ea3m th\u1ea5y l\u00f2ng tr\u1eddi y\u00eau th\u01b0\u01a1ng, t\u1ecf \u00fd khuy\u00ean b\u1ea3o, n\u00ean ph\u1ea3i lo ngh\u0129 si\u00eang n\u0103ng, k\u00ednh s\u1ee3, c\u1ed1 g\u1eafng, \u0111\u1ec3 m\u1edf cu\u1ed9c th\u0103ng b\u00ecnh, b\u00e8n c\u00f9ng th\u1ea7n d\u00e2n trong ngo\u00e0i h\u1ed9i \u1edf tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng ngay th\u1eb3ng b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, c\u00f9ng h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc y\u00ean vui l\u00e2u d\u00e0i. C\u00e0ng ngh\u0129 l\u00e0m thi\u1ec7n ch\u00ednh r\u1ed9ng ban \u01a1n to. M\u1edf \u0111\u1ee9c ho\u00e1 \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng \u00e2n hu\u1ec7, ra l\u1ec7nh \u0111\u1ed5i m\u1edbi ; tha t\u1ed9i l\u1ed7i \u0111\u1ec3 t\u1eeb \u0111\u00e2y l\u00e0m thi\u1ec7n, th\u00eam r\u1ed9ng l\u00f2ng nh\u00e2n. B\u00e8n ban \u00e2n \u0111i\u1ec3n g\u1ed3m c\u00f3 10 \u0111i\u1ec1u :<\/p>\n<p>1. C\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n nh\u00e2n \u0111\u1ec1u gia \u01a1n ban th\u01b0\u1edfng ;<\/p>\n<p>2. C\u00e1c quan v\u0103n, v\u00f5 t\u1eeb t\u01b0 v\u1ee5, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, d\u01b0\u1edbi t\u00ean trong s\u1ed5 kh\u00f4ng b\u1ecb ghi ph\u00e2n x\u1eed t\u1ed9i g\u00ec, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p ;<\/p>\n<p>3. C\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf trong ngo\u00e0i \u0111\u00e3 ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u01b0u, cho \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p l\u01b0u ; gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p l\u01b0u \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p l\u01b0u ; gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u cho khai ph\u1ee5c c\u1ea3 ;<\/p>\n<p>4. C\u00e1c quan l\u1edbn nh\u1ecf trong ngo\u00e0i \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng ph\u00e2n x\u1eed m\u00e0 ch\u01b0a chi\u1ebft tr\u1eeb h\u1ebft ho\u1eb7c ch\u01b0a chi\u1ebft tr\u1eeb, v\u00e0 b\u1ecb ph\u1ea1t b\u1ed5ng c\u00f2n ghi v\u00e0o s\u1ed5, \u0111\u1ec1u cho mi\u1ec5n c\u1ea3 ;<\/p>\n<p>5. C\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, ph\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng thu\u1ebf kho\u00e1 ti\u1ec1n, g\u1ea1o, th\u00f3c \u0111\u00e1ng thu v\u00e0o n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16 [1835] v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng ti\u1ec1n thu\u1ebf \u0111inh, \u0111i\u1ec1n, thu\u1ebf th\u1ed5 s\u1ea3n, thu\u1ebf bi\u1ec7t n\u1ea1p c\u00f2n \u0111\u00f3ng thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834] tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u tha cho m\u1ed9t n\u1eeda ;<\/p>\n<p>6. Mi\u1ebfu th\u1edd c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1eddi, nh\u00e0 V\u0103n mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1n H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u00e0 c\u00e1c danh s\u01a1n, \u0111\u1ea1i xuy\u00ean \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u cho l\u1eadp \u0111\u00e0n, ban t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n ;<\/p>\n<p>7. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi con hi\u1ebfu, ch\u00e1u hi\u1ec1n, ngh\u0129a phu, ti\u1ebft ph\u1ee5, th\u00ec t\u01b0 h\u1ecfi, t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 n\u00eau th\u01b0\u1edfng ;<\/p>\n<p>8. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi can \u00e1n t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 8 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16 v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, t\u1eeb t\u1ed9i sung qu\u00e2n, l\u01b0u, \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng do b\u1ed9 x\u00e9t t\u00e2u, s\u1ebd ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc cho khoan mi\u1ec5n ;<\/p>\n<p>9. T\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng n\u00e0y v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi can \u00e1n \u0111ang tr\u1ed1n tr\u00e1nh, n\u1ebfu t\u1ef1 bi\u1ebft h\u1ed1i t\u1ed9i, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e9p \u0111\u1ebfn th\u00fa t\u1ea1i quan s\u1edf t\u1ea1i, h\u1ea1n \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng 12 n\u0103m nay l\u00e0 c\u00f9ng. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng k\u00ea r\u00f5 h\u1ecd t\u00ean t\u1ed9i tr\u1ea1ng l\u00e0m th\u00e0nh danh s\u00e1ch t\u00ean l\u00ean s\u1ebd ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc cho khoan gi\u1ea3m ;<\/p>\n<p>10. Nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c chu\u1ed9c t\u1ed9i, v\u00e0 l\u00e0m l\u00ednh, chu\u1ea9n cho quan tr\u00ean cai qu\u1ea3n \u0111em t\u00ean, h\u1ecd, tu\u1ed5i, qu\u00ea qu\u00e1n v\u00e0 t\u1ed9i tr\u1ea1ng c\u1ee7a h\u1ecd, x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1, l\u00e0m danh s\u00e1ch, do b\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ban \u01a1n r\u1ed9ng ;<\/p>\n<p>Than \u00f4i ! \u01a0n n\u01b0\u1edbc ban ra r\u1ed9ng kh\u1eafp \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n b\u00f9 thi\u1ebfu s\u00f3t tr\u01b0\u1edbc kia ; tr\u00ean d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t l\u00f2ng tin t\u01b0\u1edfng, c\u1ed1 g\u1eafng m\u1edf r\u1ed9ng quy m\u00f4 thi\u1ec7n h\u1eadu. Ch\u00ednh l\u1ec7nh ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi l\u00f2ng d\u00e2n, th\u1ec3 theo \u0111i\u1ec1u nh\u00e2n \u0111\u1ec3 g\u00e2y d\u1ef1ng cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Ho\u00e0 hi\u1ec7p trong \u0111\u1ea1o trung, k\u00ednh c\u1ea9n l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn cu\u1ed9c th\u1ecbnh tr\u1ecb. C\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i noi theo ph\u00e9p t\u1eafc, kh\u00f4ng a dua b\u00e8 \u0111\u1ea3ng x\u1ea5u xa. Nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u c\u00f3 thu\u1ea7n phong m\u1ef9 t\u1ee5c, c\u00f9ng nhau \u0111i theo con \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh \u0111\u1ea1o. B\u1ecdn th\u1ea7n d\u00e2n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i l\u1ea5y l\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o l\u00e0m chu\u1ea9n \u0111\u00edch \u0111\u1ec3 vui l\u00f2ng ta. Nh\u1edd \u01a1n tr\u1eddi th\u01b0\u01a1ng h\u01a1n n\u1eefa, nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc, y\u00ean \u1ed5n l\u00e2u d\u00e0i. V\u1eady, b\u00e1 c\u00e1o xa g\u1ea7n \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Cho c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i xem h\u00e1t b\u1ed9i \u1edf nh\u00e0 Duy\u1ec7t Th\u1ecb 3 ng\u00e0y. Chu\u1ea9n cho v\u0103n t\u1eeb ch\u1ee7 s\u1ef1, v\u00f5 t\u1eeb ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. L\u1ea1i d\u1ee5 : c\u00e1c quan \u1edf Kinh, v\u0103n t\u1eeb th\u1ea5t ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb th\u00ed th\u1ef1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 c\u00e1c t\u00e1 t\u1ea1p nh\u00e2n vi\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o h\u1ea1ng gia c\u1ea5p khai ph\u1ee5c, xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i v\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng. C\u00e1c gi\u00e1m sinh h\u1ecdc \u1edf nh\u00e0 Gi\u00e1m, th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n g\u1ea1o 1 th\u00e1ng. C\u00e1c h\u1ea1ng th\u1ee3 v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 tr\u1ea1m trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. L\u1ea1i sai b\u1ed9 H\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1c quan tr\u00ean \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, x\u00e9t xem nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i, ph\u1ea3i b\u1ed3i tang v\u1eadt ch\u01b0a tr\u1ea3 xong, m\u00e0 t\u1ed9i l\u00e0 t\u1ed9i c\u00f4ng, th\u00ec x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1 l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch, t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd li\u1ec7u cho khoan gi\u1ea3m.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u00f3 t\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Thu\u00fd r\u00f4ng r\u1ee1 n\u00f3i c\u00e0n, b\u00eanh v\u1ef1c gi\u1eb7c Kh\u00f4i, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 t\u00ean t\u1ed1 c\u00e1o, b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0m \u00e1n t\u00e2u l\u00ean. Vua sai ch\u00e9m \u0111\u1ea7u.<\/p>\n<p>Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to. Vua b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eddi \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u00e0 vua, c\u0169ng nh\u01b0 vua \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea7y t\u00f4i. Vua c\u00f3 \u0111\u1ee9c x\u1ea5u, tr\u1eddi s\u1ebd gi\u00e1ng tai ho\u1ea1 \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y ; n\u1ebfu vua bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i s\u1eeda m\u00ecnh th\u00ec l\u1ea1i ban cho \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t. B\u1ea7y t\u00f4i c\u00f3 l\u1ed7i, vua ph\u1ea3i gi\u00e1ng ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb ; n\u1ebfu b\u1ea7y t\u00f4i bi\u1ebft h\u1ed5 th\u1eb9n, c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u1ed5i l\u1ed7i, th\u00ec l\u1ea1i li\u1ec7u c\u1ea5t nh\u1eafc h\u01a1n l\u00ean. Vi\u1ec7c d\u1eabu c\u00f3 kh\u00e1c, l\u1ebd c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft tr\u1eadn, \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n chu\u1ea9n cho 1 con h\u01b0\u1edfng \u1ea5m th\u1ee5. Nay c\u00f3 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb thu\u1ed9c T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m, truy t\u1eb7ng Th\u1ed1ng ch\u1ebf l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn ; Cai \u0111\u1ed9i H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, truy t\u1eb7ng Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ed1 ((1) C\u00f9ng m\u1ed9t t\u00ean V\u0103n C\u1ed1 n\u00e0y, \u0111\u00e2y ch\u00e9p l\u00e0 h\u1ecd Nguy\u1ec5n, \u0111\u1ebfn hai ch\u1ed7 d\u01b0\u1edbi l\u1ea1i in l\u00e0 h\u1ecd V\u0169. Do s\u1ef1 in l\u1ea7m c\u1ee7a nguy\u00ean th\u01b0 nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u00fang ta ch\u01b0a th\u1ec3 n\u00f3i h\u1ecd n\u00e0o l\u00e0 \u0111\u00fang, nh\u01b0ng kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0 h\u1ecd V\u0169 th\u00ec nhi\u1ec1u h\u01a1n, v\u00ec c\u00f3 hai l\u1ea7n ch\u00e9p l\u00e0 h\u1ecd V\u0169, m\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n ch\u00e9p l\u00e0 h\u1ecd Nguy\u1ec5n th\u00f4i ; h\u01a1n n\u1eefa, ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u c\u1ee7a V\u0103n C\u1ed1 l\u00e0 V\u0103n T\u1ef1u c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e9p l\u00e0 h\u1ecd V\u0169 (V\u0169 V\u0103n T\u1ef1u).1) con v\u1ee3 c\u1ea3 v\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u ch\u1ebft c\u1ea3, n\u00ean cho con v\u1ee3 l\u1ebd ho\u1eb7c cho ch\u00e1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m th\u1ee5. L\u1ea1i c\u00f3 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 truy t\u1eb7ng Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea5m binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ef1 kh\u00f4ng c\u00f3 con v\u1ee3 c\u1ea3 v\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng, th\u00ec con v\u1ee3 l\u1ebd \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u1ea5m th\u1ee5. V\u1eady xin \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 tu\u00e2n l\u00e0m\u201d. Vua n\u00f3i : \u201c\u1ea5m th\u1ee5 l\u00e0 d\u00e0nh cho con ch\u00e1u thu\u1ed9c ng\u00e0nh \u0111\u00edch ho\u1eb7c ng\u00e0nh tr\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00ec m\u1edbi l\u1ea5y con ch\u00e1u ng\u00e0nh th\u1ee9 \u0111\u1ec3 t\u1eadp \u1ea5m. Nay con ch\u00e1u ng\u00e0nh \u0111\u00edch, ng\u00e0nh tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn v\u00e0 c\u1ee7a V\u0169 V\u0103n C\u1ed1 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ch\u1ebft c\u1ea3, n\u00ean cho ch\u00e1u \u0111\u00edch t\u00f4n c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u1ea5m, r\u1ed3i chi\u1ebfu nguy\u00ean ph\u1ea9m \u1ea5m th\u1ee5 \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m xu\u1ed1ng m\u1ed9t b\u1eadc cho c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. C\u00f2n ch\u00e1u Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eadn l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u0169ng, chu\u1ea9n cho \u1ea5m th\u1ee5 Cai \u0111\u1ed9i tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m ; ch\u00e1u V\u0169 V\u0103n C\u1ed1 l\u00e0 V\u0169 V\u0103n T\u1ef1u cho \u1ea5m th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng tr\u1eadt T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m ; Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ef1 \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 con ch\u00e1u ng\u00e0nh \u0111\u00edch, ng\u00e0nh tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 t\u1eadp \u1ea5m th\u00ed cho l\u1ea5y con ng\u00e0nh th\u1ee9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m th\u1ee5 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng tr\u1eadt Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ec5 Khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung, Ng\u00f4 Kim L\u00e2n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u01b0\u1ee3c tin r\u1eb1ng khi gi\u1eb7c Kh\u00f4i m\u1edbi n\u1ed5i lo\u1ea1n, ng\u1ecdn l\u1eeda b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c \u0111ang b\u1ed1c r\u1ea5t d\u1eef, d\u00e2n L\u1ee5c t\u1ec9nh b\u1ecb b\u1ee9c b\u00e1ch v\u00ec uy th\u1ebf c\u1ee7a Kh\u00f4i, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i m\u1eafc v\u00e0o t\u00ecnh ti\u1ebft th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi gi\u1eb7c. Sau \u0111\u00f3 qu\u00e2n nh\u00e0 vua ti\u1ebfn h\u00e0nh, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi y\u00ean, ho\u1eb7c \u0111em h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111i \u1ee9ng ngh\u0129a, ho\u1eb7c b\u1ecf c\u1ee7a nh\u00e0 ra \u0111em quy\u00ean g\u00f3p v\u00e0o vi\u1ec7c qu\u00e2n. V\u1eady ban \u0111\u1ea7u t\u01b0 th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 do b\u1ea3n t\u00e2m. Nay Nam K\u1ef3 \u0111\u00e3 y\u00ean, nh\u00e2n d\u00e2n ai ch\u1eb3ng vui m\u1eebng ? Nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00ec th\u00f9 o\u00e1n m\u00e0 vu c\u00e1o nhau ; n\u1ebfu c\u1ee9 nh\u1ea5t kh\u00e1i tra h\u1ecfi, th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb hi\u1ebfu s\u1ef1 nh\u00e2n \u0111\u00f3 g\u00e2y n\u00ean v\u1ee5 \u00e1n li\u00ean lu\u1ef5 d\u00e2y d\u01b0a l\u00e0m th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u. V\u1eady xin truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quan to c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho c\u00e1c nha m\u00f4n l\u00e0m vi\u1ec7c h\u00ecnh \u00e1n : n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u01a1n t\u1ed1 c\u00e1o nhau v\u1ec1 vi\u1ec7c theo gi\u1eb7c th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean ch\u1ea5p nh\u1eadn x\u00e9t x\u1eed. T\u01b0\u1edfng \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch l\u00e0m thi\u1ec7n h\u1eadu\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng \u0111i\u1ec1u Ng\u00f4 Kim L\u00e2n n\u00f3i d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 ph\u1ea3i, m\u00e0 th\u1ef1c l\u1ea1i tr\u00e1i. \u0110\u01b0\u01a1ng khi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c b\u1eaft b\u1edb tra x\u00e9t. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c quy\u1ec1n nghi m\u1ed9t th\u1eddi c\u00f2n c\u00f3 l\u00fd. Nay \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u00e3 y\u00ean th\u00ec ph\u1ea3i s\u1eeda \u0111\u1ed5i phong t\u1ee5c, ch\u1ea5n ch\u1ec9nh c\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng l\u00e0 vi\u1ec7c then ch\u1ed1t l\u1edbn nh\u1ea5t. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c Kh\u00f4i n\u1ed5i lo\u1ea1n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u00f2ng trung ph\u1eabn, h\u1ecdp qu\u00e2n ngh\u0129a d\u0169ng, m\u00e0i s\u1eafc \u00fd ch\u00ed gi\u1ebft th\u00f9 ; ta s\u1eb5n l\u00f2ng vui m\u1eebng v\u00e0 khen ng\u1ee3i. Nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb th\u1ea5y tai v\u1ea1 th\u00ec l\u1ea5y l\u00e0m vui th\u00edch, nh\u00e2n l\u00fac phong tr\u1ea7n l\u1ed9n x\u1ed9n, cam l\u00f2ng theo gi\u1eb7c : ho\u1eb7c c\u01b0\u1edbp ti\u1ec1n, g\u1ea1o, ho\u1eb7c ch\u1ea5m m\u00fat c\u1ee7a kho, ho\u1eb7c gian d\u00e2m ph\u1ee5 n\u1eef, ho\u1eb7c \u1ee9c hi\u1ebfp h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n ; th\u00f3i \u0111i\u00eau b\u1ea1c \u1ea5y th\u1ef1c \u0111\u00e1nh gh\u00e9t ! \u00d4i ! Tr\u1eeb k\u1ebb t\u00e0n b\u1ea1o, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, l\u00e0m c\u1ecf m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap cho t\u1ed1t l\u00faa, sao l\u1ea1i lo li\u00ean lu\u1ef5 m\u00e0 nh\u1ea5t kh\u00e1i b\u1ecf qua kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi : V\u1ea3, \u0111\u1eb7t ra ch\u1ee9c Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ee9 th\u1ef1c, n\u00f3i th\u1eb3ng nh\u1eefng ch\u00ednh s\u1ef1 thi\u1ebfu s\u00f3t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p b\u1ea5t c\u00f4ng c\u1ee7a quan l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho phong c\u00e1ch ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam t\u00fac. Hu\u1ed1ng chi nay gi\u1eb7c gi\u00e3 \u0111\u00e3 y\u00ean, ch\u00ednh n\u00ean m\u1ed9t phen ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n nh\u1eefng vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu \u0111\u1ec3 mong y\u00ean \u1ed5n l\u00e2u d\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 v\u1eadt \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd. Trong \u0111\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n, ti\u1ebft m\u1ee5c, n\u00ean n\u00f3i c\u00f2n nhi\u1ec1u, sao ch\u1eb3ng ngh\u0129 ra, m\u00e0 l\u1ea1i n\u00f3i nh\u1eefng l\u1eddi bu\u00f4ng th\u1ea3 k\u1ebb gian \u0111\u1ec3 c\u1ea7u c\u00e1i ti\u1ebfng r\u1ed9ng r\u00e3i ! Th\u1eed ngh\u0129 xem : n\u1ebfu theo nh\u01b0 l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i th\u00ec ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u1ec3 nu\u00f4i k\u1ebb gian \u00e1c, c\u00f2n l\u1ea5y g\u00ec r\u0103n k\u1ebb \u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ? Ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra l\u00e0m l\u1ed9n x\u1ed9n c\u1ea3 \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i c\u1ee7a m\u1ed9t n\u01b0\u1edbc hay sao ? V\u1eady Ng\u00f4 Kim L\u00e2n ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay, giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam kh\u1eafc tr\u1ecb t\u1ed9i. V\u00e0 truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u1edf L\u1ee5c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 : ph\u00e0m nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n b\u1ecb t\u1ed1 c\u00e1o, n\u1ebfu l\u00e0 k\u1ebb a t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c x\u00e2m chi\u1ebfm c\u1ee7a c\u00f4ng, l\u00e0m h\u1ea1i l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, ph\u1ea1m v\u00e0o nh\u1eefng t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, gian d\u00e2m, t\u00ecnh tr\u1ea1ng c\u00f3 th\u1ef1c th\u00ec \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho tra x\u00e9t t\u1eebng kho\u1ea3n. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng t\u1ed1 kh\u00f4ng \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c, x\u00e9t ra v\u00ec hi\u1ec1m th\u00f9 m\u00e0 vu h\u00e3m ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n th\u00ec c\u0169ng b\u1eaft t\u1ed9i ph\u1ea3n to\u1ea1((1) Ph\u1ea3n to\u1ea1 : k\u1ebb vu c\u00e1o bu\u1ed9c cho ng\u01b0\u1eddi ta t\u1ed9i g\u00ec th\u00ec l\u1ea1i ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i \u1ea5y.1) m\u00e0 n\u1eb7ng h\u01a1n b\u1eadc n\u1eefa \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 r\u0103n d\u1ea1y v\u1ec1 sau v\u00e0 \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa phong ho\u00e1, \u0111\u01b0a d\u00e2n tr\u1edf l\u1ea1i thu\u1ea7n h\u1eadu ch\u1ea5t ph\u00e1c. Ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng b\u1eb1ng trung tr\u1ef1c kh\u00f4ng ch\u00fat cong v\u1ea1y, bu\u00f4ng tu\u1ed3ng, m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 l\u00f2ng ta u\u1ef7 th\u00e1c. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i ngh\u0129 : l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Kim L\u00e2n ch\u1ec9 l\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c sai l\u1ea7m, n\u00ean kh\u00f4ng n\u1ee1 tr\u1ecb n\u1eb7ng, b\u00e8n gia \u01a1n gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, l\u01b0u.<\/p>\n<p>L\u1ea1i \u0111\u00f2i nguy\u00ean Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Phi\u00ean An, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, l\u00e0 Gi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam, v\u1ec1 Kinh, giao b\u1ed9 H\u00ecnh h\u1ecfi r\u00f5 nguy\u00ean u\u1ef7 \u0111\u1ec3 t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cGi\u1ea3 Ti\u1ebfn Chi\u00eam nguy\u00ean l\u00e0 L\u00e3nh binh, khi th\u00e0nh Phi\u00ean An n\u1ed5i bi\u1ebfn, \u0111\u00e3 t\u1eebng h\u1ecdp t\u1eadp qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ec3 gi\u1ebft gi\u1eb7c, th\u1ebf m\u00e0 l\u1ea1i ch\u1eb3ng g\u1eafng s\u1ee9c ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u00e3 v\u1ed9i tan v\u1ee1 ch\u1ea1y ngay \u0111\u1ec3 gi\u1eb7c chi\u1ebfm gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh tr\u00ec l\u00e0m k\u1ebf c\u1ed1 th\u1ee7. Kh\u00e9p v\u00e0o tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef \u0111\u1ea5t th\u00ec t\u1ed9i ch\u1ebft c\u00f3 th\u1eeba, nh\u01b0ng ngh\u0129 khi s\u1ef1 bi\u1ebfn m\u1edbi x\u1ea3y, Ti\u1ebfn Chi\u00eam hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh, so v\u1edbi b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Qu\u1ebf v\u00e0 Nguy\u1ec5n Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea1t \u1edf trong th\u00e0nh ch\u1ea1y ra, tr\u1ed1n xa th\u00ec t\u1ed9i t\u00ecnh c\u00f3 kh\u00e1c. Nay \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean ngh\u1ecbch t\u1eb7c, t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i h\u1ebft, c\u0169ng n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc x\u1eed nh\u1eb9. V\u1eady chu\u1ea9n cho c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t v\u00e3ng l\u00e0m l\u00ednh \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec3 hi\u1ec7u l\u1ef1c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c, sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu Th\u0103ng l\u00e0m L\u00e3nh binh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 500 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng H\u1eadu v\u1ec7. Th\u0103ng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Trinh l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u ph\u1ea3i t\u1ed9i, b\u1ecb mi\u1ec5n quan. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, d\u00e2n h\u1ea1t Minh Linh b\u1ecb \u0111\u00f3i, vua sai Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 V\u0169 Danh Th\u1ea1c \u0111i th\u0103m d\u00f2 t\u00ecnh h\u00ecnh. Khi v\u1ec1, Th\u1ea1c t\u00e2u r\u1eb1ng : h\u1ecfi ra, d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111\u1ec1u n\u00f3i t\u1eeb th\u00e1ng 8 n\u0103m ngo\u00e1i, gi\u00f3 b\u00e3o l\u00e0m h\u1ea1i l\u00faa ; l\u1ea1i th\u00eam v\u1ee5 chi\u00eam n\u0103m nay thu ho\u1ea1ch k\u00e9m, ng\u00e0y c\u00e0ng ngh\u00e8o kh\u1ed5, k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn 6, 7 th\u00e1ng : ng\u01b0\u1eddi kho\u1ebb th\u00ec \u0111i ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c ki\u1ebfm \u0103n, ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu th\u00ec ch\u1ebft \u0111\u00f3i \u0111\u1ea7y ng\u00f2i l\u1ea1ch ! Th\u1ebf m\u00e0 quy\u1ec1n Tri ph\u1ee7 ph\u1ee7 Tri\u1ec7u Phong l\u00e0 H\u00e0 H\u1ecdc H\u1ea3i kh\u00f4ng b\u00e1o l\u00ean t\u1ec9nh. Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u l\u1ea1i kh\u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c t\u00e2u l\u00ean vua nh\u1eefng l\u1eddi k\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a d\u00e2n, v\u1ed9i b\u00e1c \u0111\u01a1n, giao v\u1ec1 ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i tr\u00f9ng tr\u00ecnh lu\u1ea9n qu\u1ea9n, ch\u1ebft \u0111\u00f3i \u0111\u1ebfn h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi ! K\u1ecbp khi c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 ph\u00e1t ch\u1ea9n, l\u1ea1i b\u1eaft d\u00e2n khai b\u00e1o, r\u1ed3i sau m\u1edbi ph\u00e2n ph\u00e1t. M\u00e0 khi ph\u00e1t ch\u1ea9n, ng\u01b0\u1eddi c\u1ef1c ngh\u00e8o ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 4 uy\u1ec3n g\u1ea1o v\u00e0 1 ti\u1ec1n ; ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o v\u1eeba ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 2 uy\u1ec3n g\u1ea1o v\u00e0 30 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n. D\u00e2n \u0111\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf m\u00e0 ph\u00e1t ch\u1ea9n nh\u01b0 th\u1ebf, ph\u1ecfng c\u1ee9u gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ng\u00e0y ? V\u1eady xin tr\u1eebng tr\u1ecb B\u01b0u v\u1ec1 t\u1ed9i kh\u00f4ng l\u00e0m x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng ch\u1ee9c v\u1ee5.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, ch\u1ec9 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c y\u00eau th\u01b0\u01a1ng nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng nh\u00e2n d\u00e2n. Nay b\u1ecdn Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ch\u0103n nu\u00f4i d\u00e2n v\u00e0 g\u1ea7n g\u1ee5i d\u00e2n, th\u1ebf m\u00e0 mang l\u00f2ng che gi\u1ea5u b\u01b0ng b\u00edt, coi d\u00e2n nh\u01b0 k\u1ebb th\u00f9. Th\u1ef1c ph\u1ee5 c\u00e1i \u00fd tha thi\u1ebft c\u1ee7a ta v\u00ec d\u00e2n m\u00e0 \u0111\u1eb7t quan. T\u1ed9i \u1ea5y n\u00f3i kh\u00f4ng th\u1ec3 h\u1ebft ! V\u1eady ph\u00e1i th\u00eam quan Khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 Phan \u0110\u0103ng \u0110\u1ec7 v\u00e0 Ho\u00e0ng D\u0169 Quang hi\u1ec7p c\u00f9ng V\u0169 Danh Th\u1ea1c \u0111\u00e3 ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc c\u1ea7m c\u1edd ti\u1ebft, \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, tuy\u00ean \u0111\u1ecdc chi\u1ebfu ch\u1ec9, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y c\u00e1ch ch\u1ee9c Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u v\u00e0 H\u00e0 H\u1ecdc H\u1ea3i, b\u1eaft xi\u1ec1ng l\u1ea1i, \u0111\u01b0a giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam kh\u1eafc ngh\u1ecb t\u1ed9i. C\u00f2n c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u00e1t ch\u1ea9n, chu\u1ea9n cho b\u1ecdn V\u0169 Danh Th\u1ea1c chia \u0111i t\u1eebng x\u00e3 th\u00f4n s\u1edf t\u1ea1i : ph\u00e0m nh\u1eefng d\u00e2n ngh\u00e8o g\u1ea7y y\u1ebfu, c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng ; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i ki\u1ebfm \u0103n \u1edf b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng l\u1ee5c t\u1ee5c quay v\u1ec1, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u1ef1c ngh\u00e8o, cho theo l\u1ec7 \u0111\u00f3 ph\u00e1t ch\u1ea9n ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ngh\u00e8o v\u1eeba c\u0169ng li\u1ec7u m\u00e0 cho. N\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3i l\u1ea3 th\u00ec n\u00ean sai n\u1ea5u ch\u00e1o lo\u00e3ng cho \u0103n, ho\u1eb7c c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00ec \u0111\u00f3i m\u00e0 \u1ed1m y\u1ebfu th\u00ec \u0111i\u1ec1u th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111\u1ebfn ch\u1eefa \u0111\u1ec3 cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n ho\u1ea1t. Ngo\u00e0i \u0111\u00f3 ra, trong c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n d\u1eabu ch\u01b0a th\u1ea5y b\u1ecb \u0111\u00f3i, c\u0169ng cho xem x\u00e9t h\u1ebft c\u1ea3 t\u00ecnh h\u00ecnh, li\u1ec7u m\u00e0 b\u00e1n r\u1ebb hay cho vay. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111\u00f3i, kh\u00f4ng k\u1ec3 tr\u01b0\u1edbc hay sau, gi\u00e0, tr\u1ebb, \u0111\u00e0n b\u00e0, con g\u00e1i, \u0111\u1ec1u cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t 3 quan\u201d. \u0110\u1ebfn khi b\u1ed9 H\u00ecnh d\u00e2ng l\u1eddi ngh\u1ecb t\u1ed9i, H\u00e0 H\u1ecdc H\u1ea3i ph\u1ea3i ph\u00e1t ph\u1ed1i l\u00e0m l\u00ednh ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 ; Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u v\u1eabn ph\u1ea3i giam, \u0111\u1ee3i c\u00f3 thuy\u1ec1n c\u00f4ng, s\u1ebd cho theo \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u00e8 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng l\u1ea9n l\u00fat \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t V\u0129nh T\u01b0\u1eddng, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u nh\u00e2n d\u00e2n. V\u1eady xin tr\u00edch \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 1000 bi\u1ec1n binh h\u1ea1 ban c\u1ee7a H\u1eefu qu\u00e2n v\u00e0 li\u1ec7u v\u00e1t 200 th\u1ed5 d\u00f5ng huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng, u\u1ef7 cho L\u00e3nh binh T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u0111em \u0111i n\u00e3 b\u1eaft. V\u00e0 t\u01b0 cho hai t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean ph\u00e1i qu\u00e2n hi\u1ec7p s\u1ee9c b\u1eaft gi\u1eb7c\u201d. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNay, Nam B\u1eafc y\u00ean l\u1eb7ng, c\u00f9ng vui th\u00e1i b\u00ecnh, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 cho b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf v\u00f9ng \u1ea5y l\u00e0m tr\u1edf ng\u1ea1i nh\u00e2n d\u00e2n m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ? Ph\u1ea3i n\u00ean m\u1ed9t phen t\u1eadp h\u1ee3p qu\u00e2n l\u1ef1c cho h\u00f9ng h\u1eadu, l\u00f9ng b\u1eaft kh\u1eafp r\u1eebng, di\u1ec7t h\u1ebft m\u1ea7m \u00e1c. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean : li\u1ec7u g\u1ecdi bi\u1ec1n binh h\u1ea1 ban, l\u1ef1a u\u1ef7 cho vi\u00ean l\u00e3nh binh \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, \u0111i S\u01a1n T\u00e2y h\u1ed9i ti\u1ec5u. Sau \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 h\u01a1n v\u00e0i th\u00e1ng ch\u1ec9 s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i t\u00ean \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c. B\u1ed9 bi\u1ec1n l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t l\u1ea1i t\u00ean ng\u1ea1ch th\u1ee7y qu\u00e2n : N\u1ed9i th\u1ee7y v\u1ec7 l\u00e0 Th\u1ee7y qu\u00e2n Nh\u1ea5t v\u1ec7, Trung th\u1ee7y v\u1ec7 l\u00e0 Th\u1ee7y qu\u00e2n Nh\u1ecb V\u1ec7, Ti\u1ec1n th\u1ee7y Nh\u1ea5t v\u1ec7 l\u00e0 Th\u1ee7y qu\u00e2n Tam v\u1ec7, T\u1ea3 th\u1ee7y Nh\u1ea5t v\u1ec7 l\u00e0 Th\u1ee7y qu\u00e2n T\u1ee9 v\u1ec7, H\u1eefu th\u1ee7y Nh\u1ea5t v\u1ec7 l\u00e0 Th\u1ee7y qu\u00e2n Ng\u0169 v\u1ec7, H\u1eadu th\u1ee7y Nh\u1ea5t v\u1ec7 l\u00e0 Th\u1ee7y qu\u00e2n L\u1ee5c v\u1ec7, Ti\u1ec1n th\u1ee7y Nh\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 Th\u1ee7y qu\u00e2n Th\u1ea5t v\u1ec7, T\u1ea3 th\u1ee7y Nh\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 Th\u1ee7y qu\u00e2n B\u00e1t v\u1ec7, H\u1eefu qu\u00e2n Nh\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 Th\u1ee7y qu\u00e2n C\u1eedu v\u1ec7, H\u1eadu th\u1ee7y Nh\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 Th\u1ee7y qu\u00e2n Th\u1eadp v\u1ec7.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cX\u00e3 Minh Li\u1ec5n, huy\u1ec7n Nghi D\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh, c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn m\u1eabu ru\u1ed9ng hoang. Xem \u0111\u1ecba th\u1ebf, khai kh\u1ea9n c\u0169ng d\u1ec5. V\u1eady xin ra l\u1ec7nh cho m\u1ed9 binh c\u00e1c v\u1ec7 chia ban khai kh\u1ea9n, c\u1ea5p cho l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u1ebf nghi\u1ec7p, r\u1ed3i theo l\u1ec7 ru\u1ed9ng t\u01b0 thu thu\u1ebf ; c\u00f2n nh\u1eefng \u0111\u1ed3 l\u00e0m ru\u1ed9ng v\u00e0 tr\u00e2u c\u00e0y v\u1eabn chi\u1ebfu l\u1ec7 doanh \u0111i\u1ec1n, c\u1ea5p cho\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i \u00fd \u0111\u1eddi x\u01b0a, ng\u1ee5 binh v\u00e0o vi\u1ec7c n\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5y. Song khi l\u00e0m, c\u1ed1t ph\u1ea3i c\u00f3 th\u00e0nh hi\u1ec7u. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111o \u0111\u1ea1c, t\u00ednh r\u00f5 t\u1eebng m\u1eabu, s\u1eafp x\u1ebfp c\u00f4ng vi\u1ec7c, sao cho kh\u00f4ng u\u1ed5ng ph\u00ed c\u1ee7a kho, m\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh c\u00f3 ch\u1ed7 nh\u1edd c\u1eady m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n h\u1ed9 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh, Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n b\u1ed1n vi\u1ec7c :<\/p>\n<p>\u201c1. Nghi\u00eam vi\u1ec7c binh b\u1ecb \u2013 T\u1ec9nh h\u1ea1t li\u1ec1n \u0111\u1ea5t v\u1edbi n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 Thanh, kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u1ebfn h\u01a1n 20 ch\u1ed7 c\u1eeda \u1ea3i, t\u1ea5n s\u1edf \u0111\u1ed3n s\u1edf v\u00e0 th\u1ee7 s\u1edf ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi c\u00e1c Phi\u00ean. S\u1ed1 qu\u00e2n \u00edt \u1ecfi, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 sai ph\u00e1i. V\u1eady xin tr\u00edch ra to\u00e0n c\u01a1 B\u1eafc Ninh, \u0111\u1ed5i \u0111\u1ebfn tr\u00fa ph\u00f2ng, th\u00ec khi c\u00f3 vi\u1ec7c ho\u00e3n c\u1ea5p, m\u1edbi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, kh\u1ecfi lo roi d\u00e0i kh\u00f4ng t\u1edbi b\u1ee5ng ng\u1ef1a.<\/p>\n<p>2. N\u00ean t\u00edch tr\u1eef nhi\u1ec1u. \u2013 Trong t\u1ec9nh, \u0111inh \u0111i\u1ec1n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y. H\u1eb1ng n\u0103m thu thu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 11000 quan ti\u1ec1n v\u00e0 h\u01a1n 2000 h\u1ed9c th\u00f3c, th\u1ebf m\u00e0 l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng quan l\u1ea1i th\u00eam nhi\u1ec1u h\u01a1n tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady xin theo s\u1ef1 c\u1eadn ti\u1ec7n, tr\u00edch s\u1ed1 t\u00f4 thu\u1ebf c\u1ee7a huy\u1ec7n B\u1ea3o L\u1ed9c, B\u1eafc Ninh m\u00e0 thu l\u1ea5y, th\u00ec may ra l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n g\u1ea7n \u0111\u1ee7, m\u1edbi kh\u1ecfi c\u00e1i lo \u0111ang kh\u00e1t ph\u1ea3i t\u00ecm n\u01b0\u1edbc su\u1ed1i \u1edf xa.<\/p>\n<p>3. L\u00e0m cho qu\u00e2n dung m\u1ea1nh m\u1ebd. \u2013 Nh\u1eefng l\u00ednh quy thu\u1eadn c\u1ee7a t\u1ec9nh, b\u1ea5y nay \u0111\u00e1nh d\u1eb9p r\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ef1c, th\u1ebf m\u00e0 qu\u1ea7n \u00e1o m\u1ecfng m\u1ea3nh, e kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng r\u00e9t ! V\u1eady xin m\u1ed7i n\u0103m, c\u1ea5p cho \u00e1o r\u00e9t m\u1ed9t l\u1ea7n, \u0111\u1ec3 cho l\u00f2ng qu\u00e2n h\u0103ng h\u00e1i, c\u1ed1 g\u1eafng.<\/p>\n<p>4. D\u1eb9p gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp. \u2013 D\u00e2n trong t\u1ec9nh h\u1ea1t \u1edf h\u1ebbo l\u00e1nh n\u01a1i thung l\u0169ng r\u1eebng r\u00fa, l\u00e0ng x\u00f3m c\u00e1ch nhau qu\u00e1 xa, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 t\u1ed5 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp. \u0110\u1ed3n qu\u00e2n \u00edt \u1ecfi, canh ph\u00f2ng kh\u00f3 chu ! Nay ch\u00e2u, huy\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ee7 ch\u1ee9c vi\u00ean th\u00ec vi\u1ec7c d\u1eb9p gi\u1eb7c y\u00ean d\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1. V\u1eady xin n\u00ean gi\u1ea3ng gi\u1ea3i cho r\u00f5 nh\u1eefng ph\u00e9p trong h\u01b0\u01a1ng trong gi\u00e1p, \u0111\u1eb7t ra \u0111i\u1ec1u \u01b0\u1edbc, c\u00f3 b\u1ea3o, c\u00f3 ng\u0169 \u0111\u1ec3 li\u00ean k\u1ebft gi\u1eef g\u00ecn nhau : m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp th\u00ec t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi k\u00fd t\u00ean trong kho\u1ea3n \u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p c\u00f9ng x\u00fam l\u1ea1i m\u00e0 t\u1ed1 gi\u00e1c, ai t\u1ed1 gi\u00e1c v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i. M\u1ed9t nh\u00e0 b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng trong m\u1ed9t b\u1ea3o \u0111\u1ed3n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, h\u1ec5 ch\u00e9m hay b\u1eaft \u0111em \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u00e1n th\u00ec c\u00f3 th\u01b0\u1edfng. Nh\u01b0 v\u1eady m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 tuy\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ed1c r\u1ec5 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHi\u1ec7n nay, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ec1u y\u00ean, bi\u00ean thu\u1ef3 ph\u1eb3ng l\u1eb7ng, v\u00f4 c\u1edb th\u00eam qu\u00e2n, h\u00e1 ch\u1eb3ng lu\u1ed1ng th\u00eam kh\u00f3 nh\u1ecdc ph\u00ed t\u1ed5n ? N\u1ebfu lo r\u1eb1ng L\u1ea1ng S\u01a1n \u2013 Cao B\u1eb1ng li\u1ec1n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, th\u00ec t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, b\u1edd c\u00f5i m\u1ed7i n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u ri\u00eang bi\u1ec7t, \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 y\u00ean l\u1eb7ng, nay sao l\u1ea1i qu\u00e1 lo l\u1eafng ng\u1edd v\u1ef1c m\u00e0 n\u1ea3y c\u00e1i \u00fd ki\u1ebfn nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc K\u1ef7 lo tr\u1eddi \u0111\u1ed5 th\u1ebf ! C\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf c\u00e1c c\u1eeda \u1ea3i v\u00e0 t\u1ea5n s\u1edf, ch\u1ed7 n\u00e0o t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u00ec l\u1ea5y d\u00e2n canh gi\u1eef ; n\u01a1i n\u00e0o xung y\u1ebfu th\u00ec m\u1edbi n\u00ean ph\u00e1i qu\u00e2n ph\u00f2ng th\u1ee7, ch\u1ee9 c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i ph\u00e2n ph\u00e1i l\u1ebb t\u1ebb ! \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c xin tr\u00edch l\u1ea5y t\u00f4 thu\u1ebf huy\u1ec7n B\u1ea3o L\u1ed9c cho n\u1ed9p v\u00e0o t\u1ec9nh, chu\u1ea9n cho giao quan t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh x\u00e9t k\u1ef9 \u0111\u1ecba th\u1ebf v\u00e0 d\u00e2n t\u00ecnh xem qu\u1ea3 c\u00f3 c\u1eadn ti\u1ec7n hay kh\u00f4ng, th\u00ec t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ch\u1ec9. Duy c\u00f3 l\u00ednh c\u01a1 \u0111\u00e3 quy thu\u1eadn, t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady chu\u1ea9n cho m\u1ed7i n\u0103m c\u1ea5p \u00e1o r\u00e9t m\u1ed9t l\u1ea7n (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u00e1i \u00e1o k\u00e9p v\u1ea3i m\u1ed5 b\u1ee5ng v\u00e0 1 c\u00e1i qu\u1ea7n v\u1ea3i). V\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1ea3ng gi\u1ea3i cho r\u00f5 nh\u1eefng ph\u00e9p trong h\u01b0\u01a1ng, trong gi\u00e1p, tuy d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 n\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ea5y, nh\u01b0ng vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, ph\u00e1t gi\u00e1c k\u1ebb gian, v\u1eabn l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ed5ng l\u00fd. Nay n\u00ean s\u1ee9c cho h\u1ecd khuy\u00ean b\u1ea3o l\u1eabn nhau : ai n\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111em n\u1ed9p quan th\u00ec c\u00f3 th\u01b0\u1edfng, ai gi\u1ea5u gi\u1ebfm kh\u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3, n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng, c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u1ea7n \u0111\u1eb7t th\u00eam \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt, ch\u1ec9 th\u00eam b\u1eadn vi\u1ec7c\u201d. Sau \u0111\u00f3, B\u1eafc Ninh t\u00e2u r\u1eb1ng \u0111\u1ea5t B\u1ea3o L\u1ed9c c\u00e1ch L\u1ea1ng S\u01a1n h\u01a1i xa, d\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n c\u1ee9 n\u1ed9p \u1edf kho ph\u1ee7 L\u1ea1ng Giang cho ti\u1ec7n. Vua y cho.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cC\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u00e2u thu\u1ed9c t\u1ec9nh, b\u1ea5y l\u00e2u, theo th\u1ee7 t\u1ee5c, vi\u00ean tri ch\u00e2u hay l\u00fd tr\u01b0\u1edfng, h\u00e0o m\u1ee5c, nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng, vay n\u1ee3. Trong v\u0103n kh\u1ebf vi\u1ebft l\u00e0 c\u1ea3 huy\u1ec7n ho\u1eb7c c\u1ea3 ch\u00e2u, r\u1ed3i ghi c\u1ea3 t\u00ean h\u1ecd c\u00e1c \u0111\u1ed9ng, c\u00e1c s\u00e1ch v\u00e0o \u0111\u00f3. Ng\u00e0y c\u00e0ng l\u00e2u, con s\u1ed1 c\u00e0ng to, g\u1ed9p c\u1ea3 g\u1ed1c l\u1eabn l\u00e3i, k\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng tr\u0103m h\u00e0ng ngh\u00ecn ! V\u00e0, d\u00e2n trong h\u1ea1t t\u1eeb sau khi th\u1ed5 ph\u1ec9 n\u1ed5i l\u00ean, li\u1ec1n n\u0103m ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng g\u00f3p binh l\u01b0\u01a1ng, do \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 c\u1ee7a d\u1ea7n d\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc. Trong nh\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e1i c\u1ea7n k\u00edp tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, c\u00f2n lo ch\u01b0a r\u1ed3i, th\u00ec c\u00f2n l\u1ea5y g\u00ec tr\u1ea3 n\u1ee3 ! M\u1ed9t phen \u0111\u00f2i h\u1ecfi, th\u00eam m\u1ed9t phen m\u1ea5t ti\u1ec1n h\u00e0nh l\u00fd, ch\u1ec9 l\u00e0m \u0111\u1ea7y t\u00fai cho ch\u1ee7 n\u1ee3 m\u00e0 th\u00f4i ! N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, th\u1ea7n \u0111\u00e3 c\u00f3 tr\u00e1t s\u1ee9c : n\u1ebfu ai c\u00f3 n\u1ee3 ri\u00eang, \u0111\u00e1ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi th\u00ec ph\u1ea3i do t\u1ec9nh \u0111\u00f2i \u0111\u1ebfn, chi\u1ebfu theo g\u1ed1c l\u00e3i m\u00e0 ph\u00e2n x\u1eed, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n \u0111\u1ebfn d\u00e2n x\u00e3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 ph\u00ed t\u1ed5n. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f2i h\u1ecfi n\u1ee3 ri\u00eang, ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc n\u1ee3 v\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa c\u00e1ch, c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111i ki\u1ec7n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn b\u1ecb h\u00fat d\u1ea7u h\u00fat m\u1ee1 m\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f4ng th\u01b0\u1eddng b\u1ecf l\u00f2ng th\u00f2ng, ch\u1eadm tr\u1ec5. V\u1eady xin ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf ti\u1ec1n b\u1ea1c ra cho vay l\u1ea5y l\u00e3i, h\u1ec5 c\u00f3 v\u0103n kh\u1ebf th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 n\u0103m, th\u00e1ng l\u00e2u hay m\u1edbi, \u0111\u1ec1u gia h\u1ea1n cho 3 n\u0103m h\u1ebft h\u1ea1n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f2i h\u1ecfi\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan to \u1edf m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng vi\u1ec7c d\u1ea5y l\u1ee3i tr\u1eeb h\u1ea1i c\u1ea7n thi\u1ebft trong h\u1ea1t, h\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u00e1ng n\u00f3i, m\u00e0 ch\u1ec9 v\u1ed9i n\u00f3i v\u1ec1 m\u1ed9t vi\u1ec7c \u0111\u00f2i n\u1ee3, \u0111\u1ec3 cho nh\u00e0m tai ? K\u1ec3 ra, k\u1ebb gi\u00e0u, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, vay m\u01b0\u1ee3n l\u1eabn nhau, c\u0169ng l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng \u1edf d\u00e2n gian. Nay mu\u1ed1n do t\u1ec9nh \u0111\u00f2i \u0111\u1ebfn truy h\u1ecfi \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c ri\u00eang, l\u1ea1i mu\u1ed1n xin tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u00ec h\u1ecd m\u00e0 cho gia h\u1ea1n ho\u00e3n n\u1ee3 : sao ki\u1ebfn th\u1ee9c th\u1ea5p k\u00e9m, qu\u00ea k\u1ec7ch \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! C\u00f2n vi\u1ec7c n\u00f3i c\u00e1c vi\u00ean tri ch\u00e2u ho\u1eb7c l\u00fd tr\u01b0\u1edfng, h\u00e0o m\u1ee5c nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng, vay n\u1ee3, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb ch\u1ee7 n\u1ee3 \u0111\u00f2i h\u1ecfi, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m cho d\u1ea7u m\u1ee1 c\u1ee7a d\u00e2n b\u1ecb h\u00fat c\u1ea1n th\u00ec t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, th\u1ed5 d\u00e2n c\u0169ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng g\u00f3p giao d\u1ecbch g\u00ec cho l\u1eafm, ch\u1eb3ng qua l\u0169 ch\u00fang m\u01b0\u1ee3n vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf nu\u00f4i b\u00e9o ri\u00eang nh\u00e0 m\u00ecnh th\u00f4i ! N\u1ebfu mu\u1ed1n c\u00e1ch b\u1ecf c\u00e1i t\u1ec7 \u1ea5y, sao ch\u1eb3ng tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y c\u00e1ch b\u1ecf ngay nh\u1eefng s\u1ef1 nh\u0169ng l\u1ea1m c\u1ee7a ch\u00e2u m\u1ee5c, l\u00fd d\u1ecbch v\u00e0 k\u1ef3 h\u00e0o \u0111i, m\u00e0 l\u1ea1i ch\u1ec9 xin cho ho\u00e3n n\u1ee3 ? N\u1ebfu bi\u1ebft gi\u1eef m\u00ecnh thanh li\u00eam, c\u00f4ng b\u1eb1ng, h\u1ebft l\u00f2ng v\u00ec d\u00e2n, ng\u0103n ng\u1eeba th\u00f3i l\u1ea5n \u00e1p c\u1ee7a k\u1ebb h\u00e0o ph\u00fa, chi\u00eau t\u1eadp nh\u1eefng d\u00e2n xi\u00eau gi\u1ea1t tr\u1edf v\u1ec1, khuy\u00ean cho ch\u0103m vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y, d\u1ea1y b\u1ea3o cho d\u1ea5y l\u00f2ng nh\u00e2n nh\u01b0\u1ee3ng, th\u00ec c\u00e1i c\u01a1 gi\u00f3 th\u1ed5i c\u1ecf l\u01b0\u1edbt, ch\u1eb3ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng tr\u00f4ng nhau m\u00e0 c\u1ea3m ho\u00e1. Gi\u00e0u ngh\u00e8o gi\u00fap nhau, l\u00e0ng x\u00f3m c\u00f9ng y\u00ean, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 thu\u00ea. Ng\u01b0\u01a1i ch\u1eb3ng l\u00e0m th\u1ebf, l\u1ea1i ch\u1ec9 ch\u0103m ch\u0103m l\u00fd h\u1ed9i v\u1ec1 vi\u1ec7c ti\u1ec1n n\u1ee3, h\u00e1 ch\u1eb3ng l\u1ea7m l\u1eafm sao ? H\u01a1n n\u1eefa, ng\u01b0\u01a1i mu\u1ed1n g\u1ecdi c\u00e1c ch\u1ee7 n\u1ee3 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 ph\u00e2n x\u1eed, t\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng l\u00e0m th\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee1 ph\u00ed t\u1ed5n n\u00e0y kh\u00e1c, nh\u01b0ng bi\u1ebft \u0111\u00e2u ch\u1eb3ng l\u00e0 mua \u01a1n chu\u1ed1c hu\u1ec7 v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u, ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i v\u1ec1 qu\u00e0 c\u00e1p t\u1ea1 \u01a1n, k\u1ebb nha l\u1ea1i d\u1ecbch thu\u1ed9c l\u1ea1i l\u1ee3i d\u1ee5ng m\u00e0 ch\u1ea5m m\u00fat. L\u1ee3i d\u00e2n ch\u1eb3ng th\u1ea5y \u0111\u00e2u, l\u1ea1i l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n. M\u1ed1i t\u1ec7 \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00e0ng qu\u00e1 l\u1eafm ! D\u1ee5ng t\u00e2m nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ebfm x\u1ec9a n\u1eefa. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf !\u201d<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cK\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean to, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc c\u1ef1c m\u1ea1nh. S\u00f4ng C\u1eedu An ti\u00eau \u0111i, e kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau. \u0110\u00ea gi\u1eef n\u01b0\u1edbc \u1edf hai b\u00ean b\u1edd c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1eafp. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : \u0111\u00ea c\u0169 \u1edf trong h\u1ea1t, d\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u01a1n 20000 tr\u01b0\u1ee3ng, h\u1eb1ng n\u0103m, m\u00f9a thu m\u01b0a l\u00ean, vi\u1ec7c sang h\u1ed9 kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u1ea5t v\u1ea3, \u0111\u00ea t\u1eebng b\u1ecb v\u1ee1. Nay l\u1ea1i \u0111\u1eafp th\u00eam con \u0111\u00ea h\u01a1n 10000 tr\u01b0\u1ee3ng, e ch\u1eb3ng kh\u1ecfi gi\u1eef ch\u1ed7 n\u1ecd, h\u1ecfng ch\u1ed7 kia ! M\u1ed9t khi c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u th\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n ch\u1eb3ng kh\u1ecfi c\u00e1i lo b\u1ebfp ng\u1eadp \u1ebfch \u0111\u1ebb ! V\u1eady \u0111\u1ed1i v\u1edbi con s\u00f4ng m\u1edbi, b\u00e0n t\u00ednh \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc c\u0169ng t\u1ea1m b\u1ee3 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t m\u00f9a h\u00e8 m\u00e0 th\u00f4i. V\u1eady xin \u1edf s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0, tr\u00ean t\u1eeb S\u01a1n T\u00e2y xu\u1ed1ng \u0111\u1ebfn H\u01b0ng Y\u00ean, hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu, khai th\u00f4ng 7 \u0111o\u1ea1n \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng. (V\u1ec1 b\u00ean t\u1ea3 Nh\u1ecb H\u00e0, m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb huy\u1ec7n B\u1ea1ch H\u1ea1c kh\u01a1i th\u00f4ng c\u1eeda s\u00f4ng v\u00e0o \u0110\u1ea1i Giang th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng Canh h\u1ee3p v\u1edbi s\u00f4ng Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c ; m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb x\u00e3 Kim \u0110\u00e0 huy\u1ec7n Y\u00ean L\u00e3ng, kh\u01a1i th\u00f4ng c\u1eeda s\u00f4ng th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn x\u00e3 Kim Anh, huy\u1ec7n Kim Anh v\u00e0o c\u1eeda s\u00f4ng Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c ; m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb kho\u1ea3ng gi\u1eefa s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c khai th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn c\u00e1c x\u00e3 Ph\u00f9 Ninh, Ph\u00f9 \u0110\u1ed5ng thu\u1ed9c B\u1eafc Ninh v\u00e0o s\u00f4ng L\u1ee5c \u0110\u1ea7u ; m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb b\u00e3i T\u00e0m X\u00e1 kh\u01a1i th\u00f4ng v\u00e0o th\u00e0nh C\u1ed5 Loa th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn c\u1eeda s\u00f4ng Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c ; m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb x\u00e3 B\u00e1t Tr\u00e0ng kh\u01a1i th\u00f4ng c\u1eeda s\u00f4ng, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn C\u1ea7u S\u1ed5, C\u1ea7u D\u1ea7u, \u0111\u1ecba gi\u1edbi huy\u1ec7n Gia L\u00e2m ; m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb K\u00eanh Lo\u00e1t, ph\u1ee7 B\u00ecnh Giang, kh\u01a1i th\u00f4ng \u0111\u1ebfn C\u1ea7u Binh, C\u1ea7u C\u1edd v\u00e0o s\u00f4ng \u0110\u1ea1i Giang, \u0111\u1ecba gi\u1edbi huy\u1ec7n Thanh H\u00e0. V\u1ec1 b\u00ean h\u1eefu Nh\u1ecb H\u00e0, m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n t\u1eeb x\u00e3 Ph\u01b0\u1edbc Xuy\u00ean, kh\u01a1i th\u00f4ng c\u1eeda s\u00f4ng v\u00e0o x\u00e3 Ph\u00fa V\u1eadt). Nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f3 s\u00f4ng c\u0169 r\u1ed3i th\u00ec kh\u01a1i cho th\u00f4ng ; nh\u1eefng n\u01a1i kh\u00f4ng c\u00f3 s\u00f4ng c\u0169 th\u00ec khai \u0111\u00e0o ra. Nh\u1eefng kh\u00fac khu\u1ea5t kh\u00fac c\u1ee7a hai s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c th\u00ec n\u1eafn cho th\u1eb3ng ; nh\u1eefng kh\u00fac n\u00f4ng c\u1ea1n ngh\u1ebdn t\u1eafc th\u00ec n\u1ea1o v\u00e9t cho s\u00e2u, khi\u1ebfn n\u01b0\u1edbc chia ch\u1ea3y ra nhi\u1ec1u ng\u1ea3, th\u00ec k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean trong m\u00f9a thu kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn tr\u00e0n ng\u1eadp\u201d.<\/p>\n<p>Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c ch\u1ed1ng l\u1ee5t kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 d\u1ec5, vi\u1ec7c d\u00e2n s\u1ef1 c\u0169ng th\u1ef1c kh\u00f3 kh\u0103n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00e0o s\u00f4ng C\u1eedu An c\u1ed1t \u0111\u1ec3 chia b\u1edbt s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a s\u00f4ng C\u00e1i. \u0110\u00ea \u1edf hai b\u1edd s\u00f4ng C\u1eedu An ch\u1eb3ng qua b\u1ed3i \u0111\u1eafp nho nh\u1ecf, kh\u00f4ng v\u00ed \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady sao l\u1ea1i b\u00e0n ph\u1ea3i s\u1eeda \u0111\u1eafp m\u1ed9t phen nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u01a1n 10000 tr\u01b0\u1ee3ng ? Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 quan m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ch\u1eb3ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 t\u00e2m kinh l\u00fd, m\u00e0 l\u1ea1i b\u00e0n t\u00e1n n\u00e0y kh\u00e1c, t\u1ef1 h\u1ed3 c\u00f3 \u00fd \u0111un \u0111\u1ea9y, t\u1ee9c nh\u01b0 ch\u1ed7 \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n kh\u01a1i th\u00f4ng c\u00e1c \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng. Duy c\u00f3 s\u00f4ng Thi\u00ean \u0110\u1ee9c v\u00e0 s\u00f4ng Nguy\u1ec7t \u0110\u1ee9c, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u00e0n \u0111\u1ebfn, song c\u00f4ng tr\u00ecnh to l\u1edbn, ch\u01b0a th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n c\u00e1c kh\u00fac thu\u1ed9c B\u1ea1ch H\u1ea1c v\u00e0 T\u00e0m X\u00e1 \u0111\u1ec1u \u1edf th\u01b0\u1ee3ng du, d\u00f9 mu\u1ed1n kh\u01a1i th\u00f4ng th\u00ec cho n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o ch\u1ed7 n\u00e0o ? V\u1ea3, \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c ch\u1ed1ng l\u1ee5t, tr\u1eabm r\u1ea5t quan t\u00e2m, d\u00f9 l\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a k\u1ebb c\u1eaft c\u1ecf ki\u1ebfm c\u1ee7i c\u0169ng ph\u1ea3i l\u1eb7t l\u01b0\u1ee3m, hu\u1ed1ng chi ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i coi gi\u1eef m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0ng n\u00f3i vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00f3 \u0111\u00edch th\u1ef1c r\u00f5 r\u00e0ng m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu ch\u1ec9 b\u00e0n su\u00f4ng tr\u00ean gi\u1ea5y kh\u00f4ng x\u00e9t c\u00f3 \u0111\u00fang hay kh\u00f4ng th\u00ec th\u1eed ngh\u0129 xem c\u00f3 \u00edch g\u00ec cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ?\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhi\u00ean d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an l\u1ea1i b\u00e0n r\u1eb1ng nh\u1eefng chi nh\u00e1nh \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u s\u00f4ng H\u00e0m Giang thu\u1ed9c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 Mao \u0110i\u1ec1n \u1edf C\u1ea9m Gi\u00e0ng, K\u1ec7 Gi\u1ea3n \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean, T\u1ee9 D\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0110\u00f4ng An v\u00e0 \u0110a T\u1ed1n \u1edf Gia L\u00e2m, theo t\u1eebng \u0111o\u1ea1n m\u00e0 khai \u0111\u00e0o, khi\u1ebfn cho n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y ra bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng. Vua c\u0169ng truy\u1ec1n ch\u1ec9 ban qu\u1edf.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cC\u00e1c s\u00e1ch Man n\u00fai \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn quy ph\u1ee5c c\u00f2n \u1ea9n l\u1eadu nhi\u1ec1u. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u b\u1edfi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Thu\u1eadn Th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u1ea5n \u962e\u6587\u9707 [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Po_Saong_Nyung_Ceng\">Po Saong Nyung Ceng<\/a>] v\u00e0 Tr\u1ea5n th\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u962e\u6587\u6c38 [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Po_Klan_Thu\">Po Klan Thu<\/a>] che gi\u1ea5u \u0111\u1ec3 l\u1ea5y l\u1ee3i ri\u00eang. X\u00e9t ra, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Man mu\u1ed1n xin ghi v\u00e0o ng\u1ea1ch \u0111\u1ec3 ch\u1ecbu thu\u1ebf, cho kh\u1ecfi b\u1ecb th\u1ed5 d\u00e2n s\u00e1ch nhi\u1ec5u. V\u1eady xin n\u00ean m\u1ed9t phen ch\u1ea5n ch\u1ec9nh \u0111\u1ec3 tr\u1eeb b\u1ecf m\u1ed1i t\u1ec7\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1eb3ng thi\u1ebfu g\u00ec c\u1ee7a. \u0110\u1ed1i v\u1edbi s\u1ed1 thu\u1ebf nh\u1ecf m\u1ecdn c\u1ee7a d\u00e2n Man, kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ebfm x\u1ec9a. Duy ngh\u0129 : m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5t, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u1ea7y t\u00f4i v\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e0 vua, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1eb7t ngo\u00e0i b\u1ea3n \u0111\u1ed3 ? V\u1eady c\u00e1c s\u00e1ch Man c\u00f2n \u1ea9n l\u1eadu, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c x\u00e9t r\u00f5, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thu\u1ebf\u201d. Khi b\u1ea3n t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean, vua chu\u1ea9n cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 17 [1836] m\u00e0 k\u1ef3 thu thu\u1ebf th\u00ec kh\u1edfi th\u1ee7y t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn h\u1ebft th\u00e1ng t\u01b0. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7 l\u00e2u d\u00e0i. (S\u1ed1 ng\u1ea1ch \u1ea9n l\u1eadu : t\u1ea5t c\u1ea3 137 s\u00e1ch, h\u01a1n 2100 su\u1ea5t \u0111inh. L\u1ec7 thu\u1ebf c\u1ea3 n\u0103m : ng\u00e0 voi 270 c\u00e2n, s\u1eebng t\u00ea 10 c\u00e2n, s\u00e1p v\u00e0ng h\u01a1n 90 c\u00e2n, m\u1eadt ong h\u01a1n 40 c\u00e2n, s\u1eaft ch\u00edn th\u00e0nh phi\u1ebfn nh\u1ecf h\u01a1n 370 c\u00e2n. Thu\u1ebf ti\u1ec1n v\u00e0 ti\u1ec1n n\u1ed9p thay b\u1ea1c : h\u01a1n 1580 quan).<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Cao B\u1eb1ng, B\u00f9i Qu\u1ed1c Trinh d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t Cao B\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc v\u00ec c\u00f3 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c g\u00e2y s\u1ef1, l\u0169 b\u1ea5t \u0111\u1eafc ch\u00ed c\u01b0\u1edbp b\u00f3c l\u00e0m c\u00e0n, c\u1ee7a c\u1ea3i b\u1ecb l\u1ea5y m\u1ea5t, m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb ch\u1ebft oan. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng nguy\u00ean \u0111\u01a1n \u0111\u1ee9ng ki\u1ec7n, ho\u1eb7c v\u00ec b\u00e1o o\u00e1n, ho\u1eb7c v\u00ec m\u01b0u t\u00ednh l\u00e0m ti\u1ec1n. N\u1ebfu nh\u1ea5t nh\u1ea5t tra x\u00e9t \u0111\u00f2i h\u1ecfi, ch\u01b0a ch\u1eafc kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 li\u00ean lu\u1ef5. V\u1eady xin ph\u00e0m vi\u1ec7c t\u1eeb th\u00e1ng 12 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9ng c\u1edb \u0111\u00edch x\u00e1c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u \u0111\u01a1n k\u00edn \u0111\u1ec3 ki\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng xin tha 2 t\u00ean ph\u1ea1m \u00e1n \u0103n c\u01b0\u1edbp v\u00e0 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf ; sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i can \u00e1n sai qu\u00e2n l\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed nh\u1eb9 cho c\u00e1ch l\u01b0u, khi\u1ebfn cho th\u1ea5m th\u00eda \u0103n n\u0103n l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, g\u1eafng ngh\u0129 l\u00e0m t\u1ed1t v\u1ec1 sau. Nay l\u1ea1i mu\u1ed1n \u0111em nh\u1eefng \u00e1n t\u1ed9i n\u1eb7ng nh\u01b0 l\u00e0m gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111\u00e3 ki\u1ec7n, \u0111\u1ec1u m\u1ed9t m\u1ef1c b\u1ecf \u0111i kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi : th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 \u00fd \u0111un \u0111\u1ea9y v\u00f4 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. V\u1ea3, t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng \u00edt vi\u1ec7c h\u00ecnh ng\u1ee5c ki\u1ec7n t\u1ee5ng, ch\u1eb3ng b\u1eadn r\u1ed9n v\u1ec1 v\u0103n \u00e1n nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c. Tr\u01b0\u1edbc kia, qu\u00e2n gi\u1eb7c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, nh\u00e2n d\u00e2n b\u1ecb hi\u1ebfp ch\u1ebf, oan u\u1ed5ng, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea7y t\u1ecf, ch\u00ednh mong \u0111\u1ebfn l\u00fac lo\u1ea1n y\u00ean, b\u00e1o quan \u0111\u1ec3 r\u1eeda oan. Nay gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e3 ch\u1ecbu gi\u1ebft, d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 y\u00ean l\u1eb7ng, th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t l\u00ean tr\u00ean h\u1ebft, vi\u1ec7c th\u00e2n oan g\u1ee1 u\u1ed5ng cho d\u00e2n. V\u1eady trong nh\u1eefng \u0111\u01a1n ki\u1ec7n, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00e0o l\u00e0 v\u00ec hi\u1ec1m th\u00f9 vu kh\u1ed1ng, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c chi\u1ebfu lu\u1eadt vu c\u00e1o tr\u1ecb t\u1ed9i, s\u1ebd kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i n\u1ea1n d\u00e2y d\u01b0a li\u00ean lu\u1ef5. V\u1eady sao l\u1ea1i l\u1ea5y \u00fd ki\u1ebfn m\u1ed9t chi\u1ec1u c\u1ee7a m\u00ecnh m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ecfi ph\u1ea3i, tr\u00e1i, n\u00ean, ch\u0103ng, mu\u1ed1n b\u1ecf qua h\u1ebft ? T\u1eeb nay, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111\u01a1n ki\u1ec7n v\u1ec1 nh\u1eefng \u00e1n n\u1eb7ng nh\u01b0 c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a, gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi th\u00ec c\u1ea7n ph\u1ea3i gi\u1eef c\u00f4ng b\u1eb1ng, li\u00eam ch\u00ednh, x\u00e9t k\u1ef9 th\u1ef1c h\u01b0 : vu c\u00e1o th\u00ec theo lu\u1eadt nghi\u00eam tr\u1ecb, b\u1ecb oan th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c v\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta m\u00e0 x\u00e9t x\u1eed g\u1ee1 oan, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 ch\u00fat ng\u1ea1i kh\u00f3. (N\u1ebfu kh\u00f4ng) s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t l\u1ea1i l\u01b0u quan c\u00e1c ch\u00e2u, c\u00e1c huy\u1ec7n, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean. Ba huy\u1ec7n Y\u00ean H\u01b0ng, Hoa Phong, Ho\u00e0nh B\u1ed3 v\u00e0 hai ch\u00e2u Ti\u00ean Y\u00ean v\u00e0 V\u1ea1n Ninh thu\u1ed9c h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean, nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t th\u1ed5 tri huy\u1ec7n v\u00e0 th\u1ed5 tri ch\u00e2u ; ch\u00e2u V\u00e2n \u0110\u1ed3n th\u00ec \u0111\u1eb7t th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c. H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c, t\u00e2u xin chi\u1ebfu theo l\u1ec7 ch\u00e2u huy\u1ec7n c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c l\u01b0u quan. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u1ea3i. Duy c\u00f3 ch\u00e2u V\u00e2n \u0110\u1ed3n, \u0111inh v\u00e0 \u0111i\u1ec1n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y (trong ch\u00e2u h\u1ea1t ch\u1ec9 c\u00f3 2 l\u00e0ng, \u0111inh \u0111\u01b0\u1ee3c 34 ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c 3 m\u1eabu), chu\u1ea9n cho tri ch\u00e2u V\u1ea1n Ninh \u1edf g\u1ea7n ki\u00eam l\u00fd c\u1ea3. C\u00f2n nh\u1eefng th\u1ed5 quan \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc, cho hi\u1ec7p c\u00f9ng l\u01b0u quan l\u00e0m vi\u1ec7c<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa, Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng v\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc An ph\u1ea1m t\u1ed9i ph\u1ea3i mi\u1ec5n quan. D\u00f9ng : Th\u1ef1 T\u1ea3 qu\u00e2n ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Ti\u1ec1n dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa ; B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n quy\u1ec1n l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa ; Kh\u00e2m ph\u00e1i l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang quy\u1ec1n l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u1edf Thanh Hoa ph\u00e1t gi\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ee5 \u00e1n \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m gi\u1eb7c : \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 tha ph\u1ea1m nh\u00e2n, m\u00e0 l\u0169 Kh\u1ea3 B\u1eb1ng m\u1ed9t m\u1ef1c ng\u1eadm mi\u1ec7ng, ng\u1ed3i y\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed1n kh\u1ecfi t\u1ed9i ch\u1ebft, cho n\u00ean h\u1ecd \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c v\u00e0 giao cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ngh\u1ec7 An T\u1ea1 Quang C\u1ef1, quy\u1ec1n l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang ngh\u1ecb x\u1eed. \u0110\u1ebfn khi th\u00e0nh \u00e1n Nguy\u1ec5n Huy Chi\u1ec3u b\u1ecb kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu, B\u1eb1ng ph\u1ea3i t\u1ed9i sung qu\u00e2n, An b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c l\u00e0m l\u00ednh ; Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n l\u00e0 L\u00ea Phi Ba v\u00e0 Qu\u1ea3n ph\u1ee7 ph\u1ee7 Thi\u1ec7u Ho\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh C\u1ed9ng c\u0169ng can v\u00e0o v\u1ee5 \u00e1n n\u00e0y. Ba ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u1ebft ch\u00e9m, C\u1ed9ng b\u1ecb ph\u00e1t ph\u1ed1i sung qu\u00e2n Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Ti\u1ec1n dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean T\u00f4n Th\u1ea5t M\u1ea1ch \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng t\u1eeb L\u1eef T\u1ed1ng [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Luzon\">Luzon<\/a>, Philippines] v\u1ec1. Vua v\u1eddi v\u00e0o, h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cNghe n\u00f3i quan tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc \u1ea5y th\u00e2n th\u1ec3 to l\u1edbn l\u1eafm, ph\u1ea3i kh\u00f4ng ?\u201d (M\u1ea1ch) t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cC\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u1eb7ng \u0111\u1ebfn 1000 c\u00e2n ((1) N\u00f3i k\u00edch l\u00ean, theo l\u1ed1i c\u00e2u x\u01b0a.1), b\u1ee5ng r\u1ea5t to, ch\u1ec9 n\u1eb1m m\u00e0 kh\u00f4ng ng\u1ed3i\u201d. Vua c\u01b0\u1eddi, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u1ea5y t\u1ea1i c\u00f3 b\u1ec7nh hay t\u1ea1i \u0103n nhi\u1ec1u ?\u201d. L\u1ea1i h\u1ecfi, v\u1ec1 phong t\u1ee5c trong n\u01b0\u1edbc. (M\u1ea1ch) t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cT\u1ee5c h\u1ecd ch\u1ec9 tham l\u1ee3i. Nh\u1eefng \u0111\u1ed3 qu\u00e0 bi\u1ebfu c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u00e1nh thu\u1ebf !\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cTh\u1ebf th\u00ec h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi b\u1ee5ng to \u0111\u00f3, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f3 l\u00f2ng \u0111en t\u1ed1i m\u00e0 th\u00f4i. \u00d4i ! L\u1ec5, ngh\u0129a, li\u00eam, s\u1ec9 l\u00e0 b\u1ed1n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 gi\u1eef g\u00ecn nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. Phong t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc h\u1ecd nh\u01b0 th\u1ebf th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khinh b\u1ec9 !\u201d.<\/p>\n<p>Sai V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Th\u1ecfa \u0111em v\u1ec7 binh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Thanh Hoa. L\u1ea1i sai quan t\u1ec9nh Thanh Hoa g\u1ecdi bi\u1ec1n binh h\u1ea1 ban thu\u1ed9c Trung v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy \u0111i c\u1ea3 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ninh B\u00ecnh cho \u0111\u1ee7 to\u00e0n v\u1ec7.<\/p>\n<p>Cho L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu. Doanh, tr\u01b0\u1edbc kia, can \u00e1n t\u1ef1 ti\u1ec7n tha ng\u01b0\u1eddi trong gia quy\u1ebfn c\u1ee7a gi\u1eb7c, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t x\u1eed ; \u0111\u1ebfn nay b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n xin kh\u00e9p t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Vua ngh\u0129 : \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 b\u1ecb gi\u1ebft, m\u00e0 vi\u1ec7c \u1ea5y \u1edf tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 ch\u1ec9 \u00e2n x\u00e1, v\u1eady gia \u01a1n r\u1ed9ng tha, l\u1ea1i cho kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0m ch\u1ee9c n\u00e0y.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cHai c\u1eeda \u1ea3i Na Mi\u00eau v\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Th\u01b0\u1ee3ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t, t\u1eeb sau khi th\u1ed5 ph\u1ec9 lan tr\u00e0n, kh\u00e1ch bu\u00f4n \u00edt \u0111\u1ebfn. Ti\u1ec1n thu\u1ebf n\u1eeda n\u0103m thu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y ! C\u00f3 2 ph\u1ed1 Na C\u00f9 v\u00e0 Y\u1ebfn L\u1ea1c, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i nhi\u1ec1u ng\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111i l\u1ea1i bu\u00f4n b\u00e1n. V\u1eady xin d\u1eddi \u1ea3i Na Mi\u00eau \u0111\u1ebfn trang C\u1ea9m Giang, g\u1ea7n ph\u1ed1 Na C\u00f9, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u1ea3i C\u1ea9m Giang ; d\u1eddi \u1ea3i L\u01b0\u01a1ng Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn x\u00e3 L\u01b0\u01a1ng H\u1ea1, r\u1ed3i cho ph\u00e1i vi\u00ean ng\u1ed3i thu thu\u1ebf \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o thu\u1ebf kho\u00e1\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh tr\u00edch ph\u00e1i Ti\u1ec1n v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c v\u00e0 H\u1eadu v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 \u00e1p gi\u1ea3i b\u1ecdn ngh\u1ecbch Ch\u1ea9m v\u00e0 th\u1ee7 c\u1ea5p ngh\u1ecbch Kh\u00f4i v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u ph\u00e1i qu\u00e2n l\u00ednh theo t\u1eebng \u0111\u1ecba h\u1ea1t, h\u1ed9 t\u1ed1ng \u00e1p gi\u1ea3i. C\u00e1c xe t\u00f9, v\u1eabn l\u1ea5y l\u00ednh tr\u1ea1m thay phi\u00ean nhau \u0111\u01b0a \u0111i, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 trong hai v\u1ec7 m\u1ed7i v\u1ec7 1 qu\u1ea3n v\u1ec7, 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00f9ng theo \u0111\u1ed9i tr\u1ea1m gi\u1ea3i \u0111i. C\u00f2n bi\u1ec1n binh th\u00ec cho ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 qu\u00ea ngh\u1ec9 ng\u01a1i. \u1edf Kinh c\u0169ng ph\u00e1i 2 qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 200 bi\u1ec1n binh l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i \u0111\u00f3n \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp gi\u1ea3i.<\/p>\n<p>Khi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, ngh\u1ecbch Ch\u1ea9m l\u1ea5y x\u00edch th\u1eaft c\u1ed5 t\u1ef1 t\u1eed. Ra l\u1ec7nh cho phanh th\u00e2y, ch\u1eb7t \u0111\u1ea7u Ch\u1ea9m, \u0111\u00f3ng h\u00f2m \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi coi vi\u1ec7c \u00e1p gi\u1ea3i l\u00e0 b\u1ecdn T\u00f4n Th\u1ea5t T\u00ea \u0111\u1ec1u b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c ; B\u1ed1 ch\u00ednh T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cH\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ki\u1ec3m kho t\u00e0ng \u1edf trong th\u00e0nh c\u00f3 : v\u00f2ng v\u00e0ng 1 c\u00e1i, n\u1eb7ng 2 l\u1ea1ng 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, b\u1ea1c h\u01a1n 13.800 l\u1ea1ng, ti\u1ec1n h\u01a1n 279000 quan, th\u00f3c h\u01a1n 7800 h\u1ed9c, \u0111\u1ec1u giao cho quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u0103ng s\u1ed5, nh\u1eadp kho ; c\u00f2n th\u00ec \u0111ang ki\u1ec3m so\u00e1t, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u1edf th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc ch\u1ee9a ti\u1ec1n \u0111\u1ebfn h\u01a1n 640000 quan. T\u1eeb khi qu\u00e2n gi\u1eb7c chi\u1ebfm c\u1ee9, ch\u1eafc ch\u00fang c\u0169ng c\u00f3 c\u01b0\u1edbp l\u1ea5y v\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng ch\u1eb3ng \u00edt. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee9 nh\u01b0 quan N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n v\u1ec1, t\u00e2u n\u00f3i : x\u00e9t h\u1ecfi \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c th\u00ec ch\u00fang khai r\u1eb1ng trong th\u00e0nh hi\u1ec7n c\u00f2n t\u00edch tr\u1eef \u0111\u1ebfn 700000 quan ti\u1ec1n. X\u00e9t nghi\u1ec7m v\u1edbi l\u1eddi n\u00f3i \u1ea5y th\u00ec c\u0169ng ph\u00f9 h\u1ee3p. Hu\u1ed1ng chi ti\u1ec1n ch\u1eb3ng v\u00ed nh\u01b0 th\u00f3c, g\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu gi\u1eb7c c\u00f3 v\u01a1 v\u00e9t, t\u1ea9u t\u00e1n ch\u1eb3ng qua c\u0169ng \u0111\u1ed9 50000, 60000 quan, s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i l\u00e0 600000, 700000 m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn thi\u1ebfu h\u1ee5t qu\u00e1 nh\u01b0 th\u1ebf. \u0110\u00f3 th\u1ef1c khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c ! Ho\u1eb7c gi\u1ea3 t\u00ecm ki\u1ebfm ki\u1ec3m so\u00e1t ch\u01b0a xong, ch\u1ee9 th\u1ef1c ra ch\u1eb3ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 s\u1ed1 \u1ea5y c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft ch\u1eebng. V\u1eady c\u1ea7n n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng ki\u1ec3m tra ch\u1edb \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu s\u00f3t m\u1ed9t m\u1ea3y\u201d. Li\u1ec1n sai Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111em theo th\u1ef1 Lang trung l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc H\u00e0i v\u00e0 th\u1ef1 Ng\u1ef1 s\u1eed l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh Qu\u00e1n c\u00f9ng \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tra.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Lang trung bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng : trong kho c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 ch\u1ee9a nhi\u1ec1u b\u1ea1c l\u1ea1ng, b\u00e8n sai Gia \u0110\u1ecbnh li\u1ec7u t\u1ed3n kho 2000 l\u1ea1ng b\u1ea1c, V\u0129nh Long 1000 l\u1ea1ng, Bi\u00ean H\u00f2a v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean m\u1ed7i t\u1ec9nh 500 l\u1ea1ng, c\u00f2n bao nhi\u00eau \u0111em c\u1ea3 v\u1ec1 Kinh. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng kho Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 nhi\u1ec1u ti\u1ec1n, sai t\u1ea3i \u0111\u1ebfn V\u0129nh Long 150000 quan, Bi\u00ean H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng m\u1ed7i t\u1ec9nh 120000 quan, An Giang 40000 quan.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLVIII<\/a> \u2013 158<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 [1835], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 8.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng gi\u1eb7c gi\u00e3 \u1edf Nam K\u1ef3, B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 y\u00ean h\u1ebft, sai th\u00f4ng d\u1ee5 cho nh\u00e2n d\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u0111\u1ec3 k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo.<\/p>\n<p>D\u1ee5 th\u1ed5 d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 d\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng nguy\u00ean theo th\u1ed5 t\u1ee5c c\u00e0y b\u1eb1ng dao, \u0111\u1ed1t n\u01b0\u01a1ng l\u00e0m r\u1eaby c\u00f9ng nhau y\u00ean vui n\u01a1i \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, t\u00ednh v\u1ed1n ch\u1ea5t ph\u00e1c thu\u1ea7n h\u1eadu, kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00f3i xa x\u1ec9 ki\u00eau ngoa. K\u1ec3 t\u1eeb Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng trong m\u1ed9t l\u00f2ng nh\u00e2n, kh\u00f4ng h\u1ec1 ph\u00e2n bi\u1ec7t. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i d\u1eabu t\u1ea3n m\u00e1t \u1edf n\u01a1i \u0111\u1ed3ng n\u00fai, song c\u0169ng thu\u1ed9c trong b\u1ea3n \u0111\u1ed3, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi xa l\u1ea1 \u1edf n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c. B\u1ea5y nay, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 \u0111\u1ee9c nh\u00e2n h\u1eadu, l\u00f2ng khoan ho\u00e0 c\u1ee7a nh\u00e0 vua, tu\u1ef3 \u00fd l\u00e0m l\u1ee5ng ngh\u1ec9 ng\u01a1i, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i lu\u1ef5 ph\u1ea3i \u0111i tr\u1eadn, \u0111i phu, m\u00e0 c\u00f3 c\u00e1i y\u00ean vui c\u00e0y ru\u1ed9ng \u0103n, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng u\u1ed1ng. \u0110\u00e2u c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u1ee7a vua, ai c\u0169ng l\u00e0 d\u00e2n c\u1ee7a vua, \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u00e0 c\u1eeda, s\u1ea3n nghi\u1ec7p, so v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Kinh l\u1ea1i an nh\u00e0n h\u01a1n, th\u00ec c\u00f2n kh\u1ed5 g\u00ec m\u00e0 l\u00e0m lo\u1ea1n ? L\u1ea1i v\u00ec \u1edf h\u1ebbo l\u00e1nh n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n, th\u00f3i quen \u0111\u00e3 th\u00e0nh phong t\u1ee5c, ch\u1eb3ng bi\u1ebft ph\u00e1p lu\u1eadt k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u00e0 nghi\u00eam ng\u1eb7t, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1ec9 l\u1ea5y t\u00ecnh th\u00f4ng gia l\u00e0m tr\u1ecdng.<\/p>\n<p>\u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc, t\u00ean ph\u1ea3n ngh\u1ecbch L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng ng\u1ea7m m\u01b0u n\u1ed5i lo\u1ea1n, th\u00ec Th\u1ed5 ty Ninh B\u00ecnh l\u00e0 b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i theo l\u00e0m v\u00e2y c\u00e1nh, li\u00ean k\u1ebft v\u1edbi th\u1ed5 m\u1ee5c S\u01a1n, H\u01b0ng l\u00e0 \u0110inh C\u00f4ng Ti\u1ebfn, th\u1ed5 m\u1ee5c t\u1ec9nh Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Bang, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u00e1t k\u00eau g\u1ecdi b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u n\u01a1i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u201cN\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n n\u1ed5i lo\u1ea1n \u1edf B\u1ea3o L\u1ea1c, th\u00ec Th\u00e1i Nguy\u00ean c\u00f3 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, N\u00f4ng V\u0103n Nghi\u1ec7t, Cao B\u1eb1ng c\u00f3 B\u1ebf V\u0103n C\u1eadn, B\u1ebf V\u0103n Huy\u1ec1n, L\u1ea1ng S\u01a1n c\u00f3 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ho\u00e0, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u do ch\u00e2n th\u1ed5 t\u00f9 n\u1ed5i l\u00ean th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng ph\u1ee5 ho\u1ea1 : v\u00e2y \u0111\u00e1nh t\u1ec9nh th\u00e0nh, ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n, t\u00e0n h\u1ea1i d\u00e2n \u0111en, r\u1eafc \u0111\u1ed9c cho s\u1edf t\u1ea1i, g\u00e2y n\u00ean c\u00e1i \u00e1n ph\u1ea3n lo\u1ea1n ! V\u1ea3, Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 con Qu\u00e1ch T\u1ea5t Th\u00fac. Qu\u00e1ch T\u1ea5t Th\u00fac tr\u01b0\u1edbc kia c\u1eady n\u01a1i hi\u1ec3m, ch\u1ef1c c\u1ed1 th\u1ee7, sau bi\u1ebft v\u1ec1 v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, may \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh tha, ban cho quan ch\u1ee9c. T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong l\u00e0m th\u1ed5 m\u1ee5c. N\u1ebfu c\u00f2n c\u00f3 t\u00e2m \u0111\u1ecba ra ng\u01b0\u1eddi th\u00ec t\u1ef1 n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng b\u00e1o \u01a1n l\u00e0 ph\u1ea3i. Kh\u00f4ng ng\u1edd t\u00ednh r\u1ee3 kh\u00f3 thu\u1ea7n, \u0111\u1eddi quen l\u00e0m \u00e1c, cam t\u00e2m kh\u1edfi ngu\u1ef5, t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y c\u00e1i ho\u1ea1 di\u1ec7t vong ! M\u1ed9t khi qu\u00e2n nh\u00e0 tr\u1eddi k\u00e9o \u0111\u1ebfn, L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng b\u1ecb \u0111\u00f3ng c\u0169i \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn c\u1eeda cung khuy\u1ebft. T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u1ec1u thua ch\u1ea1y, \u1ea9n n\u00fap x\u00f3 r\u1eebng. \u0110\u00ecnh Bang, \u0110\u00ecnh Ph\u00e1t sau \u0111\u00f3 c\u0169ng b\u1ecb b\u1eaft, \u0111em \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u00e1n.<\/p>\n<p>\u201cN\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, \u00f4ng cha \u0111\u1ec1u ch\u1ecbu \u01a1n n\u01b0\u1edbc, b\u1ea3n th\u00e2n V\u00e2n c\u0169ng c\u00f3 quan ch\u1ee9c, th\u1ebf m\u00e0 ch\u1eb3ng ngh\u0129 y\u00ean ph\u1eadn, gi\u1eef ph\u00e9p, l\u1ea1i manh t\u00e2m kia kh\u00e1c, t\u1ee5 h\u1ecdp nh\u1eefng k\u1ebb hung \u00e1c x\u1ea5u xa n\u1ed5i l\u00ean, kh\u00e1c g\u00ec b\u1ecd ng\u1ef1a ch\u1ed1ng xe ! Quan qu\u00e2n 3 \u0111\u1ea1o gi\u00e1p c\u00f4ng, l\u00f9ng kh\u1eafp r\u1eebng s\u00e2u \u0111\u1ed1t ch\u1ebft, \u0111\u01b0a \u0111\u1ea7u V\u00e2n v\u1ec1 Kinh, c\u00f2n b\u00e8 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c nh\u01b0 l\u0169 B\u1ebf V\u0103n Huy\u1ec1n, N\u00f4ng V\u0103n Nghi\u1ec7t, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Ho\u00e0, Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Th\u01b0\u1edbc, ho\u1eb7c b\u1ecb b\u1eaft ho\u1eb7c b\u1ecb ch\u00e9m, ch\u1eb3ng s\u00f3t m\u1ed9t m\u1ed1ng n\u00e0o. \u0110\u00f3 h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec ch\u00fang t\u1ef1 l\u00e0m n\u00ean t\u1ed9i ? N\u1ebfu tr\u01b0\u1edbc kia bi\u1ebft ch\u00fat ph\u1ea3i tr\u00e1i, li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1eddng n\u00ean b\u1ecf, n\u00ean theo th\u00ec sao \u0111\u1ebfn n\u1ed7i m\u1eafc v\u00e0o t\u1ed9i l\u1edbn ph\u1ea3n ngh\u1ecbch \u1ea5y ! K\u1ebb c\u1ea7m \u0111\u1ea7u th\u00ec th\u00e2n ch\u1ecbu ch\u00e9m gi\u1ebft, t\u1ed9i \u0111\u1ebfn v\u1ee3 con, k\u1ebb t\u00f9ng \u0111\u1ea3ng th\u00ec ch\u1ecbu ch\u1ebft \u0111\u00f3i x\u00f3 r\u1eebng, m\u1eafc ph\u1ea3i m\u0169i g\u01b0\u01a1m, h\u00f2n \u0111\u1ea1n ; c\u00e1 ao, c\u00e2y r\u1eebng v\u00ec n\u1ea1n l\u1eeda ch\u00e1y v\u1ea1 l\u00e2y \u0111\u1ebfn k\u1ebb v\u00f4 t\u1ed9i ! N\u1ebfu b\u1ea3o v\u00ec b\u1ecb quan tham l\u1ea1i nh\u0169ng s\u1edf t\u1ea1i b\u1ee9c b\u00e1ch, th\u00ec sao ch\u1eb3ng \u0111\u1ebfn quan tr\u00ean cai tr\u1ecb m\u00e0 k\u00eau x\u00e9t x\u1eed ? T\u1ea1i sao ch\u1eb3ng v\u00e0o kinh vua \u0111\u1ea7u \u0111\u01a1n ki\u1ec7n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eadp t\u1ee9c x\u00e9t r\u00f5 oan \u1ee9c. L\u1ea1i cam t\u00e2m theo gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 m\u1eafc v\u00e0o lu\u1eadt ph\u00e1p, sao c\u1ef1c ngu \u0111\u1ebfn th\u1ebf ? V\u1ea3, m\u1ed9t phen xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng, nh\u1eefng k\u1ebb ngu d\u1ea1i theo gi\u1eb7c, c\u1ed1 nhi\u00ean ch\u1eb3ng \u0111\u00e1ng n\u00f3i. Trong \u0111\u00f3 c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng th\u1ed5 ty, tr\u1ed5 s\u1ee9c v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u0169ng ch\u1eb3ng thi\u1ebfu g\u00ec ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 : Ph\u1ea1m C\u00f4ng Ban \u1edf Thanh Hoa, cha con Qu\u00e1ch T\u1ea5t Chuy\u00ean \u1edf Ninh B\u00ecnh, \u0110inh C\u00f4ng Tr\u1ecdng v\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Nh\u1ecb \u1edf S\u01a1n T\u00e2y, Nguy\u1ec5n Kim B\u00e1o v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh H\u00e1n \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 ; Ma Do\u00e3n B\u1ed3i, Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u, L\u01b0\u01a1ng B\u00e1 Tuy\u1ec3n v\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Khoan \u1edf Tuy\u00ean Quang ; D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh C\u1ea9m v\u00e0 Ho\u00e0ng Do\u00e3n Nhu \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean ; N\u00f4ng Trung \u0110\u1ee9c v\u00e0 N\u00f4ng S\u0129 Nguy\u00ean \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n, Tr\u00ecnh V\u0103n Ch\u00e2u, Ma Ng\u1ecdc L\u00fd c\u00f9ng v\u1edbi 39 x\u00e3 th\u00f4n thu\u1ed9c huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Lang, H\u1ea1 Lang, Th\u1ea1ch L\u00e2m, Qu\u1ea3ng Nguy\u00ean \u1edf Cao B\u1eb1ng : ho\u1eb7c theo quan qu\u00e2n sai ph\u00e1i l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ho\u1eb7c t\u1ee5 t\u1eadp th\u1ed5 d\u00f5ng gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng. \u0110\u1ebfn khi th\u00e0nh c\u00f4ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1ec1n b\u00f9 : ho\u1eb7c cho \u1ea5m h\u00e0m, ho\u1eb7c cho quan ch\u1ee9c, ho\u1eb7c th\u01b0\u1edfng \u00e1o m\u1eb7c \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 y\u00eau qu\u00fd, ho\u1eb7c ban t\u1ea5m bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng. \u0110\u00e2u \u0111\u00e2u c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c quang vinh, tai m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1u nghe th\u1ea5y \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>\u201cNay, c\u00e1c \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c v\u00e0 c\u00e1c ch\u00e1nh, th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t n\u1ed9p \u0111\u1ea7u, m\u00e0 gi\u1ed1ng gi\u1eb7c s\u00f3t \u1edf th\u00e0nh Phi\u00ean An Nam K\u1ef3, m\u1ed9t m\u1ebb l\u01b0\u1edbi v\u00e9t kh\u00f4ng s\u00f3t, c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ch\u1ee5m \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu ch\u1ebft c\u1ea3. Nam B\u1eafc \u0111\u1ec1u c\u00f9ng vui trong h\u1ed9i thanh b\u00ecnh. Ngh\u0129 l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, nh\u1eefng k\u1ebb ngu t\u1ed1i gian ngoan, kh\u00f4ng ch\u1ecbu y\u00ean t\u0129nh, t\u1ef1 \u0111\u1eb7t m\u00ecnh \u1edf ngo\u00e0i v\u00f2ng sinh th\u00e0nh, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i chu\u1ed1c l\u1ea5y c\u00e1i t\u1ed9i c\u1ea3 h\u1ecd b\u1ecb tru di, th\u1ef1c l\u00e0 ngu t\u1ed1i qu\u00e1 l\u1eafm, n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1ng bu\u1ed3n, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ! Gi\u1ea3 s\u1eed ch\u1eb3ng \u0111i v\u1edbi gi\u1eb7c, th\u00ec \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn \u0111em lo v\u00e0o m\u00ecnh ? N\u1ebfu cho r\u1eb1ng l\u1ee7i tr\u1ed1n l\u00e0 ng\u00f3n s\u1edf tr\u01b0\u1eddng, th\u00ec th\u1eed ngh\u0129 : v\u00e0i n\u0103m nay nh\u1eefng k\u1ebb c\u1eady hi\u1ec3m c\u1ed1 th\u1ee7, ch\u1ed1ng m\u1ec7nh tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7u, to\u00e0n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e0 kh\u00f4ng ? N\u1ebfu cho r\u1eb1ng \u1edf n\u01a1i xa x\u00f4i hi\u1ec3m tr\u1edf l\u00e0 \u0111\u1ee7 c\u1eady th\u00ec th\u1eed ngh\u0129 : Ng\u1ecdc M\u1ea1o, V\u00e2n Trung, S\u01a1n \u00c2m, \u0110\u00e0 B\u1eafc t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u v\u1eabn cho l\u00e0 nh\u1eefng n\u01a1i tuy\u1ec7t hi\u1ec3m, nay \u0111\u1ea1i binh k\u00e9o \u0111\u1ebfn, hi\u1ec3m tr\u1edf th\u1ebf n\u00e0o m\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i san b\u1eb1ng ? S\u00fang l\u1edbn ti\u1ebfn c\u00f4ng, ki\u00ean c\u1ed1 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u m\u00e0 kh\u00f4ng tan v\u1ee1 ? C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ri\u00eang ch\u1eb3ng hay bi\u1ebft \u0111\u00f3 sao ? Nay vi\u1ec7c \u0111\u00e3 y\u00ean h\u1eb3n, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng r\u0103n b\u1ea3o l\u1ea7n n\u1eefa \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 c\u00e1i l\u1ebd thu\u1eadn, ngh\u1ecbch, ph\u1ea3i, tr\u00e1i, kh\u01a1i m\u1edf c\u00e1i c\u01a1 theo \u0111\u01b0\u1eddng thi\u1ec7n, tr\u00e1nh t\u1ed9i \u00e1c. L\u0169 th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f2n c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng tri, l\u01b0\u01a1ng n\u0103ng, th\u00ec \u0111\u00eam n\u1eb1m n\u00ean vu\u1ed1t b\u1ee5ng m\u00e0 ngh\u0129 : theo thu\u1eadn th\u00ec l\u00e0nh, theo ngh\u1ecbch th\u00ec x\u1ea5u, g\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng xa. K\u1ebb b\u1ed9i ngh\u1ecbch, t\u1ea5t b\u1ea1i vong ngay, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m r\u0103n : ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u01b0\u1eddng thu\u1eadn, ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1ea5y \u0111\u1ea5y m\u00e0 khuy\u1ebfn kh\u00edch, khuy\u00ean b\u1ea3o l\u1eabn nhau t\u00ecm l\u00e0nh, tr\u00e1nh d\u1eef. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m quan th\u00ec ch\u1ec9 ngh\u0129 theo ph\u1eadn, gi\u1eef ph\u00e9p, \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u1ea5y th\u00e2n danh v\u1ebb vang ; k\u1ebb l\u00e0m d\u00e2n th\u00ec y\u00ean ph\u1eadn \u0111\u00e0o gi\u1ebfng m\u00e0 u\u1ed1ng, c\u00e0y ru\u1ed9ng m\u00e0 \u0103n \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng c\u00e1i Ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh. Nh\u01b0 v\u1eady, ch\u1eb3ng nh\u1eefng l\u0169 ng\u01b0\u01a1i gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00f4i v\u1ecb, b\u1ed5ng l\u1ed9c, y\u00ean c\u1eeda y\u00ean nh\u00e0, vui v\u1edbi v\u1ee3 con, m\u00e0 con ch\u00e1u c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean vui \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>D\u1ee5 c\u00e1c s\u0129 phu v\u00e0 th\u1ee9 d\u00e2n \u1edf s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 r\u1eb1ng :<\/p>\n<p>\u201cNh\u00e2n d\u00e2n s\u00e1u t\u1ec9nh, t\u1eeb l\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd c\u00e1c th\u00e1nh tri\u1ec1u ta, nh\u00e2n s\u00e2u, \u01a1n d\u00e0y, ch\u0103m nom t\u1eeb vi\u1ec7c l\u00e0m l\u1ee5ng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ee9c nh\u00e2n h\u1eadu v\u00e0 l\u00f2ng \u00f4n ho\u00e0 c\u1ee7a nh\u00e0 vua, h\u00e0ng h\u01a1n 200 n\u0103m. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, g\u1eb7p h\u1ed9i d\u1ea5y nghi\u1ec7p v\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng chung s\u1ee9c, xu\u1ea5t c\u1ee7a, xu\u1ea5t c\u00f4ng gi\u00fap \u0111\u1ee1 \u0111\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t kh\u1ecfi nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc gian nan. Ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i t\u1ee5c thu\u1ea7n ph\u00e1c, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i th\u00f3i gian t\u00e0. G\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00ec b\u1ecdn quan gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i : tham lam nh\u01b0 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng L\u00fd, ki\u00eau r\u00f4ng nh\u01b0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, ch\u1eb3ng ngh\u0129 noi theo \u0111\u01b0\u1eddng thi\u1ec7n \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho d\u00e2n, quen l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00f4 l\u1ec5 \u0111\u1ec3 ph\u1ea1m th\u01b0\u1ee3ng, d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 : k\u1ebb s\u0129 ch\u1ec9 quen l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, d\u00e2n phong t\u1eadp th\u00f3i ki\u00eau xa, d\u00e2m \u0111\u00e3ng ham m\u00ea tu\u1ed3ng h\u00e1t, say s\u01b0a nghi\u1ec7n ng\u1eadp thu\u1ed1c phi\u1ec7n, th\u00f3c g\u1ea1o th\u00ec ph\u00ed ph\u1ea1m, \u0103n m\u1eb7c th\u00ec xa hoa. Nh\u1eefng \u00e1n gian phi ph\u1ea1m ph\u00e1p th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng n\u1ed5 ra ! Th\u1eadm ch\u00ed l\u00e2u th\u00e0nh th\u00f3i quen, t\u1ef1 cho r\u1eb1ng \u1edf n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n ch\u1ec9 bi\u1ebft c\u00f3 su\u00fd ph\u1ee7, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ! Nh\u00e2n t\u00e2m kh\u00e1c x\u01b0a, \u0111\u1ea1o tr\u1eddi gh\u00e9t s\u1ef1 t\u1ef1 m\u00e3n. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 c\u00f3 v\u1ee5 \u00e1n gi\u1eb7c Kh\u00f4i l\u00e0m ph\u1ea3n. S\u1edf d\u0129 h\u00ecnh th\u00e0nh tuy b\u1edfi Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf h\u00e8n k\u00e9m, B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean tham t\u00e0n, nh\u01b0ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn ngu\u1ed3n g\u1ed1c g\u00e2y n\u00ean bi\u1ebfn lo\u1ea1n, v\u1ea1 \u0111\u1ebfn d\u00e2n \u0111en c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng l\u00e0 l\u00fd th\u1ebf t\u1ea5t nhi\u00ean.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, g\u1eb7p phen bi\u1ebfn lo\u1ea1n, \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh ch\u1eb3ng thi\u1ebfu g\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb thi\u00ean l\u01b0\u01a1ng, c\u1ea3m k\u00edch v\u00ec trung ph\u1eabn, h\u1ecdp t\u1eadp ngh\u0129a d\u00f5ng \u0111\u1ec3 di\u1ec7t th\u00f9, v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 ra s\u1ee9c. Song c\u0169ng c\u00f3 l\u0169 b\u1ea5t \u0111\u1eafc ch\u00ed l\u1ea5y tai ho\u1ea1n l\u00e0m may, cho ho\u1ea1 ho\u1ea1n l\u00e0 th\u00edch, a dua l\u00e0m \u0111i\u1ec1u gian : ho\u1eb7c th\u1eeba l\u00fac c\u00f3 s\u1ef1 bi\u1ebfn, ch\u1ea5m m\u00fat c\u1ee7a kho, ho\u1eb7c d\u1ef1a v\u00e0o th\u1ebf gi\u1eb7c \u1ee9c hi\u1ebfp l\u00e0ng x\u00f3m, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb ho\u1eb7c \u0111em voi \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng gi\u1eb7c, ho\u1eb7c b\u1eaft quan tr\u00ean \u0111\u1ec3 n\u1ed9p gi\u1eb7c ! Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 x\u00fam l\u1ea1i gi\u00fap gi\u1eb7c ! \u0110\u00e0n c\u1ea7y l\u0169 ch\u00f3 ng\u00e0y l\u1ea1i th\u00eam nhi\u1ec1u, do \u0111\u1ea5y g\u00e2y th\u00e0nh c\u00e1i \u00e1n gh\u00ea g\u1edbm phi th\u01b0\u1eddng, l\u00e0m cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 ph\u1ea3i v\u1ea5t v\u1ea3 \u0111\u1ebfn 3 n\u0103m nay, m\u1edbi th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ! Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4n xi\u1ebft c\u0103m gi\u1eadn ! Th\u1eed ngh\u0129 : khi gi\u1eb7c m\u1edbi n\u1ed5i l\u00ean, ch\u1ec9 c\u00f3 n\u0103m ba ch\u1ee5c qu\u00e2n H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc thu\u1eadn, th\u00eam v\u00e0o \u0111\u1ea5y tr\u00ean d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t hai tr\u0103m t\u00ean t\u00f9. N\u1ebfu ch\u1eb3ng c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap v\u00e0o th\u00ec qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p d\u1ec5 tan, l\u1eeda \u0111om \u0111\u00f3m d\u1ec5 t\u1eaft, sao \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 v\u1ea1 cho L\u1ee5c t\u1ec9nh v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i ch\u1ed1ng c\u1ef1 \u0111\u1ebfn 3 n\u0103m ? V\u1ea3, l\u0169 H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc thu\u1eadn t\u1ef1 bi\u1ebft t\u1ed9i m\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c dung tha, cho n\u00ean cam t\u00e2m c\u1ed1 ch\u1ebft gi\u1eef m\u00ecnh. Ch\u1ec9 \u0111\u00e1ng l\u1ea1 cho d\u00e2n Nam K\u1ef3 : tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f2n b\u1ea3o r\u1eb1ng b\u1ecb b\u1ee9c b\u00e1ch v\u00ec s\u1ee3 ng\u1ecdn l\u1eeda t\u00e0n ng\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a gi\u1eb7c m\u00e0 ph\u1ea3i theo, ch\u1ee9 \u0111\u1ebfn khi quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh th\u00ec kh\u00f3 g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng ra th\u00fa tr\u01b0\u1edbc ? Khi tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eafp \u0111\u1ec3 bao v\u00e2y th\u00ec t\u1ed9i g\u00ec c\u00f9ng ch\u1ebft v\u1edbi gi\u1eb7c ? \u0110\u00e1ng ti\u1ebfc l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00e1i th\u00f3i trung h\u1eadu t\u01b0\u01a1i \u0111\u1eb9p l\u00e0 th\u1ebf v\u1eady m\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ed1c c\u00f3 c\u00e1i c\u1ef1c k\u1ef3 ngu t\u1ed1i nh\u01b0 kia ? \u0110\u1ebfn khi c\u00f4 th\u00e0nh b\u1ecb h\u1ea1, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc kh\u00f3 dung, b\u1ea5y gi\u1edd c\u00f9ng gi\u1eb7c ch\u1ee5m \u0111\u1ea7u ch\u1ecbu ch\u1ebft \u0111\u1ec3 h\u1ea3 gi\u1eadn th\u1ea7n d\u00e2n v\u00e0 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129. C\u1ed1 nhi\u00ean \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u00e0 ph\u1ea3i gi\u1ebft, nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ngu t\u1ed1i nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng bu\u1ed3n m\u00e0 c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u201cNay vi\u1ec7c \u0111\u00e3 y\u00ean h\u1eb3n, v\u1eady bu\u1ed9c ph\u1ea3i khuy\u00ean b\u1ea3o l\u1ea7n n\u1eefa, khi\u1ebfn ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u r\u0103n tr\u01b0\u1edbc gi\u1eef sau, \u0111\u1ec3 mong quay l\u1ea1i c\u00e1i th\u00f3i thu\u1ea7n h\u1eadu ch\u1ea5t ph\u00e1c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1ee5 sai theo \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n, \u0111\u1ed5i \u0111i\u1ec1u l\u1ed7i, r\u0103n th\u00f3i ki\u00eau c\u0103ng xa x\u1ec9, chu\u1ed9ng s\u1ef1 c\u1ea7n ki\u1ec7m gi\u1ea3n d\u1ecb. D\u1ea1y \u0111i b\u1ea3o l\u1ea1i c\u1eb7n k\u1ebd h\u00e0ng 2, 3 l\u1ea7n. D\u00e2n ta ch\u1eafc c\u00f3 \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng tri l\u01b0\u01a1ng n\u0103ng, h\u00e1 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng h\u1ec1 t\u1ec9nh ng\u1ed9 h\u1ed1i l\u1ed7i ? T\u1eeb nay v\u1ec1 sau b\u1ea3o nhau n\u00ean b\u1ecf h\u1ebft nh\u1eefng th\u00f3i \u0111i\u00eau ngoa \u0111\u01a1n b\u1ea1c. V\u1ea3, \u0111\u1ecba th\u1ebf Nam K\u1ef3 d\u00f9 xa, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i nh\u01b0 nh\u1eefng n\u01a1i r\u1eebng s\u00e2u hang th\u1eb3m. M\u1eb7t tr\u1eddi, m\u1eb7t tr\u0103ng soi chi\u1ebfu kh\u00f4ng xa, t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng khuy\u00ean r\u0103n r\u1ea5t t\u1ecf s\u00e1ng. Ngh\u0129 l\u1ea1i : \u0111\u01b0\u01a1ng khi bi\u1ebfn lo\u1ea1n, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c ngh\u0129a th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c trao cho quan ch\u1ee9c, ng\u01b0\u1eddi b\u1ecf c\u1ee7a ra quy\u00ean gi\u00fap th\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng ; c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb gi\u1eb7c c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p b\u1eaft theo m\u00e0 sau bi\u1ebft quay gi\u00e1o gi\u1ebft gi\u1eb7c th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c thu d\u00f9ng. L\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trung ngh\u0129a, b\u1ea5t khu\u1ea5t, m\u1eafng gi\u1eb7c m\u00e0 ch\u1ebft th\u00ec l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng v\u00e0 c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t \u01b0u h\u1eadu, ch\u1ebft r\u1ed3i c\u00f2n c\u00f3 danh ti\u1ebfng v\u1ebb vang, h\u00e1 nh\u01b0 nh\u1eefng k\u1ebb m\u1ed9t ni\u1ec1m theo gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i c\u00f9ng b\u1ecb tru di, ch\u1ec9 chu\u1ed1c ti\u1ebfng x\u1ea5u, v\u1ea1 \u0111\u1ebfn v\u1ee3 con ! C\u00e1i l\u1ebd thu\u1eadn, ngh\u1ecbch, ho\u1ea1, Ph\u01b0\u1edbc, ch\u1eafc \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00e1i c\u01a1 l\u00e0nh d\u1eef, t\u1edbi, lui, \u0111\u1ee7 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng soi.<\/p>\n<p>\u201cM\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00ean b\u1eebng t\u1ec9nh, h\u1ed1i ng\u1ed9, c\u1ea9n th\u1eadn gi\u1eef theo ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng, l\u1ea5y hi\u1ebfu, \u0111\u1ec5, trung, t\u00edn, \u0111\u1ec3 s\u1eeda m\u00ecnh coi danh ngh\u0129a, c\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng l\u00e0 r\u1ea5t tr\u1ecdng. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m k\u1ebb s\u0129 th\u00ec gi\u1eef m\u00ecnh trong s\u1ea1ch, t\u1eafm g\u1ed9i \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh c\u00e1i t\u00e0i kinh bang t\u1ebf th\u1ebf ; ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m nh\u00e0 n\u00f4ng th\u00ec ra s\u1ee9c c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u1ec3 kho t\u00e0ng t\u00edch tr\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o ; ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m th\u1ee3 th\u00ec \u1edf c\u1eeda h\u00e0ng l\u00e0m ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p, c\u1ed1 l\u00e0m cho h\u00e0ng th\u00eam tinh x\u1ea3o ; ng\u01b0\u1eddi \u0111i bu\u00f4n th\u00ec ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng kham kh\u1ed5, l\u00e0m l\u1ee5ng c\u1ea7n c\u00f9 \u0111\u1ec3 t\u00edch lu\u1ef9 ti\u1ec1n c\u1ee7a phong ph\u00fa. C\u00f2n th\u1ee9 d\u00e2n th\u00ec ch\u1ec9 bi\u1ebft y\u00ean ph\u1eadn gi\u1eef ph\u00e9p ; ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u00ednh th\u00ec ch\u1edb c\u00f3 khi \u1edf, khi tr\u1ed1n. Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u00e1i v\u1edbi ngh\u0129a l\u00fd, ph\u1ea3i d\u1ee9t kho\u00e1t b\u1ecf \u0111i kh\u00f4ng l\u00e0m ; nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m, ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n tr\u00e1nh xa, ch\u1edb ph\u1ea1m. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m cha, anh th\u00ec l\u1ea5y \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 m\u00e0 n\u00eau g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu ; ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m con, em th\u00ec h\u1ecdc t\u1eadp \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 m\u00e0 kh\u00f4ng tr\u00e1i. Ai n\u1ea5y k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi kh\u00f4ng l\u1ed7i \u0111\u1ea1o. B\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111em l\u1ea1i phong t\u1ee5c thu\u1ea7n ph\u00e1c c\u1ee7a th\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng c\u1ed5, m\u00e0 \u0111\u00f3n l\u1ea5y h\u1ea1nh Ph\u01b0\u1edbc t\u01b0\u01a1ng lai l\u00e2u d\u00e0i. Tr\u1eabm th\u1ef1c l\u1ea5y l\u00e0m mong l\u1eafm. Ch\u1ec9 v\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n Nam K\u1ef3, tr\u1eabm y\u00eau tha thi\u1ebft v\u00e0 mong s\u00e2u s\u1eafc, n\u00ean kh\u00f4ng ng\u1ea1i n\u00f3i nhi\u1ec1u\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ee5c l\u1ed9 d\u00f9ng v\u1ec1 vi\u1ec7c quan b\u00e1o \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u cho r\u1eb1ng : tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ngh\u0129a d\u00e2n Nam K\u1ef3 b\u1ecf c\u1ee7a ra quy\u00ean gi\u00fap kh\u00e1 nhi\u1ec1u, s\u1ed1 chi \u0111i c\u00f2n th\u1eeba, kh\u00f4ng b\u00f5 sung c\u00f4ng. Th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169 nay \u0111\u00e3 thu ph\u1ee5c, vi\u1ec7c \u0111\u00e3 h\u01a1i v\u00e3n, n\u00ean do \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh x\u00e9t xem c\u00f4ng vi\u1ec7c trong h\u1ea1t, n\u1ebfu ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c d\u00e2n, nh\u01b0 x\u00e2y d\u1ef1ng c\u1ea7u c\u1ed1ng, s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, khi l\u00e0m th\u00ec d\u00f9ng s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u00f2n th\u1eeba \u0111\u00f3 m\u00e0 tr\u1ea3 c\u00f4ng thu\u00ea m\u01b0\u1edbn b\u1eb1ng gi\u00e1 cao, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i \u00fd d\u00f9ng vi\u1ec7c thu\u00ea l\u00e0m thay cho ph\u00e1t ch\u1ea9n. L\u1ea1i n\u1eefa, t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, nh\u1eefng khi c\u00f3 vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111i l\u1ea1i b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi ch\u1eadm ch\u1ec5. V\u1eady xin ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c quan t\u1ec9nh : c\u1ee9 t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh qua \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn V\u0129nh Long, An Giang, l\u1ea1i t\u1eeb An Giang, m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i H\u00e0 Ti\u00ean, m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 \u0111\u1ecba th\u1ebf, m\u1edf \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c quan b\u00e1o. N\u1ebfu g\u1eb7p khe ng\u00f2i th\u00ec b\u1eafc c\u1ea7u, g\u1eb7p s\u00f4ng to th\u00ec \u0111\u1eb7t b\u1ebfn ch\u1edf \u0111\u00f2. Nh\u1eefng nhu ph\u00ed v\u1ec1 nh\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u1ec1u l\u1ea5y s\u1ed1 ti\u1ec1n th\u1eeba tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 m\u00e0 chi d\u00f9ng\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi c\u00e1c t\u1ec9nh s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng xong, (\u1edf Gia \u0110\u1ecbnh : m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb c\u1eeda Nam t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi Bi\u00ean H\u00f2a d\u00e0i h\u01a1n 1.800 tr\u01b0\u1ee3ng ; m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb c\u1eeda B\u1eafc t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng d\u00e0i h\u01a1n 10.800 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>\u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng : m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb c\u1eeda T\u00e2y t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi Gia \u0110\u1ecbnh d\u00e0i h\u01a1n 5600 tr\u01b0\u1ee3ng ; m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb c\u1eeda T\u00e2y t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi V\u0129nh Long d\u00e0i h\u01a1n 6600 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>\u1edf V\u0129nh Long : m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb g\u00f3c \u0111\u00f4ng nam t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb g\u00f3c t\u00e2y nam t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi An Giang, th\u00f4ng tr\u01b0\u1eddng h\u01a1n 7500 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>\u1edf An Giang : m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb tr\u1ea1m Giang Ph\u01b0\u1edbc, th\u00e0nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi V\u0129nh Long d\u00e0i h\u01a1n 25800 tr\u01b0\u1ee3ng ; m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb tr\u1ea1m Giang Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi H\u00e0 Ti\u00ean d\u00e0i h\u01a1n 14500 tr\u01b0\u1ee3ng ; m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb b\u1edd s\u00f4ng V\u0129nh T\u1ebf \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y d\u00e0i h\u01a1n 14900 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>\u1edf H\u00e0 Ti\u00ean : t\u1eeb tr\u1ea1m Ph\u00f9 Dung \u1edf t\u1ec9nh l\u1ef5 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi An Giang d\u00e0i h\u01a1n 7000 tr\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>Duy t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a : t\u1eeb ch\u1ed7 gi\u00e1p cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi Gia \u0110\u1ecbnh, nh\u00e2n \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169, s\u1eeda \u0111\u1eafp l\u1ea1i, Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m nh\u1eefng n\u01a1i c\u00f3 b\u1ebfn \u0111\u00f2 th\u00ec cho l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u1edf n\u01a1i c\u1eadn ti\u1ec7n sung l\u00e0m l\u00e1i \u0111\u00f2 : s\u00f4ng l\u1edbn 20 ng\u01b0\u1eddi, s\u00f4ng v\u1eeba 10 ng\u01b0\u1eddi, s\u00f4ng nh\u1ecf 6 ng\u01b0\u1eddi, cho mi\u1ec5n h\u1ebft c\u00e1c t\u1ea1p d\u1ecbch. Ra l\u1ec7nh cho \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n b\u00e8, \u0111\u00eam ng\u00e0y \u1ee9ng tr\u1ef1c, g\u1eb7p c\u00f3 nh\u00e2n vi\u00ean do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i v\u00e0 vi\u1ec7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 v\u0103n th\u01b0 th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ti\u1ebfp \u1ee9ng ch\u1edf \u0111i. C\u00f2n nh\u00e2n d\u00e2n \u0111i l\u1ea1i, cho li\u1ec7u l\u1ea5y ti\u1ec1n \u0111\u00f2, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 nhi\u1ec1u, do c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ra y\u1ebft th\u1ecb \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 H\u1eadu qu\u00e2n Ho\u00e0ng \u1ea4t An, tr\u01b0\u1edbc khai c\u00f9ng ngh\u1ecbch ph\u1ea1m L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Th\u01b0\u1edbc k\u1ebft h\u1ecdp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, v\u00e2y \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i. (Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh) \u0111\u00e3 nghi\u00eam h\u1ea1n cho 2 t\u1ec9nh l\u00f9ng b\u1eaft ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, \u1ea4t An l\u1ebbn \u0111\u1ebfn ph\u1ea7n r\u1eebng B\u1eafc Ninh. Ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef \u0111\u1ed3n Tr\u00fa H\u1ef1u l\u00e0 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Vi V\u0103n B\u00e1i \u1eadp \u0111\u1ebfn b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em n\u1ed9p, gi\u1ebft \u0111i. B\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi sung l\u00e0m t\u1ef1 gi\u00e1m \u1edf N\u1ed9i \u0111\u00ecnh, kh\u00f4ng c\u1ee9 qu\u00ea \u1edf Nam hay B\u1eafc, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n m\u1ed9t su\u1ea5t gi\u1ea3n binh trong x\u00e3. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec7 gi\u1ea3n binh th\u00ec tr\u1eeb v\u00e0o th\u1ee3 hay d\u00e2n h\u1ea1ng tr\u00e1ng \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c d\u01b0\u1ee1ng thi\u1ec7m [cho vi\u00ean n\u1ed9i gi\u00e1m \u1ea5y]. N\u1ebfu vi\u00ean N\u1ed9i gi\u00e1m ch\u1ebft \u0111i, th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u1ec7, \u0111\u00f2i g\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 d\u01b0\u1ee1ng \u0111\u00f3 ra l\u00e0m binh d\u1ecbch. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>S\u1eeda \u0111\u1ec1n th\u1edd Mai H\u1eafc \u0110\u1ebf \u1edf Ngh\u1ec7 An. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, quan t\u1ec9nh th\u1ea5y r\u1eb1ng \u0111\u1ec1n t\u1eeb \u0111\u1ed5 n\u00e1t, t\u00e2u xin chi c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa, b\u1ed9 L\u1ec5 cho l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ec7, b\u00e0n b\u00e1c \u0111i. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc t\u00f4n th\u1edd c\u00e1c th\u1ea7n s\u00f4ng n\u00fai, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 c\u1ea7u Ph\u01b0\u1edbc cho d\u00e2n. V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u1ec1n (Mai H\u1eafc \u0110\u1ebf) \u1ea5y gi\u00fap n\u01b0\u1edbc, gi\u00fap d\u00e2n, c\u00f3 nhi\u1ec1u linh \u1ee9ng ; g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ea3 t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp im l\u1eb7ng, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 v\u1eadt b\u00ecnh an, m\u01b0a ho\u00e0 n\u1eafng thu\u1eadn, l\u00faa t\u1ed1t, d\u1eabu l\u00e0 nh\u1edd Ph\u01b0\u1edbc tr\u1eddi th\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 c\u0169ng do s\u1ee9c th\u1ea7n ph\u00f9 h\u1ed9 r\u1ed9ng kh\u1eafp. V\u1eady ra \u01a1n cho 500 quan ti\u1ec1n do quan t\u1ec9nh sai d\u00e2n x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1n th\u1edd \u1ea5y s\u1eeda ch\u1eefa. Khi tu b\u1ed5 xong r\u1ed3i, l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n, \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p Ph\u01b0\u1edbc th\u1ea7n.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean, H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cK\u1ef3 n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean m\u1ea1nh, nh\u1eefng ch\u1ed7 xung y\u1ebfu \u1edf c\u00e1c \u0111\u00ea ng\u1eafn v\u00e0 \u0111\u00ea c\u0169 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u1eefng s\u1ef1 nguy hi\u1ec3m. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i h\u1ebft s\u1ee9c sang h\u1ed9, may m\u00e0 m\u01b0a t\u1ea1nh gi\u00f3 im, c\u00e1c \u0111\u00ea \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef v\u1eefng. Nay 5 huy\u1ec7n trong \u0111\u00ea, \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u00e3 g\u1ea7n xong, l\u00faa m\u00e1 xanh t\u1ed1t\u201d. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua v\u1eabn lo l\u1eafng v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea ng\u1eafn, \u0111\u1ebfn nay nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd t\u00e2u \u1ea5y, c\u1ea3 m\u1eebng.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m vi\u1ec7c ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a c\u00f4ng \u1edf trong th\u00e0nh \u0111\u00e3 l\u00e2u, ch\u01b0a th\u1ea5y ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u. Vua sai vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u01b0\u1edbng s\u0129 ph\u1ea3i kh\u00f3 nh\u1ecdc \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u00e3 l\u00e2u, ta h\u1eb1ng ng\u00e0y mong m\u1ecfi vi\u1ec7c s\u1eafp \u0111\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edbm xong xu\u00f4i \u1ed5n tho\u1ea3, \u0111\u1ec3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. Nay \u0111\u00e3 xong vi\u1ec7c, nh\u01b0ng quan qu\u00e2n m\u1ed9t ng\u00e0y c\u00f2n ch\u01b0a kh\u1ea3i ho\u00e0n, th\u00ec ta c\u0169ng m\u1ed9t ng\u00e0y ch\u01b0a kh\u1ecfi lo l\u1eafng ! L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ec3 theo l\u00f2ng ta, c\u1ea7n ph\u1ea3i tu t\u1ec9nh ch\u0103m lo, ch\u1edb th\u1ea5y th\u00e0nh c\u00f4ng m\u00e0 \u0111\u00e3 sinh l\u00f2ng tr\u1ec5 bi\u1ebfng. Nay n\u00ean th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n l\u00e0m vi\u1ec7c, r\u1ed3i theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, c\u1ee9 5 ng\u00e0y l\u1ea1i t\u00e2u b\u00e1o 1 l\u1ea7n, cho \u0111\u1ebfn khi r\u00fat qu\u00e2n th\u00ec th\u00f4i\u201d. Sau \u0111\u00f3 c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n t\u00e2u l\u00ean s\u1ed1 \u0111\u00e3 ki\u1ec3m k\u00ea trong m\u1ea5y \u0111\u1ee3t v\u1ec1 ti\u1ec1n b\u1ea1c, th\u00f3c, g\u1ea1o v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c c\u1ee7a c\u00f4ng trong th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u00e0m tan t\u00e1c b\u1eeba b\u00e3i, m\u1ed9t phen ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m l\u1ea1i th\u00ec b\u1eadn r\u1ed9n v\u00e0 phi\u1ec1n ph\u1ee9c l\u00e0 nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o ! Ph\u00e0m c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1 c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u0111\u00e3 ra s\u1ee9c th\u1eeba h\u00e0nh, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea5y, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh h\u00ecnh ch\u1ea5m m\u00fat x\u1ebbo x\u00e9n, th\u00ec t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n binh d\u00f5ng kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 do Kinh ph\u00e1i hay do t\u1ec9nh ph\u00e1i, c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng : qu\u1ea3n v\u1ec7 4 quan ti\u1ec1n, su\u1ea5t c\u01a1 3 quan, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i 2 quan, binh d\u00f5ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan. N\u1ebfu c\u00f3 bi\u1ec1n binh n\u00e0o x\u1ea5u xa, x\u00e9t ra c\u00f3 s\u1ef1 t\u00ecnh \u0111\u00edch x\u00e1c l\u00e0 l\u1ea5y c\u1eafp l\u1ea5y tr\u1ed9m th\u00ec kh\u00f4ng cho d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng, m\u00e0 l\u1ea1i b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Quan Phi\u00ean n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p xin \u0111\u00fac s\u00fang \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c binh. B\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00e2n L\u1ea1p thu\u1ed9c v\u00e0o b\u1ea3n \u0111\u1ed3 n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u00e3 l\u00e2u, quan Phi\u00ean t\u1ee9c l\u00e0 t\u00f4i con c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, c\u1ed1t sao v\u1ed7 y\u00ean d\u00e2n v\u00e0 ng\u0103n ng\u1eeba gi\u1eb7c cho \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c th\u00ec nh\u1eefng gi\u00e1p binh m\u00e0 h\u1ecd c\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u1ee7a ta. Nay h\u1ecd xin \u0111\u00fac s\u00fang c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00e3 bi\u1ebft t\u1ef1 c\u01b0\u1eddng v\u00e0 l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 cho vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, c\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean m\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i t\u00e2u b\u00e1o n\u1eefa ? T\u1eeb nay, h\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec t\u00e2u xin gi\u1ed1ng nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m ngay, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ea5t nh\u1ea5t t\u00e2u tr\u00ecnh cho nh\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Minh Gi\u1ea3ng l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cEm ngh\u1ecbch Ma l\u00e0 t\u00ean S\u1ed1c, tr\u01b0\u1edbc t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam tr\u1ed1n v\u1ec1, th\u1ea5y r\u1eb1ng Ng\u1ecdc V\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c coi vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f3 quy\u1ec1n g\u00ec (Ng\u1ecdc Bi\u1ec7n l\u00e0 ch\u00e1u g\u00e1i g\u1ecdi S\u1ed1c b\u1eb1ng c\u1eadu) c\u00f3 \u00fd th\u1eafc m\u1eafc kh\u00f4ng y\u00ean t\u00e2m. (B\u1ecdn th\u1ea7n) e x\u1ea9y ra s\u1ef1 bi\u1ebfn, xin n\u00ean \u0111em S\u1ed1c ch\u00e9m \u0111i\u201d. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c l\u00e0m ph\u1ea3n ngh\u1ecbch c\u1ee7a n\u00f3 ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng, sao ch\u1ef1c v\u1ed9i gi\u1ebft ? Nay \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn giam c\u1ea5m \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n<p>Tha cho Nguy\u1ec5n S\u0129 B\u1ea3ng, nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 T\u0129nh v\u1ec1 th\u0103m nh\u00e0. B\u1ea3ng, tr\u01b0\u1edbc kia can \u00e1n v\u00ec kh\u00f4ng xem x\u00e9t \u0111\u1ec3 kho g\u1ea1o g\u00e3y t\u00e0u, nh\u00e0 tr\u1ea1m h\u01b0 h\u1ecfng, n\u00ean ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c, b\u1eaft \u0111\u1ec1n tang v\u1eadt ; \u0111\u1ebfn nay, B\u1ea3ng l\u00e0m \u0111\u01a1n xin v\u1ec1 nh\u00e0, lo ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. Vua cho r\u1eb1ng s\u1ed1 tang v\u1eadt \u1ea5y ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 v\u00ec \u0111\u1ee5c kho\u00e9t, n\u00ean ra \u01a1n r\u1ed9ng tha, sai b\u1ed9 L\u1ea1i chi\u1ebfu nguy\u00ean gi\u00e1ng 7 c\u1ea5p, do b\u1ed9 c\u1ea5p b\u1eb1ng, th\u1ea3 cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh th\u00eam th\u1ec3 l\u1ec7 c\u00e1c ti\u1ebft l\u1ec5 h\u1eb1ng n\u0103m.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc x\u00e9t theo ph\u00e9p x\u01b0a, l\u00e0m s\u00e1ng \u0111i\u1ec3n l\u1ec5. H\u1eb1ng n\u0103m c\u00f3 5 k\u1ef3 t\u1ebf h\u01b0\u1edfng \u1edf nh\u00e0 t\u00f4n mi\u1ebfu, cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ebft nh\u01b0 Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, Thanh minh, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, Tr\u1eeb t\u1ecbch \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ec5 ti\u1ebfn c\u00fang \u0111\u1ec3 t\u1ecf th\u00e0nh k\u00ednh. L\u1ec5 nghi v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a \u0111\u00e3 l\u00e0 chu \u0111\u00e1o. L\u1ea1i ngh\u0129 : nh\u1eefng ng\u00e0y tu\u1ea7n ti\u1ebft nh\u01b0 : Th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean, H\u1ea1 nguy\u00ean, Trung nguy\u00ean, Th\u1ea5t t\u1ecbch, Trung thu, Tr\u00f9ng d\u01b0\u01a1ng, \u0110\u00f4ng ch\u00ed ((1) Th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean : ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng gi\u00eang \u00e2m l\u1ecbch. Trung nguy\u00ean : ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng 7 \u00e2m l\u1ecbch. H\u1ea1 nguy\u00ean : ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng 10 \u00e2m l\u1ecbch. Th\u1ea5t t\u1ecbch : ng\u00e0y m\u1ed3ng 7 th\u00e1ng 7 \u00e2m l\u1ecbch, Trung thu : ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng 8 \u00e2m l\u1ecbch. Tr\u00f9ng d\u01b0\u01a1ng : ng\u00e0y m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng 9 \u00e2m l\u1ecbch. \u0110\u00f4ng ch\u00ed : ng\u00e0y 22 ho\u1eb7c 23 th\u00e1ng 12 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch.1), ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a c\u0169ng c\u00f3 c\u00fang l\u1ec5, m\u00e0 t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc ta th\u1eadt th\u00e0 ch\u1ea5t ph\u00e1c ch\u01b0a c\u1eed h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft. V\u1eady sai b\u1ed9 L\u1ec5 tham b\u00e1c x\u01b0a nay, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ki\u1ebfn ngh\u1ecb, t\u00e2u l\u00ean tr\u1eabm nghe. \u0110\u1ebfn khi l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean th\u00ec vua chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u1eefng ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed, Th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean, Trung nguy\u00ean v\u00e0 H\u1ea1 nguy\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0m c\u1ed7 b\u00e0n d\u00e2ng c\u00fang c\u00e1c mi\u1ebfu v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, l\u1ec5 nghi nh\u01b0 l\u1ec5 ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng (duy c\u00f3 ti\u1ebft Th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean, g\u1eb7p ng\u00e0y \u0111\u1ea3n \u1edf \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean th\u00ec nh\u1eefng l\u1ec5 ph\u1ea9m c\u1ee9 chi\u1ebfu theo l\u1ec7, b\u00e0y \u0111\u1eb7t nh\u01b0 c\u0169, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m th\u00eam c\u1ed7 b\u00e0n). C\u00f2n nh\u1eefng ti\u1ebft Th\u1ea5t t\u1ecbch, Trung thu v\u00e0 Tr\u00f9ng d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u d\u00f9ng hoa qu\u1ea3 n\u01b0\u1edbc tr\u00e0 v\u00e0 c\u1ee7a ngon v\u1eadt l\u1ea1 (ng\u00e0y \u0110\u00f4ng ch\u00ed, l\u00e0m l\u1ec5 3 tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u ; c\u00e1c ti\u1ebft kh\u00e1c l\u00e0m l\u1ec5 1 tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u). C\u00f2n nh\u1eefng ti\u1ebft Th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean v\u00e0 Trung thu, th\u00ec treo \u0111\u00e8n su\u1ed1t \u0111\u00eam \u0111\u1ec3 n\u00eau b\u1eadt ng\u00e0y t\u1ebft nh\u1eb1m th\u1eddi ti\u1ebft \u0111\u1eb9p\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ph\u1ee7 An Ninh thu\u1ed9c Tuy\u00ean Quang : \u0111\u1ed5i ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man l\u00e0m ch\u00e2u Chi\u00eam Ho\u00e1. T\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang c\u00f3 1 ph\u1ee7, 5 huy\u1ec7n, 3 ch\u00e2u. Chu\u1ea9n cho tr\u00edch l\u1ea5y 4 huy\u1ec7n, ch\u00e2u l\u00e0 V\u0129nh \u0110i\u1ec7n, \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, V\u1ecb Xuy\u00ean, Chi\u00eam Ho\u00e1, \u0111\u1eb7t l\u00e0m ph\u1ee7 An Ninh, ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110i\u1ec7n, th\u1ed1ng h\u1ea1t \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, V\u1ecb Xuy\u00ean, Chi\u00eam Ho\u00e1 ; c\u00f2n 4 huy\u1ec7n, ch\u00e2u l\u00e0 Thu Ch\u00e2u, H\u00e0m Y\u00ean, L\u1ee5c Y\u00ean, V\u0129nh Tuy v\u1eabn l\u00e0 ph\u1ee7 An B\u00ecnh, ki\u00eam l\u00fd Thu Ch\u00e2u, th\u1ed1ng h\u1ea1t H\u00e0m Y\u00ean, L\u1ee5c Y\u00ean v\u00e0 V\u0129nh Tuy, d\u00f9ng tri ch\u00e2u, tri huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i t\u1ea1m quy\u1ec1n ki\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ee7 (ph\u1ee7 l\u1ef5 An Ninh \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng M\u00f4ng \u00c2n, V\u0129nh \u0110i\u1ec7n ; ph\u1ee7 l\u1ef5 Y\u00ean B\u00ecnh \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng, Thu Ch\u00e2u ; huy\u1ec7n l\u1ef5 \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng M\u1eadu Du\u1ec7 ; huy\u1ec7n l\u1ef5 V\u1ecb Xuy\u00ean \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng V\u00f5 \u0110i\u1ebfm ; ch\u00e2u l\u1ef5 Chi\u00eam Ho\u00e1 \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng Kh\u00fac Ph\u1ee5 ; huy\u1ec7n l\u1ef5 H\u00e0m Y\u00ean \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng \u1ef7 La ; ch\u00e2u l\u1ef5 L\u1ee5c Y\u00ean \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng Thu\u1eadn M\u1ee5c ; huy\u1ec7n l\u1ef5 V\u0129nh Tuy \u0111\u1eb7t \u1edf l\u00e0ng Gia T\u01b0\u1eddng. L\u1ef5 s\u1edf, c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, ng\u1ee5c th\u1ea5t : ph\u1ee7 c\u1ea5p cho 100 quan ti\u1ec1n ; huy\u1ec7n, 80 quan. Ph\u1ee7, \u0111\u1eb7t 1 tri s\u1ef1, 1 l\u1ea1i m\u1ee5c, 6 th\u00f4ng l\u1ea1i ; huy\u1ec7n, ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t 1 l\u1ea1i m\u1ee5c, 4 th\u00f4ng l\u1ea1i. Ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c l\u1ec7 v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu c\u0169ng nh\u01b0 l\u1ec7 c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c Cao B\u1eb1ng).<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh ph\u00e2n ph\u00e1t nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m th\u1ee5 C\u1ea9m y, hi\u1ec7u u\u00fd, thi\u00ean h\u1ed9, b\u00e1 h\u1ed9 l\u00e0 l\u0169 Nguy\u1ec5n Th\u1ecd Vi\u00ean \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh, n\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ec b\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc cho h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u1ebf ph\u00f9 ti\u1ebft cho s\u1ee9 gi\u1ea3. B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : X\u00e9t theo s\u00e1ch Chu L\u1ec5, ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef ph\u00f9 ti\u1ebft l\u00e0 gi\u1eef t\u00e1m ti\u1ebft ((1) T\u00e1m ti\u1ebft : t\u1ee9c l\u00e0 long ti\u1ebft, h\u1ed5 ti\u1ebft, nh\u00e2n ti\u1ebft, tinh ti\u1ebft, ph\u00f9 ti\u1ebft, qu\u1ea3n ti\u1ebft, gi\u00e1c ti\u1ebft v\u00e0 t\u1ec3 ti\u1ebft.1) ho\u1eb7c b\u1eb1ng ng\u1ecdc, ho\u1eb7c b\u1eb1ng s\u1eebng, ho\u1eb7c b\u1eb1ng kim lo\u1ea1i, ho\u1eb7c b\u1eb1ng tr\u00fac. Khi vua c\u00f3 sai \u0111i th\u00ec l\u1ea5y ph\u00f9 ti\u1ebft ri\u00eang t\u1eebng th\u1ee9 \u0111\u1ec3 trao cho s\u1ee9 gi\u1ea3. Trong khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng d\u00f9ng \u201cTinh ti\u1ebft\u201d t\u1ee9c l\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1edd ti\u1ebft mao c\u1ee7a \u0111\u1eddi sau, \u0111\u1ec3 n\u00eau d\u1ea5u l\u00e0m tin v\u00e0 ch\u1ee9ng r\u00f5 l\u00e0 v\u00e2ng m\u1ec7nh nh\u00e0 vua. Nay c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i \u0111\u1ec1u do quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c tu\u1ef3 vi\u1ec7c, ph\u00e1t giao cho c\u1edd b\u00e0i \u201cKh\u00e2m sai ph\u1ee5ng ch\u1ec9\u201d ; n\u1ebfu g\u1eb7p vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec ban cho c\u00e1i \u201cV\u01b0\u01a1ng m\u1ec7nh b\u00e0i\u201d. Nh\u01b0 v\u1eady, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u1ea7n ch\u1ebf nhi\u1ec1u ph\u00f9 ti\u1ebft l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa. Duy c\u1edd s\u1ee9 ti\u1ebft th\u00ec n\u00ean theo c\u00e1ch th\u1ee9c c\u1edd ti\u1ebft trong Chu L\u1ec5, sai ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n vi\u1ec7c ch\u1ebf c\u1edd theo \u0111\u00fang ki\u1ec3u m\u1eabu c\u1edd mao ti\u1ebft trong c\u00e1c \u0111\u1ed3 l\u1ec5 b\u1ed9 : ch\u1ebf l\u00e0m 10 c\u00e1i c\u00e1n b\u1eb1ng g\u1ed7 s\u01a1n son c\u00f3 t\u1eebng \u0111\u1ed1t, ch\u1ea1m \u0111\u1ea7u r\u1ed3ng, th\u1ebfp v\u00e0ng, x\u00e2u ng\u00f9 n\u0103m m\u00e0u r\u1ee7 xu\u1ed1ng, r\u1ed3i g\u1ed9p v\u1edbi c\u1edd v\u00e0 b\u00e0i c\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u1edf s\u1edf th\u1ecb v\u1ec7. Ph\u00e0m c\u00f3 m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai c\u1ea7m c\u1edd ti\u1ebft th\u00ec ph\u00e1i vi\u00ean v\u00e0o b\u00e1i l\u0129nh \u0111em \u0111i, xong vi\u1ec7c, v\u1ec1 ph\u1ee5c m\u1ec7nh n\u1ed9p l\u1ea1i c\u1edd ti\u1ebft \u0111\u1ec3 tr\u1ecdng s\u1ef1 th\u1ec3\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 : tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 Ng\u1ecdc Ch\u00e2u v\u00e0 th\u1ee9 n\u0103m l\u00e0 Ng\u1ecdc Xuy\u1ebfn go\u00e1 ch\u1ed3ng, kh\u00f4ng con ! Chu\u1ea9n cho nh\u1eadn con ch\u1ed3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Do\u00e3n l\u00e0m con k\u1ebf t\u1ef1 Ng\u1ecdc Ch\u00e2u ; Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Gi\u00e1m l\u00e0m con k\u1ebf t\u1ef1 Ng\u1ecdc Xuy\u1ebfn : \u0111\u1ec1u ra \u01a1n cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m th\u1ee5 Hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y \u1edf nh\u00e0 ph\u1ee5ng d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n \u0111i l\u00ean \u1ee9ng tr\u1ef1c.<\/p>\n<p>Cho Th\u00e1i B\u00ecnh h\u1ea7u l\u00e0 L\u00ea Chung m\u0169 \u00e1o th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u h\u00e0ng nh\u1ecb ph\u1ea9m v\u00f5 giai.<\/p>\n<p>Cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u0103ng Th\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea5m binh. Th\u1eadn, tr\u01b0\u1edbc do ch\u1ee9c Th\u1ed1ng ch\u1ebf, sung l\u00e0m Tham t\u00e1n qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, ph\u1ea1m l\u1ed7i, b\u1ecb c\u00e1ch, ph\u1ea3i ph\u00e1t \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf Tr\u1ea5n Ninh ; \u0111\u1ebfn nay, vi\u1ec7c Nam K\u1ef3 \u0111\u00e3 y\u00ean, n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh chia \u0111\u1eb7t c\u00e1c c\u1ed7 s\u00fang \u0111\u1ea1i b\u00e1c \u1edf c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ee7, huy\u1ec7n c\u00e1c t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, (Th\u00e0nh t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An : 16 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 4 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 16 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o ; ph\u1ee7 th\u00e0nh Di\u1ec5n Ch\u00e2u : h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o m\u1ed7i th\u1ee9 4 c\u1ed7 : t\u1ea5t c\u1ea3 44 c\u1ed7.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u00e0nh H\u00e0 T\u0129nh : 8 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 12 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 16 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o ; ph\u1ee7 th\u00e0nh H\u00e0 Hoa : ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, m\u1ed7i th\u1ee9 4 c\u1ed7. Huy\u1ec7n th\u00e0nh Th\u1ea1ch H\u00e0 : 4 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 2 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o : t\u1ea5t c\u1ea3 50 c\u1ed7.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u00e0nh Thanh Hoa : 14 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o ; 6 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 16 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o ; ph\u1ee7 th\u00e0nh T\u0129nh Gia : ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, m\u1ed7i th\u1ee9 4 c\u1ed7. T\u1ea5t c\u1ea3 44 c\u1ed7.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u00e0nh Ninh B\u00ecnh : 10 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 6 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 16 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o ; ph\u1ee7 th\u00e0nh Thi\u00ean Quan : ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o m\u1ed7i th\u1ee9 4 c\u1ed7. T\u1ea5t c\u1ea3 40 c\u1ed7).<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf Kinh m\u1ed9 th\u00eam h\u1ea1ng th\u01b0 l\u1ea1i ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u, khi\u1ebfn cho t\u1eadp l\u00e0m vi\u1ec7c quan, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd g\u1ed9p v\u1edbi c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf nguy\u00ean ng\u1ea1ch, ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf 6 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y. (2 b\u1ed9 H\u1ed9, Binh \u0111\u1ec1u 15 ng\u01b0\u1eddi ; 4 b\u1ed9 L\u1ea1i, L\u1ec5, H\u00ecnh, C\u00f4ng c\u00f9ng v\u1edbi \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n, \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 v\u00e0 Th\u00f4ng ch\u00ednh ty \u0111\u1ec1u 10 ng\u01b0\u1eddi ; N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, V\u0169 kh\u1ed1, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, Quang l\u1ed9c t\u1ef1 v\u00e0 T\u00e0o ch\u00ednh \u0111\u1ec1u 5 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam l\u00f2 \u0111\u00fac thu\u1ed9c c\u1ee5c B\u1ea3o ho\u00e1. Ra l\u1ec7nh l\u1ea5y th\u1ee3 \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0o l\u00e0m, h\u1ea1n 1 n\u0103m thay phi\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u00f2n cao. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u xin x\u00e9t vi\u1ec7c x\u00e2y th\u00e0nh c\u1ea7n d\u00f9ng bao nhi\u00eau \u0111\u00e1 n\u00fai v\u00e0 \u0111\u00e1 ong, th\u00ec \u0111\u1ecbnh gi\u00e1 tr\u1ea3 ti\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc cho d\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh v\u1ec1 n\u1ed9p (m\u1ed7i 2 quan ti\u1ec1n c\u1ea5p cho m\u1ed9t h\u1ed9c g\u1ea1o). Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u b\u1ed5 : \u00e1n s\u00e1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Ph\u1ea1m Th\u1ebf Hi\u1ec3n, l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t B\u1eafc Ninh : Lang trung bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 L\u1ea1i, Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Cho C\u1ea5m binh Cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 \u0110o\u00e0n \u0110\u1ee9c Gi\u1ea3ng l\u00e0m Ch\u01b0 qu\u00e2n Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, v\u1eabn coi v\u1ec7 Trung u\u00fd \u0111\u00f3ng gi\u1eef th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c Man B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec1u d\u1eb9p y\u00ean. Quy\u1ec1n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh. Gi\u1eb7c Man \u1edf 2 s\u1edf La Uy\u1ec3n, Kha C\u01b0\u01a1ng d\u00f2 bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc r\u1eb1ng qu\u00e2n ta ch\u1ec9 \u0111i c\u00f3 hai \u0111\u01b0\u1eddng : 1 \u0111\u01b0\u1eddng do ph\u1ea7n r\u1eebng H\u00e0m Thu\u1eadn, qua n\u00fai B\u00e1 B\u00f4n, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn La Uy\u1ec3n ; 1 \u0111\u01b0\u1eddng do \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng Ninh Thu\u1eadn, qua n\u00fai H\u1ed1 Nhung, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn Kha C\u01b0\u01a1ng. Phong li\u1ec1n sai su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u00ed \u0111em 200 binh d\u00f5ng \u0111\u1ebfn H\u1ed1 Nhung, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n l\u1eadp tr\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m nghi binh. Gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c tin, b\u00e8n d\u1ed1c h\u1ebft qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn h\u1ed9i \u1edf Kha C\u01b0\u01a1ng, m\u01b0u toan ch\u1ed1ng c\u1ef1. Phong l\u1eadp t\u1ee9c ch\u00ednh m\u00ecnh \u0111em \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i qu\u00e2n v\u00e0 voi, nh\u1eb1m B\u00e1 B\u00f4n, v\u01b0\u1ee3t hi\u1ec3m tr\u1edf m\u00e0 \u0111i. Khi \u0111\u1ebfn La Uy\u1ec3n, \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u b\u1ecf kh\u00f4ng, b\u1ed7ng th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi man tr\u01b0\u1edfng s\u1edf t\u1ea1i l\u00e0 Kha Ho\u1ea1ch B\u00e1t (ng\u01b0\u1eddi trong gia quy\u1ebfn c\u1ee7a nguy\u00ean Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn) \u0111\u1ebfn trong qu\u00e2n xin ra th\u00fa. Phong l\u1ea5y \u0111\u1ed3 d\u1ec7t b\u1eb1ng t\u01a1 g\u1ed1c nhu\u1ed9m \u0111\u1ecf v\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u1eadt th\u01b0\u1edfng cho, r\u1ed3i v\u1ed7 v\u1ec1 y\u00ean \u1ee7i, sai b\u00ed m\u1eadt chi\u00eau d\u1ee5 c\u00e1c Man \u1edf ven n\u00fai : ai c\u0169ng tu\u00e2n m\u1ec7nh l\u1ec7nh. B\u1ea5y gi\u1edd Phong m\u1edbi l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, ti\u1ebfn nhanh \u1eadp \u0111\u00e1nh Kha C\u01b0\u01a1ng. Th\u1ea5y quan qu\u00e2n th\u00ecnh l\u00ecnh \u0111\u1ed5 \u0111\u1ebfn, gi\u1eb7c c\u1ea3 s\u1ee3, b\u1ecf tr\u1ea1i l\u1eadp b\u1eb1ng k\u00e8 g\u1ed7 ch\u1ea1y tr\u1ed1n. Qu\u00e2n ta chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. V\u00e0 do c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Man ch\u1ec9 d\u1eabn, quan qu\u00e2n b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c ngu\u1ef5 x\u01b0ng t\u1ea3 h\u1eefu l\u00e0 b\u1ecdn Phan Dung, Nguy\u1ec5n V\u0103n Gi\u1ea3ng v\u00e0 Mai V\u0103n V\u0103n, ngu\u1ef5 x\u01b0ng cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 b\u1ecdn T\u00f9ng V\u0103n Ch\u00e2u, Mai V\u0103n Thi\u1ec7n v\u00e0 Mai V\u0103n Thanh c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c g\u1ed3m h\u01a1n 230 t\u00ean, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi v\u00f4 k\u1ec3. R\u1ed3i sai nguy\u00ean Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c 22 s\u00e1ch Man tr\u1edf v\u1ec1 v\u00e0 h\u01a1n 1.500 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0, tr\u1ebb, trai, g\u00e1i d\u00e2n th\u1ed5 ra th\u00fa. \u00e1n s\u00e1t L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, \u0111em \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua c\u1ea3 m\u1eebng, th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong 1 c\u00e1i nh\u1eabn v\u00e0ng m\u1eb7t kim c\u01b0\u01a1ng v\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng kim ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn. Th\u01b0\u1edfng chung cho c\u1ea3 vi\u00ean bi\u1ec1n, binh l\u00ednh 1000 quan ti\u1ec1n. \u0110\u1ebfn khi k\u00e9o qu\u00e2n v\u1ec1, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111em h\u1ebft c\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u00e0 t\u00ecnh h\u00ecnh chi\u00eau d\u1ee5 t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t nay \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, duy \u0111i\u1ec1u tra ra, t\u00ean T\u00e2m, ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 \u201cth\u1ea7n L\u1ea1c X\u1ee9 ra \u0111\u1eddi\u201d, c\u00f9ng v\u1edbi l\u0169 ngh\u1ecbch L\u1ea7y h\u00e3y c\u00f2n l\u1ea9n tr\u1ed1n, t\u01b0\u1edfng ch\u1eb3ng bao l\u00e2u c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft. L\u1ea1i n\u1eefa, L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m \u1edf t\u1ec9nh, u\u1ef7 cho nguy\u00ean Tri ph\u1ee7 b\u1ecb c\u00e1ch, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0m c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, l\u00e0 B\u00f9i Nh\u1eadt Ti\u1ebfn, chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 1000 th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf huy\u1ec7n Ho\u00e0 \u0110a v\u00e0 10 s\u00e1ch Man n\u00fai ; vi\u00ean Tri ph\u1ee7 m\u1edbi b\u1ed5 l\u00e0 Tr\u1ea7n Hi\u1ec3n Do\u00e3n chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 200 th\u1ed5 d\u00e2n : \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 chi\u1ebfu kh\u1ea9u ph\u1ea7n c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng \u0103n, ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t cho \u1edf y\u00ean r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cD\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y, c\u01a1 nghi \u0111\u1ec1u l\u00e0m \u0111\u00fang c\u1ea3. Th\u1ed5 Man vui l\u00f2ng quy thu\u1eadn, t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng ph\u1ea3n ngh\u1ecbch \u0111\u1ec1u b\u1ecb b\u1eaft h\u1ebft. Phong l\u00e0m ho\u00e0n th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n c\u00f4ng n\u00e0y. Xem t\u1edd t\u1ea5u, tr\u1eabm r\u1ea5t vui m\u1eebng, khen ng\u1ee3i\u201d. Li\u1ec1n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c Man g\u00e2y s\u1ef1, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, l\u1ea9n tr\u1ed1n trong x\u00f3 r\u1eebng, v\u00ed nh\u01b0 c\u00e1o ch\u1ea1y, chu\u1ed9t l\u1ee7i, ch\u01b0a d\u1ec5 m\u1ed9t m\u1ebb v\u00e9t h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh : b\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ed9i \u00e1c \u0111\u1ea7y d\u1eaby, kh\u00f4ng tho\u00e1t l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi, n\u00ean quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u00e1c Man tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u00f2ng th\u00e0nh quy thu\u1eadn, ch\u1ec9 d\u1eabn v\u00e2y b\u1eaft : hi\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n h\u1ebft t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c. L\u1ea1i chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed5 d\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1 kh\u00e1 nhi\u1ec1u, \u0111\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 c\u01a1 tr\u1eddi ban Ph\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec7n, gi\u00e1ng v\u1ea1 k\u1ebb \u00e1c, kh\u00f4ng sai ch\u00fat n\u00e0o ! V\u00e0 c\u0169ng b\u1edfi t\u01b0\u1edbng bi\u1ec1n binh s\u0129, tr\u00e8o n\u00fai non, v\u01b0\u1ee3t hi\u1ec3m tr\u1edf, n\u00ean m\u1edbi mau d\u00e2ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng to. L\u00f2ng tr\u1eabm r\u1ea5t vui, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i. V\u1eady chu\u1ea9n cho D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong, th\u0103ng th\u1ee5 Tham tri b\u1ed9 Binh, ki\u00eam h\u00e0m \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, v\u1eabn l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p. L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m tuy kh\u00f4ng \u0111i tr\u1eadn nh\u01b0ng u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1, c\u0169ng th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u1eadn : Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, quy\u1ec1n tr\u00ed Qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c L\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd ; Cai \u0111\u1ed9i, quy\u1ec1n tr\u00ed Ph\u00f3 qu\u1ea3n v\u1ec7 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 Qu\u1ea3n c\u01a1, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ; Qu\u1ea3n c\u01a1 T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u00e0nh v\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p ; b\u1ecdn Cai \u0111\u1ed9i L\u00ea V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng 4 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng nh\u01b0 Qh\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1. C\u00f2n ngo\u00e0i ra Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ec th\u0103ng Cai \u0111\u1ed9i ; quy\u1ec1n sai, quy\u1ec1n tr\u00ed ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ec \u0111\u1ec1u cho th\u1ef1c th\u1ee5 42 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i th\u01b0\u1edfng : 200 quan ti\u1ec1n cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean t\u1ed1i y\u1ebfu ph\u1ea1m Nguy\u1ec5n V\u0103n Gi\u1ea3ng ; 100 quan ti\u1ec1n cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m Mai V\u0103n V\u0103n ; 50 quan ti\u1ec1n cho t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m T\u00f9ng V\u0103n Ch\u00e2u ; 30 quan ti\u1ec1n cho t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn y\u1ebfu ph\u1ea1m ; 15 quan cho t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c, v\u00e0 6 quan cho t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c. Nh\u1eefng man tr\u01b0\u1edfng c\u00e1c s\u00e1ch l\u00e0 b\u1ecdn Kha Ho\u1ea1ch B\u00e1t \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng qu\u1ea7n nhi\u1ec5u hoa v\u00e0 h\u1ea7u bao g\u1ea5m m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t c\u00e1i : l\u1ea1i l\u1ea5y ra b\u1ed1n t\u1ea5m \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u h\u1ed3ng, chia th\u01b0\u1edfng cho. C\u00f2n c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Man th\u00ec li\u1ec7u cho l\u1ee5a, v\u1ea3i, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, mu\u1ed1i m\u1eafm v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0103n \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng h\u1ecd. R\u1ed3i \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3u d\u1ee5 b\u1ecdn h\u1ecd ph\u1ea3i m\u1ed9t l\u00f2ng quy thu\u1eadn, \u0111\u00f3ng g\u00f3p thu\u1ebf kho\u00e1, l\u00e0m d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi l\u00e2u d\u00e0i. N\u1ebfu th\u1ea5y qu\u00e2n gi\u1eb7c h\u00e3y c\u00f2n \u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf \u0111\u00e2u, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c l\u00f9ng b\u1eaft n\u1ed9p quan l\u0129nh th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 B\u00f9i Nh\u1eadt Ti\u1ebfn chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u Th\u1ed5 Man, chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 T\u01b0 v\u1ee5 ; Tr\u1ea7n Hi\u1ec3n Do\u00e3n, th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9 ; Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn, cho mi\u1ec5n t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc, theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i ; V\u0169 \u0110\u00ecnh Uy\u00ean, c\u00f3 d\u1ef1 \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, cho th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng 3 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>\u201cTh\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n \u0111i\u1ec1u tra cho r\u00f5 nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c v\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, ph\u1ea3i ngh\u0129 x\u1eed, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9.<\/p>\n<p>\u201cNay \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 y\u00ean t\u0129nh, c\u00f3 th\u1ec3 li\u1ec7u cho c\u00e1c bi\u1ec1n binh Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh ngh\u1ec9 ng\u01a1i, v\u00e0 th\u1ea3 v\u1ec1 t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u0111\u00e3 v\u00e1t \u0111i ph\u1ee5 canh ph\u00f2ng\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi \u00e1n gi\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb hi\u1ebfp t\u00f2ng l\u00e0 116 t\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c gia \u01a1n \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u00e1t \u0111i chia ra an s\u00e1p \u1edf ven bi\u00ean gi\u1edbi Ph\u00fa Y\u00ean ; c\u00f2n \u0111\u1ec1u ch\u00e9m c\u1ea3. L\u0169 t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c v\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c c\u00f2n tr\u1ed1n l\u00e0 Long V\u0103n Thi\u00eam v\u00e0 Tr\u00fac V\u0103n L\u00e2n sau \u0111\u00f3 c\u0169ng ra th\u00fa. B\u1ecdn T\u00f9ng V\u0103n Th\u00f4ng, Th\u1ee5 V\u0103n Thi\u00eam v\u00e0 L\u00e2m V\u0103n B\u00ecnh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ecb t\u1ec9nh ph\u00e1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ec1u gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>Nguy\u00ean Tri huy\u1ec7n Tuy Phong l\u00e0 Ho\u00e0ng Tr\u1ecdng \u00dd v\u00ec c\u00f3 c\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i ph\u1ea1m, \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0m Ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cB\u00f9i Nh\u1eadt Ti\u1ebfn, V\u0169 \u0110\u00ecnh Uy\u00ean v\u00e0 Ho\u00e0ng Tr\u1ecdng \u00dd, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y th\u1ea7n \u0111\u00e3 tu\u00e2n Ch\u1ec9, x\u00e9t ra kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c nh\u0169ng nhi\u1ec5u g\u00e2y bi\u1ebfn\u201d. Do \u0111\u00f3 h\u1ecd \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u1eb1ng, v\u1ec1 Kinh, do b\u1ed9 L\u1ea1i x\u00e9t b\u1ed5. Nguy\u00ean Tri huy\u1ec7n Tuy \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhan chi\u00eau d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00e2n tr\u1edf v\u1ec1, chu\u1ea9n cho giao b\u1ed9 ngh\u1ecb b\u1ed5.<\/p>\n<p>Sai quan 2 t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 v\u00e0 Tuy\u00ean Quang chi\u1ebfu nh\u1eefng m\u1ecf \u0111\u1ed3ng \u1edf trong h\u1ea1t, tr\u1ea3 th\u00eam gi\u00e1 mua \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng b\u1ea3n ((1) Nguy\u00ean v\u0103n : c\u00f4ng b\u1ea3n ti\u1ec1n : ti\u1ec1n do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc b\u1ecf ra tr\u01b0\u1edbc cho c\u00e1c nghi\u1ec7p h\u1ed9 l\u00e0m v\u1ed1n ; khi \u0111\u01b0\u1ee3c thu ho\u1ea1ch th\u00ec nghi\u1ec7p h\u1ed9 ph\u1ea3i tr\u1ea3 n\u1ee3 cho \u0111\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i sau m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 sau.1) cho c\u00e1c nghi\u1ec7p h\u1ed9, r\u1ed3i chi\u1ebft n\u1ea1p theo t\u1eebng k\u1ef3 h\u1ea1n (100 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng c\u1ea5p cho 40 quan).<\/p>\n<p>B\u00e3i b\u1ecf vi\u1ec7c gi\u00e3 luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang cho c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc (v\u00ec c\u1edb vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u0111\u00e3 g\u1ea7n xong).<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1. Chu\u1ea9n cho tr\u00edch ra \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 4 v\u1ec7 l\u00e0 H\u1eadu nh\u1ea5t dinh V\u0169 L\u00e2m v\u00e0 H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy m\u1edbi ph\u1ea3i \u0111i c\u00f9ng v\u1edbi H\u1eadu b\u1ea3o Nh\u1ecb v\u00e0 Trung b\u1ea3o Nh\u1ecb nguy\u00ean t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn ph\u00e1i \u0111i, theo b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa, T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ph\u00e1i vi\u00ean Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh sai ph\u00e1i vi\u1ec7c c\u00f4ng ; c\u00f2n th\u00ec cho r\u00fat c\u1ea3 v\u1ec1 h\u1ebft \u0111\u1ec3 ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Binh d\u00f5ng c\u00f3 ai \u1ed1m \u0111au, c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n ; khi v\u1ec1 \u0111\u1ebfn l\u00e0ng, th\u00ec do quan s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t k\u1ef9 ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m nh\u1eb9, c\u1ea5p cho 1 quan ; ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m n\u1eb7ng 2 quan ; c\u00f3 ai th\u00e0nh ph\u1ebf t\u1eadt c\u1ea5p cho 3 quan, th\u1ea3i v\u1ec1, cho mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o Ki\u1ebfn An c\u00f4ng \u0110\u00e0i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, trong th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u00f3 k\u00e9o 1 l\u00e1 c\u1edd, \u0111\u1ec1 nh\u1eefng ch\u1eef \u201cKi\u1ebfn An c\u00f4ng\u201d. X\u00e9t ra, nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec1u khai r\u1eb1ng, v\u00ec gi\u1eb7c s\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi trong th\u00e0nh kh\u00f4ng theo, cho n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf \u0111\u1ec3 c\u1ed1 k\u1ebft l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi. V\u1ea3, em l\u00e0 ch\u1ed7 ch\u00ed th\u00e2n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay m\u1ed9t ni\u1ec1m trung \u00e1i, ta th\u1ef1c kh\u00f4ng ng\u1edd v\u1ef1c g\u00ec c\u1ea3 ! N\u1ebfu th\u1ef1c qu\u1ea3 c\u00f3 b\u1ee5ng n\u00e0o m\u00e0 h\u00ecnh t\u00edch b\u1ea1i l\u1ed9, t\u1ee9c l\u00e0 ph\u1ea3i t\u1ed9i v\u1edbi t\u1ed5 t\u00f4ng, th\u00ec nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e1p lu\u1eadt, ta s\u1ebd ph\u1ea3i v\u00ec ngh\u0129a c\u1ea3 m\u00e0 d\u1ee9t t\u00ecnh th\u00e2n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00e1m v\u00ec t\u00ecnh th\u00e2n m\u00e0 b\u1ecf ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc. Song ta bi\u1ebft qu\u00e2n gi\u1eb7c l\u00e0m v\u1eady, ch\u1ec9 l\u00e0 gi\u1ea3 d\u1ed1i c\u00e0n b\u1eady, h\u00e1 v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 b\u1eaft t\u1ed9i em hay sao ? V\u1eady em ch\u1edb n\u00ean b\u1eadn l\u00f2ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u1edf vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i ngh\u0129 x\u1eed ch\u00e9m ngay t\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 th\u01b0 gi\u1eb7c (t\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n Hoan \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn), x\u1eed v\u1eady d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 nghi\u00eam kh\u1eafc qu\u00e1 ! Song ta cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng k\u1ec3 k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i \u1ea5y c\u00f3 nh\u1eadn hay kh\u00f4ng, nh\u1eadn l\u00e0 \u0111\u1ed3ng m\u01b0u, nh\u01b0ng c\u1ee9 m\u1ed9t vi\u1ec7c chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 th\u01b0 gi\u1eb7c th\u00ec ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 gi\u1eb7c hay sao ? Gi\u1ebft \u0111i th\u1ef1c c\u0169ng ch\u1eb3ng oan. T\u1eeb nh\u00e0 T\u1ea7n, nh\u00e0 H\u00e1n tr\u1edf v\u1ec1 sau, \u0111\u1eb7t ra h\u00ecnh lu\u1eadt gi\u1ebft c\u1ea3 h\u1ecd, ch\u01b0a n\u00ean cho l\u00e0 b\u1ea5t nh\u00e2n. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1eb7t ra h\u00ecnh ph\u1ea1t l\u00e0 c\u1ed1t mong \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn h\u00ecnh ph\u1ea1t. Lu\u1eadt ph\u00e1p nghi\u00eam th\u00ec d\u00e2n \u00edt ph\u1ea1m : th\u1ebf l\u00e0 nh\u00e2n \u0111\u1ee9c \u0111\u00f3 !\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cC\u00e1i t\u1ec7 h\u1ea1i v\u1ec1 thu\u1ed1c phi\u1ec7n, ta r\u1ea5t gh\u00e9t. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nghe n\u00f3i \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, d\u00f9 l\u00e0 ph\u1ee5 n\u1eef, c\u0169ng c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb nghi\u1ec7n ! Thu\u1ed1c phi\u1ec7n, ban \u0111\u1ea7u c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta th\u00e3nh m\u00e3nh, l\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01a1n lam ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed, nh\u01b0ng h\u00fat l\u00e2u th\u00e0nh nghi\u1ec7n, l\u1ea1i khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u1ee9t b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn m\u1ea5t c\u01a1 nghi\u1ec7p, th\u1eadm ch\u00ed nghi\u1ec7n m\u00e3i kh\u00f4ng th\u00f4i, c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u1ebfn m\u00f2n m\u1ecfi m\u00e0 ch\u1ebft ! Nh\u1eefng k\u1ebb u m\u00ea ch\u1ec9 bi\u1ebft c\u00e1i th\u00edch m\u1ed9t l\u00fac, cho n\u00ean ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c ! B\u1edfi th\u1ebf ta ch\u1eb3ng nh\u1eefng gh\u00e9t m\u00e0 l\u1ea1i r\u1ea5t lo s\u1ee3 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd h\u00e0ng n\u1ed9i ngo\u1ea1i nh\u00e0 vua !\u201d.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean m\u1ed9 th\u00eam d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch qu\u00ea t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam l\u1eadp l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng vi\u00ean bi\u1ec1n c\u00e1c c\u01a1 c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u1edf trong t\u1ec9nh, t\u1eeb nay, c\u00f3 ai \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 cai \u0111\u1ed9i, ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, xin n\u00ean chi\u1ebfu l\u1ec7 c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng theo ph\u1ea9m c\u1ea5p m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 chu\u1ea9n tr\u00edch l\u1ea5y cai \u0111\u1ed9i, ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng trong c\u00e1c c\u01a1 c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh cho m\u1ed7i vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng m\u1ed9t c\u1ea5p. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n, c\u00f2n chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m m\u00e0 th\u0103ng tr\u1eadt nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh th\u00ec c\u1ee9 ph\u1ea3i tu\u00e2n theo m\u00e3i m\u00e3i. \u00fd ngh\u0129a d\u1ee5 Ch\u1ec9 \u1ea5y ch\u1eafc \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng. V\u1ea3, ph\u00e0m c\u1ea5p v\u00f5 giai l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn b\u1ed9 Binh, th\u1ebf m\u00e0 ch\u1eb3ng t\u01b0 sang b\u1ed9 L\u1ea1i c\u1ea5p cho c\u00e1o th\u00e2n ((1) C\u00e1o th\u00e2n c\u0169ng nh\u01b0 v\u0103n b\u1eb1ng.1) \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh b\u00e2y gi\u1edd c\u00f2n \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u xin. Th\u1ebf l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o ! V\u1eady ph\u1ea3i tra r\u00f5 h\u1ecd t\u00ean quan ch\u1ee9c nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng quan, t\u00e1 nh\u1ecb \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 m\u00e0 ph\u1ea1t b\u1ed5ng \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong c\u00e1c c\u01a1 c\u00e1c \u0111\u1ed9i l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho th\u0103ng tr\u1eadt th\u00ec c\u1ee9 t\u1eeb sau khi ban d\u1ee5 ph\u00e0m ai \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 v\u00e0 sau n\u00e0y h\u1ec5 ai \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho chi l\u01b0\u01a1ng theo ph\u1ea9m c\u1ea5p m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec7\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n<\/a> CLIX \u2013 159<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 [1835], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Th\u1ee7y s\u01b0, tr\u1eadt Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Trung dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch ki\u00eam l\u0129nh Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb l\u00e0m Th\u1ee7y qu\u00e2n \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c. Cho quy\u1ec1n th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Trung dinh.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Cai \u0111\u1ed9i quy\u1ec1n sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Phan \u0110\u1ea1i T\u00f9ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 Ban tr\u1ef1c dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i ph\u00e1t b\u1eb1ng ti\u1ec1n d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf Di\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Trung v\u00e0 Ch\u00e1nh qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1eefu d\u1ef1c T\u00f4n Th\u1ea5t V\u0103n. \u0110\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Gia Long ban c\u1ea5p : Di\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n 100 m\u1eabu \u1edf hai l\u00e0ng Lam \u0110i\u1ec1n v\u00e0 Thi \u00d4ng, T\u00f4n Th\u1ea5t V\u0103n, t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n 30 m\u1eabu \u1edf l\u00e0ng La Duy (\u0111\u1ec1u thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb) : h\u1eb1ng n\u0103m, l\u1ea5y ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c t\u00e1 canh \u0111\u1ec3 cung vi\u1ec7c t\u1ebf t\u1ef1. \u0110\u1ebfn nay, chu\u1ea9n theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9, \u0111\u1ed5i c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n : m\u1ed7i n\u0103m, Di\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng 500 quan ; T\u00f4n Th\u1ea5t V\u0103n, 100 quan. Ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m th\u1ee7((1) Gi\u00e1m th\u1ee7 : \u0111\u00e2y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 coi gi\u1eef v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang.1) \u0111\u1ebfn l\u0129nh \u1edf kho t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ; c\u00f2n ru\u1ed9ng t\u1ef1 \u0111i\u1ec1n, cho ph\u00e9p d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i chia c\u1ea5y, n\u1ed9p thu\u1ebf.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i l\u1ec7 c\u1ea5p phu gi\u1eef m\u1ed9 cho c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Uy: \u0111\u01b0\u1ee3c 2 ng\u01b0\u1eddi (tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 7 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Cho 10 \u0111\u1ed9i trong c\u01a1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 h\u1ea1ng m\u1ed9 binh c\u1ee7a t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh nhi\u1ec1u l\u1ea7n ho\u1eb7c tr\u1ed1n, ho\u1eb7c ch\u1ebft, ho\u1eb7c b\u1ecb \u1ed1m b\u1ecb th\u1ea3i, ch\u1ec9 c\u00f2n h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi. Chu\u1ea9n cho d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t v\u00e0 Nh\u1ecb, r\u1ed3i s\u1ee9c cho t\u1ec9nh \u1ea5y m\u1ed9 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 10 \u0111\u1ed9i l\u1eadp th\u00e0nh 1 c\u01a1.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia c\u00e1c th\u1ed5 d\u00e2n Ninh B\u00ecnh, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng t\u1ef1 l\u00e0m s\u1ef1 ch\u1eb3ng l\u00e0nh, ch\u1ec9 v\u00ec theo phong t\u1ee5c b\u1ea3n th\u1ed5, l\u00e0m t\u01b0 nhi\u1ec1u s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u00ec d\u00f9ng \u0111\u1ec3 s\u0103n b\u1eafn, h\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eeba \u00fd, th\u00ec k\u00e9o \u0111\u00e0n k\u00e9o l\u0169, d\u00f9ng s\u00fang \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan ch\u1ee9c, can ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt t\u1ef1 chu\u1ed1c l\u1ea5y di\u1ec7t vong, c\u00f2n g\u00ec ngu h\u01a1n n\u1eefa ! Hi\u1ec7n \u0111\u00e3 d\u1ee5 sai \u0111em s\u00fang n\u1ed9p quan, l\u1ea5y th\u01b0\u1edfng. Duy c\u00f3 c\u00e1c huy\u1ec7n, ch\u00e2u C\u1ea9m Th\u1ee7y, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, Lang Ch\u00e1nh, Quan Gia v\u00e0 T\u00e0m Ch\u00e2u thu\u1ed9c Thanh Hoa kh\u00f4ng can \u00e1n ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, cho n\u00ean kh\u00f4ng s\u1ee9c \u0111\u1ebfn. L\u1ea1i ngh\u0129 : nh\u1eefng ch\u00e2u, huy\u1ec7n \u1ea5y \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c trong t\u1ec9nh h\u1ea1t Thanh Hoa, \u0111\u1ecba gi\u1edbi gi\u00e1p nhau, ch\u1eb3ng v\u00ed nh\u01b0 nh\u1eefng huy\u1ec7n \u0111\u1ea5t m\u1edbi l\u00e0 Tr\u00ecnh C\u1ed1, S\u1ea7m N\u01b0a, Man Duy \u1edf h\u1ebbo l\u00e1nh x\u00f3 r\u1eebng. S\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n l\u00e0 v\u1eadt kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u00f9ng v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e0y ru\u1ed9ng hay \u0111\u00e0o gi\u1ebfng \u0111\u1ec3 nu\u00f4i s\u1ed1ng, m\u00e0 l\u1ea1i can ph\u1ea1m l\u1ec7 c\u1ea5m th\u00ec d\u00e2n gian h\u00e1 n\u00ean c\u00f3 v\u00e0 \u0111\u1ec3 \u1edf trong nh\u00e0 ? V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho quan c\u00e1c t\u1ec9nh hi\u1ec3u th\u1ecb c\u00e1c th\u1ed5 ty th\u1ed5 d\u00e2n, \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c n\u00f3i r\u1eb1ng : hi\u1ec7n nay gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 ph\u1eb3ng l\u1eb7ng, l\u0169 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n m\u00e0 c\u00f2n ch\u1ee9a ri\u00eang \u0111\u1ed3 qu\u1ed1c c\u1ea5m, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00f9 h\u1eb1n t\u1ed1 gi\u00e1c th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 ph\u00e2n bua cho m\u00ecnh, h\u00e1 ch\u1eb3ng mang lo v\u00e0o th\u00e2n hay sao ? N\u1ebfu mu\u1ed1n b\u1ed9c b\u1ea1ch t\u1ea5m l\u00f2ng l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, th\u00ec chi b\u1eb1ng \u0111em n\u1ed9p h\u1ebft nh\u1eefng s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 thu\u1ed1c s\u00fang t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m ri\u00eang, c\u00f9ng v\u1edbi di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng, m\u1ed9t l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 c\u1eaft \u0111\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i ng\u1edd v\u1ef1c ; hai l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3n l\u1ea5y ph\u1ea7n th\u01b0\u1edfng ban cho, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1edf \u0111\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh m\u00e3i m\u00e3i, h\u00e1 ch\u1eb3ng r\u1ea5t t\u1ed1t hay sao ? V\u1ea3, kho ch\u1ee9a s\u00fang \u1ed1ng, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 k\u1ec3 h\u00e0ng ngh\u00ecn h\u00e0ng v\u1ea1n, ch\u1ee9 th\u1ee9 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang c\u1ee7a l\u0169 ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 \u0111\u00e1ng coi nh\u01b0 nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u1ea5t \u0111i, c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3 ! Ch\u1ec9 v\u00ec nh\u1eefng th\u1ee9 \u1ea5y c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn binh kh\u00ed, nh\u00e0 d\u00e2n d\u00f9ng n\u00f3 l\u00e0m g\u00ec ! Th\u1eed ngh\u0129 : to\u00e1n gi\u1eb7c S\u01a1n \u00c2m, \u0111\u1ea3ng ph\u1ea3n ngh\u1ecbch V\u00e2n Trung, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u1ea5y th\u1ee9 s\u00fang \u0111\u00f3 l\u00e0m ng\u00f3n tr\u1ed9i, ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n ; nh\u01b0ng qu\u00e2n vua m\u1ed9t khi k\u00e9o \u0111\u1ebfn, th\u00ec ch\u00fang l\u1eadp t\u1ee9c b\u1ecb d\u1eadp t\u1eaft, c\u1eeda nh\u00e0 tan, b\u1ea3n th\u00e2n ch\u1ebft, th\u00ec th\u1ee9 s\u00fang m\u00e0 ch\u00fang tr\u00f4ng c\u1eady \u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 gi\u1eef m\u00ecnh, m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0m lu\u1ef5 \u0111\u1ebfn th\u00e2n ! \u0110i\u1ec1u \u1ea5y s\u1edd s\u1edd ra \u0111\u00f3, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 m\u1eaft th\u1ea5y tai nghe c\u1ea3 r\u1ed3i. Nay d\u1ee5 sai \u0111em n\u1ed9p, c\u0169ng v\u00ec th\u01b0\u01a1ng y\u00eau l\u0169 ng\u01b0\u01a1i, mu\u1ed1n t\u00ecm cho c\u00e1i k\u1ebf an to\u00e0n l\u00e2u d\u00e0i. L\u00e0m v\u1eady l\u00e0 c\u1ed1t cho l\u0169 kia vui l\u00f2ng nghe theo, mang h\u1ebft n\u1ed9p quan. R\u1ed3i chi\u1ebfu s\u1ed5 \u0111\u00e3 n\u1ed9p m\u00e0 th\u01b0\u1edfng : s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang t\u1ed1t m\u1ed7i kh\u1ea9u 5 quan ti\u1ec1n, h\u1ea1ng x\u1ea5u 3 quan ; c\u00f2n thu\u1ed1c s\u00fang di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng c\u0169ng chi\u1ebfu gi\u00e1 tr\u1ea3 ti\u1ec1n. V\u00e0 nghi\u00eam kh\u1eafc c\u1ea5m tr\u1ea5p : t\u1eeb nay, m\u00e3i m\u00e3i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m s\u00fang n\u1eefa ; n\u1ebfu c\u1ed1 \u00fd gi\u1ea5u gi\u1ebfm th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 l\u00ednh tr\u1ea1m \u1edf Kinh c\u00f3 90 ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u01b0u trong s\u1ed5 d\u00e2n, e l\u00fac thay \u0111\u1ed5i ch\u1ea1y tr\u1ea1m c\u00f3 khi b\u1ee1 ng\u1ee1 \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00f4ng vi\u1ec7c ! V\u1eady xin b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb sang n\u0103m, \u0111\u1eb7t ri\u00eang l\u00e0m ng\u1ea1ch l\u00ednh. Sau n\u00e0y c\u00f3 khuy\u1ebft ng\u1ea1ch th\u00ec l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u00e0ng An C\u1ef1u \u0111i\u1ec1n v\u00e0o\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh th\u1ec3 l\u1ec7 cho c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn v\u00e0o ra m\u1eaft vua. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cB\u1ea5y nay, nh\u1eefng \u0111\u01a1n d\u1eabn ki\u1ebfn tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1ec1 n\u0103m th\u00e1ng v\u00e0 l\u00fd l\u1ecbch ph\u1ea7n nhi\u1ec1u d\u00e0i d\u00f2ng ph\u00f9 phi\u1ebfm. V\u1ea3, s\u1ef1 d\u1eabn ki\u1ebfn l\u00e0 \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i \u00fd \u0111\u1eddi x\u01b0a th\u1eed th\u00e1ch b\u1eb1ng l\u1eddi t\u00e2u \u0111\u1ed1i. Th\u1ebf m\u00e0 ch\u1eef ngh\u0129a l\u1ea1i qu\u00e1 nhi\u1ec1u th\u00ec khi v\u00e0o ch\u1ea7u, gang t\u1ea5c t\u00f4n nghi\u00eam d\u1ec5 c\u00f3 sai l\u1ea7m thi\u1ebfu s\u00f3t. N\u1ebfu v\u00ec m\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i l\u1ea7m l\u1ee1 m\u00e0 gi\u00e1ng hay tru\u1ea5t, th\u00ec l\u00f2ng ta c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng n\u1ee1 ! V\u1eady sai b\u1ed9 L\u1ea1i : t\u1eeb nay vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn ki\u1ebfn, n\u1ebfu c\u00f3 l\u00fd l\u1ecbch h\u01a1i nhi\u1ec1u th\u00ec d\u01b0\u1edbi t\u00ean ch\u1ec9 ghi r\u00f5 : xu\u1ea5t th\u00e2n l\u00e0m nh\u1eefng ch\u1ee9c g\u00ec v\u00e0 khi l\u00e0m \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng hay b\u1ecb ph\u1ea1t ra sao, ch\u1ec9 to\u00e0n l\u00e0 nh\u1eefng s\u1ef1 thi\u1ebft y\u1ebfu, h\u1ea1n trong 300 ch\u1eef cho d\u1ec5 ghi nh\u1edb. C\u00f2n c\u00e1c v\u00f5 bi\u1ec1n, ch\u1ec9 qu\u00fd h\u1ed3 v\u00f3c ng\u01b0\u1eddi kho\u1ebb m\u1ea1nh, n\u00f3i n\u0103ng r\u00f5 r\u00e0ng tr\u00f4i ch\u1ea3y, kh\u00f4ng ri\u00eang chu\u1ed9ng th\u00f4ng hi\u1ec3u (ch\u1eef ngh\u0129a). V\u1eady chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh : \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng v\u00f5 bi\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn v\u00e0o ch\u1ea7u, trong l\u00fd l\u1ecbch n\u00ean li\u1ec7u b\u1edbt nh\u1eefng l\u1eddi ph\u00f9 hoa, khi\u1ebfn cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u01a1i th\u00f4ng v\u0103n t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n vi\u1ec7c t\u00e2u \u0111\u1ed1i ; gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1eef, th\u00ec ch\u1ec9 t\u00f3m l\u1ea5y nh\u1eefng c\u00e2u c\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ed1t y\u1ebfu, t\u00e2u b\u00e0y b\u1eb1ng mi\u1ec7ng, tr\u1eabm d\u1ef1a v\u00e0o nh\u1eefng l\u1eddi h\u1ecd n\u00f3i, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e9t nghi\u1ec7m ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c hay kh\u00f4ng ? C\u1ee9 cho r\u1ed9ng r\u00e3i thung dung nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 ph\u01a1i b\u00e0y ra \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ph\u1ee7 Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ecbnh thu\u1ed9c L\u1ea1ng S\u01a1n. T\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n c\u00f3 1 ph\u1ee7, 3 huy\u1ec7n v\u00e0 4 ch\u00e2u. Sai tr\u00edch l\u1ea5y 4 ch\u00e2u, huy\u1ec7n l\u00e0 Tho\u00e1t L\u00e3ng, V\u0103n Uy\u00ean, V\u0103n Quan v\u00e0 Th\u1ea5t To\u00e0n \u0111\u1eb7t l\u00e0m ph\u1ee7 Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ecbnh, ki\u00eam l\u00fd Tho\u00e1t L\u00e3ng, th\u1ed1ng h\u1ea1t V\u0103n Uy\u00ean, V\u0103n Quan v\u00e0 Th\u1ea5t To\u00e0n. C\u00f2n 3 ch\u00e2u, huy\u1ec7n l\u00e0 \u00d4n Ch\u00e2u, L\u1ed9c B\u00ecnh v\u00e0 An B\u00e1c v\u1eabn l\u00e0 ph\u1ee7 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh, ki\u00eam l\u00fd \u00d4n Ch\u00e2u th\u1ed1ng h\u1ea1t L\u1ed9c B\u00ecnh v\u00e0 An B\u00e1c, d\u00f9ng tri ch\u00e2u s\u1edf t\u1ea1i t\u1ea1m ki\u00eam vi\u1ec7c ph\u1ee7 (ph\u1ee7 l\u1ef5 Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ecbnh \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 V\u0129nh Tr\u1ea1i ch\u00e2u Tho\u00e1t L\u00e3ng, ph\u1ee7 l\u1ef5 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 Mai Pha thu\u1ed9c \u00d4n Ch\u00e2u, huy\u1ec7n l\u1ef5 V\u0103n Uy\u00ean \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 \u0110\u1ed3ng \u0110\u0103ng, huy\u1ec7n l\u1ef5 V\u0103n Quan \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 Ph\u00fa Nhu\u1eadn, huy\u1ec7n l\u1ef5 Th\u1ea5t To\u00e0n \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 B\u1eb1ng Qu\u00e2n, ch\u00e2u l\u1ef5 L\u1ed9c B\u00ecnh \u0111\u1eb7t \u1edf Ho\u00e0ng L\u00e2m trang ((1) Trang : \u0111\u01a1n v\u1ecb khu v\u1ef1c h\u00e0nh ch\u00ednh, c\u0169ng nh\u01b0 x\u00e3, th\u00f4n nh\u01b0ng ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 ch\u1ec9 ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a t\u1ea7ng l\u1edbp \u0111\u1ea1i n\u00f4ng.1), huy\u1ec7n l\u1ef5 An B\u00e1c \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 \u0110\u00f4ng Quan. C\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng ng\u1ee5c th\u1ea5t \u0111\u1ec1u l\u1ea5y d\u00e2n x\u00e2y d\u1ef1ng. C\u00f2n s\u1ed1 ng\u1ea1ch c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i l\u1ec7 v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu c\u0169ng theo l\u1ec7 c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c Tuy\u00ean Quang v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean).<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3, t\u00e2u b\u00e1o n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u1ec1u y\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNay \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00f4ng ch\u1ea3y thu\u1eadn d\u00f2ng, c\u00f3 hy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to. L\u1ea1y t\u1ea1 \u01a1n tr\u1eddi, kh\u00f4n xi\u1ebft k\u00ednh s\u1ee3 c\u1ea3m k\u00edch !\u201d Li\u1ec1n sai l\u1ea5y h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u1ee5a trong kho, truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1n th\u1ea7n H\u00e0 b\u00e1, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 Mai Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng l\u1eadp \u0111\u00e0n \u1edf ch\u1ed7 \u0111ang \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u1eafn, s\u1eeda l\u1ec5 \u0111\u1ec3 l\u1ec5 t\u1ea1. C\u00e1c quan t\u1ec9nh c\u00f9ng c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n v\u00e0 vi\u00ean t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng ti\u1ec1n, c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Duy vi\u1ec7c sang h\u1ed9 \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean h\u01a1i t\u1ed1n c\u00f4ng s\u1ee9c, th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n 500 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Ch\u1ea5n, d\u00e2n h\u1ea1t Nam \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1eafp con \u0111\u00ea ch\u1eafn ngang \u1edf c\u1eeda Li\u00eau ng\u00e0y th\u00eam s\u00e2u v\u00e0 r\u1ed9ng, b\u00e8n sai th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u1ecbnh Quang Khanh \u0111em d\u00ea v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng v\u00e0 u\u00fd l\u1ea1o Ch\u1ea5n\u2026<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Long l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Ti\u1ebfn l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y ; Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n H\u1ec1 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y. B\u1ed5 Cai \u0111\u1ed9i T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u00e0m l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u1ea5p ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang cho nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c sung l\u00e0m l\u00ednh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : Nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 cho tha, ph\u00e2n chia cho \u1edf c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n ven bi\u00ean gi\u1edbi. \u0110\u00f3 v\u00ec ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng ch\u00fang b\u1ecb giam c\u1ea7m \u0111\u00e3 l\u00e2u, cho n\u00ean mu\u1ed1n cho c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c sinh t\u1ed3n \u1edf trong tr\u1eddi \u0111\u1ea5t. X\u1ebfp \u0111\u1eb7t cho ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c sinh s\u1ed1ng m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed5i m\u1edbi, theo \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n. V\u1ea3, ch\u1ed7 s\u1edf t\u1ea1i \u1ea5y ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang c\u00f2n nhi\u1ec1u. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 v\u00e0 B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ec1u x\u00e9t xem trong h\u1ea1t m\u00ecnh c\u00f3 nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y tr\u1ed3ng m\u00e0 b\u1ecf kh\u00f4ng, d\u00e2n kh\u00f4ng th\u1ec3 khai kh\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, th\u00ec c\u1ea5p ngay cho nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c sung l\u00e0m l\u00ednh kia \u0111\u1ec3 ch\u00fang ra s\u1ee9c l\u00e0m l\u1ee5ng tr\u1ed3ng c\u1ea5y. C\u00f2n ni\u00ean h\u1ea1n \u0111\u00e1nh thu\u1ebf v\u00e0 l\u1eadp ng\u1ea1ch n\u1ed9p thu\u1ebf \u0111\u1ec1u y theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 t\u01b0\u1ee3ng binh \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y c\u00f3 \u00edt. Xin tr\u00edch l\u1ea5y 30 ng\u01b0\u1eddi trong v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 20 ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u01a1 \u0110\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng thu\u1ed9c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh g\u1ed9p v\u1edbi t\u01b0\u1ee3ng binh \u1edf th\u00e0nh (Tr\u1ea5n T\u00e2y) \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb thu\u1ed9c t\u01b0\u1ee3ng c\u01a1. L\u1ea1i tr\u00edch l\u1ea5y 3 con voi \u1edf th\u00e0nh (Tr\u1ea5n T\u00e2y) \u0111\u01b0a v\u1ec1 Bi\u00ean H\u00f2a, c\u00f2n 40 con \u0111\u1ec3 l\u1ea1i l\u00e0m ng\u1ea1ch th\u01b0\u1eddng\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00faa t\u1ed1t, thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, gi\u00e1 g\u1ea1o r\u1ebb. D\u00e2n \u0111\u00f3i \u0111\u1ec1u kh\u1edfi s\u1eafc. Ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 b\u1ecdn Khoa \u0111\u1ea1o V\u0169 Danh Th\u1ea1c, Phan \u0110\u0103ng \u0110\u1ec7 v\u00e0 Ho\u00e0ng D\u0169 Quang \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cQu\u1ea3ng Tr\u1ecb, sau khi \u0111\u00f3i k\u00e9m, l\u1ea1i th\u1ea5y c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, th\u1ef1c l\u00e0 tr\u1eddi cho, ta c\u00f3 d\u1ef1 g\u00ec ! C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 l\u0169 con \u0111\u1ecf kh\u1ecfi \u0111\u00f3i kh\u00f3c ng\u00e0y n\u00e0o th\u00ec l\u00f2ng cha m\u1eb9 kh\u1ecfi lo ng\u00e0y \u1ea5y th\u00f4i\u201d. Li\u1ec1n cho v\u1eddi b\u1ecdn Th\u1ea1c v\u1ec1. Khi v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh, b\u1ecdn Th\u1ea1c d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cTh\u0103m d\u00f2 bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u00e1c t\u1ed5ng Th\u1ee7y Ba, An X\u00e1 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Minh Linh, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, phong t\u1ee5c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1ea7n th\u1ee5c, \u0111ua nhau ki\u1ec7n t\u1ee5ng, b\u1ecf ngh\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, d\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3i kh\u00e1t ! B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y, th\u1ec3 theo \u0111\u1ee9c \u00fd nh\u00e0 vua, g\u1eb7p ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3i kh\u1ed5 th\u00ec n\u1ea5u ch\u00e1o \u0111\u1ec3 nu\u00f4i, th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u0111au \u1ed1m th\u00ec \u0111em thu\u1ed1c \u0111\u1ec3 ch\u1eefa, do \u0111\u1ea5y c\u1ee9u s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t nhi\u1ec1u. N\u0103m nay l\u00faa t\u1ed1t, nh\u1eefng k\u1ebb xi\u00eau gi\u1ea1t d\u1ea7n d\u1ea7n tr\u1edf v\u1ec1\u201d. Vua khen, th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn Th\u1ea1c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u gia m\u1ed9t c\u1ea5p. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cD\u00e2n s\u00ednh ki\u1ec7n c\u00e1o, l\u00e0 do quan tr\u00ean kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u1ea1y b\u1ea3o. Tr\u01b0\u1edbc kia, ban b\u1ed1 hu\u1ea5n \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u1eebng thi\u1ebft tha b\u1ea3o r\u00f5 v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u r\u0103n c\u1ea5m ki\u1ec7n c\u00e1o. \u0110\u00f3 l\u00e0 t\u00ednh k\u1ebf r\u1ea5t s\u00e2u s\u1eafc \u0111\u1ec3 gi\u1eef g\u00ecn nh\u00e2n t\u00e2m, phong t\u1ee5c. V\u1eady d\u1ee5 sai b\u1ecdn b\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, ph\u1ee7, huy\u1ec7n v\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1o ch\u1ee9c \u0111em hu\u1ea5n \u0111i\u1ec1u \u1ea5y th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng d\u1eabn b\u1ea3o (cho d\u00e2n) \u0111\u1ec3 cho ai n\u1ea5y nhu\u1ea7n th\u1ea5m, c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m theo, quen tai quen m\u1eaft. Ph\u00e0m c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb ki\u1ec7n t\u1ee5ng : vi\u1ec7c to th\u00ec x\u1eed cho ch\u00f3ng k\u1ebft th\u00fac, vi\u1ec7c nh\u1ecf th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u00fd m\u00e0 x\u1eed, r\u1ed3i hi\u1ec3u d\u1ee5 t\u1eadn m\u1eb7t m\u00e0 cho v\u1ec1. Nh\u1eefng nha l\u1ea1i, l\u00fd d\u1ecbch, c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o xui ng\u01b0\u1eddi ki\u1ec7n c\u00e1o th\u00ec theo lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i th\u00eam b\u1eadc n\u1eb7ng h\u01a1n. Khi\u1ebfn cho h\u1ecd bi\u1ebft r\u0103n ch\u1eeba, \u0111\u1ec3 mong b\u1ecf th\u00f3i \u0111i\u00eau b\u1ea1c, tr\u1edf l\u1ea1i phong t\u1ee5c thu\u1ea7n h\u1eadu\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 \u0110\u0103ng Khoa t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00f3 9 x\u00e3, th\u00f4n trong h\u1ea1t \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u00e0m ru\u1ed9ng gieo m\u1ea1 r\u1ea5t g\u1ea5p, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00f3c gi\u1ed1ng. V\u1eady xin nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc cho vay\u201d. Chu\u1ea9n cho vay 1.300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Tuy\u00ean Quang Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cPh\u00eda t\u1ea3 th\u00e0nh t\u1ec9nh (Tuy\u00ean Quang) g\u1ea7n s\u00e1t s\u00f4ng L\u00f4. \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u s\u00f4ng L\u00f4, m\u1ed9t nh\u00e1nh th\u00f4ng v\u1edbi s\u00f4ng G\u00e2m ((1) Nguy\u00ean v\u0103n ch\u1eef H\u00e1n ch\u00e9p l\u00e0 \u201cNg\u00e2m giang \u00a7u \u00a6\u00bf \u201d.1) ch\u1ea3y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Ph\u01b0\u1edbc Nghi ch\u00e2u \u0110\u1ea1i Man ; m\u1ed9t nh\u00e1nh th\u00f4ng v\u1edbi \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean, huy\u1ec7n V\u1ecb Xuy\u00ean. \u1edf h\u1ea1 l\u01b0u s\u00f4ng L\u00f4 c\u00f3 th\u1ec3 su\u1ed1t \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng Ho\u00e1 v\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i. V\u1eady xin li\u1ec7u c\u1ea5p cho thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 d\u00f9ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n cho b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n tr\u00edch hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u00ea \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 hai chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4 \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p cho, sung l\u00e0m ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Sau \u0111\u00f3 v\u00ec th\u1ea5y s\u00f4ng trong t\u1ec9nh h\u1ea1t, d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xi\u1ebft l\u1ea1i nhi\u1ec1u qu\u00e3ng h\u1eb9p, thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n l\u00ea to v\u00e0 n\u1eb7ng, d\u00f9ng kh\u00f4ng ti\u1ec7n, b\u00e8n sai t\u1ef1 \u0111\u00f3ng l\u1ea5y 10 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n thoi nh\u1eb9 nh\u00e0ng v\u00e0 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u00ea nh\u1ecf d\u00f9ng \u0111\u1ec3 v\u1eadn t\u1ea3i.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng V\u0169 \u0110\u0129nh d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cM\u1ed9t d\u1ea3i ng\u00f2i nh\u1ecf thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t, \u0111\u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ee3i. Nh\u1eefng d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea5t ph\u00ec nhi\u00eau, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i kinh doanh, ch\u1ec9 quen l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. Ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng \u1edf \u0111\u1ecba gi\u1edbi nh\u00e0 Thanh \u0111em nhau \u0111\u1ebfn ki\u1ec1u ng\u1ee5, ch\u0103m ch\u1ec9 l\u00e0m \u0103n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tr\u1edf n\u00ean gi\u00e0u c\u00f3 ; nay c\u00f3 \u0111\u1ebfn ng\u00f3t m\u1ed9t n\u1eeda ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng \u1edf 2 ph\u1ee7, 5 huy\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc kia, ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng l\u00e0 kh\u00e1ch h\u1ed9 m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 l\u00e0 c\u01b0 d\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng th\u01b0\u1eddng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 sai khi\u1ebfn. M\u1edbi r\u1ed3i, v\u00ec b\u1ecdn gi\u1eb7c g\u00e2y vi\u1ec7c, quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. Trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo \u0111\u00e1nh d\u1eb9p thu\u1ed9c c\u00e1c c\u01a1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, \u00edt ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng. \u0110\u1ebfn khi vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u00e3 xong, ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n th\u01b0\u1edfng. C\u1eady c\u00f3 c\u00f4ng h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng v\u00eanh vang, d\u1ea7n mu\u1ed1n l\u1ea5n \u00e1t. Ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 th\u1eb9n r\u1eb1ng ph\u1ea3i nh\u1edd s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng, do \u0111\u1ea5y n\u01a1m n\u1edbp ch\u1ec9 lo b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng \u1ee9c hi\u1ebfp ! Nay x\u00e9t ra, gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng, c\u00f3 c\u00e1i \u1ea9n t\u00ecnh kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u01b0\u1eddng nh\u1ecbn nhau. N\u1ebfu ch\u1eb3ng d\u1ef1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc, v\u1ea1n nh\u1ea5t v\u00ec \u1edf qu\u1ea7n t\u1ee5 v\u1edbi nhau, m\u00e0 sinh hi\u1ec1m kh\u00edch, x\u1ea3y vi\u1ec7c kh\u00f4ng t\u1ed1t, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi ph\u00ed nhi\u1ec1u c\u00f4ng s\u1ee9c ! V\u1eady c\u00e1c qu\u1ea3n su\u1ea5t trong 3 c\u01a1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, ai \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c h\u00e0m th\u00ec xin c\u1ee9 cho theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i ; ai ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1ee9c h\u00e0m th\u00ec mi\u1ec5n tr\u1eeb cho vi\u1ec7c \u0111i l\u00ednh v\u00e0 t\u1ea1p d\u1ecbch ; c\u00f2n nh\u1eefng h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng kh\u00e1c g\u1ed9p v\u1edbi c\u01a1 T\u1ee9 v\u00e0 c\u01a1 Ng\u0169, \u0111\u1ec1u th\u1ea3 cho v\u1ec1 y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n. Nh\u01b0 v\u1eady ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng s\u1ebd \u0111\u1ec1u y\u00ean ph\u1eadn m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed1i tranh nhau n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u00c2n t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng d\u1ea7n ch\u1eb3ng \u01b0a nhau, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u00f3 l\u00e0 do quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i ch\u1ecbu. N\u1ebfu bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u ho\u00e0 cho kh\u00e9o th\u00ec t\u1ea5t s\u1ebd c\u00f3 c\u01a1 c\u1ea3m ho\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c \u00fd c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, hi\u1ec3u d\u1ee5 h\u1ecd r\u1eb1ng : l\u0169 ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, n\u00f2i gi\u1ed1ng d\u1eabu kh\u00e1c, nh\u01b0ng \u1edf \u0111\u1ea5t l\u00e0m d\u00e2n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 xu\u1ea5t \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng \u1edf, ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng ra s\u1ee9c \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ee5ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, l\u00e2u ng\u00e0y \u0111\u00e3 quen ; h\u01a1n n\u1eefa, l\u00e0ng x\u00f3m l\u00e1ng gi\u1ec1ng, t\u1eaft \u0111\u00e8n t\u1ed1i l\u1eeda c\u00f3 nhau, h\u00e1 n\u00ean c\u00f3 \u0111i\u1ec1u k\u1ef3 th\u1ecb ! Nay n\u00ean c\u00f9ng nhau, th\u00e2n thi\u1ec7n ho\u00e0 thu\u1eadn, qu\u00ean c\u1ea3 h\u00ecnh h\u00e0i ; ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 ch\u1eb3ng n\u00ean c\u1eady c\u00f3 \u0111\u1ea5t m\u00e0 l\u1ea5n l\u01b0\u1edbt, ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean c\u1eady c\u00f3 c\u00f4ng m\u00e0 khinh ng\u01b0\u1eddi, gi\u00e0u ngh\u00e8o gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u1eabn nhau, c\u00f9ng c\u00e0y ru\u1ed9ng m\u00e0 \u0103n, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng m\u00e0 u\u1ed1ng, y\u00ean vui l\u00e2u d\u00e0i, c\u00f9ng l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n th\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh, h\u00e1 ch\u1eb3ng t\u1ed1t l\u1eafm sao ? Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u0129 c\u00e0n l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1eb3ng l\u00e0nh, khinh khi l\u1ea5n l\u01b0\u1edbt nhau, m\u1ed9t khi g\u00e2y ra s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u00ec ph\u1ea1m l\u1ed7i kh\u00f4ng nh\u1ecf. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ch\u00fang c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng tri l\u01b0\u01a1ng n\u0103ng, ai c\u0169ng c\u1ea3m k\u00edch, ph\u1ea5n kh\u1edfi, \u0111em nhau m\u00e0 theo, t\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 y\u00ean m\u1ed1i tranh gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n nh\u01b0 3 c\u01a1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho l\u00fac v\u00f4 s\u1ef1 th\u00ec v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng, khi c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec g\u1ecdi ra ; l\u1ea1i quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee9 nh\u1eb1m nh\u1eefng th\u00e1ng m\u1ea1nh xu\u00e2n, m\u1ea1nh h\u1ea1, m\u1ea1nh thu, m\u1ea1nh \u0111\u00f4ng th\u00ec \u0111i\u1ec3m duy\u1ec7t c\u0169ng l\u00e0 mu\u1ed1n cho h\u1ecd t\u1eadp quen \u0111\u1ec3 d\u00f9ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c. Duy nay bi\u00ean thu\u1ef3 y\u00ean l\u1eb7ng, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp im h\u01a1i, tin r\u1eb1ng d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ch\u1eafc \u0111\u00e3 d\u1ea7n nhi\u1ec5m c\u00e1i th\u00f3i b\u00e1n dao mua ngh\u00e9, th\u00ec c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c binh ? Nay chu\u1ea9n cho x\u00e9t th\u1ef1c ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o nhanh nh\u1eb9n, \u0111\u1eafc l\u1ef1c trong vi\u1ec7c sai ph\u00e1i th\u00ec l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i ban \u00e2n \u0111i\u1ec3n, c\u00f2n th\u00ec cho v\u1ec1 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111i l\u00ednh v\u00e0 ch\u1ecbu t\u1ea1p d\u1ecbch theo nh\u01b0 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cC\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n \u1edf ven bi\u1ec3n thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ch\u1ea5m l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y binh. Nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f3 v\u1eadt l\u1ef1c th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng t\u00ecm c\u00e1ch b\u1ecf ch\u1ed7 n\u00e0y \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kh\u00e1c, len l\u1ecfi v\u00e0o c\u00e1c hi\u1ec7u \u1edf c\u00e1c nha m\u00f4n. M\u1ed9t khi c\u00f3 thi\u1ebfu [v\u1ec1 th\u1ee7y binh] th\u00ec s\u1ef1 b\u1eaft l\u00ednh r\u1ea5t kh\u00f3 ! V\u1eady xin t\u1eeb nay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n len l\u1ecfi v\u00e0o c\u00e1c nh\u00e0 kh\u00e1c \u0111\u1ec3 cho k\u1ebb ngh\u00e8o ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u c\u00f9ng gi\u00fap nhau, kh\u00f3 nh\u1ecdc thong th\u1ea3 c\u00f9ng san s\u1ebb, ng\u1ea1ch l\u00ednh m\u1edbi mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee7 s\u1ed1\u201d. Vua theo l\u1eddi xin \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5n d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cL\u0169 th\u1ed5 m\u1ee5c Ma S\u0129 Hu\u1ef3nh v\u00e0 N\u00f4ng \u0110\u00ecnh \u0110i\u1ec3n, tr\u01b0\u1edbc kia theo gi\u1eb7c, ch\u1ed1ng quan, r\u1ea5t l\u00e0 ngang ng\u01b0\u1ee3c d\u1eef t\u1ee3n, sau khi ra th\u00fa, \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1n tha v\u1ec1 ; nh\u01b0ng th\u1ed5 d\u00e2n th\u00ec s\u1ee3 nh\u01b0 c\u1ecdp, l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n th\u00ec coi nh\u01b0 qu\u00e2n th\u00f9. B\u1ecdn ch\u00fang c\u0169ng t\u1ef1 bi\u1ebft m\u00ecnh c\u00f3 t\u1ed9i \u00e1c, \u0111em l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3. V\u1eady xin n\u00ean chi\u1ebfu \u00e1n, tr\u1eeb \u0111i, \u0111\u1ec3 tuy\u1ec7t m\u1ea7m \u00e1c\u201d. Vua cho r\u1eb1ng l\u0169 \u1ea5y t\u00ednh \u00e1c kh\u00f3 d\u1ea1y, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 cho n\u00f3 \u0111i l\u1ea1i t\u1ef1 nhi\u00ean, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi sinh vi\u1ec7c, v\u1eady d\u1ee5 sai t\u00ecm c\u00e1ch b\u1eaft giam l\u1ea1i.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cNgu\u1ef5 T\u00e2y ((1) Ch\u1ec9 nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n.1) tr\u01b0\u1edbc kia c\u1ea5p h\u00e3o c\u00e1i t\u00edn b\u00e0i, l\u00e0m s\u1ed5 \u201cth\u01b0\u1eddng h\u00e0nh\u201d. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ki\u1ec1u c\u01b0 k\u00fd ng\u1ee5 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u1ed9i t\u00ean l\u1ea9n b\u00f3ng, sau l\u1ea1i tr\u1ed1n \u0111i. S\u1ed5 d\u00e2n ch\u1ec9 l\u00e0 ghi h\u00e3o m\u00e0 th\u00f4i. H\u1ed3i \u0111\u1ea7u b\u1ea3n tri\u1ec1u, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u m\u1edbi l\u1eadp d\u1ef1ng l\u00ean, ch\u01b0a k\u1ecbp s\u1eeda sang ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n. T\u1eeb khi c\u00f3 l\u1ec7 duy\u1ec7t \u0111inh tuy\u1ec3n l\u00ednh, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u00e0m s\u1ed5, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed5 c\u0169, s\u1ed1 c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00ec b\u1eaft khai th\u00eam nhi\u1ec1u, s\u1ed1 c\u00f3 \u00edt th\u00ec b\u1eaft khai r\u00fat \u00edt, t\u00ednh \u0111\u1ed5 \u0111\u1ed3ng, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n s\u1ed1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh. C\u00f2n quan l\u00e0m vi\u1ec7c tuy\u1ec3n duy\u1ec7t c\u0169ng cho r\u1eb1ng k\u1ef3 h\u1ea1n qu\u00e1 g\u1ea5p, ch\u1ec9 c\u1ee9 theo s\u1ed5 l\u00e0m s\u1eb5n, v\u1ed9i d\u1ed3n t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu v\u00e0o \u0111\u1ec3 k\u1ecbp duy\u1ec7t kh\u00e1m. Trong \u1ea5y c\u00f3 l\u00e0ng tr\u00f9 m\u1eadt, c\u00f3 l\u00e0ng \u0111i\u00eau t\u00e0n, c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00ean t\u0103ng, c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00ean b\u1edbt, c\u0169ng \u0111\u1ec1u ch\u01b0a r\u1ed7i x\u00e9t \u0111\u1ebfn, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i d\u00e2n tr\u00f9 m\u1eadt th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u0103ng b\u1ea1 h\u1ebft, m\u00e0 d\u00e2n \u0111i\u00eau hao th\u00ec ng\u00e0y c\u00e0ng hao m\u00f2n ! Nay d\u00e2n trong h\u1ea1t [B\u1eafc Ninh] d\u1ea7n d\u1ea7n tr\u1ed1n tr\u00e1nh xi\u00eau gi\u1ea1t c\u00f3 \u0111\u1ebfn 2, 3 ph\u1ea7n 10 ! V\u1eady xin : h\u1ec5 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n l\u00ednh th\u00ec tr\u01b0\u1edbc 1 n\u0103m, do quan t\u1ec9nh \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111i \u0111\u1ebfn kh\u00e1m r\u00f5 th\u1ef1c tr\u1ea1ng t\u1eebng d\u00e2n x\u00e3 : chia h\u1ea1ng tr\u00f9 m\u1eadt th\u00ec t\u0103ng th\u00eam, h\u1ea1ng \u0111i\u00eau hao th\u00ec gi\u1ea3m b\u1edbt, r\u1ed3i cho \u0111\u0103ng b\u1ea1 \u0111\u1ee3i \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n duy\u1ec7t. Nh\u01b0 v\u1eady ph\u00fa d\u1ecbch s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n b\u00ecnh m\u00e0 ti\u1ec3u d\u00e2n kh\u1ecfi \u0111\u1ebfn l\u01b0u t\u00e1n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1i ph\u00e9p duy\u1ec7t \u0111inh tuy\u1ec3n l\u00ednh, l\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u00f9 m\u1eadt v\u00e0 \u0111i\u00eau hao, b\u00ecnh qu\u00e2n ph\u00fa thu\u1ebf v\u00e0 dao d\u1ecbch : th\u1ef1c l\u00e0 ph\u00e9p t\u1ed1t \u0111\u1ec3 mu\u00f4n \u0111\u1eddi theo l\u00e0m. N\u1ebfu n\u00f3i r\u1eb1ng tr\u00f9 m\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng th\u00eam, \u0111i\u00eau hao b\u1ecb gi\u1ea3m b\u1edbt, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 th\u1ef1c h\u1ebft, th\u00ec \u0111\u00f3 v\u00ec l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c x\u01b0a, trong \u1ea5y kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 k\u1ebb kh\u00e9o t\u00ecm c\u00e1ch b\u01b0ng b\u00edt \u1ea9n gi\u1ea5u . Duy c\u00f3 vi\u00ean quan \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a l\u00e0m vi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u00ednh, n\u1ebfu qu\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u00f2ng c\u00f4ng b\u1eb1ng ngay th\u1eb3ng, l\u00e0m vi\u1ec7c ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang \u0111\u1eafn th\u00ec t\u1ef1 kh\u1eafc kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 nh\u1eefng t\u1ec7 \u1ea5y. Nay l\u1ea1i xin \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 tuy\u1ec3n duy\u1ec7t cho \u0111\u0103ng b\u1ea1 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i tuy\u1ec3n l\u00ednh. \u1ea5y l\u1ea1i l\u00e0 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho ti\u1ec3u d\u00e2n l\u00e1nh ch\u1ed7 n\u1ecd \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kia, s\u1ebd l\u1ea1i c\u00e0ng l\u00e0m cho c\u00f3 v\u1ebb \u0111i\u00eau hao h\u01a1n n\u1eefa. \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra \u201cd\u1ea1y v\u01b0\u1ee3n leo c\u00e2y\u201d hay sao ? Nh\u1eefng l\u1eddi ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 Ti\u00ean \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cD\u00e2n trong h\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc v\u00ec s\u1ef1 bi\u1ebfn ph\u1ea3i tan t\u00e1c l\u01b0u l\u1ea1c. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n chi\u00eau d\u1ee5 tr\u1edf v\u1ec1, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda. \u0110\u00f3 v\u00ec t\u1ec9nh h\u1ea1t, \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng man m\u00e1c, n\u00fai ch\u1eb1m c\u00f3 th\u1eeba m\u1ed1i l\u1ee3i, ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u1edf xen v\u00e0o \u0111\u00f4ng g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n. Nh\u1eefng d\u00e2n l\u00e1nh \u0111i, len l\u1ecfi v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 sinh s\u1ed1ng c\u0169ng \u0111\u1ee7 c\u01a1m \u0103n \u00e1o m\u1eb7c, cho n\u00ean ch\u01b0a ch\u1ecbu l\u00f3 \u0111\u1ea7u quay v\u1ec1.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, c\u01a1 H\u00e0 Ti\u00ean nguy\u00ean ng\u1ea1ch chi binh Ki\u00ean h\u00f9ng c\u00f3 h\u01a1n 500 ng\u01b0\u1eddi, ghi qu\u00ea qu\u00e1n l\u00e0 37 s\u00e1ch, t\u1eeb n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u1ebfn nay tr\u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ed9i ng\u0169 ch\u1ec9 c\u00f3 180 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00f3 v\u00ec d\u00e2n nh\u1eefng s\u00e1ch \u1ea5y tuy \u1edf h\u1ea1t huy\u1ec7n Ki\u00ean Giang, nh\u01b0ng quan huy\u1ec7n v\u1eabn kh\u00f4ng n\u1eafm v\u1eefng m\u00e0 b\u1ea5y nay quan to chuy\u00ean h\u1ea1t c\u0169ng ch\u01b0a t\u1eebng th\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i, n\u00ean ch\u00fang m\u1edbi gi\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng u\u1ef7 cho vi\u00ean \u00e1n s\u00e1t th\u00e2n \u0111\u1ebfn 3 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t l\u00e0 H\u00e0 Ch\u00e2u, Ki\u00ean Giang v\u00e0 Long Xuy\u00ean, xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh ph\u1ecfng theo th\u1ec3 l\u1ec7 \u0111inh \u0111i\u1ec1n ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1, m\u00e0 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, khi\u1ebfn d\u00e2n Man v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u0103ng b\u1ea1, c\u00f3 s\u1ed5 h\u1eb3n hoi : ph\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o quan huy\u1ec7n, th\u00ec l\u1ec7 \u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1eeb b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 d\u00e2n Kinh, nh\u1eefng ai \u0111\u00e3 c\u01b0 t\u1ee5 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 th\u00ec theo l\u1ec7, tuy\u1ec3n l\u00ednh ; nh\u1eefng ai ch\u01b0a v\u1ec1 th\u00ec gia th\u00eam h\u1ea1n \u0111\u1ec3 chi\u00eau t\u1eadp. C\u00f2n ai l\u1ea9n l\u00fat tr\u1ed1n tr\u00e1nh, l\u1eadp t\u1ee9c theo lu\u1eadt tr\u1eebng tr\u1ecb\u201d. Vua y theo l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi Khi\u00eam Quang \u0111em c\u00f4ng vi\u1ec7c x\u1ebfp \u0111\u1eb7t v\u1ec1 3 huy\u1ec7n \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho : ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh do bang tr\u01b0\u1edfng s\u1edf t\u1ea1i coi qu\u1ea3n ; h\u1ec5 c\u00f2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1ea9n l\u1eadu th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u0103ng k\u00fd v\u00e0o s\u1ed5, ch\u1ecbu thu\u1ebf. C\u00e1c s\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi Man tu\u1ef3 theo l\u1edbn hay nh\u1ecf m\u00e0 \u0111\u1ed5i l\u00e0m x\u00e3 hay th\u00f4n, chia \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c t\u1ed5ng m\u1ee5c, cho l\u1ec7 thu\u1ed9c c\u00e1c huy\u1ec7n vi\u00ean cai qu\u1ea3n ; t\u1eeb n\u1ed9p thu\u1ebf \u0111\u1ebfn tuy\u1ec3n l\u00ednh \u0111\u1ec1u \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ni\u00ean h\u1ea1n c\u00f3 kh\u00e1c nhau. (35 x\u00e3, th\u00f4n thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ki\u00ean Giang, qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n h\u01a1n 640 ng\u01b0\u1eddi, chia l\u00e0m 2 t\u1ed5ng Ki\u00ean H\u1ea3o v\u00e0 Giang Ninh. 18 x\u00e3, th\u00f4n thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u00e0 Ch\u00e2u d\u00e2n s\u1ed1 h\u01a1n 200 ng\u01b0\u1eddi, chia l\u00e0m 2 t\u1ed5ng Nhu\u1eadn \u0110\u1ee9c v\u00e0 Thanh Di ; Ch\u00e0 V\u00e0 c\u00f3 9 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7t l\u00e0m th\u00f4n Hoa Gi\u00e1p. M\u1ed9t s\u00e1ch Ph\u1ee7 Mao thu\u1ed9c huy\u1ec7n Long Xuy\u00ean, d\u00e2n s\u1ed1 c\u00f3 31 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7t l\u00e0m x\u00e3 B\u00ecnh L\u00e3ng, c\u1ee9 theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn hi\u1ec7n \u1edf m\u00e0 d\u1ef1ng m\u1ed1c l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n. C\u1ee9 theo s\u1ed1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t hi\u1ec7n canh, \u0111o \u0111\u1ea1c, t\u00ednh th\u00e0nh m\u1eabu s\u00e0o l\u00e0m s\u1ed5, li\u1ec7u \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf l\u1ec7. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5y nay kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ecd, \u0111\u1ec1u cho l\u1ea5y m\u1ed9t ch\u1eef t\u00ean x\u00e3, th\u00f4n m\u00ecnh \u1edf \u0111\u1eb7t l\u00e0m h\u1ecd. D\u00e2n \u0111inh 2 t\u1ed5ng Ki\u00ean B\u1ea3o v\u00e0 Giang Ninh, l\u1ea5y m\u1ed9t n\u1eeda l\u00e0m l\u00ednh, \u0111\u1ec3 m\u1ed9t n\u1eeda l\u00e0m d\u00e2n ; t\u1eeb sang n\u0103m v\u1ec1 sau, c\u0169ng \u0111\u00f3ng thu\u1ebf th\u00e2n nh\u01b0 d\u00e2n Kinh. D\u00e2n 2 t\u1ed5ng Thanh Di v\u00e0 Nhu\u1eadn \u0110\u1ee9c xi\u00eau gi\u1ea1t m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1, ch\u01b0a th\u1ec3 tuy\u1ec3n l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u00e3y tr\u00edch l\u1ea5y 22 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m l\u00ednh tr\u1ea1m Ph\u00f9 Dung, c\u00f2n th\u00ec c\u00f9ng v\u1edbi d\u00e2n th\u00f4n Hoa Gi\u00e1p, \u0111\u00f3ng ti\u1ec1n nh\u00e2n su\u1ea5t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 ti\u1ec1n, h\u1eb9n sau 3 n\u0103m, ph\u1ea3i \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1t \u0111\u00f3ng thu\u1ebf v\u00e0 ch\u1ecbu tuy\u1ec3n l\u00ednh. X\u00e3 B\u00ecnh L\u00e3ng m\u1edbi \u0111\u1eb7t, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sang n\u0103m, s\u1ebd thu thu\u1ebf v\u00e0 tuy\u1ec3n l\u00ednh nh\u01b0 l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh).<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cS\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ph\u00ec nhi\u00eau, ch\u1ec9 ph\u1ea3i c\u00e1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng \u0111\u00e3 quen, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1ec9 l\u00e0m ngh\u1ec1 ch\u1edf thuy\u1ec1n, b\u1ecf nh\u1eefng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1 tr\u1edf th\u00e0nh hoang vu. Ngh\u1ec1 thuy\u1ec1n s\u00f4ng l\u00e0m h\u1ea1i ngh\u1ec1 n\u00f4ng c\u0169ng nh\u01b0 c\u1ecf l\u00f9ng l\u00e0m h\u1ea1i l\u00faa ! V\u1ea3, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, thuy\u1ec1n bu\u00f4n sang th\u00e0nh Nam Vang c\u0169 th\u00ec c\u00f3 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, m\u00e0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n trong c\u00e1c s\u00f4ng s\u00e1u t\u1ec9nh th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 thu\u1ebf. V\u1eady xin ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ec9nh : k\u1ec3 t\u1eeb th\u00e1ng 10 n\u0103m nay tr\u1edf v\u1ec1 sau, kh\u00e1m k\u1ef9 c\u00e1c thuy\u1ec1n \u1edf s\u00f4ng trong h\u1ea1t, chia ra t\u1eebng h\u1ea1ng, c\u1ea5p b\u1eb1ng, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, th\u00ec nh\u1eefng d\u00e2n x\u00f4 theo m\u1ea1t ngh\u1ec7, s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 quay v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi t\u00e2u c\u0169ng nh\u1eb1m \u00e1t ngh\u1ec1 ng\u1ecdn, khuy\u00ean ch\u0103m ngh\u1ec1 g\u1ed1c, c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Song, trong nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u1edf s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 c\u00f2n nhi\u1ec1u vi\u1ec7c c\u1ea7n ph\u1ea3i m\u1ed9t phen ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n l\u1ea1i, \u0111\u1ee3i sau n\u00e0y, s\u1ebd s\u1eeda sang m\u1ed9t th\u1ec3\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng d\u00e2n th\u1ee7y c\u01b0 thu\u1ed9c t\u1ec9nh, s\u1ed1 l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, xin cho th\u1ea3 v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n, kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00f3 bu\u1ed9c t\u1ea1i ng\u0169. H\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 3 v\u00e0 th\u00e1ng 8, r\u1ed7i vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, theo s\u1ed1 l\u00ednh \u0111\u00e3 tuy\u1ec3n tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng k\u1ec3 t\u00ean h\u1ecd l\u00e0 g\u00ec, \u0111\u1ec1u g\u1ecdi \u0111\u1ebfn t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ec3 luy\u1ec7n t\u1eadp 1 th\u00e1ng, v\u00e0 ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m ng\u01b0 h\u1ed9 cho coi qu\u1ea3n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t. N\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn chu s\u01b0 th\u00ec \u0111i\u1ec1u b\u00e1t \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. Xong vi\u1ec7c, l\u1ea1i th\u1ea3 cho v\u1ec1\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng d\u00e2n th\u1ee7y c\u01b0 h\u1ea1t \u1ea5y c\u00f3 31 th\u00f4n, ph\u01b0\u1eddng v\u00e0 v\u1ea1n. N\u0103m ngo\u00e1i c\u1ee9 7 \u0111inh l\u1ea5y 1 l\u00e0m l\u00ednh. Tuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c 139 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec s\u1ed1 d\u00e2n \u1edf s\u1ed5 h\u1ed9 t\u1ecbch \u0111\u00e3 g\u1ea7n 1000 ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i. Trong \u1ea5y m\u1ed7i m\u1ed9t th\u00f4n, m\u1ed9t ph\u01b0\u1eddng, d\u00e2n s\u1ed1 c\u00f3 ch\u1ed7 th\u00ec n\u0103m, b\u1ea3y ch\u1ee5c, c\u00f3 ch\u1ed7 th\u00ec \u0111\u1ebfn h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi, sao cho l\u00e0 c\u00e1nh b\u00e8o l\u1ebb t\u1ebb m\u00e0 mu\u1ed1n cho h\u1ecd kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u1ea3 ? N\u1ebfu n\u00f3i r\u1eb1ng \u0111\u00e3 tuy\u1ec3n l\u00e0m l\u00ednh, l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u00f3 bu\u1ed9c t\u1ea1i ng\u0169 m\u00e0 th\u1ea3 cho v\u1ec1 ; \u0111\u1ebfn k\u1ef3 luy\u1ec7n t\u1eadp, kh\u00f4ng k\u1ec3 t\u00ean h\u1ecd l\u00e0 g\u00ec \u0111\u1ec1u g\u1ecdi t\u1eadp h\u1ee3p c\u1ea3 l\u1ea1i, th\u00ec t\u00ean h\u1ecd v\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi trong s\u1ed5 s\u00e1ch. Nh\u01b0 v\u1eady r\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u00fang. Duy ngh\u0129 : b\u1ecdn h\u1ecd \u0111i gi\u1ea3n binh kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, kh\u00f4ng th\u00e0nh c\u01a1, v\u1ec7, m\u00e0 ngh\u1ec1 sinh nhai tr\u00ean m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc l\u1ea1i ch\u1eb3ng nh\u01b0 d\u00e2n h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n l\u00e0m ru\u1ed9ng l\u00e0 ngh\u1ec1 c\u0103n b\u1ea3n, n\u00ean c\u0169ng ph\u1ea3i li\u1ec7u m\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh cho h\u1ee3p nghi. Nay cho x\u00e9t s\u1ed1 \u0111inh hi\u1ec7n c\u00f3 d\u1ed3n l\u00e0m m\u1ed9t c\u01a1, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 c\u01a1 Thi\u1ec7n th\u1ee7y Ngh\u1ec7 An, tu\u1ef3 theo ch\u1ed7 \u1edf, li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi nh\u1eefng n\u01a1i c\u1eadn ti\u1ec7n, chia l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i, ch\u1ecdn l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, c\u1ea5p cho v\u0103n b\u1eb1ng m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 1 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t r\u1ed3i cho ph\u00e9p tu\u1ef3 ti\u1ec7n m\u00e0 \u1edf l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng. H\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ee9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 3 v\u00e0 th\u00e1ng 8, l\u00e0 l\u00fac vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 v\u00e3n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi, ph\u00e1i theo vi\u00ean bi\u1ec1n thu\u1ed9c t\u1ec9nh coi qu\u1ea3n nh\u1eadn l\u0129nh cho theo thao di\u1ec5n, khi\u1ebfn h\u1ecd bi\u1ebft k\u1ef7 lu\u1eadt vi\u1ec7c qu\u00e2n. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c tr\u01b0ng d\u1ee5ng b\u1ea5t k\u1ef3 th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c g\u1ecdi ra sai ph\u00e1i, xong vi\u1ec7c th\u00ec th\u00f4i. N\u1ebfu trong m\u1ed9t n\u0103m, t\u1ed5ng s\u1ed1 tr\u01b0ng d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn 6 ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec cho mi\u1ec5n h\u1ebft thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m \u1ea5y ; n\u1ebfu t\u1eeb 5 ph\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng, th\u00ec li\u1ec7u t\u00ednh theo ph\u00e2n s\u1ed1 m\u00e0 gi\u1ea3m b\u1edbt, ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi \u0111i th\u00ec mi\u1ec5n, ng\u01b0\u1eddi \u1edf nh\u00e0 th\u00ec ph\u1ea3i n\u1ed9p c\u1ea3, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn k\u1ef3 s\u1ebd t\u00e2u xin, c\u1ed1t sao cho tho\u1ea3 thu\u1eadn nh\u00e2n t\u00ecnh, l\u00fac l\u00e0m, l\u00fac ngh\u1ec9, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean vui, l\u00e2u d\u1ea7n t\u1eadp quen, \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh h\u1eb1ng n\u0103m, chia 4 th\u00e1ng : tr\u1ecdng xu\u00e2n, tr\u1ecdng h\u1ea1, tr\u1ecdng thu v\u00e0 tr\u1ecdng \u0111\u00f4ng, theo k\u1ef3 h\u1ea1n, g\u1ecdi m\u1ed9t n\u1eeda \u0111\u1ebfn luy\u1ec7n t\u1eadp, \u0111\u1ec3 m\u1ed9t n\u1eeda \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m \u0103n.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ea3 qu\u00e2n Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n d\u00e2ng con ng\u1ef1a b\u1ea1ch. Vua c\u01b0\u1ee1i, th\u1ea5y ng\u1ed3i \u00eam, ban cho t\u00ean l\u00e0 An T\u01b0\u1eddng K\u00fd ((1) Con ng\u1ef1a hay, ng\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1ee1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh y\u00ean t\u1ed1t l\u00e0nh.1) sung l\u00e0m ng\u1ef1 m\u00e3. Th\u01b0\u1edfng cho Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n 3 cu\u1ed1n sa.<\/p>\n<p>Sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng gi\u1ea3i ch\u1ee9c C\u01a1 m\u1eadt \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, v\u1ec1 b\u1ed9 l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 tu\u1ea7n tra thuy\u1ec1n c\u00f4ng : Vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt v\u00e0 quan N\u1ed9i c\u00e1c h\u1ed9i h\u00e0m b\u00e0n t\u00e2u, cho r\u1eb1ng : s\u1ed1 thuy\u1ec1n c\u00f4ng trong ng\u1ea1ch \u1edf Kinh c\u00f3 nhi\u1ec1u, chia \u0111\u00f3ng nhi\u1ec1u ng\u1ea3 m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi coi gi\u1eef l\u00e2u ng\u00e0y sinh bi\u1ebfng nh\u00e1c, n\u1ebfu ch\u1eb3ng c\u00f3 s\u1ef1 s\u0103n s\u00f3c r\u0103n b\u1ea3o th\u00ec kh\u00f3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi c\u00e1i t\u1ec7 khinh l\u1eddn xao l\u00e3ng. V\u1eady xin ph\u00e1i 9 vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5 ch\u01b0a d\u1ef1 vi\u1ec7c tu\u1ea7n tra N\u1ed9i v\u1ee5 v\u00e0 V\u0169 kh\u1ed1 (v\u0103n t\u1eeb bi\u1ec7n l\u00fd tr\u1edf l\u00ean 5 ng\u01b0\u1eddi, v\u00f5 t\u1eeb ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 tr\u1edf l\u00ean 4 ng\u01b0\u1eddi, tr\u1eeb ra \u0111\u01b0\u1eddng quan C\u00f4ng b\u1ed9 v\u00e0 qu\u1ea3n quan Th\u1ee7y s\u01b0 kh\u00f4ng d\u1ef1 v\u00ec c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch) ; c\u00f9ng v\u1edbi qu\u1ea3n v\u1ec7, khoa \u0111\u1ea1o v\u00e0 thu\u1ed9c vi\u00ean c\u00e1c nha, chia l\u00e0m 3 \u0111\u1ea1o, thay phi\u00ean nhau \u0111i tu\u1ea7n tra.<\/p>\n<p>(1. Hai b\u1edd t\u1ea3 h\u1eefu s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb Th\u1ea1ch Than \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 Thi\u00ean L\u1ed9c, 1 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, 1 qu\u1ea3n v\u1ec7, 1 khoa \u0111\u1ea1o, 3 thu\u1ed9c vi\u00ean \u0110\u1ea1i l\u00fd, 3 thu\u1ed9c vi\u00ean Quang l\u1ed9c v\u00e0 3 thu\u1ed9c vi\u00ean T\u00e0o ch\u00ednh.<\/p>\n<p>2. T\u1eeb Vi D\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 V\u00f5ng Tr\u00ec, 1 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, 1 qu\u1ea3n v\u1ec7, 1 khoa \u0111\u1ea1o, 2 thu\u1ed9c vi\u00ean Kh\u00e2m thi\u00ean, 2 thu\u1ed9c vi\u00ean B\u01b0u ch\u00ednh, 1 thu\u1ed9c vi\u00ean Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng v\u00e0 1 thu\u1ed9c vi\u00ean H\u1ed9 th\u00e0nh.<\/p>\n<p>3. \u0110\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 Thanh Ph\u01b0\u1edbc, ch\u1ed7 t\u00e0u \u0111\u1ed3ng to \u0111\u1ed7, 1 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, 1 qu\u1ea3n v\u1ec7, 1 khoa \u0111\u1ea1o, 2 thu\u1ed9c vi\u00ean kho s\u00fang \u1ed1ng, 2 thu\u1ed9c vi\u00ean kho thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, 1 thu\u1ed9c vi\u00ean H\u00e0n l\u00e2m v\u00e0 1 thu\u1ed9c vi\u00ean Th\u00f4ng ch\u00ednh). C\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n th\u00ec 10 ng\u00e0y 1 l\u1ea7n, t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec 5 ng\u00e0y 1 l\u1ea7n, \u0111\u1ec1u l\u00e0m theo ban th\u1ee9, h\u1ebft l\u01b0\u1ee3t l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u tr\u1edf l\u1ea1i. N\u1ebfu th\u1ea5y c\u00f3 s\u1ef1 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t kh\u00f4ng \u0111\u00fang v\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u00f3 ch\u00fat h\u01b0 h\u1ecfng th\u00ec s\u1ee9c sai s\u1eeda sang l\u1ea1i. N\u1ebfu s\u1ef1 coi gi\u1eef kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn m\u1ed1i x\u00f4ng m\u1ecdt \u0111\u1ee5c, ho\u1eb7c c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ecf ban th\u1ee9, tr\u1ec5 tr\u00e0ng canh ph\u00f2ng hay l\u00e0 kh\u00e1m ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng s\u1ef1 t\u00ecnh t\u1ec7 h\u1ea1i g\u00ec kh\u00e1c, l\u1eadp t\u1ee9c nghi\u00eam kh\u1eafc tham h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai v\u00f5 ban l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y ; v\u0103n ban l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa, \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Trung thay phi\u00ean nhau \u0111i tra kh\u00e1m, chi\u1ebfu theo trong l\u1eddi ngh\u1ecb m\u00e0 l\u00e0m, k\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng n\u00e0y.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi l\u00e0m bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c B\u1ed9.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u01b0a c\u00e1c ki\u1ec3u m\u1eabu m\u1edbi v\u1ec1 kho th\u00f3c cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. (Nh\u1eefng ch\u1ed7 n\u1ec1n \u0111\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc l\u00e1t v\u00e1n g\u1ed7 th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u1ea1i : d\u01b0\u1edbi l\u00e1t g\u1ea1ch, gi\u1eefa \u0111\u1ed5 c\u00e1t, tr\u00ean k\u00ean g\u1ea1ch, l\u00f3t b\u1eb1ng v\u1ecf tr\u1ea5u). Chu\u1ea9n cho : t\u1eeb nay h\u1ec5 c\u00f3 l\u00e0m kho m\u1edbi ho\u1eb7c tu b\u1ed5 kho c\u0169 th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu m\u1eabu \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh v\u1ec7 Khinh k\u1ef5 do Kinh ph\u00e1i \u0111i th\u00fa H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y. Quan t\u1ec9nh xin may cho m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t qu\u1ea7n \u00e1o. Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i nh\u00e0 c\u00f4ng qu\u00e1n Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0m qu\u00e1n T\u1ee9 d\u1ecbch. Sai b\u1ed9 L\u1ec5 truy\u1ec1n l\u1ec7nh t\u1eadp h\u1ee3p ty H\u00e0nh nh\u00e2n \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c th\u00f4ng ng\u00f4n theo c\u00e1c b\u1ed9 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn c\u01b0 tr\u00fa \u1edf qu\u00e1n s\u1edf (T\u1ee9 d\u1ecbch) \u0111\u1ec3 gi\u1ea3ng d\u1ea1y ng\u00f4n ng\u1eef v\u0103n t\u1ef1 Phi\u00ean D\u01b0\u01a1ng ((1) Phi\u00ean D\u01b0\u01a1ng : ti\u1ebfng b\u1ea5y gi\u1edd d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 chung c\u00e1c n\u01b0\u1edbc T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 phi\u00ean thu\u1ed9c.1) cho c\u00e1c con em thu\u1ed9c vi\u00ean c\u00f9ng c\u00e1c s\u0129 t\u1eed v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n do c\u00e1c nha \u0111\u00e3 tuy\u1ec3n l\u1ef1a v\u00e0 li\u1ec7u \u0111\u1ecbnh kho\u00e1 tr\u00ecnh.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n b\u1ea3o Phan Huy Th\u1ef1c r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e1n th\u00f4ng d\u1ecbch \u0111\u1eb7t ra vi\u1ec7c gi\u1ea3ng d\u1ea1y l\u00e0 ch\u1ec9 mu\u1ed1n cho th\u00f4ng d\u1ecbch ra qu\u1ed1c \u00e2m d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng v\u1edbi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c h\u1ecdc, n\u01b0\u1edbc ta v\u1eabn theo \u0111\u1ea1o Tr\u00e2u, L\u1ed7 ((2) Tr\u00e2u, L\u1ed7 : Tr\u00e2u, qu\u00ea M\u1ea1nh T\u1eed ; L\u1ed7 : qu\u00ea Kh\u1ed5ng T\u1eed. \u00fd n\u00f3i theo \u0111\u1ea1o Kh\u1ed5ng, M\u1ea1nh.2) gi\u1eef lu\u00e2n th\u01b0\u1eddng vua t\u00f4i, cha con ; c\u00f2n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i th\u00ec \u0111\u1eb7t ra t\u00e0 thuy\u1ebft l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c t\u1ea5m l\u00f2ng ch\u00ednh \u0111\u00e1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi ta. Tr\u1ebb con bi\u1ebft ng\u00f4n ng\u1eef v\u0103n t\u1ef1 n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, t\u1eadp l\u00e2u th\u00e0nh th\u00f3i, d\u1ec5 b\u1ecb t\u00e0 thuy\u1ebft h\u00e3m h\u1ea1i ! V\u1eady n\u00ean \u0111em \u00fd n\u00e0y m\u00e0 r\u0103n b\u1ea3o h\u1ecd\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Ho\u00e1 Ng\u00f4 Huy Tu\u1ea5n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi tr\u00ecnh b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u1ee7a th\u1ed5 tri ch\u00e2u Tu\u1ea7n gi\u00e1o l\u00e0 B\u1ea1c C\u1ea7m d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u01b0\u1ee3c tin qu\u00e2n Xi\u00eam t\u1ee5 t\u1eadp \u1edf Nam Ch\u01b0\u1edfng, m\u01b0u \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i qu\u1ea5y r\u1ed1i bi\u00ean gi\u1edbi. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai nh\u1eefng ch\u00e2u ti\u1ebfp gi\u00e1p g\u1ea7n \u0111\u00f3 chu\u1ea9n b\u1ecb t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ed5 d\u00e2n n\u1ebfu c\u00f3 tin b\u00e1o th\u00ec \u0111\u1ebfn c\u1ee9u \u1ee9ng ngay\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea : \u201cCh\u1eb3ng qua gi\u1eb7c quen khoe thanh th\u1ebf h\u00e3o \u0111e do\u1ea1 d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean \u0111\u00f3 th\u00f4i. Ch\u1ec9 n\u00ean c\u1ee7ng c\u1ed1 b\u1edd c\u00f5i ta cho v\u1eefng, n\u1ebfu ch\u00fang \u0111\u1ebfn th\u00ec \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh ; ch\u00fang tr\u1ed1n th\u00ec ch\u1edb \u0111u\u1ed5i. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i ch\u1ed1ng qu\u00e2n di \u0111\u1ecbch\u201d.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 l\u1ee5c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111\u1ec1u chi\u1ec3u theo s\u1ed1 qu\u00e2n hi\u1ec7n c\u00f3 \u1edf trong t\u1ec9nh, nh\u1eb1m m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 10 th\u00ec chia ban ; \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 11 th\u00ec t\u1eadp h\u1ee3p t\u1ea5t c\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb bi\u00ean gi\u1edbi.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i l\u00e0 Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, qu\u00e2n th\u1ee9 ki\u1ec3m so\u00e1t trong th\u00e0nh, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 279000 quan ti\u1ec1n, sau l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 248700 quan v\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ed1ng k\u1ebdm \u01b0\u1edbc tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 7000, 8000 quan. B\u1ecdn th\u1ea7n hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u00f9ng quan t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m tra\u201d. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh c\u0169ng d\u00e2ng s\u1edb nh\u1eadn t\u1ed9i v\u00ec cho r\u1eb1ng : h\u00f4m h\u1ea1 th\u00e0nh, ch\u1eb3ng bi\u1ebft nghi\u00eam kh\u1eafc c\u1ea5m tr\u1ea5p nh\u1eefng l\u0169 h\u01b0 h\u1ecfng \u0111\u1ec3 c\u00f3 k\u1ebb th\u1eeba c\u01a1 l\u1ea5y tr\u1ed9m \u00edt nhi\u1ec1u, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i x\u1ea3y ra tai ti\u1ebfng ! Vua cho mi\u1ec5n t\u1ed9i.<\/p>\n<p>C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cDanh s\u00e1ch c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a quan qu\u00e2n c\u00f2n \u0111ang hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1, ch\u01b0a l\u00e0m xong. V\u1eady, thi\u1ebft tha xin cho \u1edf l\u1ea1i v\u00e0i ng\u00e0y s\u1ebd theo d\u1ee5 kh\u1ea3i ho\u00e0n. L\u1ea1i l\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 t\u1eadp v\u0103n b\u1eb1ng ngu\u1ef5 v\u00e0 s\u1ed5 s\u00e1ch c\u1ee7a gi\u1eb7c, xin giao quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh x\u00e9t r\u00f5 h\u1ecd t\u00ean qu\u00ea qu\u00e1n \u0111\u1ec3 t\u00e2u. L\u1ea1i n\u1eefa, nay l\u00e0 cu\u1ed1i m\u00f9a gi\u00f3, c\u00f2n h\u01a1n 1000 b\u1ec7nh binh v\u00e0 h\u01a1n 2400 bi\u1ec1n binh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong \u0111\u00e3 thu nh\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0i c\u1ed1t c\u00f2n qu\u00e0n t\u1ea1m, \u0111\u1ec1u giao cho Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd v\u00e1t thuy\u1ec1n \u0111\u01b0a v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec \u0111\u1ea3ng ngu\u1ef5 n\u1ed5i lo\u1ea1n, c\u00f3 k\u1ebb cam l\u00f2ng theo gi\u1eb7c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1eaft \u00e9p ph\u1ea3i theo ; t\u1ef1u trung t\u00ecnh v\u00e0 l\u00fd, n\u1eb7ng hay nh\u1eb9 c\u00f3 kh\u00e1c nhau. V\u1eady nh\u1eefng v\u0103n b\u1eb1ng v\u00e0 s\u1ed5 s\u00e1ch ngu\u1ef5 \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean \u0111\u1ec7 h\u1ebft v\u1ec1 Kinh, do b\u1ed9 ph\u00e2n bi\u1ec7t x\u00e9t x\u1eed. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c bi\u1ec1n binh ho\u1eb7c ch\u1ebft tr\u1eadn, ch\u1ebft b\u1ec7nh l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1eebng g\u1ed1i gi\u00e1o, n\u1eb1m k\u00edch ch\u1ecbu nh\u1ecdc nh\u1eb1n v\u00ec n\u01b0\u1edbc. Nay c\u00f4ng l\u1edbn \u0111\u00e3 n\u00ean, quan qu\u00e2n tr\u00ean d\u01b0\u1edbi c\u00f9ng h\u00e1t kh\u1ea3i ho\u00e0n, chung vui u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u th\u1eafng tr\u1eadn, th\u1ebf m\u00e0 th\u1ec3 ph\u00e1ch b\u1ecdn h\u1ecd b\u01a1 v\u01a1 \u1edf n\u01a1i sa tr\u01b0\u1eddng ch\u01b0a bi\u1ebft v\u1ec1 \u0111\u00e2u ! ta ngh\u0129 \u0111\u1ebfn r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t ! V\u1eady chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh x\u00e9t r\u00f5 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o thu\u1ed9c v\u1ec7 n\u00e0o, c\u01a1 n\u00e0o \u0111\u1ed9i n\u00e0o v\u00e0 quan h\u00e0m, t\u00ean h\u1ecd l\u00e0 g\u00ec, qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf \u0111\u00e2u, ph\u1ea3i n\u00eau l\u00ean v\u00e0 ghi r\u00f5 t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sang n\u0103m, s\u1ebd \u0111\u01b0a v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e2n nh\u00e2n th\u00ec do s\u1edf t\u1ea1i ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t ch\u00f4n c\u1ea5t. L\u1ea1i ban m\u1ed9t tu\u1ea7n t\u1ebf, \u0111\u1ec3 y\u00ean m\u1ed3 m\u1ea3. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111au \u1ed1m th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng \u1edf nh\u00e0 tranh \u0111\u00e3 l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc, v\u00e1t l\u01b0\u01a1ng y \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, l\u1ea1i li\u1ec7u thu\u00ea d\u00e2n phu ng\u00e0y \u0111\u00eam \u1edf lu\u00f4n v\u1edbi h\u1ecd \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng nom c\u01a1m ch\u00e1o, cho \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00f3ng kh\u1ecfi. C\u00f3 ai kh\u00f4ng may m\u00e0 ch\u1ebft, th\u00ec c\u1ea5p cho 3 quan ti\u1ec1n, 1 t\u1ea5m v\u1ea3i, s\u1eafm \u0111\u1ee7 quan v\u00e1n kh\u00e2m li\u1ec7m, tu\u1ef3 ti\u1ec7n \u0111\u01b0a v\u1ec1, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 \u00fd tr\u1eabm th\u1ec3 t\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t qu\u00e2n nh\u00e2n, kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng r\u1ea5t m\u1ef1c chu \u0111\u00e1o\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 ban tr\u1ef1c L\u00ea V\u0103n B\u1ea3n l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Gia \u0110\u1ecbnh ; Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00e2n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Trung b\u1ea3o Nh\u1ecb.<\/p>\n<p>Cho l\u00ednh c\u01a1 Gia ngh\u0129a t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 d\u00e2n (nguy\u00ean c\u00f3 h\u01a1n 100 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng vi\u1ec7c ngh\u0129a, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i gi\u1eef th\u00e0nh Quang Ho\u00e1). Nh\u1eefng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u1ee7a c\u01a1 \u0111\u00f3, chu\u1ea9n cho theo t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng ; h\u1ec5 g\u1eb7p ch\u1ed7 khuy\u1ebft th\u00ec t\u00e2u xin, s\u1ebd b\u1ed5 th\u1ee5. L\u1ea1i cho m\u1ed9t n\u1eeda bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111ang l\u01b0u \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 qu\u00ea l\u00e0ng ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p>S\u00e1u \u0111\u1ed9i l\u00ednh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng thu\u1ed9c th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh c\u0169 khi m\u1edbi chia \u0111\u1eb7t t\u1ec9nh h\u1ea1t, cho r\u00fat v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u do quan s\u1edf t\u1ea1i d\u1ed3n b\u1ed5. (Bi\u00ean H\u00f2a 19 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n v\u00e0o c\u01a1 Bi\u00ean H\u00f2a ; \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 50 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1edfng m\u1ef9 ; V\u0129nh Long 40 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i Long ngh\u1ecb, An Giang 14 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 ; Gia \u0110\u1ecbnh 114 ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a d\u1ed3n b\u1ed5). Vua ngh\u0129 b\u1ecdn \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 con em quan v\u00f5, c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi gi\u1ea3n binh v\u00e0 m\u1ed9 binh ; \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u1edf l\u1ea1i c\u00e1c t\u1ec9nh c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, b\u00e8n sai \u0111\u00f2i v\u1ec1 Kinh. Duy \u1edf An Giang c\u00f3 vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng \u0111ang kh\u1ea9n c\u1ea5p, th\u00ec cho c\u1ee9 theo quan t\u1ec9nh sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh V\u0129nh Long t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNguy\u00ean qu\u1ea3n \u0111\u1ed3n Uy Vi\u1ec5n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, l\u1ea7m l\u1ea1c \u0111i v\u1edbi gi\u1eb7c, theo lu\u1eadt, b\u1ed1 \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u00e2y. V\u1eady s\u1eafc c\u00e1o tr\u1ee5c m\u00e0 b\u1ed1 h\u1eafn l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 n\u00ean thu l\u1ea1i v\u00e0 ti\u00eau hu\u1ef7 \u0111i kh\u00f4ng\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n, l\u00fac \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng, theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng lao, con h\u1eafn h\u01b0 h\u1ecfng th\u00ec con \u0111\u00f3 ph\u1ea3i ch\u1ecbu c\u00e1i lo v\u00e0o m\u00ecnh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u1ec3 xo\u00e1 nho\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a T\u1ed3n v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u00eau hu\u1ef7 c\u00e1o tr\u1ee5c c\u1ee7a T\u1ed3n \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady n\u00ean giao c\u00e1o tr\u1ee5c cho th\u00e2n nh\u00e2n gi\u1eef l\u1ea5y\u201d. (V\u1ecb tr\u01b0\u1edbc nh\u1eadn ch\u1ee9c ngu\u1ef5 \u0110\u00f4 qu\u1ea3n l\u0129nh, sau \u0111em qu\u00e2n Phi\u00ean, theo quan qu\u00e2n, v\u00e2y gi\u1eef tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9 ; khi b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 gi\u00e1c b\u1ecb gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, ch\u1ebft \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng. Th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a V\u1ecb, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, c\u0169ng gia \u01a1n r\u1ed9ng tha).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 quy\u1ec1n su\u1ea5t Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u01b0\u01a1ng ngh\u0129a l\u00e0 Nguy\u1ec5n Song Thanh l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh. Thanh l\u00e0 thu\u1ed9c vi\u00ean N\u1ed9i c\u00e1c, tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 Phi\u00ean An c\u00f3 bi\u1ebfn lo\u1ea1n, Thanh t\u1ef1 xin \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, tuy\u00ean Ch\u1ec9 tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 ch\u1ee9c n\u00e0y.<\/p>\n<p>Kh\u1edfi ph\u1ee5c cho m\u1ea5y vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch, \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ea3o H\u1ee3p l\u00e0m ch\u1ee7 s\u1ef1 ; V\u0169 Tu\u1ea5n v\u00e0 H\u1ed3 S\u0129 L\u00e2m l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 ; Tr\u1ea7n L\u00ea Ho\u00e1n l\u00e0m Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Cho Thi\u1ec7n Khu\u00ea con tr\u01b0\u1edfng Thi\u1ec7u Ho\u00e1 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong l\u00e0m Thi\u1ec7u Ho\u00e1 qu\u1eadn c\u00f4ng, cho \u00e1o b\u00e0o t\u00eda v\u00e0 m\u0169 \u00e1o \u0111ai tri\u1ec1u, ban th\u1ee9 \u1edf tr\u00ean ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m v\u00f5 giai ; h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng ; ti\u1ec1n 400 quan, g\u1ea1o 300 ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn 20 tu\u1ed5i, s\u1ebd c\u1ea5p th\u00eam cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ti\u1ec1n l\u00e0 500 quan.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea Nguy\u00ean Hy v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n \u1edf Ninh B\u00ecnh c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch v\u1edbi nhau, l\u00e0m s\u1edb tham h\u1eb7c l\u1eabn nhau. Th\u1ea3n n\u00f3i : \u201cHy t\u1ef1 ti\u1ec7n m\u1edf kho c\u00f4ng, v\u1eadn t\u1ea3i th\u00f3c ri\u00eang\u201d, Hy n\u00f3i : \u201cTh\u1ea3n sai ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 \u0111i s\u00e1ch nhi\u1ec5u th\u1ed5 d\u00e2n\u201d. Th\u1ea3n l\u1ea1i tr\u00edch ra h\u01a1n 10 \u0111i\u1ec1u x\u1ea5u c\u1ee7a Hy ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cX\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh n\u00e0y ch\u1eb3ng qua l\u00e0 b\u1edbi m\u00f3c l\u1eabn nhau ; n\u1ebfu qu\u1ea3 v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng m\u00e0 n\u00f3i th\u00ec nh\u1eefng m\u1ed1i t\u1ec7 \u1ea5y ch\u1eafc ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c x\u1ea3y ra m\u1ed9t s\u1edbm, m\u1ed9t chi\u1ec1u, sao b\u1ea5y l\u00e2u h\u1ecd th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng nhau b\u01b0ng b\u1ecbt che gi\u1ea5u, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn l\u00fac v\u00ec c\u00f3 hi\u1ec1m ri\u00eang, tr\u1edf m\u1eb7t, b\u00e2y gi\u1edd m\u1edbi t\u1ed1 gi\u00e1c ra. V\u1eady, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft \u0111\u1ea1i kh\u00e1i r\u1eb1ng ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng h\u1ecd r\u00f4ng r\u1ee1 l\u00e0m c\u00e0n l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o ? Th\u1ebf th\u00ec h\u1ecd sao c\u00f2n x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi s\u1ef1 g\u1eedi g\u1eafm l\u00e0m quan coi qu\u1ea3n m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng n\u1eefa ? L\u00ea Nguy\u00ean Hy, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay ; Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n, c\u0169ng ph\u1ea3i gi\u1ea3i ch\u1ee9c \u0111\u1ee3i x\u00e9t\u201d. R\u1ed3i ph\u00e1i \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 v\u00e0 \u1ea5n tri\u1ec7n B\u1ed1 ch\u00ednh Ninh B\u00ecnh ; b\u1ed5 Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Long T\u01b0\u1eddng l\u00e0 V\u0169 Danh Th\u1ea1c l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Ninh B\u00ecnh : \u0111em theo b\u1ed9 ty v\u00e0 tr\u1ea5n ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn nh\u1eadn \u1ea5n l\u00e0m vi\u1ec7c, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u tra x\u00e9t x\u1eed theo t\u1eebng kho\u1ea3n m\u1ed9t m\u00e0 Hy v\u00e0 Th\u1ea3n \u0111\u00e3 h\u1eb7c l\u1eabn nhau. B\u1ecdn V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u : \u201cNghe n\u00f3i Nguy\u00ean Hy sau khi b\u1ecb tham h\u1eb7c, \u0111em l\u00ednh s\u1ea5n v\u00e0o dinh \u00e1n s\u00e1t, n\u00f3i phao l\u00ean r\u1eb1ng \u0111\u1ecbnh ch\u00e9m B\u00e1 Th\u1ea3n. B\u00e1 Th\u1ea3n c\u00f9ng Hy c\u00e3i nhau xu\u00fdt \u0111\u1ebfn sinh bi\u1ebfn. Khi \u0111\u00f2i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi, hai ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i m\u1eafng ch\u1eedi nhau, kh\u00f4ng c\u00f2n th\u1ec3 di\u1ec7n g\u00ec c\u1ea3 !\u201d R\u1ed3i \u0111em t\u00ecnh ti\u1ebft v\u1ee5 \u00e1n t\u00e2u l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua l\u1ea1i d\u1ee5 sai c\u00e1ch ch\u1ee9c B\u00e1 Th\u1ea3n, \u0111\u1ee3i x\u1eed \u00e1n.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u d\u00e2ng b\u1ea3n s\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb nh\u1eefng \u00e1n x\u00e9t x\u1eed v\u1ec1 m\u00f9a thu n\u0103m \u1ea5y. Vua m\u1edf xem, th\u1ea5y trong l\u1eddi ngh\u1ecb ph\u1ea7n nhi\u1ec1u r\u1ed9ng tha, sai truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf, ch\u1ec9 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gi\u1ea3m 17 t\u00ean t\u1eed t\u00f9 xu\u1ed1ng t\u1ed9i \u201cph\u00e1t qu\u00e2n ho\u1eb7c t\u1ed9i l\u00e0m l\u00ednh\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh ch\u1ee9c b\u1ea3o h\u1ed9 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u b\u00e1o t\u00ecnh h\u00ecnh ngo\u00e0i bi\u00ean, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cT\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 Ch\u1ea5t Tri ng\u1ea7m sai thu\u1ed9c l\u00e0 B\u1ed3 N\u00f4 M\u1eb9 Tri, th\u1eeba l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, l\u00e9n sang \u0111\u1ea5t Ch\u00e2n L\u1ea1p, m\u01b0u b\u1eaft binh l\u00ednh \u1edf th\u1ee7 s\u1edf Tr\u00e0 L\u00f4, nh\u01b0ng b\u1ecb \u0111\u00e1nh thua, kh\u1ed1n \u0111\u1ed1n ch\u1ea1y v\u1ec1\u201d. Vua d\u1ee5 th\u01b0\u1edfng \u00e1o v\u00e0 ti\u1ec1n cho binh l\u00ednh \u1edf th\u1ee7 s\u1edf c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Chu\u1ea9n cho : t\u1eeb nay, l\u00ednh \u0111\u00f3ng gi\u1eef ch\u1ed7 n\u00e0o h\u1ec5 g\u1eb7p gi\u1eb7c Xi\u00eam d\u00f2m ng\u00f3, m\u00e0 ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec li\u1ec7u th\u01b0\u1edfng cho ngay, kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u1ee3i t\u00e2u.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ecb l\u00e0m \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n v\u1ec1 t\u1ec9nh cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i d\u1ed3n s\u1ed1 m\u1ed9 binh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cC\u00e1c v\u1ec7 l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Nam m\u1edbi m\u1ed9 trong t\u1ec9nh c\u00f3 l\u1eabn nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc. D\u1ee5 sai b\u1ed9 Binh \u0111em t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ed1 l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Nam m\u1edbi m\u1ed9 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc s\u1eafp x\u1ebfp ph\u00e2n bi\u1ec7t. Quan b\u1ed9 t\u00e2u xin t\u01b0 tr\u01b0\u1edbc cho quan t\u1ec9nh x\u00e9t nghi\u1ec7m l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn B\u1ed9, \u0111\u1ec3 B\u1ed9 c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng x\u00e9t b\u00e0n\u201d. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u00e2u xin v\u1ec7 binh m\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh, Ph\u00e1o th\u1ee7, c\u0169ng n\u00ean \u0111i\u1ec1u tra s\u1eafp x\u1ebfp m\u1ed9t th\u1ec3.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNay Nam B\u1eafc m\u1ed9t nh\u00e0, xe \u0111i v\u00e0 s\u00e1ch h\u1ecdc \u0111\u1ec1u nh\u1ea5t tr\u00ed ; \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i con trong ngo\u00e0i, tr\u1eabm coi nh\u01b0 m\u1ed9t, v\u1ed1n kh\u00f4ng k\u1ef3 th\u1ecb g\u00ec c\u1ea3. Duy theo binh ch\u1ebf, qu\u00fd \u1edf ch\u1ed7 c\u00f3 qu\u00e2n th\u1ef1c, c\u00f3 ng\u1ea1ch th\u1ef1c. N\u1ebfu \u0111\u00e3 g\u1ecdi l\u00e0 Nam binh m\u00e0 l\u1ea1i l\u1eabn l\u1ed9n nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec danh v\u00e0 th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p nhau ; \u0111\u1ebfn khi sai ph\u00e1i th\u1ef1c c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a ti\u1ec7n. V\u1eady, th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 l\u00e3nh binh c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Ninh B\u00ecnh ra B\u1eafc chi\u1ebfu s\u1ed1 l\u00ednh c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u00e3 m\u1ed9 v\u00e0 c\u00e1c c\u01a1, c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng binh, Tu\u1ea7n th\u00e0nh v\u00e0 Ph\u00e1o th\u1ee7 \u1edf trong h\u1ea1t m\u00ecnh, kh\u00f4ng k\u1ec3 c\u0169 hay m\u1edbi, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra x\u00e9t th\u1ef1c m\u1ed9t lo\u1ea1t cho k\u1ef9 h\u01a1n ; ph\u00e0m l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n Nam th\u00ec d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 binh v\u00e0 sung b\u1ed5 v\u00e0o T\u01b0\u1ee3ng binh, Tu\u1ea7n th\u00e0nh, Ph\u00e1o th\u1ee7 ; h\u1ec5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n B\u1eafc th\u00ec d\u1ed3n l\u00e0m c\u01a1 binh v\u00e0 tr\u00ean c\u00e1c t\u00ean g\u1ecdi nh\u1eefng c\u01a1 \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u1ea5y ch\u1eef t\u00ean t\u1ec9nh h\u1ecd \u1edf m\u00e0 \u0111\u1eb7t. Nh\u01b0 v\u1eady \u1edf trong qu\u00e2n ng\u0169 c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean vui. Vi\u1ec7c d\u1ed3n b\u1ed5 xong, l\u1eadp t\u1ee9c l\u00e0m th\u00e0nh s\u00e1ch, t\u00e2u l\u00ean, kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u01b0 l\u00ean b\u1ed9 n\u1eefa. \u0110\u1ebfn khi danh s\u00e1ch l\u00ednh c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u01b0a l\u00ean, vua chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m l\u00ednh mi\u1ec1n Nam, t\u1eeb qu\u00e2n ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec1u c\u1ee9 cho nh\u1eadn gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169 ; \u00e1o m\u1eb7c r\u00e9t, c\u0169ng theo l\u1ec7 may cho. C\u00e1c l\u00ednh mi\u1ec1n B\u1eafc, t\u1eeb qu\u00e2n ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn s\u00fang \u1ed1ng v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i n\u1ed9p v\u00e0o kho, \u0111\u1ee3i c\u00f3 sai ph\u00e1i, m\u1edbi ph\u00e2n ph\u00e1t cho. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ai c\u00f3 d\u1ef1 \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho \u00e1o r\u00e9t m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t, kh\u00f4ng th\u00ec th\u00f4i ; duy l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng th\u00ec nh\u01b0 nhau (ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng). L\u00ednh Nam c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec cho m\u1ed9 th\u00eam \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung. L\u00ednh B\u1eafc c\u00f3 thi\u1ebfu th\u00ec kh\u00f4ng m\u1ed9 n\u1eefa (H\u00e0 N\u1ed9i, nguy\u00ean c\u00f3 5 v\u1ec7 Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3 H\u1eefu, H\u1eadu v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh, Ph\u00e1o th\u1ee7, s\u1ed1 qu\u00e2n c\u00f3 1.648 ng\u01b0\u1eddi ; Nam binh 486 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 1 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i ; B\u1eafc binh 1.162 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n 3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu H\u00e0 N\u1ed9i. T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 140 ng\u01b0\u1eddi, trong \u1ea5y c\u00f3 l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc t\u1ea1m l\u01b0u \u0111\u1ec3 ch\u0103n v\u00e0 c\u01b0\u1ee1i.<\/p>\n<p>Ninh B\u00ecnh, nguy\u00ean c\u00f3 T\u1ea3 v\u1ec7, T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 v\u00e0 Ph\u00e1o th\u1ee7 s\u1ed1 qu\u00e2n c\u00f3 333 ng\u01b0\u1eddi : Nam binh 239 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Ninh B\u00ecnh, 1 \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1, 1 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7, B\u1eafc binh 94 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i, c\u01a1 Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Nam \u0110\u1ecbnh, nguy\u00ean c\u00f3 3 v\u1ec7 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh v\u00e0 Ph\u00e1o th\u1ee7, s\u1ed1 qu\u00e2n c\u00f3 1.478 ng\u01b0\u1eddi : Nam binh 518 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh 1 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh, 2 \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7 ; B\u1eafc binh 960 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 2 c\u01a1 T\u1ea3, H\u1eefu Nam \u0110\u1ecbnh, 3 \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1, 135 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u l\u00e0 Nam binh v\u1eabn \u0111\u1ec3 y nguy\u00ean ng\u1ea1ch c\u0169.<\/p>\n<p>H\u01b0ng Y\u00ean nguy\u00ean c\u00f3 2 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh, Ph\u00e1o th\u1ee7 s\u1ed1 qu\u00e2n c\u00f3 1054 ng\u01b0\u1eddi : Nam binh 541 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 1 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh, 1 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 v\u1ec7 H\u01b0ng Y\u00ean, B\u1eafc binh 513 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m c\u01a1 H\u01b0ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1eafc Ninh, nguy\u00ean c\u00f3 5 v\u1ec7 Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu, c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1, Tu\u1ea7n th\u00e0nh v\u00e0 Ph\u00e1o th\u1ee7, s\u1ed1 qu\u00e2n c\u00f3 2515 ng\u01b0\u1eddi : Nam binh 1150 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 2 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu B\u1eafc Ninh, 3 \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1, 2 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh, 2 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 ; B\u1eafc binh 1.365 ng\u01b0\u1eddi, g\u1ed9p v\u1edbi 204 ng\u01b0\u1eddi c\u01a1 B\u1eafc thi\u1ec7n v\u00e0 25 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i, sung l\u00e0m l\u00ednh, d\u1ed3n l\u00e0m 3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu B\u1eafc Ninh.<\/p>\n<p>Th\u00e1i Nguy\u00ean, nguy\u00ean c\u00f3 2 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu, s\u1ed1 qu\u00e2n l\u00e0 688 ng\u01b0\u1eddi : Nam binh c\u00f3 71 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh v\u00e0 Ph\u00e1o th\u1ee7 ; B\u1eafc binh 617 ng\u01b0\u1eddi, g\u1ed9p v\u1edbi 29 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i sung l\u00e0m l\u00ednh, d\u1ed3n l\u00e0m c\u01a1 Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, nguy\u00ean c\u00f3 5 v\u1ec7 Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu, c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1, Tu\u1ea7n th\u00e0nh, Ph\u00e1o th\u1ee7, s\u1ed1 qu\u00e2n l\u00e0 2217 ng\u01b0\u1eddi : Nam binh 662 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, 1 \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1, 1 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh, 1 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 ; B\u1eafc binh 1555 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 3 c\u01a1 Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Y\u00ean, nguy\u00ean c\u00f3 v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh s\u1ed1 qu\u00e2n l\u00e0 285 ng\u01b0\u1eddi : Nam binh 185 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, 1 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh ; B\u1eafc binh 100 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Qu\u1ea3ng Y\u00ean.<\/p>\n<p>S\u01a1n T\u00e2y, nguy\u00ean c\u00f3 5 v\u1ec7 Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1, Tu\u1ea7n th\u00e0nh v\u00e0 Ph\u00e1o th\u1ee7, qu\u00e2n s\u1ed1 l\u00e0 2261 ng\u01b0\u1eddi : Nam binh 891 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y, 3 \u0111\u1ed9i T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1, 3 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 v\u00e0 2 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh ; B\u1eafc binh 1.370 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Tuy\u00ean Quang, nguy\u00ean c\u00f3 v\u1ec7 Tuy\u00ean Quang, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 v\u00e0 Tu\u1ea7n th\u00e0nh, qu\u00e2n s\u1ed1 c\u00f3 227 ng\u01b0\u1eddi : Nam binh 84 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7, 1 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh ; B\u1eafc binh 143 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>H\u01b0ng Ho\u00e1, nguy\u00ean c\u00f3 2 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu H\u01b0ng Ho\u00e1 v\u00e0 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7, s\u1ed1 qu\u00e2n l\u00e0 738 ng\u01b0\u1eddi : Nam binh 305 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 6 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 H\u01b0ng Ho\u00e1, 1 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 ; B\u1eafc binh 433 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m 9 \u0111\u1ed9i c\u01a1 H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n<p>L\u1ea1ng S\u01a1n, nguy\u00ean c\u00f3 v\u1ec7 L\u1ea1ng S\u01a1n. Nam binh m\u1edbi v\u00e0 c\u0169 97 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh v\u00e0 Ph\u00e1o th\u1ee7, nguy\u00ean Hi\u1ec7u thu\u1eadn c\u01a1 c\u00f3 104 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i c\u01a1 L\u1ea1ng S\u01a1n.<\/p>\n<p>Cao B\u1eb1ng, nguy\u00ean c\u00f3 v\u1ec7 Cao B\u1eb1ng, Nam binh m\u1edbi v\u00e0 c\u0169 c\u00f3 81 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Cao B\u1eb1ng).<\/p>\n<p>D\u00f9ng : nguy\u00ean V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Lu\u1eadn l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u00e0 N\u1ed9i : nguy\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 l\u00e0 L\u00ea Khoan M\u1ea1nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u00e0 N\u1ed9i ; nguy\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Qu\u1ea3ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh ; nguy\u00ean V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n T\u00ednh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u01b0ng Y\u00ean ; nguy\u00ean V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u0169ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 B\u1eafc Ninh ; nguy\u00ean V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 B\u1eafc Ninh l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u01b0 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 B\u1eafc Ninh. Th\u0103ng nguy\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Cung l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; nguy\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u00fac l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. \u0110i\u1ec1u : nguy\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n Si\u00eau l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y ; nguy\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Ngh\u0129a l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y ; nguy\u00ean V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fdnh l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n<p>Cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Do\u00e3n V\u0103n Xu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 L\u1ea1i. Xu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean, v\u00ec v\u1ee5 \u00e1n \u0111\u1ec3 thuy\u1ec1n c\u00f4ng m\u1ecdt n\u00e1t, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft ph\u1ea3i l\u00e0m \u0111\u1ec1n ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, \u0111\u1ec1n xong, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ki\u1ec3u m\u1eabu nh\u00e0 h\u1ecdc \u1edf ph\u1ee7, huy\u1ec7n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (nguy\u00ean m\u1eabu c\u0169, nh\u00e0 h\u1ecdc c\u1ee7a ph\u1ee7 : 3 gian 2 ch\u00e1i, d\u00e0i su\u1ed1t 4 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c, ngang 3 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc, ti\u1ec1n v\u1eadt li\u1ec7u 200 quan ; nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng 8 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ngang 2 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, ti\u1ec1n v\u1eadt li\u1ec7u 170 quan. Nh\u00e0 h\u1ecdc c\u1ee7a huy\u1ec7n : 3 gian 2 ch\u00e1i, d\u00e0i su\u1ed1t 3 tr\u01b0\u1ee3ng 9 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, ngang 2 tr\u01b0\u1ee3ng 6 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, ti\u1ec1n v\u1eadt li\u1ec7u 150 quan ; nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng 3 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, ngang 2 tr\u01b0\u1ee3ng 6 t\u1ea5c, ti\u1ec1n v\u1eadt li\u1ec7u 130 quan).<\/p>\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n t\u00e2u cho r\u1eb1ng \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, kho t\u00e0ng, \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu, dinh th\u1ef1, nh\u00e0, x\u01b0\u1edfng, c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u00ea \u0111\u1eadp, c\u1ed1ng m\u00e1ng cho \u0111\u1ebfn thuy\u1ec1n b\u00e8 v\u00e0 c\u1eeda bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn v\u1ec1 c\u00f4ng ch\u00ednh. B\u1ea5y nay, quan s\u1edf t\u1ea1i ch\u1ec9 chi\u1ebfu theo thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u hay \u00edt, c\u1eeda bi\u1ec3n n\u00f4ng hay s\u00e2u, m\u1ed7i n\u0103m t\u1ef1 b\u00e1o 1 l\u1ea7n, c\u00f2n th\u00ec ch\u01b0a c\u00f3 l\u1ec7 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. K\u1ec3 ra, t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u1ec1u c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn c\u1ee7a c\u00f4ng, n\u00ean ph\u1ea3i th\u1eddi th\u01b0\u1eddng ki\u1ec3m k\u00ea xem x\u00e9t, m\u1edbi kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ec7 h\u1ea1i. V\u1eady xin t\u1eeb nay ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng ch\u00ednh do Kinh do\u00e3n v\u00e0 \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u00e2u \u0111\u1ea1o \u1edf l\u1ef5 s\u1edf v\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1t : ph\u00e0m th\u00e0nh tr\u00ec, \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, kho t\u00e0ng \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu, c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u00ea \u0111\u1eadp nh\u1eefng vi\u1ec7c ph\u1ea3i chi ti\u1ec1n c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m, b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m t\u1eeb n\u0103m n\u00e0o, \u0111\u1ebfn n\u0103m n\u00e0o tu b\u1ed5 l\u1ea1i, d\u00e0i, ngang, cao r\u1ed9ng bao nhi\u00eau tr\u01b0\u1ee3ng, th\u01b0\u1edbc, c\u00e1i n\u00e0o b\u1ec1n v\u1eefng, c\u00e1i n\u00e0o h\u01b0 n\u00e1t, v\u00e0 thuy\u1ec1n b\u00e8 nhi\u1ec1u hay \u00edt, c\u1eeda bi\u1ec3n n\u00f4ng hay s\u00e2u, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 nh\u1eb1m th\u00e1ng 11 x\u1ebfp th\u1ee9 t\u1ef1 v\u00e0 m\u00f4n lo\u1ea1i l\u00e0m th\u00e0nh b\u1ea3n t\u01b0 s\u00e1ch, \u0111\u01b0a v\u1ec1 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 k\u00ea c\u1ee9u. N\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ecf b\u00ea phao ph\u00ed, h\u01b0 h\u1ecfng th\u00ec n\u00eau ra \u0111\u1ec3 h\u1ea1ch t\u00e2u. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u00ednh th\u00fa c\u00e1c t\u1ec9nh ven bi\u00ean gi\u1edbi B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc cho r\u1eb1ng c\u00e1c t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1, Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, sau khi vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p m\u1edbi xong, d\u1ee5 sai H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u ph\u00e1i bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh chia \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 gi\u00fap v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u00e0n \u00e1p. Nay c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u1ea5y \u0111\u1ec1u y\u00ean l\u1eb7ng, th\u00ec c\u1ea7n g\u00ec d\u00f9ng nhi\u1ec1u l\u00ednh th\u00fa do c\u00e1c t\u1ec9nh l\u00e1ng gi\u1ec1ng ph\u00e1i \u0111\u1ebfn ? V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng : t\u1eeb nay, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 tr\u00edch trong m\u1ed9 binh c\u00e1c v\u1ec7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh m\u00ecnh m\u00e0 ph\u00e1i \u0111i, h\u1ea1n l\u00e0 200 ng\u01b0\u1eddi, 3 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n thay phi\u00ean.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean H\u00f2a v\u00e0 Gia \u0110\u1ecbnh : t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c thuy\u1ec1n c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7 \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn n\u00e0o th\u00ec vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u1ea5y \u0111em th\u00f4ng ng\u00f4n ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh bi\u1ebft ti\u1ebfng T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn t\u1ea1i ch\u1ed7, x\u00e9t h\u1ecfi l\u00fd do \u0111i \u0111\u1ebfn v\u00e0 xem x\u00e9t h\u00ecnh d\u00e1ng thuy\u1ec1n, m\u00e0u s\u01a1n thuy\u1ec1n, c\u1edd hi\u1ec7u c\u1ee7a thuy\u1ec1n, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong thuy\u1ec1n nhi\u1ec1u hay \u00edt, thuy\u1ec1n \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u00e0u bu\u00f4n hay t\u00e0u chi\u1ebfn, nh\u1ea5t nh\u1ea5t ghi r\u00f5, l\u1eadp t\u1ee9c b\u00e1o t\u1ec9nh. N\u1ebfu thuy\u1ec1n bu\u00f4n th\u00ec theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng m\u00e0 l\u00e0m ; n\u1ebfu l\u00e0 t\u00e0u chi\u1ebfn th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t phi t\u1ea5u, m\u1ed9t m\u1eb7t sai ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n canh ph\u00f2ng nghi\u00eam ng\u1eb7t \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn v\u00e0 phi t\u01b0 cho t\u1ec9nh l\u00e1ng gi\u1ec1ng ph\u00f2ng b\u1ecb. Thuy\u1ec1n \u1ea5y \u0111i ng\u00e0y n\u00e0o, ho\u1eb7c v\u1eabn \u0111\u00f3ng l\u1ea1i l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c g\u00ec, c\u0169ng cho ph\u00e9p ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng.<\/p>\n<p>Ngh\u1ec9 vi\u1ec7c n\u1ea5u gang \u1edf L\u1ea1i Th\u1ebf v\u00ec \u0111\u1ebfn m\u00f9a m\u01b0a l\u1ee5t cho n\u00ean \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed Tr\u1ea7n H\u01b0ng H\u00f2a v\u00e0 Hi\u1ec7u u\u00fd Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n l\u1edbn \u201cPh\u1ea5n b\u1eb1ng\u201d \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n \u1edf H\u1ea1 Ch\u00e2u.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 \u0111em ti\u1ebfn 1 ng\u00e0 voi do ph\u00e1i vi\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u1ec7 v\u00e0 n\u00f3i : \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1eadt th\u1ea7n d\u1ecb v\u00ec \u0111\u1ec3 v\u00e0o trong n\u01b0\u1edbc th\u00ec n\u00f3 phun l\u00ean !\u201d Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea1i ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00f4 r\u00e1o, h\u1ec5 v\u00e0o n\u01b0\u1edbc th\u00ec s\u00f9i b\u1ecdt ra, l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng. V\u1eadt \u1ea5y ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 mua vui m\u1ed9t ch\u00fat, ch\u1ee9 c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 l\u1ea1 !\u201d. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, ph\u00e1i vi\u00ean \u0111em m\u1ed9t s\u1ed1 chim mu\u00f4ng t\u1eeb n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i v\u1ec1, ta chia cho c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 ch\u0103n nu\u00f4i. \u0110\u00f3 v\u00ec cho r\u1eb1ng nh\u1eefng chim mu\u00f4ng \u1ea5y c\u00f3 \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0y, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u1edf ch\u1ed7 kh\u00e1c, n\u00ean h\u00e3y l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 c\u00e1ch v\u1eadt \u0111\u1ea5y th\u00f4i, ch\u1ee9 b\u1ea3n t\u00e2m c\u00f3 cho l\u00e0 b\u00e1u l\u1ea1 m\u00e0 qu\u00fd \u0111\u00e2u !\u201d.<\/p>\n<p>Vua c\u00f3 l\u1ea7n thung dung b\u00e0n th\u01a1 v\u1edbi quan h\u1ea7u : \u201cC\u00e0n Long nh\u00e0 Thanh l\u00e0m th\u01a1 r\u1ea5t nhi\u1ec1u, ta xem ra, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng b\u00e0i \u0111i th\u1eb3ng v\u00e0o t\u00ecnh c\u1ea3nh, ch\u1eb3ng c\u1ea7n nh\u1eefng l\u1eddi ph\u00f9 phi\u1ebfm g\u1ecdt gi\u0169a, song c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1eef c\u00f2n th\u00f4, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 v\u1ecbnh nh\u00e2n s\u00e2m:<\/p>\n<p>\u201cNg\u0169 \u0111i\u1ec7p tam nha v\u00e2n c\u00e1t \u1ee7ng, Ng\u1ecdc h\u00e0nh chu th\u1ef1c l\u1ed9 cam phu\u201d<\/p>\n<p>\u201cN\u0103m l\u00e1 ba c\u00e0nh, m\u00e2y l\u00e0nh ph\u1ee7 ; M\u1ea7m ng\u1ecdc, qu\u1ea3 \u0111\u1ecf, m\u00f3c ng\u1ecdt r\u1ea9y\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c b\u00e0i ta l\u00e0m ch\u1ec9 t\u1ea3 t\u00ecnh, t\u1ea3 c\u1ea3nh m\u00e0 d\u00f9ng ch\u1eef ch\u1eb3ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u00ea k\u1ec7ch nh\u01b0 th\u1ebf ; gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1eef n\u00e0o ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e3, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean g\u00f3p \u00fd t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 d\u1ecb ngh\u1ecb \u1edf mai sau\u201d. L\u1ea1i b\u1ea3o Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t r\u1eb1ng : \u201cTh\u01a1 c\u1ee7a tr\u1eabm so v\u1edbi th\u01a1 vua L\u00ea Th\u00e1nh T\u00f4ng th\u1ebf n\u00e0o ?\u201d. \u0110\u1ea1t t\u00e2u: \u201cTh\u01a1 vua Th\u00e1nh T\u00f4ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1ec9 c\u1ed1t \u0111i\u00eau luy\u1ec7n ; c\u00f2n nh\u01b0 th\u01a1 c\u1ee7a th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m, th\u00ec l\u1ea5y ngay t\u00ecnh c\u1ea3nh m\u00e0 t\u1ea3 ra, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 ph\u00e1t minh \u0111\u1ea1o tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, l\u1eddi l\u1ebd th\u1ec3 c\u00e1ch l\u1ea1i th\u1ea5y h\u00f9ng h\u1ed3n\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cVua t\u00f4i r\u1ed7i r\u00e3i, c\u00f9ng nhau l\u00e0m th\u01a1 kh\u00f4ng nh\u1eefng \u0111\u1ec3 c\u00f9ng mua vui, m\u00e0 c\u00f3 khi c\u0169ng \u0111\u1ec3 ng\u1ee5 \u00fd khuy\u00ean r\u0103n n\u1eefa, ch\u1ee9 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u1ea5y th\u01a1 \u0111\u1ec3 l\u00e0m kh\u00ed c\u1ee5 ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3ng m\u1ed9t thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n v\u00e0 m\u1ed9t thuy\u1ec1n v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng. Sai b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u01b0a ki\u1ec3u m\u1eabu cho Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0m.<\/p>\n<p>Vua s\u1eafp l\u1eadp \u0111\u00e0n chay \u0111\u1ec3 c\u00fang ph\u1ed5 \u0111\u1ed9 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n th\u00e2n \u0111\u00e3 ch\u1ebft. D\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay, nh\u1edd tr\u1eddi th\u01b0\u01a1ng, Nam B\u1eafc hai k\u1ef3 \u0111\u1ec1u l\u00e0m xong c\u00f4ng cu\u1ed9c l\u1edbn, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean, m\u00f9a m\u00e0ng thu\u1eadn, n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, ta \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng \u00e2n chi\u1ebfu 12 \u0111i\u1ec1u : t\u1eeb t\u00f4n th\u00e2n cho \u0111\u1ebfn quan, l\u1ea1i, qu\u00e2n, d\u00e2n, ch\u1eb3ng ai l\u00e0 kh\u00f4ng nhu\u1ea7n th\u1ea5m \u01a1n tr\u1ea1ch. L\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n th\u1ea5t \u0111\u00e3 ch\u1ebft : c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecf m\u00ecnh v\u00ec cu\u1ed9c binh c\u00e1ch, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u1eeda v\u1eddi m\u00e0 ch\u1ebft tr\u1ebb, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n nh\u1ecf m\u00e0 ch\u1ebft non, ngh\u0129 \u0111\u1ebfn r\u1ea5t l\u00e0 \u0111au x\u00f3t ! V\u1eady n\u00ean l\u00e0m l\u1ec5 truy ti\u1ebfn ph\u1ed5 \u0111\u1ed9, c\u1ea7u Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddng \u00e2m \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i h\u01b0\u01a1ng h\u1ed3n, nh\u1eb1m ti\u1ebft H\u1ea1 nguy\u00ean th\u00e1ng 10, l\u1eadp \u0111\u00e0n ph\u1ed5 \u0111\u1ed9. L\u1ea1i ngh\u0129 : ti\u1ebft \u1ea5y ch\u00ednh l\u00e0 m\u00f9a r\u00e9t, l\u1ea1i hay gi\u00f3 m\u01b0a, nh\u1eefng binh d\u1ecbch l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1eb3ng kh\u1ecfi v\u1ea5t v\u1ea3 kh\u00f3 nh\u1ecdc. V\u1ea3, \u0111\u00e0n chay, v\u1ed1n \u0111\u1ec3 c\u1ea7u Ph\u01b0\u1edbc, m\u00e0 m\u00f9a m\u01b0a r\u00e9t l\u1ea1i l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta nh\u1ecdc nh\u1eb1n, l\u00f2ng ta c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng n\u1ee1 ! Chu\u1ea9n cho : nh\u1eb1m ti\u1ebft Th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m, l\u1eadp \u0111\u00e0n chay tr\u1ecdng th\u1ec3 \u1edf ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5, 21 ng\u00e0y, \u0111\u00eam c\u00fang ph\u1ed5 \u0111\u1ed9 linh h\u1ed3n cho c\u00e1c t\u00f4n nh\u00e2n xa g\u1ea7n \u0111\u00e3 qu\u00e1 c\u1ed1 : c\u1ee9 7 ng\u00e0y l\u00e0m m\u1ed9t \u0111\u00e0n chu\u1ea9n t\u1ebf ch\u00fang sinh. L\u1ea1i l\u00e0m s\u1eb5n c\u00e1i ti\u1ebfp vong g\u1ecdi l\u00e0 : \u201cTri\u1ec7u linh \u0111\u01b0\u1eddng\u201d c\u0169ng c\u1ee9 7 ng\u00e0y t\u1ebf m\u1ed9t l\u1ea7n. C\u00f2n c\u00e1c \u00e1n b\u00e0y ng\u00f4i v\u1ecb \u1edf \u0111\u00e0n chay, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u1ecd xa th\u00ec \u0111\u1ec3 chung b\u00e0i v\u1ecb, li\u1ec7u tu\u1ef3 ti\u1ec7n chia \u0111\u1eb7t ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u1ecd g\u1ea7n th\u00ec li\u1ec7t k\u00ea r\u00f5 r\u00e0ng, b\u00e0y ng\u00f4i v\u1ecb r\u1ed9ng r\u00e3i. L\u1ea1i s\u1eafm nhi\u1ec1u \u0111\u1ed3 m\u00e3 nh\u01b0 qu\u1ea7n \u00e1o, \u0111\u1ed3 d\u00f9ng v\u00e0 b\u1ea1c, v\u00e0ng, ti\u1ec1n gi\u1ea5y \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd c\u1ea3m nh\u1edb nh\u01b0 c\u00f2n s\u1ed1ng. B\u00e8n sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean, Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 C\u00f4ng Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh tr\u00f4ng nom m\u1ecdi vi\u1ec7c : ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m v\u1ec1 \u0111\u00e0n tr\u00e0ng v\u00e0 doanh t\u1ea1o g\u00ec th\u00ec hi\u1ec7p c\u00f9ng b\u1ed9 L\u1ec5 v\u00e0 b\u1ed9 C\u00f4ng d\u1ef1 t\u00ednh l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u d\u1ef1ng nh\u00e0 V\u00f5 mi\u1ebfu (thu\u1ed9c \u1ea5p N\u1ed9i S\u00fang, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0. Quy m\u00f4 mi\u1ebfu : 1 c\u00e1i ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng, 1 c\u00e1i ti\u1ec1n t\u1ebf, h\u1ee3p l\u00e0m 1 to\u00e0. Nh\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng 3 gian, 2 ch\u00e1i ; nh\u00e0 ti\u1ec1n t\u1ebf 5 gian. Hai to\u00e0 nh\u00e0 th\u1edd ph\u1ee5 (t\u00f2ng t\u1ef1) \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3, h\u1eefu \u0111\u1ec1u 5 gian. B\u1ed1n b\u1ec1 chung quanh x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch, m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc x\u00e2y m\u1ed9t nghi m\u00f4n, hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u1ec1u c\u00f3 1 c\u1eeda t\u00f2 v\u00f2. Gian ch\u00ednh gi\u1eefa th\u1edd Chu th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ee5 Kh\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i C\u00f4ng ; gi\u1ea3i v\u0169 b\u00ean \u0111\u00f4ng th\u1edd T\u1ec1 t\u01b0\u1edbng qu\u1ed1c Qu\u1ea3n Tr\u1ecdng, Ng\u00f4 Th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng T\u00f4n V\u0169 T\u1eed, H\u00e1n \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng H\u00e0n T\u00edn, \u0110\u01b0\u1eddng v\u1ec7 c\u00f4ng L\u00fd T\u0129nh, \u0110\u01b0\u1eddng th\u00e1i u\u00fd L\u00fd Th\u1ea1nh, Minh \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n T\u1eeb \u0110\u1ea1t ; gi\u1ea3i v\u0169 b\u00ean t\u00e2y th\u1edd T\u1ec1 \u0111\u1ea1i t\u01b0 m\u00e3 \u0110i\u1ec1n Nh\u01b0\u01a1ng Th\u01b0, H\u00e1n L\u01b0u h\u1ea7u Tr\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u01a1ng, H\u00e1n th\u1eeba t\u01b0\u1edbng Gia C\u00e1t L\u01b0\u1ee3ng, \u0110\u01b0\u1eddng trung th\u01b0 l\u1ec7nh Qu\u00e1ch T\u1eed Nghi, T\u1ed1ng thi\u1ebfu b\u1ea3o Nh\u1ea1c Phi. Nh\u00e0 t\u1ea3 v\u0169 th\u1edd Tr\u1ea7n th\u00e1i s\u01b0 th\u01b0\u1ee3ng qu\u1ed1c c\u00f4ng Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c Tu\u1ea5n, b\u1ea3n tri\u1ec1u khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n Th\u00e1i b\u1ea3o Anh qu\u1ed1c c\u00f4ng Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn, b\u1ea3n tri\u1ec1u t\u00e1 v\u1eadn t\u00f4n th\u1ea7n T\u00f4n Nh\u00e2n ph\u1ee7 t\u1ea3 t\u00f4n ch\u00ednh L\u1ea1ng Giang qu\u1eadn c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i. Nh\u00e0 h\u1eefu v\u0169 th\u1edd L\u00ea t\u01b0 m\u00e3 c\u00f4ng L\u00ea Kh\u00f4i, b\u1ea3n tri\u1ec1u khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n Th\u00e1i ph\u00f3 T\u0129nh qu\u1ed1c c\u00f4ng Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt, b\u1ea3n tri\u1ec1u t\u00e1 v\u1eadn c\u00f4ng th\u1ea7n Th\u00e1i b\u1ea3o \u0110oan H\u00f9ng qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ed9 L\u1ec5 ki\u1ebfn ngh\u1ecb cho r\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc, v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ec1u tr\u1ecdng. X\u00e9t trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 qu\u1ed1c tri\u1ec1u, trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u00e0m nh\u00e0 V\u0103n mi\u1ebfu, xu\u00e2n thu t\u1ebf l\u1ec5, th\u1ef1c v\u00ec cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea1o c\u1ee7a th\u00e1nh nh\u00e2n bao h\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 : c\u00f3 v\u0103n s\u1ef1 t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3 v\u0169 b\u1ecb, \u0111\u00e0nh r\u1eb1ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 kh\u00edch l\u1ec7 phong ho\u00e1 v\u00e0 \u0111\u00e0o t\u1ea1o nh\u00e2n t\u00e0i, song thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng : l\u1ec5 nh\u1ea1c nh\u00e0 h\u1ecdc ch\u1ec9 ri\u00eang tr\u1ecdng v\u0103n gi\u00e1o, c\u00f2n v\u0169 gi\u00e1o ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u00eau bi\u1ec3u. V\u1eady ngh\u0129 n\u00ean l\u1eadp V\u00f5 mi\u1ebfu \u0111\u1ec3 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo vi\u1ec7c cung \u0111ao bi\u1ebft h\u01b0\u1edbng tr\u00f4ng mong, b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc, c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i \u00fd do ngh\u0129a l\u00fd n\u1ea3y ta l\u1ec5 nghi. K\u00ednh x\u00e9t : \u201cKho\u1ea3ng ni\u00ean hi\u1ec7u Khai nguy\u00ean \u0111\u1eddi Huy\u1ec1n T\u00f4ng nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c ch\u00e2u \u1edf hai Kinh \u0111\u1ec1u l\u00e0m mi\u1ebfu th\u1edd Th\u00e1i c\u00f4ng, l\u1ea5y Tr\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u01a1ng ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng k\u00e9n nh\u1eefng danh t\u01b0\u1edbng \u0111\u1eddi x\u01b0a sung v\u00e0o Th\u1eadp tri\u1ebft, nh\u1eb1m ng\u00e0y Th\u01b0\u1ee3ng m\u1eadu th\u00e1ng hai v\u00e0 th\u00e1ng t\u00e1m l\u00e0m l\u1ec5 c\u00fang t\u1ebf. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng T\u00fac T\u00f4ng b\u00e8n t\u00f4n Th\u00e1i c\u00f4ng l\u00e0m V\u0169 th\u00e0nh v\u01b0\u01a1ng, l\u1ea5y \u0110i\u1ec1n Nh\u01b0\u01a1ng Th\u01b0, T\u00f4n V\u0169 T\u1eed, Ng\u00f4 Kh\u1edfi, B\u1ea1ch Kh\u1edfi, Nh\u1ea1c Ngh\u1ecb, Tr\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u01a1ng, H\u00e0n T\u00edn, Gia C\u00e1t L\u01b0\u1ee3ng, L\u00fd T\u0129nh, L\u00fd T\u00edch 10 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m Th\u1eadp tri\u1ebft ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng. \u0110\u1eddi sau, b\u1ecf B\u1ea1ch Kh\u1edfi v\u00e0 Ng\u00f4 Kh\u1edfi hai ng\u01b0\u1eddi \u0111i, m\u00e0 th\u00eam v\u00e0o Qu\u1ea3n Tr\u1ecdng, Qu\u00e1ch T\u1eed Nghi, L\u00fd Th\u1ea1nh v\u00e0 Ph\u1ea1m L\u00e3i 4 ng\u01b0\u1eddi, g\u1ed3m 12 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed1i h\u1ee3p th\u1edd \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu v\u0169. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 th\u1edd c\u00fang qua c\u00e1c \u0111\u1eddi, c\u00f3 \u0111\u1ee7 t\u00e0i li\u1ec7u kh\u1ea3o c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c. Trong \u0111\u00f3 nh\u1eefng v\u1ecb tr\u00ed c\u00e1c hi\u1ec1n tri\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng c\u0169ng c\u00f3 khi th\u00eam, khi b\u1edbt kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, \u0111\u00e1ng n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc c\u1eed h\u00e0nh \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00edch h\u1ee3p.<\/p>\n<p>\u201cNay xin ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t \u1edf ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh, d\u1ef1ng nh\u00e0 V\u00f5 mi\u1ebfu \u0111\u1ec3 th\u1edd c\u00fang. B\u00e0i v\u1ecb Chu th\u01b0\u1ee3ng ph\u1ee5 Kh\u01b0\u01a1ng Th\u00e1i c\u00f4ng kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i noi theo danh hi\u1ec7u l\u00e0 V\u00f5 th\u00e0nh v\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng v\u1eabn c\u1ee9 li\u1ec7t v\u00e0o h\u00e0ng \u0111\u1ea7u c\u00e1c v\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd. H\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ee9 2 th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n, tr\u1ecdng thu, nh\u1eb1m sau khi t\u1ebf mi\u1ebfu th\u1edd L\u1ecbch \u0111\u1ea1i [\u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng] m\u1ed9t ng\u00e0y, m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n h\u00e0ng v\u00f5 kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111\u1ebfn t\u1ebf. C\u00f2n nh\u01b0 l\u1ec5 t\u1ebf \u1edf mi\u1ebfu c\u00f3 tu\u1ea7n h\u1ef1u h\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1ec5 c\u0169ng l\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u00e1ng. Nh\u01b0ng c\u0169ng n\u00ean c\u00e2n nh\u1eafc v\u1ec1 danh v\u00e0 v\u1ecb. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i hi\u1ec1n Nhan T\u1eed, T\u0103ng T\u1eed, T\u1eed T\u01b0, M\u1ea1nh T\u1eed theo th\u1ee9 t\u1ef1 k\u1ebf th\u1eeba \u0111\u1ea1o th\u1ed1ng truy\u1ec1n n\u1ed1i c\u1ee7a Kh\u1ed5ng phu t\u1eed ; c\u00e1c v\u1ecb ti\u00ean tri\u1ebft c\u0169ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ecdc tr\u00f2 b\u1eadc cao \u1edf c\u1eeda Kh\u1ed5ng th\u00e1nh, th\u00ec li\u1ec7t v\u00e0o h\u00e0ng ph\u1ed1i tri\u1ebft \u1edf V\u0103n mi\u1ebfu, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 n\u00ean r\u1ed3i. C\u00f2n nh\u01b0 c\u00e1c danh t\u01b0\u1edbng t\u1eeb Xu\u00e2n thu li\u1ec7t qu\u1ed1c tr\u1edf v\u1ec1 sau, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u00f4n \u0111\u1ec7 \u0111\u00edch th\u00e2n h\u1ecdc t\u1eadp n\u01a1i Th\u00e1i c\u00f4ng, ch\u1eb3ng n\u00ean nh\u1ea5t kh\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 \u201cph\u1ed1i tri\u1ebft\u201d. Trong \u1ea5y nh\u01b0 T\u00f4n V\u00f5 t\u1eed, \u0110i\u1ec1n Nh\u01b0\u01a1ng Th\u01b0, Qu\u1ea3n Tr\u1ecdng, L\u00fd T\u0129nh \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u00e0m Binh th\u01b0 v\u00e0 c\u00f3 v\u00f5 c\u00f4ng. Tr\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u01a1ng, H\u00e0n T\u00edn, Gia C\u00e1t L\u01b0\u1ee3ng, Qu\u00e1ch T\u1eed Nghi, L\u00fd Th\u1ea1nh, c\u0169ng \u0111\u1ec1u tinh th\u00f4ng thao l\u01b0\u1ee3c, s\u1ef1 nghi\u1ec7p r\u00f5 r\u00e0ng. Ch\u00edn ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y li\u1ec7t th\u1edd \u1edf gi\u1ea3i v\u0169 \u0111\u00f4ng v\u00e0 gi\u1ea3i v\u0169 t\u00e2y trong nh\u00e0 ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u x\u01b0ng danh t\u01b0\u1edbng c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i ; ghi r\u00f5 h\u1ecd, t\u00ean ch\u1ee9c, h\u00e0m. C\u00f2n nh\u01b0 Ph\u1ea1m L\u00e3i gi\u00fap C\u00e2u Ti\u1ec5n, tuy c\u00f3 c\u00f4ng ph\u1ee5c qu\u1ed1c, song x\u00e9t ra, c\u0169ng l\u00e0 may v\u00ec vua n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 ngu t\u1ed1i, ch\u1ee9 Ph\u1ea1m L\u00e3i ch\u1eb3ng c\u00f3 s\u1ef1 t\u00ednh to\u00e1n k\u1ef3 di\u1ec7u g\u00ec c\u1ee7a con nh\u00e0 binh ! Nh\u1ea1c Ngh\u1ecb tuy b\u00e1o th\u00f9 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc y\u00ean, nh\u01b0ng r\u1ed3i b\u1ecb gi\u00e8m pha ph\u1ea3i b\u1ecf n\u01b0\u1edbc, cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u1eb3ng ho\u00e0n th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 nghi\u1ec7p ! L\u00fd T\u00edch \u1edf nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, c\u0169ng h\u0103ng h\u00e1i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c \u1edf h\u1ed3i m\u1edbi khai qu\u1ed1c m\u00e0 th\u00f4i, \u0111\u1ebfn sau theo l\u1eadp V\u00f5 h\u1eadu, m\u1ed9t l\u1eddi n\u00f3i m\u1ea5t h\u1ebft \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u00f4i, th\u1ef1c kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u1ebfm x\u1ec9a. C\u00f2n B\u1ea1ch Kh\u1edfi gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 h\u00e0ng, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c c\u1ee7a nh\u00e0 v\u00f5. Ng\u00f4 Kh\u1edfi gi\u1ebft v\u1ee3 \u0111\u1ec3 c\u1ea7u l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, nh\u00e2n ph\u1ea9m l\u1ea1i c\u00e0ng h\u00e8n h\u1ea1 b\u1ea9n th\u1ec9u ; t\u1eeb \u0111\u1eddi T\u1ed1ng \u0111\u1ebfn nay, \u0111\u00e3 t\u01b0\u1edbc b\u1ecf t\u00ean th\u1edd \u0111i r\u1ed3i. V\u1eady \u0111\u1ed1i v\u1edbi Ph\u1ea1m L\u00e3i, Nh\u1ea1c Ngh\u1ecb, L\u00fd T\u00edch, B\u1ea1ch Kh\u1edfi v\u00e0 Ng\u00f4 Kh\u1edfi 5 ng\u01b0\u1eddi, xin kh\u00f4ng n\u00ean li\u1ec7t v\u00e0o h\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd. R\u1ed3i kh\u1ea3o k\u1ef9 th\u00eam : T\u1ed1ng Nh\u1ea1c Phi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tinh trung, c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u k\u1ef3 c\u00f4ng, v\u1ed1n l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi Kim xao xuy\u1ebfn, s\u1ee3 h\u00e3i. N\u1ebfu ch\u1eb3ng v\u00e2ng theo chi\u1ebfu ch\u1ec9, r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh ng\u00e0y l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Trung Nguy\u00ean. V\u00f5 c\u00f4ng \u1ea5y, th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u00ean b\u01b0ng b\u00edt v\u00ec n\u1eeda ch\u1eebng d\u1edf dang. L\u01b0u C\u01a1 \u0111\u1eddi Minh c\u00f3 m\u01b0u l\u1ea1, k\u1ebf hay, n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u01b0 l\u00e0 T\u1eed Ph\u00f2ng v\u00e0 Gia C\u00e1t : c\u00f4ng lao gi\u00fap n\u01b0\u1edbc bao tr\u00f9m c\u1ea3 m\u1ed9t \u0111\u1eddi. V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Nh\u00e2n ngh\u0129 ra m\u01b0u l\u1ea1, \u0111\u00e1nh v\u1ee1 gi\u1eb7c m\u1ea1nh, b\u1eaft Th\u1ea7n H\u00e0o ((1) Th\u1ea7n H\u00e0o : ch\u00e1u xa \u0111\u1eddi c\u1ee7a Ninh V\u01b0\u01a1ng Quy\u1ec1n con Minh Th\u00e1i t\u1ed5. D\u01b0\u1edbi tri\u1ec1u Minh V\u0169 t\u00f4ng, Th\u1ea7n H\u00e0o l\u00e0m ph\u1ea3n \u1edf Nam X\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Nh\u00e2n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u1ef1c l\u1ee5c in l\u1ea7m l\u00e0 Ch\u1ea5n H\u00e0o, v\u00ec Th\u1ea7n v\u00e0 Ch\u1ea5n t\u1ef1 d\u1ea1ng h\u01a1i gi\u1ed1ng nhau.1), d\u1eb9p y\u00ean \u0110i\u1ec1n Ch\u00e2u, b\u00ecnh 8 tr\u1ea1i. S\u1eed khen Th\u1ee7 Nh\u00e2n l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi x\u00e3 t\u1eafc. Ba ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ea1i danh t\u01b0\u1edbng \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, \u0111\u1eddi Minh. C\u00f2n Nh\u1ea1c Phi t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o V\u00f5 mi\u1ebfu, c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec nh\u00e0 Nguy\u00ean di\u1ec7t nh\u00e0 T\u1ed1ng r\u1ed3i, kh\u00f4ng ch\u1ecdn l\u1ea5y b\u1ea7y t\u00f4i nh\u00e0 T\u1ed1ng, m\u00e0 L\u01b0u C\u01a1 v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Nh\u00e2n th\u00ec l\u1ea1i \u1edf sau khi V\u00f5 mi\u1ebfu \u0111\u00e3 b\u00e3i b\u1ecf. Nay ch\u00ednh n\u00ean n\u00eau ra \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o ch\u1ed7 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 c\u00f2n thi\u1ebfu. V\u1eady xin n\u00ean \u0111\u1eb7t b\u00e0i v\u1ecb ba ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y m\u00e0 th\u1edd \u1edf hai b\u00ean gi\u1ea3i v\u0169, \u0111\u1eb7t ngang h\u00e0ng v\u1edbi c\u00e1c danh t\u01b0\u1edbng nh\u01b0 T\u00f4n V\u00f5 t\u1eed, Nh\u01b0\u01a1ng Th\u01b0, c\u1ed9ng 12 ng\u01b0\u1eddi. V\u1ea3, V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Nh\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd \u1edf V\u0103n mi\u1ebfu, song l\u00e0 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi v\u0103n v\u00f5 to\u00e0n t\u00e0i, n\u00ean l\u1ea1i xin th\u1edd v\u00e0o V\u00f5 mi\u1ebfu n\u1eefa.<\/p>\n<p>\u201cN\u01b0\u1edbc ta m\u1edf b\u1edd c\u00f5i t\u1eeb \u0110inh, L\u00ea, L\u00fd, Tr\u1ea7n \u0111\u1ebfn nay, c\u0169ng ch\u1eb3ng thi\u1ebfu g\u00ec l\u01b0\u01a1ng t\u01b0\u1edbng. Tri\u1ec1u ta c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n t\u1eeb khai qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn trung h\u01b0ng, c\u00f4ng nghi\u1ec7p r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 s\u1eed s\u00e1ch ghi ch\u00e9p, c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ea3o \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f3 l\u1ebd n\u00ean k\u00e9n l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u1ed9i h\u01a1n, chia ra th\u1edd ph\u1ee5 \u1edf nh\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu v\u0169 ; song vi\u1ec7c n\u00e0y m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u01b0a d\u00e1m khinh su\u1ea5t b\u00e0n v\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u00e0 c\u1ea3 v\u0103n l\u1eabn v\u00f5, kh\u00f4ng th\u1ec3 ri\u00eang b\u1ecf m\u1ed9t b\u00ean n\u00e0o. Vi\u1ec7c \u0111\u1eb7t ra V\u00f5 mi\u1ebfu, l\u00e0 l\u1ebd n\u00ean l\u00e0m. L\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 \u1ed5n tho\u1ea3 c\u1ea3, trong \u1ea5y n\u00eau ra nh\u1eefng danh t\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd v\u00e0o V\u00f5 mi\u1ebfu nh\u01b0 L\u01b0u C\u01a1 nh\u00e0 Minh tuy c\u00f3 m\u01b0u l\u1ea1, k\u1ebf hi\u1ec3m, song ch\u1ec9 l\u00e0 b\u00ed m\u1eadt tham d\u1ef1 \u1edf n\u01a1i m\u00e0n t\u01b0\u1edbng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 v\u00f5 c\u00f4ng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u r\u00f5 r\u00e0ng. V\u01b0\u01a1ng Th\u1ee7 Nh\u00e2n l\u00e0 m\u1ed9t danh nho \u0111\u1eddi Minh, tuy c\u00f3 c\u00f4ng ph\u00e1 gi\u1eb7c, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd ph\u1ee5 \u1edf V\u0103n mi\u1ebfu r\u1ed3i th\u00ec ch\u1eb3ng n\u00ean l\u1ea1i bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 v\u00f5 c\u00f4ng n\u1eefa. V\u1eady nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y kh\u00f4ng n\u00ean li\u1ec7t v\u00e0o V\u00f5 mi\u1ebfu. C\u00f3 T\u1eeb \u0110\u1ea1t nh\u00e0 Minh l\u00e0 khai qu\u1ed1c nguy\u00ean hu\u00e2n gi\u1eef to\u00e0n v\u1eb9n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn sau, \u0111\u00e1ng n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd ph\u1ee5, c\u1ed9ng v\u1edbi c\u00e1c danh t\u01b0\u1edbng c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i, t\u1eeb T\u00f4n V\u00f5 t\u1eed \u0111\u1ebfn Nh\u1ea1c Phi t\u1ea5t c\u1ea3 11 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a, li\u1ec7t v\u00e0o th\u1edd \u1edf gi\u1ea3i v\u0169 \u0111\u00f4ng, t\u00e2y nh\u00e0 V\u00f5 mi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u l\u00e0 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 n\u01b0\u1edbc An Nam ta, t\u1eeb \u0110inh, L\u00ea, L\u00fd, Tr\u1ea7n, L\u00ea \u0111\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u00f2 t\u00e1 \u0111\u1eddi \u1ea5y, ch\u1eb3ng thi\u1ebfu g\u00ec ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi binh c\u01a1 t\u01b0\u1edbng l\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi b\u1ea3n tri\u1ec1u t\u1eeb khai qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn trung h\u01b0ng, trong kho\u1ea3ng \u1ea5y nh\u1eefng b\u1ea7y t\u00f4i b\u00e0y m\u01b0u gi\u00fap s\u1ee9c, c\u00f4ng li\u1ec7t r\u1ef1c r\u1ee1, kh\u00f4ng k\u00e9m ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, \u0111\u00e1ng n\u00ean bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u00e2n t\u00e0i. B\u1ed9 th\u1ea7n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111i\u1ec1u tra r\u00f5 r\u00e0ng k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f4ng tr\u1ea1ng s\u1ef1 nghi\u1ec7p \u0111\u00e1ng n\u00eau ra \u0111\u1ec3 cho th\u1edd ph\u1ee5 th\u00ec t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, b\u1ed9 th\u1ea7n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTra trong S\u1eed k\u00fd c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i An Nam v\u00e0 Th\u1ef1c l\u1ee5c b\u1ea3n tri\u1ec1u \u0111\u00e3 ch\u00e9p v\u1ec1 s\u1ef1 tr\u1ea1ng c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n khai qu\u1ed1c v\u00e0 trung h\u01b0ng : c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u1edf An Nam th\u00ec nh\u01b0 \u0110inh Ti\u00ean Ho\u00e0ng c\u00f3 d\u0169ng l\u01b0\u1ee3c h\u01a1n \u0111\u1eddi, b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c 12 s\u1ee9 qu\u00e2n, x\u01b0ng l\u00e0 V\u1ea1n Th\u1eafng v\u01b0\u01a1ng. C\u00e1i c\u00f4ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u1ec1u t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m n\u00ean, ch\u1eb3ng th\u1ea5y b\u1ea7y t\u00f4i c\u00f3 v\u00f5 c\u00f4ng g\u00ec. L\u00ea \u0110\u1ea1i H\u00e0nh do s\u1ef1 nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ec1 t\u00f4i v\u00f5 th\u1ea7n c\u00f3 c\u00f4ng to. Duy c\u00f3 L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t nh\u00e0 L\u00fd, c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh ch\u00e2u Kh\u00e2m, ch\u00e2u Li\u00eam, b\u1ebb g\u1eaby qu\u00e2n T\u1ed1ng : \u0111\u00f3 l\u00e0 v\u00f5 c\u00f4ng b\u1eadc nh\u1ea5t x\u01b0a nay ; l\u1ea1i hai l\u1ea7n \u0111\u00e1nh tan qu\u00e2n Chi\u00eam Th\u00e0nh, gi\u1eef y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00f4ng lao v\u00e0 danh ti\u1ebfng h\u01a1n c\u1ea3 m\u1ed9t \u0111\u1eddi. Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c Tu\u1ea5n nh\u00e0 Tr\u1ea7n : ch\u00e9m Toa \u0110\u00f4, b\u1eaft \u00d4 M\u00e3, d\u1ef1ng nhi\u1ec1u c\u00f4ng l\u1ea1. L\u1ea1i l\u00e0m s\u00e1ch Binh gia di\u1ec7u l\u00fd, B\u00e1t qu\u00e1i c\u1eedu cung c\u00e0ng th\u00e2m thu\u00fd v\u1ec1 m\u00f4n h\u1ecdc thao l\u01b0\u1ee3c. Tr\u1ea7n Nh\u1eadt Du\u1eadt li\u1ec7u th\u1ebf gi\u1eb7c, \u0111\u1eb7t k\u1ef3 binh, b\u1eaft t\u01b0\u1edbng H\u1ed3 \u1edf c\u1eeda H\u00e0m T\u1eed. Trong cu\u1ed9c \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Nguy\u00ean \u1edf \u0111\u1eddi Tr\u00f9ng H\u01b0ng (1285 \u2013 1292), c\u00f4ng nghi\u1ec7p c\u1ee7a Nh\u1eadt Du\u1eadt ri\u00eang tr\u1ed9i h\u01a1n c\u1ea3. \u0110\u1ebfn khi nh\u00e0 L\u00ea m\u1edbi khai s\u00e1ng, \u0110inh Li\u1ec7t \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Minh, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c Li\u1ec5u Th\u0103ng. C\u00e1i c\u00f4ng b\u00ecnh Ng\u00f4 \u0111\u1ee9ng v\u00e0o h\u00e0ng \u0111\u1ea7u ; sau l\u1ea1i d\u1eb9p C\u1ea7m Man, \u0111\u00e1nh Chi\u00eam Th\u00e0nh : v\u00f5 c\u00f4ng r\u1ea5t r\u00f5 r\u1ec7t. L\u00ea Kh\u00f4i : tr\u01b0\u1edbc th\u00ec nhi\u1ec1u tr\u1eadn \u0111\u00e1nh tan qu\u00e2n Minh, sau tr\u1ea5n th\u1ee7 Ngh\u1ec7 An, hai l\u1ea7n d\u1eb9p t\u00ean gi\u1eb7c Chi\u00eam. L\u00ea Kh\u00f4i v\u00e0o b\u1edd c\u00f5i \u0111\u1ecbch m\u00e0 t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng gi\u1eb7c Man xu\u1ed1ng ng\u1ef1a s\u1ee5p l\u1ea1y. Danh v\u1ecdng v\u00e0 uy th\u1ebf c\u1ee7a L\u00ea Kh\u00f4i l\u00e0m cho ph\u01b0\u01a1ng xa ph\u1ea3i kinh s\u1ee3. Kho\u1ea3ng L\u00ea Trung H\u01b0ng th\u00ec Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh \u00c1i tr\u01b0\u1edbc theo Tri\u1ec7u t\u1ed5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, kh\u1edfi ngh\u0129a \u1edf Thanh Hoa : cung ki\u1ebfm theo \u0111\u00f2i, \u0111\u00e1nh h\u00e0ng h\u01a1n tr\u0103m tr\u1eadn, sau di\u1ec7t gi\u1eb7c M\u1ea1c, d\u1eb9p H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, l\u1eadp nhi\u1ec1u c\u00f4ng lao.<\/p>\n<p>\u201cB\u1ea3n tri\u1ec1u, khi m\u1edbi khai qu\u1ed1c, \u0110\u00e0o Duy T\u1eeb b\u00e0y m\u01b0u \u1edf n\u01a1i m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng, s\u1eafp x\u1ebfp nhi\u1ec1u k\u1ebf ho\u1ea1ch, tuy ch\u01b0a t\u1eebng th\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh tr\u1eadn, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n qu\u00e2n c\u01a1, c\u00f3 \u0111\u1ee7 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u01b0\u1edbng, c\u0169ng ngang v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c binh th\u01b0 ((1) Binh th\u01b0 c\u1ee7a \u0110\u00e0o Duy T\u1eeb : H\u1ed5 tr\u01b0\u1edbng Khu c\u01a1.1) \u0111\u1ebfn nay h\u00e3y c\u00f2n l\u01b0u h\u00e0nh \u1edf \u0111\u1eddi. T\u00f4n Th\u1ea5t Thu\u1ea7n m\u1edbi 20 tu\u1ed5i, th\u1ebf m\u00e0 ch\u00ednh m\u00ecnh c\u1ea7m qu\u00e2n, d\u1eb9p y\u00ean bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00f3 c\u00f4ng v\u1edbi x\u00e3 t\u1eafc. Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt d\u00f9ng k\u1ef3 binh, \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e1nh tan qu\u00e2n h\u1ecd Tr\u1ecbnh. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 danh t\u01b0\u1edbng m\u1ed9t \u0111\u1eddi.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn khi Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta kinh doanh \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, trong kho\u1ea3ng \u1ea5y, nh\u1eefng c\u00f4ng th\u1ea7n gi\u00fap r\u1eadp, th\u1ef1c kh\u00f3 ch\u1ec9 k\u1ec3 m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ee9c nh\u01b0 Ch\u00e2u V\u0103n Ti\u1ebfp v\u00e0 V\u00f5 T\u00e1nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trung d\u0169ng, c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 c\u00f4ng lao, \u0111\u00edch th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng ghi ch\u00e9p nh\u01b0ng \u0111\u1ec1u g\u1eb7p nguy bi\u1ebfn, ch\u1ebft theo n\u1ea1n n\u01b0\u1edbc, e ch\u01b0a n\u00ean bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng l\u00e0 v\u00f5 li\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u00ecm l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng r\u00f5 r\u1ec7t nh\u01b0 : T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i theo \u0111\u00f2i c\u01b0\u01a1ng ng\u1ef1a, tr\u1ea3i kh\u1eafp chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, t\u1eeb khi l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c Gia \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u1ec1 sau, lu\u00f4n n\u1eafm d\u1ee5ng binh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng r\u00f5 r\u1ec7t. Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u00f3 c\u00f4ng b\u00ecnh T\u00e2y ((2) T\u00e2y : ch\u1ec9 nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n.2) r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c l\u1eadp nhi\u1ec1u chi\u1ebfn c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ta g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ed5 t\u01b0\u1edbng.<\/p>\n<p>\u201cB\u1ea5y nay, nh\u1eefng c\u00f4ng th\u1ea7n trong h\u1ecd th\u00e2n ho\u1eb7c c\u00f3 c\u00f4ng lao c\u1ee7a b\u1ea3n tri\u1ec1u c\u00f3 25 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd ph\u1ee5 \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu v\u00e0 Th\u1ebf mi\u1ebfu ; nh\u1eefng c\u00f4ng th\u1ea7n to\u00e0n qu\u1ed1c c\u00f3 16 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd ph\u1ee5 \u1edf mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, c\u1ed9ng t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00e0 41 ng\u01b0\u1eddi. Duy c\u00f3 13 ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean \u0111\u00e2y, v\u00f5 c\u00f4ng tr\u1ed9i h\u01a1n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng h\u00e0ng. V\u1eady ngh\u0129 n\u00ean ch\u1ecdn l\u1ea5y th\u1edd ph\u1ee5 v\u00e0o hai b\u00ean gi\u1ea3i v\u0169 \u1edf V\u00f5 mi\u1ebfu. Duy, c\u00f3 L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t \u0111\u00e3 t\u1ef1 thi\u1ebfn nh\u01b0ng l\u00e0m n\u00ean v\u00f5 c\u00f4ng r\u1ef1c r\u1ee1, th\u00ec t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean hi\u1ec1m v\u00ec \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. V\u1eady ngh\u0129 c\u0169ng n\u00ean th\u1edd c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1edd \u1edf V\u00f5 mi\u1ebfu t\u1ea5t ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1eadc c\u00f3 c\u00f4ng li\u1ec7t r\u00f5 r\u00e0ng, gi\u1eef tr\u1ecdn tr\u01b0\u1edbc sau, m\u1edbi \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 \u00fd ngh\u0129a th\u1edd t\u1ef1 v\u00e0 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng l\u00e2u d\u00e0i cho sau n\u00e0y. T\u1ef1u trung L\u00fd Th\u01b0\u1eddng Ki\u1ec7t nh\u00e0 L\u00fd tuy \u01b0u vi\u1ec7t v\u1ec1 ph\u1ea7n v\u00f5 l\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb ho\u1ea1n quan. C\u00f2n nh\u01b0 Tr\u1ea7n Nh\u1eadt Du\u1eadt, \u0110inh Li\u1ec7t v\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u00ecnh \u00c1i c\u0169ng ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, ph\u00e1 tr\u1eadn, tr\u1ed9i h\u01a1n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u1eddi \u0111\u00f3 th\u00f4i, r\u00fat l\u1ea1i v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n r\u1ef1c r\u1ee1. Duy c\u00f3 Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c Tu\u1ea5n nh\u00e0 Tr\u1ea7n : tinh th\u00f4ng binh ph\u00e1p, hai l\u1ea7n \u0111\u00e1nh tan qu\u00e2n Nguy\u00ean ; L\u00ea Kh\u00f4i \u0111\u1eddi nh\u00e0 L\u00ea : c\u0169ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i qu\u00e2n Minh, hai l\u1ea7n d\u1eb9p y\u00ean Chi\u00eam Th\u00e0nh. Thao l\u01b0\u1ee3c v\u00e0 oai v\u1ecdng c\u1ee7a hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 vang d\u1ed9i kh\u1eafp n\u01a1i, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u nghe bi\u1ebft. Khi b\u1ea3n tri\u1ec1u m\u1edbi khai qu\u1ed1c, \u0110\u00e0o Duy T\u1eeb b\u00e0n m\u01b0u \u1edf n\u01a1i m\u00e0n tr\u01b0\u1edbng ; T\u00f4n Th\u1ea5t Thu\u1ea7n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n qu\u00e2n c\u01a1 : c\u00f4ng th\u00ec to th\u1eadt, nh\u01b0ng b\u1ea3o l\u00e0 v\u00f5 li\u1ec7t cao t\u1ed9t th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u00e1ng ; Duy c\u00f3 Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn ra qu\u00e2n k\u1ef3, kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u1ecbch, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e1nh ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n gi\u1eb7c, \u0111\u00e1ng l\u00e0 danh t\u01b0\u1edbng m\u1ed9t \u0111\u1eddi. \u0110\u1ebfn th\u1eddi trung h\u01b0ng, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c tuy c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 h\u1ed5 t\u01b0\u1edbng, nh\u01b0ng so s\u00e1nh l\u1ef1a l\u1ea5y h\u1ea1ng tr\u1ed9i h\u01a1n c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ch\u01b0a b\u1eb1ng T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i theo \u0111\u00f2i b\u00ean ng\u1ef1a, t\u1eebng tr\u1ea3i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng, c\u00f4ng tr\u1ea1ng to t\u00e1t r\u00f5 r\u00e0ng ; Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng bi\u1ebft h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 n\u01a1i s\u00e1ng, theo con \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh, theo \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111i t\u1edbi \u0111\u00e2u c\u00f3 c\u00f4ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 ; s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a h\u1ecd r\u1ef1c r\u1ee1 h\u01a1n c\u1ea3. Nay chu\u1ea9n cho : trong danh t\u01b0\u1edbng c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i th\u00ec l\u1ef1a l\u1ea5y Tr\u1ea7n Qu\u1ed1c Tu\u1ea5n v\u00e0 L\u00ea Kh\u00f4i ; trong danh t\u01b0\u1edbng ti\u00ean tri\u1ec1u ta th\u00ec l\u1ef1a l\u1ea5y Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn, T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng t\u1ea5t c\u1ea3 6 ng\u01b0\u1eddi, li\u1ec7t v\u00e0o th\u1edd ph\u1ee5 \u1edf gi\u1ea3i v\u0169 t\u1ea3 h\u1eefu nh\u00e0 V\u00f5 mi\u1ebfu. L\u1ea1i cho m\u1ed9 l\u1ea5y 20 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u1edf g\u1ea7n mi\u1ebfu, sung l\u00e0m th\u1ee7 h\u1ed9 ; h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 m\u00f9a thu l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf sau m\u1ed9t ng\u00e0y h\u00f4m t\u1ebf mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng. (L\u1ec5 ph\u1ea9m : d\u00f9ng 1 tr\u00e2u, 1 d\u00ea, 2 l\u1ee3n v\u00e0 5 m\u00e2m x\u00f4i).<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng : kho c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 ch\u1ee9a ti\u1ec1n h\u01a1i nhi\u1ec1u, m\u00e0 s\u1ef1 d\u00f9ng h\u00e0ng ng\u00e0y c\u1ee7a d\u00e2n gian ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, b\u00e8n d\u1ee5 cho trong Kinh r\u1eb1ng : kh\u00f4ng c\u1ee9 quan qu\u00e2n, d\u00e2n th\u1ee9, h\u1ec5 ai mu\u1ed1n n\u1ed9p ti\u1ec1n v\u00e0o kho Kinh r\u1ed3i \u0111i H\u00e0 N\u1ed9i hay Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean m\u00e0 \u0111\u1ed5i l\u0129nh, th\u00ec cho do b\u1ed9 H\u1ed9 c\u1ea5p b\u1eb1ng, \u0111\u1ebfn quan s\u1edf t\u1ea1i, tr\u00ecnh gi\u1ea5y x\u00e9t nghi\u1ec7m, s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c theo s\u1ed1 c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1edd s\u00f4ng ngo\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u1ea5t c\u1ee7a t\u1ec9nh [H\u00e0 N\u1ed9i] tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t l\u00e0m l\u1edf \u0111\u00e3 \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng quai v\u00e0 m\u1ecf k\u00e8 \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1, nh\u01b0ng ng\u00e0y m\u1ed9t s\u1ee5t l\u1edf th\u00eam. Sau khi n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t r\u00fat r\u1ed3i, th\u1ea7n \u0111\u00e3 th\u00e2n \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh : t\u1eeb k\u00e8 \u0111\u00e1 ph\u01b0\u1eddng Th\u1ea1ch Kh\u1ed1i \u0111\u1ebfn b\u00e3i Tam B\u1ea3o d\u00e0i h\u01a1n 470 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u1ebf r\u1ea5t sung y\u1ebfu, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u1edf b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng s\u00e2u t\u1eeb 1 \u0111\u1ebfn 3, 4 tr\u01b0\u1ee3ng kh\u00f4ng ch\u1eebng, li\u1ec7u kh\u00f3 thi th\u1ed1 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. H\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi s\u1edf t\u1ea1i, h\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00f3i r\u1eb1ng : x\u01b0a kia, s\u00f4ng gi\u00e1p th\u00e0nh \u0111\u1ea5t, c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i th\u1ea5y r\u1eb1ng \u0111\u1ecba th\u1ebf ch\u1ed7 \u0111\u00f3, trong th\u00ec T\u00e2y H\u1ed3, ngo\u00e0i th\u00ec s\u00f4ng C\u00e1i, gi\u1eefa th\u00ec th\u00e0nh \u0111\u1ea5t, m\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00ea li\u1ec1n nhau, e c\u00f3 c\u00e1i n\u1ea1n n\u01b0\u1edbc x\u00f3i \u0111\u00e1nh l\u1edf, cho n\u00ean, t\u1eeb ph\u01b0\u1eddng Nh\u1eadt Chi\u00eau \u0111\u1ebfn ph\u01b0\u1eddng Th\u1ea1ch Kh\u1ed1i, \u0111\u1ed5 \u0111\u00e1 \u0111\u1eafp k\u00e8 d\u00e0i h\u01a1n 600 tr\u01b0\u1ee3ng. Sau \u0111\u00f3 s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ph\u00e1 h\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa, b\u00e8n b\u1ed3i th\u00e0nh b\u00e3i. Nay b\u00e3i b\u1ecb l\u1edf, khi \u0111\u1ebfn k\u00e8 \u0111\u00e1 th\u00ec thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng : n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u1ea1i nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng, m\u00e0 s\u1ef1 s\u1ee5t l\u1edf c\u0169ng ng\u01b0ng l\u1ea1i. X\u00e9t nghi\u1ec7m ra, \u1edf ch\u1ed7 m\u1ecf k\u00e8 \u0111\u00e3 l\u1edf \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t c\u0169, c\u00e1c kh\u1ed1i \u0111\u00e1 l\u1ed9 ra, qu\u1ea3 kh\u00f4ng l\u1edf n\u1eefa. V\u1eady xin n\u00ean th\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng quai b\u1eb1ng \u0111\u00e1 n\u1eefa\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng quai v\u00e0 m\u1ecf k\u00e8 l\u00e0 \u0111\u1ec3 h\u1ed9 v\u1ec7 th\u00e0nh \u0111\u1ea5t m\u00e0 y\u00ean d\u00e2n c\u01b0. N\u1ebfu tu\u1ef3 t\u00ecnh th\u1ebf, tu b\u1ed5 l\u1ea1i m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng th\u00ec d\u00f9 t\u1ed1n c\u00f4ng c\u1ee7a c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Song c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec c\u00e1i th\u1ebf n\u01b0\u1edbc x\u00f3i, \u0111\u1ea5t l\u1edf, c\u00f4ng tr\u00ecnh l\u00e0m th\u1ef1c kh\u00f3 kh\u0103n. L\u1eddi ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc n\u00f3i \u0111\u00f3 d\u00f9 ch\u01b0a n\u00ean v\u1ed9i tin, nh\u01b0ng g\u1eb7p vi\u1ec7c kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e0y, h\u00e1 n\u00ean \u0111em c\u00e1i h\u1eefu d\u1ee5ng m\u00e0 \u0111\u1ed5 v\u00e0o hang h\u1ed1 v\u00f4 c\u00f9ng, ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra u\u1ed5ng ph\u00ed nh\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u hay sao ? V\u1eady cho \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 vi\u1ec7c n\u00e0y. Duy ch\u00e2n th\u00e0nh s\u1eafp g\u1ea7n ch\u1ed7 d\u00f2ng s\u00f4ng, n\u1ebfu th\u1ebf n\u01b0\u1edbc x\u00f3i \u0111\u1ebfn, th\u00ec c\u0169ng n\u00ean t\u00ecm c\u00e1ch s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u1ec3 gi\u1eef kh\u1ecfi c\u00e1i lo s\u1ee5t l\u1edf\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLX \u2013 160<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 [1835], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, l\u00e0m l\u1ec5 \u0110\u00f4ng h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>B\u1ecdn t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, kh\u1ea3i ho\u00e0n t\u1eeb qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh.<\/p>\n<p>Vua tr\u01b0\u1edbc sai c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng c\u00f9ng v\u1edbi 1 Th\u1ecb lang v\u00e0 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn Nam Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00ecnh \u0111\u00f3n ti\u1ebfp, truy\u1ec1n Ch\u1ec9 y\u00ean \u1ee7i. Khi (b\u1ecdn Xu\u00e2n) v\u00e0o ch\u1ea7u, vua v\u1eddi l\u00ean \u0111i\u1ec7n, cho ng\u1ed3i, y\u00ean \u1ee7i r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c khanh kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00ec n\u01b0\u1edbc, l\u00e2u \u0111\u1ebfn 3 n\u0103m, ng\u00e0y nay kh\u1ea3i ho\u00e0n, ta m\u1eebng l\u1eafm !\u201d<\/p>\n<p>Sai d\u1ed3n 42 bi\u1ec1n binh \u1edf 2 \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n sang th\u1ea5t, Nh\u1ecb l\u00e0m \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t ; 47 ng\u01b0\u1eddi \u1edf 2 \u0111\u1ed9i Tam,T\u1ee9 l\u00e0m \u0111\u1ed9i Nh\u1ecb, l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y. D\u1ed3n 33 bi\u1ec1n binh c\u01a1 Gia Ho\u00e1 l\u00e0m 1 \u0111\u1ed9i, r\u1ed3i l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh cho theo sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c T\u1ea3 vi\u1ec7n ph\u00e1n v\u00e0 H\u1eefu vi\u1ec7n ph\u00e1n \u1edf vi\u1ec7n Th\u00e1i y (T\u1ea3 vi\u1ec7n ph\u00e1n, tr\u1eadt ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m ; H\u1eefu vi\u1ec7n ph\u00e1n, tr\u1eadt T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m). Sai vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt s\u00e1t h\u1ea1ch c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean vi\u1ec7n Th\u00e1i y v\u1ec1 y l\u00fd, r\u1ed3i chia t\u1eebng h\u1ea1ng, t\u00e2u l\u00ean. Chu\u1ea9n cho : ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m Y ch\u00e1nh l\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n Di\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc l\u00e0m Ph\u00f3 ng\u1ef1 y ; T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m y ch\u00e1nh l\u00e0 L\u00ea Ph\u01b0\u1edbc Th\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m T\u1ea3 vi\u1ec7n ph\u00e1n, Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u01b0\u1eddng l\u00e0m H\u1eefu vi\u1ec7n ph\u00e1n.<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 : nh\u1eefng th\u00e2n binh C\u1ea9m y v\u00e0 T\u00fac v\u1ec7, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o l\u00ednh \u0111\u00e3 l\u00e2u, b\u00e8n ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 Binh tr\u00edch l\u1ea5y nh\u1eefng \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh, ai \u0111\u00e3 th\u00e2m ni\u00ean, c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, th\u00ec ngh\u1ecb b\u1ed5 l\u00e0m Ch\u01b0 qu\u00e2n Cai \u0111\u1ed9i v\u00e0 Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c ch\u00e2u thu\u1ed9c \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9, sau khi m\u1ea5t m\u00f9a \u0111\u00f3i k\u00e9m, sinh s\u1ed1ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ec5 d\u00e0ng. V\u1eady xin n\u00ean c\u1ee9u ch\u1eefa\u201d. \u0110\u1eb7c \u00e2n chu\u1ea9n cho : chi\u1ebfu s\u1ed1 thu\u1ebf b\u1ea1c n\u0103m nay, tr\u1eeb c\u00e1c ch\u00e2u T\u1ea7m B\u1ed3n, Ba Lan v\u00e0 M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng c\u00f3 Ch\u1ec9 \u0111\u00e3 cho tha ho\u1eb7c ho\u00e3n r\u1ed3i, c\u00f2n 6 ch\u00e2u M\u01b0\u1eddng Vang, T\u00e1 Bang, X\u01b0\u01a1ng Th\u1ecbnh, Na B\u00f4n, Th\u01b0\u01a1ng K\u1ebf v\u00e0 L\u00e0ng Th\u00ecn th\u00ec gia \u01a1n cho mi\u1ec5n m\u1ed9t n\u1eeda, c\u00f2n m\u1ed9t n\u1eeda, ra h\u1ea1n cho \u0111\u1ebfn sang n\u0103m \u0111em n\u1ed9p.<\/p>\n<p>C\u00f3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ed7 \u1edf \u0111\u1ea3o Nan D\u1eef t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, trong thuy\u1ec1n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3ng Mao ch\u1edf c\u00e1c th\u1ee9 h\u00e0ng ho\u00e1 \u1edf T\u00e2n Ch\u00e2u [c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 m\u1ed9t x\u1ee9 \u1edf g\u1ea7n Singapore ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i T\u00e2n Ch\u00e2u, An Giang] v\u00e0 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y \u0111\u00e1 v\u00e0 s\u00fang m\u00e3 th\u01b0\u01a1ng ng\u1eafn, xin v\u00e0o bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn, xin ch\u1ecbu thu\u1ebf. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua d\u1ee5 cho quan t\u1ec9nh hi\u1ec3u th\u1ecb r\u1eb1ng : \u201cNay gi\u1eb7c gi\u00e3 \u0111\u00e3 y\u00ean, v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng lo, duy c\u00f3 l\u1ec7 : thuy\u1ec1n c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o \u0111\u1ed7 \u1edf b\u1ebfn \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n kh\u00e1c. Ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc r\u1ea5t nghi\u00eam, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 cho vi ph\u1ea1m ! V\u1eady n\u00ean mau r\u00fat ra kh\u1ecfi, kh\u00f4ng cho v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n ! T\u1eeb nay h\u1ec5 l\u0169 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n nh\u00e0 Thanh, m\u1edbi cho chi\u1ebfu l\u1ec7 v\u00e0o bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111\u00e1p t\u00e0u T\u00e2y, v\u00e0o th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng \u1edf c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e0 tr\u1ed9n v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n kh\u00e1c, \u0111\u1ec3 ph\u1ea1m v\u00e0o \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u1ea5m. Sau \u0111\u00f3, c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0 l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean \u1edf th\u1ee7 s\u1edf Tam Giang, thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t, c\u01b0\u1edbp m\u1ea5t 2 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n r\u1ed3i \u0111i. B\u1ecdn quan t\u1ec9nh l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang, H\u1ed3 C\u00f4ng Hy v\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n L\u00fd \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 n\u0103m l\u00e0 V\u0129nh T\u01b0\u1eddng c\u00f4ng Mi\u00ean Ho\u00e0nh ch\u1ebft. T\u1ea5n phong V\u0129nh T\u01b0\u1eddng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng, cho t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Trang M\u1ee5c. Ho\u00e0ng t\u1eed t\u00ednh v\u1ed1n hi\u1ebfu h\u1eefu, hi\u1ec1n l\u00e0nh, ho\u00e0 thu\u1eadn, c\u1ea9n th\u1eadn, trung h\u1eadu v\u00e0 gi\u1eef ph\u00e9p t\u1eafc. Vua r\u1ea5t y\u00eau, l\u00fac m\u1edbi nghe n\u00f3i m\u1eafc b\u1ec7nh, ban cho s\u00e2m qu\u1ebf c\u1ee7a ng\u1ef1 d\u1ee5ng, sau ng\u1ef1 y t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng c\u00f4ng hi\u1ec7u. Vua th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i th\u0103m nom, d\u1ed7 b\u1ea3o \u00f4n t\u1ed3n, ng\u00e0y ng\u00e0y ban cho v\u00e0ng ng\u1ecdc \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c vui l\u00f2ng ; \u0111\u1ebfn nay ch\u1ebft, tu\u1ed5i m\u1edbi 25. Vua r\u1ea5t \u0111au x\u00f3t, ngh\u1ec9 ch\u1ea7u 5 ng\u00e0y, cho t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n. Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng tr\u00f4ng nom tang l\u1ec5. Chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 ghi t\u00ean ng\u01b0\u1eddi con tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 H\u1ed3ng Hi, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn 15 tu\u1ed5i cho t\u1eadp phong l\u00e0m V\u0129nh T\u01b0\u1eddng qu\u1eadn c\u00f4ng. Con trai, con g\u00e1i v\u00e0 v\u1ee3 l\u1ebd \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng g\u1ea5p \u0111\u00f4i. T\u1eeb thu\u1ed9c l\u1ea1i \u0111\u1ebfn v\u00fa b\u00f5, t\u00f4i trai, t\u1edb g\u00e1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eb1ng th\u00e1ng cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o. M\u1ea3 t\u00e1ng \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn x\u00e3 Kim Ng\u1ecdc. Ng\u00e0y an t\u00e1ng, l\u1ea1i ngh\u1ec9 ch\u1ea7u 1 ng\u00e0y, cho 2 tu\u1ea7n t\u1ebf.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c quan \u1edf ngo\u00e0i, v\u0103n t\u1eeb \u00e1n s\u00e1t, v\u00f5 t\u1eeb L\u00e3nh binh tr\u1edf l\u00ean, n\u1ebfu ai v\u00e0o Kinh tri\u1ec1u c\u1eadn \u0111\u00e3 v\u00e0o l\u1ea1y r\u1ed3i, \u0111\u1ec1u do c\u1eeda \u0110\u1ea1i cung m\u00e0 \u0111i, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111eo th\u1ebb b\u00e0i. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7nh. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : quan vi\u00ean l\u1edbn nh\u1ecf \u1edf Kinh c\u00f3 \u0111eo th\u1ebb b\u00e0i do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c qua l\u1ea1i c\u1eeda \u0110\u1ea1i cung ; c\u00f2n quan ch\u1ee9c \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i v\u00e0o ch\u1ea7u, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn khi c\u1ea7n d\u00f9ng m\u1edbi t\u00e2u xin, nh\u01b0 v\u1eady v\u1eeba phi\u1ec1n l\u1ea1i v\u1eeba nh\u00e0m, n\u00ean cho mi\u1ec5n.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00ednh tr\u01b0\u1edbc v\u00ec l\u1ebbn tr\u1ed1n khi c\u00f3 vi\u1ec7c bi\u1ebfn lo\u1ea1n, sau ra th\u00fa, theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec r\u00f5 r\u1ec7t. B\u1ed9 Binh b\u00e0n cho r\u1eb1ng : vi\u1ec7c V\u0103n Ch\u00ednh x\u1ea3y ra tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 ch\u1ec9 \u00e2n x\u00e1, v\u1eady xin kh\u00e9p t\u1ed9i c\u00e1ch l\u01b0u. Vua sai c\u00e1ch ch\u1ee9c ph\u00e1t \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c chu\u1ed9c t\u1ed9i \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>T\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, th\u00f3c l\u00faa t\u1ed1t, gi\u00e1 g\u1ea1o r\u1ebb. C\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111em vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ebfn t\u00e2u l\u00ean. Vua c\u1ea3 m\u1eebng nh\u00e2n ngh\u0129 n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, th\u00f3c g\u1ea1o b\u1eeba b\u00e3i ; c\u00f3 khi h\u1ea1i \u0111\u1ebfn nh\u00e0 n\u00f4ng, b\u00e8n d\u1ee5 sai c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo s\u1ed1 quan l\u1ea1i trong h\u1ea1t \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng th\u00ec t\u1eeb th\u00e1ng 10 tr\u1edf v\u1ec1 sau, chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m th\u00ec th\u00f4i. L\u1ea1i sai ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 Tham tri Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n \u0111i Nam \u0110\u1ecbnh, mua 10 v\u1ea1n ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o \u0111em v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>Truy t\u1eb7ng nguy\u00ean V\u1ec7 u\u00fd dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Ho\u00e0ng l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m. Ho\u00e0ng, tr\u01b0\u1edbc theo \u0111\u00f2i y\u00ean c\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 c\u00f4ng r\u00f5 r\u1ec7t ; sau khi ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c truy t\u1eb7ng l\u00e0 T\u00e1n tr\u1ecb c\u00f4ng th\u1ea7n, \u0111\u1eb7c ti\u1ebfn tr\u1ee5 qu\u1ed1c th\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, C\u1ea9m y v\u1ec7 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7, th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng dinh. Trong l\u00f2ng s\u1eafc c\u00f3 ch\u1eef hu\u00fd v\u00e0 \u0111\u1ec1 ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh H\u01b0ng((1) Tr\u01b0\u1edbc n\u0103m 1802, nh\u00e0 Nguy\u1ec5n trong c\u00e1c c\u00f4ng v\u0103n v\u00e0 b\u1eb1ng s\u1eafc c\u00f2n d\u00f9ng ni\u00ean hi\u1ec7u C\u1ea3nh H\u01b0ng (1740 \u2013 1786)1). Ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u c\u1ee7a Ho\u00e0ng l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n T\u00e2n ki\u1ec3m \u0111i\u1ec3m nh\u1eadn ra, \u0111em n\u1ed9p. B\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u0129 xin l\u00e0m t\u1edd s\u1eafc kh\u00e1c, \u0111\u1ed5i c\u1ea5p cho. Vua ra l\u1ec7nh cho truy t\u1eb7ng h\u00e0m \u1ea5y \u0111\u1ec3 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi ch\u1ee9c trong quan ch\u1ebf.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t s\u1edf B\u00ecnh thi\u1ebfu((2) B\u00ecnh thi\u1ebfu : b\u00e1n th\u00f3c g\u1ea1o h\u1ea1 gi\u00e1.2) \u1edf kho Kinh. Gi\u00e1 g\u1ea1o trong kinh k\u1ef3 v\u1eabn c\u00f2n cao. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cV\u1ee5 m\u00f9a n\u0103m nay th\u00f3c l\u00faa thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u, \u1edf trong l\u00e0ng x\u00f3m gi\u00e1 g\u1ea1o ch\u1eafc c\u0169ng c\u00f3 r\u1ebb ; duy trong Kinh ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00e0y m\u00e0 \u0103n, cho n\u00ean gi\u00e1 g\u1ea1o m\u1edbi \u0111\u1ebfn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea1 xu\u1ed1ng m\u00e0 th\u00f4i. Nay n\u1ebfu b\u00e1n \u0111\u1ec1u c\u1ea3 ra m\u1ed9t lo\u1ea1t, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u v\u01a1 v\u00e9t mua nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i, nh\u1eefng d\u00e2n ngh\u00e8o t\u00fang ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u01a1n hu\u1ec7 th\u1ef1c s\u1ef1. V\u1eady sai l\u1ea5y ra 5000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ch\u1ee9a \u1edf m\u1ed9t ch\u1ed7 kh\u00e1c c\u1ee7a nh\u00e0 kho, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 s\u1edf B\u00ecnh thi\u1ebfu, ph\u00e1i thu\u1ed9c vi\u00ean c\u1ee7a khoa \u0111\u1ea1o, th\u1ecb v\u1ec7, L\u1ee5c b\u1ed9, Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, T\u00e0o ch\u00ednh v\u00e0 ph\u1ee7 thu\u1ed9c c\u1ee7a ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean m\u1ed7i n\u01a1i 1 ng\u01b0\u1eddi (\u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 l\u00e0m vi\u1ec7c). Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o t\u00fang, kh\u00f4ng k\u1ec3 \u1edf Kinh hay \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1ebfn s\u1edf \u0111\u00f3 m\u00e0 mua : t\u1eeb 1, 2 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn th\u01b0ng, \u0111\u1ea5u, b\u00e1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1n cho gi\u00e1 h\u1ea1. (G\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng gi\u00e1 2 quan 3 ti\u1ec1n, gi\u1ea3m xu\u1ed1ng l\u00e0 1 quan 8 ti\u1ec1n). C\u00e1c quan qu\u00e2n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 mua. L\u1ea1i d\u1ee5 : t\u1ea5t c\u1ea3 quan l\u1ea1i, binh l\u00ednh, th\u1ee3 thuy\u1ec1n \u1edf Kinh, h\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb 1 quan tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng n\u00e0y, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng 11, chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng g\u1ea1o v\u1edbi gi\u00e1 h\u1ea1 (g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3m xu\u1ed1ng l\u00e0 1 quan 6 ti\u1ec1n) : m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; c\u00f2n bao nhi\u00eau \u0111\u1ec1u ph\u00e1t b\u1eb1ng ti\u1ec1n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 1 quan c\u0169ng chi\u1ebfu \u0111\u00f3 m\u00e0 li\u1ec7u c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Gi\u00e1ng nguy\u00ean Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n xu\u1ed1ng l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh. Tr\u01b0\u1edbc \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean, bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c 140 l\u1ea1ng b\u1ea1c, Ch\u1ea5n h\u1edbt l\u1ea5y. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. B\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n x\u1eed c\u00e1ch ch\u1ee9c. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, \u0111i\u1ec1u \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c ; c\u00f2n s\u1ed1 b\u1ea1c tang v\u1eadt kh\u00f4ng th\u00e8m sung c\u00f4ng, ra l\u1ec7nh th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh s\u1edf t\u1ea1i d\u00f9ng l\u00e0m ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa kh\u00ed gi\u1edbi thuy\u1ec1n b\u00e8. Vua b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng r\u1ea5t kh\u00f3. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, nh\u01b0ng h\u1eafn \u1edf b\u00ean t\u1ea3 th\u00ec m\u1edbi gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n v\u1eb9n ; n\u1ebfu m\u1ed9t khi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m quan \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec li\u1ec1n bu\u00f4ng th\u1ea3 l\u00f2ng tham, tai ti\u1ebfng \u1ea7m \u1ef9. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u tr\u1eabm gi\u1eadn kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e2u cho h\u1ebft !\u201d.<\/p>\n<p>Hai t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec Nam K\u1ef3 c\u00f3 gi\u1eb7c, thu\u00ea thuy\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n ch\u1edf \u0111\u1ed3 qu\u00e2n nhu \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 t\u1edbi 2, 3 l\u1ea7n. Vua th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh v\u1ea5t v\u1ea3, sai th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau (m\u1ed9t thuy\u1ec1n ph\u1ea3i ch\u1edf 3 l\u1ea7n : th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 50 quan ; 2 l\u1ea7n : 20 quan ; 1 l\u1ea7n thuy\u1ec1n to : 15 quan ; thuy\u1ec1n nh\u1ecf : 10 quan).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i l\u1ea1i quy ch\u1ebf v\u1ec1 dinh th\u1ef1 c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua \u0111i ch\u01a1i t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, nh\u1eadn th\u1ea5y c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ch\u1eadt h\u1eb9p, b\u00e8n d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1c quan \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 cho l\u00e0m theo m\u1eabu dinh \u1edf trong Kinh, l\u00e0 v\u00ec ngh\u0129 r\u1eb1ng quan to \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 quan chi\u00eam m\u1ed9t t\u1ec9nh, tuy c\u00f3 kh\u00e1c nhau v\u1edbi c\u00e1c b\u1ed9 \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf Kinh l\u00e0 c\u00f4ng s\u1edf ch\u1ec9 chuy\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, nh\u01b0ng n\u1ebfu qu\u00e1 ch\u1eadt h\u1eb9p th\u00ec v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n th\u1ec3 th\u1ed1ng, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e3 quan ! B\u1ed9 C\u00f4ng ng\u01b0\u01a1i n\u00ean li\u1ec7u ngh\u0129 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, cho l\u00e0m r\u1ed9ng th\u00eam \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, b\u1ea3n t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho l\u00e0m theo nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 b\u00e0n (Nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc : c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ngang v\u1edbi ki\u1ec3u dinh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u1ee5c b\u1ed9 ; c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t ngang v\u1edbi ki\u1ec3u dinh Tham tri l\u1ee5c b\u1ed9 : duy c\u00f3 m\u1ed9t to\u00e0 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1ed9t ng\u00f4i nh\u00e0 b\u1ebfp. Ph\u00eda sau c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 2 ch\u00e1i t\u1ea3 h\u1eefu, ch\u1ed7 c\u1ed9t c\u00e1i ng\u0103n v\u00e1ch b\u1eb1ng v\u00e1n g\u1ed7 : ngo\u00e0i th\u00ec l\u00e0m ch\u1ed7 c\u00f4ng s\u1edf l\u00e0m vi\u1ec7c, trong th\u00ec \u0111\u1ec3 gia quy\u1ebfn \u1edf. Nay \u0111\u1ed5i l\u1ea1i : T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng 1 to\u00e0 3 gian 2 ch\u00e1i, d\u00e0i 4 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ngang 3 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, \u0111\u1ec1u theo ki\u1ec3u tr\u01b0\u1edbc, duy v\u00e1ch g\u1ed7 th\u00ec b\u01b0ng v\u00e0o m\u1eb7t sau v\u00e0 h\u00e0ng c\u1ed9t gi\u1eefa 2 ch\u00e1i. L\u00e0m th\u00eam m\u1ed9t ng\u00f4i nh\u00e0 sau : 3 gian 2 ch\u00e1i, d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ngang 2 tr\u01b0\u1ee3ng 3 th\u01b0\u1edbc ; 2 ng\u00f4i nh\u00e0 c\u1ea7u \u0111\u1ec1u 3 gian, d\u00e0i 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc ; 1 ng\u00f4i li\u00eam m\u00f4n 3 gian, d\u00e0i 1 tr\u01b0\u1ee3ng 9 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, ngang 1 tr\u01b0\u1ee3ng 4 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c, m\u1edf 3 c\u1eeda t\u00f2 v\u00f2. Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t : c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng 1 to\u00e0 3 gian 2 ch\u00e1i, d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng 8 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, ngang 2 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, \u0111\u1ec1u l\u00e0m theo ki\u1ec3u tr\u01b0\u1edbc, duy c\u1ed9t gi\u1eefa v\u00e0 c\u1ed9t con cao h\u01a1n v\u00e1ch v\u00e1n g\u1ed7 c\u0169ng b\u01b0ng nh\u01b0 dinh t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c. L\u00e0m th\u00eam m\u1ed9t ng\u00f4i nh\u00e0 sau 3 gian 2 ch\u00e1i, d\u00e0i 3 tr\u01b0\u1ee3ng, ngang 2 tr\u01b0\u1ee3ng, 2 ng\u00f4i nh\u00e0 c\u1ea7u \u0111\u1ec1u 3 gian, d\u00e0i 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, 1 ng\u00f4i li\u00eam m\u00f4n 1 gian, d\u00e0i 9 th\u01b0\u1edbc, ngang 8 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, m\u1edf m\u1ed9t c\u1eeda t\u00f2 v\u00f2. C\u00f2n 1 ng\u00f4i nh\u00e0 b\u1ebfp m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3, \u0111\u1ec1u cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n d\u1eddi l\u00e0m \u1edf \u0111\u00e2u th\u00ec l\u00e0m. B\u1ed1n b\u1ec1 xung quanh dinh th\u1ef1 \u0111\u1ec1u x\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch cao 5 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u01b0\u1edbng Xi\u00eam l\u00e0 \u1ea4t Kh\u1ea3 H\u1ea1t c\u00f9ng t\u00ean gi\u1eb7c l\u00e0m ph\u1ea3n l\u00e0 An S\u00e2m (nguy\u00ean th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba huy\u1ec7n Xa H\u1ed5) \u0111\u01b0a th\u01b0 \u0111\u1ebfn c\u00e1c huy\u1ec7n Xa H\u1ed5, S\u1ea7m T\u1ed9 v\u00e0 Man So\u1ea1n thu\u1ed9c Tr\u1ea5n Bi\u00ean v\u00e0 huy\u1ec7n Li\u00eam thu\u1ed9c Tr\u1ea5n Ninh \u0111\u00f2i ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf b\u1ea1c v\u00e0 thu\u1ebf s\u00e1p ; n\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tr\u00e1i l\u1ec7nh, s\u1ebd \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh ph\u00e1. V\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam t\u1eeb \u0111\u1ea7u n\u0103m \u0111\u1ebfn nay, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0103n c\u01b0\u1edbp \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi, b\u1ecb quan qu\u00e2n ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft, ch\u00fang \u00f4m \u0111\u1ea7u ch\u1ea1y tr\u1ed1n, ch\u1eafc \u0111\u00e3 s\u1ee3 oai qu\u00e2n ta, sao d\u00e1m quay l\u1ea1i g\u00e2y s\u1ef1 ! Duy c\u00e1c huy\u1ec7n Xa H\u1ed5, Man So\u1ea1n, S\u1ea7m T\u1ed9 v\u00e0 huy\u1ec7n Li\u00eam, h\u1ebbo l\u00e1nh \u1edf n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi, c\u00e1ch xa t\u1ec9nh th\u00e0nh, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi nh\u00e1t s\u1ee3, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 An S\u00e2m \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5 l\u1eafm, cho n\u00ean m\u01b0\u1ee3n c\u1edb t\u01b0\u1edbng Xi\u00eam \u0111\u01b0a th\u01b0 do\u1ea1 n\u1ea1t, c\u0169ng \u0111\u1ecbnh l\u00e0m k\u1ebf ki\u1ebfm \u0103n m\u00e0 th\u00f4i, li\u1ec7u c\u0169ng ch\u1eb3ng c\u00f3 ng\u00f3n g\u00ec t\u00e0i gi\u1ecfi ! C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c canh gi\u1eef bi\u00ean gi\u1edbi, ta kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1eb7t ngo\u00e0i \u00fd ngh\u0129. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 h\u1ea1 tr\u00e1t s\u1ee9c cho c\u1ea3 huy\u1ec7n v\u1ed7 v\u1ec1 t\u1eadp h\u1ee3p nh\u00e2n d\u00e2n, chia nhau canh gi\u1eef c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng xung y\u1ebfu\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m l\u1ec5 nh\u1eadn t\u00f9 binh.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eddi x\u01b0a c\u00f3 \u0111\u1eb7t ra l\u1ec5 nh\u1eadn t\u00f9 binh, l\u00e0 \u0111\u1ec3 n\u00eau v\u00f5 c\u00f4ng \u0111\u00e3 th\u00e0nh. Nay b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i chuy\u00ean chinh : \u0111\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh b\u1ec1n, b\u1eaft s\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c. Theo l\u1ec5, n\u00ean d\u00e2ng t\u00f9 binh, n\u1ed9p \u1ea5n, b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u00e3 th\u00e0nh c\u00f4ng. V\u1eady sai b\u1ed9 L\u1ec5 k\u00ea c\u1ee9u \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTra trong \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 nh\u00e0 Minh : thi\u00ean t\u1eed th\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u00fac kh\u1ea3i ho\u00e0n, \u0111em \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c hi\u1ebfn l\u00ean t\u00f4n mi\u1ebfu x\u00e3 t\u1eafc ; n\u1ebfu sai t\u01b0\u1edbng \u0111i ti\u1ec5u th\u00ec hi\u1ebfn t\u00f9 binh \u1edf Ng\u1ecd M\u00f4n. \u0110i\u1ec3n l\u1ec7 nh\u00e0 Thanh : Khi r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 r\u1ed3i, ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y l\u00e0m l\u1ec5 hi\u1ebfn t\u00f9 binh \u1edf t\u00f4n mi\u1ebfu x\u00e3 t\u1eafc, qua h\u00f4m sau, l\u00e0m l\u1ec5 nh\u1eadn t\u00f9 binh. \u0110\u00f3 v\u00ec hi\u1ebfn t\u00f9 binh \u1edf mi\u1ebfu x\u00e3, l\u00e0 l\u1ec5 thi\u00ean t\u1eed c\u00e1o vi\u1ec7c \u0111\u00e3 xong ; m\u00e0 hi\u1ebfn t\u00f9 binh \u1edf c\u1eeda cung khuy\u1ebft l\u00e0 l\u1ec5 t\u01b0\u1edbng s\u0129 b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn. V\u1eady nay xin l\u00e0m l\u1ec5 nh\u1eadn t\u00f9 binh \u1edf c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>H\u00f4m \u1ea5y l\u00e0 ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n. C\u00e1c quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c b\u00e0y s\u1eb5n ng\u1ef1a, xe, l\u1ed7 b\u1ed9 \u1edf tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, tr\u1ea7n thi\u1ebft tr\u1ecdng th\u1ec3 c\u00e1c \u0111\u1ed3 binh kh\u00ed v\u00e0 nghi v\u1ec7 \u1edf ngo\u00e0i c\u1ea7u Kim Th\u1ee7y. Vua m\u1eb7c \u00e1o long b\u00e0o, tay ch\u1ebdn, ng\u1ef1 gi\u00e1 ra l\u1ea7u c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 tr\u0103m quan \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o m\u00e0u c\u00f3 hoa, tay ch\u1ebdn, chia ban th\u1ee9, \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u. C\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m m\u1eb7c qu\u00e2n ph\u1ee5c, l\u1ea1y n\u1ed9p \u1ea5n thao c\u1edd, b\u00e0i r\u1ed3i d\u00e2ng t\u00f9 binh v\u00e0 th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c ph\u1ea3n ngh\u1ecbch. L\u00e0m l\u1ec5 xong, sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, Th\u1ef1 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 B\u00f9i Ph\u1ed5 b\u01b0ng c\u1edd, b\u00e0i \u201cv\u01b0\u01a1ng m\u1ec7nh\u201d \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi \u00e1p gi\u1ea3i 5 t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 Minh, L\u01b0u (H\u1eb1ng) T\u00edn, \u0110\u1ed7 V\u0103n D\u1ef1 v\u00e0 ngh\u1ecbch Du t\u00ean l\u00e0 M\u00e3 Song, t\u1ee9c Ph\u00fa Ho\u00e0i Nh\u00e2n [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Marchand_Du\">Joseph Marchand Du<\/a>], c\u00f9ng con ngh\u1ecbch Kh\u00f4i l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Vi\u00ean \u0111\u1ebfn ph\u00e1p tr\u01b0\u1eddng \u1edf \u0111\u1ed3ng ph\u00eda nam, x\u1eed t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec : tr\u0103m dao x\u1ebbo th\u1ecbt cho ch\u1ebft r\u1ed3i c\u1eaft l\u1ea5y \u0111\u1ea7u, c\u00f9ng b\u00eau \u0111\u1ea7u ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, ngh\u1ecbch Ch\u1ea9m treo l\u00ean s\u00e0o cao, b\u00eau \u1edf c\u00e1c ch\u1ee3 ngo\u1ea1i th\u00e0nh 3 ng\u00e0y. C\u00f2n \u0111\u1ea7u c\u00e1c ngh\u1ecbch Minh, ngh\u1ecbch T\u00edn, ngh\u1ecbch D\u1ef1 v\u00e0 V\u0103n Vi\u00ean tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y gi\u00e3 nh\u1ecf, cho v\u00e0o h\u1ed1 x\u00ed. \u0110\u1ea7u ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, ngh\u1ecbch Ch\u1ea9m, ngh\u1ecbch Du \u0111\u01b0a kh\u1eafp \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ra B\u1eafc, Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0o Nam, c\u0169ng treo l\u00ean s\u00e0o cao b\u00eau 3 ng\u00e0y, r\u1ed3i \u0111\u01b0a v\u1ec1 ch\u1ed7 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ch\u00fang \u0111\u00e3 ph\u1ea1m t\u1ed9i gi\u00e3 nh\u1ecf, cho v\u00e0o h\u1ed1 x\u00ed.<\/p>\n<p>Sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh, Y\u00ean, Tr\u1ecbnh Quang Khanh, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng, ph\u1ea3i th\u00e2n h\u00e0nh \u0111i kh\u00e1m t\u1eadn n\u01a1i nh\u1eefng ch\u1ed7 d\u00f2ng s\u00f4ng C\u1eedu An ch\u01b0a khai \u0111\u00e0o (tr\u01b0\u1edbc v\u00ec l\u00faa chi\u00eam \u0111ang ch\u00edn, n\u00ean t\u1ea1m ng\u1eebng vi\u1ec7c) v\u00e0 \u0111\u00ea b\u00ean hai b\u1edd s\u00f4ng, b\u00e0n t\u00ednh cho k\u1ef9 r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, b\u1ecdn C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110i kh\u00e1m s\u00f4ng \u1ea5y, b\u1ecdn th\u1ea7n xin \u0111\u1ed5i c\u1eafm n\u00eau 1 \u0111o\u1ea1n t\u1eeb ch\u1ed7 c\u1eeda s\u00f4ng Nghi Xuy\u00ean (ch\u1ed7 \u0111\u00ea b\u1ecb b\u1ecf \u1edf l\u1ea7n ngo\u00e0i) \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7m s\u00e2u S\u00e0i Th\u1ecb (nguy\u00ean ch\u1ed7 \u0111\u00ea c\u00f4ng b\u1ecb v\u1ee1) d\u00e0i 790 tr\u01b0\u1ee3ng, nh\u00e2n ch\u1ed7 v\u1ee1 m\u00e0 \u0111\u00e0o, khi\u1ebfn cho c\u1eeda s\u00f4ng h\u01b0\u1edbng xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0. \u0110\u00ea \u0111\u1eafp \u1edf hai b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng, ch\u00e2n r\u1ed9ng 7 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1eb7t r\u1ed9ng 3 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n cao 8 th\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i t\u1eeb s\u00f4ng c\u0169 \u1edf hai l\u00e0ng Mai Vi\u00ean v\u00e0 B\u1eb1ng Ngang \u0111\u1ebfn l\u00e0ng Quang Li\u1ec7t ch\u01b0a t\u1eebng khai \u0111\u00e0o, d\u00f2ng s\u00f4ng c\u0169 \u0111\u00f3 gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 quanh co, v\u1eady xin n\u00ean \u0111\u00e0o \u0111\u1ee9t 2 \u0111o\u1ea1n : 1 \u0111o\u1ea1n t\u1eeb l\u00e0ng \u0110\u1ed9ng X\u00e1 \u0111\u1ebfn th\u00f4n L\u00ea X\u00e1, d\u00e0i 368 tr\u01b0\u1ee3ng ; 1 \u0111o\u1ea1n t\u1eeb l\u00e0ng Ba \u0110\u00f4ng \u0111\u1ebfn l\u00e0ng Quang Li\u1ec7t, d\u00e0i 865 tr\u01b0\u1ee3ng, ch\u00e2n \u0111\u00ea \u0111\u1ec1u r\u1ed9ng 6, 7 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1eb7t r\u1ed9ng 3 tr\u01b0\u1ee3ng th\u00e2n cao h\u01a1n 6 th\u01b0\u1edbc. C\u00f2n 1 \u0111o\u1ea1n t\u1eeb l\u00e0ng Mai Vi\u00ean \u0111\u1ebfn l\u00e0ng \u0110\u1ed9ng X\u00e1 d\u00e0i 575 tr\u01b0\u1ee3ng ; 1 \u0111o\u1ea1n t\u1eeb th\u00f4n L\u00ea X\u00e1 \u0111\u1ebfn l\u00e0ng Ba \u0110\u00f4ng d\u00e0i 2015 tr\u01b0\u1ee3ng : d\u00f2ng s\u00f4ng kh\u00f4ng khu\u1ea5t kh\u00fac m\u1ea5y, xin n\u00ean c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169, tu\u1ef3 th\u1ebf m\u1edf r\u1ed9ng, ch\u00e2n \u0111\u00ea r\u1ed9ng t\u1eeb 2 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 3 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1eb7t r\u1ed9ng 5, 6 th\u01b0\u1edbc, th\u00e2n cao 6 th\u01b0\u1edbc. C\u00f2n nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng m\u1edbi \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o b\u1edd s\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 l\u1ed3i l\u00f5m kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, th\u00ec theo \u0111\u00fang c\u00e1ch th\u1ee9c m\u00e0 s\u1eeda sang. L\u1ea1i x\u00e9t : t\u1eeb c\u1eeda s\u00f4ng m\u1edbi \u0111\u1ebfn l\u00e0ng Quang Li\u1ec7t ch\u1ec9 h\u01a1n 6000 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u00e0 t\u1eeb Quang Li\u1ec7t \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Th\u00e1i B\u00ecnh c\u00f2n c\u00e1ch h\u01a1n 18000 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00ec m\u1ed9t d\u1ea3i s\u00f4ng m\u1edbi l\u1ea1i l\u00e0 \u1edf v\u00e0o th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u. V\u1ec1 nh\u1eefng \u0111\u00ea \u0111\u1eafp ch\u1ed1ng l\u1ee5t \u0111\u00f3, xin b\u1ed3i \u0111\u1eafp c\u1ea3 m\u1ed9t lo\u1ea1t\u201d. S\u1edb d\u00e2ng l\u00ean, nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u h\u1ecd b\u00e0n v\u1ec1 h\u1ed9 \u0111\u00ea, v\u1ec1 b\u1ec1 cao, b\u1ec1 r\u1ed9ng c\u1ee7a \u0111\u00ea, \u0111\u1ec1u giao xu\u1ed1ng cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ea1i. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng C\u1eedu An l\u00e0 \u0111\u1ec3 chia s\u1ebb s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc. S\u00f4ng C\u1eedu An \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o th\u00ec d\u00f2ng s\u00f4ng Nh\u1ecb H\u00e0 s\u1ebd ch\u1ea3y v\u00e0o \u0111\u00f3, v\u1eady kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy \u0111\u00ea m\u00e0 th\u1ea5p, th\u00ec d\u1eabu kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc to m\u00f9a thu, nh\u01b0ng s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u00e3 ch\u1eb3ng v\u1ea5t v\u1ea3 m\u1ea5y, m\u00e0 n\u1ebfu c\u00f3 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n v\u00e0o, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 tu\u1ef3 th\u1ebf kh\u01a1i th\u00f4ng, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn g\u00e2y th\u00eam tai h\u1ea1i. H\u1eb1ng n\u0103m c\u00f3 ph\u00f9 sa b\u1ed3i, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u1ed1t l\u00ean c\u0169ng c\u00f3 hy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. N\u1ebfu cao, r\u1ed9ng qu\u00e1, ch\u1eb3ng nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh kh\u00f3 kh\u0103n n\u1eb7ng nh\u1ecdc, m\u00e0 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean k\u00e9o d\u00e0i c\u0169ng kh\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb. N\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 sa s\u1ea9y th\u00ec c\u00e1i h\u1ea1i \u0111\u00ea v\u1ee1 so v\u1edbi c\u00e1i n\u1ea1n n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n v\u00e0o, c\u00f2n h\u1ea1i h\u01a1n nhi\u1ec1u. V\u1eady xin, \u0111\u00ea \u0111\u1eafp \u1edf hai b\u00ean b\u1edd, t\u1eeb ch\u1ed7 c\u1eeda s\u00f4ng Nghi Xuy\u00ean \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7m s\u00e2u S\u00e0i Th\u1ecb, gi\u00e1p v\u1edbi hai b\u00ean \u0111\u00ea s\u00f4ng C\u00e1i : \u0111\u00f3ng c\u1ecdc \u0111\u00f3ng k\u00e8, h\u1ea1n cao l\u00e0 7, 8 th\u01b0\u1edbc. C\u00f2n s\u00f4ng m\u1edbi v\u00e0 s\u00f4ng c\u0169 c\u00e1c \u0111o\u1ea1n m\u1edf r\u1ed9ng tu\u1ef3 th\u1ebf gi\u1ea3m d\u1ea7n, th\u00e2n cao tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 5, 6 th\u01b0\u1edbc, m\u1eb7t v\u00e0 ch\u00e2n tu\u1ef3 theo t\u00edch th\u1ed5 c\u00f3 nhi\u1ec1u hay \u00edt m\u00e0 li\u1ec7u cho k\u00edch th\u01b0\u1edbc. V\u00e0, \u1edf hai b\u00ean b\u1edd \u0111\u00ea c\u1ee9 200, 300 tr\u01b0\u1ee3ng hay 400, 500 tr\u01b0\u1ee3ng l\u1ea1i x\u00e2y 1 c\u00e1i c\u1ed1ng : h\u1eb1ng n\u0103m, \u0111\u1ebfn ti\u1ebft ti\u1ec3u m\u00e3n, v\u00e0 v\u1ee5 n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu ch\u01b0a \u0111\u1ebfn tr\u00e0n qua m\u1eb7t \u0111\u00ea, th\u00ec \u0111\u00f3ng c\u1ed1ng l\u1ea1i ; n\u1ebfu n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean to s\u1eafp tr\u00e0n qua m\u1eb7t \u0111\u00ea, th\u00ec m\u1edf c\u1ed1ng ra \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi c\u00f3 c\u00e1i h\u1ea1i s\u00f3ng x\u00f4 n\u01b0\u1edbc x\u00f3i. C\u00f2n nh\u01b0 \u0111\u1eafp t\u1ea1m \u0111\u00ea ng\u1eafn \u0111\u1ee3i khi c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u1ecb h\u00e0 \u0111\u00e3 xong th\u00ec b\u1ecf \u0111i \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n l\u1ea5y d\u00f2ng s\u00f4ng ch\u1ea3y v\u00e0o, th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sang n\u0103m th\u1eed xem v\u1ee5 n\u01b0\u1edbc m\u00f9a h\u00e8 v\u00e0 c\u1eef l\u1ee5t m\u00f9a thu l\u1ee3i h\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, s\u1ebd l\u1ea1i b\u00e0n t\u00ednh c\u00e1i k\u1ebf thi\u1ec7n h\u1eadu. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ebfn c\u00e1ch th\u1ee9c gi\u1ea3m d\u1ea7n m\u1ee9c \u0111\u00ea v\u00e0 x\u00e2y nhi\u1ec1u c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc, trong \u0111\u00f3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc t\u00ecnh h\u00ecnh r\u1ea5t h\u1ee3p \u00fd ta. Duy c\u00f3 ch\u1ed7 h\u1ed9 \u0111\u00ea gi\u00e1p v\u1edbi c\u1eeda s\u00f4ng, \u0111\u00ea s\u00f4ng nguy\u00ean tr\u01b0\u1edbc cao 12 th\u01b0\u1edbc, m\u00e0 \u0111\u00ea n\u00e0y l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh ch\u1ec9 \u0111\u1eafp cao c\u00f3 7, 8 th\u01b0\u1edbc ; \u0111\u1eafp th\u1ea5p nh\u01b0 v\u1eady th\u00ec c\u00e1i th\u1ebf m\u1ea5p m\u00e9, n\u01b0\u1edbc d\u1eaby t\u1ea5t s\u1ebd do ch\u1ed7 \u1ea5y m\u00e0 tr\u00e0n qua. V\u1eady \u0111o\u1ea1n h\u1ed9 \u0111\u00ea \u1ea5y n\u00ean l\u1ea5y \u0111\u00ea s\u00f4ng C\u00e1i l\u00e0m m\u1ef1c : t\u1eeb \u0111\u00f3 tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u00e1ch s\u00f4ng xa d\u1ea7n, r\u1ed3i li\u1ec7u ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc tu\u1ef3 theo h\u00ecnh th\u1ebf, ho\u1eb7c v\u00e0i m\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1ee3ng hay 50, 60 tr\u01b0\u1ee3ng gi\u1ea3m d\u1ea7n, t\u1eebng th\u01b0\u1edbc m\u1ed9t cho \u0111\u1ebfn s\u00f4ng m\u1edbi, l\u1ea5p 5, 6 th\u01b0\u1edbc l\u00e0m h\u1ea1n, th\u00ec th\u00e2n \u0111\u00ea cao hay th\u1ea5p \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 theo th\u1ebf n\u01b0\u1edbc xa hay g\u1ea7n m\u1edbi kh\u1ecfi c\u00e1i lo tr\u00e0n ng\u1eadp. C\u00f2n nh\u01b0 c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc m\u1edf hay \u0111\u00f3ng c\u0169ng kh\u00f3 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh : n\u1ebfu \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng m\u00e0 v\u1ed9i m\u1edf cho n\u01b0\u1edbc v\u00e0o ru\u1ed9ng th\u00ec th\u1ef1c \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc ; n\u1ebfu \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi n\u01b0\u1edbc l\u00ean to m\u1edbi m\u1edf, l\u1ea1i s\u1ee3 ch\u1eadm kh\u00f4ng k\u1ecbp vi\u1ec7c, c\u00e0ng th\u00eam h\u1ea1i to ! V\u1eady ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 : \u0111\u1ebfn khi n\u00e0o c\u1ea7n th\u00ec li\u1ec7u m\u00e0 l\u00e0m, tr\u1eeb t\u1eeb th\u00e1ng 5 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, n\u01b0\u1edbc ch\u01b0a to, n\u00ean \u0111\u00f3ng c\u1ed1ng th\u00ec \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u00faa chi\u00eam ; \u0111\u1ee3i sau khi g\u1eb7t xong, s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc l\u00ean m\u1ea1nh th\u00ec n\u00ean m\u1edf ngay, ch\u1edb \u0111\u1ec3 s\u00f3ng \u0111\u00e1nh x\u00f3i v\u00e0o \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, m\u1edbi l\u00e0 kh\u00f4n kh\u00e9o tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, b\u1ecdn C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u00e0o s\u00f4ng, \u0111\u1eafp \u0111\u00ea c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ec1 b\u1ed9n n\u1eb7ng n\u1ec1, xin li\u1ec7u thu\u00ea 20000 d\u00e2n phu (Nam \u0110\u1ecbnh 6000 ng\u01b0\u1eddi, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng 4000 ng\u01b0\u1eddi, H\u01b0ng Y\u00ean 3000 ng\u01b0\u1eddi, c\u00e1c t\u1ec9nh l\u00e1ng gi\u1ec1ng H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh m\u1ed7i t\u1ec9nh 3500 ng\u01b0\u1eddi), \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c kh\u1edfi c\u00f4ng l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Vua ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n ngay. L\u1ea1i xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1eeda s\u00f4ng C\u1eedu An, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 sai \u0111\u00e0o cho n\u01b0\u1edbc r\u00fat xu\u1ed1ng, v\u00ec lo r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5 th\u1eb3ng v\u00e0o, c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u1ebfn x\u00f3i m\u1ea1nh qu\u00e1. Nay ngh\u0129 : c\u1eeda s\u00f4ng \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u00ea m\u1edbi, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 m\u01b0a nhi\u1ec1u, n\u01b0\u1edbc d\u1eaby, t\u1ea5t nhi\u00ean th\u1ebf n\u01b0\u1edbc lan tr\u00e0n m\u1ed9t lo\u1ea1t, d\u00f9 mu\u1ed1n b\u1eaft \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng c\u0169ng v\u00f4 \u00edch. V\u1eady chu\u1ea9n cho c\u1ee9 t\u1eeb ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 \u1edf \u0111\u1ea7m s\u00e2u S\u00e0i Th\u1ecb, tu\u1ef3 th\u1ebf m\u00e0 khai \u0111\u00e0o, c\u1ed1t cho th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn s\u00f4ng C\u00e1i \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ea7n v\u00e0 d\u1ec5, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u00e0o khu\u1ea5t kh\u00fac d\u00f2ng xu\u1ed1ng, ch\u1ec9 th\u00eam u\u1ed5ng ph\u00ed nh\u00e2n c\u00f4ng ! V\u1ea3, \u0111\u00e0o m\u1edf s\u00f4ng n\u00e0y c\u1ed1t \u0111\u1ec3 r\u00fat b\u1edbt s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng C\u00e1i, n\u1ebfu \u0111o\u1ea1n n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u00e0o th\u1eb3ng th\u00ec l\u00e0 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc t\u1eeb \u0111\u00f3 ch\u1ea3y x\u00f4 xu\u1ed1ng. H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u1edf h\u1ea1 l\u01b0u t\u1ea5t kh\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi lo ng\u1eadp l\u1ee5t. Chi b\u1eb1ng c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169 c\u00f2n h\u01a1n : cho n\u00f3 c\u1ee9 ch\u1ea3y quanh co khu\u1ea5t kh\u00fac, d\u00f9 c\u00f3 l\u00ean to, ch\u1ea3y m\u1ea1nh, nh\u01b0ng th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ho\u00e0 ho\u00e3n d\u1ea7n \u0111i. Hu\u1ed1ng chi, m\u1ed9t phen khai \u0111\u00e0o, c\u00f4ng tr\u00ecnh to n\u1eb7ng, n\u1ebfu qu\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t c\u1ea3 m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n th\u00ec d\u1eabu t\u1ed1n ph\u00ed \u0111\u1ebfn v\u00e0i m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n, c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 trong \u1ea5y l\u1ee3i hay h\u1ea1i, h\u00e3y c\u00f2n l\u1edd m\u1edd, m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp m\u1edbi y\u00ean, nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1eebng v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 vai, b\u1ed7ng ch\u1ed1c l\u1ea1i \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t c\u1eed h\u00e0nh, l\u00e0m cho nh\u1ecdc d\u00e2n, h\u1ea1i c\u1ee7a, th\u00ec quan h\u1ec7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1ecf ! V\u1eady 1 \u0111o\u1ea1n t\u1eeb Ba \u0110\u00f4ng \u0111\u1ebfn Quang Li\u1ec7t, chu\u1ea9n cho khai \u0111\u00e0o nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 ki\u1ebfn ngh\u1ecb ; c\u00f2n c\u00e1c \u0111o\u1ea1n kh\u00e1c \u0111o\u1ea1n n\u00e0o n\u00f4ng h\u1eb9p qu\u00e1, th\u00ec tu\u1ef3 h\u00ecnh th\u1ebf m\u00e0 n\u1ea1o v\u00e9t l\u1ea1i, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 cho thuy\u1ec1n \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 th\u00f4i, ch\u1edb n\u00ean \u0111\u00e0o ra ch\u1ed7 kh\u00e1c, ho\u1eb7c m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam, \u0111\u1ec3 b\u1edbt phi\u1ec1n ph\u1ee9c. H\u00e3y l\u00e0m th\u1eed m\u1ed9t n\u0103m, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu n\u01b0\u1edbc to, xem d\u1ea7n th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ra sao, s\u1ebd l\u1ea1i t\u00ecm l\u1ea5y m\u01b0u k\u1ebf t\u1ed1t h\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u00e0n t\u00e2u : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng n\u00e0y \u0111\u00e3 cho t\u1ec9nh gi\u1ea3m, r\u00fat b\u1edbt th\u00ec d\u00f9ng s\u1ee9c d\u00e2n 3 t\u1ec9nh l\u00e0m c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ecbp vi\u1ec7c, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i thu\u00ea th\u00eam d\u00e2n H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 B\u1eafc Ninh cho th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u. V\u1ea3, xem trong \u0111\u1ed3 b\u1ea3n, b\u1edd b\u00ean h\u1eefu s\u00f4ng m\u1edbi v\u1eabn c\u00f3 2 ng\u00f2i nh\u1ecf (m\u1ed9t c\u00e1i t\u1eeb x\u00e3 Mai Vi\u00ean huy\u1ec7n Kim \u0110\u1ed9ng \u0111\u1ebfn x\u00e3 Thi\u1ec7n Phi\u1ebfn huy\u1ec7n Ti\u00ean L\u1eef ; m\u1ed9t c\u00e1i t\u1eeb x\u00e3 Ba \u0110\u00f4ng huy\u1ec7n Ph\u00f9 Dung \u0111\u1ebfn x\u00e3 Mai X\u00e1 huy\u1ec7n Ti\u00ean L\u1eef) \u0111\u1ec1u th\u00f4ng v\u1edbi s\u00f4ng C\u00e1i. V\u1eady xin \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u1ea7u hai ng\u00f2i gi\u00e1p v\u1edbi s\u00f4ng m\u1edbi, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t 1 c\u00e1i c\u1ed1ng c\u00f3 c\u00e1nh c\u1eeda, r\u1ed9ng 6, 7 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 thuy\u1ec1n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, tr\u00ean b\u1eafc c\u1ea7u ngang \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n qua l\u1ea1i, d\u01b0\u1edbi l\u00e0m c\u1eeda b\u1eb1ng v\u00e1n g\u1ed7 \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n m\u1edf, \u0111\u00f3ng, theo nh\u01b0 th\u1ec3 l\u1ec7 \u0111\u00f3ng m\u1edf c\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u00ea \u0111i\u1ec1u \u1edf hai x\u00e3 Ph\u00fa Nhi v\u00e0 Ph\u00f9 Sa thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y g\u1ea7n s\u00e1t b\u1edd s\u00f4ng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y x\u00f3i, ng\u00e0y th\u00eam s\u1ee5t l\u1edf. V\u1eady xin \u0111\u1eafp \u0111\u00ea m\u1edbi kh\u00e1c\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ed7 \u1ea5y \u1edf v\u00e0o th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u s\u00f4ng C\u00e1i. \u0110\u1eb7t ra \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1eef cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 t\u1ec9nh th\u00e0nh. N\u1ebfu \u0111\u1eafp \u0111\u00ea kh\u00e1c m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi l\u1ee5t th\u00ec d\u1eabu c\u00f3 t\u1ed1n k\u00e9m \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, th\u1ef1c c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc ; nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, gi\u1eef ri\u00eang \u0111\u00ea m\u1edbi, m\u00e0 \u0111\u00ea c\u0169 c\u0169ng ph\u1ea3i ph\u00f2ng b\u1ecb th\u00ec s\u1ee9c l\u1ef1c c\u0169ng ph\u1ea3i ph\u00e2n t\u00e1n, m\u00e0 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc to, \u0111\u00ea c\u0169 m\u1ed9t khi sa s\u1ea9y th\u00ec \u0111\u00ea m\u1edbi c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u00f4ng c\u1eady \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0 v\u1eady c\u00e1i \u0111\u00ea m\u1edbi \u0111\u1eafp, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 chuy\u1ec7n h\u00e3o hay sao ? Chi b\u1eb1ng d\u1ed1c to\u00e0n l\u1ef1c v\u00e0o \u0111\u00ea c\u0169 c\u00f3 h\u01a1n kh\u00f4ng. Hu\u1ed1ng chi \u1edf h\u1ea1 l\u01b0u d\u00f2ng s\u00f4ng C\u1eedu An \u0111\u00e3 khai \u0111\u00e0o th\u00ec s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u1ea3y th\u00f4ng, n\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u h\u00e1 \u0111\u1ebfn x\u00f3i m\u1ea1nh nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc n\u1eefa ? V\u1eady n\u00ean tu\u1ef3 h\u00ecnh th\u1ebf m\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u00ea c\u0169, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng ch\u1eafc, h\u00e0 t\u1ea5t \u0111\u1eafp th\u00eam \u0111\u00ea m\u1edbi cho th\u00eam m\u1ed9t phen kh\u00f3 nh\u1ecdc !\u201d Sau \u0111\u00f3 chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t m\u1ed9t m\u1ecf k\u00e8 \u0111\u00e1 \u1edf g\u1ea7n ch\u1ed7 s\u1ee5t l\u1edf b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean c\u00f3 b\u1ec7nh d\u1ecbch. D\u00e2n trong h\u1ea1t b\u1ecb truy\u1ec1n nhi\u1ec5m ch\u1ebft \u0111\u1ebfn h\u01a1n 700 ng\u01b0\u1eddi. Ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh l\u1ea5y c\u1ee7a kho c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 H\u1ed9 v\u00e0 vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t m\u1ed7i n\u01a1i ch\u1ecdn l\u1ea5y 2 thu\u1ed9c vi\u00ean \u0111i \u0111\u1ebfn 2 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u00f4ng ph\u00e1t tr\u01b0\u1edbc cho c\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 c\u00e1c h\u1ed9 b\u00f3c qu\u1ebf do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc xu\u1ea5t v\u1ed1n, h\u1ed9 n\u00e0o mu\u1ed1n xin l\u0129nh ti\u1ec1n hay th\u00f3c, \u0111\u1ec1u cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n (Qu\u1ea3ng Nam : \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t 70 v\u1ea1n c\u00e2n ; Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 80 v\u1ea1n c\u00e2n ; 2 t\u1ec9nh : qu\u1ebf v\u00e0 qu\u1ebf chi \u0111\u1ec1u 20000 c\u00e2n).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh, T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u00e2u n\u00f3i : 4 huy\u1ec7n (T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, K\u1ef3 S\u01a1n, H\u1ed9i Nguy\u00ean, V\u0129nh Ho\u00e0) thu\u1ed9c ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng trong t\u1ec9nh h\u1ea1t, 2 huy\u1ec7n (Trung S\u01a1n, Th\u1ee7y V\u00e2n) thu\u1ed9c ph\u1ee7 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u, 6 x\u00e3 v\u00e0 s\u00e1ch (Tri L\u1ec5, Tri Ch\u1ec9, C\u1ef1 L\u00e2m, Ti\u00ean K\u1ef3, D\u01b0\u01a1ng H\u1ee3p v\u00e0 \u0110\u1ed3ng X\u00e2m) v\u00e0 6 v\u1ea1n (Kh\u00f4i, D\u01b0\u01a1ng, L\u1ed7i, Li\u00ean, \u1ed5, B\u1ed3i) thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh ; 7 t\u1ed5ng (H\u1ea1 Du, L\u00e2m La, Ph\u00e1c L\u1ed7, Thu\u1ea7n H\u00e0m, \u0110\u01b0\u01a1ng Kh\u00ea, Ngh\u0129a L\u00e2m, Nhi\u00eau H\u1ee3p) thu\u1ed9c huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh L\u01b0u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n Th\u1ed5 ch\u01b0a bi\u1ebft ph\u00e1p lu\u1eadt. Nay g\u1ea7n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 tuy\u1ec3n l\u00ednh, xin cho l\u00e0m s\u1ed5 m\u00e0 mi\u1ec5n vi\u1ec7c \u1ee9ng tuy\u1ec3n. \u1edf Ninh B\u00ecnh, v\u00ec Kim S\u01a1n l\u00e0 huy\u1ec7n m\u1edbi l\u1eadp, d\u00e2n \u1edf ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, n\u00ean xin cho ho\u00e3n 1 kho\u00e1. Vua \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n y.<\/p>\n<p>\u1edf t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, c\u00f3 h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam tr\u1ed1n v\u1ec1. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua chu\u1ea9n giao cho bang tr\u01b0\u1edfng Minh H\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i coi qu\u1ea3n cho h\u1ecd l\u00e0m \u0103n ; v\u1ec1 sau h\u1ecd l\u00e0m c\u00f3 c\u01a1 nghi\u1ec7p, \u0111\u0103ng v\u00e0o s\u1ed5, s\u1ebd \u0111\u00e1nh thu\u1ebf.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf \u0111\u1ed3ng l\u00e1 bi\u1ec7t n\u1ea1p cho x\u00e3 \u0110\u1ea1i B\u00e1i (thu\u1ed9c huy\u1ec7n Gia B\u00ecnh) t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh (h\u1eb1ng n\u0103m, h\u1ea1ng tr\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p \u0111\u1ed3ng l\u00e1 2 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng ; d\u00e2n \u0111inh h\u1ea1ng l\u00e3o n\u1ed9p m\u1ed9t n\u1eeda).<\/p>\n<p>N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 ti\u1ebfn tr\u00ecnh qu\u00e2n ph\u1ee5c m\u1edbi may cho 4 dinh C\u1ea5m binh \u0111\u1ec3 vua coi. Vua th\u1ea5y m\u00e0u s\u1eafc h\u00ecnh d\u1ea1ng kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t, h\u1ecfi ra th\u00ec v\u00ec l\u00e0m theo ki\u1ec3u c\u0169, kh\u00f4ng mu\u1ed1n thay \u0111\u1ed5i cho th\u00eam t\u1ed1n k\u00e9m : b\u00e8n sai h\u00e3y theo ki\u1ec3u n\u00e0y may th\u00eam qu\u00e2n ph\u1ee5c m\u1ed9t dinh n\u1eefa, cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 5 dinh, r\u1ed3i chi\u1ebfu theo s\u1eafc d\u1ea1ng c\u1ee7a t\u1eebng dinh, th\u00eam m\u1ed9t \u201cl\u00e1 \u0111\u00e1p\u201d \u0111\u1ec3 l\u00e0m d\u1ea5u ph\u00e2n bi\u1ec7t. (Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 : Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 Trung dinh, \u00e1o c\u1ee7a l\u00ednh Trung v\u1ec7 v\u1ed1n s\u1eafc v\u00e0ng, kh\u00f4ng c\u1ea7n kh\u00e2u th\u00eam l\u00e1 \u0111\u00e1p ; c\u00f2n 4 v\u1ec7 Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu \u0111\u1ec1u d\u00f9ng m\u1ed9t m\u1ea3nh v\u1ea3i v\u00e0ng \u0111\u00e1p v\u00e0o b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc th\u00e2n \u00e1o. B\u1ed1n dinh kh\u00e1c c\u1ee9 suy \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m). Sau \u0111\u00f3, sai b\u1ed9 Binh v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c hi\u1ec7p c\u00f9ng N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh m\u00e0u s\u1eafc h\u00ecnh d\u1ea1ng c\u00e1c qu\u00e2n ph\u1ee5c v\u00e0 c\u1edd hi\u1ec7u ph\u00e2n bi\u1ec7t kh\u00e1c nhau cho c\u00e1c qu\u00e2n dinh, v\u1ebd ra h\u1eb3n hoi, d\u00e2ng tr\u00ecnh vua coi \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1eabu th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc ta, g\u1ed7 t\u1ed1t bi\u1ebft nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o, v\u1eadt li\u1ec7u phong ph\u00fa bi\u1ebft nh\u01b0\u1eddng n\u00e0o ! Th\u1ebf m\u00e0, nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111\u00f3ng ra so v\u1edbi thuy\u1ec1n T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng tuy c\u00f3 d\u00e0i, to h\u01a1n nh\u01b0ng ch\u1ea5t nh\u1eb9 nh\u00e0ng v\u00e0 s\u1ee9c ch\u1edf n\u1eb7ng th\u00ec c\u00f2n ch\u01b0a b\u1eb1ng ! T\u00f3m l\u1ea1i, ch\u1ec9 b\u1edfi nh\u1eefng ng\u01b0\u01a1i th\u1eeba h\u00e0nh c\u1ed1 \u00fd phao ph\u00ed, c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00edch h\u1ee3p, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng c\u00e1i n\u00ean nh\u1ecf l\u1ea1i l\u00e0m to, c\u00e1i n\u00ean nh\u1eb9 l\u1ea1i l\u00e0m n\u1eb7ng. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 : d\u00e2y th\u1eebng n\u00ean d\u00f9ng tr\u00f2n 1 t\u1ea5c((1) \u00fd n\u00f3i \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 1 t\u1ea5c ta.1), l\u1ea1i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn 2 t\u1ea5c ; v\u1eadt li\u1ec7u b\u1eb1ng g\u1ed7 \u0111\u00e1ng d\u00f9ng 1 th\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn 2 th\u01b0\u1edbc ; \u0111inh s\u1eaft n\u00ean d\u00f9ng \u00edt, l\u1ea1i d\u00f9ng th\u00eam nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng nh\u1eefng ph\u00ed c\u00f4ng t\u1ed1n c\u1ee7a, m\u00e0 th\u00e2n thuy\u1ec1n qu\u00e1 n\u1eb7ng, ch\u1edf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y, l\u1ea1i kh\u00f3 \u0111i nhanh, th\u1ef1c l\u00e0 v\u00f4 \u00edch m\u00e0 c\u00f3 h\u1ea1i ! Bu\u1ed9c ph\u1ea3i m\u1ed9t phen d\u1ee5 l\u1ea1i cho r\u00f5. Hi\u1ec7n nay \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3ng chi\u1ebfc thuy\u1ec1n Th\u1ee5y Long to l\u1edbn, chuy\u1ec3n cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n v\u00e0 chuy\u00ean bi\u1ec7n : r\u1ea5t n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng tr\u00f9 t\u00ednh, m\u1ecdi v\u1eadt c\u1ea7n n\u00ean ti\u1ebft ki\u1ec7m cho x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi t\u1ea7m l\u1edbn, nh\u1ecf, n\u1eb7ng, nh\u1eb9 ; nh\u1eefng c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00e3 l\u00e0m m\u00e0 n\u00ean \u0111\u1ed5i th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u1ea1i, c\u1ed1t sao v\u1eeba d\u00f9ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n c\u00f3 nhi\u1ec1u d\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng r\u1ed3i, trong \u0111\u00f3 d\u00e2y bu\u1ed3m v\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u1eadt, c\u00e1i n\u00e0o d\u1ec5 s\u1eeda \u0111\u1ed5i th\u00ec c\u0169ng cho s\u1eeda \u0111\u1ed5i, l\u1ea1i khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eb9 nh\u00e0ng ti\u1ec7n l\u1ee3i. N\u1ebfu ki\u1ec3m tra ra c\u00f2n c\u00f3 c\u00e1i th\u00f4 l\u1ed7, n\u1eb7ng n\u1ec1, kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p, th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u1ed9i n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>M\u1ea5y t\u00ean ph\u1ec9 ph\u1ea1m \u1edf Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Bang, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Ph\u00e1t, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, theo quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, v\u00f4 c\u1edb tr\u1edf gi\u00e1o theo gi\u1eb7c, \u0111\u1ebfn sau ra th\u00fa l\u1ea1i kh\u00f4ng h\u1ebft s\u1ee9c, kh\u00f4ng n\u00f3i th\u1ef1c. Ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh ph\u00e1i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, giao b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t h\u1ecfi ngh\u1ecb t\u1ed9i, r\u1ed3i gi\u1ebft \u0111i.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Gia l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eefu b\u1ea3o ; Cai \u0111\u1ed9i H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy gia h\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy. Th\u0103ng : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o l\u00e0 Man V\u0103n N\u1ed9i l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd ; Cai \u0111\u1ed9i C\u1ea9m y l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u1ee3i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o.<\/p>\n<p>Sai 4 v\u1ec7 l\u00ednh Kinh l\u00e0 H\u1ed5 uy H\u1eadu, Ti\u1ec1n b\u1ea3o nh\u1ecb, H\u1eefu b\u1ea3o nh\u1ecb, Th\u1ea7n c\u01a1 h\u1eefu v\u00e0 Th\u1ee7y qu\u00e2n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean m\u1ed7i v\u1ec7 m\u1ed9t n\u1eeda, h\u1ee3p l\u1ea1i l\u00e0m 1 v\u1ec7 ; l\u00ednh c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u00e3ng Ng\u00e3i, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 c\u01a1, \u0111i th\u00fa th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y. Nguy\u00ean 4 v\u1ec7 l\u00ednh Kinh \u0111\u00f3ng l\u1ea1i \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, c\u00e1c v\u1ec7 V\u0169 l\u00e2m H\u1eadu Nh\u1ea5t v\u00e0 H\u1eadu b\u1ea3o Nh\u1ecb v\u1eabn \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh ; c\u00e1c v\u1ec7 H\u1ed5 uy H\u1eefu v\u00e0 Trung b\u1ea3o Nh\u1ecb c\u00f9ng 1 c\u01a1 l\u00ednh t\u1ec9nh V\u0129nh Long \u0111i th\u00fa An Giang ; 1 c\u01a1 l\u00ednh t\u1ec9nh V\u0129nh Long, 2 c\u01a1 l\u00ednh t\u1ec9nh an Giang \u0111i th\u00fa H\u00e0 Ti\u00ean. L\u1ea1i ph\u00e1i 1 c\u01a1 l\u00ednh t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111i th\u00fa B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. C\u00e1c v\u1ec7 l\u00ednh Kinh v\u00e0 c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf xu\u1ed1ng, th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o qu\u1ea7n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Nh\u1eefng bi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Kh\u00e1nh Ho\u00e0 tr\u1edf v\u00e0o Nam, \u1edf g\u1ea7n qu\u00ea nh\u00e0, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Sai Gia \u0110\u1ecbnh tr\u00edch s\u1ed1 di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng \u1edf Kinh \u0111em \u0111\u1ebfn v\u00e0 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y \u0111\u00e1 l\u1eeda, m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a trong th\u00e0nh (Gia \u0110\u1ecbnh) \u0111em chia c\u1ea5p cho th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean v\u00e0 Bi\u00ean H\u00f2a \u0111\u1ec3 d\u00f9ng. (Th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y : 1000 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang ; V\u0129nh Long : 15000 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, h\u01a1n 2200 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng, 200 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang ; \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng : 13000 di\u00eam ti\u00eau, h\u01a1n 1900 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng, 100 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang ; An Giang : 10000 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, h\u01a1n 1400 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng, 100 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang ; H\u00e0 Ti\u00ean : 12000 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, h\u01a1n 1700 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng, 100 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang ; Bi\u00ean H\u00f2a : 12000 c\u00e2n di\u00eam ti\u00eau, h\u01a1n 1700 c\u00e2n l\u01b0u ho\u00e0ng).<\/p>\n<p>Kh\u00e2m ph\u00e1i l\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c Th\u1ecb lang Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i vi\u1ec7c ki\u1ec3m tra ti\u1ec1n b\u1ea1c, s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u00e3 xong, xin v\u1ec1 Kinh ph\u1ee5c m\u1ec7nh. Vua d\u1ee5 sai \u0111em theo nguy\u00ean ph\u00e1i tu\u1ef3 bi\u1ec7n l\u00e0 l\u0169 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc H\u00e0i \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, mua c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt v\u1edbi gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn \u0111\u1ee3i sang n\u0103m c\u00f3 k\u1ef3 v\u1eadn t\u1ea3i, s\u1ebd ch\u1edf k\u00e8m v\u1ec1 Kinh. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ea1t 6 ng\u01b0\u1eddi \u0111i theo.<\/p>\n<p>V\u1eddi th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Kinh. Th\u0103ng Lang trung bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Hi l\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang. Sau \u0111\u00f3, C\u01b0\u01a1ng v\u00ec ng\u00e0y \u1edf ph\u1ee7 T\u00e2n Th\u00e0nh, x\u1eed v\u1ee5 \u00e1n \u0103n c\u01b0\u1edbp, \u0111\u00e3 khinh su\u1ea5t tha ph\u1ea1m nh\u00e2n, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, b\u1ecb tri\u1ec7t l\u01b0u, \u0111\u1ee3i x\u00e9t x\u1eed. Khi th\u00e0nh \u00e1n, C\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i l\u00e0m l\u00ednh ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>D\u00f9ng T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t ki\u00eam H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i, v\u1eabn sung C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An -T\u0129nh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201c3 \u0111\u1ed9i An thi\u1ec7n nguy\u00ean l\u00e0 nh\u1eefng ph\u1ea1m b\u1ecb t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u, tr\u01b0\u1edbc kia, d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh, \u0111\u01b0\u1ee3c cho khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u1ed3n ph\u1ee7 T\u01b0\u01a1ng D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ee7 3 n\u0103m, cho l\u00e0m l\u1ea5y m\u00e0 \u0103n, song ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u1ea5y x\u1ea5u, to\u00e0n nh\u1eefng r\u1eebng r\u1eadm, s\u1ecfi \u0111\u00e1, khai kh\u1ea9n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin c\u1ee9 s\u1ed1 l\u00ednh hi\u1ec7n c\u00f3 86 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i An thi\u1ec7n Nh\u1ea5t v\u00e0 Nh\u1ecb, theo l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf ph\u1ee7, h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 5 ti\u1ec1n v\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o) \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c sai ph\u00e1i\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t quan l\u1ea1i th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y ; 1 vi\u00ean Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, 1 vi\u00ean Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, 1 quan v\u00f5 l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, 1 quan v\u0103n l\u00e0m Hi\u1ec7p t\u00e1n c\u01a1 v\u1ee5, 2 l\u0129nh binh v\u00e0 2 ph\u00f3 l\u00e3nh binh, 1 binh b\u1ecb \u0111\u1ea1o, v\u00e0 1 l\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb \u0111\u1ea1o (\u0111\u1ec1u tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m), 2 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, 3 ch\u1ee7 s\u1ef1, 4 t\u01b0 v\u1ee5, 8 b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 8 c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 60 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, 10 gi\u00e1o th\u1ee5, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o. Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i \u0111\u1eb7t ty An Bi\u00ean \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, t\u1eeb vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u1ebfn v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o ty \u1ea5y. Nh\u1eefng l\u1ea1i vi\u00ean v\u00e0 ch\u1ee9c d\u1ecbch ty Th\u1eeba bi\u1ec7n \u1edf Nam Vang tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i b\u1ed5 v\u00e0o ty An Bi\u00ean, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu theo l\u1ec7 t\u1ec9nh V\u0129nh Long v\u00e0 t\u1ec9nh An Giang (250 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>Trao cho : th\u1ef1 \u0110\u00f4ng c\u00e1c \u0111i\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u00e0m Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00e0nh T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, cho \u0111eo \u1ea5n Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 ; Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng sung l\u00e0m Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00e0nh Tham t\u00e1n, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c Tu\u1ea7n ph\u1ee7 An Giang. Ph\u00e0m to\u00e0n h\u1ea1t th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n cai qu\u1ea3n c\u1ee7a hai ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y, kh\u00f4ng ph\u1ea3i mang \u1ea5n v\u00e0 h\u00e0m B\u1ea3o h\u1ed9 n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean l\u00e0m th\u1ef1 Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00e0nh \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, chuy\u00ean coi qu\u1ea3n quan qu\u00e2n tr\u00fa ph\u00f2ng trong th\u00e0nh h\u1ea1t, ki\u00eam coi quan qu\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p, hi\u1ec7p theo t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n b\u00e0n t\u00ednh l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n s\u1ef1. Nh\u1eefng quan vi\u00ean, qu\u00e2n, d\u00e2n, ti\u1ec1n, g\u1ea1o v\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1 thu\u1ed9c th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ec1u do T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng Tham t\u00e1n b\u00e0n b\u1ea1c ti\u1ebfn h\u00e0nh, c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean v\u00e0 quan h\u00e0m v\u00e0o t\u1edd t\u00e2u b\u00e1o ; \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. Duy c\u00f3 vi\u1ec7c quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n s\u1ef1 ngo\u00e0i bi\u00ean, chu\u1ea9n cho \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tham t\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c ngang vai nhau, c\u00f9ng h\u1ed9i b\u00e0n ; trong t\u1eadp t\u00e2u th\u00ec T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n k\u00fd t\u00ean tr\u01b0\u1edbc, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn Tham t\u00e1n, th\u1ee9 n\u1eefa \u0111\u1ebfn \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c. B\u1ed5 th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 Binh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng l\u00e0m Binh b\u1ecb \u0111\u1ea1o th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y. Th\u0103ng Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Do\u00e3n V\u0103n Xu\u00e2n l\u00ean th\u1ef1 L\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb \u0111\u1ea1o th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y. Sai quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c \u0111\u00fac \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng c\u1ea5p cho Tham t\u00e1n, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, binh b\u1ecb \u0111\u1ea1o v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb \u0111\u1ea1o. L\u1ea1i sai may c\u1edd l\u1edbn c\u1ea5p cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t l\u00e1 (c\u1edd d\u00e0i 3 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n, r\u1ed9ng 3 th\u01b0\u1edbc ; d\u1ea3i c\u1edd d\u00e0i 4 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 3 t\u1ea5c, \u0111\u1ec1u l\u00e0m b\u1eb1ng h\u00e0ng v\u0169 \u0111\u1ecf, l\u00f2ng c\u1edd \u0111\u1ec1u d\u00f9ng m\u00e0u \u0111\u1ecf, duy c\u00f3 3 b\u00ean g\u00f3c c\u1edd v\u00e0 \u0111o\u1ea1n tr\u00ean d\u1ea3i c\u1edd c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n d\u00f9ng m\u00e0u v\u00e0ng, c\u1edd c\u1ee7a Tham t\u00e1n v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c d\u00f9ng m\u00e0u quan l\u1ee5c, \u0111o\u1ea1n d\u01b0\u1edbi d\u1ea3i \u0111\u1ec1u n\u1ed1i b\u1eb1ng g\u1ea5m). Ph\u00e0m g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e2n, th\u00ec k\u00e9o c\u1edd \u1ea5y \u0111\u1ec3 ra hi\u1ec7u l\u1ec7nh cho qu\u00e2n s\u0129.<\/p>\n<p>B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t \u0111\u1ec3 ra \u0111i. Vua d\u1ee5 b\u1ea3o t\u1eadn m\u1eb7t r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, r\u1ea5t l\u00e0 quan tr\u1ecdng. Ng\u01b0\u01a1i ch\u1ea7u h\u1ea7u \u0111\u00e3 l\u00e2u, am hi\u1ec3u k\u1ef7 lu\u1eadt, cho n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch b\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee9c n\u00e0y. V\u1ea3, n\u01a1i \u1ea5y, trong th\u00ec tr\u1ea5n \u00e1p, v\u1ed7 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c phi\u00ean, ngo\u00e0i th\u00ec kh\u1ed1ng ch\u1ebf gi\u1eb7c Xi\u00eam. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean gi\u1eef m\u00ecnh trong s\u1ea1ch, c\u1ea9n th\u1eadn, v\u1eeba c\u00f3 \u00e2n, v\u1eeba c\u00f3 uy, ch\u1edb \u0111\u1eb7t m\u00ecnh v\u00e0o c\u1ea3nh nh\u00e0n r\u1ed7i, ch\u1edb th\u1ea5y l\u1ee3i m\u00e0 tham, khi\u1ebfn cho qu\u00e2n s\u0129 s\u1ee3 v\u00e0 m\u1ebfn, n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, th\u1ebf l\u00e0 t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n<p>C\u1ea5p h\u1ed9p s\u1edb cho \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c c\u00e1c t\u1ec9nh. Chu\u1ea9n cho theo l\u1ec7 nh\u01b0 B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t : h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 hai th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n v\u00e0 tr\u1ecdng thu, d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an, n\u1ebfu th\u1ea5y r\u00f5 th\u1ef1c tr\u1ea1ng l\u1ee3i, h\u1ea1i, th\u00ec cho tr\u00ecnh b\u00e0y k\u00e8m \u1edf trong t\u1eadp t\u00e2u. N\u1ebfu g\u1eb7p vi\u1ec7c tr\u1ecdng y\u1ebfu, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 ph\u1ea3i theo k\u1ef3 h\u1ea1n 2 th\u00e1ng tr\u1ecdng \u1ea5y, cho ph\u00e9p \u0111\u1ec7 ngay t\u1eadp t\u00e2u, do n\u01a1i Th\u1ecb v\u1ec7 ti\u1ebfn tr\u00ecnh vua x\u00e9t. C\u00f2n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y m\u1edbi \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c hi\u1ec7p t\u00e1n c\u01a1 v\u1ee5, sau c\u00f3 l\u1ef1a ph\u00e1i c\u0169ng chi\u1ebfu theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Vua nghe n\u00f3i Linh \u0111\u00e0i lang H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 \u0110inh Huy Th\u1ea9m, th\u1ef1 Linh \u0111\u00e0i lang H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc \u0110\u1ea1t, th\u00ed sai Linh \u0111\u00e0i lang H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 \u0110\u0129nh, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft xem thi\u00ean v\u0103n, b\u00e8n sai \u0111\u00f2i v\u00e0o Kinh \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 c\u1ea5t d\u00f9ng. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 th\u00f4ng t\u01b0 cho c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 : kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 quan hay l\u00e0 d\u00e2n, n\u1ebfu c\u00f3 ai h\u01a1i bi\u1ebft thi\u00ean v\u0103n, suy l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0a gi\u00f3, v\u00e0 th\u00f4ng hi\u1ec3u c\u00e1c \u0111\u1ed9 s\u1ed1 chuy\u1ec3n v\u1ea7n c\u1ee7a m\u1eb7t tr\u1eddi, m\u1eb7t tr\u0103ng v\u00e0 ng\u0169 tinh((1) Ng\u0169 tinh : t\u1ee9c l\u00e0 Kim tinh, M\u1ed9c tinh, Th\u1ee7y tinh, H\u1ecfa tinh, Th\u1ed5 tinh.1) \u0111\u1ec1u t\u01b0 v\u1ec1 Kinh, li\u1ec7u cho b\u1ed5 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1ecf v\u00e0ng Su\u1ea5t L\u1ec5 thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t, v\u00e0ng ng\u00e0y \u00edt d\u1ea7n, d\u00e2n kh\u00f4ng mu\u1ed1n tr\u01b0ng n\u1eefa\u201d. Ra l\u1ec7nh \u0111\u00f3ng k\u00edn l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Sai gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111i Cao B\u1eb1ng hi\u1ec7p c\u00f9ng quan t\u1ec9nh xem x\u00e9t h\u00ecnh th\u1ebf : \u1edf ch\u1ed7 kho, \u0111\u1ed3n, hay \u1edf ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eddi th\u00e0nh t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9, l\u00e0 Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u1edf Cao B\u1eb1ng xem x\u00e9t th\u00e0nh t\u00edch th\u1ea5y b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u00fai, \u1edf gi\u1eefa c\u00f3 m\u1ed9t con s\u00f4ng quanh co bao b\u1ecdc, h\u01a1i gi\u1ed1ng h\u00ecnh c\u00e1i h\u1ed3 l\u00f4, kho t\u1ec9nh \u1edf ph\u00eda nam, th\u00e0nh t\u1ec9nh \u1edf ph\u00eda b\u1eafc, c\u00e1ch nhau h\u01a1n 140 tr\u01b0\u1ee3ng, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 kh\u00f3 \u0111o\u00e1i tr\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eafp, \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 vi\u1ec7c l\u1ea1i kh\u00f3 \u0111\u1ed3ng th\u1eddi coi gi\u1eef. V\u1ea3, ch\u1ed7 kho t\u00e0ng th\u00ec \u1edf n\u01a1i cao, n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf hi\u1ec3m l\u1ea1i c\u00f3 h\u1ed3 v\u00e0 ao (kho \u1edf tr\u00ean n\u00fai \u0111\u1ea5t, chu vi h\u01a1n 280 tr\u01b0\u1ee3ng, t\u1eeb \u0111\u00f4ng sang t\u00e2y d\u00e0i h\u01a1n 10 tr\u01b0\u1ee3ng, t\u1eeb nam \u0111\u1ebfn b\u1eafc d\u00e0i h\u01a1n 90 tr\u01b0\u1ee3ng, trong c\u00f3 3 ch\u1ed7 c\u00f3 h\u1ed3, ao) th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ea5t hi\u1ec3m y\u1ebfu. C\u00f2n ch\u1ed7 th\u00e0nh t\u1ec9nh th\u00ec \u0111\u1ecba th\u1ebf h\u01a1i th\u1ea5p l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ao, gi\u1ebfng \u0111\u1ec3 l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc ; g\u1eb7p khi c\u00f3 gi\u1eb7c, th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i b\u1ecf th\u00e0nh m\u00e0 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kho. M\u1ed9t khi d\u1eddi \u0111i, th\u00ec l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd tu\u1ef3 theo \u0111\u00f3 m\u00e0 ng\u1ea3 v\u1ec1 b\u00ean n\u1ecd ho\u1eb7c b\u00ean kia. Nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i th\u00e0nh c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 c\u1ed1 th\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady thi\u1ebft ngh\u0129 : n\u00ean l\u1ea5y ngay ch\u1ed7 kho l\u00e0m t\u1ec9nh th\u00e0nh, tu\u1ef3 h\u00ecnh th\u1ebf m\u00e0 s\u1eeda sang l\u1ea1i : v\u1ec1 ph\u00eda nam kho c\u00f3 2 \u0111\u1ed3n \u1edf tr\u00ean n\u00fai c\u0169ng li\u1ec7u l\u00e0m cho cao, r\u1ed9ng th\u00eam \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u00ean gi\u1eadu che \u0111\u1ee1 cho th\u00e0nh\u201d. Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c n\u00e0y kh\u00f3 kh\u0103n tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, b\u00e8n chu\u1ea9n cho b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i kh\u00e1m l\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0169 \u0110\u0129nh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t B\u00f9i Qu\u1ed1c Trinh cho r\u1eb1ng ch\u1ed7 kho v\u00e0 \u0111\u1ed3n tuy c\u00f3 hi\u1ec3m y\u1ebfu, \u0111\u1ee7 l\u00e0m ch\u1ed7 t\u1ef1a, nh\u01b0ng \u0111\u1ecba th\u1ebf ch\u1eadt h\u1eb9p, n\u1ebfu d\u00f9ng l\u00e0m t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u00ec ch\u01b0a \u0111\u00e3 l\u00e0 t\u1ed1t c\u1ea3, xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn Th\u1ea5t To\u00e0n. Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n l\u1ea1i xin d\u1eddi \u0111\u1ebfn Th\u1ea1ch An. Vua m\u1edf b\u1ea3n \u0111\u1ed3 th\u1ea5y \u0111\u1ecba th\u1ebf 2 huy\u1ec7n \u0111\u00f3 c\u0169ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n \u1ed5n tho\u1ea3 thu\u1eadn ti\u1ec7n. Vi\u1ec7c n\u00e0y do \u0111\u1ea5y ph\u1ea3i \u0111\u00ecnh ch\u1ec9.<\/p>\n<p>Cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p Nam K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m l\u1ec5 \u00f4m \u0111\u1ea7u g\u1ed1i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua d\u1ee5 vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, 3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ea1i qu\u00e2n d\u1eb9p \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c V\u00e2n, b\u1ecdn Th\u1ed1ng so\u00e1i T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0o ch\u1ea7u, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho l\u00e0m l\u1ec5 \u00f4m \u0111\u1ea7u g\u1ed1i \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd th\u00e2n \u00e1i nh\u01b0 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ; nay 2 \u0111\u1ea1o Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh l\u1ea5y th\u00e0nh Phi\u00ean An tuy ch\u1eb3ng ph\u1ea3i lu\u00f4n n\u0103m tr\u00e8o \u0111\u00e8o l\u1eb7n su\u1ed1i, x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng nh\u01b0 3 \u0111\u1ea1o qu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng v\u00e2y \u0111\u00e1nh th\u00e0nh ki\u00ean c\u1ed1, ng\u00e0y ng\u00e0y l\u1ea5p h\u00e0o, \u0111\u1eafp lu\u1ef9, m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m, \u0111\u00e0o th\u00e0nh \u0111\u00e1, g\u1ed1i gi\u00e1o n\u1eb1m da, x\u00f4ng pha t\u00ean \u0111\u1ea1n, t\u1eeb s\u1edbm \u0111\u1ebfn h\u00f4m, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fac n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed7i \u0111\u00f4i ch\u00fat, kh\u00f3 nh\u1ecdc g\u1ea5p m\u01b0\u1eddi l\u1ea7n m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng, l\u1ea1i c\u00f2n h\u01a1n h\u1eb3n \u0111\u1eb1ng ch\u1ec9 ph\u1ea3i x\u00f4ng pha l\u1eb7n l\u1ed9i. Hu\u1ed1ng chi, 2 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u1ea5y, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean gi\u1eb7c Xi\u00eam, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u chi\u1ebfn c\u00f4ng. V\u1eady cho l\u00e0m l\u1ec5 \u00f4m \u0111\u1ea7u g\u1ed1i nh\u1eb1m ng\u00e0y 22 th\u00e1ng n\u00e0y\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, vua ng\u1ef1 c\u1eeda \u0110\u1ea1i cung. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n v\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m l\u00e0m l\u1ec5 \u00f4m \u0111\u1ea7u g\u1ed1i xong r\u1ed3i, l\u1ea1i tuy\u00ean v\u1eddi Tham t\u00e1n Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed, H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn. Vua \u0111\u1ec1u ch\u00ednh tay ban r\u01b0\u1ee3u. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n 1 con m\u00e3nh h\u1ed5 b\u1eb1ng v\u00e0ng, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd khen l\u00e0 c\u00f3 oai nh\u01b0 con c\u1ecdp \u0111ang l\u1eeb m\u1eaft ; cho Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m 1 con g\u1ea5u b\u1eb1ng v\u00e0ng \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng h\u00f9ng m\u1ea1nh nh\u01b0 con g\u1ea5u d\u1eef t\u1ee3n. V\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 th\u1ee9 \u0111\u1ed3 ch\u01a1i b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng ch\u1ea1m h\u00ecnh con l\u00e2n, con ph\u01b0\u1ee3ng.<\/p>\n<p>X\u00e9t c\u00f4ng th\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbc c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau cho c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 L\u00e3nh binh \u0111\u00e3 d\u1eb9p y\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ec9 \u1edf Nam K\u1ef3. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNay, \u0111\u1ea1i c\u00f4ng \u0111\u00e3 th\u00e0nh, mi\u1ec1n Nam \u0111\u00e3 y\u00ean, tuy do l\u00f2ng tr\u1eddi ch\u00e1n gh\u00e9t qu\u00e2n gi\u1eb7c ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, khi\u1ebfn cho trong m\u1ed9t m\u1ebb l\u01b0\u1edbi, ch\u00fang \u0111\u1ec1u ch\u1ee5m l\u1ea1i ch\u1ecbu ch\u1ebft, nh\u01b0ng c\u0169ng do t\u01b0\u1edbng so\u00e1i c\u1ee7a ta \u0111\u00e1nh d\u1eb9p lu\u00f4n n\u0103m, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00ean vi\u1ec7c. C\u00f4ng \u0111\u00f3 k\u1ec3 c\u0169ng to \u0111\u1ea5y. Tuy \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ban th\u01b0\u1edfng, \u00e2n \u0111i\u1ec3n d\u1ed3i d\u00e0o, nh\u01b0ng l\u00f2ng ta c\u00f2n c\u1ea3m th\u1ea5y c\u00f4ng n\u1eb7ng m\u00e0 th\u01b0\u1edfng nh\u1eb9 ! Trong l\u1ec5 x\u01b0a, v\u1eabn c\u00f3 \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 ghi c\u00f4ng v\u00e0o c\u1edd c\u00e2n, th\u01b0\u1eddng gi\u1eef l\u1eddi th\u1ec1 phong t\u01b0\u1edbc m\u00e3i m\u00e3i v\u1edbi non s\u00f4ng. T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n : tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 hai l\u1ea7n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c Xi\u00eam, phong \u0111\u1ebfn t\u01b0\u1edbc b\u00e1, nay l\u1ea1i l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng to n\u00e0y, chu\u1ea9n cho t\u1ea5n phong l\u00e0m T\u00e2n Long h\u1ea7u. Th\u1ef1 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Ph\u1ea1m V\u0103n T\u00e2m : tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf Thu\u1eadn C\u1ea3ng ch\u1eb9n \u0111\u00e1nh ph\u1ee7 \u0111\u1ea7u, qu\u00e2n Xi\u00eam thua ch\u1ea1y, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch phong t\u01b0\u1edbc nam, \u0111\u1ebfn khi u\u1ef7 cho \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c (Nam K\u1ef3), l\u1ea1i h\u1ebft s\u1ee9c b\u00e0y m\u01b0u l\u00e0m tr\u1ecdn c\u00f4ng to n\u00e0y, chu\u1ea9n cho th\u00eam 2 b\u1eadc, t\u1ea5n phong l\u00e0m T\u00e2n Ph\u01b0\u1edbc b\u00e1. Tham t\u00e1n Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed : l\u00fac m\u1edbi nghe n\u00f3i Nam K\u1ef3 c\u00f3 gi\u1eb7c, t\u1ef1 xin \u0111i \u0111\u00e1nh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfn c\u00f4ng \u1edf Bi\u00ean Long v\u00e0 L\u00e3o T\u1ed1, nay l\u1ea1i l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh (Gia \u0110\u1ecbnh), th\u1ef1c l\u00e0 l\u00e0m tr\u1ecdn c\u00f4ng vi\u1ec7c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn sau ; v\u1eady \u0111\u1eb7c c\u00e1ch phong l\u00e0m B\u00ecnh Kh\u00e1nh t\u1eed. H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea : ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1nh Xi\u00eam c\u0169ng c\u00f3 c\u00f4ng lao, nay l\u1ea1i c\u00f3 c\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh, v\u1eady \u0111\u1eb7c c\u00e1ch phong l\u00e0m T\u00e2n th\u00e1i t\u1eed. Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n : tuy m\u1edbi sung l\u00e0m Tham t\u00e1n, nh\u01b0ng do ch\u00e2n quan v\u0103n \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n, th\u1ebf m\u00e0 hi\u1ec7p s\u1ee9c x\u00f4ng l\u00ean th\u00e0nh, gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng ; c\u0169ng \u0111\u1eb7c c\u00e1ch phong l\u00e0m An Ph\u01b0\u1edbc nam. L\u00e3nh binh Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n : b\u1ea5y l\u00e2u m\u1eb7c \u00e1o gi\u00e1p, c\u1ea7m binh kh\u00ed \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, nay d\u1ef1 v\u00e0o h\u00e0ng c\u00f3 c\u00f4ng l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh ; \u0111\u1eb7c c\u00e1ch phong l\u00e0m T\u00e2n L\u1ed9c nam. L\u00ea S\u00e1ch : tuy kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng to, nh\u01b0ng l\u00e0m vi\u1ec7c h\u1ea1 th\u00e0nh n\u00e0y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn sau, c\u0169ng phong l\u00e0m An Th\u1ecbnh nam. \u0110\u1ebfn khi danh s\u00e1ch c\u00f4ng tr\u1ea1ng c\u1ee7a c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng l\u00ean, chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh ban th\u01b0\u1edfng cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1 l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, v\u1eabn theo nguy\u00ean h\u00e0m, \u1edf l\u1ea1i Kinh cung ch\u1ee9c, ki\u00eam coi T\u1eadp \u1ea5m Hoa danh s\u00e1ch Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng binh. \u0110i\u1ec7u b\u1ed5 th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m l\u00e0m th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Th\u1ea7n c\u01a1, ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Trung dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch. B\u1ed5 ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 th\u1ef1 th\u1ed1ng ch\u1ebf Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Ti\u1ec1n phong, ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Ti\u1ec1n dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch. \u0110i\u1ec7u b\u1ed5 th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 dinh l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea l\u00e0m th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Long v\u00f5 ki\u00eam l\u00e3nh \u1ea5n tri\u1ec7n T\u1ea3 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch. Th\u0103ng Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n l\u00ean th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eadu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch ; L\u00e3nh binh L\u00ea S\u00e1ch l\u00ean Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, chuy\u00ean coi Trung v\u1ec7 Long v\u00f5. Cho Tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n v\u1ec1 b\u1ed9, cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u1ed5 uy, ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n H\u1eefu dinh ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Loan gi\u00e1 l\u00e0 L\u00ea Ph\u1ee5 Khu\u00ea l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n H\u1eefu b\u1ea3o ; V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Loan gi\u00e1 ; Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1p l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 Th\u1ee7y qu\u00e2n.<\/p>\n<p>T\u1ea5n phong t\u01b0\u1edbc b\u00e1 cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ho\u00e0nh Trung t\u1eed Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 l\u00e0m Tham t\u00e1n, r\u1ed3i thay l\u00e0m T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, ra s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c, c\u00f3 c\u00f4ng lao r\u00f5 r\u00e0ng ; sau v\u00ec \u0111\u00e1nh tr\u1eadn b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i ngh\u1ec9 vi\u1ec7c qu\u00e2n, ch\u1ec9 l\u0129nh ch\u1ee9c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c. \u0110\u1ebfn khi quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh th\u00e0nh, Tr\u1ecdng l\u1ea1i hi\u1ec7p l\u1ef1c v\u1edbi b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t qu\u00e2n l\u00ednh x\u00f4ng l\u00ean th\u00e0nh, gi\u1ebft gi\u1eb7c, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng to. V\u1eady chu\u1ea9n cho t\u1ea5n phong l\u00e0m Ho\u00e0nh Trung b\u00e1. Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Hi\u1ec7u Thu\u1eadn t\u1eed Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e1i \u0111i Tr\u1ea5n Ninh, hai l\u1ea7n \u0111i tu\u1ea7n n\u01a1i bi\u00ean gi\u1edbi, x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, nh\u1ecdc m\u1ec7t ch\u1eb3ng t\u1eeb, khi\u1ebfn cho gi\u1eb7c Xi\u00eam nghe b\u00f3ng gi\u00f3, ph\u1ea3i tr\u1ed1n xa. Th\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng. Hi\u1ec7n nay s\u00e1u m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i gi\u00e0, \u0111i \u0111\u1ee9ng kho\u1ebb m\u1ea1nh. Nay gi\u1eb7c \u0111\u00e3 y\u00ean, c\u0169ng n\u00ean ra \u01a1n khen th\u01b0\u1edfng. V\u1eady chu\u1ea9n cho t\u1ea5n phong l\u00e0m Hi\u1ec7u Thu\u1eadn b\u00e1. (C\u1ea3 hai) \u0111\u1ec1u gia h\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i b\u1ea3o, \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 \u0111o\u00e1i th\u01b0\u01a1ng \u01b0u h\u1eadu\u201d.<\/p>\n<p>C\u00e1c h\u1ea1ng bi\u1ec1n binh do Kinh ph\u00e1i \u0111i, t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u1ec1, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb c\u1ea3m, nhi\u1ec5m b\u1ec7nh. S\u1eafc sai b\u1ed9 Binh v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c chia nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c qu\u00e2n x\u00e1 th\u0103m h\u1ecfi, v\u1ed7 v\u1ec1. L\u1ea1i ph\u00e1i vi\u1ec7n Th\u00e1i y \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. Ai c\u00f3 qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf g\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec7n, mu\u1ed1n v\u1ec1 c\u0169ng cho.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00fac 9 c\u00e1i \u0111\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng ; \u201c\u0110\u1ec9nh l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra ng\u00f4i v\u1ecb \u0111\u00e3 \u0111\u00fang, danh m\u1ec7nh \u0111\u00e3 t\u1ee5 l\u1ea1i. Th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ed3 qu\u00fd tr\u1ecdng \u1edf nh\u00e0 t\u00f4n mi\u1ebfu. X\u01b0a c\u00e1c minh v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi tam \u0111\u1ea1i ((1) Tam \u0111\u1ea1i : H\u1ea1, Th\u01b0\u01a1ng, Chu, ba tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i x\u01b0a \u1edf Trung Qu\u1ed1c.1) l\u1ea5y kim lo\u1ea1i do c\u00e1c quan m\u1ee5c b\u00e1 ch\u00edn ch\u00e2u d\u00e2ng c\u1ed1ng, \u0111\u00fac 9 c\u00e1i \u0111\u1ec9nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m v\u1eadt b\u00e1u truy\u1ec1n l\u1ea1i \u0111\u1eddi sau. Quy ch\u1ebf \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 \u1ea5y th\u1eadt to l\u1edbn l\u1eafm ! Tr\u1eabm k\u00ednh n\u1ed1i nghi\u1ec7p tr\u01b0\u1edbc, v\u00e2ng theo \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i r\u00f5 r\u00e0ng. Nay mu\u1ed1n ph\u1ecfng theo \u0111\u1eddi x\u01b0a ; \u0111\u00fac 9 c\u00e1i \u0111\u1ec9nh \u0111\u1ec3 \u1edf nh\u00e0 Th\u1ebf mi\u1ebfu :<\/p>\n<p>\u2013 \u00a0\u00a0Ch\u00ednh gi\u1eefa : Cao \u0111\u1ec9nh,<\/p>\n<p>\u2013 \u00a0\u00a0T\u1ea3 nh\u1ea5t : Nh\u00e2n \u0111\u1ec9nh,<\/p>\n<p>\u2013 \u00a0\u00a0H\u1eefu nh\u1ea5t : Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec9nh,<\/p>\n<p>\u2013 \u00a0\u00a0T\u1ea3 nh\u1ecb : Anh \u0111\u1ec9nh,<\/p>\n<p>\u2013 \u00a0\u00a0H\u1eefu nh\u1ecb : Ngh\u1ecb \u0111\u1ec9nh,<\/p>\n<p>\u2013 \u00a0\u00a0T\u1ea3 tam : Thu\u1ea7n \u0111\u1ec9nh,<\/p>\n<p>\u2013 \u00a0\u00a0H\u1eefu tam ; Tuy\u00ean \u0111\u1ec9nh,<\/p>\n<p>\u2013 \u00a0\u00a0T\u1ea3 t\u1ee9 ; D\u1ee5 \u0111\u1ec9nh,<\/p>\n<p>\u2013 \u00a0\u00a0H\u1eefu t\u1ee9 ; Huy\u1ec1n \u0111\u1ec9nh,<\/p>\n<p>\u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd mong r\u1eb1ng mu\u00f4n n\u0103m b\u1ec1n v\u1eefng, d\u00f5i truy\u1ec1n \u0111\u1eddi sau. Chu\u1ea9n cho quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c theo \u0111\u00fang ki\u1ec3u m\u1eabu m\u1edbi \u0111\u1ecbnh m\u00e0 \u0111\u00fac\u201d. R\u1ed3i ph\u00e1i hai vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o v\u00e0 2 vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c vi\u1ec7c l\u00e0m ; \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 C\u00f4ng c\u0169ng \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t. L\u1ea1i b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng : \u201cNay \u0111\u00fac \u0111\u1ec9nh, kh\u1eafc c\u00e1c h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng s\u00f4ng, n\u00fai v\u00e0 m\u1ecdi v\u1eadt c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i kh\u1eafc \u0111\u1ee7 c\u1ea3, duy ph\u1ea3i kh\u1eafc r\u00f5 t\u00ean, hi\u1ec7u v\u00e0 x\u1ee9 s\u1edf \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n nh\u1eadn x\u00e9t. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i \u00fd ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a v\u1ebd h\u00ecnh m\u1ecdi v\u1eadt\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c c\u1ea7n nh\u1ea5t hi\u1ec7n nay ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u. D\u00e2n B\u1eafc K\u1ef3 trong m\u1ed9t n\u0103m, ph\u1ea3i d\u00f9ng s\u1ee9c l\u1ef1c v\u00e0o vi\u1ec7c \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111\u1ebfn qu\u00e1 n\u1eeda n\u0103m, may m\u00e0 gi\u1eef v\u1eefng th\u00ec t\u1ed1n k\u00e9m c\u0169ng nhi\u1ec1u. L\u1ee1 b\u1ecb \u0111\u00ea v\u1ee1, n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp th\u00ec h\u1ea1i c\u00e0ng d\u1eef. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1eebng h\u1ecfi c\u00e1c k\u1ef3 l\u00e3o, h\u01b0\u01a1ng th\u00e2n, th\u00ec s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i xin \u0111\u1ec3 \u0111\u00ea ch\u1ec9 c\u00f3 2, 3 ph\u1ea7n 10, m\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi xin b\u1ecf \u0111\u00ea c\u00f3 \u0111\u1ebfn 7, 8 ph\u1ea7n 10. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n ph\u00e1 b\u1ecf \u0111\u00ea \u0111\u1ec1u n\u00f3i : ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u1ed7 quanh co ngo\u1eaft ngo\u00e9o n\u1ebfu kh\u01a1i v\u00e9t cho th\u00f4ng c\u1ea3 m\u1ed9t lo\u1ea1t, th\u00ec khi n\u01b0\u1edbc l\u00ean, n\u01b0\u1edbc s\u1ebd ch\u1ea3y tu\u1ed9t ra bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ec5 d\u00e0ng. N\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u00e0o m\u1ed9t v\u00e0i con s\u00f4ng nh\u1ecf, th\u00ec d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc to \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5 d\u1ed3n v\u00e0o, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i l\u1ea1i ph\u1ea3i ch\u1ecbu h\u1ea1i. V\u1ea3 l\u1ea1i, l\u00fac m\u1edbi khai, ch\u1ed7 th\u1ea5p tr\u0169ng ch\u1eb3ng kh\u1ecfi ng\u1eadp l\u1ee5t. Chi b\u1eb1ng di d\u00e2n \u0111i tr\u01b0\u1edbc th\u00ec b\u1ecb h\u1ea1i \u00edt m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i nhi\u1ec1u. V\u1eady xin ph\u00e1i quan Kinh \u0111i xem x\u00e9t h\u00ecnh th\u1ebf, v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3 d\u00e2ng tr\u00ecnh. N\u1ebfu chu\u1ea9n cho b\u1ecf \u0111\u00ea, th\u00ec ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u1ed7 n\u01b0\u1edbc x\u00f3i ch\u1ea3y m\u1ea1nh, xin \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m \u0111\u1ec1u nh\u1ea5t t\u1ec1 khai \u0111\u00e0o ; c\u00f2n \u1edf nh\u1eefng ch\u1ed7 h\u1ea1 l\u01b0u : ho\u1eb7c nh\u00e2n c\u0169 m\u00e0 v\u00e9t s\u00e2u th\u00eam, ho\u1eb7c tu\u1ef3 th\u1ebf m\u00e0 n\u1eafn cho th\u1eb3ng, \u0111\u1ec3 cho th\u1ebf n\u01b0\u1edbc chia \u0111i nhi\u1ec1u ng\u1ea3, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sau k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean m\u00f9a thu, xem n\u01b0\u1edbc ti\u00eau \u0111i ho\u1eb7c \u1ee9 l\u00ean th\u1ebf n\u00e0o, s\u1ebd l\u1ea1i tr\u00f9 t\u00ednh m\u1ecdi vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu. N\u1ebfu chu\u1ea9n cho gi\u1eef l\u1ea1i \u0111\u00ea th\u00ec ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u1ed7 xung y\u1ebfu c\u0169ng xin \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m, thu\u00ea nhi\u1ec1u d\u00e2n phu \u0111\u1eafp th\u00eam ch\u00e2n \u0111\u00ea cho \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eefng ch\u1eafc ; nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng ch\u1ec9 \u0111\u00e0o m\u1ed9t con s\u00f4ng C\u1eedu An th\u00ec e n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng C\u00e1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u00e2n l\u01b0u \u1edf \u0111\u00f3, t\u1ea5t s\u1ebd ch\u1ea3y x\u00f4 x\u00f3i m\u1ea1nh : m\u1ea5y huy\u1ec7n \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u1ee7a t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean v\u00e0 c\u00e1c huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng An, Thanh Mi\u1ec7n thu\u1ed9c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, t\u1ea5t c\u1ea3 6 huy\u1ec7n kh\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi n\u1ea1n \u00fang th\u1ee7y\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ecb h\u00e0, \u0111\u1ec3 \u0111\u00ea v\u00e0 b\u1ecf \u0111\u00ea : hai thuy\u1ebft \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u00fd. Ch\u1ed1ng l\u1ea1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng, \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh l\u00e0 s\u1ef1 t\u00ednh l\u1ea7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc ! M\u00e0 c\u00e1i thuy\u1ebft cho r\u1eb1ng sau khi c\u00f3 \u0111\u00ea, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u00e3 l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i. Nay, n\u1ebfu mu\u1ed1n b\u1ecf \u0111\u00ea, m\u00e0 di d\u00e2n \u0111i tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec s\u1ebd nh\u1ed1n nh\u00e1o m\u1ed9t phen, ch\u01b0a th\u1ea5y c\u00f3 l\u1ee3i, \u0111\u00e3 th\u1ea5y c\u00f3 h\u1ea1i ! ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n suy ngh\u0129 : \u0111\u00ea, c\u0169ng ch\u01b0a n\u00ean v\u1ed9i b\u1ecf. Hu\u1ed1ng chi ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, c\u00e1c t\u1ec9nh c\u00f3 \u0111\u00ea, c\u1ee9 n\u00ean tu\u00e2n l\u00e0m cho \u0111\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n v\u1eefng. Nay l\u1ea1i khai \u0111\u00e0o s\u00f4ng C\u1eedu An \u0111\u1ec3 r\u00fat b\u1edbt s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng C\u00e1i. H\u1ea1 l\u01b0u c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ec3 n\u01b0\u1edbc ti\u00eau tho\u00e1t th\u00ec \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u s\u1edf t\u1ea1i v\u1eabn c\u1ee9 \u0111\u1eafp gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169 c\u0169ng \u0111\u1ee7 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng lo. V\u1eady c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1eafp th\u00eam ch\u00e2n \u0111\u00ea cho u\u1ed5ng ph\u00ed nh\u00e2n c\u00f4ng n\u1eefa ! C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 s\u00f4ng C\u1eedu An \u0111\u00e3 kh\u1edfi c\u00f4ng l\u00e0m r\u1ed3i, th\u00ec ph\u1ea3i n\u00ean khai th\u00f4ng d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc, li\u1ec7u \u0111\u1eafp h\u1ed9 \u0111\u00ea. \u0110\u00f3 l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 l\u0169 ng\u01b0\u01a1i, c\u0169ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i t\u00e2u tr\u00ecnh n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, thu\u1ebf c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Man \u0111\u1ec1u do c\u00e1c th\u1ed5 ty thu n\u1ed9p ; s\u1ed1 d\u00e2n Man \u1ea9n l\u1eadu m\u1edbi \u0111\u0103ng b\u1ea1 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 100 s\u00e1ch, ng\u1ea1ch thu\u1ebf th\u00eam nhi\u1ec1u. N\u1ebfu tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean thu\u1ed9c t\u1ec9nh th\u00ec t\u1ee5c Man ch\u01b0a quen, ti\u1ebfng Man ch\u01b0a h\u1ecdc, d\u1ec5 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Man l\u1eeba g\u1ea1t. C\u00f2n h\u1ea1ng th\u1ed5 nh\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 sai khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 c\u00f3 nguy\u00ean Cai \u0111\u1ed9i can \u00e1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn, tr\u01b0\u1edbc kia t\u00f2ng qu\u00e2n, \u0111i chi\u00eau d\u1ee5 Man n\u00fai \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i. X\u00e9t ra, h\u1eafn l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh th\u1ef1c, v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Man tin theo. V\u1eady xin cho V\u0103n Thu\u1eadn l\u00e0m vi\u1ec7c thu thu\u1ebf ng\u01b0\u1eddi Man trong to\u00e0n h\u1ea1t, \u0111\u1ee3i 2 n\u0103m sau, vi\u1ec7c th\u00e0nh n\u1ec1 n\u1ebfp, r\u1ed3i s\u1ebd giao cho c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c thu thu\u1ebf d\u00e2n Man, t\u1ea5t ph\u1ea3i d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi quen bi\u1ebft phong t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Man. Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn \u0111\u00e1ng l\u00fd ra kh\u00f4ng n\u00ean d\u00f9ng, nh\u01b0ng c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f2n l\u00e0 \u1edf l\u00fac ban \u0111\u1ea7u, b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 m\u00e0 d\u00f9ng, c\u0169ng v\u00ec l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 quen v\u1edbi x\u1ee9 s\u1edf, n\u00ean h\u00e3y y cho l\u1eddi xin. L\u1ea1i sai th\u00f4ng ph\u00e1n ho\u1eb7c kinh l\u1ecbch c\u00f9ng t\u1ed5ng m\u1ee5c \u0111\u00e3 t\u1eebng chi\u00eau d\u1ee5 Man n\u00fai c\u00f9ng theo \u0111i \u0111\u1ec3 cho quen bi\u1ebft, tin nhau, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ea7n d\u1ea7n bi\u1ebfn man di th\u00e0nh v\u0103n minh \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn v\u1ee5 thu\u1ebf n\u0103m sau, chu\u1ea9n cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u0111\u1ee9ng thu\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00f2 h\u1ecfi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebft ngh\u0129a trong h\u1ea1t, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 : \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac lo\u1ea1n, gi\u1eb7c d\u1ee5 d\u1ed7, K\u1ef3 kh\u00f4ng ch\u1ecbu h\u00e0ng b\u1ecb gi\u1ebft. Ng\u01b0\u1eddi th\u00f4n tr\u01b0\u1edfng l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u01afng trong khi qu\u00e2n gi\u1eb7c k\u00e9o \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, \u01afng \u0111em d\u00e2n x\u00f4ng \u0111\u00e1nh, b\u1ecb ch\u1ebft t\u1ea1i tr\u1eadn\u201d. Vua chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ea1i ban th\u01b0\u1edfng truy t\u1eb7ng : Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, h\u00e0m Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m ; Ho\u00e0ng V\u0103n \u01afng l\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, h\u00e0m Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t theo h\u00e0m truy t\u1eb7ng, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebft li\u1ec7t.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c trong th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169 hi\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft v\u00e0 b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i l\u00e0 564 t\u00ean, c\u00f2n th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a gi\u1eb7c ho\u1eb7c do qu\u00e2n th\u1ee9, ho\u1eb7c do b\u1ed9, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 t\u01b0 v\u1ec1 b\u1ea3n b\u1eaft \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i x\u1eed \u00e1n\u201d. Vua b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a gi\u1eb7c, theo lu\u1eadt, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i b\u1eaft t\u1ed9i li\u00ean \u0111\u1edbi, song ngh\u0129 : ch\u00fang c\u00f3 con em nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ch\u1eb3ng may l\u1edbn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed1 t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m \u0110\u1ed7 V\u0103n D\u1ef1 \u0111\u00e3 t\u1eebng theo l\u1ec7nh, b\u1ecb treo l\u00ean, \u0111\u1ec3 d\u1ee5 b\u1ea3o con \u1edf trong th\u00e0nh nh\u01b0ng t\u00ean D\u1ef1 c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111o\u00e1i \u0111\u1ebfn. Th\u1ebf th\u00ec ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9a con \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i v\u01b0\u01a1n c\u1ed5 ch\u1ecbu gi\u1ebft m\u00e0 th\u00f4i ! Ta th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng b\u1eadn l\u00f2ng, \u00e1y n\u00e1y v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00f3 ! V\u1ea3, \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ee9c l\u1edbn, ch\u1ee9c nh\u1ecf m\u00e0 nh\u1eefng th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a ch\u00fang l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ecb tra x\u00e9t b\u1eaft b\u1edb k\u1ec3 c\u0169ng \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u. N\u1ebfu c\u1ee9 nh\u1ea5t kh\u00e1i tr\u1ecb t\u1ed9i c\u1ea3, th\u00ec c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng n\u1ee1. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ph\u00e2n bi\u1ec7t b\u00e0n \u0111\u1ecbnh t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. \u0110\u1ebfn khi l\u1eddi ngh\u1ecb t\u1ed9i d\u00e2ng l\u00ean, th\u00ec vua s\u1eeda \u0111\u1ed5i l\u1ea1i : k\u1ebb b\u1ecb ngh\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m ngay, th\u00ec gi\u1ea3m xu\u1ed1ng tr\u1ea3m giam h\u1eadu ; k\u1ebb b\u1ecb qu\u00e2n l\u01b0u th\u00ec gi\u1ea3m xu\u1ed1ng t\u1ed9i \u0111\u1ed3 ; k\u1ebb b\u1ecb \u0111\u1ed3 l\u00e0m n\u00f4 th\u00ec ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng ; k\u1ebb b\u1ecb ph\u1ea1t giam th\u00ec tha b\u1ed5ng\u201d.<\/p>\n<p>Sai Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ecb, \u0111\u1ec1u sung v\u00e0o ban th\u1ee9 tu\u1ea7n tra V\u0169 kh\u1ed1.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKho t\u00e0ng t\u00edch tr\u1eef l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, ph\u1ea3i n\u00ean t\u00edch tr\u1eef t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc. T\u1eeb H\u1eefu K\u1ef3 ra B\u1eafc, c\u00f3 s\u00e1u t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, S\u01a1n T\u00e2y, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 H\u01b0ng Ho\u00e1, kho t\u00e0ng \u0111\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Nay c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ee5 m\u00f9a, gi\u00e1 g\u1ea1o r\u1ebb, xin ra l\u1ec7nh cho n\u00e2ng th\u00eam gi\u00e1 m\u00e0 mua : Ngh\u1ec7 An, S\u01a1n T\u00e2y m\u1ed7i t\u1ec9nh 50000 h\u1ed9c ; H\u00e0 T\u0129nh, H\u01b0ng Ho\u00e1, Qu\u1ea3ng Y\u00ean m\u1ed7i t\u1ec9nh 20000 h\u1ed9c ; Th\u00e1i Nguy\u00ean 10000 h\u1ed9c (Qu\u1ea3ng Y\u00ean do t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng thu mua ch\u1edf v\u1ec1 t\u00edch tr\u1eef) \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a v\u00e0o kho, l\u00e0m cho ti\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u th\u00f4ng, th\u1ef1c l\u00e0 ti\u1ec7n c\u1ea3 cho c\u00f4ng v\u00e0 t\u01b0\u201d. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng c\u00f4ng ch\u00faa v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4ng ch\u00faa, \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 11 n\u0103m nay, \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc l\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 17 (1836).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc nu\u00f4i qu\u00e2n c\u00f3 chi l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng, l\u00e0 khi\u1ebfn cho h\u1ecd tr\u00f4ng nh\u1edd v\u00e0o kho nh\u00e0 vua, ch\u1eb3ng \u0111\u1ebfn thi\u1ebfu th\u1ed1n, c\u00f3 th\u1ec3 y\u00ean t\u00e2m \u1edf n\u01a1i h\u00e0ng ng\u0169. Th\u1ebf m\u00e0 b\u1ea5y nay, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u0129nh l\u01b0\u01a1ng, quan cai qu\u1ea3n ch\u1eb3ng h\u1ec1 d\u00f2m ng\u00f3 \u0111\u1ebfn, ch\u1ec9 kho\u00e1n tr\u1eafng cho l\u1ea1i d\u1ecbch qu\u00e2n l\u00ednh ! Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb x\u1ea5u xa, m\u01b0\u1ee3n c\u1edb vi\u1ec7c c\u00f4ng trong v\u1ec7, trong \u0111\u1ed9i m\u00e0 chi\u1ebft tr\u1eeb \u0111i c\u0169ng c\u00f3 ; ho\u1eb7c x\u1ebbo x\u00e9n ch\u1ea5m m\u00fat v\u00e0o s\u1ed1 g\u1ea1o nguy\u00ean l\u0129nh c\u0169ng c\u00f3 ; ho\u1eb7c b\u00e1n g\u1ea1o \u0111i m\u00e0 \u0103n b\u1edbt ti\u1ec1n c\u0169ng c\u00f3 ; th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 nh\u1eefng binh l\u00ednh ng\u1ea1i ph\u1ea3i g\u1ed3ng g\u00e1nh, b\u00e8n \u0111em b\u00e1n, l\u1ea5y ti\u1ec1n, tu\u1ef3 \u00fd phung ph\u00ed, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng chi ti\u00eau kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb b\u1ecf tr\u1ed1n. V\u00ec nh\u1eefng c\u1edb \u1ea5y, v\u1eady th\u00f4ng d\u1ee5 cho trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh : chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c quan qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1ec1u x\u00e9t theo s\u1ed1 qu\u00e2n l\u00ednh d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n, li\u1ec7u u\u1ef7 m\u1ed9t, hai su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 5, 6 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t l\u1ea1i d\u1ecbch binh l\u00ednh \u0111\u1ebfn kho l\u0129nh l\u1ea5y, ch\u1edb \u0111\u1ec3 c\u00f3 s\u1ef1 ch\u1ea5m m\u00fat m\u1ed9t ch\u00fat n\u00e0o, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em b\u00e1n l\u1ea1i cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. \u0110\u1ebfn khi mang v\u1ec1 tr\u1ea1i, vi\u00ean cai qu\u1ea3n l\u1ea1i so\u00e1t k\u1ef9 l\u1ea1i xem s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi s\u1ed1 l\u00ednh kh\u00f4ng ; r\u1ed3i chia c\u1ea5p cho h\u1ecd chi d\u00f9ng. N\u1ebfu \u0111\u1ebfn k\u1ef3, x\u00e9t ra c\u00f3 s\u1ef1 thi\u1ebfu h\u1ee5t th\u00ec tra h\u1ecfi cho ra nguy\u00ean u\u1ef7 : \u1edf Kinh th\u00ec do quan Ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh, \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i th\u00ec do \u0110\u1ed1c ph\u1ee7, t\u00e2u r\u00f5 l\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c 3 pho t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt Quan \u00c2m v\u00e0 2 pho t\u01b0\u1ee3ng H\u1ed9 Ph\u00e1p. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 50 quan ti\u1ec1n ; r\u1ed3i tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t t\u01b0\u1ee3ng Quan \u00c2m, 1 t\u01b0\u1ee3ng H\u1ed9 Ph\u00e1p \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u1edf ch\u00f9a Linh Phong trong t\u1ec9nh, l\u1ea5y ra 100 quan ti\u1ec1n kho l\u00e0m l\u1ec5 c\u00fang d\u00e2ng ; c\u00f2n 3 pho \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh, chia cho c\u00e1c \u0111\u1ec1n ch\u00f9a \u0111\u1ec3 th\u1edd.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh d\u1ed3n 97 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh coi kho tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Ninh Tr\u00e1ng Nh\u1ea5t v\u00e0 Nh\u1ecb, theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n bu\u00f4n Anh C\u00e1t L\u1ee3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7 \u1edf v\u1ee5ng Tr\u00e0 S\u01a1n, c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam, b\u1eafn s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang \u0111\u1ec3 ch\u00e0o m\u1eebng. Vi\u00ean cai qu\u1ea3n 2 th\u00e0nh An H\u1ea3i v\u00e0 \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng d\u00f9ng s\u00fang h\u1ed3ng y ph\u00e1o b\u1eafn \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p l\u1ec5. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua ph\u1ea1t L\u01b0\u1ee3ng 1 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 s\u1eafc sai : t\u1eeb nay, nh\u1eefng thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u1ea3i ph\u1eadn n\u01b0\u1edbc ta, n\u1ebfu h\u1ecd kh\u00f4ng b\u1eafn \u0111\u1ea1i b\u00e1c m\u00e0 ch\u1ec9 b\u1eafn ch\u00e0o b\u1eb1ng s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang th\u00ec ta \u1edf tr\u00ean th\u00e0nh, kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1eafn \u0111\u00e1p l\u1ec5.<\/p>\n<p>L\u1ea1i v\u00ec quan t\u1ec9nh t\u00e2u b\u00e1o ch\u1eadm, b\u00e8n chu\u1ea9n cho : t\u1eeb nay ph\u00e0m thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7 \u1edf v\u1ee5ng Tr\u00e0 S\u01a1n, n\u1ebfu l\u00e0 chi\u1ebfn thuy\u1ec1n ho\u1eb7c c\u00f3 s\u1ef1 t\u00ecnh g\u00ec kh\u00e1c, th\u00ec chu\u1ea9n cho vi\u00ean coi t\u1ea5n ph\u1eadn \u0110\u00e0 N\u1eb5ng l\u1eadp t\u1ee9c m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean, m\u1ed9t m\u1eb7t b\u00e1o t\u1ec9nh. Quan t\u1ec9nh l\u1ea1i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o tin b\u00e1o, ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u tr\u00ecnh. C\u00f2n thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7 th\u00ec vi\u00ean coi t\u1ea5n ph\u1eadn ph\u1ea3i h\u1ecfi r\u00f5, r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh lu\u00f4n c\u1ea3 c\u00e1i \u0111\u01a1n ri\u00eang k\u00ea c\u00e1c h\u00e0ng ho\u00e1 trong thuy\u1ec1n. Quan t\u1ec9nh ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 theo t\u1edd b\u00e1o c\u00e1o c\u1ee7a t\u1ea5n ph\u1eadn m\u00e0 t\u01b0 l\u00ean b\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u00e2u.<\/p>\n<p>V\u0169 kh\u1ed1 m\u1edbi ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 3000 kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang. L\u00e0m xong, sai \u0111em 1 kh\u1ea9u d\u00e2ng vua coi. Vua th\u1ea5y ch\u1ed7 v\u00f2ng b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, c\u00f2 b\u00f3p c\u1ee7a s\u00fang, qu\u00e9t s\u01a1n d\u1ea7u c\u00f2n d\u00ednh ch\u1eb7t, b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ebf n\u00e0y, ch\u00ednh l\u00e0 \u0111\u00e1nh \u0111\u00e0n m\u00e0 g\u1eafn ch\u1eb7t tr\u1ee5c \u0111\u00e0n ! Sao khi\u1ebfn cho n\u00f3 ho\u1ea1t b\u00e1t sinh \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c ?\u201d Do \u0111\u1ea5y th\u1ee3 s\u01a1n v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed1c c\u00f4ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, kh\u00f4ng cho th\u01b0\u1edfng. C\u00e1c tu\u1ea7n tra \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u00e9t ra c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t. L\u1ea1i sai \u0111em 1000 c\u00e1i l\u00e1 ch\u1eafn b\u1eb1ng m\u00e2y v\u00e0 r\u00e8n 1000 thanh \u0111ao \u0111i v\u1edbi l\u00e1 ch\u1eafn, ch\u1ee9a v\u00e0o kho \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 tu\u1ea7n tra \u0111\u1ed9i Th\u1ecb v\u1ec7, vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0 v\u00e0 \u0111\u1ed9i Kim sang.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c vi\u1ec7n v\u00e0 \u0111\u1ed9i n\u00e0y coi gi\u1eef ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ed3 qu\u00fd tr\u1ecdng, m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a t\u1eebng ki\u1ec3m tra. V\u1eady sai \u0111\u1ea1i th\u1ea7n h\u00e0ng v\u00f5 t\u1eeb Th\u1ed1ng ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean, ch\u01b0a tham d\u1ef1 \u0111i tu\u1ea7n tra N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1 v\u00e0 c\u00e1c thuy\u1ec1n th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 11 n\u00e0y, m\u1ed7i th\u00e1ng 2 l\u1ea7n, c\u1ee9 nh\u1eb1m ng\u00e0y m\u1ed3ng 8 v\u00e0 ng\u00e0y 22 l\u00e0 nh\u1eadt k\u1ef3 tu\u1ea7n tra, m\u1ed7i l\u1ea7n m\u1ed9t vi\u00ean, theo \u0111\u1ecbnh k\u1ef3, thay phi\u00ean nhau hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi m\u1ed9t vi\u00ean \u1ea5n quan \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c, th\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u00e1c ch\u1ed7 \u0111\u00f3 ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u1ed3 ng\u1ef1 d\u1ee5ng v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt qu\u00fd tr\u1ecdng. N\u1ebfu \u0111\u1ec1u nguy\u00ean l\u00e0nh, t\u1ed1t c\u1ea3 th\u00ec l\u1ea5y t\u1edd cam k\u1ebft l\u00e0m b\u1eb1ng, r\u1ed3i c\u1ee9 3 ng\u00e0y t\u00e2u m\u1ed9t l\u1ea7n. N\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u00e9p \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u01b0 h\u1ecfng, d\u1eadp m\u1ebb th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ch\u1ec9 t\u00ean m\u00e0 t\u00e2u h\u1eb7c\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng s\u1edf \u0111\u1ed1c c\u00f4ng \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, vi\u1ec7n Th\u00e1i y, \u0111\u1ed9i Kim sang, \u0111\u1ed9i T\u00e0i th\u1ee5 v\u00e0 \u0111\u1ed9i L\u00fd thi\u1ec7n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, d\u00e2ng s\u00e1ch chi ti\u00eau c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 c\u00f3 b\u1ea3n ch\u00ednh \u0111\u1ec3 l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf nha, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u00f3 b\u1ea3n \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u \u1edf nha kh\u00e1c. \u0110\u1ebfn khi c\u00f3 vi\u1ec7c quan ng\u1ea1i, kh\u00f3 b\u1eb1ng c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 ki\u1ec3m tra \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin t\u1eeb nay \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0m th\u00eam m\u1ed9t ph\u00f3 b\u1ea3n n\u1eefa. Khi vi\u1ec7c ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u00e3 xong th\u00ec b\u1ea3n ch\u00ednh \u0111\u00f3ng d\u1ea5u qu\u1ed1c b\u1ea3o, giao cho c\u00e1c nha k\u00ednh gi\u1eef, ph\u00f3 b\u1ea3n \u0111\u00f3ng d\u1ea5u ki\u1ec1m th\u00ec d\u00f9ng \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c nha, do N\u1ed9i c\u00e1c l\u01b0u tr\u1eef \u0111\u1ec3 sau \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 th\u00f3c v\u1ee5 thu\u1ebf l\u00faa chi\u00eam n\u0103m nay v\u00e0 s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n thi\u1ebfu c\u1ee7a b\u1ea3n h\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u1ee5 cho m\u1ed9t n\u1eeda gi\u1ea3m gi\u00e1 n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n ; v\u1ee5 m\u00f9a n\u00e0y l\u00faa t\u1ed1t, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n n\u1ed9p thu\u1ebf l\u1ec7 th\u1ef1c s\u1ef1\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 H\u01b0ng Ho\u00e1 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 l\u00faa h\u1ecfng, g\u1ea1o \u0111\u1eaft, n\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 : s\u1ed1 thu\u1ebf t\u00f4 v\u1ee5 chi\u00eam c\u00f2n thi\u1ebfu, chi\u1ec3u cho chia l\u00e0m t\u1eebng ph\u1ea7n, gi\u1ea3m gi\u00e1 cho n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n. \u0110\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed1n t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch c\u1ee9u ch\u1eefa \u0111\u1ec3 d\u00e2n kh\u1ecfi \u0111au kh\u1ed5. V\u00e0, \u0111\u1eb7t l\u1ec7 cho c\u00e1c t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Tuy\u00ean Quang v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn v\u1ee5 thu\u1ebf m\u00f9a h\u1ea1, \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n thay cho th\u00f3c g\u1ea1o, khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ec5 d\u00e0ng cho s\u1ef1 v\u1eadn t\u1ea3i ; song gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c xong. Nay l\u00faa m\u00f9a c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n phong \u0111\u0103ng, gi\u00e1 g\u1ea1o so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc kia t\u00ednh theo gi\u00e1 ti\u1ec1n l\u1ea1i l\u00e0 qu\u00e1 r\u1ebb. N\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i thu theo gi\u00e1 tr\u01b0\u1edbc, e c\u00f3 h\u1ea1i cho nh\u00e0 n\u00f4ng. V\u1eady chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng, nh\u1eefng ai c\u00f2n ch\u01b0a n\u1ed9p v\u00e0o kho n\u1ebfu mu\u1ed1n n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n \u0111\u1ec1u cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cHi\u1ec7n s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o \u1edf kho t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y. V\u1eady xin v\u00e1t l\u1ea5y 30000 h\u1ed9c th\u00f3c \u1edf t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i t\u1ea3i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a v\u00e0o kho. V\u00e0 sai c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t chi\u1ebfu theo s\u1ed1 ru\u1ed9ng, mua th\u00eam 30000 h\u1ed9c. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho n\u00e2ng th\u00eam gi\u00e1, mua \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh l\u00e2n c\u1eadn hay \u1edf c\u00e1c ch\u1ee3, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 ru\u1ed9ng m\u00e0 sai thu mua, \u0111\u1ec3 d\u00e2n kh\u1ecfi kh\u1ed5\u201d.<\/p>\n<p>Sai : Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng ki\u00eam coi Quang l\u1ed9c t\u1ef1 ; th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf ki\u00eam coi Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1.<\/p>\n<p>Th\u0103ng \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n l\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa. \u0110i\u1ec7u b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1o l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i. \u0110i\u1ec1u : th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 Binh l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu \u0110\u1ee9c l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Nam ; quy\u1ec1n l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n l\u1ea1i v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An cung ch\u1ee9c ; quy\u1ec1n l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang sau khi tra x\u00e9t xong vi\u1ec7c \u00e1n, v\u1ec1 Kinh ph\u1ee5c m\u1ec7nh.<\/p>\n<p>M\u1ed9t thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi t\u1ec9nh Ph\u01b0\u1edbc Ki\u1ebfn nh\u00e0 Thanh \u0111i bu\u00f4n \u1edf \u0110\u00e0i Loan ph\u1ee7 b\u1ecb b\u00e3o, gi\u1ea1t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7 \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. Quan t\u1ec9nh theo l\u1ec7 c\u1ee9u gi\u00fap n\u1ea1n b\u00e3o, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Trong s\u1ed1 kh\u00e1ch \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n c\u00f3 L\u1eabm sinh Th\u00e1i \u0110\u00ecnh H\u01b0\u01a1ng [\u8521\u5ef7\u862d Th\u00e1i \u0110\u00ecnh Lan, xem <a href=\"https:\/\/www.otofun.net\/threads\/dich-sach-co-ky-su-viet-nam-1835-hai-nam-tap-truoc.1907406\/\">H\u1ea3i Nam t\u1ea1p tr\u01b0\u1edbc<\/a>], \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c \u00e2n c\u1ea5p th\u00eam : 50 quan ti\u1ec1n v\u00e0 20 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u0111\u1ee3i d\u1ecbp ti\u1ec7n s\u1ebd cho v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXI \u2013 161<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 [1835], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11.<\/p>\n<p>Duy\u1ec7t \u0111inh, tuy\u1ec3n l\u00ednh \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t Gia \u0110\u1ecbnh, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh. (H\u00e0 T\u0129nh, x\u00e2y th\u00e0nh ch\u01b0a xong, ph\u1ee5 tuy\u1ec3n v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng Ngh\u1ec7 An). Sai h\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u1ea7n Tuy\u00ean, B\u1ed1 ch\u00ednh Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 L\u00ea Tr\u01b0\u1eddng Danh, B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung v\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n chia \u0111i tuy\u1ec3n duy\u1ec7t. (L\u1ec7 c\u0169 : c\u1eed quan kh\u00e2m sai \u0111i c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng tuy\u1ec3n, duy\u1ec7t, d\u00f9ng 1 quan v\u0103n v\u00e0 1 quan v\u00f5 \u0111\u1ec1u t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean ; nay v\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf Nam, B\u1eafc K\u1ef3 m\u1edbi xong, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch r\u00fat b\u1edbt qu\u00e2n v\u1ec1). M\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay, c\u00e1c t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa v\u00e0 Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn k\u1ef3 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, nh\u01b0ng v\u00ec h\u01a1i m\u1ea5t m\u00f9a, n\u00ean t\u1ea1m ho\u00e3n ; \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi c\u00f9ng l\u00e0m v\u1edbi Gia \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc kia vua b\u1ea3o H\u1ed9 r\u1eb1ng ; \u201cVi\u1ec7c t\u1ed1 c\u00e1o l\u1eadu \u0111inh, lu\u1eadt v\u1eabn kh\u00f4ng c\u1ea5m ; duy t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, nh\u1eefng l\u0169 c\u00f4n \u0111\u1ed3 x\u1ea5u xa th\u01b0\u1eddng hay v\u00ec hi\u1ec1m th\u00f9 nhau m\u00e0 vu c\u00e1o. Th\u00f3i \u1ea5y \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa v\u00e0 Ninh B\u00ecnh th\u00f4ng s\u1ee9c kh\u1eafp c\u00e1c thu\u1ed9c h\u1ea1t : ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f2n c\u00f3 \u1ea9n l\u1eadu th\u00ec \u0111\u1ebfn k\u1ef3 duy\u1ec7t tuy\u1ec3n, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u1ed1 ra, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi tuy\u1ec3n quan tra x\u00e9t. N\u1ebfu c\u00f3 vu c\u00e1o b\u1eady b\u1ea1 th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1ecb t\u1ed9i theo lu\u1eadt. M\u1ed9t khi duy\u1ec7t tuy\u1ec3n \u0111\u00e3 xong, s\u1ed5 s\u00e1ch \u0111\u00e3 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, trong 1 n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ki\u1ec7n n\u1eefa. L\u00e0m v\u1eady \u0111\u1ec3 cho l\u0169 v\u00f4 l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 l\u00e0m b\u1eady v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n\u201d.<\/p>\n<p>Cho c\u00e1c t\u01b0\u1edbng s\u0129 kh\u1ea3i ho\u00e0n sau tr\u1eadn Nam K\u1ef3, t\u1eeb T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u0111\u1ebfn bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n y\u1ebfn \u1edf <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Phu_V%C4%83n_l%C3%A2u\">l\u1ea7u Phu V\u0103n<\/a> \u6577\u6587\u6a13 v\u00e0 xem h\u00e1t b\u1ed9i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 m\u00e0 qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u00e3 cho v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t v\u00e0o h\u00e0ng h\u1ea1 th\u00e0nh, c\u0169ng \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1.<\/p>\n<p>Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Nghi t\u00e2u n\u00f3i : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u1edf ngo\u00e0i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ph\u00e2n bi\u1ec7t Nam, B\u1eafc, ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n Nam th\u00ec ki\u00eau h\u00e3nh khinh ng\u01b0\u1eddi, l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u1ec1u hay tr\u1ecbch th\u01b0\u1ee3ng ; ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n B\u1eafc th\u00ec l\u1ea5y l\u00e0m t\u1ee7i th\u00e2n, tuy c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m vi\u1ec7c, nh\u01b0ng v\u1eabn \u0111em l\u00f2ng b\u1ea5t m\u00e3n ; \u0111i\u1ec1u qua ti\u1ebfng l\u1ea1i, d\u1ea7n th\u00e0nh h\u1eb1n h\u1ecdc l\u1eabn nhau. V\u1eady r\u0103n b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng ; \u201cVi\u1ec7c t\u00e2u \u0111\u00f3 r\u1ea5t ph\u1ea3i ! Ta t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c gi\u1eef m\u1ed9t l\u00f2ng c\u00f4ng, n\u00e0o c\u00f3 k\u1ef3 th\u1ecb bao gi\u1edd ! Nay th\u1ed1ng nh\u1ea5t m\u1ed9t nh\u00e0, s\u00e1ch c\u00f9ng v\u0103n t\u1ef1, xe c\u00f9ng v\u1ec7t b\u00e1nh, ch\u00ednh l\u00e0 v\u1eadn h\u1ed9i phong ho\u00e1 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. B\u1ed9, vi\u1ec7n v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c \u1edf Kinh, c\u00e1c tr\u1ef1c v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf ngo\u00e0i t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ng\u01b0\u1eddi Nam ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc, mi\u1ec5n c\u00f3 t\u00e0i l\u00e0 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng, mu\u1ed1n cho h\u1ecd gom c\u00f4ng g\u00f3p s\u1ee9c, k\u00ednh c\u1ea9n gi\u00fap vi\u1ec7c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 tru\u1ea5t b\u1ecf hay th\u0103ng ch\u1ee9c, ch\u1ec9 nh\u1eb1m v\u00e0o ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 hay hay d\u1edf ; th\u01b0\u1edfng hay ph\u1ea1t ch\u1ec9 tu\u1ef3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 c\u00f3 c\u00f4ng hay c\u00f3 t\u1ed9i, ch\u1ee9 ch\u1eb3ng v\u00ec B\u1eafc hay Nam m\u00e0 \u0111\u1ed1i x\u1eed kh\u00e1c nhau. Th\u1ebf m\u00e0 c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i l\u0169 x\u1ea5u xa, n\u1ea3y sinh \u00fd ki\u1ebfn c\u00e0n b\u1eady ! V\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi Nam n\u1ebfu c\u00f3 h\u01a1i tr\u1ed9i c\u0169ng n\u00ean y\u00ean ph\u1eadn, gi\u1eef m\u00ecnh, sao \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5n l\u01b0\u1edbt ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ? N\u1ebfu t\u1ef1 ki\u00eau c\u0103ng v\u00ec l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Nam th\u00ec ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb n\u00f4ng n\u1ed5i v\u00e0 khinh b\u1ea1c, ch\u1eb3ng bi\u1ebft ph\u1eadn m\u00ecnh m\u00e0 th\u00f4i ! Ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc n\u1ebfu h\u0103ng h\u00e1i ph\u1ea5n ch\u1ea5n, t\u1ef1 kh\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e2n danh vinh hi\u1ec3n, sao \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta khinh l\u1eddn \u0111\u01b0\u1ee3c ? N\u1ebfu l\u1ea5y l\u00e0m t\u1ee7i th\u00e2n v\u00ec l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc th\u00ec ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb \u01b0\u01a1n h\u00e8n kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1ef1 c\u01b0\u1eddng m\u00e0 th\u00f4i ! Nh\u1eefng h\u1ea1ng kh\u00ed c\u1ee5c nh\u1ecf nhen \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3, nh\u01b0ng c\u00e1i th\u00f3i n\u00e0y kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 l\u1edbn d\u1ea7n ra, e th\u00e0nh c\u00e1i m\u1ea7m b\u00e8 n\u1ecd \u0111\u1ea3ng kia nh\u01b0 \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, \u0111\u1eddi Minh th\u00ec tai h\u1ea1i ch\u1eb3ng nh\u1ecf. Nay kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nghi\u00eam kh\u1eafc c\u00e0ng h\u01a1n r\u0103n d\u1ea1y c\u00e1c t\u00f4i con l\u1edbn nh\u1ecf trong Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u bi\u1ebft : Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1eadp ph\u00e1p r\u1ea5t c\u00f4ng b\u1eb1ng, r\u1ea5t th\u1eb3ng th\u1eafn, b\u1ed5 d\u00f9ng sai khi\u1ebfn ch\u1ec9 tu\u1ef3 theo t\u00e0i n\u0103ng c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ee9 kh\u00f4ng h\u1ec1 ph\u00e2n bi\u1ec7t Nam, B\u1eafc. T\u1eeb nay, n\u00ean c\u00f9ng nhau r\u00e8n gi\u0169a, t\u00ecnh trung, trong tr\u1eafng, \u0111\u00f3n l\u1ea5y \u01a1n Ph\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u1eddi Nam kh\u00f4ng n\u00ean h\u1ee3m m\u00ecnh m\u00e0 khinh ng\u01b0\u1eddi ; ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc kh\u00f4ng n\u00ean n\u1ea3n l\u00f2ng m\u00e0 sinh ch\u00e1n ; tr\u1ecdng vi\u1ec7c c\u00f4ng, qu\u00ean t\u00ecnh ri\u00eang, th\u00e2n m\u1eadt v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 kh\u00f4ng b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, m\u1edbi l\u00e0 t\u00f4i con c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, l\u00e2u d\u00e0i \u0111\u1ee3i \u01a1n y\u00eau d\u1ea5u. Sau m\u1ed9t phen n\u00e0y \u0111\u00e3 thi\u1ebft tha d\u1ee5 b\u1ea3o r\u00f5 r\u00e0ng, n\u1ebfu c\u00f2n ph\u00e2n bi\u1ec7t kia kh\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi Nam c\u00f2n c\u00f3 kh\u00ed th\u1ebf h\u1ee3m m\u00ecnh m\u00e0 khinh mi\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc, ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc c\u00f2n c\u00f3 l\u00f2ng o\u00e1n v\u1ecdng m\u00e0 d\u1ecb ngh\u1ecb ng\u01b0\u1eddi Nam, c\u00f9ng nhau h\u1ee5c h\u1eb7c, l\u00f4i th\u00f4i, \u0111i\u1ec1u n\u1ecd ti\u1ebfng kia, m\u1ed9t khi vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c ra, th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc. V\u1eady \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y th\u00f4ng d\u1ee5 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1ed9t x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec th\u1ed5 ph\u1ec9 khua l\u00ean, c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p b\u1eaft theo, b\u1ea5y l\u00e2u t\u1ea3n m\u00e1t tr\u1ed1n tr\u00e1nh ; nay d\u00e2n x\u00e3 \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn th\u00fa \u1edf ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan. V\u1eady xin th\u1ea3 v\u1ec1 l\u00e0ng c\u0169, y\u00ean nghi\u1ec7p l\u00e0m \u0103n, r\u1ed3i ph\u1ee7 d\u1ee5 nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m c\u00f2n tr\u1ed1n l\u00e0 l\u0169 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng khi\u1ebfn ch\u00fang s\u1edbm quay \u0111\u1ea7u v\u1ec1\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n T\u00e2y T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m b\u1ea3n s\u00e1ch t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u1ef1a l\u1ea5y qu\u00e2n l\u00ednh Ch\u00e2n L\u1ea1p d\u1ed3n l\u00e0m c\u01a1, \u0111\u1ed9i, tu\u1ef3 theo \u0111\u1ecba th\u1ebf li\u00ean l\u1ea1c ; nh\u1eefng k\u1ebb \u1edf g\u1ea7n Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00ec \u0111\u1eb7t l\u00e0m 8 c\u01a1 Tr\u1ea5n T\u00e2y ; nh\u1eefng k\u1ebb \u1edf g\u1ea7n H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y, \u0111\u1ed3n ph\u1ee7 S\u01a1n Ph\u1ee7 th\u00ec \u0111\u1eb7t l\u00e0m 12 c\u01a1 T\u1ecbch Bi\u00ean ; nh\u1eefng k\u1ebb \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ed3n ph\u1ee7 Khai Bi\u00ean, Qu\u1ea3ng Bi\u00ean th\u00ec \u0111\u1eb7t l\u00e0m 1 c\u01a1 Khai Bi\u00ean v\u00e0 2 c\u01a1 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n chia ra ph\u00f2ng th\u1ee7. L\u1ea1i tr\u00edch c\u01a1 M\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng ((1) M\u1ee5c t\u01b0\u1ee3ng : ch\u0103n voi.1) c\u0169 \u0111\u1eb7t l\u00e0m c\u01a1 T\u01b0\u1ee3ng m\u1ee5c Tr\u1ea5n T\u00e2y, c\u1ed9ng c\u00f3 24 c\u01a1. (19 c\u01a1 ; m\u1ed7i c\u01a1 \u0111\u1ec1u 10 \u0111\u1ed9i, 562 bi\u1ec1n binh ; 5 c\u01a1 ; m\u1ed7i c\u01a1 \u0111\u1ec1u 5 \u0111\u1ed9i, 281 bi\u1ec1n binh). V\u00e0 c\u01a1 An bi\u00ean tr\u01b0\u1edbc (s\u1ed1 l\u00ednh c\u00f3 386 ng\u01b0\u1eddi, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9 d\u00e2n ph\u1ee7 Ch\u00e2n Chi\u00eam d\u1ed3n b\u1ed5) \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 c\u01a1 An Bi\u00ean Nh\u1ea5t, l\u1ea5y th\u00eam l\u00ednh ph\u1ee7 Ch\u00e2n Chi\u00eam (552 ng\u01b0\u1eddi) \u0111\u1eb7t l\u00e0m c\u01a1 An bi\u00ean Nh\u1ecb. L\u00ednh ph\u1ee7 M\u1eadt Lu\u1eadt (160 ng\u01b0\u1eddi) \u0111\u1eb7t l\u00e0m c\u01a1 An bi\u00ean Tam. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e0m, ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e0 V\u00e0 ki\u1ec1u ng\u1ee5 \u1edf \u0111\u1ea5t Ch\u00e2n L\u1ea1p, tr\u01b0\u1edbc kia, t\u1ea1m \u0111\u1eb7t l\u00e0m c\u01a1 An man Nh\u1ecb, nay d\u1ed3n l\u00e0m 3 c\u01a1, Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam (d\u00e2n Ch\u00e0m 823 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m 2 c\u01a1 An man Nh\u1ea5t v\u00e0 Nh\u1ecb ; d\u00e2n Ch\u00e0 V\u00e0 223 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u01a1 An man Tam).<\/p>\n<p>D\u1ee5 cho b\u1ecdn 60 ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb Ch\u00e2n Tri\u1ebft \u0111\u1ebfn H\u00e0n Bi\u1ec7n, sung b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 c\u00e1c c\u01a1.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Gi\u1ea3ng l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i ; \u201cT\u1ec9nh th\u00e0nh An Giang, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, b\u00e0n \u0111\u1eb7t \u1edf th\u00f4n Long S\u01a1n thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t, nh\u01b0ng v\u1eeba qua m\u1ed9t cu\u1ed9c b\u00ecnh tr\u1ecb, ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u00e0o h\u00e0o \u0111\u1eafp th\u00e0nh. B\u1ea5y nay quan qu\u00e2n \u1edf t\u1ec9nh c\u00f2n t\u1ea1m \u0111\u00f3ng \u1edf th\u00e0nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c, c\u00f2n kho t\u00e0ng t\u1ea1m l\u00e0m b\u1eb1ng tre g\u1ed7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 ch\u1ee9a. Nay xin \u0111em kho V\u0129nh Vi\u1ec5n \u1edf V\u0129nh Long nguy\u00ean \u0111\u1eb7t \u1edf th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1 d\u1ef1ng l\u00ean \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 t\u00edch tr\u1eef\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u00f4n Long S\u01a1n \u1edf v\u1ec1 \u0111\u1ea5t th\u01b0\u1ee3ng du, h\u00ecnh th\u1ebf cao r\u00e1o s\u00e1ng s\u1ee7a, th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, l\u1ea1i c\u00f3 2 con s\u00f4ng Ti\u1ec1n Giang v\u00e0 H\u1eadu Giang bao b\u1ecdc, th\u1ef1c l\u00e0 n\u01a1i danh th\u1eafng, v\u1eabn \u0111\u00e0nh n\u00ean l\u00e0m th\u00e0nh \u1edf \u0111\u1ea5y, nh\u01b0ng nay quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00ec ch\u1ed7 \u1ea5y tr\u1edf th\u00e0nh n\u01a1i n\u1ed9i \u0111\u1ecba l\u1ea1i ch\u1eb3ng c\u1ea7n thi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft n\u1eefa. Th\u00e0nh tr\u00ec Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c hi\u1ec7n th\u00e0nh c\u01a1 s\u1edf r\u1ed3i, th\u00ec \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y c\u0169ng \u0111\u1ee7 gi\u00fap cho vi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1ef1. C\u00f2n vi\u1ec7c l\u00e0m kho t\u00e0ng, chu\u1ea9n cho l\u00e0m nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 xin\u201d.<\/p>\n<p>S\u1eeda \u0111\u1ed5i t\u00ean g\u1ecdi c\u00e1c ph\u1ee7 thu\u1ed9c th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y. (Ph\u1ee7 Ba C\u1ea7u Nam \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ee7 Ba Nam, ph\u1ee7 Tr\u01b0ng L\u1ec7 \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ee7 Tr\u01b0ng Lai, ph\u1ee7 Ba Di \u5df4\u79fb \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ee7 Ho\u00e1 Di \u5316\u5937, ph\u1ee7 Th\u1eddi Th\u00e2u \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ee7 Th\u1eddi T\u00f4, ph\u1ee7 L\u1ee3i \u1ef6 B\u00e1t \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ee7 Ca B\u00e1t, ph\u1ee7 Xui R\u1ea1p \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ee7 Tuy L\u1ea1p, ph\u1ee7 T\u1ea7m Giun \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ee7 T\u1ea7m \u0110\u00f4n, ph\u1ee7 Long T\u00f4n \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ee7 Long T\u00f4n , ph\u1ee7 Kha R\u1eebng \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ee7 Ca L\u00e2m, ph\u1ee7 Ch\u00e2n Chi\u00eam \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ee7 Ch\u00e2n Th\u00e0nh ; ph\u1ee7 B\u00f4ng Xi\u00eam \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ee7 B\u00ecnh Xi\u00eam, ph\u1ee7 Ch\u00e2n L\u1ec7 \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ee7 Ch\u00e2n T\u00e0i, ph\u1ee7 Ph\u1ee7 Ph\u1ee7 \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ee7 \u00dd D\u0129, ph\u1ee7 Ba L\u1ea7y \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ee7 Ba Lai, ph\u1ee7 M\u1ea1t T\u1ea7m Vu \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ee7 T\u1ea7m Vu, ph\u1ee7 Ca Khu \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ee7 Ca \u00c2u, ph\u1ee7 Trung \u0111\u1ed5i l\u00e0m ph\u1ee7 Th\u00e2u Trung).<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m l\u1ec5 ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f4ng ch\u00ed l\u00e0 ng\u00e0y d\u01b0\u01a1ng sinh, th\u1ef1c l\u00e0 kh\u00e1nh ti\u1ebft c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a \u0111\u1ee9ng tr\u00ean tr\u01b0\u1eddng c\u1eedu. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh B\u1eafc Qu\u1ed1c \u0111\u1eb7t ti\u1ebft n\u00e0y l\u00e0m ng\u00e0y \u0111\u1ea1i l\u1ec5 tri\u1ec1u h\u1ea1. N\u01b0\u1edbc ta cho r\u1eb1ng th\u1eddi ti\u1ebft \u1ea5y th\u01b0\u1eddng hay m\u01b0a r\u00e9t, cho n\u00ean kh\u00f4ng c\u1eed h\u00e0nh m\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd v\u00e0 ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng l\u00e0m 3 l\u1ec5 l\u1edbn. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u1ed9 b\u00e0n, g\u1eb7p ti\u1ebft \u0110\u00f4ng ch\u00ed th\u00ec s\u1eeda l\u1ec5 k\u00ednh d\u00e2ng nh\u00e0 T\u00f4n mi\u1ebfu. Nh\u01b0 v\u1eady, c\u1ea3 t\u00ecnh l\u1eabn v\u0103n \u0111\u1ec1u r\u1ea5t h\u1ee3p. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea5y, thi\u1ebft tri\u1ec1u ban y\u1ebfn, \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng ti\u1ebft t\u1ed1t l\u00e0nh. H\u00f4m \u1ea5y l\u00e0 ng\u00e0y \u0110inh H\u1ee3i, Vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, tr\u0103m quan, \u00e1o m\u0169 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u, l\u00e0m l\u1ec5 ch\u1ea7u m\u1eebng. L\u1ec5 xong, ban y\u1ebfn cho quan v\u0103n t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m, quan v\u00f5 t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu vu. T\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u00f3 t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n, ngu\u1ef5 x\u01b0ng Tu\u00e2n L\u00fd \u9075\u91cc, t\u00ean l\u00e0 L\u1ea7y \u6df6. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u1ed5 Man g\u00e2y bi\u1ebfn, h\u1eafn l\u00e0m m\u01b0u ch\u1ee7. T\u1eeb khi l\u0169 ngh\u1ecbch Gi\u1ea3ng, ngh\u1ecbch V\u0103n b\u1ecb b\u1eaft, L\u1ea7y tr\u1ed1n \u1edf s\u00e1ch Kha Giai, ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn khi quan qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1, L\u1ea7y l\u1ea1i c\u00f9ng \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng ngu\u1ef5 x\u01b0ng Tu\u00e2n Gi\u00e1 \u9075\u9019, t\u00ean l\u00e0 Thang \u6e6f, h\u1ecdp t\u1eadp d\u00e2n hoang Man, \u0111e do\u1ea1 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u nh\u1eefng s\u00e1ch Man \u0111\u00e3 h\u00e0ng ph\u1ee5c. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong b\u00e0n v\u1edbi \u00e1n s\u00e1t L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m ph\u00e1i u\u1ef7 L\u00e3nh binh V\u00f5 V\u0103n Nguy\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n \u0111em qu\u00e2n l\u00f9ng b\u1eaft, mang theo b\u1ecdn can \u00e1n l\u00e0 nguy\u00ean Ph\u00e2n tri Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u0129 v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eb7c, chi\u00eau d\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi Man l\u00e0m h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o ; b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c L\u1ea7y \u1edf s\u00e1ch Kha Phong, Thang \u1edf s\u00e1ch Kha D\u1ee5ng, ch\u00e9m v\u00e0 b\u1eaft s\u1ed1ng h\u01a1n 50 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 ban khen th\u01b0\u1edfng cho V\u00f5 V\u0103n Nguy\u00ean, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1ea5y : Qu\u1ea3n c\u01a1 T\u00f4n Th\u1ea5t Th\u00e0nh, th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 ; th\u00ed sai Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd V\u00f5 V\u0103n T\u00edn, cho \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ngay ; c\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. C\u00e1c bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng chung 500 quan ti\u1ec1n. D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m b\u00e0n u\u1ef7 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9. Th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecbch L\u1ea7y 100 quan ti\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecbch Thang 50 quan ti\u1ec1n. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u1eb7c b\u1eaft s\u1ed1ng, m\u1ed7i t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u 10 quan ti\u1ec1n, m\u1ed7i t\u00ean \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c \u0111\u1ec1u 6 quan. Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u0129 v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1eb7c ra s\u1ee9c \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f4ng \u0111\u1ee7 chu\u1ed9c l\u1ed7i, \u0111\u1ec1u cho mi\u1ec5n t\u1ed9i. Ngh\u1ecbch L\u1ea7y b\u1ecb \u0111\u00f3ng c\u0169i \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh, ngh\u1ecbch Thang v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00e9m. Ngh\u1ecbch L\u1ea7y gi\u1ea3i v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh b\u1ecb giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n nghi\u00eam kh\u1eafc tra x\u00e9t. L\u1ea7y x\u01b0ng ra Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f9ng hai t\u00ean \u0111\u00e3 b\u1ecb tr\u1ea3m quy\u1ebft l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1eeba v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nguy\u00ean, nh\u1eadn ngu\u1ef5 th\u01b0 c\u1ee7a ngh\u1ecbch Kh\u00f4i d\u1eb7n Thu\u1eadn chi\u00eau t\u1eadp \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, \u00e2m m\u01b0u h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng theo gi\u1eb7c. C\u00f2n t\u00ean ph\u1ea1m \u0111ang tr\u1ed1n, ngu\u1ef5 x\u01b0ng \u201cTh\u1ea7n L\u1ea1c X\u1ee9 ra \u0111\u1eddi \u843d\u8655\u795e\u51fa\u4e16 l\u1ea1c x\u1ee9 th\u1ea7n xu\u1ea5t th\u1ebf\u201d t\u00ean l\u00e0 T\u00e2m, l\u1ea1i l\u00e0 con r\u1ec3 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn. Thu\u1eadn ban \u0111\u1ea7u c\u00f9ng m\u01b0u v\u1edbi l\u0169 ngh\u1ecbch Gi\u1ea3ng, ngh\u1ecbch V\u0103n g\u00e2y bi\u1ebfn, n\u00f3i l\u1eeba g\u1ea1t r\u1eb1ng t\u00ean T\u00e2m c\u00f3 ph\u00e9p th\u1ea7n, b\u1ecba \u0111\u1eb7t danh hi\u1ec7u \u1ea5y \u0111\u1ec3 cho Th\u1ed5 Man m\u00ea ho\u1eb7c. Li\u1ec1n sai b\u1eaft Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn, tra h\u1ecfi, Thu\u1eadn \u0111\u1ec1u nh\u1eadn c\u1ea3. Ngh\u1ecbch L\u1ea7y v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec. D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong v\u00ec tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ra s\u1ef1 t\u00ecnh ph\u1ea3n b\u1ed9i c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Thu\u1eadn, l\u1ea1i xin tha cho h\u1eafn, n\u00ean ph\u1ea3i gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Ngh\u1ecbch T\u00e2m sau b\u1ecb d\u00e2n thu\u1ed9c Man b\u1eaft n\u1ed9p, x\u1eed t\u1ed9i c\u1ef1c h\u00ecnh. Th\u01b0\u1edfng 300 quan ti\u1ec1n cho ng\u01b0\u1eddi Man b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3. Truy t\u1eb7ng ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ch tr\u01b0\u1edfng s\u00e1ch La Uy\u1ec3n l\u00e0 \u1ef6 Ho\u1ea1ch B\u00e1t l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i. Tr\u01b0\u1edbc kia, quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Man, \u1ef6 Ho\u1ea1ch B\u00e1t m\u1ed9t m\u00ecnh quy thu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t, ra s\u1ee9c d\u00f2 b\u1eaft. \u0110\u1ebfn khi quan qu\u00e2n r\u00fat v\u1ec1, ngh\u1ecbch L\u1ea7y \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u1eadp \u0111\u1ebfn b\u1ee9c b\u00e1ch ph\u1ea3i theo. \u1ef6 Ho\u1ea1ch B\u00e1t kh\u00f4ng ch\u1ecbu. Khi s\u1eafp b\u1ecb gi\u1ebft, \u1ef6 Ho\u1ea1ch B\u00e1t l\u1edbn ti\u1ebfng m\u1eafng r\u1eb1ng : \u201cTa ch\u1ec9 bi\u1ebft l\u00e0m t\u00f4i, nh\u1edd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, quy\u1ebft kh\u00f4ng theo ch\u00fang m\u00e0y l\u00e0 ngh\u1ecbch t\u1eb7c. Nay \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft, c\u00f2n n\u00f3i g\u00ec n\u1eefa !\u201d. Li\u1ec1n \u0111\u1eadp \u0111\u1ea7u v\u00e0o c\u00e2y th\u00f4ng m\u00e0 ch\u1ebft. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng, t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u1ef6 Ho\u1ea1ch B\u00e1t l\u00e0 m\u1ed9t t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng d\u00e2n Man, th\u1ebf m\u00e0 m\u1ed9t l\u00f2ng quy thu\u1eadn, kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t ph\u1ee5c ngh\u1ecbch ph\u1ec9, m\u1eafng gi\u1eb7c m\u00e0 ch\u1ebft. Ti\u1ebft li\u1ec7t \u1ea5y th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen ! Chu\u1ea9n cho truy t\u1eb7ng l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng 50 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn, \u0111\u01b0a ban cho t\u1eadn nh\u00e0. L\u1ea1i sai l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd \u1edf ch\u1ed7 ch\u1ebft, cho t\u1ebf m\u1ed9t tu\u1ea7n, v\u00e0 c\u1ea5p cho t\u1ea5m bi\u1ec3n \u0111\u1ec3 bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng. R\u1ed3i truy\u1ec1n b\u1ea3o c\u00e1c Man tr\u01b0\u1edfng r\u1eb1ng : \u201c\u1ef6 Ho\u1ea1ch B\u00e1t trung th\u00e0nh v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, s\u1ed1ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c quan ch\u1ee9c, ch\u1ebft th\u00ec cho th\u1edd c\u00fang. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3\u201d. Vua l\u1ea1i \u0111\u00edch th\u00e2n l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1, sai N\u1ed9i c\u00e1c ch\u00e9p 2 b\u1ea3n \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, b\u1ea3o \u00e1n s\u00e1t L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m th\u00e2n \u0111em bi\u1ec1n binh v\u1edbi nghi tr\u01b0\u1ee3ng, cung k\u00ednh \u0111\u1ec7 \u0111i : 1 b\u1ea3n \u0111em \u0111\u1ebfn ph\u1ea7n r\u1eebng l\u1eadp \u0111\u00e0n ban l\u1ec5, r\u1ed3i \u0111\u1ed1t \u0111i ; c\u00f2n 1 b\u1ea3n th\u00ec kh\u1eafc v\u00e0o \u0111\u00e1, d\u1ef1ng c\u00e1i bi \u0111\u00ecnh \u1edf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1n, h\u01b0\u1edbng v\u1ec1 ph\u00eda nam, bia \u0111\u00e1 l\u00e2u d\u00e0i \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trung ngh\u0129a \u1edf trong thi\u00ean h\u1ea1 v\u00e0 \u0111\u1eddi sau.<\/p>\n<p>D\u00f9ng V\u1ec7 u\u00fd C\u1ea5m binh, sung H\u1eefu v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Ho\u00e0ng Ph\u01b0\u1edbc L\u1ee3i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 Tuy\u1ec3n phong dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch. Th\u0103ng qu\u1ea3n c\u01a1 quy\u1ec1n sai, nguy\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 \u0110\u1ed7 \u0110\u1ee9c T\u1ea5n l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u l\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 Kinh. D\u00f9ng V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 Long v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00e1 Vinh l\u00e0m L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam, chuy\u00ean coi bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef tu\u1ea7n ti\u1ec5u th\u00e0nh \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, th\u00e0nh An H\u1ea3i, ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i v\u00e0 c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 l\u00ednh m\u1edbi k\u00e9n v\u00e0o 2 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu Ngh\u1ec7 An l\u00e0 950 ng\u01b0\u1eddi, xin tr\u00edch trong 561 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c v\u1ec1 ven bi\u1ec3n, l\u1ea5y 500 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n l\u00e0m c\u01a1 T\u1ea3 th\u1ee7y, v\u00e0 44 ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1n v\u00e0o c\u01a1 Trung th\u1ee7y ; c\u00f2n th\u1eeba 17 ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd g\u1ed9p v\u1edbi 389 ng\u01b0\u1eddi \u1edf tr\u00ean b\u1edd, chia b\u1ed5 v\u00e0o s\u1ed1 b\u1ed9 binh c\u00f2n thi\u1ebfu trong c\u00e1c v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 s\u1ef1 b\u1ea5u v\u00edu h\u1eb3n hoi\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u. Duy s\u1ed1 l\u00ednh \u1edf ven bi\u1ec3n c\u00f2n th\u1eeba d\u1ed3n v\u00e0o c\u01a1 T\u1ea3 th\u1ee7y, th\u00ec c\u01a1 Trung th\u1ee7y \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u01a1 H\u1eefu th\u1ee7y, \u0111\u1ec3 danh hi\u1ec7u v\u00e0 ch\u1ee7ng lo\u1ea1i hai c\u01a1 \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng tr\u00edch ng\u1ea1ch l\u00ednh kho c\u0169 (nguy\u00ean d\u00e2n th\u00f4n M\u1ef9 Ho\u00e1 huy\u1ec7n Ki\u1ebfn Ho\u00e0 50 ng\u01b0\u1eddi) b\u1eaft v\u1ec1 s\u1ed1 \u0111inh h\u00e0ng th\u00f4n, g\u1ed9p v\u1edbi s\u1ed1 d\u00e2n trong s\u1ed5 \u0111inh, c\u1ee9 5 \u0111inh l\u1ea5y 1, sung b\u1ed5 v\u00e0o ng\u1ea1ch thi\u1ebfu trong Th\u1ee7y c\u01a1 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh Y\u00ean l\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Khanh t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed3n th\u1ee7y b\u1ea3o Nam \u0110\u1ecbnh \u1edf b\u1edd b\u00ean t\u1ea3 s\u00f4ng V\u1ecb Ho\u00e0ng b\u1ecb n\u01b0\u1edbc x\u00f3i l\u1edf, v\u1eady xin d\u1eddi sang b\u1edd b\u00ean h\u1eefu, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi \u0111\u1ecba th\u1ebf t\u1ec9nh th\u00e0nh\u201d. Vua y cho (m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc th\u1ee7y b\u1ea3o tr\u00f4ng ra s\u00f4ng, 3 m\u1eb7t t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu \u0111\u1eafp lu\u1ef9 \u0111\u1ea5t ; tr\u00ean r\u1ed9ng 2 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ch\u00e2n r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc, th\u00e2n cao 4 th\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>Ban m\u0169 v\u00e0 t\u1ea5t ch\u1ed1ng r\u00e9t cho ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n (Ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng : m\u0169 7 \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea7u, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n : m\u0169 6 \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea7u ho\u1eb7c 5 \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea7u v\u00e0 hia v\u1edbi t\u1ea5t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 m\u0169, 1 \u0111\u00f4i hia v\u00e0 1 \u0111\u00f4i t\u1ea5t). Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cY ph\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh tuy l\u00fac th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 h\u1edf ch\u00e2n. Ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ta noi theo t\u1ee5c c\u0169, th\u01b0\u1eddng \u0111i ch\u00e2n kh\u00f4ng, \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ch\u1eb3ng kh\u1ecfi gi\u00e1 l\u1ea1nh. Nay ta ch\u1ebf ra nh\u1eefng th\u1ee9 n\u00e0y khi\u1ebfn c\u00e1c khanh d\u00f9ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 v\u00e0o ch\u1ea7u, c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1ng r\u00e9t, c\u0169ng l\u00e0 ti\u1ec7n l\u1ee3i v\u00e0 th\u00edch nghi\u201d.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u1eddng ng\u1ef1 \u1edf \u0110\u00f4ng c\u00e1c, cho c\u00e1c quan \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u, v\u00ec c\u00e1i h\u00e0nh lang ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a \u0110\u00f4ng c\u00e1c ch\u1eadt h\u1eb9p, b\u00e8n sai b\u1ed9 C\u00f4ng l\u1ea5y l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 l\u00e0m r\u1ed9ng th\u00eam ra.<\/p>\n<p>Sai r\u00fat l\u00ednh th\u00fa Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy \u1edf Thanh Hoa v\u1ec1 Kinh. L\u00ednh th\u00fa Trung v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy \u1edf Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 12 c\u0169ng r\u00fat m\u1ed9t n\u1eeda v\u1ec1 Thanh Hoa ngh\u1ec9 ng\u01a1i, m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay phi\u00ean nhau.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh : c\u00e1c t\u1ec9nh Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh h\u1eb1ng n\u0103m ph\u00e1i bi\u1ec1n binh ra th\u00fa B\u1eafc K\u1ef3, c\u1ee9 l\u1ea5y ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng gi\u00eang l\u00e0m nh\u1eadt k\u1ef3 (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ; 2 v\u1ec7 Thanh Hoa \u0111i th\u00fa S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc Ninh, 2 v\u1ec7 Ngh\u1ec7 An \u0111i th\u00fa H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 T\u0129nh 1 v\u1ec7 \u0111i th\u00fa H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u ph\u00e1i \u0111i v\u00e0o th\u00e1ng 11).<\/p>\n<p>L\u00e0m \u0111\u1ec1n th\u1edd Tam Trung (1 to\u00e0 3 gian) \u1edf Cao B\u1eb1ng, chu\u1ea9n cho h\u00e0ng n\u0103m l\u00e0m 1 l\u1ea7n xu\u00e2n t\u1ebf. Tr\u01b0\u1edbc kia, th\u00e0nh t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng b\u1ecb ngh\u1ecbch V\u00e2n v\u00e2y ph\u00e1 ; B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00f9i T\u0103ng Huy, \u00e1n s\u00e1t Ph\u1ea1m \u0110\u00ecnh Tr\u1ea1c v\u00e0 L\u00e3nh binh Ph\u1ea1m V\u0103n L\u01b0u \u0111\u1ec1u t\u1eed ti\u1ebft ; \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 sai l\u1eadp \u0111\u1ec1n th\u1edd. Sau v\u00ec th\u1ed5 ph\u1ec9 l\u1ea1i k\u00e9o \u0111\u1ebfn, n\u00ean ch\u01b0a k\u1ecbp l\u00e0m. \u0110\u1ebfn nay m\u1edbi sai b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u01b0a ki\u1ec3u m\u1eabu \u0111\u1ec3 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Huy\u1ec7n Tuy Ph\u01b0\u1edbc t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi trinh n\u1eef B\u00f9i Th\u1ecb T\u00e2m, gi\u1eef trinh ti\u1ebft, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u00f4 nh\u1ee5c, b\u1ecb ch\u1ebft v\u00ec c\u01b0\u1eddng b\u1ea1o. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng theo l\u1ec7.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKho t\u00e0ng t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o, m\u00e0 huy\u1ec7n S\u01a1n Vi thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y l\u1ea1i li\u1ec1n \u0111\u1ea5t v\u1edbi H\u01b0ng Ho\u00e1. D\u00e2n S\u01a1n Vi \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0o H\u01b0ng Ho\u00e1 cho ti\u1ec7n\u201d. Vua chu\u1ea9n y cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb v\u1ee5 thu\u1ebf m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 17.<\/p>\n<p>B\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Tuy\u00ean Quang l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 v\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n Th\u1ea1c (tr\u1ed1n \u1edf ph\u1ed1 Na B\u1ea1, ph\u1ee7 Tr\u1ea5n An, nh\u00e0 Thanh) l\u1ea1i t\u1ee5 h\u1ecdp ng\u01b0\u1eddi N\u00f9ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh h\u01a1n 500 t\u00ean, t\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o V\u00e2n Trung xu\u1ed1ng c\u01b0\u1edbp ph\u00e1 huy\u1ec7n l\u1ef5 V\u0129nh \u0110i\u1ec7n, Tri huy\u1ec7n Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng T\u00ecnh s\u1ee9c kh\u00f4ng ch\u1ed1ng n\u1ed5i, lui ch\u1ea1y v\u1ec1 t\u1ed5ng An Ph\u00fa, xin qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. B\u1ecdn quan t\u1ec9nh l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m li\u1ec1n ph\u00e1i Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Khai v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 h\u00f9ng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n \u00e1i \u0111em 400 binh d\u00f5ng, c\u00f9ng th\u1ed5 Tri ph\u1ee7 l\u0129nh Tri ch\u00e2u Chi\u00eam Ho\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u00e0 phi t\u01b0 cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ph\u00e1i th\u00eam qu\u00e2n cho \u0111\u1ee7 sai ph\u00e1i, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cM\u1ea7m \u00e1c ch\u01b0a h\u1ebft, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn tro t\u00e0n l\u1ea1i nhen, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng gi\u1eadn\u201d. Li\u1ec1n d\u1ee5 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111em theo 1 vi\u00ean L\u00e3nh binh, 5, 6 vi\u00ean Qu\u1ea3n v\u1ec7, Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 2000 bi\u1ec1n binh \u0111i \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh Tuy\u00ean Quang, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng T\u00ecnh ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, cho \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf trong qu\u00e2n. L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean \u0111\u1ec1u v\u00e1t l\u1ea5y binh d\u00f5ng ph\u00e1i \u0111i canh gi\u1eef theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00ecnh v\u00e0 l\u00e0m thanh th\u1ebf ti\u1ebfp \u1ee9ng cho qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Tuy\u00ean Quang.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t \u1edf vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c Tuy\u00ean Quang l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ch\u1eb3ng ch\u1ecbu th\u00e2n h\u00e0nh \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ngay, l\u1ea1i ng\u1ed3i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, th\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u1ee9c ph\u1eadn ra sao ? V\u1eady sao \u0110\u1ee9c kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1edbi c\u00e2u : \u201cC\u1ea7m dao th\u00ec ph\u1ea3i c\u1eaft, d\u01b0\u01a1ng cung th\u00ec ph\u1ea3i b\u1eafn ?\u201d. N\u1ebfu Cao B\u1eb1ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111i tr\u01b0\u1edbc, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng, th\u00ec \u0110\u1ee9c c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o tr\u00f4ng th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ta n\u1eefa ? N\u0103m tr\u01b0\u1edbc th\u1ed5 ph\u1ec9 Cam L\u1ed9 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. H\u00e0 Quy\u1ec1n h\u0103ng h\u00e1i xin \u0111i \u0111\u00e1nh. V\u1eady kh\u00ed c\u1ee5c v\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c h\u01a1n L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c xa l\u1eafm !\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng T\u00ecnh hi\u1ec7p c\u00f9ng b\u1ecdn Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c t\u1ec9nh, l\u0129nh Tri s\u1ef1 ph\u1ee7 An Ninh, l\u00e0 Ma Do\u00e3n \u0110\u00f4 v\u00e0 Cai \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c t\u1ec9nh l\u00e0 Ma Do\u00e3n D\u01b0\u1ee1ng t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ed1c su\u1ea5t h\u01a1n 400 th\u1ee7 h\u1ea1 v\u00e0 th\u1ed5 d\u00f5ng mai ph\u1ee5c, \u0111\u00e1nh \u00fap, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 b\u1eaft h\u01a1n 10 t\u00ean ph\u1ec9. Gi\u1eb7c tan v\u1ee1 r\u00fat ch\u1ea1y. Huy\u1ec7n l\u1ef5 l\u1ea1i thu ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c. Quan t\u1ec9nh \u0111em s\u1ef1 tr\u1ea1ng ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eadn ph\u1ee7 \u0111\u1ea7u nh\u01b0 th\u1ebf, qu\u00e2n gi\u1eb7c khi\u1ebfp s\u1ee3 tan v\u1ee1, ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 s\u1edbm d\u1eadp t\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Xem t\u1edd t\u00e2u, ta r\u1ea5t vui l\u00f2ng, l\u1ea1i r\u1ea5t khen ng\u1ee3i !\u201d. Li\u1ec1n d\u1ee5 cho Ph\u1ea1m \u0110\u0103ng T\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m v\u00e0 th\u01b0\u1edfng gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p. B\u1ecdn Ma Do\u00e3n \u0110\u00f4 v\u00e0 th\u1ee7 h\u1ea1, th\u1ed5 d\u00f5ng, th\u01b0\u1edfng cho qu\u1ea7n, \u00e1o ti\u1ec1n, b\u1ea1c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Gi\u1eb7c l\u1ea1i \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, Tri s\u1ef1 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea7n ch\u1ea1y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh th\u00e2n \u0111em 500 bi\u1ec1n binh \u0111i ti\u1ec5u. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua d\u1ee5 sai truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho b\u1ed9 bi\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc mau \u0111\u1ebfn \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh gi\u00fap s\u1ee9c n\u00e3 b\u1eaft. C\u00f2n t\u00ean th\u1ee7 ph\u1ea1m N\u00f4ng V\u0103n Ho\u00e0nh l\u00e0 em ngh\u1ecbch S\u0129 v\u00e0 l\u00e0 anh ngh\u1ecbch Th\u1ea1c, hi\u1ec7n c\u00f2n giam gi\u1eef \u1edf Tuy\u00ean Quang th\u00ec cho gi\u1ebft ngay \u0111i.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec7u b\u1ed5 : Ph\u00f3 l\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ho\u00e0ng Trung H\u1eadu l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>C\u1ea5p cho hai t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 \u1ed1ng thi\u00ean l\u00fd k\u00ednh, \u0111em theo trong qu\u00e2n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 nh\u00ecn xa.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean Ph\u00fa, \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn ph\u1ee7 thu\u1ed9c l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n V\u00e2n, B\u00f9i V\u0103n Ngh\u1ecb v\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Qu\u1ebf phi ng\u1ef1a \u1edf ph\u00eda t\u1ea3 ngo\u00e0i ho\u00e0ng th\u00e0nh. Mi\u00ean Ph\u00fa v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, m\u1ea5y t\u00ean ph\u1ee7 thu\u1ed9c c\u00f2n cho ng\u1ef1a ch\u1ea1y thi. C\u00f3 m\u1ed9t b\u00e0 gi\u00e0 \u0111i b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng tr\u00e1nh kh\u00f4ng k\u1ecbp, b\u1ecb ng\u1ef1a c\u1ee7a V\u00e2n x\u00e9o ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, sai ngay T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng, C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, H\u00ecnh b\u1ed9 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng tra h\u1ecfi. B\u1ea3n t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cXem t\u1edd t\u00e2u, tr\u1eabm r\u1ea5t bu\u1ed3n gi\u1eadn. V\u1ea3, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, tr\u1eabm v\u1eabn nghi\u00eam kh\u1eafc v\u1edbi c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ; h\u1ec5 ph\u1ea1m ph\u00e1p th\u00ec tr\u1eebng ph\u1ea1t ngay ch\u01b0a t\u1eebng khoan dung ch\u00fat n\u00e0o. M\u00e0 th\u1eb1ng con \u1ea5y, t\u1eeb nh\u1ecf b\u1ea9m t\u00ednh ngu \u0111\u1ea7n, l\u1eddi n\u00f3i vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u1ec1u h\u00e8n h\u1ea1, b\u1ec9 \u1ed5i \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 v\u00e0o h\u00e0ng c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ; l\u1edbn l\u00ean, ng\u00e0y ch\u1ec9 rong ch\u01a1i, \u0111\u1ee9c nghi\u1ec7p ch\u1eb3ng ti\u1ebfn ! Nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u1eabm \u0111\u00e3 nghi\u00eam kh\u1eafc d\u1ea1y d\u1ed7, nh\u01b0ng xong vi\u1ec7c, n\u00f3 l\u1ea1i qu\u00ean ngay, kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1eeba v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i ch\u00fat n\u00e0o ! Nay l\u1ea1i g\u1ea7n g\u1ee5i th\u00e2n m\u1eadt v\u1edbi l\u0169 ti\u1ec3u nh\u00e2n phi ng\u1ef1a \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng l\u1edbn Kinh th\u00e0nh l\u00e0 n\u01a1i quan qu\u00e2n \u0111i l\u1ea1i \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i k\u1ebb c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a theo h\u1ea7u x\u00e9o ch\u1ebft m\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi ! Sao c\u00f2n x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng l\u00e0 \u201cc\u00f4ng t\u1eed\u201d nh\u01b0 th\u01a1 \u201cL\u00e2n ch\u1ec9\u201d n\u1eefa ! Hu\u1ed1ng chi, l\u1ea1i kh\u00f4ng v\u00e2ng l\u1eddi cha d\u1ea1y b\u1ea3o, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ee9a con x\u1ea5u xa, t\u1ed9i n\u00e0o c\u00f2n l\u1edbn h\u01a1n n\u1eefa ! V\u1eady chu\u1ea9n cho : Mi\u00ean Ph\u00fa b\u1ecb t\u01b0\u1edbc m\u0169 \u00e1o, c\u00e1ch m\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m, \u0111\u00f3ng c\u1eeda \u1edf nh\u00e0 ri\u00eang \u0111\u1ec3 t\u1ef1 x\u00e9t m\u00ecnh s\u1eeda l\u1ed7i, kh\u00f4ng cho ra ngo\u00e0i m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i d\u1ef1 v\u00e0o h\u00e0ng c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, ch\u1ec9 g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 Ph\u00fa m\u00e0 th\u00f4i. Th\u1ebf m\u1edbi \u0111\u00e1ng t\u1ed9i !<\/p>\n<p>\u201cB\u1ecdn hung ph\u1ea1m Ho\u00e0ng V\u0103n V\u00e2n l\u00e0 \u0111\u1ee9a c\u00f4n \u0111\u1ed3, kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00ea qu\u00e1n, n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a c\u1eeda quy\u1ec1n, ng\u00e0y ng\u00e0y c\u00e1m d\u1ed7 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c l\u00e0m qu\u1ea5y, quen l\u00e0m nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t thi\u1ec7n. L\u1ea1i d\u00e1m ph\u00f3ng ng\u1ef1a tranh tr\u01b0\u1edbc \u1edf n\u01a1i \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00f4ng chen vai s\u00e1nh b\u01b0\u1edbc, th\u1ef1c l\u00e0 trong m\u1eaft kh\u00f4ng coi ai v\u00e0o \u0111\u00e2u, th\u1ea3o n\u00e0o m\u1edbi \u0111\u1ebfn x\u00e9o ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 80 tu\u1ed5i ! N\u1ebfu x\u00e9t t\u00ecnh m\u00e0 k\u1ebft \u00e1n, th\u00ec kh\u00f3 kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi v\u00ec l\u1ea7m l\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c ! M\u00e0 n\u00ean x\u1eed v\u00e0o t\u1ed9i th\u1ef1c ph\u1ea1m. V\u1eady Ho\u00e0ng V\u0103n V\u00e2n n\u00ean ch\u00e9m ngay ch\u1edb \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn l\u00fac h\u1ebft h\u1ea1n giam c\u1ea7m. L\u00e0m v\u1eady \u0111\u1ec3 r\u0103n nh\u1eefng k\u1ebb b\u00e1m v\u00e0o c\u1eeda quy\u1ec1n, trong m\u1eaft kh\u00f4ng coi ph\u00e1p lu\u1eadt v\u00e0o \u0111\u00e2u ! Anh em B\u00f9i V\u0103n Ngh\u1ecb, B\u00f9i V\u0103n Qu\u1ebf l\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u1ef1a d\u1eabm l\u1eabn nhau, ng\u00e0y ng\u00e0y d\u1ee5 d\u1ed7 ch\u01a1i b\u1eddi. V\u1eady \u0111\u1ec1u ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i Ai Lao, sung qu\u00e2n. Khi \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ph\u00e1t ph\u1ed1i, \u0111\u00e1nh cho 100 h\u1ed3ng c\u00f4n.<\/p>\n<p>\u201cNg\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 gi\u00e0 b\u1ecb gi\u1ebft, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ec1n m\u1ea1ng, \u0111\u00e1ng l\u00fd kh\u00f4ng n\u00ean cho ti\u1ec1n mai t\u00e1ng n\u1eefa. Nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 : gi\u00e0 nua th\u1ea5t th\u1ec3u, m\u1eb9 con ngh\u00e8o t\u00fang, l\u1ea1i b\u1ecb n\u1ea1n ch\u1ebft th\u1ea3m \u1edf gi\u1eefa n\u01a1i Kinh th\u00e0nh, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t ! V\u1eady chu\u1ea9n cho c\u1ee9 t\u00ean Ph\u00fa b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n cho con ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft 200 l\u1ea1ng b\u1ea1c, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c mai t\u00e1ng v\u00e0 \u0103n g\u1ea7y. Tr\u1eabm l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1ec9 gi\u1eef c\u00f4ng b\u1eb1ng, quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd ngh\u1ecb th\u00e2n, ngh\u1ecb qu\u00fd((1) Ngh\u1ecb th\u00e2n, ngh\u1ecb qu\u00fd : l\u00e0 ch\u1ed7 h\u1ecd h\u00e0ng v\u1edbi nh\u00e0 vua, hay l\u00e0 ch\u1ed7 c\u00f3 ch\u1ee9c t\u01b0\u1edbc sang tr\u1ecdng, \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecb mi\u1ec5n t\u1ed9i ho\u1eb7c gi\u1ea3m t\u1ed9i.1). Ph\u00e0m c\u00e1c em v\u00e0 con ch\u00e1u, ch\u1edb n\u00ean coi khinh, l\u1ea5y th\u00e2n \u0111\u1ec3 th\u1eed ph\u00e1p lu\u1eadt. G\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng ch\u1eb3ng xa, ai n\u1ea5y ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n \u0111\u00f3 !\u201d<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cLi\u1ec7u ph\u00e1i 100 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 coi gi\u1eef th\u00e0nh Tri\u1ec7u T\u01b0\u1eddng. V\u00e0 xin d\u1ef1ng m\u1ed9t ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf tr\u00ean n\u00fai Ho\u00e0ng V\u00e2n ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc th\u00e0nh \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam c\u1ea5m. (Ph\u00e1o \u0111\u00e0i ; chu vi d\u00e0i 1 tr\u01b0\u1ee3ng 1 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c ; trong l\u00f2ng, ngang 3 tr\u01b0\u1ee3ng, 8 th\u01b0\u1edbc, x\u00e2y b\u1eb1ng \u0111\u00e1 n\u00fai, tr\u00ean r\u1ed9ng 2 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 3 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, cao 5 th\u01b0\u1edbc). Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u, cho \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 ph\u00e1o \u0111\u00e0i V\u00e2n T\u1ee5.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh d\u00e2ng b\u1ea3n t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh t\u1eb7ng \u1ea5m v\u00e0 ra \u00e2n th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n tu\u1ea5t cho nh\u1eefng quan v\u0103n, quan v\u00f5 v\u00e0 binh l\u00ednh tr\u1eadn vong khi \u0111\u00e1nh th\u00e0nh \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, chu\u1ea9n cho c\u00e1c qu\u1ea3n c\u01a1 th\u00ec truy t\u1eb7ng ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt t\u00f2ng tam ph\u1ea9m v\u00e0 th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 40 l\u1ea1ng, cho 1 ng\u01b0\u1eddi con \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m, l\u00e0m ch\u01b0 qu\u00e2n ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m ; c\u00e1c ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, th\u00ec truy t\u1eb7ng l\u00e0m cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m v\u00e0 th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 10 l\u1ea1ng, cho 1 ng\u01b0\u1eddi con l\u00e0m \u1ea5m t\u1eed, ch\u00e1nh c\u1eedu ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9 ; c\u00e1c quy\u1ec1n sai ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i th\u00ec truy th\u1ee5 l\u00e0m ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m v\u00e0 th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 10 l\u1ea1ng, cho 1 con l\u00e0m \u1ea5m t\u1eed, t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9 ; c\u00e1c quy\u1ec1n sai \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ec truy th\u1ee5 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, tr\u1eadt ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng b\u1ea1c 3 l\u1ea1ng, cho 1 ng\u01b0\u1eddi con \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n binh, dao v\u00e0 thu\u1ebf th\u00e2n m\u00e3n \u0111\u1eddi. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u theo h\u00e0m truy t\u1eb7ng, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t. C\u00e1c qu\u00e2n l\u00ednh th\u00ec cho 1 ng\u01b0\u1eddi con \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n binh, dao, th\u00e2n thu\u1ebf m\u00e3n \u0111\u1eddi, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 l\u1ea1ng b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Truy ph\u1ee5c cho m\u1ea5y vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch, \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c, \u0111\u00e3 ch\u1ebft : B\u00f9i \u0110\u1ee9c Minh v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9i l\u00e0 Ch\u1ee7 s\u1ef1, Ng\u00f4 B\u00e1 Tu\u00e2n l\u00e0 T\u01b0 v\u1ee5.<\/p>\n<p>Khai m\u1ecf k\u1ebdm \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean. Ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 Tham tri Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u00e1i Nguy\u00ean c\u00f3 c\u00e1c x\u1ee9 B\u1ea3n S\u01a1n, L\u0169ng S\u01a1n (thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u1ed3ng H\u1ef7), Quan Tri\u1ec1u (t\u00ean x\u00e3), Nam Ti\u1ec1n (t\u00ean ng\u00f2i, thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00fa L\u01b0\u01a1ng) \u0111\u1ec1u c\u00f3 k\u1ebdm. Nay c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc Ninh t\u00ean l\u00e0 Chu Danh H\u1ed7, t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u0111\u1ee9ng thu\u00ea m\u1ed9 ho\u00e1 phu \u00b3f \u00a4\u0309 khai \u0111\u00e0o v\u00e0 n\u1ea5u. V\u1eady xin sai quan t\u1ec9nh c\u00f9ng ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 \u0111i\u1ec3n b\u1ea1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1i C\u1eadn tr\u00f4ng coi c\u00f4ng vi\u1ec7c ; c\u1ee9 100 c\u00e2n ch\u00ec tr\u1ea3 cho 22 quan ti\u1ec1n\u201d. Vua y cho. Vua l\u1ea1i ngh\u0129 : nh\u1eefng m\u1ecf \u1ea5y l\u1ea5p k\u00edn \u0111\u00e3 l\u00e2u, trong \u0111\u00f3 \u0111\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u00e1 l\u1ea5p \u0111\u1ea7y, c\u00e2y c\u1ed1i um t\u00f9m, t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ed9t phen khai \u0111\u00e0o m\u1edbi d\u1ec5 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c. Li\u1ec1n sai quan t\u1ec9nh ph\u00e1i 1 vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111em 300 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 khai \u0111\u00e0o, r\u1ed3i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ef1 ch\u1ec9 d\u1eabn c\u1ee7a 2, 3 ho\u00e1 phu do Chu Danh H\u1ed7 \u0111\u00e3 thu\u00ea m\u01b0\u1ee3n, nh\u1eb7t l\u1ea5y ch\u00ec v\u00e0 than, \u0111\u1eb7t l\u00f2 n\u1ea5u. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c ; m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ea7u c\u1ea5p cho ti\u1ec1n 3 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng. Sau \u0111\u00f3, v\u00ec l\u00e0m n\u1eb7ng nh\u1ecdc, th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho quan qu\u00e2n m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ; l\u1ea1i cho tr\u00e2u r\u01b0\u1ee3u khao l\u1ea1o m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ednh m\u1ed9 trong 10 \u0111\u1ed9i c\u01a1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ecf tr\u1ed1n v\u00e0 ch\u1ebft, ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00f3 105 ng\u01b0\u1eddi\u201d. Chu\u1ea9n cho d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t v\u00e0 Nh\u1ecb, thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 th\u00eam, theo th\u1ee9 t\u1ef1 sung b\u1ed5.<\/p>\n<p>Sai Ngh\u1ec7 An d\u1ed3n 3 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam, c\u01a1 An Tr\u00e1ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Ninh, 6 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay phi\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i l\u1ea1i l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p qu\u1ea7n \u00e1o cho l\u00ednh Kinh \u0111i th\u00fa \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Tr\u01b0\u1edbc kia b\u00e0n \u0111\u1ecbnh kinh binh \u0111i th\u00fa \u1edf ngo\u00e0i, th\u00e1ng xu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3t qu\u1ea7n \u00e1o r\u1ed3i, th\u00ec m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00f4i kh\u00f4ng c\u1ea5p n\u1eefa. \u0110\u1ebfn nay, vua ngh\u0129 : m\u00f9a xu\u00e2n \u1ea5m \u00e1p, n\u1ebfu c\u1ea5p cho tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u1ebfn m\u00f9a \u0111\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec ch\u1ed1ng r\u00e9t ! B\u00e8n \u0111\u1ecbnh : b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb k\u1ef3 sang n\u0103m thay phi\u00ean \u0111i th\u00fa, tr\u1eeb t\u1eeb ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng tr\u1edf l\u00ean, \u1edf Kinh, v\u1eabn theo l\u1ec7, ban th\u01b0\u1edfng, c\u00f2n th\u01b0 l\u1ea1i v\u00e0 qu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00e1ng 9, do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi may c\u1ea5p cho. N\u1ebfu v\u1ec7 n\u00e0o sang n\u0103m c\u00f2n l\u01b0u th\u00fa, th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 9 s\u1ebd l\u1ea1i ph\u00e1t. T\u1eeb nay c\u1ee9 theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Sai \u0111em nh\u1eefng con d\u1ea5u b\u1eb1ng s\u1eaft \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng ni\u00eam phong v\u00e0o v\u00e0ng, b\u1ea1c do N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 gi\u1eef tr\u01b0\u1edbc, giao cho b\u1ed9 H\u1ed9 gi\u1eef (d\u1ea5u b\u1eb1ng s\u1eaft 13 qu\u1ea3, tr\u01b0\u1edbc do N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 gi\u1eef). Sau n\u00e0y, h\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng d\u1ea5u \u0111\u1ec3 ghi, s\u1ebd do b\u1ed9 H\u1ed9 chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 b\u1ed1n nha hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng c\u00f9ng l\u00e0m.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c nha \u1edf Kinh c\u00f3 ph\u00e1t \u0111\u1ec7 gi\u1ea5y t\u1edd, th\u01b0, tr\u00e1t ph\u1ea3i k\u00ea r\u00f5 s\u1ed1 m\u1ee5c v\u00e0 s\u1ef1 vi\u1ec7c, ph\u00e1i t\u00e1 l\u0129nh thu\u1ed9c nha m\u00ecnh hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi t\u00e1 l\u0129nh b\u1ed9 Binh, giao v\u00e0 nh\u1eadn theo \u0111\u00fang l\u1ec7 m\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111i, r\u1ed3i ph\u1ea3i l\u00e0m hai b\u1ea3n nh\u1eadt k\u00fd, \u0111\u1ec1u k\u00fd t\u00ean \u0111\u00f3ng d\u1ea5u ; 1 b\u1ea3n do b\u1ed9 Binh, 1 b\u1ea3n do nha nguy\u00ean ph\u00e1t gi\u1eef \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u. B\u1ed9 Binh ph\u00e1t \u0111\u1ec7 v\u0103n th\u01b0, c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn ty Th\u00f4ng ch\u00ednh, theo th\u1ec3 l\u1ec7 \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m. C\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i ph\u00e1t \u0111\u1ec7 v\u0103n th\u01b0, n\u1ebfu vi\u1ec7c thu\u1ed9c ty B\u1ed1 ch\u00ednh th\u00ec sai \u0111em gi\u1ea5y t\u1edd \u0111\u1ebfn ty \u00e1n s\u00e1t nh\u1eadn ph\u00e1t, c\u0169ng v\u00e0o s\u1ed5 nh\u1eadt k\u00fd, k\u00fd t\u00ean, \u0111\u00f3ng d\u1ea5u \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng : t\u1ec9nh th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y d\u1ef1ng m\u00e0 \u0111\u1ea5t \u1ea5y c\u0169ng ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ed7 c\u00f3 h\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u1eb9p, n\u00ean \u0111\u1ecbnh x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i phi\u00ean tr\u1ea5n h\u00f9ng m\u1ea1nh h\u01a1n. Sai Tu\u1ea7n ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi vi\u00ean Gi\u00e1m th\u00e0nh t\u00ecm ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ecba th\u1ebf cao r\u00e1o s\u00e1ng s\u1ee7a, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c trung \u0111\u1ed9, c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u00ec t\u00e2u l\u00ean. Phong t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ecba th\u1ebf trong t\u1ec9nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u1edf gi\u00e1p n\u00fai v\u00e0 ven bi\u1ec3n, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01a1i th\u00edch trung th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb9p. Duy c\u00f3 m\u1ea5y l\u00e0ng Ph\u00fa T\u00e0i, \u0110\u1ea1i N\u1eabm thu\u1ed9c huy\u1ec7n Tuy \u0110\u1ecbnh, b\u1ed1n m\u1eb7t b\u1eb1ng ph\u1eb3ng r\u1ed9ng r\u00e3i, l\u00e0ng m\u1ea1c li\u1ec1n nhau, ph\u00eda \u0111\u00f4ng c\u00f3 s\u00f4ng Ph\u1ed1 H\u1eddi, ph\u00eda t\u00e2y nam c\u00f3 s\u00f4ng Phan Thi\u1ebft ch\u1ea3y th\u00f4ng ra bi\u1ec3n c\u1ed3n c\u00e1t \u0111\u1ee9ng s\u1eefng \u1edf \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, n\u00fai l\u1edbn \u00f4m \u1ea5p \u1edf \u0111\u1eb1ng sau. N\u00f3i v\u1ec1 h\u00ecnh th\u1eafng, kh\u00f4ng \u0111\u00e2u h\u01a1n ch\u1ed7 \u0111\u00f3. V\u1eady xin d\u1eddi t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3 ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecba gi\u1edbi, gi\u00e1p t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0, d\u00e0i h\u01a1n 40000 tr\u01b0\u1ee3ng, tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i \u0111\u1ecba gi\u1edbi t\u1ec9nh Bi\u00ean H\u00f2a d\u00e0i h\u01a1n 20000 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 h\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKi\u1ebfn thi\u1ebft t\u1ec9nh th\u00e0nh, c\u1ed1t ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 qu\u00e2n b\u00ecnh trung \u0111\u1ed9 v\u00e0 ph\u1ea3i l\u1ea5y kinh s\u01b0 l\u00e0m c\u0103n b\u1ea3n, th\u1ebf m\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t ng\u01b0\u01a1i ch\u1ecdn, so v\u1edbi ch\u1ed7 t\u1ec9nh l\u1ef5 c\u0169, ch\u1eb3ng nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 kh\u00f4ng qu\u00e2n b\u00ecnh, m\u00e0 l\u1ea1i c\u00e1ch kinh th\u00e0nh xa l\u1eafm ! Hu\u1ed1ng chi Kh\u00e1nh Ho\u00e0 thu\u1ed9c B\u00ecnh Thu\u1eadn th\u1ed1ng qu\u1ea3n, n\u1ebfu d\u1eddi \u0111\u00f3ng \u1edf \u0111\u1ea5y th\u00ec t\u1eeb Thu\u1eadn T\u1ec9nh tr\u1edf v\u00e0o trong \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn Lai, h\u00e0ng h\u01a1n 10 tr\u1ea1m, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i d\u1eb1ng d\u1eb7c, b\u00f3ng ng\u01b0\u1eddi th\u01b0a th\u1edbt, l\u00fac h\u1eefu s\u1ef1 th\u00ec tr\u00f4ng nom c\u1ea3 sao \u0111\u01b0\u1ee3c ! Ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng nh\u1edb \u01b0 : tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Th\u1ed5 Man g\u00e2y bi\u1ebfn t\u1eeb Thu\u1eadn V\u00f5ng \u0111\u1ebfn Thu\u1eadn Mai \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m b\u1ecb ngh\u1ebdn, n\u1ebfu ch\u1eb3ng c\u00f3 l\u00ednh kinh t\u1eeb trong Nam k\u00e9o ra, mau l\u1eb9 c\u1ee9u vi\u1ec7n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, th\u00ec xu\u00fdt n\u1eefa ch\u1eb3ng c\u00f3 c\u00e1i lo \u201croi d\u00e0i c\u0169ng kh\u00f4ng v\u1edbi \u0111\u1ebfn b\u1ee5ng ng\u1ef1a\u201d \u0111\u00f3 sao ? K\u1ec3 ra, ki\u1ebfn thi\u1ebft t\u1ec9nh th\u00e0nh, c\u0169ng l\u00e0 c\u1ed1t \u0111\u1ec3 t\u00ecm k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i m\u00e0 th\u00f4i. N\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t t\u1ed1t, th\u00ec c\u1ea7n g\u00ec l\u1ea1i ph\u1ea3i m\u1ed9t phen l\u00e0m cho kh\u00f3 nh\u1ecdc ph\u00ed t\u1ed5n n\u1eefa ? Ch\u1eb3ng qua ng\u01b0\u01a1i ch\u1ec9 cho r\u1eb1ng Ph\u1ed1 H\u1eddi v\u00e0 Phan Thi\u1ebft l\u00e0 ch\u1ed7 ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, n\u00ean m\u1edbi khinh su\u1ea5t l\u1ea5y \u00fd ri\u00eang m\u00e0 b\u00e0n xin. Th\u1ebf l\u00e0 kh\u00f4ng kh\u1ecfi ch\u1ec9 th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u nh\u1ecf m\u00e0 qu\u00ean khu\u1ea5y vi\u1ec7c l\u1edbn. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf. V\u1ea3, ch\u1ed7 t\u1ec9nh l\u1ef5 hi\u1ec7n t\u1ea1i, tuy ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ea5t \u0111\u1eb9p, nh\u01b0ng kho t\u00e0ng, dinh th\u1ef1 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 x\u00e2y d\u1ef1ng r\u1ed3i, chu\u1ea9n cho h\u00e3y c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nguy\u00ean nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sau m\u00f9a l\u00e0m ru\u1ed9ng, vi\u1ec7c \u0111\u00e3 v\u00e3n s\u1ebd \u0111\u1eafp t\u1ea1m th\u00e0nh \u0111\u1ea5t cao tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 6 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 vi\u1ec7c \u0111\u00f3ng gi\u1eef v\u1eefng ch\u1eafc l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh xu\u1ea5t kho l\u1ea5y 10000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, 50000 quan ti\u1ec1n, \u0111em \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n<p>Cho con c\u1ee7a Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a h\u1ea7u t\u1eb7ng Thi\u1ebfu b\u1ea3o Phan V\u0103n Thu\u00fd l\u00e0 Phan V\u0103n C\u1eedu, V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong l\u00e0m Ch\u01b0\u01a1ng Ngh\u0129a b\u00e1. Thu\u00fd, t\u1eeb l\u00fac m\u1edbi trung h\u01b0ng, theo \u0111\u00f2i l\u00e2u ng\u00e0y, c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u00f4ng lao r\u00f5 r\u1ec7t. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y , Nam K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c, Thu\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c trao ch\u1ee9c Th\u1ea3o ngh\u1ecbch H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, tr\u1eadn \u0111\u00e1nh \u1edf Bi\u00ean Long b\u1ebb g\u00e3y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u0169i s\u1eafc b\u00e9n c\u1ee7a cu\u1ed3ng t\u1eb7c, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfn c\u00f4ng to nh\u1ea5t, sau b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft. \u0110\u1ebfn nay, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 y\u00ean, vua ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, cho n\u00ean gia \u00e2n cho con.<\/p>\n<p>Cho c\u00e1c Ho\u00e0ng t\u1eed l\u00e0 Mi\u00ean Th\u1ea7n, Mi\u00ean Th\u1ee7, Mi\u00ean Th\u1ea9m, Mi\u00ean Trinh, Mi\u00ean B\u1ea3o, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed9i D\u1ef1c b\u1ea3o v\u1ec7 binh. L\u1ea1i cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9 l\u1eadp 2 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh. Ng\u00e0y n\u00e0o m\u1ed9 \u0111\u1ee7, th\u00ec r\u00fat ngay l\u00ednh D\u1ef1c b\u1ea3o tr\u1edf v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c tin Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng b\u1ecb \u1ed1m, vua sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em thu\u1ed1c men ban cho. V\u00e0 d\u1ee5 : \u201cT\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c quan to nh\u01b0 T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c h\u1ec5 c\u00f3 \u0111au \u1ed1m, n\u1ebfu b\u1ec7nh h\u01a1i n\u1eb7ng v\u00e0 ng\u00e0y n\u00e0o l\u00e0nh m\u1ea1nh, l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u nh\u00e2n ti\u1ec7n ghi ph\u1ee5 v\u00e0o t\u1edd s\u1edb \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u xin : \u201cL\u1ef1a l\u1ea5y ty thu\u1ed9c trong b\u1ed9 cho \u0111i thanh tra t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh v\u00e0 3 t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng (3 t\u1ec9nh n\u00e0y, kho\u00e1 thanh tra n\u0103m ngo\u00e1i, v\u00ec c\u00f3 vi\u1ec7c d\u1eb9p gi\u1eb7c, n\u00ean cho ho\u00e3n). L\u1ea1i xin ph\u00e1i c\u00e1c vi\u00ean Khoa \u0111\u1ea1o chia \u0111i s\u00e1t h\u1ea1ch. Vua cho r\u1eb1ng s\u1ed1 vi\u00ean Khoa \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, n\u00ean chu\u1ea9n cho ph\u00e1i 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i Th\u1eeba Thi\u00ean, 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i Nam \u2013 Ng\u00e3i, 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i B\u00ecnh \u2013 Tr\u1ecb, 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i An T\u0129nh, 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111i Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh ; c\u00f2n Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Th\u00e1i Nguy\u00ean \u00edt vi\u1ec7c th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXII<\/a> \u2013 162<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 [[1835], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t \u0111\u1ed3n T\u0129nh Man thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. Ba ch\u00e2u Ba Lan, T\u1ea7m B\u00f4n, M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng thu\u1ed9c ph\u1ee7 Cam L\u1ed9 trong t\u1ec9nh h\u1ea1t, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec gi\u1eb7c Man qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, th\u1ed5 d\u00e2n \u0111em l\u00f2ng s\u1ee3 h\u00e3i, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi xi\u00eau gi\u1ea1t ch\u01b0a v\u1ec1. Quan t\u1ec9nh xin thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u1edf s\u00f4ng T\u1ea7m L\u1ee5c (thu\u1ed9c ch\u00e2u T\u1ea7m B\u00f4n) ph\u00e1i l\u00ednh \u0111\u1ebfn canh gi\u1eef \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi xin, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed3n T\u0129nh Man, ph\u00e1i 50 l\u00ednh c\u01a1 \u0110\u1ecbnh Man \u0111\u00f3ng gi\u1eef, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n thay phi\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ednh c\u01a1 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 thu\u1ed9c t\u1ec9nh (nguy\u00ean l\u00e0 th\u1ee3 trong quan c\u1ee5c v\u00e0 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh) nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u1ed1n \u0111i, ch\u1eb3ng th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169. V\u1eady xin chia b\u1ed5 l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 Nh\u1ea5t v\u00e0 Nh\u1ecb\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>B\u1ed9 bi\u1ec1n H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 th\u00ed sai Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c tr\u1ed1n, ngu\u1ef5 x\u01b0ng ph\u00f3 H\u1eadu qu\u00e2n \u0110o\u00e0n Danh L\u1ea1i. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua, chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p v\u00e0 300 quan ti\u1ec1n. Sau \u0111\u00f3, t\u00ean L\u1ea1i v\u01b0\u1ee3t ng\u1ee5c tr\u1ed1n tho\u00e1t. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 d\u00e2ng s\u1edb, xin nh\u1eadn t\u1ed9i. Vua l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110o\u00e0n Danh L\u1ea1i l\u00e0 gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u0111\u00e3 l\u00e2u n\u0103m, v\u1eeba m\u1edbi b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec3 x\u1eed \u00e1n, \u0111\u1ed3 h\u00ecnh c\u1ee5 c\u00f3 \u0111\u1ee7 c\u0169i g\u1ed7, xi\u1ec1ng s\u1eaft, ch\u1ed7 nh\u00e0 ng\u1ee5c c\u00f3 t\u01b0\u1eddng \u0111\u00e1 bao quanh, th\u1ebf m\u00e0 n\u00f3 d\u1ec5 d\u00e0ng c\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111inh, m\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u0169i, v\u01b0\u1ee3t hai l\u1ea7n t\u01b0\u1eddng th\u00e0nh, \u0111eo xi\u1ec1ng tr\u1ed1n \u0111i, m\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 quan l\u1ea1i, qu\u00e2n d\u00e2n trong ngo\u00e0i m\u1ed9t th\u00e0nh \u0111\u1ec1u ng\u1ee7 m\u00ea, kh\u00f4ng m\u1ed9t ai bi\u1ebft ! Th\u1ebf th\u00ec vi\u1ec7c canh ph\u00f2ng s\u01a1 h\u1edf l\u1ea1i l\u00e0 d\u01b0\u1eddng n\u00e0o ? Vi\u1ec7c \u1ea5y nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1ee7 bi\u1ebft vi\u1ec7c kh\u00e1c c\u0169ng b\u1ecf b\u00ea tr\u1ec5. Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 l\u1ed7i, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t d\u00f9ng, u\u1ef7 cho tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cai tr\u1ecb 2 t\u1ec9nh. Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 c\u0169ng l\u00e0 vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c, c\u1ea5t nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 h\u00ecnh, th\u1ebf m\u00e0 hi\u1ec7n giam t\u00ean tr\u1ecdng ph\u1ea1m, l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft nghi\u00eam s\u1ee9c canh ph\u00f2ng, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u1ec3 n\u00f3 tr\u1ed1n tho\u00e1t ! L\u0169 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00eam n\u1eb1m, vu\u1ed1t b\u1ee5ng, ngh\u0129 c\u00f3 x\u1ea5u h\u1ed5 kh\u00f4ng ? V\u1eady, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, tr\u01b0\u1edbc gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, Ho\u00e0ng T\u1ebf M\u1ef9 ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho l\u01b0u d\u1ee5ng, \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n \u0111i\u1ec1u tra l\u00f9ng b\u1eaft (t\u00ean L\u1ea1i). V\u1ea3, nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u00f9 ph\u1ea1m v\u01b0\u1ee3t ng\u1ee5c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1eddng v\u1eabn v\u1ee1 ra, c\u1ea7n ph\u1ea3i th\u00f4ng s\u1ee9c l\u1ea1i, nay chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : ph\u00e0m nh\u1eefng t\u00f9 b\u1ecb giam c\u1ea5m, n\u1ebfu l\u00e0 t\u00f9 tr\u1ecdng ph\u1ea1m b\u1ecb x\u1eed quy\u1ebft th\u00ec s\u1ee9c sai l\u0169 \u0111\u1ec1 lao, t\u01b0 ng\u1ee5c ph\u1ea3i giam ri\u00eang cho nghi\u00eam c\u1ea9n, ch\u1edb \u0111\u1ec3 l\u1eabn l\u1ed9n, r\u1ed3i d\u00f9ng th\u00eam xi\u1ec1ng kho\u00e1 v\u00e0 g\u00f4ng c\u00f9m c\u1ed1t cho b\u1ec1n ch\u1eafc. N\u1ebfu ch\u00fang v\u00ec giam gi\u1eef m\u00e0 \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, c\u0169ng ch\u1eb3ng b\u1ecb t\u1ed9i phi h\u00ecnh((1) Phi h\u00ecnh : l\u00e0m tr\u00e1i h\u00ecnh ph\u1ea1t.1). Nh\u01b0 v\u1eady khi\u1ebfn cho nh\u1eefng \u0111\u1ee9a \u0111\u1ea1i gian c\u1ef1c \u00e1c ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed1n ch\u1ebft m\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u1ecfi m\u1eafc t\u1ed9i v\u1ea1. V\u1eady ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n tu\u00e2n theo !\u201d L\u1ea1i chu\u1ea9n cho c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3, h\u1ec5 ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m l\u00e0 \u0110o\u00e0n Danh L\u1ea1i, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 quan qu\u00e2n, d\u00e2n th\u1ee9, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 500 quan ti\u1ec1n ; k\u1ebb n\u00e0o bi\u1ebft r\u00f5 s\u1ef1 t\u00ecnh m\u00e0 c\u00f2n ch\u1ee9a ch\u1ea5p th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Truy lu\u1eadn v\u1ec1 t\u1ed9i c\u1ee7a nguy\u00ean T\u1ed5ng tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t, Khoa \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n V\u0103n v\u00e0 V\u0169 Danh Th\u1ea1c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t khi \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, d\u00f9ng l\u0169 ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, ngh\u1ecbch Nh\u00e3 l\u00e0m nanh vu\u1ed1t, l\u1ea5y \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed9i B\u1eafc thu\u1eadn l\u00e0m t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc. L\u0169 ch\u00fang v\u1ed1n ch\u1eb3ng ph\u1ea3i lo\u00e0i l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, t\u00ednh \u00e1c kh\u00f3 thu\u1ea7n. Cho n\u00ean Duy\u1ec7t ch\u1ebft ch\u01b0a bao l\u00e2u, ngh\u1ecbch Nh\u00e3 \u0111em ngay \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc thu\u1eadn c\u00f9ng l\u0169 ch\u1ecdi g\u00e0, ph\u01b0\u1eddng h\u00e1t \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u1edd, gi\u1eef th\u00e0nh l\u00e0m ph\u1ea3n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb m\u00ea ho\u1eb7c, v\u1ea1 l\u00e2y \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, l\u00e0m phi\u1ec1n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i quan qu\u00e2n ph\u1ea3i ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. N\u0103m t\u1ec9nh th\u00e0nh tuy \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng th\u00e0nh Phi\u00ean An l\u00e0 ch\u1ed7 Duy\u1ec7t \u1edf tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c h\u00e3y c\u00f2n chi\u1ebfm gi\u1eef, do \u0111\u1ea5y nh\u1eefng c\u1ee7a c\u1ea3i \u1edf trong th\u00e0nh \u0111\u1ec1u b\u1ecb m\u1ea5t s\u1ea1ch. Quan qu\u00e2n lu\u00f4n n\u0103m \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1ecb ch\u1ebft ! Tai v\u1ea1 \u0111\u00f3 kh\u00f4ng sao n\u00f3i h\u1ebft ! Nay Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 ch\u1ebft, d\u1eabu kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e9t k\u1ef9 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 tr\u1ea1ng, nh\u01b0ng xem nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 t\u00ean con nu\u00f4i l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u00e1n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ra v\u00e0o trong th\u00e0nh, li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi ngh\u1ecbch Kh\u00f4i v\u00e0 khi \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch \u0111\u1ebfn nh\u00e0 th\u1edd L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, toan \u0111em B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean b\u00f3 l\u00e0m \u0111\u00e8n \u0111u\u1ed1c \u0111\u1ec3 t\u1ebf Duy\u1ec7t, th\u00ec ch\u1eb3ng vi\u1ec7c k\u00edn n\u00e0o kh\u00f4ng l\u1ed9, ch\u1eb3ng vi\u1ec7c nh\u1ecf n\u00e0o kh\u00f4ng r\u00f5. Th\u1ebf th\u00ec t\u00e2m t\u00edch c\u1ee7a Duy\u1ec7t ch\u1eb3ng c\u1ea7n h\u1ecfi c\u0169ng bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu ch\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u00f5 t\u1ed9i danh th\u00ec e kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 r\u0103n ng\u01b0\u1eddi sau n\u00e0y. V\u1eady xin truy \u0111o\u1ea1t quan ch\u1ee9c c\u1ee7a Duy\u1ec7t, c\u00f2n v\u1ee3 con Duy\u1ec7t th\u00ec giao b\u1ed9 H\u00ecnh tra r\u00f5, nghi\u00eam x\u1eed \u0111\u1ec3 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cL\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t do ho\u1ea1n quan xu\u1ea5t th\u00e2n, v\u1ed1n l\u00e0 \u0111\u1ea7y t\u1edb trong nh\u00e0, nh\u00e2n bu\u1ed5i trung h\u01b0ng r\u1ed3ng m\u00e2y g\u1eb7p h\u1ed9i, c\u0169ng d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng lao trong cu\u1ed9c d\u1eb9p y\u00ean T\u00e2y S\u01a1n. \u0110\u1ee9c Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, ngh\u0129 h\u1eafn khi tu\u1ed5i tr\u1ebb, h\u1ea7u h\u1ea1 \u1edf trong cung, tin nh\u01b0 ru\u1ed9t th\u1ecbt n\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 trao cho c\u1edd ti\u1ebft v\u00e0 ph\u1ee7 vi\u1ec7t. Ch\u1eb3ng ng\u1edd l\u0169 \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo\u00e0i l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, ng\u00e0y c\u00e0ng r\u00f4ng r\u1ee1, d\u1ea7n d\u1ea7n c\u00f3 \u00fd kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m t\u00f4i, r\u00f4ng d\u00e0i l\u00e0m c\u00e0n n\u00f3i n\u0103ng ng\u00f4ng cu\u1ed3ng, b\u1ed9i ngh\u1ecbch, ch\u1ec9 v\u00ec l\u00f2ng c\u00f2n s\u1ee3 \u0111\u1ee9c th\u00e1nh minh, l\u1ea1i v\u00ec c\u00f2n nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi chen vai th\u00edch c\u00e1nh, n\u00ean Duy\u1ec7t d\u00f9 c\u00f3 l\u00f2ng gian, c\u0169ng ch\u01b0a d\u00e1m l\u1ed9. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta khi c\u00f3 tu\u1ed5i c\u0169ng \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1ea7n bi\u1ebft th\u00f3p, nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 t\u00ean \u0111\u1ea7y t\u1edb \u1ea5y tuy mang l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p, nh\u01b0ng thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, t\u00f4i con ai ch\u1ecbu theo k\u1ebb th\u00e2n t\u00e0n sau khi \u0111\u00e3 thi\u1ebfn, ch\u1eafc h\u1eafn kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ! \u0110\u1ed1i \u0111\u00e3i tuy ng\u00e0y nh\u1ea1t d\u1ea7n, nh\u01b0ng c\u1ee9 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng r\u1ed3i b\u1ecf qua. \u0110\u1ebfn khi ta n\u1ed1i ng\u00f4i, c\u0169ng cho r\u1eb1ng c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i c\u0169 kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1ea5y, m\u00e0 h\u1eafn l\u1ea1i \u0111\u00e3 gi\u00e0 r\u1ed3i, n\u00ean h\u00e3y c\u1ee9 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e3i t\u1eed t\u1ebf, ho\u1eb7c gi\u1ea3 h\u1eafn bi\u1ebft ng\u1ea7m \u0111\u1ed5i th\u00f3i x\u1ea5u, l\u1eb7ng theo \u0111\u1ee9c ho\u00e1, \u0111\u1ec3 c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o to\u00e0n, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c r\u1ea5t t\u1ed1t. Ch\u1eb3ng ng\u1edd h\u1eafn b\u1ee5ng ngh\u0129 nh\u01b0 r\u1eafn, r\u1ebft, t\u00ednh t\u1ef1a h\u1ed5 lang, ng\u00f4ng cu\u1ed3ng c\u00e0ng l\u1eafm, c\u00e0n r\u1ee1 ng\u00e0y th\u00eam, th\u01b0\u1eddng l\u1edbn ti\u1ebfng n\u00f3i v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi : b\u1edbi v\u1ea1ch \u0111i\u1ec1u thi\u1ebfu s\u00f3t c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, khoe khoang t\u00e0i gi\u1ecfi c\u1ee7a m\u00ecnh, ph\u1ec9 b\u00e1ng h\u1ebft l\u1eddi, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ch\u1eb3ng n\u1ee1 nghe n\u1eefa !<\/p>\n<p>N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, trong t\u00f9 ph\u1ea1m Thanh \u2013 Ngh\u1ec7, ph\u00e0m nh\u1eefng k\u1ebb n\u00e0o hung d\u1eef, h\u1eafn \u0111\u1ec1u chi\u00eau d\u1ee5 ra th\u00fa, t\u00e2u cho l\u1ec7 thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi c\u1edd \u0111\u1ec3 l\u00e0m nanh vu\u1ed1t. L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i, l\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u00f4 l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1eafn ti\u1ebfn c\u1eed l\u00e0m quan \u0111\u1ebfn Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, theo \u1edf d\u01b0\u1edbi c\u1edd \u0111\u1ec3 l\u00e0m t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ed1i v\u1edbi th\u1ed5 h\u00e0o nh\u01b0 b\u1ecdn D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Nh\u00e3 v\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0129nh \u01afng, h\u1eafn ng\u1ea7m cho t\u00ecm \u0111\u1ebfn ; \u0111\u1ed1i v\u1edbi ch\u1ed7 th\u00f4ng gia b\u00ean ngo\u00e0i nh\u01b0 l\u0169 V\u00f5 V\u0129nh Ti\u00ean v\u00e0 V\u00f5 V\u0129nh L\u1ed9c, h\u1eafn ng\u1ea7m g\u00e2y l\u00e0m b\u00e8 \u0111\u1ea3ng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 ph\u00e1t ph\u1ed1i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3, h\u1eafn cho \u1edf c\u1ea3 trong th\u00e0nh, th\u1ea3 cho l\u00e0m l\u00ednh. L\u1ea1i ng\u1ea7m k\u00e9n l\u1ea5y nh\u1eefng voi chi\u1ebfn, kho\u1ebb v\u00e0 d\u1eef \u0111\u1ec3 \u0111em theo \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u0111\u1ed3n th\u00fa. H\u1eafn v\u01a1 v\u00e9t t\u1ea5t c\u1ea3 thuy\u1ec1n b\u00e8, s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a L\u1ee5c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111\u1ec3 c\u1ea3 \u1edf th\u00e0nh Phi\u00ean An. L\u1ea1i ri\u00eang nghe nh\u1eefng l\u1eddi x\u1ea3o tr\u00e1 c\u1ee7a Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh, h\u00fat m\u00e1u r\u00e1n m\u1ee1 h\u1ea7u h\u1ebft nh\u00e2n d\u00e2n s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3. Duy\u1ec7t d\u00f9ng ki\u1ec7t s\u1ee9c qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n, \u0111\u1eafp cao th\u00e0nh Phi\u00ean An, l\u1ed9ng h\u00e0nh c\u0169ng nh\u01b0 th\u00e0nh \u1edf kinh \u0111\u00f4, m\u00e0 h\u00e0o l\u1ea1i c\u00f3 ph\u1ea7n s\u00e2u h\u01a1n. N\u1ebfu b\u1ea3o \u0111\u1eafp th\u00e0nh cao, \u0111\u00e0o h\u00e0o s\u00e2u \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eb7c Xi\u00eam, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n n\u00ean ph\u00f2ng gi\u1eef \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 n\u00ean ph\u00f2ng gi\u1eef \u1edf Ch\u00e2n L\u1ea1p, h\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i b\u1ecf b\u1ed1n t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng m\u00e0 ch\u1ec9 gi\u1eef \u1edf Phi\u00ean An hay sao ? R\u00f5 r\u00e0ng th\u1ebf l\u00e0 Duy\u1ec7t c\u1ed1t ph\u00f2ng ng\u1eeba tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ch\u1ee9 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i ph\u00f2ng ng\u1eeba gi\u1eb7c ngo\u00e0i. Suy \u0111\u00f3 ra, th\u00ec t\u00e2m \u0111\u1ecba h\u1eafn ng\u01b0\u1eddi qua \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169ng \u0111\u1ec1u bi\u1ebft r\u00f5. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec1u n\u00e9 m\u1eaft, \u0111au l\u00f2ng ch\u1ec9 gi\u1eadn r\u1eb1ng ch\u1eb3ng ch\u1ecbu v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 s\u1edbm ph\u00e1t gi\u00e1c ra \u0111\u00f3 th\u00f4i.<\/p>\n<p>\u201cNu\u00f4i ong tay \u00e1o, m\u1ed1i v\u1ea1 ng\u00e0y m\u1ed9t to, cho n\u00ean t\u00ean quan ho\u1ea1n l\u1ed9ng quy\u1ec1n \u0111\u00f3 tuy \u0111\u00e3 ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i \u00e2m, nh\u01b0ng l\u0169 lau nhau c\u00f2n gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh \u0111\u1ec3 l\u00e0m ph\u1ea3n. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ecdn quan t\u1ee9 m\u1ee5c h\u00e8n k\u00e9m ngu t\u1ed1i nh\u01b0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf, tham lam t\u00e0n b\u1ea1o nh\u01b0 B\u1ea1ch Xu\u00e2n Nguy\u00ean, m\u00e0 l\u0169 hung t\u1ee3n d\u01b0\u1edbi c\u1edd c\u1ee7a h\u1eafn hay l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng, quen th\u1ea5y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u d\u1ed1i vua, l\u1ea5n tr\u00ean, th\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n \u0111ua h\u01a1n c\u1ea3. Th\u1eadm ch\u00ed n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ta r\u1eb1ng : \u201cDuy\u1ec7t \u0111i tr\u1ea5n th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, v\u1ed1n l\u00e0 phong v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u1ea5t \u1ea5y, ch\u1ee9 ch\u1eb3ng nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ed5ng tr\u1ea5n t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng kh\u00e1c. L\u1ea1i n\u1eefa, m\u1ed9 cha v\u00e0 m\u1ed9 em c\u1ee7a Duy\u1ec7t \u0111\u1ec1u ti\u1ebfm g\u1ecdi l\u00e0 \u201cl\u0103ng\u201d ; c\u00f3 khi n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c h\u1eafn x\u01b0ng l\u00e0 \u201cc\u00f4\u201d \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m cho b\u1ed9 h\u1ea1 h\u1eafn t\u1eadp l\u00e2u th\u00e0nh quen, ch\u1ec9 bi\u1ebft c\u00f3 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ch\u1ee9 kh\u00f4ng h\u1ec1 bi\u1ebft c\u00f3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ! H\u1eefu t\u1eed c\u00f3 n\u00f3i : \u201cCh\u01b0a h\u1ec1 c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o kh\u00f4ng mu\u1ed1n ph\u1ea1m th\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 mu\u1ed1n l\u00e0m lo\u1ea1n\u201d. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u0169ng ch\u01b0a h\u1ec1 c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o mu\u1ed1n ph\u1ea1m th\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 kh\u00f4ng mu\u1ed1n l\u00e0m lo\u1ea1n\u201d. M\u1ea7m lo\u1ea1n c\u00f3 \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, th\u00ec mu\u1ed1n nh\u1eefng k\u1ebb d\u01b0\u1edbi c\u1edd h\u1eafn kh\u00f4ng l\u00e0m ph\u1ea3n sao \u0111\u01b0\u1ee3c ?<\/p>\n<p>\u201cB\u1edfi th\u1ebf, Duy\u1ec7t ch\u1ebft ch\u01b0a bao l\u00e2u, l\u0169 th\u1ee7 ngh\u1ecbch L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i \u0111\u00e3 \u0111em nhau gi\u1ebft quan, gi\u1eef th\u00e0nh, l\u00e0m ph\u1ea3n, n\u00f3i phao l\u00ean l\u00e0 b\u00e1o th\u00f9 cho Duy\u1ec7t. Ch\u00e1u ru\u1ed9t Duy\u1ec7t l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u00e1n c\u0169ng c\u00f9ng l\u00e0m ph\u1ea3n ; \u0111\u1ebfn c\u1ea3 \u0111\u1ed3ng b\u1ed9c v\u00e0 b\u1ed9 h\u1ea1 \u0111\u1ec1u theo gi\u1eb7c l\u00e0m lo\u1ea1n, kh\u00f4ng m\u1ed9t t\u00ean n\u00e0o \u0111i tr\u1ed1n c\u1ea3. Ch\u00fang c\u1ed1 k\u1ebft nhau l\u00e0m t\u1eed \u0111\u1ea3ng, c\u1eady c\u00f3 th\u00e0nh cao, h\u00e0o s\u00e2u, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c t\u00edch tr\u1eef nh\u01b0 n\u00fai, kh\u00ed gi\u1edbi tinh nhu\u1ec7, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u00f4ng nhi\u1ec1u, ch\u1ed1ng c\u1ef1 qu\u00e2n nh\u00e0 vua l\u00e2u \u0111\u1ebfn 3 n\u0103m. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 m\u1edf cho \u0111\u01b0\u1eddng s\u1ed1ng, ch\u00fang v\u1eabn kh\u00f4ng h\u1ed1i t\u1ed9i ra th\u00fa \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n d\u00e2n gan \u00f3c l\u1ea7y \u0111\u1ea5t, n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u0111au l\u00f2ng ! X\u00e9t \u0111\u1ebfn nguy\u00ean do th\u00ec L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t m\u1ed7i c\u00e1i t\u00f3c l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i t\u1ed9i ! Hu\u1ed1ng chi, ngo\u00e0i \u0111\u00f3 ra, Duy\u1ec7t c\u00f2n \u1ea5p \u1ee7 l\u00f2ng \u00e1c, n\u00f3i n\u0103ng b\u1ed9i ngh\u1ecbch, c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng l\u1eddi m\u00e0 ta ch\u01b0a n\u1ee1 v\u1ed9i n\u00f3i. Nay tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y \u0111em nh\u1eefng h\u00e0nh vi c\u1ee7a h\u1eafn \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ta tai nghe m\u1eaft th\u1ea5y v\u00e0 nh\u1eefng c\u1edb do h\u1eafn g\u00e2y n\u00ean ho\u1ea1 lo\u1ea1n m\u00e0 bi\u1ec3u th\u1ecb r\u00f5 r\u00e0ng. V\u1eady c\u00e1i ch\u1ed7 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 con ch\u00e1u h\u1eafn \u0111\u00e1ng n\u00ean x\u1eed t\u1ed9i th\u1ebf n\u00e0o, giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ngh\u0129 x\u1eed, t\u00e2u l\u00ean s\u1ebd xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 cho l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n, Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng lo\u00e0i ph\u1ec9 g\u00e2y th\u00e0nh bi\u1ebfn lo\u1ea1n, \u1ea5p \u1ee7 ho\u1ea1 thai \u0111\u00e3 l\u00e2u, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1edbi m\u1ed9t ng\u00e0y. X\u00e9t nh\u1eefng t\u1ea5n s\u1edf c\u1ee7a Duy\u1ec7t t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1ecf ra h\u00ecnh t\u00edch b\u1ed9i ngh\u1ecbch c\u00f3 \u0111\u1ebfn 6 \u0111i\u1ec1u.<\/p>\n<p>\u2013 N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4, Duy\u1ec7t t\u1ef1 ti\u1ec7n sai b\u1ecdn Phan \u0110\u1ed3ng \u0110\u1ea1t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a h\u1eafn, m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng \u0111i d\u00f2 th\u00e1m, \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n ri\u00eang sang Di\u1ebfn \u0110i\u1ec7n ; trong vi\u1ec7c n\u00e0y v\u0103n th\u01b0 h\u1eafn c\u00f3 s\u1ef1 giao th\u00f4ng chi\u00eau n\u1ed9p. X\u00e9t theo c\u00e1i ngh\u0129a ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngo\u1ea1i giao ri\u00eang, th\u00ec \u00fd ngh\u0129 v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a Duy\u1ec7t ra sao c\u00f2n ph\u1ea3i b\u00e0n g\u00ec n\u1eefa ! \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u2013 \u0110\u1ebfn khi s\u1ee9 Di\u1ebfn \u0110i\u1ec7n \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vi\u1ec7c \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 b\u1ea3o ph\u1ea3i x\u1eed \u0111o\u00e1n theo \u0111\u1ea1i ngh\u0129a, kh\u00f4ng n\u00ean nh\u1eb9 d\u1ea1 nghe ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i n\u00f3i m\u00e0 b\u1ecf giao hi\u1ebfu, g\u00e2y c\u1eebu th\u00f9, th\u1ebf m\u00e0 Duy\u1ec7t c\u00f2n c\u1ed1 xin dung n\u1ea1p. May m\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i nh\u1eefng \u0111\u1ed3 c\u1ed1ng ph\u1ea9m, cho s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, danh ngh\u0129a n\u01b0\u1edbc l\u1edbn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf s\u00e1ng ra v\u1edbi thi\u00ean h\u1ea1. Th\u1ebf l\u00e0 Duy\u1ec7t ch\u1eb3ng nh\u1eefng v\u1ee5ng t\u00ednh vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, m\u00e0 l\u1ea1i c\u1ed1 mu\u1ed1n gi\u1eef \u00fd ki\u1ebfn ri\u00eang \u0111\u1ec3 b\u00e0o ch\u1eefa cho \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 sai tr\u00e1i. \u0110\u00f3 l\u00e0 hai t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u2013 N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 7, thuy\u1ec1n Anh C\u00e1t L\u1ee3i b\u1ecb n\u1ea1n, \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 sai quan s\u1edf t\u1ea1i h\u1ed9 t\u1ed1ng, th\u1ebf m\u00e0 Duy\u1ec7t c\u1ed1 xin \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 n\u00f3i : quan tr\u1ea5n ki\u1ec1m ch\u1ebf ch\u1eb3ng b\u1eb1ng th\u1ea7n c\u00f3 quy\u1ec1n, c\u00f3 th\u1ec3 khi\u1ebfn cho n\u00f3 s\u1ee3 l\u1ec7nh t\u01b0\u1edbng v\u00e0 oai qu\u00e2n. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u1eb1ng hai ch\u1eef \u201cc\u00f3 quy\u1ec1n\u201d t\u1eeb x\u01b0a v\u1eabn r\u1ea5t ki\u00eang, th\u1ebf m\u00e0 Duy\u1ec7t nghi\u1ec5m nhi\u00ean nh\u1eadn l\u1ea5y th\u00ec ki\u00eau c\u0103ng r\u00f4ng r\u1ee1 \u0111\u1ebfn ch\u1eebng n\u00e0o ? \u0110\u00f3 l\u00e0 ba t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u2013 N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4, Th\u1ecb v\u1ec7 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00ecnh \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh v\u1ec1, t\u00e2u b\u00e0y v\u1ec1 nh\u1eefng v\u1ebft x\u1ea5u c\u1ee7a Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh l\u00e0m ri\u00eang c\u1eeda h\u00e0ng b\u00e1n ng\u00f3i v\u00e0 bu\u00f4n l\u1eadu g\u1ea1o th\u00f3c, Duy\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c tin, qua n\u0103m sau, nh\u00e2n v\u00e0o ch\u1ea7u, tha thi\u1ebft xin giao Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00ecnh cho h\u1eafn \u0111em ch\u00e9m, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec h\u1eafn s\u1ebd n\u1ed9p tr\u1ea3 ch\u1ee9c T\u1ed5ng tr\u1ea5n. Sau \u0111\u00f3, Duy\u1ec7t xin ngh\u1ec9 vi\u1ec7c T\u1ed5ng tr\u1ea5n. Nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 c\u1ed1 \u00fd \u201cb\u1eaft eo\u201d vua. \u201cB\u1eaft eo\u201d vua th\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft \u201ctr\u00ean \u0111\u1ea7u c\u00f3 ai\u201d ! T\u1ed9i n\u00e0o l\u1edbn h\u01a1n n\u1eefa ! V\u1ea3, xin gi\u1ebft m\u1ed9t Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00ecnh l\u00e0 mu\u1ed1n cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi kho\u00e1 m\u1ed3m, bu\u1ed9c l\u01b0\u1ee1i kh\u00f4ng d\u00e1m b\u00e0n n\u00f3i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c sai s\u00f3t c\u1ee7a h\u1eafn. D\u1ee5ng t\u00e2m nh\u01b0 th\u1ebf l\u1ea1i l\u00e0 v\u00f4 c\u00f9ng gi\u1ea3o quy\u1ec7t nham hi\u1ec3m ! \u0110\u00f3 l\u00e0 4 t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u2013 Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 b\u1ed5 l\u00e0m K\u00fd l\u1ee5c V\u0129nh Thanh, th\u1ebf m\u00e0 Duy\u1ec7t c\u00f2n d\u00e1m c\u1ed1 xin cho \u1edf l\u1ea1i th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 tuy\u00ean tri\u1ec7u (v\u1ec1 Kinh), th\u1ebf m\u00e0 Duy\u1ec7t l\u1ea1i c\u1ed1 xin cho l\u01b0u l\u1ea1i vi\u1ec7c ph\u1ee7 L\u1ea1c Ho\u00e1. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u1ed1 \u00fd l\u00e0m tr\u00e1i chi\u1ebfu ch\u1ec9, m\u00e0 trong t\u1eadp t\u1ea5u c\u00f3 n\u00f3i : chu\u1ea9n cho l\u00e0m theo l\u1eddi th\u1ea7n y\u00eau th\u1ec9nh th\u00ec s\u1ebd c\u00f3 l\u1ee3i \u0111\u1ebfn ch\u00ednh s\u00e1ch ngo\u00e0i bi\u00ean. Duy\u1ec7t l\u1ea1i xin chi l\u01b0\u01a1ng cho th\u01b0 l\u1ea1i c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1, c\u00e1c \u0111\u1ed9i, trong t\u1eadp t\u1ea5u c\u00f3 n\u00f3i : L\u00e3o th\u1ea7n \u1edf xa n\u01a1i bi\u00ean kh\u1ed5n s\u1ebd c\u00f3 c\u00e1i lo kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c s\u1ef1 tin d\u00f9ng ; trong \u0111\u00f3 l\u1eddi l\u1ebd \u0111\u1ec1u t\u1ecf ra b\u1ea5t k\u00ednh. \u0110\u00f3 l\u00e0 t\u1ed9i th\u1ee9 5.<\/p>\n<p>\u2013 N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 6, Duy\u1ec7t l\u00e0m s\u1edb m\u1eadt t\u00e2u kh\u1ea9n kho\u1ea3n xin cho L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam tu\u1ed5i th\u1ecd, c\u00f3 n\u00f3i : \u0110\u00f3 l\u00e0 thu\u1ed1c th\u00e1nh kh\u1edfi t\u1eed h\u1ed3i sinh, ti\u1ebfc g\u00ec kh\u00f4ng l\u00e0m ? V\u1ea3, Duy\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c chia gi\u1eef bi\u00ean kh\u1ed5n, l\u1ea1i d\u00e1m l\u1eadp b\u00e8 \u0111\u1ea3ng ri\u00eang nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1eadt r\u1ea5t kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ea1o t\u00f4i con. \u0110\u00f3 l\u00e0 t\u1ed9i th\u1ee9 6.<\/p>\n<p>\u2013 L\u1ea1i nghe n\u00f3i : Duy\u1ec7t l\u00fac ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, t\u1eebng n\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ta r\u1eb1ng xin \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e0i th\u01a1 ph\u1ee5 ti\u00ean c\u00f3 nh\u1eefng c\u00e2u :<\/p>\n<p>\u201cT\u00e1 H\u00e1n tranh ti\u00ean ch\u01b0 H\u00e1n t\u01b0\u1edbng<\/p>\n<p>Ph\u1ee5 Chu ninh h\u1eadu Th\u1eadp Chu th\u1ea7n<\/p>\n<p>Tha ni\u00ean t\u00e1i ng\u1ed9 Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u s\u1ef1<\/p>\n<p>Nh\u1ea5t \u0111\u00e1n ho\u00e0ng \u0111\u00e0o b\u1ee9c th\u1eed th\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Ngh\u0129a l\u00e0 : Gi\u00fap nh\u00e0 H\u00e1n, \u0111\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c t\u01b0\u1edbng nh\u00e0 H\u00e1n, gi\u00fap nh\u00e0 Chu kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u1edf sau m\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1eddi b\u1ec1 t\u00f4i nh\u00e0 Chu. Sau n\u00e0y l\u1ea1i g\u1eb7p vi\u1ec7c nh\u01b0\u1eddng ng\u00f4i nh\u01b0 \u1edf Tr\u1ea7n Ki\u1ec1u, th\u00ec \u00e1o ho\u00e0ng b\u00e0o s\u1ebd c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi kho\u00e1c v\u00e0o cho m\u00ecnh.<\/p>\n<p>N\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebb v\u1ed1n \u00f4m \u1ea5p t\u1ea5m l\u00f2ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu l\u00e0m t\u00f4i th\u00ec quy\u1ebft kh\u00f4ng bao gi\u1edd d\u00e1m n\u00f3i ra mi\u1ec7ng v\u00e0 thu\u1eadt cho ng\u01b0\u1eddi ta nghe nh\u1eefng c\u00e2u kh\u00f4ng gi\u1eef \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u00f4i \u1ea5y. B\u1edfi th\u1ebf n\u00ean b\u1ed9 h\u1ea1 d\u01b0\u1edbi c\u1edd t\u1eadp nhi\u1ec5m th\u00f3i quen, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn th\u00e2y ch\u1ebft ch\u01b0a l\u1ea1nh, \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra c\u00e1c \u00e1n gh\u00ea g\u1edbm kia. V\u1eady xin n\u1ed9p l\u1ea1i, giao c\u1ea3 cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n quy k\u1ebft \u0111\u1ec3 n\u00eau t\u1ed9i danh cho th\u1eadt \u0111\u00fang\u201d. Vua y cho. Khi l\u1eddi \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb d\u00e2ng l\u00ean, Duy\u1ec7t v\u00ec l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m b\u1ed9i ngh\u1ecbch, c\u00f3 7 t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ch\u00e9m :<\/p>\n<p>1. Sai ng\u01b0\u1eddi ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh sang Di\u1ebfn \u0110i\u1ec7n, k\u1ebft ngo\u1ea1i giao ng\u1ea7m.<\/p>\n<p>2. Xin \u0111\u01b0a thuy\u1ec1n Anh C\u00e1t L\u1ee3i \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec3 t\u1ecf m\u00ecnh c\u00f3 quy\u1ec1n.<\/p>\n<p>3. Xin gi\u1ebft Th\u1ecb v\u1ec7 Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00ecnh \u0111\u1ec3 kho\u00e1 mi\u1ec7ng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n<p>4. D\u00e2ng s\u1edb ch\u1ed1ng l\u1ea1i m\u1ec7nh vua, c\u1ed1 xin cho vi\u00ean quan \u0111\u00e3 b\u1ed5 th\u1ee5 \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i v\u00e0 \u0111i\u1ec1u 1 vi\u00ean quan \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00e1c khi \u0111\u00e3 c\u00f3 chi\u1ebfu ch\u1ec9 tuy\u00ean tri\u1ec7u ((1) Ch\u1ec9 vi\u1ec7c Tr\u1ea7n Nh\u1eadt V\u0129nh v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng.1).<\/p>\n<p>5. K\u1ebft b\u00e8 \u0111\u1ea3ng, xin cho L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam tu\u1ed5i th\u1ecd.<\/p>\n<p>6. D\u1ea5u ri\u00eang nh\u1eefng gi\u1ea5y \u0111\u00f3ng s\u1eb5n \u1ea5n ng\u1ef1 b\u1ea3o.<\/p>\n<p>7. G\u1ecdi m\u1ed9 ti\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 \u201cl\u0103ng\u201d ; \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u201cc\u00f4\u201c .<\/p>\n<p>Hai t\u1ed9i \u0111\u00e1ng x\u1eed, th\u1eaft c\u1ed5 ch\u1ebft (c\u1ed1 xin dung n\u1ea1p s\u1ee9 gi\u1ea3 Di\u1ebfn \u0110i\u1ec7n \u0111\u1ec3 h\u00f2ng b\u00e0o ch\u1eefa \u0111i\u1ec1u m\u00ecnh \u0111\u00e3 sai tr\u00e1i \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t. N\u00f3i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ta v\u1ec1 vi\u1ec7c xin \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01a1 ti\u00ean gi\u00e1ng b\u00fat c\u00f3 c\u00e2u \u201cTr\u1ea7n Ki\u1ec1u\u201d v\u00e0 \u201cHo\u00e0ng B\u00e0o\u201d. \u0110\u00f3 l\u00e0 hai) ; 1 t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i sung qu\u00e2n (t\u1ef1 ti\u1ec7n b\u1eaft bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n ri\u00eang). Duy s\u1ef1 bi\u1ebfn lo\u1ea1n \u1edf Phi\u00ean An, th\u1ef1c Duy\u1ec7t l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u g\u00e2y v\u1ea1, chi\u1ebfu theo lu\u1eadt m\u01b0u ph\u1ea3n, n\u00ean kh\u00e9p t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec. Song Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edbc ch\u1ecbu t\u1ed9i \u00e2m r\u1ed3i, th\u00ec xin truy \u0111o\u1ea1t b\u1eb1ng s\u1eafc, v\u00e0 b\u1ed5 \u00e1o quan, phanh th\u00e2y ra \u0111\u1ec3 t\u1ecf s\u1ef1 r\u0103n d\u1ea1y r\u00f5 r\u00e0ng. C\u00f2n nh\u1eefng c\u00e1o s\u1eafc phong t\u1eb7ng cho \u0111\u1eddi c\u1ee5, \u0111\u1eddi \u00f4ng v\u00e0 b\u1ed1 m\u1eb9 c\u1ee7a Duy\u1ec7t \u0111\u1ec1u thu l\u1ea1i c\u1ea3. C\u00e1c m\u1ed3 m\u1ea3 ti\u00ean nh\u00e2n c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o ti\u1ebfn l\u1ea1m tr\u00e1i ph\u00e9p th\u00ec \u0111\u1ec1u hu\u1ef7 b\u1ecf \u0111i. C\u00e1c con em v\u00e0 v\u1ee3 c\u1ea3 v\u1ee3 l\u1ebd c\u1ee7a Duy\u1ec7t \u0111\u1ec1u x\u1eed t\u1ed9i c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t, t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u1ec1u t\u1ecbch thu.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng : \u201cCh\u00e1u c\u1ee7a ph\u1ea1m nh\u00e2n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u00e1n c\u00f9ng \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i d\u1ef1a nhau l\u00e0m lo\u1ea1n, t\u1ed9i t\u00ecnh r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00edch x\u00e1c, chu\u1ea9n cho \u0111em x\u1eed t\u1ed9i l\u0103ng tr\u00ec. V\u1ee3 c\u1ea3 Duy\u1ec7t \u0111em ch\u00e9m ngay. Anh em t\u00ean H\u00e1n l\u00e0 l\u0169 L\u00ea V\u0103n Y\u1ebfn, L\u00ea V\u0103n T\u1ec1 6 t\u00ean, tr\u01b0\u1edbc x\u1eed \u00e1n tr\u1ea3m quy\u1ebft, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m tr\u1ea3m giam h\u1eadu. L\u0169 L\u00ea V\u0103n S\u1ea7m 6 t\u00ean \u0111\u1ec1u m\u1edbi d\u01b0\u1edbi 15 tu\u1ed5i, h\u00e3y giam l\u1ea1i cho nghi\u00eam c\u1ea9n. Hai con t\u00ean Y\u1ebfn, hai con t\u00ean T\u1ec1, b\u00e9 d\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec th\u00ec tha kh\u00f4ng n\u00e3 b\u1eaft. 13 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 tr\u01b0\u1edbc x\u1eed b\u1eaft l\u00e0m \u0111\u1ea7y t\u1edb g\u00e1i, nay th\u1ea3 c\u1ea3. 3 ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3 c\u1ea3, v\u1ee3 l\u1ebd c\u1ee7a Duy\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc x\u1eed phanh th\u00e2y, nay c\u0169ng kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Duy v\u1ec1 t\u1ed9i danh c\u1ee7a Duy\u1ec7t, c\u00f2n mu\u1ed1n l\u1ea5y \u00fd ki\u1ebfn d\u01b0 lu\u1eadn \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00e1n x\u1eed l\u00e0 \u0111\u00fang, b\u00e8n d\u1ee5 sai b\u1ed9 H\u00ecnh sao b\u1ea3n \u00e1n ra, c\u1ea5p cho c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh cho h\u1ecd g\u00f3p \u00fd ki\u1ebfn l\u00e0m chuy\u00ean t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean. H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c xin kh\u00e9p con k\u1ebf t\u1ef1 c\u1ee7a Duy\u1ec7t l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Y\u1ebfn c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c ch\u00e1u l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Thi\u1ec7n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Nguy\u00ean v\u00e0o t\u1ed9i tr\u1ea3m quy\u1ebft. H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c, xin tr\u1ecb t\u1ed9i nh\u1eefng th\u00e2n thu\u1ed9c ph\u1ea1m nh\u00e2n t\u1eeb 16 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean. C\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u xin y theo \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ebf \u0111\u1ee7 th\u1ea5y l\u1ebd tr\u1eddi s\u00e1ng t\u1ecf kh\u00f4ng sai ; \u0111\u1ea1o c\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i \u1edf ng\u01b0\u1eddi ta, th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u01b0ng b\u00edt. K\u1ebb quy\u1ec1n gian g\u00e2y v\u1ea1, c\u1ea3 thi\u00ean h\u1ea1 \u0111\u1ec1u gi\u1eadn, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u00e1c \u0111\u1ec1u d\u1ed3n v\u00e0o, mu\u00f4n mi\u1ec7ng c\u00f9ng n\u00f3i nh\u01b0 m\u1ed9t, \u0111\u1ee7 t\u1ecf l\u00e0 c\u00e1i \u00e1n \u0111\u00edch x\u00e1c, ngh\u00ecn n\u0103m b\u1ea5t d\u1ecbch. V\u1ea3, t\u1ed9i c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u1ebfm t\u1ed9i c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ec3 h\u1ebft, n\u00f3i \u0111\u1ebfn \u0111au l\u00f2ng ; d\u00f9 b\u1ed5 \u00e1o quan m\u00e0 phanh th\u00e2y c\u0169ng kh\u00f4ng oan. Song ngh\u0129 : h\u1eafn ch\u1ebft \u0111\u00e3 l\u00e2u, tr\u01b0\u1edbc ch\u1ecbu t\u1ed9i \u00e2m r\u1ed3i, l\u1ea1i \u0111\u00e3 truy \u0111o\u1ea1t quan t\u01b0\u1edbc, c\u00f2n n\u1eafm x\u01b0\u01a1ng kh\u00f4 trong m\u1ea3, nay c\u0169ng ch\u1eb3ng th\u00e8m gia h\u00ecnh. V\u1eady sai \u0110\u1ed1c ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh l\u1eadp t\u1ee9c san m\u1ed3 m\u1ea3 th\u00e0nh \u0111\u1ea5t ph\u1eb3ng v\u00e0 d\u1ef1ng c\u00e1i bia \u0111\u00e1 \u1edf tr\u00ean kh\u1eafc 8 ch\u1eef l\u1edbn : \u201cQuy\u1ec1n y\u00eam L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ph\u1ee5c ph\u00e1p x\u1ee9\u201d (Ch\u1ed7 ho\u1ea1n quan l\u1ed9ng quy\u1ec1n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u1ebft), \u0111\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 t\u1ed9i danh \u1edf sau khi ch\u1ebft, m\u00e0 l\u00e0m t\u1ecf s\u00e1ng ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 sau n\u00e0y, v\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng r\u0103n cho nh\u1eefng k\u1ebb quy\u1ec1n gian mu\u00f4n \u0111\u1eddi. L\u0169 con Duy\u1ec7t l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Y\u1ebfn, kh\u00f4ng k\u1ec3 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u00e0 k\u1ebb \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u g\u00e2y t\u1ed9i, ch\u1ec9 k\u1ec3 ngay vi\u1ec7c em h\u1eafn l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u00e1n giao th\u00f4ng v\u1edbi ngh\u1ecbch t\u1eb7c, th\u00ec lu\u1eadt \u0111\u00e3 c\u00f3 minh v\u0103n n\u00f3i r\u00f5 v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u00e2n thu\u1ed9c ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u00e2y, nh\u01b0ng ngh\u0129 t\u00ean H\u00e1n ch\u1eb3ng qua c\u00e0n d\u1ea1i trong m\u1ed9t th\u1eddi \u0111i l\u1ea1i v\u1edbi gi\u1eb7c, nh\u01b0ng c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi nh\u1eefng k\u1ebb tr\u01b0\u1edbc sau theo gi\u1eb7c ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n. L\u00ea V\u0103n H\u00e1n \u0111\u00e3 ph\u1ea3i t\u1ed9i c\u1ef1c h\u00ecnh, \u0111\u1ee7 t\u1ecf ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, c\u00f2n c\u00e1c k\u1ebb kh\u00e1c th\u00ec x\u1eed v\u00e0o t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n t\u1ed9i. \u0110\u1ea1o d\u1ee5 n\u00e0y cho sao l\u1ee5c ph\u00e1t \u0111i trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh m\u1ed7i n\u01a1i 1 b\u1ea3n, khi\u1ebfn cho ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u bi\u1ebft tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh thi h\u00e0nh ph\u00e1p lu\u1eadt m\u1ed9t m\u1ef1c ch\u00ed c\u00f4ng, r\u00f5 r\u00e0ng c\u00e2n nh\u1eafc l\u01b0\u1ee1i g\u01b0\u01a1m ba th\u01b0\u1edbc, nghi\u00eam c\u1ea9n n\u00eau cao r\u00ecu b\u00faa ngh\u00ecn thu\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i v\u00e0 b\u1ed9 H\u00ecnh l\u1ea1i tr\u00edch nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi c\u1edd c\u1ee7a Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u01b0u ho\u1eb7c \u0111\u00e3 ch\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean. Vua sai \u0111\u1ec1u truy \u0111o\u1ea1t b\u1eb1ng s\u1eafc, ch\u1edb \u0111\u1ec3 b\u00eau x\u1ea5u quan ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Ng\u1ea1ch m\u1ed9 binh \u1edf c\u00e1c nha trong Kinh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 khuy\u1ebft. Sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n ch\u1ec9 c\u00e1c qu\u1ea3n v\u1ec7, s\u1ee9c cho chi\u00eau m\u1ed9 : ai m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 s\u1ed1 m\u1ed9t \u0111\u1ed9i l\u00ednh th\u00ec cho th\u1ef1c th\u1ee5 ngay ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ; ai m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 15 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean c\u0169ng cho \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p b\u1eb1ng \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i v\u00ec l\u00ednh v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o hi\u1ec7n c\u00f2n 5 \u0111\u1ed9i, sai m\u1ed9 th\u00eam 5 \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 sai ph\u00e1i.<\/p>\n<p>Nam \u0110\u1ecbnh, gi\u00e1 g\u1ea1o h\u01a1i cao. Sai ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 Tham tri Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c mua g\u1ea1o, l\u1ea1i v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i, l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>An \u2013 H\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 An Giang Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cChi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 108 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh l\u1eadp l\u00e0m h\u1ed9 nh\u1ef1a tr\u00e1m v\u00e0 h\u1ed9 d\u1ea7u r\u00e1i, 35 ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp l\u00e0m h\u1ed9 di\u00eam ti\u00eau, v\u1eady xin li\u1ec7u \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thu\u1ebf\u201d. Vua y cho. (2 h\u1ed9 nh\u1ef1a v\u00e0 d\u1ea7u, h\u1eb1ng n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 50 c\u00e2n ; h\u1ed9 di\u00eam ti\u00eau h\u1eb1ng n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p 8 c\u00e2n).<\/p>\n<p>Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac Tr\u01b0\u01a1ng d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cTh\u1ea7n nghe : ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a d\u1ea1y con cho theo l\u1ec5 ngh\u0129a, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u1ec3 \u1edf t\u1ea3, h\u1eefu, tr\u01b0\u1edbc, sau ; nh\u01b0ng ph\u1ea3i t\u00f4n tr\u1ecdng ch\u1ee9c tr\u00e1ch (c\u1ee7a th\u1ea7y), l\u00f2ng h\u1eadu l\u1ec5 nghi \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1ea7y, khi\u1ebfn con bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh s\u1ee3, r\u1ed3i sau \u0111\u1ee9c nghi\u1ec7p m\u1edbi th\u00e0nh t\u1ef1u \u0111\u01b0\u1ee3c. B\u1edfi th\u1ebf n\u00ean ho\u00e0ng t\u1eed c\u00f3 l\u1ec5 ph\u1ea3i l\u1ea1y th\u1ea7y h\u1ecdc. Ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng ta nay : ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng d\u1ea1y con r\u1ea5t nghi\u00eam, l\u1ea1i l\u1eadp nh\u1eefng ch\u1ee9c Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed gi\u00e1o \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 d\u1ea1y b\u1ea3o \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i, ng\u0103n ng\u1eeba \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i ; th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f2n c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ee7 thu\u1ed9c phi ng\u1ef1a \u0111\u00e8 ch\u1ebft ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00f3 l\u00e0 b\u1edfi c\u1edb ch\u01b0a t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o th\u1eadt t\u1ed1t. V\u1ea3, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed sinh tr\u01b0\u1edfng ph\u00fa qu\u00fd, t\u00ednh n\u1ebft ch\u01b0a thu\u1ea7n, ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u00f3 \u0111\u1ee9c v\u1ecdng nh\u01b0 Tham tri Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Gi\u1edbi \u0111\u1ee9ng l\u00e0m ph\u1ee5 \u0111\u1ea1o, m\u1edbi c\u00f3 ti\u1ebf-n \u00edch. Ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, khi \u0111ang \u0111\u1ee3i t\u1ed9i, th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m b\u1ea1n \u0111\u1ed9c, th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng h\u00e3y c\u00f2n t\u01b0\u1edfng nh\u1edb phong c\u00e1ch Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh Gi\u1edbi. Nay n\u1ebfu d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n ph\u1ea9m t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c tr\u00e1ch d\u1ea1y b\u1ea3o th\u00ec d\u1eabu h\u00e0ng ng\u00e0y \u0111em \u0111\u00e1nh c\u0169ng kh\u00f3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ee9c\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u00f9ng L\u1ec5 b\u1ed9 T\u1ea3 tham tri h\u01b0u tr\u00ed l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n sung l\u00e0m th\u1ea7y d\u1ea1y c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi x\u01b0a d\u1ea1y con t\u1ea5t ph\u1ea3i t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi ch\u00ednh nh\u00e2n qu\u00e2n t\u1eed, \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ea7y d\u1ea1y m\u1edbi mong con c\u00e1i ti\u1ebfn \u0111\u1ee9c tu nghi\u1ec7p, ng\u00e0y m\u1ed9t t\u1ea5n t\u1edbi th\u00e0nh t\u1ef1u. Nay c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed tu\u1ed5i ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1edbn, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac ph\u1ea3i nh\u1edd th\u1ea7y d\u1ea1y. Trong c\u00e1c quan tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u1eabu kh\u00f4ng thi\u1ebfu g\u00ec ng\u01b0\u1eddi, nh\u01b0ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i gi\u1eef m\u1ed9t ch\u1ee9c, kh\u00f3 l\u00e0m ki\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1ea1i nh\u1edb nguy\u00ean Tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n, t\u00e2m \u0111\u1ecba th\u1ef1c th\u00e0 ngay th\u1eb3ng, th\u1eadt x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng ch\u1ee9c \u1ea5y : V\u1eady, chu\u1ea9n cho \u0110\u0103ng Tu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c, v\u1eabn do nguy\u00ean h\u00e0m, sung v\u00e0o d\u1ea1y c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, u\u1ef7 cho c\u00e1i ch\u1ee9c l\u00e0m s\u01b0 ph\u00f3. V\u1ea3, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n tr\u01b0\u1edbc v\u00ec gi\u00e0 y\u1ebfu, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin h\u01b0u ; ta x\u00e9t l\u00e0 th\u1ef1c t\u00ecnh n\u00ean \u0111\u00e3 c\u00fai theo l\u1eddi xin. Nay cho l\u00e0m s\u01b0 b\u1ea3o, th\u00ec \u0110\u0103ng Tu\u00e2n ch\u1ec9 c\u1ed1t t\u1ef1 tr\u1ecdng m\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00e0m th\u1ea7y, s\u1edbm h\u00f4m h\u01b0\u1edbng d\u1eabn c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed theo \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh \u0111\u1ea1o, n\u00f3i l\u1eddi ch\u00ednh ng\u00f4n, khi\u1ebfn cho c\u00f3 l\u00f2ng k\u00ednh s\u1ee3, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee9c nghi\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c tu ti\u1ebfn, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i b\u1eadn r\u1ed9n nh\u01b0 l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf b\u1ed9. V\u1eady \u0110\u0103ng Tu\u00e2n n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng cung ch\u1ee9c, \u0111\u1eebng t\u1eeb ch\u1ed1i. Khi t\u1edd d\u1ee5 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, \u0110\u0103ng Tu\u00e2n li\u1ec1n b\u00e1i l\u0129nh, l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. Vua tr\u01b0\u1edbc sai b\u1ed9 C\u00f4ng s\u1eafp s\u1eb5n binh thuy\u1ec1n \u1edf b\u1ebfn \u0111\u00f2 H\u1ed3 X\u00e1 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n ti\u1ebfp v\u00e0 h\u1ed9 t\u1ed1ng. \u0110\u1ebfn khi v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, vua b\u1ea3o \u0110\u0103ng Tu\u00e2n r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i gi\u00e0, ta v\u1eabn kh\u00f4ng mu\u1ed1n phi\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c n\u1eefa ; nh\u01b0ng c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, ch\u00ednh n\u00ean k\u1ecbp th\u1eddi d\u1eabn d\u1ee5. Ng\u01b0\u01a1i, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u00e0m ch\u1ee9c n\u00e0y, v\u1ed1n c\u00f3 khu\u00f4n ph\u00e9p \u0111\u00e1ng tin, nay n\u00ean v\u00ec ta m\u00e0 d\u1ea1y d\u1ed7 c\u00e1c tr\u1ebb, sao cho \u0111\u1ee9c nghi\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng v\u1edbi vi\u1ec7c ta \u0111\u00e3 u\u1ef7 th\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 b\u00e1o, b\u1eaft thu\u1ed1c phi\u1ec7n. Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ai gi\u1ea5u thu\u1ed1c phi\u1ec7n, n\u1ea5u thu\u1ed1c phi\u1ec7n, b\u00e1n mua thu\u1ed1c phi\u1ec7n ho\u1eb7c h\u00fat v\u1ee5ng th\u00ec b\u00e1o quan. B\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3 tang, t\u1eeb kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 1 c\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng, v\u1eabn theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi b\u00e1o 20 l\u1ea1ng b\u1ea1c ; c\u00f2n t\u1eeb 1 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho 30 quan ti\u1ec1n ; 5 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean ; 50 quan ; 10 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean : 100 quan ; 20 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean : 150 quan ; 30 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean : 400 quan. Do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, trong ng\u00e0y \u0111em tang v\u1eadt v\u00e0 ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111\u1ebfn x\u1eed \u00e1n, ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1eddng x\u00e9t r\u00f5, chi\u1ebfu ngay c\u00e1i s\u1ed1 \u0111\u00e1ng th\u01b0\u1edfng, tr\u01b0\u1edbc tr\u00edch l\u1ea5y s\u1ed1 s\u1ea3n nghi\u1ec7p t\u1ecbch thu c\u1ee7a ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111em b\u00e1n \u0111i, th\u01b0\u1edfng cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u1ed1 gi\u00e1c, c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec sung c\u00f4ng ; n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u00f4ng c\u1ea5p cho. Nh\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng tra x\u00e9t ngay, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 b\u1ecdn nha l\u1ea1i h\u1ea1ch s\u00e1ch l\u00e0m kh\u00f3 d\u1ec5, theo \u0111\u00f3 m\u00e0 ch\u1ea5m m\u00fat th\u00ec kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i vi ph\u1ea1m ph\u00e1p ch\u1ebf. Ng\u01b0\u1eddi \u0111i b\u1eaft, n\u1ebfu \u0103n ti\u1ec1n, c\u1ed1 \u00fd tha ; ho\u1eb7c l\u00fd d\u1ecbch s\u1edf t\u1ea1i v\u00ec t\u01b0 t\u00ecnh d\u00e0n ho\u00e0 ri\u00eang th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c truy c\u1ee9u l\u00fd do b\u1edfi \u0111\u00e2u, s\u1ebd kh\u00e9p \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i nh\u01b0 ph\u1ea1m nh\u00e2n. N\u1ebfu t\u00ednh tang ti\u1ec1n n\u1eb7ng \u0111\u1ebfn t\u1ed9i ch\u1ebft th\u00ec kh\u00e9p v\u00e0o t\u1eed t\u1ed9i. K\u1ebb n\u00e0o t\u01b0 t\u00ecnh m\u00e0 \u0111\u1ec3 cho l\u00e0m th\u00ec x\u1eed v\u00e0o t\u1ed9i t\u00f2ng ph\u1ea1m. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u01b0\u01a1ng b\u1ea3o ((1) H\u01b0\u01a1ng b\u1ea3o : ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o \u0111\u1ea3m tr\u1eadt t\u1ef1 trong l\u00e0ng.1) v\u00e0 l\u00e2n h\u1ef1u((2) L\u00e2n h\u1ef1u : ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap \u0111\u1ee1 vi\u1ec7c an ninh trong x\u00f3m.2) bi\u1ebft r\u00f5 nh\u1eefng vi\u1ec7c gi\u1ea5u gi\u1ebfm, n\u1ea5u tr\u1ed9m, b\u00e1n mua, v\u1ee5ng h\u00fat thu\u1ed1c phi\u1ec7n c\u00f9ng l\u00e0 \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 m\u00e0 bu\u00f4ng th\u1ea3, kh\u00f4ng t\u1ed1 c\u00e1o ra, th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7, b\u1eaft t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng, kh\u00f4ng k\u1ec3 m\u1edbi \u0111\u1ebfn hay \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u l\u1ea7n, vi\u00ean T\u1ea5n th\u1ee7 ph\u1ea3i th\u00e2n \u0111em thu\u1ed9c l\u1ea1i v\u00e0 l\u1ec7 d\u1ecbch \u0111\u1ebfn thuy\u1ec1n, n\u1ebfu kh\u00e1ch bu\u00f4n m\u1edbi \u0111\u1ebfn l\u1ea7n \u0111\u1ea7u th\u00ec ch\u1ec9 b\u1ea3o nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt nghi\u00eam c\u1ea5m cho h\u1ecd bi\u1ebft r\u00f5. N\u1ebfu h\u1ecd c\u00f3 tang v\u1eadt thu\u1ed1c phi\u1ec7n m\u00e0 bi\u1ebft th\u00fa t\u1ed9i \u0111em n\u1ed9p th\u00ec cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng thu l\u1ea5y ti\u00eau hu\u1ef7 \u0111i, h\u00e3y cho mi\u1ec5n t\u1ed9i ; n\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u1ecbu th\u00fa n\u1ed9p th\u00ec g\u1ed9p v\u1edbi nh\u1eefng thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ec1u b\u1eaft cam \u0111oan r\u1ea5t n\u1eb7ng : n\u1ebfu gi\u1ea5u thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u1eadu th\u00ec xin ch\u1ecbu t\u1ed9i ch\u1ebft. R\u1ed3i kh\u00e1m x\u00e9t cho k\u1ef9, n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u1ea3 tang, li\u1ec1n sai ng\u01b0\u1eddi canh gi\u1eef thuy\u1ec1n v\u00e0 h\u00e0ng ho\u00e1, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 tang v\u1eadt, \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t r\u00f5, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi cung b\u1eaft t\u1ed9i. Vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 theo l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng m\u1edbi \u0111\u1ecbnh, chi\u1ebft m\u1ed9t n\u1eeda \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng : tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ed1 h\u00e0ng ho\u00e1 t\u1ecbch thu c\u1ee7a thuy\u1ec1n ph\u1ea1m ph\u00e1p b\u00e1n \u0111i giao cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9 ; c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec b\u1ecf v\u00e0o kho. Nh\u1eefng k\u1ebb \u0103n ti\u1ec1n m\u00e0 c\u1ed1 \u00fd bu\u00f4ng tha \u0111\u1ec1u b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i m\u1ed9t lo\u1ea1t. M\u01b0u ki\u1ebfm ti\u1ec1n m\u00e0 t\u1ea9u t\u00e1n tang v\u1eadt th\u00ec theo lu\u1eadt ph\u00e1p t\u1ed9i ph\u1ea3n to\u1ea1((3) Ph\u1ea3n to\u1ea1 : ph\u1ea1m nh\u00e2n ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i n\u00e0o th\u00ec k\u1ebb b\u1ecb ph\u1ea3i to\u1ea1 ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i \u1ea5y.3). N\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 v\u00e0 khinh su\u1ea5t giao cho l\u1ea1i vi\u00ean, l\u1ec7 d\u1ecbch \u0111\u1ec3 ch\u00fang l\u1ee3i d\u1ee5ng l\u00e0m l\u1ea5y th\u00ec b\u1ecb kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i vi ph\u1ea1m ph\u00e1p ch\u1ebf. S\u01a1 s\u00f3t v\u1ec1 vi\u1ec7c ki\u1ec3m so\u00e1t \u0111\u1ec3 ch\u1ed7 kh\u00e1c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i th\u1ea5t s\u00e1t((4) Th\u1ea5t s\u00e1t : s\u01a1 s\u00f3t, kh\u00f4ng soi x\u00e9t ch\u1eb7t ch\u1ebd.4), x\u1eed n\u1eb7ng th\u00eam 1 b\u1eadc.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i v\u00e0 b\u1ed9 Binh hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng l\u00e0m t\u1eadp v\u1ef1ng. N\u0103m \u1ea5y, \u1edf Kinh so\u00e1t l\u1ea1i h\u00e0nh tr\u1ea1ng v\u00e0 ch\u1ee9c v\u1ee5 trong ba n\u0103m c\u1ee7a c\u00e1c quan to trong Kinh, ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, ti\u1ebfn l\u00ean vua coi.<\/p>\n<p>Vua ban t\u1edd d\u1ee5 vi\u1ebft ch\u1eef son r\u1eb1ng : \u201cBa n\u0103m x\u00e9t c\u00f4ng, l\u1ecdc l\u1ef1a quan ch\u1ee9c, ti\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n t\u00e0i, lo\u1ea1i k\u1ebb h\u00e8n k\u00e9m, th\u1ef1c l\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1 hay c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a, cho n\u00ean ta b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m. Nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 trong Kinh s\u00e1t h\u1ea1ch, ta x\u00e9t \u0111\u1ecbnh k\u1ef9 c\u00e0ng th\u00ec th\u1ea5y nh\u01b0 : Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh ch\u0103m ch\u1ec9 m\u1eabn c\u00e1n, gi\u1eef tr\u00f2n nhi\u1ec7m v\u1ee5 v\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng vi\u1ec7c ; Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh sung C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf b\u00e0y m\u01b0u \u1edf n\u01a1i then ch\u1ed1t hi\u1ec7p s\u1ee9c \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng : \u0111\u1ec1u cho gia h\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Thi\u1ebfu b\u1ea3o. Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Th\u1ea7n c\u01a1 T\u00e2n Ph\u01b0\u1edbc b\u00e1 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m t\u1eebng tr\u1ea3i tr\u1eadn m\u1ea1c, l\u1eadp nhi\u1ec1u c\u00f4ng lao, c\u0169ng cho gia h\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Thi\u1ebfu b\u1ea3o. L\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An -T\u0129nh V\u0169 Lao b\u00e1 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa T\u00edn V\u0169 b\u00e1 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfn c\u00f4ng, tr\u1ed5 s\u1ee9c kh\u00f3 nh\u1ecdc \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi : \u0111\u1ec1u cho gia h\u00e0m Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i b\u1ea3o. Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c H\u00e0 (T\u00f4ng) Quy\u1ec1n v\u00e2ng l\u1ec7nh l\u00e0m d\u1ee5 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c tinh t\u01b0\u1eddng, r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng, v\u1eady cho gia h\u00e0m Tham tri b\u1ed9 L\u1ec5, \u0103n l\u01b0\u01a1ng T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m. H\u1eefu qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, Hi\u1ec7u Thu\u1eadn b\u00e1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n, 83 tu\u1ed5i, m\u00e0 tinh th\u1ea7n v\u1eabn qu\u1eafc th\u01b0\u1edbc, k\u00ednh c\u1ea9n, c\u1ed1 g\u1eafng ch\u0103m ch\u1ec9, th\u1ef1c l\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt ti\u00eau bi\u1ec3u v\u1ec1 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh b\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a \u0111\u1eddi th\u1ecbnh tr\u1ecb, v\u1eady giao b\u1ed9 ban th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng cho \u01b0u h\u1eadu. Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, Tham tri b\u1ed9 Binh Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, Tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n, Tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng H\u00e0 Duy Phi\u00ean, T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t : \u0111\u1ec1u t\u1ef1 bi\u1ebft ph\u1ea5n ch\u1ea5n, c\u1ed1 g\u1eafng, ch\u0103m ch\u1ec9 c\u1ea9n th\u1eadn, s\u1ed1t s\u1eafng v\u1edbi vi\u1ec7c c\u00f4ng ; sung bi\u1ec7n N\u1ed9i c\u00e1c th\u1ecb lang L\u00ea B\u00e1 T\u00fa, Th\u1ecb gi\u1ea3ng Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh, s\u1edbm h\u00f4m kh\u00f4ng tr\u1ec5 bi\u1ebfng, gi\u1eef m\u00ecnh trong s\u1ea1ch ; Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng ; T\u1ed5ng tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng ; T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c ; T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam ; quy\u1ec1n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Gia \u0110\u1ecbnh \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa : \u0111\u1ec1u th\u1ef1c l\u00f2ng ra s\u1ee9c, ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng kh\u00f3 nh\u1ecdc, r\u00f5 r\u00e0ng c\u00f3 c\u00f4ng lao, \u0111\u1ec1u giao b\u1ed9 x\u00e9t c\u00f4ng ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng, coi N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed l\u00e0m vi\u1ec7c u\u1ec3 o\u1ea3i, ki\u1ebfn th\u1ee9c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, gi\u00e1ng ngay xu\u1ed1ng Lang trung \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 vi\u1ec7c th\u0103ng gi\u00e1ng. C\u00f2n c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i kh\u00e1c tu\u1ef3 l\u00fac, tu\u1ef3 vi\u1ec7c, ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng th\u00ec th\u01b0\u1edfng, k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i th\u00ec ph\u1ea1t, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 khuy\u00ean r\u0103n r\u1ed3i, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i 3 n\u0103m ! Nay kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00e0n n\u1eefa, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ec1u c\u1ee9 cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169. \u0110\u1ebfn khi l\u1eddi ki\u1ebfn ngh\u1ecb c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ea1i d\u00e2ng l\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p v\u00e0 3 t\u1ea5m sa, 1 b\u00f3 l\u1ee5a. B\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Xu\u00e2n l\u00e0 l\u00e3o th\u1ea7n k\u1ef3 c\u1ef1u, c\u00f3 c\u00f4ng lao, ta r\u1ea5t \u0111o\u00e1i th\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1eddi x\u01b0a, d\u01b0\u1ee1ng l\u00e3o c\u00f3 gh\u1ebf ng\u1ed3i v\u00e0 g\u1eady ch\u1ed1ng, song ta ngh\u0129 : ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 n\u1ebfu kh\u00f4ng m\u1eb7c l\u1ee5a th\u00ec kh\u00f4ng \u1ea5m, n\u00ean m\u1edbi ban l\u1ee5a cho Xu\u00e2n \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd \u01b0u d\u01b0\u1ee1ng r\u1ea5t \u00e2n c\u1ea7n\u201d.<\/p>\n<p>Gi\u00e1ng b\u1ed5 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng v\u1eabn gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng c\u1ee7a N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i v\u00e0 b\u1ed9 Binh \u0111em danh s\u00e1ch c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u00e3 m\u00e3n h\u1ea1n \u0103n l\u01b0\u01a1ng ba n\u0103m, chia th\u1ee9 t\u1ef1, x\u1ebfp th\u00e0nh t\u1eebng h\u1ea1ng. Chu\u1ea9n cho ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5, th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00e0n \u0111\u1ebfn, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 h\u1ea1ng \u01b0u \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p ; h\u1ea1ng b\u00ecnh, gia k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9, h\u1ec5 g\u1eb7p c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng, th\u00ec do \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0 quan tr\u00ean ch\u1ec9 \u0111\u00edch t\u00ean, b\u1ea3o c\u1eed. H\u1ea1ng th\u1ee9, \u0111\u01b0\u1ee3c cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169. H\u1ea1ng li\u1ec7t, b\u1ecb \u0111\u00ecnh th\u0103ng ba n\u0103m.<\/p>\n<p>\u1edf Kinh s\u01b0, gi\u00e1 g\u1ea1o c\u00f2n \u0111\u1eaft. D\u1ee5 cho c\u00e1c quan l\u1ea1i, ch\u1ee9c d\u1ecbch, binh l\u00ednh, th\u1ee3 thuy\u1ec1n, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb 1 quan tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u nh\u1eb1m h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng n\u00e0y, cho l\u0129nh ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng 12 tr\u01b0\u1edbc, chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng g\u1ea1o m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1eeda ph\u01b0\u01a1ng v\u1edbi gi\u00e1 h\u1ea1 (g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng tr\u1ecb gi\u00e1 2 quan 2 ti\u1ec1n, nay gi\u1ea3m xu\u1ed1ng l\u00e0 1 quan 6 ti\u1ec1n). Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 1 quan ti\u1ec1n th\u00ec c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y, li\u1ec7u c\u1ea5p cho. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i d\u1ee5 : c\u00e1c quan vi\u00ean \u1edf Kinh t\u1eeb nh\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn c\u1eedu ph\u1ea9m cho \u0111\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 12 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o m\u1ed9t k\u1ef3 l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng v\u1ec1 sang n\u0103m ; c\u00f2n l\u1ec7 chi l\u01b0\u01a1ng 6 th\u00e1ng ho\u1eb7c 3 th\u00e1ng \u0111\u1ec1u tr\u00edch ra 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng g\u1ea1o ; l\u1ec7 chi l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng, c\u0169ng t\u00ednh ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t th\u00e1ng \u1ea5y chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ph\u00e0m c\u00f3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n, ph\u1ea3i kh\u00e1m v\u00e0 \u0111o ngay, l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u, theo l\u1ec7 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. H\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u00e1ng 10, t\u00ednh c\u1ea3 hai th\u00e1ng 11 v\u00e0 12 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc c\u1ed9ng v\u1edbi t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 10 n\u0103m \u1ea5y, h\u1ed9i l\u1ea1i l\u00e0m b\u1ea3n thanh to\u00e1n. Nh\u01b0 v\u1eady hai th\u00e1ng 11 v\u00e0 12 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u0103m sau ch\u1ec9 th\u00eam l\u0103ng nh\u1eb1ng. V\u1eady xin : t\u1eeb nay \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u c\u1ee9 t\u00ednh t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12 trong m\u1ed9t n\u0103m, d\u1ed3n l\u1ea1i l\u00e0m t\u1eadp v\u1ef1ng, nh\u1eb1m th\u00e1ng 5 n\u0103m sau, \u0111\u01b0a v\u1ec1 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 x\u00e9t l\u1ea1i\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Vua \u0111i ch\u01a1i s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng. Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea c\u00f9ng Th\u1ed1ng ch\u1ebf Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, Th\u1ecb lang \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u00eam, Qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i v\u00e0 c\u00e1c quan Khoa \u0111\u1ea1o c\u00f9ng ng\u1ed3i thuy\u1ec1n Long T\u01b0\u1eddng theo h\u1ea7u. Khu\u00ea tr\u00f4ng th\u1ea5y Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Nh\u00e0n \u1edf tr\u00ean b\u1edd, v\u1eaby m\u00e0 b\u1ea3o r\u1eb1ng : Qu\u1ea3n v\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Ho\u00e0ng Ph\u01b0\u1edbc L\u1ee3i tr\u01b0\u1edbc \u1edf qu\u00e2n th\u1ee9 Gia \u0110\u1ecbnh, thu\u1ed9c quy\u1ec1n t\u1ea5n ph\u1eadn c\u1ee7a ta, ta l\u00e0m danh s\u00e1ch x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng \u01b0u, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00ean ch\u1ee9c \u1ea5y, th\u1ef1c m\u00e0 h\u1eafn v\u00e0o b\u00e1i m\u1ea1ng r\u1ed3i \u0111i li\u1ec1n, kh\u00f4ng th\u00e8m \u0111o\u00e1i \u0111\u1ebfn ta, sao t\u00e2m \u0111\u1ecba h\u1eafn b\u1ea1c b\u1ebdo qu\u00e1 th\u1ebf ! Ta s\u1ebd t\u00e2u xin gi\u00e1ng tru\u1ea5t h\u1eafn m\u1edbi h\u1ea3 gi\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u1ecbp l\u00fac thuy\u1ec1n ng\u1ef1 ti\u1ebfn l\u00ean, thuy\u1ec1n h\u1ed7 t\u1ee5ng \u0111i tr\u01b0\u1edbc m\u1eafc c\u1ea1n, thuy\u1ec1n \u0111i sau kh\u00f4ng k\u1ecbp l\u00e1i tr\u00e1nh, 2 thuy\u1ec1n \u0111\u1ee5ng nhau, ti\u1ebfng ng\u01b0\u1eddi \u1ed3n \u00e0o. Ng\u1ef1 s\u1eed Nguy\u1ec5n B\u00e1 Nghi v\u00e0 L\u00ea Kh\u00e1nh Trinh \u0111\u1ec1u ch\u1ec9 \u0111\u00edch danh h\u1eb7c vi\u1ec7c \u1ea5y. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng: \u201cH\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, l\u1ea1i \u0111i tr\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi v\u1ec1 m\u1ed9t duy\u00ean c\u1edb nh\u1ecf nh\u1eb7t, kh\u00f4ng gi\u1eef th\u1ec3 di\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng quan ! V\u1ea3, th\u01b0\u1edfng, ph\u1ea1t, th\u0103ng gi\u00e1ng l\u00e0 vi\u1ec7c l\u1edbn c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, sao l\u1ea1i l\u1ed3ng \u00fd ri\u00eang y\u00eau gh\u00e9t c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0o \u0111\u00f3 ! R\u1ed3i d\u00e1m m\u1edf mi\u1ec7ng to ti\u1ebfng \u1edf ch\u1ed7 tai m\u1eaft \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi ! Sao c\u00e0n b\u1eady th\u1ebf ! Ch\u1ec9 ngh\u0129 Khu\u00ea l\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n v\u00f4 h\u1ecdc, n\u00f3i n\u0103ng khinh su\u1ea5t, v\u1eady h\u00e3y x\u1eed nh\u1eb9, ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng. C\u00f2n nh\u1eefng vi\u00ean qu\u1ea3n thuy\u1ec1n \u0111i h\u1ed9 gi\u00e1 l\u00e0m m\u1ea5t tr\u1eadt t\u1ef1 \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng ho\u1eb7c b\u1ecb qu\u1edf tr\u00e1ch c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t kh\u00e1c nhau\u201d.<\/p>\n<p>C\u1ea5p qu\u00e2n ph\u1ee5c cho bi\u1ec1n binh \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 2 t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cBi\u1ec1n binh c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c may c\u1ea5p qu\u00e2n ph\u1ee5c. V\u1eady chu\u1ea9n cho tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y l\u1ea5y h\u00e0ng v\u0169 \u0111o\u1ea1n c\u00e1c m\u00e0u \u0111\u1ecf t\u01b0\u01a1i, \u0111\u1ecf nh\u1ee3t v\u00e0 \u0111\u1ecf s\u1eabm \u1edf trong kho, t\u00ednh \u0111\u1ee7 qu\u00e2n ph\u1ee5c 4 v\u1ec7 (m\u1ed7i v\u1ec7 40 c\u00e1i \u00e1o \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 320 c\u00e1i \u00e1o qu\u00e2n l\u00ednh), ph\u00e1t cho 2 v\u1ec7 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 v\u1ec7, may xong, c\u1ea5t v\u00e0o kho, g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u00ec cho m\u1eb7c \u0111\u1ec3 m\u1ea1nh qu\u00e2n dung. C\u00f2n c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c s\u1ebd ph\u00e1t sau\u201d.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1p v\u00e0 Nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 V\u0169 Huy D\u1ee5ng \u0111em vi\u00ean quan hi\u1ec7u l\u1ef1c l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u, \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n Linh Ph\u01b0\u1ee3ng, \u0111i Ti\u1ec3u T\u00e2y l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng. L\u1ea1i sai th\u00f4ng ng\u00f4n Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1eabn v\u00e0 m\u1ea5y vi\u00ean sung v\u00e0o T\u1ee9 d\u1ecbch qu\u00e1n((1) T\u1ee9 d\u1ecbch qu\u00e1n : c\u01a1 quan h\u1ecdc t\u1eadp ngo\u1ea1i ng\u1eef v\u00e0 l\u00e0m th\u00f4ng d\u1ecbch.1) l\u00e0 Tr\u1ea7n \u0110\u1ea1i Trung, Nguy\u1ec5n H\u1eefu Quang c\u0169ng \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u r\u1ed3i \u1edf l\u1ea1i h\u1ecdc t\u1eadp.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o quan h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cTa ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i l\u00e0 mu\u1ed1n cho quen thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n v\u00e0 bi\u1ebft h\u00ecnh th\u1ebf, phong t\u1ee5c c\u00e1c n\u01a1i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 c\u1ea7u l\u1ee3i. N\u1ebfu n\u00f3i \u0111\u1ebfn l\u1ee3i th\u00ec c\u00e1i m\u00e0 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc thi\u1ebfu th\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf nh\u01b0 c\u1ee7a n\u1ea3, v\u1eady c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i t\u00ecm \u1edf xa !\u201d<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t ch\u1ee9c Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i. B\u1ed5 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 H\u1ed5 Thanh Th\u01b0 v\u00e0o ch\u1ee9c \u0111\u00f3, chuy\u00ean coi qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1ng th\u1ee3. H\u00e0 N\u1ed9i th\u00e0nh tr\u00ec r\u1ed9ng l\u1edbn, c\u00f3 m\u00ecnh Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00f4ng coi h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua b\u00e8n cho \u0111\u1eb7t th\u00eam ch\u1ee9c Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd \u0111\u1ec3 c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng v\u0103n, v\u00f5 qu\u00e2n l\u00ednh \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, h\u1eb1ng n\u0103m chi l\u01b0\u01a1ng kh\u00e1 nhi\u1ec1u, b\u00e8n sai Qu\u1ea3ng Nam ch\u1edf \u0111\u1ebfn 10000 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o kho. T\u1eeb sang n\u0103m tr\u1edf \u0111i, h\u1eb1ng n\u0103m do t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ch\u1edf 30000 h\u1ed9c th\u00f3c kho \u0111\u1ebfn giao cho, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 s\u1ed1 th\u01b0\u1eddng tr\u1eef. Sau \u0111\u00f3, cho t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0m nh\u00e0 kho b\u1eb1ng ng\u00f3i \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn Thi N\u1ea1i (kho 1 to\u00e0 15 gian 2 ch\u00e1i) thu th\u00f3c t\u00f4 c\u1ee7a c\u00e1c d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn thu\u1ed9c c\u00e1c huy\u1ec7n Tuy Vi\u1ec5n, Tuy Ph\u01b0\u1edbc v\u00e0 Ph\u00f9 C\u00e1t \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a \u1edf \u0111\u1ea5y, cho ti\u1ec7n vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 tr\u01b0\u1edbc v\u00ec Nam K\u1ef3 c\u00f3 gi\u1eb7c, n\u00ean ph\u1ea3i l\u1ea5y h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng d\u1ed3n th\u00e0nh c\u00e1c v\u1ec7 luy\u1ec7n binh \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn ; sau \u0111\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p v\u00e3n d\u1ea7n, th\u1ea3 h\u1ecd v\u1ec1 s\u1ed5 d\u00e2n. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, vua ngh\u0129 th\u01b0\u01a1ng kh\u00f3 nh\u1ecdc, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ra l\u1ec7nh tha cho thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m nay.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh g\u1ea1o \u0111\u1eaft. D\u00e2n huy\u1ec7n L\u1ec7 Th\u1ee7y b\u1ecb \u0111\u00f3i, ph\u1ea3i xin \u0103n \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1. Ra l\u1ec7nh cho ph\u00e1t ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o chia ra h\u1ea1ng c\u1ef1c ngh\u00e8o v\u00e0 h\u1ea1ng ngh\u00e8o v\u1eeba m\u00e0 ph\u00e1t ch\u1ea9n. (Ng\u01b0\u1eddi c\u1ef1c ngh\u00e8o \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 5 ti\u1ec1n v\u00e0 15 uy\u1ec3n g\u1ea1o, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c 3 ti\u1ec1n v\u00e0 10 uy\u1ec3n g\u1ea1o, tr\u1ebb con li\u1ec7t theo h\u1ea1ng ngh\u00e8o v\u1eeba c\u1ea5p cho 1 n\u1eeda). Khi t\u1edd d\u1ee5 \u0111\u1ebfn, quan t\u1ec9nh c\u00f2n tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y x\u00e9t nghi\u1ec7m ph\u00e1t th\u1ebb, kh\u00f4ng ph\u00e1t ch\u1ea9n ngay. Ng\u1ef1 s\u1eed H\u00e0 Th\u00fac Tr\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, th\u1ea5y th\u1ebf, b\u00e8n l\u1ea5y ngay ti\u1ec1n d\u1ef1 tr\u1eef \u1edf huy\u1ec7n v\u00e0 ti\u1ec1n thu\u1ebf \u1edf d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u00e3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u01b0a \u0111em n\u1ed9p, quy\u1ec1n nghi c\u1ea5p ph\u00e1t cho d\u00e2n \u0111\u00f3i, r\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb h\u1eb7c vi\u1ec7c quan t\u1ec9nh l\u00e0m ch\u1eadm v\u00e0 xin nh\u1eadn t\u1ed9i m\u00ecnh ti\u1ec7n nghi l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc t\u00ecnh h\u00ecnh d\u00e2n \u0111\u00f3i r\u00e9t \u0111ang \u0111\u1ee3i \u0103n, quan t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c b\u00ea tr\u1ec5 nh\u01b0 th\u1ebf, gi\u1eef sao cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ecfi ch\u1ebft \u0111\u00f3i. Vi\u1ec7c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m \u0111\u00f3 ch\u1ec9 xoay chuy\u1ec3n m\u1ed9t ch\u00fat n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n ta kh\u1ecfi s\u1ef1 nguy c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, c\u00f4ng v\u00e0 t\u01b0 l\u1ea1i kh\u1ecfi ph\u1ea3i v\u1eadn t\u1ea3i kh\u00f3 nh\u1ecdc, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng g\u1ecdi l\u00e0 kh\u00f4ng th\u1eb9n v\u1edbi ch\u1ee9c ng\u00f4n quan((1) Ng\u00f4n quan : ch\u1ec9 ch\u1ee9c ng\u1ef1 s\u1eed gi\u1eef vi\u1ec7c can ng\u0103n, \u0111\u00e0n h\u1eb7c.1), c\u00f2n c\u00f3 t\u1ed9i g\u00ec ! V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban th\u01b0\u1edfng khen cho k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. B\u1ed1 ch\u00ednh Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng H\u1ea1o, \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng U\u1ea9n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u1ea1t. Sau \u0111\u00f3, d\u00e2n \u0111\u00f3i c\u00e1c huy\u1ec7n nghe \u0111\u1ed3n, k\u00e9o \u0111\u1ebfn g\u1ea7n m\u1ed9t v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi. Ra l\u1ec7nh \u0111em ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o ph\u00e1t cho m\u1ed9t lo\u1ea1t.<\/p>\n<p>C\u00e1c m\u1ecf v\u00e0ng, b\u1ea1c t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean v\u00e0 Minh H\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c t\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u l\u00e0m h\u1ea1i, l\u01b0u t\u00e1n c\u00f2n ch\u01b0a ho\u00e0n ph\u1ee5c, ng\u1ea1ch thu\u1ebf thi\u1ebfu nhi\u1ec1u<\/p>\n<p>(8 m\u1ecf v\u00e0ng, b\u1ea1c, 12 c\u1eeda h\u00e0ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Minh H\u01b0\u01a1ng : thu\u1ebf v\u00e0ng h\u01a1n 120 l\u1ea1ng, thu\u1ebf b\u1ea1c h\u01a1n 1.500 l\u1ea1ng). Quan t\u1ec9nh t\u00e2u xin \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh s\u1eeda ch\u1eefa. D\u1ee5 sai li\u1ec7u ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc cho ho\u00e3n 1 n\u0103m ho\u1eb7c chia l\u00e0m 3 n\u0103m cho n\u1ed9p d\u1ea7n. L\u1ea1i c\u00f3 7 t\u1ed9c man tr\u1ed1n bi\u1ec7t, \u0111\u00e3 cho chi\u00eau d\u1ee5, nh\u01b0ng kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tr\u1edf v\u1ec1. Chu\u1ea9n cho li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng mi\u1ec5n thu\u1ebf.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0169 \u0110\u0129nh v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t B\u00f9i Qu\u1ed1c Trinh \u1edf Cao B\u1eb1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang tr\u00e0n qua \u0111\u1ecba ph\u1eadn h\u1ea1t t\u1ec9nh, gi\u1ebft ch\u1ebft vi\u00ean Th\u1ee7 b\u1ea3o Na T\u00ecnh l\u00e0 L\u1ee5c V\u0103n B\u00e1o. B\u1ed9 bi\u1ec1n do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111i l\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd L\u00ea V\u0103n Sinh \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean, c\u00f2n \u0111\u1ec1u ch\u1ea1y v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u tr\u1ed1n c\u1ea3. B\u1ecdn th\u1ea7n li\u1ec1n \u0111\u00e3 b\u00e0n u\u1ef7 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0110\u1eb7ng V\u0103n \u0110inh \u0111em Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n H\u1eefu \u0110\u0129nh mang 700 binh d\u00f5ng \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTo\u00e1n gi\u1eb7c n\u00e0y c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng ngh\u1ecbch S\u0129, th\u1eeba c\u01a1 l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i l\u00ean, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecb th\u1ed5 m\u1ee5c s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u00e1nh \u00fap ch\u00e9m v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u. Ch\u00fang \u0111\u1ec1u tan ch\u1ea1y t\u1ee9 tung \u0111\u1ec3 tho\u00e1t ch\u1ebft. S\u1edbm mu\u1ed9n quan qu\u00e2n Tuy\u00ean Quang ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, ch\u1eafc c\u0169ng s\u1ebd t\u00ednh ng\u00e0y d\u1eb9p y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4i ! Nh\u1eefng binh d\u00f5ng do t\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i ph\u00e1i \u0111i, chu\u1ea9n cho nghi\u00eam c\u1ea9n \u0111\u00f3ng ch\u1eb9n t\u1ea1i c\u00e1c ng\u1ea3 \u0111\u01b0\u1eddng xung y\u1ebfu \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m, tu\u1ef3 c\u01a1 h\u1ed9i ti\u1ec5u\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXIII<\/a> \u2013 163<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 (1835), m\u00f9a \u0111\u00f4ng th\u00e1ng 12.<\/p>\n<p>Sai kh\u1eafc qu\u1ea3 \u1ea5n \u201cHo\u00e0ng \u0111\u1ebf chi t\u1ec9\u201d \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u1ee7a b\u00e1u l\u00e2u \u0111\u1eddi (\u1ea5n b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng, vu\u00f4ng m\u1ed7i b\u1ec1 2 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n, d\u00e0y 1 t\u1ea5c, tr\u00ean c\u00f3 c\u00e1i n\u00fam ch\u1ea1m hai con r\u1ed3ng, cao 9 ph\u00e2n).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u00fac qu\u1ea3 \u201c\u0110\u00ecnh th\u1ea7n chi \u1ea5n\u201d. B\u1ea5y nay, \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb v\u1eabn d\u00f9ng \u1ea5n \u201cC\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng\u201d, nha n\u00e0o c\u0169ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u00fd ngh\u0129a ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n bi\u1ec7t, b\u00e8n \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u201c\u0110\u00ecnh th\u1ea7n chi \u1ea5n\u201d, sai quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c \u0111\u1ed5i \u0111\u00fac l\u1ea1i. Nh\u1eefng khi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u00f3 ngh\u1ecb t\u00e2u thi h\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u00ec d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : h\u1eb1ng n\u0103m c\u00f3 t\u1ebf Nam Giao th\u00ec sai b\u00f3i ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t nh\u1eb1m kho\u1ea3ng tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y M\u1eadu, trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 2. V\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i k\u1ef3 t\u1ebf X\u00e3 t\u1eafc, L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, V\u0103n mi\u1ebfu, V\u00f5 mi\u1ebfu (H\u1eb1ng n\u0103m, th\u00e1ng 2, trung tu\u1ea7n ; ng\u00e0y M\u1eadu, t\u1ebf X\u00e3 t\u1eafc ; ng\u00e0y Qu\u00fd, t\u1ebf L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, h\u1ea1 tu\u1ea7n, ng\u00e0y \u0110inh, t\u1ebf V\u0103n mi\u1ebfu ; ng\u00e0y K\u1ef7, t\u1ebf V\u00f5 mi\u1ebfu. Th\u00e1ng 8, th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n, ng\u00e0y M\u1eadu, t\u1ebf X\u00e3 t\u1eafc ; ng\u00e0y Qu\u00fd, t\u1ebf L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, trung tu\u1ea7n, ng\u00e0y \u0110inh, t\u1ebf V\u0103n mi\u1ebfu ; ng\u00e0y K\u1ef7, t\u1ebf V\u00f5 mi\u1ebfu).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1eb7t Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecb \u2013 B\u00ecnh. Khi m\u1edbi chia h\u1ea1t, \u0111\u1eb7t quan, \u1edf B\u1eafc tr\u1ef1c, \u0111\u1eb7t T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Tr\u1ecb. Sau, v\u00ec hai h\u1ea1t \u0111\u00f3 g\u1ea7n Kinh k\u1ef3, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u00edt, l\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho r\u00fat b\u1edbt \u0111i. \u0110\u1ebfn nay, sai \u0111\u1ed5i Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecb \u2013 B\u00ecnh, c\u0169ng nh\u01b0 Nam tr\u1ef1c, Nam \u2013 Ng\u00e3i tr\u1edf v\u00e0o trong l\u00e0 tr\u1ecdng y\u1ebfu, \u0111\u1ed5i ch\u1ebf \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng ng\u00e0 c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n, t\u1ea3 Tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh, l\u00ean th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh. \u0110i\u1ec1u : th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh B\u00f9i Ph\u1ed5 l\u00e0m th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng ; T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t ki\u00eam H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh, v\u1eabn sung l\u00e0m \u0111\u1ea1i th\u1ea7n vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt. B\u1ed5 th\u1ee5 : Lang trung bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 C\u00f4ng, quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c, L\u00ea B\u00e1 T\u00fa, l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i ; Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 vi\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, v\u1eabn sung l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ecba gi\u1edbi x\u00e3 Nga Ho\u00e0ng thu\u1ed9c huy\u1ec7n C\u1ea9m Gi\u00e0ng, gi\u00e1p \u0111\u1ecba h\u1ea1t Lang T\u00e0i, B\u1eafc Ninh, \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 nhi\u1ec1u ng\u1ea3, b\u1ecdn gi\u1eb7c th\u01b0\u1eddng l\u00e9n l\u00fat t\u1ee5 h\u1ecdp n\u1ed5i d\u1eady, d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb h\u1ea1i. V\u1eady xin thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, ph\u00e1i 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7 hay 1 Qu\u1ea3n c\u01a1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh, 200 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n, thay phi\u00ean\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c th\u00e2n \u0111em h\u01a1n 1000 bi\u1ec1n binh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh Tuy\u00ean Quang, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n vi\u1ec7c qu\u00e2n, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c V\u0129nh \u0110i\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecb tan v\u1ee1. C\u00f2n b\u1ecdn ph\u1ec9 \u1edf huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh khi quan qu\u00e2n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, c\u0169ng b\u1ecb th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i, b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y t\u00ean ph\u1ea1m. Tri s\u1ef1 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea7n \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 huy\u1ec7n l\u1ef5, duy c\u00f2n ngh\u1ecbch S\u0129, ngh\u1ecbch Th\u1ea1c v\u1eabn l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, m\u1ea7m \u00e1c ch\u01b0a tr\u1eeb ti\u1ec7t, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f2n c\u00e1i lo cho d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ! M\u00e0 v\u00f9ng n\u00e0y n\u00fai r\u1eebng li\u1ec1n nhau, n\u1ebfu mu\u1ed1n l\u00f9ng b\u1eaft, th\u1ebf c\u0169ng kh\u00f3 chu ! V\u1eady ngh\u0129 n\u00ean ph\u00e1i th\u00eam quan qu\u00e2n \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh th\u1ebf cho m\u1ea1nh. Nh\u00e2n \u0111\u1ea5y, d\u1ee5 d\u00e2n chia ch\u1eb7n c\u00e1c n\u01a1i, \u0111\u00f3n b\u1eaft, th\u00ec c\u00f3 l\u1ebd s\u1ebd l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u00e0n u\u1ef7 th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m \u0111i c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Ho\u00e0ng Trung H\u1eadu m\u1edbi \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn, \u0111em h\u01a1n 800 bi\u1ec1n binh, ki\u00eam l\u0129nh c\u1ea3 c\u00e1c \u0111\u1ea1o binh ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn hai huy\u1ec7n (V\u0129nh \u0110i\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh) tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh b\u1eaft. Khi \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, n\u00ean y\u1ebft th\u1ecb chi\u00eau d\u1ee5, v\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u1ec3 th\u1ed5 m\u1ee5c v\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n \u0111ua nhau ra s\u1ee9c, c\u1ed1t b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecbch S\u0129, ngh\u1ecbch Th\u1ea1c \u0111i\u1ec7u \u0111\u1ebfn x\u1eed \u00e1n. V\u00e0, khi Ho\u00e0ng Trung H\u1eadu \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 r\u1ed3i, xin cho r\u00fat ngay Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh v\u1ec1 S\u01a1n T\u00e2y cung ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cC\u01a1 h\u1ed9i r\u1ea5t t\u1ed1t, ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n th\u1ebf c\u0169ng ph\u1ea3i. C\u00f3 b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecbch S\u0129, ngh\u1ecbch Th\u1ea1c, m\u1edbi d\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea7m \u00e1c. Ng\u01b0\u01a1i c\u1ed1 g\u1eafng, l\u1ea1i n\u00ean c\u00e0ng c\u1ed1 g\u1eafng h\u01a1n\u201d. L\u1ea1i d\u1ee5 t\u1eadn m\u1eb7t cho C\u01a1 m\u1eadt \u0111\u1ea1i th\u1ea7n m\u1eadt t\u01b0 \u0111i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, ngh\u1ecbch V\u00e2n g\u00e2y bi\u1ebfn, c\u00f3 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i \u0111\u1ed3ng m\u01b0u v\u1edbi V\u00e2n. Sau nh\u00e2n th\u1ebf c\u00f9ng, n\u00f3 ra th\u00fa. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 g\u1ecdi l\u00ean t\u1ec9nh, nh\u01b0ng n\u00f3 v\u1eabn ki\u1ebfm c\u1edb, kh\u00f4ng \u0111i. V\u00e0 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Do\u00e3n Cao, Ma S\u0129 Hu\u1ef3nh, N\u00f4ng \u0110\u00ecnh \u0110i\u1ec3n, Nguy\u1ec5n Th\u1ebf T\u0103ng, 5 t\u00ean ph\u1ea1m, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 b\u1eaft giam, nh\u01b0ng ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 k\u1ebft \u00e1n. C\u00f3 th\u1ec3 nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i n\u00e0y, ho\u1eb7c gi\u1ee5c ch\u00fang \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 cho \u0111i t\u00f2ng chinh, nh\u00e2n \u0111\u1ea5y b\u1eaft l\u1ea5y ho\u1eb7c m\u1eadt s\u1ee9c cho bi\u1ec1n binh, l\u1ea5y danh ngh\u0129a \u0111i tu\u1ea7n qua n\u01a1i \u1ea5y, tu\u1ef3 c\u01a1 \u1eadp b\u1eaft, th\u00ec ch\u1ec9 l\u00e0m m\u1ed9t chuy\u1ebfn l\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ec5 d\u00e0ng. N\u1ebfu ch\u00fang manh t\u00e2m ch\u1ed1ng l\u1ea1i, th\u00ec \u0111em qu\u00e2n \u0111\u00e1nh ngay, c\u00f2n c\u00f3 l\u00fd g\u00ec kh\u00f4ng th\u1eafng ? \u0110\u1eebng \u0111\u1ec3 ch\u00fang nghe tin, ch\u1ea1y tho\u00e1t, l\u1ea1i th\u00eam m\u1ed9t phen phi\u1ec1n ph\u1ee9c ph\u1ea3i ph\u00e1i qu\u00e2n l\u00f9ng b\u1eaft, sinh ra v\u1ea5t v\u1ea3 !\u201d<\/p>\n<p>Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n l\u1ef1a tuy\u1ec3n h\u00e0nh t\u1ea9u trong L\u1ee5c b\u1ed9, c\u1eed nh\u00e2n v\u00e0 gi\u00e1m sinh \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m chia ph\u00e1i \u0111i h\u1eadu b\u1ed5 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c \u1ea5m sinh h\u1ecdc \u1edf Gi\u00e1m \u0111\u00e3 c\u00f9ng thi h\u1ea1ch v\u1edbi gi\u00e1m sinh, c\u0169ng cho c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a tuy\u1ec3n. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7 l\u00e2u d\u00e0i. C\u00f2n th\u1ec3 l\u1ec7 v\u1ec1 t\u00f4n sinh, \u0111\u1ebfn sang n\u0103m, m\u1edbi t\u1edbi k\u1ef3 l\u1ef1a tuy\u1ec3n. Ra l\u1ec7nh cho quan \u1edf Gi\u00e1m h\u1ed9i c\u00f9ng quan h\u1ecdc ch\u00e1nh tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y s\u00e1t h\u1ea1ch s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o Gi\u00e1m t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 11 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, l\u1eadp th\u00e0nh b\u1ea3n danh s\u00e1ch, giao lu\u00f4n c\u1ea3 cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n l\u00e0m vi\u1ec7c l\u1ef1a tuy\u1ec3n c\u00f9ng v\u1edbi \u1ea5m sinh v\u00e0 t\u00f4n sinh \u0111\u00e3 tr\u00fang tuy\u1ec3n, ph\u00e2n ph\u00e1t \u0111i \u0111\u1ec3 h\u1eadu b\u1ed5, s\u1ebd chi l\u01b0\u01a1ng theo l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a c\u1eed nh\u00e2n v\u00e0 gi\u00e1m sinh.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00f2ng s\u00f4ng C\u1eedu An, tr\u00ean t\u1eeb ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1 Nghi Xuy\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ebfn V\u0103n Kh\u00ea, hai b\u00ean b\u1edd \u0111\u1ec1u c\u00f3 h\u1ed9 \u0111\u00ea, 1 chi s\u00f4ng ch\u1ea3y \u0111\u1ebfn s\u00f4ng V\u0103n Kh\u00ea th\u00ec chia l\u00e0m hai nh\u00e1nh : nhi\u1ec1u ch\u1ed7 n\u00f4ng h\u1eb9p v\u00e0 khu\u1ea5t kh\u00fac, n\u00ean th\u1ebf n\u01b0\u1edbc \u1edf th\u01b0\u1ee3ng l\u01b0u ch\u1ea3y kh\u00f4ng thu\u1eadn ti\u1ec7n d\u1ec5 d\u00e0ng. V\u1eady xin tu\u1ef3 theo nh\u1eefng ch\u1ed7 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e0n \u0111\u1ebfn, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng d\u00e2n 6 huy\u1ec7n (\u0110\u01b0\u1eddng An, \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o, Thanh Mi\u1ec7n, Gia L\u1ed9c, T\u1ee9 K\u1ef3, V\u0129nh L\u1ea1i) \u0111\u1ec3 l\u00e0m : ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00f4ng h\u1eb9p th\u00ec \u0111\u00e0o s\u00e2u, r\u1ed9ng ra, ch\u1ed7 n\u00e0o khu\u1ea5t kh\u00fac th\u00ec \u0111\u00e0o cho th\u1eb3ng l\u1ea1i, t\u1ed5ng c\u1ed9ng l\u00e0 tr\u00ean 1 v\u1ea1n 3 ngh\u00ecn tr\u01b0\u1ee3ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u1edbi H\u01b0ng Y\u00ean, \u0111\u1ecba th\u1ebf li\u1ec1n nhau, s\u1edf d\u0129 xin cho d\u00e2n \u1edf h\u1ea1 l\u01b0u ph\u1ea3i l\u00e0m, l\u00e0 v\u00ec lo r\u1eb1ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng C\u00e1i s\u1ebd do s\u00f4ng m\u1edbi ch\u1ea3y v\u00e0o : nh\u01b0ng sao kh\u00f4ng ngh\u0129 : d\u00f2ng s\u00f4ng l\u1edbn c\u1ee7a Nh\u1ecb H\u00e0 \u0111\u1ed5 th\u1eb3ng ra c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n thu\u1ed9c Nam \u0110\u1ecbnh. Tr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u00e0o s\u00f4ng C\u1eedu An, ch\u1ec9 khai c\u00f3 1 nh\u00e1nh kh\u00e1c \u0111\u1ec3 d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ch\u00ednh ch\u1ea3y nh\u1eb9 b\u1edbt \u0111i, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i k\u00e9o cho d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ch\u1ea3y d\u1ed3n xu\u1ed1ng \u0111\u00f3. M\u00e0 \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, c\u00e1c s\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u00e3 ba, l\u1ea1i g\u1ea7n c\u1eeda bi\u1ec3n c\u0169ng d\u1ec5 th\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea3y th\u00f4ng, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i b\u00e0y ra c\u00e1i k\u1ebf qu\u00e1 \u0111\u00e1ng \u1ea5y ! Hu\u1ed1ng chi tr\u1ecb h\u00e0 l\u00e0 vi\u1ec7c tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i. N\u0103m nay, v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng C\u1eedu An, c\u1ea3 3 t\u1ec9nh g\u00f3p s\u1ee9c l\u1ea1i c\u00f9ng l\u00e0m 3, 4 th\u00e1ng tr\u1eddi, m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a xong ! Nay ng\u01b0\u01a1i ngh\u0129 mu\u1ed1n n\u1eafn l\u1ea1i v\u00e0 kh\u01a1i v\u00e9t c\u00e1c \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng d\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u01a1n 13000 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00f4ng tr\u00ecnh g\u1ea5p b\u1ed9i. S\u1ee9c d\u00e2n 6 huy\u1ec7n sao m\u00e0 m\u1ed9t m\u00ecnh l\u00e0m n\u1ed5i ! Th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m xong \u0111\u00e2u ! V\u1eady h\u00e3y \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 l\u1ea1i !\u201d<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 c\u00f9ng v\u1edbi th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o chia \u0111\u1eb7t c\u00e1c s\u00fang l\u1edbn.<\/p>\n<p>(T\u1ec9nh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh : 2 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 1 c\u1ed7 H\u00f9ng uy t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 4 c\u1ed7 Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 3 c\u1ed7 B\u00ecnh ngu\u1ef5 trung t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 16 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 10 c\u1ed7 H\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o. Th\u00e0nh Quang Ho\u00e1 : 4 c\u1ed7 H\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 2 c\u1ed7 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 6 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o. \u0110\u1ed3n Giao Kh\u1ea9u H\u1eefu b\u1ea3o : 2 c\u1ed7 H\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 8 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o. Hai \u0111\u1ed3n T\u00e2y Hoa v\u00e0 L\u1ed9c Giang : m\u1ed7i n\u01a1i 4 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o v\u00e0 2 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n thi\u1ebft ph\u00e1o. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u1ed9ng 70 c\u1ed7. T\u1ec9nh th\u00e0nh Bi\u00ean H\u00f2a : 4 c\u1ed7 B\u00ecnh ngu\u1ef5 trung t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 12 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 6 c\u1ed7 H\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o. \u0110\u1ed3n Giao Kh\u1ea9u t\u1ea3 b\u1ea3o : 2 c\u1ed7 H\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o. 8 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u1ed9ng 32 c\u1ed7. T\u1ec9nh th\u00e0nh V\u0129nh Long : 2 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 4 c\u1ed7 Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 16 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 10 c\u1ed7 H\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 4 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u1ed9ng 36 c\u1ed7. T\u1ec9nh th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng : 2 c\u1ed7 \u0110\u1ea1i lu\u00e2n xa Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o ; 10 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 8 c\u1ed7 H\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 2 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u1ed9ng 22 c\u1ed7. T\u1ec9nh th\u00e0nh An Giang : 1 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 1 c\u1ed7 V\u00f5 c\u00f4ng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 20 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o. Th\u00e0nh Ch\u00e2u \u0110\u1ed1c : 10 c\u1ed7 H\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 2 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 10 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o. \u0110\u1ed3n Ch\u00e2u Giang 2 c\u1ed7 H\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 6 c\u1ed7 Qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o. Hai \u0111\u1ed3n T\u00e2n Ch\u00e2u v\u00e0 An L\u1ea1c : m\u1ed7i \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec1u 2 c\u1ed7 H\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o v\u00e0 6 c\u1ed7 Qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o. T\u1ea5n s\u1edf L\u00f4 An : 2 c\u1ed7 H\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 4 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n thi\u1ebft ph\u00e1o. Ba \u0111\u1ed3n V\u0129nh t\u1ebf, V\u0129nh Ngu\u01a1n v\u00e0 Ch\u00e2u Ph\u00fa : m\u1ed7i \u0111\u1ed3n \u0111\u1ec1u 4 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n thi\u1ebft ph\u00e1o. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u1ed9ng 100 c\u1ed7. T\u1ec9nh th\u00e0nh H\u00e0 Ti\u00ean : 2 c\u1ed7 \u0110\u1ea1i lu\u00e2n xa Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 4 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 10 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 6 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o. \u0110\u1ed3n Tr\u1ea5n Bi\u00ean : 4 c\u1ed7 H\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 6 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o. \u0110\u1ed3n Ph\u00fa Qu\u1ed1c : 4 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 4 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o. Ph\u00e1o \u0111\u00e0i Kim D\u1eef : 4 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 6 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o. Tr\u01b0\u1eddng lu\u1ef9 Ph\u00f9 Dung : 10 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 20 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u1ed9ng 80 c\u1ed7. Th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y : 2 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 2 c\u1ed7 uy th\u1eafng t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 2 c\u1ed7 xung ti\u00eau \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 4 c\u1ed7 Th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 108 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 2 c\u1ed7 H\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 2 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o. T\u1ea5t c\u1ea3 c\u1ed9ng 122 c\u1ed7).<\/p>\n<p>C\u1ea5p qu\u00e2n ph\u1ee5c cho Th\u1ee7y v\u1ec7 \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, \u0111\u1ec3 m\u1eb7c nh\u1eefng khi c\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i ho\u1eb7c c\u00f3 c\u1ea7n \u0111i\u1ec1u tra, kh\u00e1m x\u00e9t hay \u0111\u00e0n \u00e1p thuy\u1ec1n T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Nguy\u00ean V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ho\u00e0n d\u0169ng Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u00fd l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 B\u00e1t Th\u1ee7y qu\u00e2n ; nguy\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n d\u0169ng Phan C\u00f4ng Qu\u00fd l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1eedu Th\u1ee7y qu\u00e2n.<\/p>\n<p>Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh, th\u1ea5y b\u1ea3n v\u0103n \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng theo ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111\u1ec1 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh bi\u1ebft, m\u00e0 ng\u00f4n quan c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1eb7c t\u00e2u, n\u00ean c\u00f3 d\u00e2ng s\u1edb tham h\u1eb7c : \u201c\u0110\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n, \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 vua truy\u1ec1n : \u1edf Kinh, quan v\u0103n t\u1eeb Hi\u1ec7p bi\u1ec7n, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0111\u1ebfn Lang trung \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh bi\u1ebft r\u00f5. \u0110\u1ebfn nay ch\u1ec9 c\u00f3 Nguy\u1ec5n Khoa Minh d\u00e2ng s\u1edb \u0111\u1ec1 c\u1eed Do\u00e3n U\u1ea9n, c\u00f2n ngo\u00e0i ra kh\u00f4ng c\u00f3 ai \u0111\u1ec1 c\u1eed g\u00ec c\u1ea3 ! C\u00f3 l\u1ebd v\u00ec th\u1ea5y trong d\u1ee5 ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng l\u1eddi b\u1ea3o r\u1eb1ng \u201cn\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o trong l\u00f2ng kh\u00f4ng t\u1ed1t, n\u1ec3 nang l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111i l\u1ea1i, \u0111\u00fat l\u00f3t, m\u01b0u vi\u1ec7c ri\u00eang\u201d b\u00e8n cho r\u1eb1ng vua ta \u0111\u00e3 kh\u00f4ng tin ta, th\u00ec \u0111\u1ec3 vua t\u1ef1 ch\u1ecdn l\u1ea5y, n\u1ebfu sau c\u00f3 h\u1ecfi \u0111\u1ebfn th\u00ec kh\u1eafc s\u1ebd ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng c\u00e2u \u201cbi\u1ebft b\u1ea7y t\u00f4i kh\u00f4ng ai b\u1eb1ng vua\u201d, th\u1ebf l\u00e0 tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1ch nhi\u1ec7m hay sao ? Hay l\u00e0 th\u1ea5y trong d\u1ee5 ch\u1ec9 c\u00f3 nh\u1eefng l\u1eddi nh\u01b0 \u201cn\u1ebfu bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch x\u00e1c qu\u1ea3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t th\u00ec h\u00e3y \u0111\u1ec1 c\u1eed ; n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec th\u00f4i, \u0111\u1eebng l\u1ea1m c\u1eed ng\u01b0\u1eddi x\u1eb1ng, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi ph\u1ea3i \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb x\u1eed, v\u00e2n v\u00e2n\u201d r\u1ed3i l\u1ea5y n\u00ea v\u00e0o l\u1eddi \u0111\u00f3 m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eed n\u1eefa ch\u0103ng ! N\u00e0y ! Tr\u1eddi sinh ng\u01b0\u1eddi \u1edf m\u1ed9t \u0111\u1eddi, ph\u1ea3i l\u00e0m cho tr\u1ecdn vi\u1ec7c m\u1ed9t \u0111\u1eddi, h\u00e1 c\u00f3 m\u01b0\u1ee3n ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u1edf \u0111\u1eddi kh\u00e1c, r\u1ed3i sau m\u1edbi \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0111\u00e2u ? Nay ch\u1ec9 bi\u1ebft r\u1eb1ng \u0111\u1ec1 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5t t\u00e0i th\u00ec b\u1ecb \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb x\u1eed l\u00e0 \u0111\u00e1ng lo s\u1ee3, nh\u01b0ng n\u00e0o c\u00f3 bi\u1ebft \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt c\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 t\u1ed9i l\u00e0m tr\u00e1i chi\u1ebfu th\u01b0, l\u1ea1i c\u00e0ng \u0111\u00e1ng s\u1ee3 h\u01a1n n\u1eefa ! N\u1ebfu n\u00f3i r\u1eb1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi th\u00ec th\u00f4i, ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra trong s\u1ed1 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady, l\u1ea1i \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed5 \u0111\u1ed3ng l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ai bi\u1ebft g\u00ec hay sao ? G\u1ea7n \u0111\u00e2y, th\u1ea7n th\u1ea5y m\u1ed7i l\u1ea7n c\u00f3 khuy\u1ebft \u00e1n s\u00e1t, ph\u1ee7, huy\u1ec7n ho\u1eb7c ch\u1ee9c gi\u00e1o quan, h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u1ec9 d\u1ee5 giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ec1 c\u1eed ch\u1ecdn b\u1ed5, th\u00ec h\u00f4m sau li\u1ec1n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a ra \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng, hay l\u00e0 ch\u1ec9 nh\u0103m nh\u0103m ch\u00e2n khuy\u1ebft \u0111\u00f3 nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u00e3 d\u1ea5m s\u1eb5n c\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u1edf trong \u00fd ngh\u0129 c\u1ee7a m\u00ecnh r\u1ed3i. V\u1eady sao \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1eddi d\u1ee5 n\u00e0y, v\u1eabn c\u00f2n n\u00f3i phi\u1ebfm r\u1eb1ng ch\u01b0a bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0111\u00f3, sau s\u1ebd ra sao, n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m khinh su\u1ea5t \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0111\u00f3 ch\u0103ng ? N\u1ebfu b\u1ea3o qu\u00ean khu\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111\u00f3 m\u1ea5t r\u1ed3i, th\u00ec sao kh\u00f4ng ngh\u0129 : t\u00f4i, con \u0111\u1ed1i v\u1edbi vua, cha, vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng \u0111\u1ec3 m\u00e3i trong l\u00f2ng, bao gi\u1edd qu\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c kia m\u00e0 ! N\u1ebfu l\u1ea5y n\u00ea r\u1eb1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c trong b\u1ed9 c\u00f2n \u0111ang b\u1eadn r\u1ed9n m\u00e0 n\u00f3i \u201ch\u00e3y \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3 hay \u201cs\u1ebd l\u00e0m sau\u201d th\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ch\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e2u c\u00f3 \u0111\u1ec3 m\u00ecnh l\u1ea7n ch\u1ea7n n\u1ea5n n\u00e1 ? Hu\u1ed1ng chi \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 c\u1eed m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0a ra tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec t\u1ee9c nh\u01b0 s\u00e1ch \u0110\u1ea1i h\u1ecdc b\u1ea3o l\u00e0 \u201cnh\u1eddn\u201d \u0111\u00f3 ! M\u1ed9t ch\u1eef \u201cnh\u1eddn\u201d h\u00e1 ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea7y t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111em \u0111\u1ec3 th\u1edd vua \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u ?<\/p>\n<p>\u201cV\u1ea3 l\u1ea1i, ng\u00f4n quan \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra, ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng n\u00f3i, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u1edbn hay nh\u1ecf, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i c\u1ea3. Th\u1ebf m\u00e0, \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c to l\u1edbn n\u00e0y c\u1ee9 nh\u00ecn nhau ng\u1eadm mi\u1ec7ng ! Ph\u1ea3i ch\u0103ng v\u00ec trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, cho n\u00ean T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t v\u00e0 c\u00e1c quan Khoa \u0111\u1ea1o s\u1ee3 th\u1ebf l\u1ef1c kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00f3i ? Hay l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t c\u0169ng \u1edf trong s\u1ed1 \u0111\u00f3, m\u00e0 c\u00e1c quan Khoa \u0111\u1ea1o ki\u00eang k\u1ef5 quan tr\u00ean, kh\u00f4ng n\u00f3i ? Sao m\u00e0 t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ea7u xu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u1eefa m\u00f9a \u0111\u00f4ng, k\u1ec3 ng\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng l\u00e2u, n\u1ebfu m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m nay kh\u00f4ng d\u01b0 1 th\u00e1ng, th\u00ec \u0111\u00e3 h\u1ebft n\u0103m r\u1ed3i, th\u1ebf m\u00e0 l\u1eddi d\u1ee5 v\u1eb1ng v\u1eb7c c\u1ee7a vua v\u1eabn c\u00f2n x\u1ebfp \u1edf l\u1ea7u cao, kh\u00f4ng t\u1eebng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u1ecfi \u0111\u1ebfn, cu\u1ed1i c\u00f9ng s\u1ebd \u0111\u1ebfn b\u1ecf, kh\u00f4ng h\u1ecfi t\u1edbi n\u1eefa ! Th\u1ea7n, l\u1ea1m d\u1ef1 v\u00e0o h\u00e0ng quan nh\u1ecf cu\u1ed1i ban, th\u00e0 ch\u1ecbu t\u1ed9i v\u1edbi quan to, c\u00f2n h\u01a1n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u gi\u1ea5u gi\u1ebfm \u0111\u1ee9c vua cao c\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>S\u1edb d\u00e2ng l\u00ean, vua sai L\u1ee5c b\u1ed9 v\u00e0 vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t t\u00e2u l\u1ea1i. R\u1ed3i m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng, t\u1ef1 nh\u1eadn t\u1ed9i ho\u1eb7c n\u00f3i v\u00ec qu\u00e1 th\u1eadn tr\u1ecdng, ch\u01b0a d\u00e1m khinh su\u1ea5t \u0111\u1ec1 c\u1eed, ho\u1eb7c n\u00f3i v\u00ec ph\u1ea9m cao, ch\u01b0a \u0111\u1ec1 c\u1eed, c\u00f2n \u0111\u1ec3 ch\u1edd \u0111\u1ee3i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng l\u1eddi trong s\u1edb tham h\u1eb7c th\u00ec c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ed1ng l\u1ea1i v\u00e0 tranh bi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : K\u1ec3 ra, l\u00e0m ch\u00ednh tr\u1ecb, vi\u1ec7c c\u1ea7n nh\u1ea5t l\u00e0 ph\u1ea3i k\u00e9n l\u1ea5y nh\u00e2n t\u00e0i. T\u1eeb khi tr\u1eabm l\u00ean ng\u00f4i, v\u1eabn b\u1edbt ch\u1ed7 ng\u1ed3i b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i b\u1eadc hi\u1ec1n t\u00e0i, \u0111\u00e3 t\u1eebng sai m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1 c\u1eed k\u1ebb m\u00ecnh bi\u1ebft r\u00f5 l\u00e0 mu\u1ed1n m\u1edf r\u1ed9ng con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c t\u1ed1t m\u00e0 ch\u00ecm l\u1eafng \u1edf n\u01a1i th\u1ea5p k\u00e9m \u1ea9n khu\u1ea5t. V\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7c t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi th\u1edd vua l\u00e0 ch\u1ee9c ph\u1eadn c\u1ee7a b\u1ea7y t\u00f4i, c\u1ed1t sao x\u00e9t m\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1eb9n l\u00e0 \u0111\u1ee7 \u0111\u00e1p \u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ec7nh vua v\u00e0 tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd vua ra v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. C\u00f2n vi\u1ec7c bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0 \u0111i\u1ec1u t\u1eeb x\u01b0a v\u1eabn l\u1ea5y l\u00e0m kh\u00f3. N\u1ebfu bi\u1ebft \u0111\u00edch x\u00e1c ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch t\u1ed1t, c\u00f3 danh ti\u1ebfng hay ho\u1eb7c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t th\u00e2n do con \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh, ho\u1eb7c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea9m c\u00e1ch \u0111oan trang, ngay th\u1eb3ng, th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a ra ti\u1ebfn c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee9 tr\u1eabm c\u00f3 bu\u1ed9c ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ed7 k\u1ebft giao th\u00e2n m\u1eadt, hi\u1ec3u bi\u1ebft t\u01b0\u1eddng t\u1eadn c\u1ea3 t\u00e0i l\u1eabn \u0111\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e2u ? V\u1eady sao l\u1ea1i tr\u1ecbnh tr\u1ecdng th\u00e1i qu\u00e1 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ch\u1eadm tr\u1ec5, l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ! Hu\u1ed1ng chi, ph\u1ea9m tr\u1eadt quan ch\u1ee9c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi cao, ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5p kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng ph\u1ea7n b\u1ea7y t\u00f4i th\u00ec kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u1ebf n\u00e0y, th\u1ebf kh\u00e1c. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 Th\u1ecb lang tuy c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 v\u00e0 Tham tri, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7t v\u00e0o h\u00e0ng quan trong tri\u1ec1u ; Lang trung c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng quan nh\u1ecf, th\u00ec \u0111\u1ec1 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u00ecnh bi\u1ebft, c\u0169ng l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 n\u00ean l\u00e0m, ch\u1ee9 sao l\u1ea1i ph\u1ea3i nh\u01b0\u1eddng vi\u1ec7c hay cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ? D\u00f9ng d\u1eb1ng, nghe ng\u00f3ng, c\u1ee9 mu\u1ed1n l\u00e0m sau ng\u01b0\u1eddi ta, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd. V\u1eady h\u00e3y truy\u1ec1n Ch\u1ec9 s\u1ee9c l\u1ea1i. Duy c\u00f3 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t l\u00e0 ng\u00f4n quan v\u00ec th\u1ea5y m\u00ecnh ch\u01b0a \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ai, n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u00e1ch ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, th\u00ec th\u1ef1c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn hai tr\u00e1ch nhi\u1ec7m. Kh\u00e1 truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. Nay chu\u1ea9n cho : ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u theo ph\u1ea9m tr\u1eadt, ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ec1 c\u1eed, ho\u1eb7c 2, 3 ng\u01b0\u1eddi hay 5, 6 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng b\u1ea3o c\u1eed 1 ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, mi\u1ec5n l\u00e0 c\u1ea7n ph\u1ea3i bi\u1ebft r\u00f5 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u00e0m n\u1ed5i ch\u1ee9c \u1ea5y, c\u00f2n m\u00ecnh th\u00ec kh\u00f4ng h\u1ec1 v\u00ec ch\u00fat t\u00ecnh ri\u00eang g\u00ec c\u1ea3, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ee9ng m\u1ed9t m\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1eb9n v\u1edbi b\u00f3ng, n\u1eb1m m\u1ed9t m\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1eb9n v\u1edbi ch\u0103n, v\u00e0 \u1edf m\u1ed9t m\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1eb9n v\u1edbi nh\u00e0 ri\u00eang k\u00edn \u0111\u00e1o. Th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u00fang, li\u1ec1n n\u00eau t\u00ean ra h\u1eb7c. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 ch\u01b0a c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i, ch\u1ec9 ph\u1ea3i c\u00e1i l\u1ed7i l\u00e0 l\u1eddi l\u1ebd qu\u00e1 n\u1eb7ng. Ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 n\u00f3i : \u201cVua ta \u0111\u00e3 kh\u00f4ng tin ta, th\u00ec \u0111\u1ec3 vua t\u1ef1 ch\u1ecdn l\u1ea5y, n\u1ebfu sau c\u00f3 h\u1ecfi \u0111\u1ebfn th\u00ec kh\u1eafc s\u1ebd b\u00e0o ch\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng c\u00e2u \u201cbi\u1ebft b\u1ea7y t\u00f4i ch\u1eb3ng ai b\u1eb1ng vua\u2026\u201d N\u1ebfu Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh qu\u1ea3 c\u00f3 nghe bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 v\u00e0 l\u1eddi \u0111\u00f3, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 s\u1ef1 th\u1ef1c, th\u00ec n\u00ean h\u1eb7c t\u00e2u ngay \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i m\u1edbi l\u00e0 ph\u1ea3i l\u1ebd. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 v\u00e0 l\u1eddi \u0111\u00f3 th\u00ec h\u00e1 n\u00ean n\u00f3i v\u00e0o, th\u00eau d\u1ec7t ra nh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i kh\u00f4ng h\u1ebft l\u00f2ng v\u1edbi ch\u1ee9c ph\u1eadn b\u1ea7y t\u00f4i, khi\u1ebfn ai ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c ? V\u1ea3 l\u1ea1i, \u1edf trong tri\u1ec1u ban, \u0111\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 v\u1eady, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu k\u1ebb hay ng\u01b0\u1eddi d\u1edf, m\u00e0 l\u1ea1i s\u1ed5 to\u1eb9t c\u1ea3 \u0111i, c\u0169ng l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00fang. V\u1eady v\u1ec1 ph\u1ea7n Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh, c\u0169ng truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf \u0111\u1ec3 cho bi\u1ebft, tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng c\u1ea7n l\u00e0m \u0111\u00fang v\u00e0 th\u00edch \u0111\u00e1ng, t\u1ecf ra kh\u00f4ng t\u01b0 v\u1ecb, kh\u00f4ng thi\u00ean l\u1ec7ch !\u201d<\/p>\n<p>Sai An Giang tr\u00edch l\u1ea5y 200 bi\u1ec1n binh \u1edf h\u1eefu v\u1ec7 H\u1ed5 uy do Kinh ph\u00e1i, \u0111i H\u00e0 Ti\u00ean, sung l\u00e0m l\u00ednh th\u00fa. C\u00f2n 200 l\u00ednh th\u00fa \u1edf V\u0129nh Long tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u1ed5i v\u1ec1 An Giang \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam c\u1ea9n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 Tr\u1ea5n T\u00e2y T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1ea5t tr\u1ecdng y\u1ebfu \u1edf bi\u00ean thu\u1ef3, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u m\u1edbi x\u1ebfp \u0111\u1eb7t, vi\u1ec7c ph\u1ee7 ng\u1ef1 v\u00e0 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng tuy r\u1ea5t quan tr\u1ecdng, nh\u01b0ng \u0111\u1ea5t Man \u0111\u00e3 l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ed3 b\u1ea3n c\u1ee7a ta t\u1eeb l\u00e2u, d\u00e2n Man c\u0169ng l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a ta, ph\u1ea3i n\u00ean d\u1ea1y d\u1ed7, gi\u00fap \u0111\u1ee1 \u0111\u1ec3 ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec5m theo phong t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Kinh. V\u1ea3 l\u1ea1i, nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00f4ng, tang, gi\u00e1o, d\u01b0\u1ee1ng th\u1ef1c l\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nghe n\u00f3i x\u1ee9 \u0111\u00f3 \u0111\u1ea5t \u0111ai r\u1ed9ng r\u00e3i, m\u00e0u m\u1ee1, l\u1ea1i s\u1eb5n nhi\u1ec1u tr\u00e2u c\u00e0y, c\u0169ng l\u00e0 ti\u1ec7n l\u1ee3i v\u00e0 d\u1ec5 d\u00e0ng. Ch\u1ec9 ph\u1ea3i m\u1ed9t n\u1ed7i l\u00e0 phong t\u1ee5c d\u00e2n \u1ea5y l\u00e0m \u0111\u1ea5t th\u00ec ch\u1ec9 chuy\u00ean cu\u1ed1c x\u1edbi, m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00f9ng tr\u00e2u c\u00e0y, tr\u1ed3ng l\u00faa th\u00ec ch\u1ec9 c\u1ea7n ng\u00e0y \u0111\u1ee7 hai b\u1eefa, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ee9a ch\u1ea5t \u0111\u1ec3 d\u00e0nh. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 v\u1ea3i, l\u1ee5a, v\u1ecbt, l\u1ee3n c\u0169ng l\u00e0 nh\u1eefng m\u00f3n c\u1ea7n d\u00f9ng h\u1eb1ng ng\u00e0y c\u1ee7a d\u00e2n gian m\u00e0 gi\u00e1 th\u00ec r\u1ea5t \u0111\u1eaft. C\u00f3 khi 1 t\u1ea5m v\u1ea3i gi\u00e1 \u0111\u1ebfn 5, 6 quan, 1 con v\u1ecbt gi\u00e1 \u0111\u1ebfn 2 quan. T\u00f3m l\u1ea1i, \u0111\u1ec1u v\u00ec th\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Man \u0111\u1ea7n \u0111\u1ed9n bi\u1ebfng nh\u00e1c, kh\u00f4ng ch\u0103m g\u1eafng s\u1ee9c tr\u1ed3ng c\u00e2y, ch\u0103n nu\u00f4i m\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ebf. Chu\u1ea9n cho : b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i, khi vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng v\u00e0 gi\u1ea3ng v\u00f5 \u0111\u00e3 r\u1ea3nh rang r\u1ed3i, n\u00ean khai ho\u00e1, h\u01b0\u1edbng d\u1eabn cho d\u00e2n, d\u1ea1y h\u1ecd d\u00f9ng tr\u00e2u c\u00e0y ru\u1ed9ng, tr\u1ed3ng c\u1ea5y nhi\u1ec1u l\u00faa, \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng s\u00f3t m\u1ed1i l\u1ee3i, nh\u00e0 c\u00f3 th\u1eeba c\u1ee7a c\u1ea3i. L\u1ea1i d\u1ea1y tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u d\u00e2u, \u0111ay \u0111\u1ec3 l\u00e0m v\u1ea3i, l\u1ee5a ; nu\u00f4i nhi\u1ec1u l\u1ee3n, v\u1ecbt \u0111\u1ec3 l\u1ea5y th\u1ee9c \u0103n. Ph\u00e0m nh\u1eefng th\u1ee9 c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1ecdc t\u1eadp d\u00e2n Kinh, ch\u0103m vi\u1ec7c l\u00e0m l\u1ee5ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ng\u00f4n ng\u1eef th\u00ec b\u1ea3o h\u1ecd d\u1ea7n d\u1ea7n t\u1eadp n\u00f3i ti\u1ebfng Kinh. \u0102n u\u1ed1ng v\u00e0 \u00e1o qu\u1ea7n c\u0169ng d\u1ea1y cho d\u1ea7n d\u1ea7n theo phong t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Kinh. Ngo\u00e0i \u0111\u00f3 ra, h\u1ec5 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec n\u00ean c\u00e1ch b\u1ecf th\u00f3i h\u1ee7 l\u1eadu, m\u00e0 cho l\u00e0m nh\u1eefng c\u00e1i gi\u1ea3n ti\u1ec7n d\u1ec5 d\u00e0ng th\u00ec c\u0169ng n\u00ean tu\u1ef3 c\u01a1 ch\u1ec9 b\u1ea3o. H\u1ecd d\u1eabu l\u00e0 Man m\u1ecdi, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng tri v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng n\u0103ng. Hu\u1ed1ng chi, qu\u00e2n ta hi\u1ec7n \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, c\u00f9ng \u1edf \u0111\u1ea5y v\u1edbi h\u1ecd, th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 c\u1ea3m ho\u00e1, v\u00ec h\u1ecd s\u1ebd tr\u00f4ng nhau m\u00e0 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n. Duy vi\u1ec7c s\u1eeda \u0111\u1ed5i phong t\u1ee5c, ph\u1ea3i n\u00ean l\u00e0m d\u1ea7n, t\u1eeb t\u1eeb d\u1ea1y d\u1ed7, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ed1c th\u00fac v\u1ed9i v\u00e0ng qu\u00e1, m\u00e0 n\u00ean tu\u1ef3 vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc, vi\u1ec7c sau l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1eed h\u00e0nh, \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u1ee9 t\u1ef1 thu\u1eadn theo ph\u00e9p t\u1eafc nh\u00e0 vua, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i suy x\u00e9t, hi\u1ec3u bi\u1ebft. Hun \u0111\u00fac th\u1ea5m nhu\u1ea7n, d\u00f9ng th\u00f3i bi\u1ebfn Man di th\u00e0nh v\u0103n minh, \u0111\u1ea5y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i thay \u0111\u1ed5i phong t\u1ee5c. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean kh\u00e9o th\u1ec3 theo \u00fd ta m\u00e0 l\u00e0m !\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai ch\u1ecdn l\u1ea5y 52 ng\u01b0\u1eddi v\u1eeba b\u00e1t, c\u1eeda ph\u1ea9m v\u1eeba v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i thu\u1ed9c ty c\u00e1c nha L\u1ee5c b\u1ed9, b\u1ed5 sung v\u00e0o ty An Bi\u00ean th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>D\u00e2n h\u1ea1t B\u00ecnh Thu\u1eadn c\u00f3 Phan V\u0103n Ph\u00fa, \u0111\u01b0\u01a1ng khi quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c Man, \u0111\u00e3 xin \u0111em c\u1ee7a nh\u00e0 (500 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o) \u0111\u1ec3 gi\u00fap l\u01b0\u01a1ng qu\u00e2n. C\u00f3 Ch\u1ec9 b\u1ea3o b\u1ed9 ghi t\u00ean \u0111\u1ec3 s\u1ebd th\u01b0\u1edfng. Sau \u0111\u00f3 V\u0103n Ph\u00fa b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua chu\u1ea9n cho mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n, vi\u1ec7c \u0111i l\u00ednh v\u00e0 \u0111i phu cho con ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y trong 10 n\u0103m.<\/p>\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh g\u1eedi \u0111\u1ebfn h\u01a1n 180 t\u00ean ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111\u00e3 ra th\u00fa. B\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed, nhi\u1ec1u \u00e1n ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : L\u00fac ngh\u1ecbch Kh\u00f4i m\u1edbi g\u00e2y bi\u1ebfn, nh\u1eefng k\u1ebb c\u1ed9ng s\u1ef1 v\u1edbi gi\u1eb7c ch\u1eb3ng qua l\u00e0 \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed9i B\u1eafc thu\u1eadn v\u00e0 b\u1ecdn t\u00f9, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 300 t\u00ean. N\u1ebfu ch\u1eb3ng ph\u1ea3i b\u1ecdn v\u00f4 l\u1ea1i, c\u00f4n \u0111\u1ed3 l\u1ea5y s\u1ef1 lo\u1ea1n l\u1ea1c l\u00e0m may, h\u00f9a nhau ph\u1ee5 ho\u1ea1 th\u00eam v\u00e0o th\u00ec gi\u1eb7c c\u00f3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ! X\u00e9t l\u1ea1i ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1ecdn c\u00e1o, l\u0169 chu\u1ed9t, \u0111\u00f4ng mu\u1ed7i k\u00eau th\u00e0nh ti\u1ebfng s\u1ea5m, t\u1ed9i \u00e1c th\u1ef1c l\u00e0 s\u00e2u n\u1eb7ng ! Khi th\u1ebf c\u00f9ng, s\u1ee9c h\u1ebft, ch\u00fang m\u1edbi ch\u1ecbu l\u00f3 \u0111\u1ea7u ra.Theo lu\u1eadt, th\u00ec kh\u00f4ng chu\u1ea9n cho th\u00fa. B\u1ed9 H\u00ecnh ng\u01b0\u01a1i n\u00ean b\u00e0n x\u00e9t l\u1ea1i cho k\u1ef9. K\u1ebb n\u00e0o b\u1ecb \u1ee9c hi\u1ebfp ph\u1ea3i theo, r\u1ed3i ra th\u00fa ngay, s\u1ef1 t\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec n\u00ean li\u1ec7u cho khoan gi\u1ea3m. C\u00f2n k\u1ebb n\u00e0o cam l\u00f2ng theo gi\u1eb7c, ch\u1ed1ng l\u1ea1i quan qu\u00e2n, \u0111\u1ebfn khi bi\u1ebft l\u00e0 t\u1ea5t ch\u1ebft, r\u1ed3i sau m\u1edbi ra th\u00fa t\u1ed9i, th\u00ec ph\u1ea3i theo lu\u1eadt tr\u1ecb n\u1eb7ng cho \u0111\u00fang v\u1edbi t\u1ed9i. Khi l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, chu\u1ea9n cho h\u01a1n 80 ph\u1ea1m nh\u00e2n l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n \u0111\u1ec1u gh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu ; c\u00f2n th\u00ec li\u1ec7u cho \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m : ho\u1eb7c ph\u00e1t qu\u00e2n, ho\u1eb7c ph\u00e1t binh, c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>C\u00f3 nguy\u00ean Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u01a1 Phi\u00ean thu\u1eadn l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ed3ng, ngay \u0111\u00eam ngh\u1ecbch Kh\u00f4i g\u00e2y bi\u1ebfn, ri\u00eang \u0110\u1ed3ng v\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u1ebf ra s\u1ee9c ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng. Sau \u0111\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c gi\u1eef th\u00e0nh l\u00e0m ph\u1ea3n, \u0111\u1ed9i B\u1eafc thu\u1eadn v\u00e0 \u0111\u1ed9i H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m v\u00e2y c\u00e1nh cho gi\u1eb7c. L\u00ea \u0110\u1ed3ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc, kh\u00f4ng ch\u1ecbu d\u00ednh d\u00e1ng v\u00e0o \u0111\u00f3 tr\u01b0\u1edbc sau theo quan qu\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Vua nghe bi\u1ebft, ban khen, sai b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u00f2i h\u1ecfi, cho l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i c\u01a1 Th\u00e1i h\u00f9ng, t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c s\u00e1ch Th\u1ed5 Man tr\u01b0\u1edbc kia, th\u1eeba c\u01a1, g\u00e2y s\u1ef1, nay d\u00e2n \u1ea5y r\u1ee7 nhau ra th\u00fa v\u00e0 quy ph\u1ee5c, s\u1eafm \u0111\u1ee7 v\u1eadt ph\u1ea9m (ng\u00e0 voi, nhung h\u01b0\u01a1u, s\u1eebng t\u00ea, k\u1ef3 nam) l\u00e0m l\u1ec5 y\u1ebft ki\u1ebfn, t\u00ecnh nguy\u1ec7n n\u1ed9p thu\u1ebf\u201d. Vua cho r\u1eb1ng Man L\u1ea1o kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec chu\u1ea9n cho mi\u1ec5n t\u1ed9i v\u00e0 cho ra th\u00fa.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u00f2n cao. D\u1ee5 sai th\u00f3c t\u00f4 c\u00f2n thi\u1ebfu n\u0103m nay \u0111\u1ec1u ho\u00e3n l\u1ea1i \u0111\u1ebfn m\u00f9a h\u1ea1 sang n\u0103m h\u00e3y thu. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng thu\u1ebf c\u00e1c ngu\u1ed3n An \u0110\u1ea1i, An Li\u1ec3u v\u00e0 C\u1ea9m L\u00fd thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ed3 th\u1ed5 s\u1ea3n (v\u1ea3i \u0111en c\u00f3 v\u00e2n, v\u1ea3i ta tr\u1eafng, t\u1ed1c h\u01b0\u01a1ng, s\u1eaft v\u00e0 h\u1ecfa \u0111ao) chu\u1ea9n cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay.<\/p>\n<p>Sai Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u mua g\u1ea1o v\u1edbi gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn m\u1ed7i n\u01a1i 50000 ph\u01b0\u01a1ng, ch\u1edf v\u1ec1 Kinh.<\/p>\n<p>C\u1ea5p qu\u00e2n ph\u1ee5c cho qu\u1ea3n v\u1ec7, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i trong c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u1edf Kinh, \u0111\u1ec3 m\u1eb7c nh\u1eefng khi c\u00f3 \u0111\u1ea1i l\u1ec5 nh\u01b0 t\u1ebf Nam Giao, t\u1ebf T\u00f4n mi\u1ebfu, l\u1ec5 ch\u1ea7u m\u1eebng, v\u00e0 nh\u1eefng khi sai ph\u00e1i vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng. Duy 2 v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh v\u00e0 D\u1ef1c b\u1ea3o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1.<\/p>\n<p>Sai Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m ki\u00eam coi v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o.<\/p>\n<p>Truy lu\u1eadn v\u1ec1 t\u1ed9i c\u1ee7a nguy\u00ean Ch\u01b0\u1edfng H\u1eadu qu\u00e2n l\u0129nh B\u1eafc th\u00e0nh T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea Ch\u1ea5t. T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa cho r\u1eb1ng Ch\u1ea5t, khi b\u00ecnh sinh n\u00f3i n\u0103ng v\u00e0 h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u00f4 \u0111\u1ea1o, kh\u00f4ng gi\u1eef ph\u1eadn b\u1ea7y t\u00f4i, \u0111\u00e1ng 6 t\u1ed9i ch\u1ebft.<\/p>\n<p>(Ch\u1ea5t c\u00f9ng L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 Y Do\u00e3n v\u00e0 Ho\u1eafc Quang ((1) Y Do\u00e3n, hi\u1ec1n th\u1ea7n nh\u00e0 Th\u01b0\u01a1ng, ph\u00f3ng vua Th\u00e1i Gi\u00e1p ra \u0110\u1ed3ng cung v\u00ec Th\u00e1i Gi\u00e1p v\u00f4 \u0111\u1ea1o. Ho\u1eafc Quang, \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n nh\u00e0 H\u00e1n, ph\u1ebf X\u01b0\u01a1ng \u1ea5p v\u01b0\u01a1ng, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 nhi\u1ec1u n\u1ebft x\u1ea5u m\u00e0 l\u1eadp Tuy\u00ean \u0110\u1ebf. \u0110\u00e2y mu\u1ed1n n\u00f3i L\u00ea Ch\u1ea5t c\u00f3 \u00fd ph\u1ebf, kh\u00f4ng mu\u1ed1n ph\u00f2 Minh M\u1ec7nh.1), b\u1ecb hai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7y t\u1edb n\u00f3i l\u1ed9 ra, li\u1ec1n gi\u1ebft \u0111i \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho m\u1ea5t ch\u1ee9ng c\u1edb. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ed9i. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n kh\u1ea9n kho\u1ea3n xin th\u01b0\u1edfng cho ho\u00e0ng t\u1eed l\u00e0m con nu\u00f4i, mu\u1ed1n theo m\u01b0u tr\u00ed c\u1ee7a D\u01b0\u01a1ng Ki\u00ean l\u00e0 b\u1ed1 ho\u00e0ng h\u1eadu x\u01b0a ((1) D\u01b0\u01a1ng Ki\u00ean, t\u00ean c\u1ee7a Tu\u1ef3 Cao t\u1ed5 (t\u1ee9c Tu\u1ef3 V\u0103n \u0110\u1ebf 589 \u2013 604), l\u00e0 b\u1ed1 v\u1ee3 Chu Tuy\u00ean \u0110\u1ebf. Khi Tuy\u00ean \u0111\u1ebf c\u00f2n l\u00e0 ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed, \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u01b0 lu\u1eadn cho r\u1eb1ng kh\u00f4ng x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng l\u00e0m ch\u1ee7 x\u00e3 t\u1eafc, m\u00e0 D\u01b0\u01a1ng Ki\u00ean th\u00ec \u0111\u00e3 bi\u1ec3u l\u1ed9 s\u1ef1 l\u00e0m ph\u1ea3n \u1edf tr\u00ean n\u00e9t m\u1eb7t, n\u00ean b\u1ecb nh\u00e0 Chu nghi k\u1ef5 r\u1ed3i. \u0110\u1ebfn khi Tuy\u00ean \u0111\u1ebf ch\u1ebft, Chu T\u0129nh \u0111\u1ebf c\u00f2n th\u01a1 \u1ea5u, ch\u01b0a th\u00e2n ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c, D\u01b0\u01a1ng Ki\u00ean, v\u1edbi th\u1ebf l\u1ef1c, l\u00e0 cha ho\u00e0ng h\u1eadu nh\u00e0 Chu, \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e2y c\u00e1nh l\u00e0m t\u1edd chi\u1ebfu gi\u1ea3, \u0111\u01b0a l\u00ean l\u00e0m vua, l\u1eadp th\u00e0nh c\u01a1 nghi\u1ec7p nh\u00e0 Tu\u1ef3 (theo t\u00e0i li\u1ec7u trong Tu\u1ef3 th\u01b0, trang 10 \u2013 11).1). \u0110\u00f3 l\u00e0 2 t\u1ed9i. Mu\u1ed1n con g\u00e1i m\u00ecnh gi\u1eef ng\u00f4i ch\u00ednh v\u1ecb trong cung, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 \u00fd, Ch\u1ea5t n\u00f3i ra nh\u1eefng l\u1eddi o\u00e1n gi\u1eadn. \u0110\u00f3 l\u00e0 3 t\u1ed9i. Ch\u1ea5t th\u01b0\u1eddng n\u00f3i v\u1edbi L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng n\u00f3i \u0111\u1ed1i v\u1edbi tr\u1eddi, vua v\u00e0 cha m\u1eb9, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i, l\u00e0m con, tuy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec b\u1ea5t b\u00ecnh, c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m gi\u1eadn, th\u1ebf m\u00e0 ri\u00eang ta d\u00e1m gi\u1eadn c\u1ea3\u201d. \u0110\u00f3 l\u00e0 4 t\u1ed9i. Ch\u1ea5t l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cNh\u00e0 vua l\u1ea5y b\u1ecdn Tr\u1ecbnh Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c v\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1eadn l\u00e0m t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc, ta ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111em v\u00e0i tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o tri\u1ec1u qu\u00e1t l\u00ean m\u1ed9t ti\u1ebfng, th\u00ec b\u1ecdn kia li\u1ec1n ph\u1ee5c r\u1ea1p xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, m\u1eb7c ta mu\u1ed1n l\u00e0m g\u00ec th\u00ec l\u00e0m\u201d. \u0110\u00f3 l\u00e0 5 t\u1ed9i. Ch\u1ea5t l\u1ea1i n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed5i qu\u1ed1c t\u00ednh l\u00e0m h\u1ecd T\u00f4n Th\u1ea5t, l\u00e0 do b\u1ecdn Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c a dua xui xi\u1ec3m, ph\u1ea3i \u0111em ch\u00fang ra c\u1eeda mi\u1ebfu ch\u00e9m \u0111\u1ea7u cho \u0111\u00fang v\u1edbi t\u1ed9i\u201d. \u0110\u00f3 l\u00e0 6 t\u1ed9i).<\/p>\n<p>V\u00e0 10 t\u1ed9i to :<\/p>\n<p>(Ng\u00e0y c\u00f2n B\u1eafc Th\u00e0nh, \u0111\u1ea7u n\u0103m \u0111i\u1ec3m binh, Ch\u1ea5t l\u00ean ng\u1ed3i ch\u00ednh gi\u1eefa l\u1ea7u Ng\u0169 M\u00f4n, kh\u00f4ng gi\u1eef l\u1ec5 b\u1ea7y t\u00f4i. \u0110\u00f3 l\u00e0 1 t\u1ed9i. H\u1eb1ng n\u0103m, khi v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, Ch\u1ea5t cho ch\u1edf k\u00e8m c\u1ee7a ri\u00eang v\u00e0o thuy\u1ec1n c\u00f4ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 2 t\u1ed9i. C\u00f9ng L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1eeb quan \u0111\u1ec3 b\u1eaft b\u00ed vua ((2) N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 (1824), Ch\u1ea5t c\u00f9ng L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t xin t\u1eeb ch\u1ee9c T\u1ed5ng tr\u1ea5n. Minh M\u1ec7nh g\u1ea1n h\u1ecfi m\u00e3i, th\u00ec Ch\u1ea5t m\u1edbi n\u00f3i l\u00e0 v\u00ec nh\u00e0 vua kh\u00f4ng x\u1eed L\u00ea Duy Thanh v\u1ec1 t\u1ed9i tham tang, m\u00e0 l\u1ea1i gi\u1ea3m nh\u1eb9, cho \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c, th\u1ebf l\u00e0 ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng tin th\u1ef1c \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n, n\u00ean Ch\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa (theo t\u00e0i li\u1ec7u trong Truy\u1ec7n L\u00ea Ch\u1ea5t, \u0110\u1ea1i Nam ch\u00ednh bi\u00ean Li\u1ec7t truy\u1ec7n s\u01a1 t\u1eadp, quy\u1ec3n 24, t\u1edd 12a \u2013 b)2). \u0110\u00f3 l\u00e0 3 t\u1ed9i. Trong m\u1ecdi vi\u1ec7c sinh hay s\u00e1t, ban cho hay t\u01b0\u1edbc \u0111i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u Ch\u1ea5t hay chuy\u00ean quy\u1ec1n. \u0110\u00f3 l\u00e0 4 t\u1ed9i. U\u1ed1n cong ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u1ec3 l\u1ea5y c\u1ee7a h\u00e0ng ngh\u00ecn, h\u00e0ng v\u1ea1n. \u0110\u00f3 l\u00e0 5 t\u1ed9i. T\u00e2u b\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u00fang, c\u00f3 Ch\u1ec9 kh\u00f4ng chu\u1ea9n y th\u00ec \u0111\u1ecbnh sai n\u1ed9p tr\u1ea3, c\u00f3 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ng\u0103n l\u1ea1i, m\u1edbi th\u00f4i. \u0110\u00f3 l\u00e0 6 t\u1ed9i. Nu\u00f4i ri\u00eang cung nh\u00e2n c\u1ee7a ti\u00ean tri\u1ec1u, r\u00f4ng r\u1ee1 kh\u00f4ng ki\u00eang s\u1ee3 g\u00ec. \u0110\u00f3 l\u00e0 7 t\u1ed9i. N\u01a1i c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e1m ti\u1ebfm l\u1ea1m d\u1ef1ng g\u00e1c chu\u00f4ng, g\u00e1c tr\u1ed1ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 8 t\u1ed9i. V\u1ee5 \u00e1n L\u00ea Duy Thanh \u0111\u00e3 x\u1eed xong, Ch\u1ea5t c\u00f2n c\u00f9ng L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t \u0111\u00f2i xin ngh\u1ecb t\u1ed9i l\u1ea1i ((3) L\u00ea Duy Thanh, Hi\u1ec7p tr\u1ea5n S\u01a1n Nam th\u01b0\u1ee3ng, l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9, b\u1ecb L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111i\u1ec1u tra, ngh\u1ecb t\u1ed9i. Thanh v\u00e0o ch\u1ea7u Minh M\u1ec7nh, kh\u00f3c xin giao v\u1ee5 \u00e1n c\u1ee7a m\u00ecnh cho nha kh\u00e1c x\u00e9t x\u1eed \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi b\u1ecb quan B\u1eafc Th\u00e0nh x\u1eed oan u\u1ed5ng. Ch\u1ea5t b\u00e8n xin ch\u00e9m Thanh. Sau \u0111\u00f3, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t l\u1ea1i v\u1ee5 \u00e1n n\u00e0y, Thanh b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Ch\u1ea5t h\u1ebft s\u1ee9c t\u1ee9c b\u1ef1c mu\u1ed1n xin x\u1eed l\u1ea1i \u00e1n n\u00e0y v\u00e0 kh\u00e9p Thanh v\u00e0o t\u1ed9i ch\u1ebft n\u00ean m\u1edbi xin t\u1eeb ch\u1ee9c T\u1ed5ng tr\u1ea5n nh\u01b0 \u0111\u00e3 ch\u00fa th\u00edch \u1edf tr\u00ean (vi\u1ec7c n\u0103m 1822 v\u00e0 n\u0103m 1824) (tham kh\u1ea3o : \u0110\u1ea1i Nam ch\u00ednh bi\u00ean Li\u1ec7t truy\u1ec7n s\u01a1 t\u1eadp, quy\u1ec3n 24, t\u1edd 10a \u2013 12b).3). \u0110\u00f3 l\u00e0 9 t\u1ed9i. Khi \u0111i\u1ec1u b\u1ed5 Qu\u1ea3n c\u01a1, Qu\u1ea3n ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u xin thi h\u00e0nh b\u1eb1ng v\u0103n sai ((4) V\u0103n sai : m\u1ed9t th\u1ee9 c\u00f4ng v\u0103n do ph\u1ee7 T\u1ed5ng tr\u1ea5n c\u1ea5p ph\u00e1t khi sai ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 d\u1ee5ng ; \u0111\u00e1ng l\u00fd ra, t\u1eeb Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 Qu\u1ea3n ph\u1ee7 tr\u1edf l\u00ean ph\u1ea3i do Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh c\u00f3 v\u0103n b\u1eb1ng b\u1ed5 d\u1ee5ng.4). \u0110\u00f3 l\u00e0 10 t\u1ed9i.<\/p>\n<p>L\u00ea B\u00e1 T\u00fa d\u00e2ng s\u1edb tham h\u1eb7c, xin giao vi\u1ec7c xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb r\u00f5 cho \u0111\u00fang t\u1ed9i tr\u1ea1ng c\u1ee7a Ch\u1ea5t \u0111\u1ec3 cho l\u0169 quy\u1ec1n gian tr\u0103m \u0111\u1eddi bi\u1ebft m\u00e0 r\u0103n s\u1ee3.<\/p>\n<p>Vua c\u00f3 d\u1ee5 : \u201cL\u00ea Ch\u1ea5t t\u00ednh nh\u01b0 s\u00e0i lang, n\u1ebft nh\u01b0 ma qu\u1ef7, l\u00e0m b\u1ea7y t\u00f4i th\u00ec kh\u00f4ng trung, kh\u00f4ng ch\u00ednh, x\u1eed vi\u1ec7c th\u00ec \u0111\u1ea1i gian \u0111\u1ea1i \u00e1c, m\u1ecdi vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u1ec1u c\u00e0n r\u1ee1, ai c\u0169ng nghi\u1ebfn r\u0103ng c\u0103m gi\u1eadn, ch\u1ee9 h\u00e1 ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 16 t\u1ed9i \u0111\u00e3 t\u00e2u tr\u00ecnh th\u00f4i \u0111\u00e2u ? Tr\u01b0\u1edbc kia, Ch\u1ea5t c\u00f9ng v\u1edbi L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t tuy c\u00f3 l\u00f2ng tr\u00e1i \u0111\u1ea1o b\u1ea7y t\u00f4i, nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng theo, th\u00ec t\u1ea5t ch\u1eb3ng d\u00e1m ph\u00e1t gi\u00e1c. V\u1ea3 l\u1ea1i, v\u00ec h\u1eafn l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n nh\u1ea5t ph\u1ea9m, tuy c\u00f3 m\u01b0u gian, nh\u01b0ng ch\u01b0a b\u1ecb th\u1ea7n d\u00e2n t\u1ed1 c\u00e1o ra, nh\u00e0 vua c\u0169ng kh\u00f4ng n\u1ee1 v\u1ed9i b\u1eaft t\u1ed9i n\u1eb7ng. Sau \u0111\u00f3 b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u1ed9i \u00e2m, t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 kh\u00f4ng l\u1ecdt \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi r\u1ed3i, cho n\u00ean nh\u00e0 vua kh\u00f4ng th\u00e8m nh\u1eafc \u0111\u1ebfn. Nay Ch\u1ea5t \u0111\u00e3 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta truy h\u1eb7c, th\u00ec ph\u1ea3i, tr\u00e1i, \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng lu\u1eadn v\u00e0 ph\u00e1p lu\u1eadt c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. V\u1ea3 l\u1ea1i, khi c\u00f2n s\u1ed1ng, Ch\u1ea5t \u0111\u00e3 manh t\u00e2m phi ph\u00e1p, d\u00f9 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 trong l\u00f2ng bi\u1ebft l\u00e0 h\u01b0 h\u1ecfng, ng\u1ea5m ng\u1ea7m ch\u00ea l\u00e0 tr\u00e1i, hu\u1ed1ng chi ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng tri l\u01b0\u01a1ng n\u0103ng, ai kh\u00f4ng c\u0103m gi\u1eadn ? Ch\u1eb3ng qua s\u1ee3 th\u1ebf l\u1ef1c m\u1ea1nh t\u1ee3n c\u1ee7a h\u1eafn, n\u00ean kh\u00f4ng ai t\u1ed1 c\u00e1o ra \u0111\u00f3 th\u00f4i, ch\u1ee9 quy\u1ebft kh\u00f4ng ch\u1ecbu v\u1ec1 h\u00f9a \u0103n c\u00e1nh, a dua v\u1edbi h\u1eafn \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 di\u1ec7t vong ! Nay kh\u00f4ng c\u1ea7n tra c\u1ee9u d\u00e2y d\u01b0a ho\u1eb7c l\u00e0m l\u00e2y \u0111\u1ebfn k\u1ebb v\u00f4 t\u1ed9i. V\u1eady chu\u1ea9n cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ch\u1ec9 chi\u1ebfu theo 16 \u0111i\u1ec1u b\u1ecb h\u1eb7c m\u00e0 kh\u00e9p t\u1ed9i b\u1ea3n th\u00e2n L\u00ea Ch\u1ea5t v\u00e0 theo lu\u1eadt m\u00e0 ngh\u1ecb x\u1eed v\u1ee3 con h\u1eafn th\u00f4i. Duy con g\u00e1i h\u1eafn \u0111\u00e3 l\u1ea5y ch\u1ed3ng v\u00e0 ch\u00e1u trai h\u1eafn c\u00f2n nh\u1ecf d\u1ea1i th\u00ec \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n t\u1ed9i cho.<\/p>\n<p>Qua \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u00f3i Ch\u1ea5t l\u00e0 k\u1ebb kh\u00f4ng gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt, b\u1ea5t trung, \u0111\u1ea1i gian \u00e1c, c\u00f3 6 t\u1ed9i \u0111\u00e1ng t\u00f9ng x\u1ebbo, 8 t\u1ed9i \u0111\u00e1ng ch\u00e9m, 2 t\u1ed9i \u0111\u00e1ng th\u1eaft c\u1ed5. Hai ph\u1ea1m t\u1ed9i v\u01b0\u1ee3t ph\u1eadn, tr\u00e1i \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng, \u00e2m m\u01b0u phi ph\u00e1p, n\u00ean kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, x\u1eed t\u00f9ng x\u1ebbo. Nh\u01b0ng h\u1eafn \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u1ed9i \u00e2m r\u1ed3i. V\u1eady xin truy \u0111o\u1ea1t b\u1eb1ng s\u1eafc, b\u1ed5 quan t\u00e0i, phanh th\u00e2y, b\u00eau \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb kh\u00e1c. Cha m\u1eb9 h\u1eafn tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eb7ng c\u00e1o s\u1eafc, \u0111\u1ec1u truy \u0111o\u1ea1t c\u1ea3. V\u1ee3 h\u1eafn l\u00e0 L\u00ea Th\u1ecb Tha \u0111\u00e3 \u0111\u1ed3ng m\u01b0u, quy\u1ebft x\u1eed ch\u00e9m. Ngo\u00e0i ra th\u00e2n thu\u1ed9c n\u00e0o b\u1ecb li\u00ean can, gia s\u1ea3n c\u00f3 b\u1ecb t\u1ecbch thu, \u0111\u1ec1u theo lu\u1eadt m\u00e0 \u0111\u1ecbnh x\u00e9t.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201cTheo ngh\u0129a trong kinh Xu\u00e2n thu th\u00ec t\u00f4i con \u0111\u1ed1i v\u1edbi vua cha, kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 c\u00f3 \u00fd m\u1edbi s\u1eafp l\u00e0m lo\u1ea1n \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 theo ph\u00e1p lu\u1eadt nh\u00e0 H\u00e1n th\u00ec k\u1ebb b\u1ea5t \u0111\u1ea1o ((1) B\u1ea5t \u0111\u1ea1o : kh\u00f4ng gi\u1eef l\u1ea5y \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c.1) \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i tr\u1ecb ti\u1ec7t cho h\u1ebft t\u1eadn g\u1ed1c. Nh\u1eefng t\u1ed9i \u0111\u00e3 kh\u00e9p cho Ch\u1ea5t \u0111\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 c\u00e1i \u00e1n \u0111\u00e1ng tin. Nh\u01b0ng \u00e1n n\u00e0y t\u00ecnh ti\u1ebft tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, c\u00f2n mu\u1ed1n \u0111\u1ec3 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf ngo\u00e0i g\u00f3p th\u00eam \u00fd ki\u1ebfn cho r\u1ed9ng c\u00f4ng lu\u1eadn. V\u1eady chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u00ecnh sao l\u1ee5c b\u1ea3n \u00e1n c\u1ea5p cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t b\u1ea3n \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u01b0a \u00fd ki\u1ebfn l\u00e0m th\u00e0nh chuy\u00ean t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 n\u00f3i : \u201cNg\u00e0y Ch\u1ea5t c\u00f2n \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh, chi\u00eau l\u1eadp m\u1ed9 binh h\u01a1n 20 c\u01a1, g\u1ed3m 20000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7t hi\u1ec7u c\u00e1c c\u01a1 g\u1ecdi l\u00e0 An b\u1eafc, \u0110\u1ecbnh b\u1eafc\u2026 Th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u00edch x\u00e1c ng\u1ea7m g\u00e2y v\u00e2y c\u00e1nh, \u00e2m m\u01b0u l\u00e0m \u0111i\u1ec1u phi ph\u00e1p ((1) N\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 5 [[1824]], L\u00ea Ch\u1ea5t, sau khi d\u1eb9p gi\u1eb7c v\u00e0 kinh l\u00fd hai tr\u1ea5n Thanh, Ngh\u1ec7 r\u1ed3i, l\u1ea1i ra B\u1eafc Th\u00e0nh, m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20000 l\u00ednh m\u1edbi ; d\u1ed3n th\u00e0nh h\u01a1n 300 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1eb7t l\u00e0m h\u01a1n 30 c\u01a1 g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 T\u0129nh b\u1eafc, \u0110\u1ecbnh b\u1eafc v\u00e0 An b\u1eafc.v.v\u2026 Ch\u1ea5t xin cho nh\u1eefng l\u00ednh n\u00e0y l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i v\u00e0 b\u1ed5 sung v\u00e0o nh\u1eefng ch\u1ed7 khuy\u1ebft trong Ng\u0169 qu\u00e2n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng chia ra cho \u0111i tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf c\u00e1c ngo\u1ea1i tr\u1ea5n. Vi\u1ec7c n\u00e0y L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u00e2u tr\u00ecnh v\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Minh M\u1ec7nh chu\u1ea9n y (tham kh\u1ea3o : \u0110\u1ea1i Nam ch\u00ednh bi\u00ean, S\u01a1 t\u1eadp, quy\u1ec3n 24, t\u1edd 12b \u2013 14a).1). V\u1eady xin \u0111em t\u1ed9i n\u00e0y g\u1ed9p v\u1edbi nh\u1eefng t\u1ed9i, B\u00e1 T\u00fa h\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc c\u1ed9ng l\u00e0 17 \u0111i\u1ec1u, c\u0169ng kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, b\u1ea5t \u0111\u1ea1o\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng n\u00f3i : \u201cV\u1ee3 ph\u1ea1m nh\u00e2n l\u00e0 L\u00ea Th\u1ecb Tha c\u00f9ng \u1edf v\u1edbi ch\u1ed3ng ch\u1eafc bi\u1ebft s\u1ef1 t\u00ecnh. V\u1eady xin \u0111\u1ed5i kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i t\u00f9ng x\u1ebbo, x\u1eed t\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 ph\u1ee7 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tuy\u00ean n\u00f3i : \u201cCh\u00e1u ph\u1ea1m nh\u00e2n l\u00e0 L\u00ea C\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 l\u00e0 ch\u1ed7 th\u00e2n thu\u1ed9c ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 tr\u1edf nhau m\u1ed9t n\u0103m, l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u1edbn tu\u1ed5i, v\u1eady xin ph\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i l\u00e2y v\u00e0 x\u1eed tr\u1ea3m quy\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>H\u1ed9 ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c, n\u00f3i : \u201cCh\u00e1u trai c\u1ee7a ph\u1ea1m nh\u00e2n c\u00f2n nh\u1ecf, xin \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i qu\u1ea3n th\u00fac, c\u00f2n th\u00ec xin y theo nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u00e3 ngh\u1ecb x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ee7 th\u1ea5y l\u1ebd tr\u1eddi \u1edf l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, c\u00f4ng lu\u1eadn kh\u00f4ng th\u1ec3 xo\u00e1 \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ed1i v\u1edbi gian th\u1ea7n \u1ea5p \u1ee7 m\u1ed1i ho\u1ea1, ch\u00fang kh\u1ea9u \u0111\u1ed3ng t\u1eeb, \u0111\u1ee7 l\u00e0m b\u1ea3n \u00e1n \u0111anh th\u00e9p ngh\u00ecn n\u0103m. V\u1ea3 l\u1ea1i, L\u00ea Ch\u1ea5t c\u00f9ng L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t d\u1ef1a nhau l\u00e0m vi\u1ec7c gian t\u00e0, t\u1ed9i \u00e1c r\u1ea5t n\u1eb7ng, \u0111\u1ebfm t\u00f3c c\u0169ng kh\u00f4ng k\u1ec3 h\u1ebft, b\u1ed5 quan t\u00e0i v\u00e0 phanh th\u00e2y, th\u1ef1c c\u0169ng kh\u00f4ng u\u1ed5ng. Nh\u01b0ng Ch\u1ea5t v\u00e0 Duy\u1ec7t t\u1ed9i c\u0169ng nh\u01b0 nhau, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y Duy\u1ec7t \u0111\u00e3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ed5 quan t\u00e0i m\u00e0 phanh th\u00e2y, th\u00ec n\u1eafm x\u01b0\u01a1ng kh\u00f4 c\u1ee7a Ch\u1ea5t c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng gia h\u00ecnh. V\u1eady sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i san ph\u1eb3ng ph\u1ea7n m\u1ed9 L\u00ea Ch\u1ea5t th\u00e0nh \u0111\u1ea5t b\u1eb1ng, v\u00e0 d\u1ef1ng bia \u0111\u00e1, tr\u00ean kh\u1eafc m\u1ea5y ch\u1eef to \u201cGian th\u1ea7n L\u00ea Ch\u1ea5t ph\u1ee5c ph\u00e1p x\u1ee9\u201d (n\u01a1i gian th\u1ea7n L\u00ea Ch\u1ea5t \u0111\u1ec1n t\u1ed9i), \u0111\u1ec3 cho gian t\u1eb7c mu\u00f4n \u0111\u1eddi l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m r\u0103n. C\u00f2n v\u1ee3 Ch\u1ea5t l\u00e0 L\u00ea Th\u1ecb Tha \u0111\u00e3 s\u1ed1ng c\u00f9ng ch\u1ed3ng d\u1ef1 bi\u1ebft \u00e2m m\u01b0u ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, th\u00ec kh\u00e9p v\u00e0o c\u1ef1c h\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng ; nh\u01b0ng Th\u1ecb Tha l\u00e0 \u0111\u00e0n b\u00e0 kh\u00f4ng th\u00e8m ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i v\u1ed9i. V\u1eady L\u00ea Th\u1ecb Tha v\u00e0 c\u00e1c con l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea C\u1ea9n, L\u00ea Tr\u01b0\u01a1ng, L\u00ea Th\u01b0\u1eddng, L\u00ea K\u1ef5 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u00e1n tr\u1ea3m giam h\u1eadu. C\u00f2n 6 ph\u1ee5 n\u1eef v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u00e1u ch\u00fa b\u00e1c c\u1ee7a Ch\u1ea5t l\u00e0 L\u00ea C\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn ch\u00e1u trai c\u1ee7a ph\u1ea1m nh\u00e2n \u0111\u1ec1u cho tha c\u1ea3. L\u1ea1i n\u1eefa, L\u00ea Ch\u1ea5t ng\u00e0y \u1edf B\u1eafc Th\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc b\u1ea5y l\u00e2u b\u00f2n r\u00fat m\u00e1u m\u1ee1 c\u1ee7a d\u00e2n c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn h\u00e0ng v\u1ea1n. Nay ch\u1ec9 c\u00f2n \u0111\u1ed9 v\u00e0i v\u1ea1n, kh\u00f4ng b\u00f5 sung c\u00f4ng. V\u1eady chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i, theo s\u1ed1 t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u00e3 t\u1ecbch bi\u00ean, h\u1ec5 l\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng th\u00ec giao d\u00e2n x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i sung l\u00e0m h\u1ea1ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng, chi\u1ebfu l\u1ec7 thu thu\u1ebf ; c\u00f2n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u01b0 v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi t\u00e0i s\u1ea3n \u0111\u00e1nh gi\u00e1 b\u00e1n n\u1ed9p v\u00e0o kho n\u00e0o g\u1ea7n nh\u1ea5t, b\u00e1o cho b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t s\u1ed1 \u1ea5y chuy\u1ec3n t\u01b0 cho H\u00e0 N\u1ed9i l\u1ea5y ti\u1ec1n kho chi ra, chia giao c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 gi\u1eef, ph\u00e2n ph\u00e1t cho d\u00e2n ngh\u00e8o, \u0111\u1ec3 h\u1ea3 l\u00f2ng c\u0103m gi\u1eadn c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n. R\u1ed3i chu\u1ea9n cho sao l\u1ee5c t\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y ph\u00e1t cho c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf Kinh, v\u00e0 c\u00e1c tr\u1ef1c, c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft (L\u00ea C\u1ea9n, L\u00ea Tr\u01b0\u01a1ng, L\u00ea Th\u01b0\u1eddng v\u00e0 L\u00ea K\u1ef5, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thu th\u1ea9m n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 19 \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed ch\u00e9m ngay. L\u00ea Th\u1ecb Tha ph\u1ea3i v\u1ec1 l\u00e0m n\u00f4 \u1edf nguy\u00ean qu\u00e1n).<\/p>\n<p>Vua ra coi tri\u1ec1u, sai N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ecdc b\u1ea3n d\u1ee5 v\u0103n kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Kh\u00e1nh((1) Gia Kh\u00e1nh : ni\u00ean hi\u1ec7u c\u1ee7a Thanh Nh\u00e2n T\u00f4ng (1796 \u2013 1820)1) nh\u00e0 Thanh k\u1ec3 t\u1ed9i \u00e1c Ho\u00e0 Th\u00e2n \u0111\u1ebfn c\u00e2u \u201cba n\u0103m kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i vi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a cha\u201d, vua n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c l\u00e0m c\u1ee7a cha n\u1ebfu hay th\u00ec ngh\u00ecn v\u1ea1n n\u0103m v\u1eabn gi\u1eef c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu kh\u00f4ng hay th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i \u0111i, th\u1ebf m\u1edbi l\u00e0 hi\u1ebfu. V\u1ea3 l\u1ea1i t\u1ed9i c\u1ee7a Ho\u00e0 Th\u00e2n ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 v\u00ec tham \u00f4 m\u00e0 \u0111\u00e3 ph\u1ea3i thi h\u00e0nh theo lu\u1eadt ph\u00e1p, so v\u1edbi t\u1ed9i tr\u00e1i \u0111\u1ea1o l\u00e0m t\u00f4i c\u1ee7a L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t v\u00e0 L\u00ea Ch\u1ea5t, kh\u00e1c nhau l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 bao dung c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u00e2u r\u1ed3i !\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : Th\u00e1i mi\u1ebfu ((2) Th\u00e1i mi\u1ebfu : mi\u1ebfu th\u1edd Th\u00e1i t\u1ed5 Gia d\u1ee5 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.2), H\u01b0ng mi\u1ebfu((3) H\u01b0ng mi\u1ebfu : mi\u1ebfu th\u1edd H\u01b0ng t\u1ed5 Hi\u1ebfu khang ho\u00e0ng \u0111\u1ebf.3) l\u00fac m\u1edbi x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 bia \u0111\u00e1, ghi vi\u1ec7c, g\u1eafn v\u00e0o t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch, m\u1eb7t bia c\u00f3 kh\u1eafc h\u1ecd t\u00ean c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i, coi vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu v\u00e0 trong h\u00e0ng c\u00e1c b\u1ec1 t\u00f4i \u0111\u00f3 c\u00f3 t\u00ean quy\u1ec1n th\u1ea7n ho\u1ea1n quan L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, v\u00e0 em h\u1eafn l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Phong. V\u1eady xin sai th\u1ee3 \u0111\u1ee5c b\u1ecf m\u1ea5y t\u00ean \u1ea5y \u0111i. V\u1ea3 l\u1ea1i, h\u1ecd t\u00ean c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i m\u00e0 b\u1ea7y v\u00e0o ch\u1ed7 t\u00f4ng mi\u1ebfu t\u00f4n nghi\u00eam th\u1ef1c ch\u01b0a tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. V\u1eady, m\u1ed9t bia \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu xin d\u1eddi sang d\u1ef1ng t\u1ea1i t\u01b0\u1eddng ph\u00eda t\u00e2y, quay m\u1eb7t v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u1edf nh\u00e0 vu\u00f4ng b\u00ean h\u1eefu. Hai bia \u1edf H\u01b0ng mi\u1ebfu, xin d\u1eddi sang d\u1ef1ng t\u1ea1i t\u01b0\u1eddng ph\u00eda \u0111\u00f4ng quay m\u1eb7t v\u1ec1 ph\u00eda t\u00e2y, gian ch\u00ednh gi\u1eefa nh\u00e0 kho \u0111\u1ed3 th\u1edd \u1edf b\u00ean t\u1ea3\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cB\u1ea5y nay, khi ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt, c\u00e1c nha th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o gi\u1ea5y bi\u00ean l\u0129nh c\u1ee7a th\u1ee3, li\u1ec1n ph\u00ea chu\u1ea9n cho. Nh\u01b0ng trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c qu\u00e1 l\u1ea1m v\u00e0 gi\u1ea3 m\u1ea1o. Ngay nh\u01b0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ch\u1ebf 1 \u0111\u00f4i gi\u00e0y l\u00e0m m\u1eabu. C\u00f3 l\u1ec7nh x\u00e9t l\u1ea1i, th\u00ec ra v\u1ea3i t\u00e2y gai v\u00e0 da l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea7n nhi\u1ec1u gi\u1ea3 m\u1ea1o v\u00e0 th\u1eeba th\u00e3i. Suy \u0111\u00f3 th\u00ec vi\u1ec7c kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c nha m\u00f4n v\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u1ed1c c\u00f4ng : ph\u00e0m c\u00e1c v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ebf t\u1ea1o, n\u00ean ki\u1ec3m tra t\u1ec9 m\u1ec9 k\u1ef9 c\u00e0ng, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u1eeba th\u00f4i, n\u1ebfu khai cao qu\u00e1 th\u00ec gi\u1ea3m \u0111i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u1ef1c nghe theo \u00fd th\u1ee3 t\u1ef1 ti\u1ec7n pha ph\u00ed v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vin theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 h\u00e0m h\u1ed3 chi ph\u00e1t v\u00e0 nh\u1eadn l\u0129nh. K\u1ebb n\u00e0o tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eefa, t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee5c h\u1ecdc t\u1eadp ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p m\u1ea1 v\u00e0ng, m\u1ea1 b\u1ea1c v\u00e0 l\u00e0m tr\u00e2n ch\u00e2u gi\u1ea3, \u0111\u00e3 l\u00e0nh ngh\u1ec1 r\u1ed3i, chu\u1ea9n cho nh\u1eefng khi vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u00e3 nh\u00e0n r\u1ed7i, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p l\u00e0m ri\u00eang \u0111em b\u00e1n \u0111\u1ec3 l\u1ea5y ti\u1ec1n chi d\u00f9ng, kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u1ea5m ; nh\u01b0ng ph\u1ea3i n\u00f3i r\u00f5 cho ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft l\u00e0 \u0111\u1ed3 gi\u1ea3, \u0111\u1ed3 m\u1ea1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1o x\u01b0ng l\u00e0 c\u1ee7a th\u1ef1c, l\u1eeba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 \u0111\u00f2i gi\u00e1 cao. Ai vi ph\u1ea1m, s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed t\u1eed.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed3n Qu\u1ef3nh L\u00e2m l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u xung y\u1ebfu m\u00e0 th\u1ee7y th\u1ed5 c\u0169ng kh\u00e1 b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u00f3 lam ch\u01b0\u1edbng m\u1ea5y. Tr\u01b0\u1edbc kia, giao d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i t\u1ef1 canh gi\u1eef l\u1ea5y, e kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. V\u1eady xin ph\u00e1i 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 30 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh, l\u00ean \u0111\u00f3ng gi\u1eef ph\u00f2ng b\u1ecb, c\u1ee9 3 th\u00e1ng thay phi\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5t Cao B\u1eb1ng nhi\u1ec1u s\u01a1n lam ch\u01b0\u1edbng kh\u00ed, l\u00ednh th\u00fa th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7y th\u1ed5, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1ed1m ch\u1ebft ! \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec m\u1edbi \u0111\u1ebfn, ch\u01b0a quen \u0111\u1ea5y th\u00f4i ! N\u1ebfu \u1edf l\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi d\u1ea7n \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac th\u00ec quen th\u1ee7y th\u1ed5 \u0111i, c\u00f2n \u0111\u1ed9c g\u00ec m\u00e0 lo ? Tr\u01b0\u1edbc kia, Cam L\u1ed9 c\u0169ng nhi\u1ec1u lam ch\u01b0\u1edbng \u0111\u1ed9c \u0111\u1ecba, t\u1eeb khi thi\u1ebft l\u1eadp ph\u1ee7 huy\u1ec7n quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng, sinh s\u00f4i n\u1ea3y n\u1edf ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u00f4ng, do \u0111\u1ea5y n\u01b0\u1edbc c\u0169ng b\u1edbt \u0111\u1ed9c \u0111i. Xem \u0111\u00f3 h\u00e1 c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t n\u00e0o m\u00e0 kh\u00f4ng \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Chia \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 Thi\u1ec7u Ho\u00e1 \u1edf Thanh Ho\u00e1 l\u00e0m 2 ph\u1ee7 Thi\u1ec7u Ho\u00e1 v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ho\u00e1. Thi\u1ec7u Ho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc th\u1ed1ng tr\u1ecb 7 huy\u1ec7n \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng m\u00eanh m\u00f4ng, n\u00ean chu\u1ea9n cho l\u1ea5y 3 huy\u1ec7n Th\u1ee5y Nguy\u00ean, \u0110\u00f4ng S\u01a1n, An \u0110\u1ecbnh v\u1eabn l\u00e0m ph\u1ee7 Thi\u1ec7u Ho\u00e1, ki\u00eam l\u00fd Th\u1ee5y Nguy\u00ean, th\u1ed1ng h\u1ea1t \u0110\u00f4ng S\u01a1n, An \u0110\u1ecbnh, r\u00fat 4 huy\u1ec7n V\u0129nh L\u1ed9c, C\u1ea9m Th\u1ee7y, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh v\u00e0 Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba \u0111\u1eb7t th\u00eam l\u00e0m ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ho\u00e1 ki\u00eam l\u00fd V\u0129nh L\u1ed9c, th\u1ed1ng h\u1ea1t C\u1ea9m Th\u1ee7y, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh v\u00e0 Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba. L\u1ea1i v\u00ec huy\u1ec7n Th\u1ecd Xu\u00e2n v\u00e0 T\u00e0m Ch\u00e2u, \u0111inh \u0111i\u1ec1n kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, n\u00ean sai h\u1ee3p huy\u1ec7n Th\u1ecd Xu\u00e2n v\u1edbi ch\u00e2u Lang Ch\u00e1nh l\u00e0m m\u1ed9t, \u0111\u1ed5i l\u00e0m ch\u00e2u Lang Ch\u00e1nh; T\u00e0m Ch\u00e2u v\u1edbi ch\u00e2u Quan Gia l\u00e0m m\u1ed9t, \u0111\u1ed5i l\u00e0m ch\u00e2u Quan Ho\u00e1. Ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ho\u00e1 m\u1edbi thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u00f3, \u0111\u1eb7t 1 Qu\u1ea3n ph\u1ee7, 1 Tri ph\u1ee7, 1 Gi\u00e1o th\u1ee5. Ba huy\u1ec7n C\u1ea9m Th\u1ee7y, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh v\u00e0 Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, hai ch\u00e2u Lang Ch\u00e1nh v\u00e0 Quan Ho\u00e1, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c l\u01b0u quan Tri huy\u1ec7n, Tri ch\u00e2u ki\u00eam gi\u1eef ch\u1ee9c gi\u00e1o quan.<\/p>\n<p>Cho \u0110o\u00e0n Ph\u01b0\u1edbc Loan, ch\u00e1u n\u1ed9i c\u1ee7a Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 \u0110o\u00e0n Ph\u01b0\u1edbc T\u00e2n, c\u00f4ng th\u1ea7n V\u1ecdng C\u00e1c, \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m th\u1ee5 l\u00e0m \u00c2n k\u1ef5 u\u00fd.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb nay c\u00e1c h\u1ed9 l\u00e0m g\u1ed7 \u1edf Ngh\u1ec7 An, l\u1ea5y g\u1ed7 lim \u0111\u1ec3 n\u1ed9p, d\u00e0i t\u1eeb 11 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean, so v\u1edbi l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh (h\u1ea1n 10 th\u01b0\u1edbc, 15 th\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c 20 th\u01b0\u1edbc) n\u1ebfu c\u00f3 th\u1eeba, \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u1ec3 c\u1ea3 c\u00e2y, kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u1eaft b\u1edbt cho \u0111\u00fang c\u00e1ch th\u1ee9c. R\u1ed3i t\u00ednh su\u1ed1t c\u1ea3, chi\u1ebft tr\u1eeb v\u00e0o thu\u1ebf \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t c\u00e1c \u0111\u1ed3n H\u00f9ng S\u01a1n, Ki\u1ec7n Kh\u00ea, Qu\u1ea3ng An \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n B\u00ecnh Ch\u00e1nh \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc kia, \u1edf huy\u1ec7n B\u00ecnh Ch\u00e1nh c\u00f3 x\u1ea3y hai \u0111\u00e1m c\u01b0\u1edbp, ti\u1ebfng n\u00f3i ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 T\u0129nh. Sai quan t\u1ec9nh x\u00e9t k\u1ef9 \u0111\u1ecba th\u1ebf, n\u01a1i n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n s\u1edf ho\u1eb7c t\u1ea5n s\u1edf th\u00ec b\u00e0n cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng r\u1ed3i t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, quan t\u1ec9nh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1ed9t d\u1ea3i Ho\u00e0nh S\u01a1n thu\u1ed9c t\u1ec9nh, v\u1ec1 l\u1ed1i \u0111i l\u00ean ph\u00eda B\u1eafc, r\u1eebng n\u00fai tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p, gi\u00e1p gi\u1edbi H\u00e0 T\u0129nh. Trong \u1ea5y c\u00e1c n\u01a1i L\u1ec7 Qu\u00e1n, Ki\u1ec7n Tu\u1ea7n \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft, qu\u00e2n gian th\u01b0\u1eddng do l\u1ed1i \u1ea5y l\u00e9n l\u00fat qua l\u1ea1i. Ch\u1ed7 \u0111\u00f3 r\u1ea5t l\u00e0 xung y\u1ebfu. V\u1eady xin \u0111\u1eb7t \u1edf L\u1ec7 Qu\u00e1n 1 t\u1ea5n s\u1edf g\u1ecdi l\u00e0 H\u00f9ng S\u01a1n d\u00f9ng 50 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef, mi\u1ec5n cho dao d\u1ecbch. \u1edf Ki\u1ec7n Tu\u1ea7n \u0111\u1eb7t 1 t\u1ea5n s\u1edf, g\u1ecdi l\u00e0 Ki\u00ean Kh\u00ea, l\u1ea5y 50 bi\u1ec1n binh \u1edf \u0111\u1ed9i Ng\u0169 thu\u1ed9c c\u01a1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, m\u1edbi m\u1ed9, chia l\u00e0m 2 ban v\u00e0 cho th\u1ed5 d\u00e2n ph\u1ee5 v\u00e0o, thay phi\u00ean canh gi\u1eef. L\u1ea1i \u1edf Quan Th\u01b0\u1ee3ng, n\u00fai, khe n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9c, xa c\u00e1ch n\u01a1i d\u00e2n \u1edf, v\u1eady xin chuy\u1ec3n 20 th\u00fa binh tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 \u0111\u1ed3n c\u0169 (\u1edf ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng) Ti\u1ebfn Giang, li\u1ec7u r\u00fat l\u1ea5y 6, 7 ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf c\u1eeda \u1ea3i \u0111\u1ec3 kh\u00e1m x\u00e9t, c\u1ee9 10 ng\u00e0y thay phi\u00ean 1 l\u1ea7n\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n l\u1ea1i c\u1ee7a b\u1ed9 Binh, cho \u0111\u1eb7t \u1edf H\u00f9ng S\u01a1n v\u00e0 Ki\u1ec7n Kh\u00ea m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t \u0111\u1ed3n b\u1ea3o. Tr\u1ea1m Qu\u1ea3ng An \u1edf g\u1ea7n Ti\u1ebfn Giang, th\u00ec g\u1ed9p l\u1ea1i \u0111\u1eb7t l\u00e0m Qu\u1ea3ng An b\u1ea3o, d\u1eddi l\u00ednh th\u00fa \u1edf Quan Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn c\u00f9ng \u0111\u00f3ng v\u1edbi l\u00ednh tr\u1ea1m \u1edf \u0111\u1ea5y. C\u00f2n ngo\u00e0i th\u00ec \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n y nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 xin.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i b\u1ed9 bi\u1ec1n l\u00e0 b\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ph\u1ea1m V\u0103n Khai, ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan \u0111i h\u1ebft. Th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, li\u1ec1n \u0111\u00e3 t\u01b0 s\u1ee9c cho th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m kh\u1ea9n c\u1ea5p \u0111\u1ed1c th\u00fac binh d\u00f5ng ti\u1ebfn l\u00ean. \u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh do \u0111\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i Mi\u1ec7n tr\u1ea9y \u0111i, t\u01b0\u1edfng hi\u1ec7n nay c\u0169ng \u0111\u00e3 t\u1ec1 t\u1ef1u h\u1ed9i qu\u00e2n r\u1ed3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c n\u00e0y ch\u1eb3ng qua l\u00e0 l\u0169 c\u00f9ng kh\u1ed1n, kh\u00f4ng n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng nh\u1edd, nh\u00e2n l\u00fac s\u01a1 h\u1edf, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng, \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u1ecb th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, l\u1ea1i nghe c\u00f3 quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn, \u0111\u00e3 tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u, quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f2n m\u00e1nh kho\u00e9 g\u00ec kh\u00e1c n\u1eefa. Nay Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u00e0 Ho\u00e0ng Trung H\u1eadu c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Khai tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i, ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn V\u00e2n Trung, binh d\u00f5ng t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u00e3 \u0111\u00f4ng \u0111\u1ee7. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean chuy\u1ec3n s\u1ee9c t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch d\u00f2 la n\u01a1i th\u1ee7 ph\u1ea1m l\u00e0 ngh\u1ecbch S\u0129, ngh\u1ecbch Th\u1ea1c, \u1ea9n tr\u1ed1n, l\u00f9ng b\u1eaft cho k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ed3i r\u00fat v\u1ec1 ngay, kh\u00f4ng n\u00ean \u1edf l\u1ea1i l\u00e2u ng\u00e0y x\u00f4ng pha c\u1ea3m m\u1ea1o lam ch\u01b0\u1edbng. L\u1ea1i n\u1eefa, l\u0169 gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tan v\u1ee1 r\u1ed3i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p cho v\u1ea5t v\u1ea3 n\u1eefa. C\u00e1c h\u1ea1ng binh d\u00f5ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, n\u00ean li\u1ec7u cho l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1i c\u00f2n th\u00ec cho r\u00fat v\u1ec1 h\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cb\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n Khai \u0111\u00f3ng binh \u1edf V\u00e2n Trung, \u0111\u1ed5 \u0111i b\u1ed1n ng\u1ea3 l\u00f9ng b\u1eaft, l\u1ea1i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i h\u1ed9i v\u1edbi b\u1ed9 bi\u1ec1n c\u1ee7a t\u1ec9nh Th\u00e1i Nguy\u00ean, d\u00f2 la \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y tung t\u00edch g\u00ec c\u1ea3 ! Binh d\u00f5ng kh\u00f4ng quen th\u1ee7y th\u1ed5, m\u1eafc b\u1ec7nh nhi\u1ec1u \u0111\u00e3 v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf huy\u1ec7n s\u1edf V\u0129nh \u0110i\u1ec7n. V\u1ea3 l\u1ea1i ngh\u1ecbch S\u0129, ngh\u1ecbch Th\u1ea1c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ch\u1ea1y tr\u1ed1n xa r\u1ed3i, \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m c\u00f3 \u0111\u1ebfn n\u01a1i, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f3 l\u00f9ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a qu\u00e2n th\u00ec xa, chuy\u00ean ch\u1edf c\u1ea5p ph\u00e1t r\u1ea5t kh\u00f3. N\u1ebfu b\u1eaft s\u1edf t\u1ea1i \u0111em b\u00e1n \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00f3 kh\u0103n ! H\u01a1n n\u1eefa, g\u1eb7p ti\u1ebft gi\u1eefa m\u00f9a \u0111\u00f4ng, qu\u00e2n ta \u1edf \u0111\u00e2y, ph\u01a1i m\u00ecnh l\u1ea1nh l\u1ebdo, t\u1ea5t \u0111\u1ebfn m\u1eafc b\u1ec7nh ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u. V\u1eady xin sai Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u1ed7 v\u1ec1 th\u1ed5 d\u00e2n, r\u1ed9ng h\u1ea1n, cho h\u1eb1ng tu\u1ea7n, h\u1eb1ng th\u00e1ng, \u0111\u1ec3 h\u1ecd h\u1ee3p s\u1ee9c d\u00f2 th\u00e1m th\u00ec ngh\u1ecbch S\u0129, ngh\u1ecbch Th\u1ea1c nay d\u1eabu l\u1ee7i xa, cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u0169ng kh\u00f3 tr\u1ed1n tho\u00e1t l\u01b0\u1edbi tr\u1eddi. Vi\u1ec7c hai huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110i\u1ec7n v\u00e0 \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh li\u1ec7u v\u00e1t th\u1ed5 d\u00f5ng \u1edf g\u1ea7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 ph\u1ee5 canh gi\u1eef m\u1ed9t khi s\u1eafp x\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c xong th\u00ec Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m v\u00e0 quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o s\u1ebd xin r\u00fat v\u1ec1 c\u1ea3\u201d. Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cV\u1eabn ch\u01b0a ch\u00e9m ho\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u00e1n, cho d\u1ee9t m\u1ea7m \u00e1c, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng gi\u1eadn. \u0110\u00f3ng l\u00e2u v\u00f4 \u00edch, th\u1ebf ph\u1ea3i r\u00fat v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n<\/a> CLXIV \u2013 164<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>\u1ea4t M\u00f9i, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 16 [1835], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 12.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 c\u1ea5m ch\u1ec9 t\u00e0 gi\u00e1o T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng. T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u00e0 gi\u00e1o T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng l\u00e0m say \u0111\u1eafm l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, th\u1ef1c l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u1ea1o ki\u1ec7t hi\u1ec7t h\u01a1n h\u1ebft trong c\u00e1c \u0111\u1ea1o d\u1ecb \u0111oan. B\u1ea5y nay nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c r\u0103n d\u1ea1y c\u1eb7n k\u1ebd hu\u1ef7 b\u1ecf nh\u00e0 th\u1edd, c\u1ea5m h\u1ecdp gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o. C\u00f3 k\u1ebb tr\u00f3t theo \u0111\u1ea1o \u1ea5y, nay \u0111\u00e3 th\u1ef1c l\u00f2ng h\u1ed1i c\u1ea3i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c cho \u0111\u1ed5i m\u1edbi r\u1ed3i. \u0110\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed1n cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l\u1eb7ng l\u1ebd c\u1ea3m ho\u00e1, thay \u0111\u1ed5i d\u1ea7n d\u1ea7n. Sau \u0111\u00f3, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 14 [1833] th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169 n\u1ed5i bi\u1ebfn, c\u00f3 \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y t\u00ean l\u00e0 M\u00e3 Song [t\u1ee9c Ph\u00fa Ho\u00e0i Nh\u00e2n [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Joseph_Marchand_Du\">Joseph Marchand Du<\/a>]], \u0111\u1ed3ng lo\u00e3 v\u1edbi ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, ng\u1ea7m th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c Xi\u00eam, t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng theo \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4, c\u1ed1 gi\u1eef c\u00f4 th\u00e0nh, ch\u1ed1ng c\u1ef1 quan qu\u00e2n, l\u00e2u \u0111\u1ebfn 3 n\u0103m ! \u0110\u1ebfn ng\u00e0y h\u1ea1 th\u00e0nh, b\u1ecb \u0111\u00f3ng c\u0169i gi\u1ea3i v\u1ec1 Kinh, M\u00e3 Song khai r\u1eb1ng th\u1ea7y thu\u1ed1c n\u01b0\u1edbc h\u1eafn, nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp ch\u1ebft, kho\u00e9t l\u1ea5y con m\u1eaft, ph\u01a1i kh\u00f4, h\u1ee3p v\u1edbi hai v\u1ecb a \u2013 ngu\u1ef5 v\u00e0 nh\u0169 h\u01b0\u01a1ng, t\u00e1n nh\u1ecf ch\u1ebf thu\u1ed1c, tr\u1ecb b\u1ec7nh ho \u0111\u1eddm. L\u1ea1i, t\u1ee5c truy\u1ec1n r\u1eb1ng t\u00e0 gi\u00e1o T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng kho\u00e9t m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 cho 1 trai, 1 g\u00e1i, \u1edf chung m\u1ed9t nh\u00e0 c\u00f3 t\u01b0\u1eddng ng\u0103n c\u00e1ch, l\u00e2u ng\u00e0y \u0111\u1ed9ng t\u00ecnh d\u1ee5c, nh\u00e2n \u0111\u1ea5y r\u1eadp cho ch\u1ebft b\u1eb9p, l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc [x\u00e1c ch\u1ebft \u0111\u00f3] ho\u00e0 l\u00e0m b\u00e1nh [th\u00e1nh], m\u1ed7i khi gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o, cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0103n, khi\u1ebfn cho m\u00ea \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u1ea3 \u0111\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi theo \u0111\u1ea1o, khi trai, g\u00e1i l\u1ea5y v\u1ee3 l\u1ea5y ch\u1ed3ng, th\u00ec \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng \u0111em ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i v\u00e0o nh\u00e0 k\u00edn, v\u1edbi danh ngh\u0129a l\u00e0 gi\u1ea3ng \u0111\u1ea1o, th\u1ef1c l\u00e0 l\u00e0 \u0111\u1ec3 d\u00e2m \u00f4. Nh\u01b0 v\u1eady th\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng m\u1ea1nh b\u1ea1o tr\u1eeb tuy\u1ec7t v\u00e0 nghi\u00eam kh\u1eafc tr\u1eebng tr\u1ecb. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ta, ng\u1ea7m tr\u1ed1n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 t\u00ean ngh\u1ecbch Song, t\u01b0\u1edfng c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u. Nh\u1eefng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 b\u1ecdn ch\u00fang \u1edf \u0111\u1ec1u b\u1ecb truy\u1ec1n b\u00e1 t\u1ea3 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec3 m\u00ea ho\u1eb7c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn phong ho\u00e1 kh\u00f4ng nh\u1ecf. K\u00ednh x\u00e9t trong thi\u00ean \u201cV\u01b0\u01a1ng ch\u1ebf\u201d, Kinh L\u1ec5 c\u00f3 n\u00f3i : \u201cTheo t\u1ea3 \u0111\u1ea1o l\u00e0m lo\u1ea1n ch\u00ednh s\u1ef1 th\u00ec ph\u1ea3i gi\u1ebft\u201d. \u0110i\u1ec1u lu\u1eadt n\u01b0\u1edbc ta c\u00f3 n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng thu\u1eadt t\u1ea3 \u0111\u1ea1o, x\u00fai gi\u1ee5c m\u00ea ho\u1eb7c nh\u00e2n d\u00e2n, k\u1ebb \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u th\u00ec b\u1ecb gi\u1ea3o giam h\u1eadu\u201d Th\u1ebf th\u00ec t\u00e0 gi\u00e1o th\u1ef1c l\u00e0 theo \u0111\u1ea1o m\u00e0 \u201cV\u01b0\u01a1ng ch\u1ebf\u201d kh\u00f4ng bao dung, m\u00e0 x\u01b0a nay ph\u1ea3i tr\u1eeb b\u1ecf h\u1eb3n. Nay xin tham b\u00e1c ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc theo L\u1ec5 v\u00e0 Lu\u1eadt, \u0111\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m, khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft s\u1ef1 r\u0103n ch\u1eeba, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi d\u1eadp t\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecb \u0111oan, gi\u00fap cho ch\u00ednh \u0111\u1ea1o l\u01b0u h\u00e0nh, m\u00e0 thi\u00ean h\u1ea1 c\u00f9ng theo th\u00f3i t\u1ed1t\u201d.<\/p>\n<p>1. C\u00e1c t\u1ea5n ph\u1eadn trong c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, duy c\u00f3 \u0110\u00e0 N\u1eb5ng t\u1ea5n thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam, thuy\u1ec1n bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, theo l\u1ec7, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng th\u01b0\u01a1ng. Nay xin : m\u1ed7i khi thuy\u1ec1n h\u1ecd \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u th\u00ec vi\u00ean T\u1ea5n th\u1ee7 x\u00e9t h\u1ecfi trong thuy\u1ec1n c\u00f3 bao ng\u01b0\u1eddi, ph\u1ea3i \u0111\u0103ng k\u00fd r\u00f5 r\u00e0ng b\u1ea9m l\u00ean th\u01b0\u1ee3ng ty, m\u1edbi cho l\u00ean b\u1edd, mua b\u00e1n v\u1edbi c\u00e1c c\u1eeda h\u00e0ng ch\u1ee3 b\u00faa \u1edf g\u1ea7n \u0111\u00f3, nh\u01b0ng ph\u1ea3i nghi\u00eam vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb kh\u00f4ng cho \u1edf t\u1ea3n m\u00e1t nh\u00e0 d\u00e2n, mua b\u00e1n xong r\u1ed3i, l\u1ea1i \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111u\u1ed5i ra bi\u1ec3n, kh\u00f4ng cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u1ea1i. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o \u1edf l\u1ea1i, th\u00ec vi\u00ean T\u1ea5n th\u1ee7 ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c gi\u1ea3i th\u01b0\u1ee3ng ty, s\u1ebd kh\u00e9p ph\u1ea1m nh\u00e2n v\u00e0o lu\u1eadt trinh th\u00e1m ngo\u1ea1i qu\u1ed1c v\u00e0o d\u00f2 la trong n\u01b0\u1edbc, x\u1eed t\u1ed9i ch\u00e9m. Ng\u01b0\u1eddi gi\u1ea5u gi\u1ebfm ch\u1ee9a ch\u1ea5p c\u0169ng b\u1ecb b\u1eaft t\u1ed9i nh\u01b0 ph\u1ea1m nh\u00e2n. N\u1ebfu vi\u00ean T\u1ea5n th\u1ee7 c\u1ed1 \u00fd tha ra, ho\u1eb7c kh\u00f4ng c\u1ed1 \u00fd tha m\u00e0 ph\u00f2ng gi\u1eef kh\u00f4ng nghi\u00eam c\u1ea9n \u0111\u1ec3 n\u00f3 \u1ea9n tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c, khi ph\u00e1t gi\u00e1c, s\u1ebd b\u1ecb t\u1ed9i nh\u01b0 ph\u1ea1m nh\u00e2n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng n\u00ean cho l\u00e0 th\u1ea5t s\u00e1t ((1) Th\u1ea5t s\u00e1t : thi\u1ebfu c\u1ea3nh gi\u00e1c, s\u01a1 s\u00f3t trong vi\u1ec7c ki\u1ec3m so\u00e1t.1) m\u00e0 khoan gi\u1ea3m.<\/p>\n<p>2. T\u1ea5n ph\u1eadn c\u00e1c t\u1ec9nh, b\u1ea5y nay, thuy\u1ec1n bu\u00f4n T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qua l\u1ea1i bu\u00f4n b\u00e1n, nay xin c\u1ea5m l\u1ea1i nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Duy thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh qua l\u1ea1i bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf c\u00e1c t\u1ea5n ph\u1eadn, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y \u0111\u00e1p theo, l\u1ea1i c\u00f3 thu\u00ea 1, 2 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y l\u00e0m hoa ti\u00eau. V\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y n\u00f3i n\u0103ng \u0103n m\u1eb7c kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng gi\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh, m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00e1c h\u1eb3n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ta, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng d\u1ec5 tra x\u00e9t. V\u1eady xin t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c t\u1ea5n ph\u1eadn h\u1ec5 c\u00f3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu, th\u00ec vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 th\u00e2n h\u00e0nh tra x\u00e9t trong thuy\u1ec1n n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1p theo, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i h\u1ecfi r\u00f5 lai l\u1ecbch, n\u1ebfu l\u00e0 \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i b\u1eaft gi\u1ea3i quan, c\u0169ng chi\u1ebfu theo lu\u1eadt trinh s\u00e1t ngo\u1ea1i qu\u1ed1c l\u00e9n v\u00e0o trong n\u01b0\u1edbc m\u00e0 kh\u00e9p t\u1ed9i ch\u00e9m. N\u1ebfu l\u00e0 m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u00ea l\u00e0m hoa ti\u00eau th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u0103ng k\u00fd r\u00f5 r\u00e0ng. C\u00f2n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e9p l\u00ean b\u1edd, \u0111i l\u1ea1i bu\u00f4n b\u00e1n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y l\u00e0m hoa ti\u00eau v\u1eabn ph\u1ea3i l\u01b0u tr\u00fa \u1edf tr\u00ean thuy\u1ec1n, \u0111\u1ebfn khi thuy\u1ec1n quay bu\u1ed3m v\u1ec1, \u0111\u1ec1u \u0111u\u1ed5i h\u1ebft ra bi\u1ec3n. K\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m l\u1ea9n tr\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i, th\u00ec vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 b\u1eaft gi\u1ea3i, c\u0169ng chi\u1ebfu theo lu\u1eadt trinh s\u00e1t ngo\u1ea1i qu\u1ed1c l\u00e9n v\u00e0o trong n\u01b0\u1edbc, kh\u00e9p t\u1ed9i ch\u00e9m. Vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 c\u1ed1 t\u00ecnh dung t\u00fang cho \u1edf l\u1ea1i ho\u1eb7c tra x\u00e9t kh\u00f4ng nghi\u00eam c\u1ea9n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e9n l\u00fat tr\u00fa ng\u1ee5 th\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i t\u1ed9i nh\u01b0 k\u1ebb ph\u1ea1m nh\u00e2n.<\/p>\n<p>3. Ph\u00e0m \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edfng T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u1edf l\u1ea9n l\u00fat trong d\u00e2n gian, xin cho t\u1ed5ng l\u00fd n\u00e3 gi\u1ea3i quan, chi\u1ebfu theo lu\u1eadt t\u1ea3 \u0111\u1ea1o d\u1ecb \u0111oan c\u00e1m d\u1ed7 m\u00ea ho\u1eb7c nh\u00e2n d\u00e2n, kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i ch\u1ebft, c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9a ch\u1ea5p gi\u1ea5u gi\u1ebfm c\u0169ng b\u1ecb t\u1ed9i nh\u01b0 t\u1ed9i c\u1ee7a ph\u1ea1m nh\u00e2n. L\u00fd d\u1ecbch \u1edf x\u00e3 th\u00f4n s\u1edf t\u1ea1i, v\u00ec s\u01a1 s\u00f3t trong vi\u1ec7c tra x\u00e9t, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u00f3 \u1ea9n n\u00e1u tr\u00fa ng\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c, khi ph\u00e1t gi\u00e1c ra, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 c\u00f3 hay kh\u00f4ng c\u1ed1 \u00fd dung t\u00fang gi\u1ea5u gi\u1ebfm, c\u0169ng b\u1ecb \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i nh\u01b0 ph\u1ea1m nh\u00e2n ; cai, ph\u00f3 t\u1ed5ng gi\u1ea3m 1 b\u1eadc. N\u1ebfu c\u00f3 tr\u00fa ng\u1ee5 trong l\u00e0ng cai, ph\u00f3 t\u1ed5ng, th\u00ec cai, ph\u00f3 t\u1ed5ng c\u0169ng b\u1ecb \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i nh\u01b0 ph\u1ea1m nh\u00e2n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1eadc n\u00e0o.<\/p>\n<p>4. C\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i th\u00f4ng s\u1ee9c r\u0103n b\u1ea3o t\u01b0\u1eddng t\u1eadn h\u01a1n n\u1eefa cho thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh : h\u1ec5 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y \u1ea9n ng\u1ee5 \u1edf \u0111\u00e2u th\u00ec ph\u1ea3i x\u00e9t h\u1ecfi tra b\u1eaft nghi\u00eam ng\u1eb7t. N\u1ebfu s\u1ef1 s\u1ee9c b\u1ea3o r\u0103n d\u1ea1y kh\u00f4ng nghi\u00eam \u0111\u1ec3 n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c dung t\u00fang gi\u1ea5u gi\u1ebfm \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn n\u00e0o ho\u1eb7c \u1edf x\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o trong h\u1ea1t, th\u00ec vi\u00ean huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i s\u1ebd b\u1ecb chi\u1ebfu theo lu\u1eadt s\u01a1 s\u00f3t ki\u1ec3m s\u00e1t, b\u1ecb kh\u00e9p t\u1ed9i ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch ch\u1ee9c, vi\u00ean ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 1 b\u1eadc, ph\u1ea1t 90 tr\u01b0\u1ee3ng, v\u00ec l\u00e0 t\u1ed9i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng, cho gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, l\u01b0u. N\u1ebfu \u1edf huy\u1ec7n h\u1ea1t ki\u00eam l\u00fd, th\u00ec vi\u00ean ph\u1ee7 c\u0169ng b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1eadc n\u00e0o. B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t kh\u00f4ng s\u1ee9c r\u00f5 (\u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y) \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo lu\u1eadt \u201cb\u1ea5t \u01b0ng vi\u201d ((1) B\u1ea5t \u01b0ng vi : danh t\u1eeb ph\u00e1p lu\u1eadt c\u0169. Trong nh\u1eefng tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p kh\u00f4ng bi\u1ebft kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i n\u00e0o th\u00ec \u0111\u1ec1u x\u1ebfp v\u00e0o lo\u1ea1i \u201cb\u1ea5t \u01b0ng vi\u201d c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u1ee9c n\u1eb7ng, m\u1ee9c nh\u1eb9 kh\u00e1c nhau.1) m\u00e0 kh\u00e9p v\u00e0o m\u1ee9c n\u1eb7ng, ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng, v\u00ec l\u00e0 t\u1ed9i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng, cho gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, l\u01b0u ; T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 1 b\u1eadc, ph\u1ea1t 70 tr\u01b0\u1ee3ng, v\u00ec l\u00e0 t\u1ed9i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng, cho gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, l\u01b0u.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u00fd ngh\u0129a l\u1eadp ph\u00e1p c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u1eadn thi\u1ec7n m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ec7 h\u1ea1i. Nay \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t r\u00f5 c\u1ea5m \u0111i\u1ec1u th\u00ec vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 kh\u00f4ng n\u00ean theo gi\u1ea5y t\u1edd, l\u00e0m chi\u1ebfu l\u1ec7 m\u00e0 ch\u1ec9 x\u00e9t h\u1ecfi qua loa, th\u1eeba h\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u00fang, hay l\u00e0 g\u00e2y ra m\u1ed1i t\u1ec7, c\u0169ng l\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ed1t. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 : t\u1eeb nay ph\u00e0m c\u00e1c t\u00e0u T\u00e2y \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf t\u1ea5n v\u00e0 thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf c\u00e1c t\u1ea5n ph\u1eadn, h\u1ec5 th\u1ea5y trong thuy\u1ec1n c\u00f3 thu\u00ea ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y c\u1ea7m l\u00e1i th\u00ec vi\u00ean t\u1ea5n th\u1ee7 ch\u1ec9 n\u00ean h\u1ecfi r\u00f5 lai l\u1ecbch, \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng nghi\u00eam c\u1ea9n, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n s\u01a1 h\u1edf, l\u1ea9n l\u00fat \u1edf l\u1ea1i, t\u1ef1 kh\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i t\u1ec7. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n c\u1edb x\u00e9t h\u1ecfi m\u00e0 h\u1ea1ch s\u00e1ch qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m kh\u00f3 kh\u0103n cho ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n. C\u00f2n th\u00ec cho thi h\u00e0nh nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 b\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>C\u1ea5p cho c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, Ngh\u1ec7 An, Thanh Ho\u00e1, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 chi\u1ebfc k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u1ec1 ty Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u00f3 b\u00e0n \u0111\u1eb7t ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh cho ty Th\u00f4ng ch\u00ednh, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f2n m\u1edbi, c\u00f3 nh\u1eefng ti\u1ebft m\u1ee5c nh\u01b0 : ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb n\u00e0o c\u1ea7n ngo\u1eb7c b\u1ecf v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i kh\u00f3 d\u1ec5 th\u1ebf n\u00e0o c\u1ea7n ph\u1ea3i ph\u00e2n bi\u1ec7t, h\u00e3y c\u00f2n ch\u01b0a th\u1eadt chu \u0111\u00e1o \u1ed5n tho\u1ea3, n\u00ean sai vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt b\u00e0n k\u1ef9 t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn nay, l\u1eddi b\u00e0n t\u00e2u l\u00ean, b\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, ty Th\u00f4ng ch\u00ednh ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb, s\u1ed5 s\u00e1ch c\u00e1c n\u01a1i, h\u1ec5 l\u00e0 vi\u1ec7c qu\u00e2n, vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc quan tr\u1ecdng kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c d\u00e2ng nguy\u00ean phong l\u00ean vua xem. N\u1ebfu l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7, m\u1edf ph\u00f3 phong, ph\u00f3 b\u1ea3n ra xem, vi\u1ec7c n\u00e0o thu\u1ed9c nha n\u00e0o th\u00ec giao cho nha \u1ea5y nh\u1eadn l\u00e0m, r\u1ed3i \u0111\u0103ng k\u00fd r\u00f5 r\u00e0ng. L\u1ea1i x\u00e9t xem nh\u1eefng phi\u1ebfu ghi h\u1eb1ng ng\u00e0y c\u1ee7a c\u00e1c nha, tu\u1ef3 theo t\u1eebng m\u1ee5c m\u00e0 ngo\u1eb7c b\u1ecf \u0111i. M\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng x\u1ebfp th\u00e0nh t\u1eadp, s\u1ebd do N\u1ed9i c\u00e1c x\u00e9t l\u1ea1i cho th\u1ef1c, b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i l\u1ec7 quan N\u1ed9i c\u00e1c ph\u1ea3i ngo\u1eb7c b\u1ecf. C\u00f2n c\u00e1c nha ti\u1ebfp nh\u1eadn s\u1edb s\u00e1ch do Th\u00f4ng ch\u00ednh giao \u0111\u1ebfn : vi\u1ec7c n\u00e0o kh\u1ea9n y\u1ebfu th\u00ec l\u00e0m ngay t\u1edd phi\u1ebfu ti\u1ebfn tr\u00ecnh, c\u00f2n vi\u1ec7c b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng d\u1ec5 l\u00e0m, bu\u1ed5i s\u00e1ng ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec ti\u1ebfn tr\u00ecnh ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, bu\u1ed5i chi\u1ec1u ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec h\u00f4m sau ti\u1ebfn tr\u00ecnh, \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. N\u1ebfu vi\u1ec7c c\u1ea7n ph\u1ea3i k\u00ea c\u1ee9u m\u00e0 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f3 s\u1ed1 m\u1ee5c h\u01a1i \u0111\u01a1n gi\u1ea3n th\u00ec h\u1ea1n 3 ng\u00e0y ho\u1eb7c 5 ng\u00e0y ; n\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f3 s\u1ed1 m\u1ee5c kh\u00e1 nhi\u1ec1u v\u00e0 ph\u1ea3i t\u01b0 cho c\u00e1c nha \u1edf Kinh k\u00ea c\u1ee9u, th\u00ec h\u1ea1n 10 ng\u00e0y ho\u1eb7c l\u00e2u nh\u1ea5t c\u0169ng kh\u00f4ng qu\u00e1 15 ng\u00e0y. N\u1ebfu c\u00f3 c\u1ea7n t\u01b0 \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf ngo\u00e0i \u0111i\u1ec1u tra, th\u00ec tu\u1ef3 theo \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i xa g\u1ea7n kh\u00e1c nhau m\u00e0 \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n. (Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh : 20 ng\u00e0y ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh : 25 ng\u00e0y ; B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Thanh Ho\u00e1, Ninh B\u00ecnh : 30 ng\u00e0y ; H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, H\u01b0ng Y\u00ean : 35 ng\u00e0y ; Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng Ho\u00e1, Th\u00e1i Nguy\u00ean : 40 ng\u00e0y ; V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang : 45 ng\u00e0y ; H\u00e0 Ti\u00ean, Tr\u1ea5n T\u00e2y : 50 ng\u00e0y). N\u1ebfu vi\u1ec7c th\u1ef1c kh\u00f3 kh\u0103n, v\u00e0 s\u1ed1 m\u1ee5c qu\u00e1 nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng theo \u0111\u00fang h\u1ea1n m\u00e0 l\u00e0m xong \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec nha nh\u1eadn l\u00e0m \u0111\u00f3 ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y l\u00fd do, xin gia h\u1ea1n th\u00eam. Ty Th\u00f4ng ch\u00ednh m\u1ed7i l\u1ea7n ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i x\u00e9t t\u1eebng s\u1ed1 m\u1ed9t, bi\u00ean giao cho vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t. H\u1eb1ng ng\u00e0y, khoa \u0111\u1ea1o t\u00fac tr\u1ef1c ph\u1ea3i chi\u1ebfu phi\u1ebfu ghi c\u1ee7a c\u00e1c nha v\u00e0 bi\u00ean b\u1ea3n c\u1ee7a ty Th\u00f4ng ch\u00ednh, nh\u1ea5t nh\u1ea5t ki\u1ec3m tra xem x\u00e9t, n\u1ebfu c\u00f3 c\u00e1i n\u00e0o qu\u00e1 h\u1ea1n, th\u00ec ph\u1ea3i n\u00eau ra, tham h\u1eb7c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng vi\u1ec7c do C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c duy\u1ec7t ngh\u0129 c\u00f9ng v\u1edbi v\u0103n \u00e1n do \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n duy\u1ec7t l\u1ea1i, n\u1ebfu d\u1ec5 th\u00ec h\u1ea1n kh\u00f4ng qu\u00e1 3 ng\u00e0y, n\u1ebfu kh\u00f3 th\u00ec h\u1ea1n kh\u00f4ng qu\u00e1 10 ng\u00e0y. N\u1ebfu qu\u00e1 h\u1ea1n, vi\u1ec7c do nha n\u00e0o, c\u0169ng ph\u1ea3i h\u1eb7c t\u00e2u ngay. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u1ebfn th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m s\u1ebd thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, ty Th\u00f4ng ch\u00ednh h\u1ec5 ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb c\u00e1c n\u01a1i th\u00ec m\u1edf b\u1ea3n ph\u1ee5, xem qua, n\u1ebfu \u1edf trong, s\u1ef1 vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec quan ng\u1ea1i, l\u1eadp t\u1ee9c chi\u1ec3u l\u1ec7 c\u0169 giao cho l\u00e0m ngay ; n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn b\u1ed9 n\u00e0o, m\u00e0 b\u1ed9 \u1ea5y c\u00f3 li\u00ean can ch\u00fat \u00edt v\u00e0 n\u00ean do b\u1ed9 \u1ea5y b\u00e0n t\u00e2u, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em nguy\u00ean b\u1ea3n tr\u00ecnh l\u00ean, xin giao cho N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0m phi\u1ebfu ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh ; \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9 r\u1ed3i, chuy\u1ec3n giao cho ch\u1ed7 ph\u1ea3i gi\u1eef vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u1ee9ng l\u00e0m, kh\u00f4ng nh\u1ea5t nh\u1ea5t ph\u1ea3i giao cho b\u1ed9 l\u00e0m phi\u1ebfu ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh. C\u00f2n theo nh\u01b0 l\u1ec7 l\u00e0m phi\u1ebfu ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh s\u1edb s\u00e1ch, n\u1ebfu c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u00f3 b\u1eadn nhi\u1ec1u, b\u1ed9 ph\u1ea3i giao kh\u00f4ng ti\u1ec7n l\u00e0m phi\u1ebfu ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh m\u00e0 c\u1ea7n x\u00e9t k\u1ef9 h\u01a1n, th\u00ec (ty Th\u00f4ng ch\u00ednh) li\u1ec1n ph\u1ea3i tr\u00ecnh b\u00e0y l\u00fd do, k\u00eau xin, s\u1ebd do N\u1ed9i c\u00e1c xin Ch\u1ec9 giao b\u00e0n, r\u1ed3i sau m\u1edbi x\u00e9t l\u00fd l\u1ebd \u0111em b\u00e0n l\u1ea1i, ti\u1ebfp t\u1ee5c d\u00e2ng l\u00ean, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khinh su\u1ea5t t\u1ef1 \u0111em b\u00e0n t\u1eaft.<\/p>\n<p>Th\u00e1i t\u1eed Th\u00e1i b\u1ea3o \u0110\u00f4 th\u1ed1ng th\u1ef1 Ti\u1ec1n qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1, T\u00e2n Long h\u1ea7u, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n, m\u1ea5t. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, ngh\u1ec9 tri\u1ec1u 2 ng\u00e0y. D\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n Xu\u00e2n, t\u00ednh v\u1ed1n thu\u1ea7n c\u1ea9n, gi\u1eef ph\u1eadn m\u00ecnh kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e2ng l\u1ec7nh \u0111i \u0111\u00e1nh, th\u1ec1 m\u1ed9t l\u00f2ng \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c cho vua, hai l\u1ea7n \u0111\u00e1nh b\u1ea1i gi\u1eb7c Xi\u00eam, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh ki\u00ean c\u1ed1, ba n\u0103m kh\u00f3 nh\u1ecdc, l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng to, s\u1ef1 nghi\u1ec7p \u0111\u01b0\u1ee3c ghi v\u00e0o c\u1edd c\u00e2n th\u01b0\u1eddng, t\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0i m\u00e3i v\u1edbi non s\u00f4ng. Nh\u1eefng mong \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc l\u00e2u d\u00e0i, n\u00e0o ng\u1edd m\u1edbi b\u1ecb b\u1ec7nh, \u0111\u00e3 m\u1ea5t, nghe c\u00e1o ph\u00f3, r\u1edbt n\u01b0\u1edbc m\u1eaft, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc ! V\u1eady chu\u1ea9n cho th\u1ef1c th\u1ee5 ngay, \u0111\u1eb7t cho t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 V\u0169 Ngh\u1ecb, th\u01b0\u1edfng g\u1ea5m hoa, nhi\u1ec5u hoa, m\u1ed7i th\u1ee9 3 t\u1ea5m, sa hoa 5 t\u1ea5m, ti\u1ec1n 1 ngh\u00ecn quan, cho 1 tu\u1ea7n t\u1ebf. Khi \u0111\u00e1m tang v\u1ec1 Thanh Hoa, chu\u1ea9n cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn h\u1ea1t m\u00ecnh, thu\u00ea d\u00e2n h\u1ed9 t\u1ed1ng\u201d.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Th\u1ea7n c\u01a1 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n Ti\u1ec1n qu\u00e2n ki\u00eam coi qu\u1ea3n c\u00e1c l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp \u1ea5m Hoa danh, Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3ng thuy\u1ec1n l\u1ea7u V\u0129nh \u0110i\u1ec1m. Sai th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ee7y s\u01b0, \u0110o\u00e0n Kim, coi vi\u1ec7c l\u00e0m.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t dinh H\u00f9ng Nhu\u1ec7, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong. Long v\u00f5, H\u1ed5 uy \u0111\u1ec1u li\u1ec7t v\u00e0o l\u00e0m 5 dinh C\u1ea5m binh. L\u1ea5y 5 v\u1ec7 Th\u1ea7n s\u00e1ch Ban tr\u1ef1c \u1edf Kinh theo th\u1ee9 t\u1ef1, d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m 5 v\u1ec7 Trung, Ti\u1ec1n, t\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu thu\u1ed9c dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7. C\u00f2n 4 v\u1ec7 Uy v\u00f5, D\u01b0\u01a1ng v\u00f5. To\u00e0n v\u00f5 v\u00e0 Minh v\u00f5 thu\u1ed9c Trung dinh Th\u1ea7n s\u00e1ch th\u00ec l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o dinh Th\u1ea7n c\u01a1. V\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong Ti\u1ec1n thu\u1ed9c Ti\u1ec1n dinh \u0111\u1ed5i l\u00e0m v\u1ec7 Ho\u00e0n v\u00f5, c\u00f9ng v\u1edbi Ph\u1ea5n v\u00f5, Trong v\u00f5, Trang v\u00f5 l\u00e0 4 v\u1ec7, l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o dinh Ti\u1ec1n Phong. V\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong T\u1ea3 thu\u1ed9c T\u1ea3 dinh \u0111\u1ed5i l\u00e0m v\u1ec7 Ngh\u1ecb v\u00f5 c\u00f9ng v\u1edbi Di\u1ec7u v\u00f5, \u0110\u1ecbnh v\u00f5, Nghi\u00eam v\u00f5 l\u00e0 4 v\u1ec7, l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o dinh \u0111\u1ed5i l\u00e0m v\u1ec7 Tuy\u1ec3n v\u00f5, c\u00f9ng v\u1edbi T\u00fac v\u00f5, C\u00f4ng v\u00f5, Ngh\u0129a v\u00f5 l\u00e0 4 v\u1ec7, l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o dinh H\u1ed5 uy. V\u1ec7 Tuy\u1ec3n phong H\u1eadu thu\u1ed9c H\u1eadu dinh \u0111\u1ed5i l\u00e0m v\u1ec7 Ki\u1ec7n v\u00f5, c\u00f9ng v\u1edbi Qu\u1ea3ng v\u00f5, C\u01b0\u1eddng v\u00f5, Tr\u00e1ng v\u00f5 l\u00e0 4 v\u1ec7, l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c th\u1ed1ng ch\u1ebf n\u0103m dinh ki\u00eam gi\u1eef, r\u00fat b\u1edbt c\u00e1c h\u1ea1ng qu\u00e2n l\u00ednh Th\u1ea7n s\u00e1ch ng\u0169 dinh.<\/p>\n<p>Sai L\u1ee5c b\u1ed9 ch\u1ecdn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9c th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch, m\u1ed7i ch\u1ee9c 1 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cV\u0103n mi\u1ebfu c\u1ee7a t\u1ec9nh d\u1ef1ng \u1edf x\u00e3 C\u00e2u Ngh\u00ea, b\u1ecb n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Tr\u01b0\u1eddng Giang x\u00f3i l\u1edf, xin d\u1eddi v\u1ec1 \u0111\u1ea5t Thanh Chi\u00eam s\u00e1ng s\u1ee7a cao r\u00e1o\u201d. (C\u00e2u Ngh\u00ea, Thanh Chi\u00eam \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean x\u00e3, thu\u1ed9c huy\u1ec7n Di\u00ean Ph\u01b0\u1edbc). Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>T\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh, ngu\u1ef5 x\u01b0ng ti\u1ec1n phong, l\u00e0 Ho\u00e0ng Xu\u00e2n Kh\u00e2m, n\u0103m ngo\u00e1i cho b\u00e8 l\u0169 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n \u0110\u1ea1i \u0110\u1ed3ng, Tuy\u00ean Quang, h\u1ee3p \u0111\u1ea3ng v\u1edbi b\u1ecdn gi\u1eb7c B\u1ed9, b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, Kh\u00e2m l\u00e9n l\u00fat tr\u1ed1n v\u1ec1 ch\u00f9a Ph\u00e1p Hoa \u1edf huy\u1ec7n Th\u1ecd X\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 N\u1ed9i. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam ph\u00e1i binh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1ebft \u0111i. Th\u01b0\u1edfng 50 quan ti\u1ec1n cho ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 T\u0129nh, Cao H\u1eefu D\u1ef1c, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cV\u00e2ng theo \u00e2n chi\u1ebfu, th\u00fac thu m\u1ed9t n\u1eeda thu\u1ebf \u0111\u1ea5t, thu\u1ebf \u0111inh trong h\u1ea1t, ch\u1ed7 n\u00ean thu, ch\u1ed7 n\u00ean gi\u1ea3m, h\u01a1n b\u00f9 k\u00e9m, ch\u01b0a \u0111\u1ee7 5 th\u00e0nh. Ngo\u00e0i nh\u1eefng x\u00e3, th\u00f4n n\u00e0o l\u00faa ru\u1ed9ng b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c tha ho\u1eb7c gi\u1ea3m thu\u1ebf \u0111\u00e3 qu\u00e1 5 th\u00e0nh, c\u1ed9ng v\u1edbi ch\u1ed7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 5 th\u00e0nh, c\u00f2n nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u00e3 tha thu\u1ebf m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u1ee7 5 th\u00e0nh, xin c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean tha th\u00eam n\u1eefa. R\u1ed3i chi\u1ebfu theo x\u00e3 th\u00f4n n\u00e0o, l\u00faa kh\u00f4ng b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng t\u1ed5n, \u0111em s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i \u0111\u00e1ng tha \u0111\u00f3 m\u00e0 tha cho, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 v\u1eeba \u0111\u1ee7 c\u00e1i s\u1ed1 5 th\u00e0nh \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i thu trong to\u00e0n h\u1ea1t\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, c\u00f3 \u00e2n chi\u1ebfu tha gi\u1ea3m 5 th\u00e0nh, qua l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 \u0111\u00e3 d\u1ee5 cho th\u00f4ng tri l\u1ea1i, \u00fd ngh\u0129a t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng. V\u1eady m\u00e0 t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh m\u1ed9t m\u1ef1c l\u1ea5y t\u1ed5ng s\u1ed1 5 th\u00e0nh ph\u1ea3i thu trong to\u00e0n h\u1ea1t, r\u1ed3i \u0111em ch\u1ed7 \u0111\u00e3 tha thu\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u1ee7 5 th\u00e0nh b\u00e0n xin kh\u00f4ng n\u00ean tha th\u00eam n\u1eefa, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ch\u1ed7 10 th\u00e0nh ch\u1ec9 tha \u0111\u01b0\u1ee3c 1, nh\u01b0 th\u1ebf tr\u00e1i v\u1edbi \u00fd c\u1ee7a d\u1ee5 v\u0103n v\u00e0 l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. V\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn \u00e2n \u0111i\u1ec3n, c\u1ea7n cho d\u00e2n ta \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c s\u1ef1 h\u01b0\u1edfng \u01a1n. B\u1ed9 b\u00e0n thu thu\u1ebf hay tha thu\u1ebf \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 5 th\u00e0nh l\u00e0 n\u00f3i \u0111\u1ea1i kh\u00e1i v\u1ec1 to\u00e0n s\u1ed1. Th\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u00e3 b\u00e0n l\u1ea1i v\u1ec1 ph\u00e2n s\u1ed1 thu\u1ebf kho\u00e1 \u0111inh \u0111i\u1ec1n n\u00ean tha, n\u00ean thu \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfu h\u1ea1t n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u01a1n tha gi\u1ea3m \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 5 th\u00e0nh ho\u1eb7c qu\u00e1 th\u1ebf r\u1ed3i, kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u00e0n, c\u00f2n h\u1ea1t n\u00e0o ch\u01b0a \u0111\u1ee7 5 th\u00e0nh, xin \u0111em c\u00e1i s\u1ed1 n\u00ean tha gi\u1ea3m v\u00e0 n\u00ean thu chia l\u00e0m 10 th\u00e0nh, r\u1ed3i tha gi\u1ea3m 5 th\u00e0nh, tr\u01b0ng thu 5 th\u00e0nh. Trong \u0111\u00f3, n\u1ebfu c\u00f3 n\u01a1i g\u1eb7p tai n\u1ea1n, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf t\u1eeb 6 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec s\u1ed1 ph\u1ea3i thu, l\u1ebd t\u1ea5t nhi\u00ean, kh\u00f4ng b\u1eb1ng s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c tha, th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu l\u1ebd ph\u1ea3i m\u00e0 l\u00e0m cho \u1ed5n tho\u1ea3 c\u0169ng kh\u00f4ng sao \u0111\u00e2u. V\u1eady m\u00e0 c\u00e2u n\u1ec7, kh\u00f4ng th\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1eb3ng ho\u00e1 ra ch\u1ec9 c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 tha gi\u1ea3m, m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c s\u1ef1 tha gi\u1ea3m \u0111\u00f3 sao ? Nay chu\u1ea9n cho th\u00f4ng d\u1ee5 \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : x\u00e9t c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n thu\u1ed9c h\u1ea1t, n\u1ebfu trong 10 th\u00e0nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tha t\u1eeb 5 th\u00e0nh tr\u1edf l\u00ean th\u00ec th\u00f4i ; n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1ee7 5 th\u00e0nh th\u00ec tha th\u00eam cho \u0111\u1ee7 5 th\u00e0nh. C\u00f2n nh\u1eefng n\u01a1i n\u00e0o ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c tha gi\u1ea3m, th\u00ec c\u0169ng tha gi\u1ea3m cho 5 th\u00e0nh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sai l\u1ea7m nh\u01b0 H\u00e0 T\u0129nh \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u01a1n thu\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ea5m kh\u1eafp \u0111\u1ebfn k\u1ebb d\u01b0\u1edbi\u201d.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y cho r\u1eb1ng 3 ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y, H\u1ea3i \u0110\u00f4ng v\u00e0 S\u01a1n Ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u quan tr\u1ecdng xung y\u1ebfu , xin \u0111\u1eb7t m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t ch\u1ee9c \u00e1n ph\u1ee7. Vua d\u1ee5 sai ch\u1ecdn trong thu\u1ed9c h\u1ea1 ai l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c, th\u00ec t\u00e2u xin b\u1ed5. V\u00e0 r\u0103n d\u1ea1y r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng ph\u1ee7 \u1ea5y m\u1edbi thi\u1ebft l\u1eadp, ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 kh\u00f3. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eed ra \u0111\u00f3, kh\u00f4ng nh\u1eefng ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn gi\u1eef m\u00ecnh, m\u00e0 \u0111\u1ebfn c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 v\u00e0 \u0111\u1ea7y t\u1edb theo h\u1ea7u, n\u1ebfu kh\u00f4ng gi\u1eef g\u00ecn \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1ea5t l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec c\u00f2n t\u1ed9i n\u00e0o to h\u01a1n n\u1eefa. Ph\u1ea3i c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u00f3 !\u201d<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u00ednh \u0111\u00e0o ng\u0169. Tr\u01b0\u1edbc kia, B\u1ed1 ch\u00ednh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh trong t\u1eadp t\u1ea5u th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng l\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng \u1edf ban, m\u1ed7i khi c\u00f3 vi\u1ec7c nh\u00e0, th\u01b0\u1eddng tr\u1ed1n v\u1ec1, nghe c\u00f3 l\u1ec7nh b\u1eaft, m\u1edbi \u0111\u1ebfn th\u00fa t\u1ed9i, \u0111\u1ea1i kh\u00e1i c\u1ee9 b\u1ea3o theo l\u1ec7, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, quen r\u1ed3i cho th\u1ebf l\u00e0 th\u01b0\u1eddng (Theo l\u1ec7 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc : l\u00ednh tr\u1ed1n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, sung v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169 ; l\u1ea7n th\u1ee9 2, ph\u1ea1t g\u00f4ng n\u00eau t\u1ed9i 2 th\u00e1ng, khi h\u1ebft h\u1ea1n, ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, sung v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169 ; l\u1ea7n th\u1ee9 3, x\u1eed gi\u1ea3o giam h\u1eadu. N\u1ebfu tr\u1ed1n m\u00e0 trong h\u1ea1n 100 ng\u00e0y, t\u1ef1 ra th\u00fa, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 ph\u1ea1m l\u1ea7n \u0111\u1ea7u hay l\u1ea7n th\u1ee9 hai, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, sung v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169 : qu\u00e1 h\u1ea1n r\u1ed3i, l\u1ea1i h\u1ea1n cho 100 ng\u00e0y n\u1eefa, t\u1ef1 ra th\u00fa, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 2 b\u1eadc). V\u1eady xin n\u00ean \u0111\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m \u0111\u1ec3 b\u1ecf c\u00e1i t\u1ec7 ch\u1ee3t ra th\u00fa t\u1ed9i, ch\u1ee3t l\u1ea1i b\u1ecf tr\u1ed1n.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m c\u00e1c h\u1ea1ng l\u00ednh \u1edf Kinh v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 gi\u1ea3n binh hay m\u1ed9 binh, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i ng\u0169, \u0111\u01b0\u1ee3c tin cha m\u1eb9 ch\u1ebft, th\u00ec cho ph\u00e9p tr\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi coi qu\u1ea3n, l\u00e0m \u0111\u01a1n ; \u1edf Kinh, do b\u1ed9 Binh, \u1edf ngo\u00e0i, do th\u01b0\u1ee3ng ty, chu\u1ea9n cho v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n, lo vi\u1ec7c tang, h\u1ea1n 15 ng\u00e0y, l\u1ea1i v\u1ec1 qu\u00e2n ng\u0169. N\u1ebfu v\u00f4 c\u1edb, t\u1ef1 ti\u1ec7n tr\u1ed1n m\u00e0 trong h\u1ea1n 100 ng\u00e0y ra th\u00fa t\u1ed9i, ph\u1ea1m l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, th\u00ec theo l\u1ec7 c\u0169, cho mi\u1ec5n t\u1ed9i, ph\u1ea1m l\u1ea7n th\u1ee9 hai, ph\u1ea1t 60 tr\u01b0\u1ee3ng ; ph\u1ea1m l\u1ea7n th\u1ee9 ba, ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng ; ph\u1ea1m l\u1ea7n th\u1ee9 t\u01b0, ph\u1ea1t g\u00f4ng n\u00eau t\u1ed9i 2 th\u00e1ng, h\u1ebft h\u1ea1n, ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c sung v\u00e0o qu\u00e2n ng\u0169 m\u00ecnh \u1edf tr\u01b0\u1edbc. Ph\u1ea1m t\u1eeb l\u1ea7n th\u1ee9 5 tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea3i gi\u1ea3o giam h\u1eadu. K\u1ebb n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 tr\u1ed1n nhi\u1ec1u l\u1ea7n m\u00e0 c\u00e1i h\u1ea1n ra th\u00fa t\u1ed9i c\u00f2n \u1edf th\u1eddi k\u1ef3 tr\u01b0\u1edbc khi ch\u01b0a c\u00f3 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh n\u00e0y th\u00ec \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n truy c\u1ee9u ; c\u00f2n sau \u0111\u00f3 n\u1ebfu l\u1ea1i tr\u1ed1n th\u00ec t\u00ednh su\u1ed1t c\u00e1c l\u1ea7n \u0111\u00e3 tr\u1ed1n t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn sau m\u00e0 kh\u00e9p t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean c\u00f3 gi\u1ed7. Ng\u00e0y h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o, vua sai ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng, \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5. Tr\u01b0\u1edbc kia, h\u1eb1ng n\u0103m, g\u1eb7p ng\u00e0y l\u1ec5 c\u00e1o, vua \u0111\u1ec1u th\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5. \u0110\u1ebfn nay, b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTra c\u1ee9u \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 B\u1eafc Tri\u1ec1u, th\u00ec \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 nh\u00e0 Minh : \u1edf \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, ng\u00e0y sinh, ng\u00e0y gi\u1ed7, c\u00f3 t\u1ebf, d\u00f9ng c\u1ed7 th\u01b0\u1eddng, l\u00e0m l\u1ec5 theo t\u00ecnh trong gia \u0111\u00ecnh. C\u00f2n \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 nh\u00e0 Thanh, khi gi\u1ed7 c\u00e1c vua c\u00e1c h\u1eadu th\u00ec ho\u00e0ng \u0111\u1ebf y\u1ebft nh\u00e0 t\u1ea9m th\u1ea5t \u1edf \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, d\u00e2ng h\u01b0\u01a1ng, l\u00e0m l\u1ec5, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 nghi ti\u1ebft k\u00ednh c\u00e1o tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y. L\u1ea1i tra \u1edf Gia L\u1ec5 th\u00ec tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y gi\u1ed7 1 ng\u00e0y, \u0111\u1eb7t b\u00e0i v\u1ecb b\u00e0y \u0111\u1ed3 th\u1edd. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y gi\u1ed7, s\u00e1ng s\u1edbm, l\u00e0m l\u1ec5. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec khi tr\u01b0\u1edbc gi\u1ed7 m\u1ed9t ng\u00e0y m\u00e0 l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o l\u00e0 t\u1ee5c n\u01b0\u1edbc ta noi theo th\u00f3i quen, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 v\u0103n b\u1ea3n n\u00e0o ch\u00e9p r\u00f5 c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ea3o c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng l\u00e0m \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ec5 t\u1ecf \u00fd trung h\u1eadu. V\u1eady, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o \u0111\u00f3, thi\u1ebft ngh\u0129 n\u00ean ph\u00e1i ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ebfn k\u00ednh c\u00e1o \u0111\u1ec3 cho h\u1ee3p v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a c\u1ee7a l\u1ec5\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam huy\u1ec7n Qu\u1ebf S\u01a1n thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam. Tr\u01b0\u1edbc kia, vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cQu\u1ea3ng Nam l\u00e0 m\u1ed9t t\u1ec9nh l\u1edbn \u1edf Nam Tr\u1ef1c, t\u1eeb sau khi th\u00e1i b\u00ecnh, ru\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng ng\u00e0y m\u1edf r\u1ed9ng, sinh n\u1edf ng\u00e0y m\u1ed9t nhi\u1ec1u. Hi\u1ec7n nay s\u1ed1 \u0111inh \u0111\u1ebfn h\u01a1n 44000 ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng k\u00e9m 140000 m\u1eabu, so v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c th\u00ec l\u1edbn h\u01a1n. Nh\u01b0ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay ch\u1ec9 \u0111\u1eb7t 5 huy\u1ec7n, nh\u1eefng x\u00e3 th\u00f4n thu\u1ed9c h\u1ea1t k\u1ec3 c\u00f3 m\u1ea5y tr\u0103m, \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ed9ng r\u00e3i nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111\u01b0\u1eddng xa ch\u1eadm tr\u1ec5. Ph\u1ea3i c\u00f3 m\u1ed9t phen s\u1eeda l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho ti\u1ec7n h\u01a1n. V\u1eady ra l\u1ec7nh quan t\u1ec9nh chi\u1ebfu trong 2 ph\u1ee7, 5 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t, tu\u1ef3 n\u01a1i d\u00e2n c\u01b0 \u0111\u00f4ng hay th\u01b0a, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa hay g\u1ea7n, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t th\u00eam 1 huy\u1ec7n cho \u0111\u1ee7 6 huy\u1ec7n, m\u1ed7i ph\u1ee7 th\u1ed1ng h\u1ea1t 3 huy\u1ec7n, v\u00e0 ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t, \u0111\u1eb7t l\u1ef5 s\u1edf ; b\u00e0n t\u00ednh cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean\u201d. \u0110\u1ebfn nay, quan t\u1ec9nh t\u00e2u xin c\u1eaft l\u1ea5y 4 t\u1ed5ng \u1edf huy\u1ec7n Duy Xuy\u00ean v\u00e0 1 t\u1ed5ng \u1edf huy\u1ec7n L\u1ec5 D\u01b0\u01a1ng (s\u1ed1 \u0111inh h\u01a1n 9.900 ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t h\u01a1n 17700 m\u1eabu) \u0111\u1ec1u l\u1ec7 thu\u1ed9c ph\u1ee7 Th\u0103ng Hoa. C\u00f2n huy\u1ec7n Duy Xuy\u00ean \u0111\u1ed5i thu\u1ed9c v\u00e0o ph\u1ee7 \u0110i\u1ec7n B\u00e0n. L\u1ea1i c\u00f2n tr\u00f9 t\u00ednh x\u1ebfp \u0111\u1eb7t m\u1ecdi vi\u1ec7c (Huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t 1 tri huy\u1ec7n, 1 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, 2 l\u1ea1i m\u1ee5c, 8 th\u00f4ng l\u1ea1i, 1 l\u1ec7 m\u1ee5c, 50 thu\u1ed9c l\u1ec7. Huy\u1ec7n l\u1ef5 \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 H\u01b0\u01a1ng L\u00f4, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p 30 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu). Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, gi\u1eb7c Kh\u00f4i g\u00e2y bi\u1ebfn, vi\u00ean ch\u1ee9c s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u00e3 t\u1eebng nh\u1eadn ch\u1ee9c c\u1ee7a gi\u1eb7c. Sau, ra \u0111\u1ea7u th\u00fa, \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n cho v\u1eabn l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m ch\u1ee9c d\u1ecbch : ho\u1eb7c theo c\u00e1c t\u1ec9nh, ho\u1eb7c theo qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 hi\u1ec7u l\u1ef1c. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1eb7c \u00e2n c\u1ee7a m\u1ed9t th\u1eddi. Nh\u01b0ng x\u00e9t theo c\u00f4ng ngh\u1ecb, th\u00ec b\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u00e3 h\u1ecfng m\u1ea5t \u0111\u1ea1i ti\u1ebft, h\u00e1 n\u00ean b\u1ecf qua, kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi ? V\u1eady xin : k\u1ebb n\u00e0o \u0111\u00e3 th\u0103ng th\u1ee5 ho\u1eb7c th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay, cho v\u1ec1 s\u1ed5 d\u00e2n, c\u00f2n k\u1ebb n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u d\u1ecbch ho\u1eb7c hi\u1ec7u l\u1ef1c, th\u00ec ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Tr\u1ea5n T\u00e2y, H\u00e0 Ti\u00ean, kh\u00f4ng bao gi\u1edd cho th\u0103ng d\u1ee5ng n\u1eefa\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 v\u1ec1 \u0111\u00e0n t\u1ebf X\u00e3 t\u1eafc.<\/p>\n<p>1. \u0110\u1ed3 th\u1edd. \u2013 V\u1ecb Th\u00e1i x\u00e3 : 1 ng\u1ecdc khu\u00ea v\u00e0ng ; v\u1ecb Th\u00e1i t\u1eafc : 1 ng\u1ecdc khu\u00ea xanh. M\u1ed7i v\u1ecb 1 be \u0111\u1ef1ng r\u01b0\u1ee3u, 3 c\u00e1i ch\u00e9n, 3 c\u00e1i \u0111\u0129a, 1 h\u0169 c\u00f3 \u0111\u1ee7 th\u00eca v\u00e0 kh\u0103n ph\u1ee7 ; 1 c\u00e1i \u0111\u00e0i, 2 b\u00e1t c\u1eb7p, 1 li\u1ec5n vu\u00f4ng, 1 li\u1ec5n tr\u00f2n, 12 c\u00e1i bi\u00ean((1) Bi\u00ean : \u0111\u1ed3 \u0111an b\u1eb1ng tre, gi\u1ed1ng h\u00ecnh c\u00e1i \u201cc\u00fap\u201d c\u00f3 n\u1eafp, d\u00f9ng \u0111\u1ef1ng tr\u00e1i c\u00e2y ho\u1eb7c nem \u0111\u1ec3 c\u00fang.1), 12 c\u00e1i \u0111\u1eadu((2) \u0110\u1eadu : m\u1ed9t th\u1ee9 \u0111\u1ed3 th\u1edd, c\u0169ng gi\u1ed1ng h\u00ecnh c\u00e1i \u201cc\u00fap\u201d c\u00f3 n\u1eafp, th\u01b0\u1eddng ti\u1ec7n b\u1eb1ng g\u1ed7, c\u00f3 ch\u1ea1m v\u00e0 s\u01a1n th\u1ebfp, ho\u1eb7c c\u1ea9n ng\u1ecdc, d\u00f9ng \u0111\u1ef1ng \u0111\u1ed3 c\u00fang nh\u01b0 t\u01b0\u01a1ng, m\u1eafm v\u00e0 ch\u1ea5t l\u1ecfng.2), 3 m\u00e2m th\u1ecbt t\u1ebf, 1 gi\u1ecf tr\u00f2n, 1 m\u00e2m c\u1ed7. Hai v\u1ecb ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, th\u00ec c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ed3 th\u1edd c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf, duy b\u1edbt ng\u1ecdc khu\u00ea. C\u00f2n be, \u0111\u0129a, h\u0169, \u0111\u00e0i, b\u00e1t c\u1eb7p, li\u1ec5n vu\u00f4ng, li\u1ec5n tr\u00f2n v\u00e0 c\u00e1i \u0111\u1eadu \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u0111\u1ed3 s\u1ee9 tr\u00e1ng men, v\u1ebd s\u1eafc v\u00e0ng, th\u00eca b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, kh\u0103n ph\u1ee7 b\u1eb1ng nhi\u1ec5u v\u00e0ng, 4 g\u00f3c vi\u1ec1n b\u1ea1c, c\u00e1i bi\u00ean trong n\u1ea1m thau, gi\u1ecf tr\u00f2n b\u1eb1ng tre, trong b\u00e1c g\u1ed7, kh\u0103n ph\u1ee7 b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u v\u00e0ng, 4 g\u00f3c vi\u1ec1n b\u1ea1c ; m\u00e2m \u0111\u1ef1ng th\u1ecbt t\u1ebf b\u1eb1ng g\u1ed7, m\u00e2m b\u00e0y c\u1ed7 c\u0169ng b\u1eb1ng g\u1ed7, h\u00ecnh vu\u00f4ng, trong n\u1ea1m thi\u1ebfc, \u0111\u1ec1u v\u1ebd s\u1eafc v\u00e0ng. L\u1ea1i l\u00e0m th\u00eam c\u00e1i bi\u00ean, c\u00e1i \u0111\u1eadu, li\u1ec5n vu\u00f4ng, li\u1ec5n tr\u00f2n, 4 b\u00e0n d\u00e0i, 4 b\u00e0n b\u00e0y c\u1ed7, 1 \u00e1n \u0111\u1ec3 v\u0103n t\u1ebf, 1 m\u00e0n qu\u1ea7n b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u v\u00e0ng, 1 kh\u0103n ph\u1ee7 4 g\u00f3c vi\u1ec1n b\u1ea1c, 2 c\u00e2y n\u1ebfn b\u1eb1ng thi\u1ebfc, 2 gh\u1ebf ch\u1ea5p s\u1ef1, 2 l\u1ecdng v\u00e0ng. L\u1ea1i, ch\u1ed7 th\u1edd c\u00e1c v\u1ecb ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng v\u00e0 n\u01a1i ch\u00f4n \u0111\u1ed3 t\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc kia c\u00f3 \u0111\u1eb7t 15 t\u00e0n \u0111\u1ecf, th\u00ec nay chi\u1ebfu theo ch\u1ed7 ch\u00ednh v\u1ecb \u0111\u1ed5i l\u00e0m m\u00e0u v\u00e0ng. C\u00e1c \u00e1n ng\u0169 s\u1ef1, tam s\u1ef1, c\u00e2y n\u1ebfn, c\u00e2y \u0111\u00e8n, khi d\u00f9ng \u0111\u1ebfn th\u00ec l\u1ea5y \u1edf trong kho, ch\u1ec9 thay \u0111\u1ed5i ch\u1ebf 20 c\u00e1i m\u00e2m g\u1ed7 \u0111\u1ef1ng x\u00f4i s\u01a1n v\u00e0ng, 11 m\u00e0n qu\u1ea7n b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n v\u0169 m\u00e0u v\u00e0ng, 7 l\u1ecdng v\u00e0ng ; 1 b\u1ed9 \u0111\u1ed3 u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u b\u1eb1ng thau, \u1edf n\u01a1i ch\u00f4n \u0111\u1ed3 t\u1ebf, chuy\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ed3 th\u1edd \u1edf \u0111\u00e0n s\u1edf.<\/p>\n<p>2. L\u1ec5 ph\u1ea9m \u2013 \u1edf ch\u1ed7 ch\u00ednh v\u1ecb v\u00e0 ch\u1ed7 v\u1ecb ph\u1ed1i h\u01b0\u1edfng, m\u1ed7i v\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t 1 tr\u00e2u, 1 d\u00ea, 1 l\u1ee3n, 5 m\u00e2m x\u00f4i, nay \u0111\u1eb7t th\u00eam : m\u1ed7i v\u1ecb m\u1ed9t b\u00e1t n\u01b0\u1edbc xu\u00fdt, 1 b\u00e1t n\u01b0\u1edbc l\u00e3, 2 b\u00e1t canh, c\u00e1i bi\u00ean c\u00e1i \u0111\u1eadu c\u00f3 \u0111\u1ef1ng \u0111\u1ed3 c\u00fang 12 th\u1ee9, li\u1ec5n vu\u00f4ng, li\u1ec5n tr\u00f2n c\u00f3 \u0111\u1ef1ng \u0111\u1ed3 c\u00fang m\u1ed7i th\u1ee9 1. L\u1ee5a th\u1edd h\u1ea1ng nh\u1ea5t, 1 t\u1ea5m, c\u1ed7 1 m\u00e2m. C\u00e1c \u00e1n th\u1edd v\u00e0 n\u01a1i ch\u00f4n \u0111\u1ed3 t\u1ebf th\u00ec h\u01b0\u01a1ng, r\u01b0\u1ee3u, \u0111\u00e8n, n\u1ebfn nh\u01b0 c\u0169. Duy \u1edf \u00e1n m\u1edbi l\u00e0m th\u00eam \u0111\u1ec3 v\u0103n t\u1ebf th\u00ec \u0111\u1eb7t 2 c\u00e2y n\u1ebfn h\u1ea1ng nh\u1ecf v\u00e0 h\u1ea1ng v\u1eeba.<\/p>\n<p>3. Nh\u1ea1c ch\u01b0\u01a1ng \u2013 T\u1ea5u 7 b\u00e0i : khi r\u01b0\u1edbc th\u1ea7n t\u1ea5u b\u00e0i \u201cDi\u00ean phong\u201d, khi c\u00fang ng\u1ecdc l\u1ee5a, tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u th\u1ee9 nh\u1ea5t, t\u1ea5u b\u00e0i \u201cH\u01b0ng phong\u201d, tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u th\u1ee9 hai, t\u1ea5u b\u00e0i \u201cT\u01b0 phong\u201d ; tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u cu\u1ed1i, t\u1ea5u b\u00e0i \u201cM\u1eadu phong\u201d. Khi c\u1ea5t c\u1ed7 \u0111i, t\u1ea5u b\u00e0i \u201cHo\u00e0 phong\u201d. Khi ti\u1ec5n th\u1ea7n, t\u1ea5u b\u00e0i \u201cD\u1ee5 phong\u201d. Khi ng\u00f3 tr\u00f4ng n\u01a1i ch\u00f4n \u0111\u1ed3 t\u1ebf, t\u1ea5u b\u00e0i \u201cKh\u00e1nh phong\u201d. H\u1eb1ng n\u0103m, hai k\u1ef3 xu\u00e2n t\u1ebf v\u00e0 thu t\u1ebf, k\u00ednh ph\u00e1i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0m l\u1ec5)\u2026<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u tr\u00ecnh v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng trong k\u1ef3 h\u1ea1n l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee7a c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 s\u1ef1 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 b\u00e0n \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c xin gi\u00e1ng ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i. Vua cho r\u1eb1ng vi\u1ec7c m\u1edbi l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t gia \u01a1n \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng l\u01b0u.<\/p>\n<p>Sai quan bi\u00ean so\u1ea1n Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p ((1) Ng\u1ecdc ph\u1ea3 : ph\u1ea3 k\u00fd ghi ch\u00e9p th\u1ebf h\u1ec7 c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng trong m\u1ed9t h\u1ecd, c\u00f3 khi ch\u00e9p c\u00f3 nh\u1eefng n\u00e9t ch\u00ednh y\u1ebfu c\u1ee7a t\u1eebng \u0111\u1eddi vua trong m\u1ed9t tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i.1). D\u00f9ng Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng sung l\u00e0m T\u1ed5ng t\u00e0i. Theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 1 Ph\u00f3 t\u1ed5ng t\u00e0i, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u1eed V\u1ec7 u\u00fd T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng sung v\u00e0o. Vua n\u00f3i : \u201cC\u00f4ng vi\u1ec7c bi\u00ean so\u1ea1n \u0111\u00e3 c\u00f3 1 vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ban v\u0103n l\u00e0m T\u1ed5ng t\u00e0i l\u00e0 \u0111\u1ee7. T\u01b0\u1eddng l\u00e0 quan v\u00f5, \u0111\u1ea7n v\u00e0 \u0111\u1ee5t, sai l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ! V\u1eady r\u00fat b\u1edbt ch\u1ee9c \u1ea5y \u0111i\u201d. L\u1ea1i sai bi\u00ean so\u1ea1n b\u1ea3n T\u00f4n ph\u1ea3 ((2) T\u00f4n ph\u1ea3: \u0111\u00fang ph\u1ea3i vi\u1ebft l\u00e0 T\u00f4ng ph\u1ea3 m\u1edbi \u0111\u00fang. Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u00ec tr\u00e1nh ch\u1eef \u201cT\u00f4ng\u201d l\u00e0 ch\u1eef hu\u00fd tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n, n\u00ean m\u1edbi ch\u00e9p th\u1ebf. \u0110\u00e2y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 : ph\u1ea3 k\u00fd h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t nh\u00e0 Nguy\u1ec5n.2). D\u00f9ng th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5, Phan V\u0103n Nh\u00e3, sung l\u00e0m T\u1ed5ng to\u1ea3n tu ; Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, T\u00f4n Th\u1ea5t M\u1ea1ch, sung l\u00e0m to\u1ea3n tu. \u0110\u1ebfn khi Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p th\u1ea3o xong, tr\u00ecnh l\u00ean, c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1ed7 l\u1ea7m l\u1eabn, vua sai c\u1ea3i ch\u00ednh ngay. Kim B\u1ea3ng b\u1ecb gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p.<\/p>\n<p>Vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u1ed1c \u0110i\u1ec1u, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, c\u00f3 l\u1ed7i trong vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1, gi\u00e1 ng\u1ef1 d\u00e2n, k\u00edch \u0111\u1ed9ng l\u00e0m cho th\u1ed5 d\u00e2n g\u00e2y bi\u1ebfn. L\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc khi gi\u1eb7c Man xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng, c\u00f3 t\u00ean ngh\u1ecbch ph\u1ea1m l\u00e0 nguy\u00ean ph\u00e2n tri Mai V\u0103n V\u0103n \u0111\u00e3 t\u1eebng b\u00ed m\u1eadt t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi \u0110i\u1ec1u v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c s\u00e1ch Man l\u00e0m nhi\u1ec1u cung t\u00ean, d\u01b0\u1eddng c\u00f3 \u00fd l\u00e0m ph\u1ea3n, nh\u01b0ng \u0110i\u1ec1u kh\u00f4ng b\u1eaft, tra h\u1ecfi ngay, \u0111\u1ec3 g\u00e2y n\u00ean v\u1ee5 \u00e1n quan tr\u1ecdng. \u0110\u1ebfn khi ngh\u1ecbch V\u0103n b\u1ecb b\u1eaft, m\u1edbi cung x\u01b0ng ra vi\u1ec7c \u1ea5y. Vua sai Tu\u1ea7n ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong ngh\u0129 x\u1eed, kh\u00e9p v\u00e0o tr\u1ea3m giam h\u1eadu.<\/p>\n<p>B\u1ed5 : nguy\u00ean L\u00e3nh binh theo l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0 v\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00ecnh l\u00e0m L\u00e3nh binh th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y ; V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Ho\u00e0ng Quang Th\u00f4ng v\u00e0 V\u1ec7 \u00fay H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung l\u00e0m ph\u00f3 l\u00e3nh binh th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, theo l\u1ec7nh ph\u00e2n ph\u00e1i c\u1ee7a T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c coi gi\u1eef vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1 bi\u1ec1n binh (2 L\u00e3nh binh quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u1ec1u tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, 2 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan \u0111\u1ec1u tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m).<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean L\u00ea \u0110\u1ee9c D\u1ee5c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c ch\u00e2u, huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u1edbi \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c l\u01b0u quan, xin ch\u1ecdn n\u01a1i g\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec7n, thi\u1ebft l\u1eadp l\u1ef5 s\u1edf, \u0111\u1eb7t l\u1ea1i vi\u00ean v\u00e0 thu\u1ed9c l\u1ec7, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu. Vua chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i \u0111\u1ec3 thi h\u00e0nh. (Huy\u1ec7n l\u1ef5 Y\u00ean H\u01b0ng \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 Qu\u1ef3nh L\u00e2u ; huy\u1ec7n l\u1ef5 Hoa Phong \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 y\u00ean Kho\u00e1i ; huy\u1ec7n l\u1ef5 Ho\u00e0nh B\u1ed3 \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 Tr\u00ed Xuy\u00ean ; ch\u00e2u l\u1ef5 Ti\u00ean Y\u00ean \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 H\u1ea3i L\u00e3ng ; ch\u00e2u l\u1ef5 V\u1ea1n Ninh \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 V\u1ea1n Xu\u00e2n. M\u1ed7i huy\u1ec7n, m\u1ed7i ch\u00e2u, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho 100 quan ti\u1ec1n v\u1ec1 nh\u00e2n c\u00f4ng, v\u1eadt li\u1ec7u v\u00e0 30 quan v\u1ec1 ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu. M\u1ed7i nha 1 l\u1ea1i m\u1ee5c, 4 th\u00f4ng l\u1ea1i, 1 l\u1ec7 m\u1ee5c, 25 thu\u1ed9c l\u1ec7. Th\u00f4ng l\u1ea1i v\u00e0 th\u00f4ng l\u1ec7 chia l\u00e0m 2 ban. L\u1ea1i m\u1ee5c v\u00e0 th\u00f4ng l\u1ea1i, h\u1eb1ng th\u00e1ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 1 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; l\u1ec7 m\u1ee5c v\u00e0 thu\u1ed9c l\u1ec7 h\u1eb1ng th\u00e1ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. C\u00e1c nh\u00e0 h\u1ecdc c\u1ee7a gi\u00e1o quan tu\u1ef3 ti\u1ec7n x\u00e2y d\u1ef1ng, m\u1ed7i ng\u00f4i nh\u00e0 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 80 quan ti\u1ec1n nh\u00e2n c\u00f4ng v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u).<\/p>\n<p>Chia \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n Minh Linh \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0m 2 huy\u1ec7n Minh Linh v\u00e0 \u0110\u1ecba Linh. T\u1ec9nh h\u1ea1t \u1ea5y th\u1ed1ng tr\u1ecb 1 ph\u1ee7 (Tri\u1ec7u Phong), 3 huy\u1ec7n (H\u1ea3i L\u0103ng, \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng, Minh Linh). \u0110\u1ecba th\u1ebf Minh Linh r\u1ed9ng h\u01a1n ; \u0111inh, \u0111i\u1ec1n nhi\u1ec1u g\u1ea5p b\u1ed9i c\u00e1c huy\u1ec7n kh\u00e1c. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, thu\u1ed9c ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i l\u1ec7ch xa v\u1ec1 ph\u00eda h\u1eefu, t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 ki\u00eam coi \u0111\u01b0\u1ee3c. \u00e1n s\u00e1t quy\u1ec1n h\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7, H\u00e0 \u0110\u0103ng Khoa, t\u00e2u xin c\u1eaft chia m\u1ed9t s\u1ed1 t\u1ed5ng v\u00e0 l\u00e0ng, \u0111\u1eb7t th\u00eam l\u00e0m huy\u1ec7n \u0110\u1ecba Linh, \u0111\u1ed5i cho ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng. (Minh Linh c\u00f3 4 t\u1ed5ng, 76 x\u00e3, th\u00f4n, ph\u01b0\u1eddng, trang, v\u00e0 gi\u00e1p, s\u1ed1 \u0111inh tr\u00ean 4.720 ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t 12.081 m\u1eabu linh, l\u1ef5 s\u1edf \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 \u0110an Du\u1ec7. \u0110\u1ecba Linh c\u00f3 4 t\u1ed5ng, 116 x\u00e3, th\u00f4n, ph\u01b0\u1eddng v\u00e0 gi\u00e1p, s\u1ed1 \u0111inh tr\u00ean 5.570 ng\u01b0\u1eddi, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t 11.106 m\u1eabu linh, l\u1ef5 s\u1edf \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 H\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng. Ph\u1ee7 l\u1ef5 Tri\u1ec7u Phong \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 \u00e1i T\u1eed thu\u1ed9c huy\u1ec7n \u0110\u0103ng X\u01b0\u01a1ng). Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ed3ng ch\u1ee9a \u1edf kho (h\u1ea1ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf h\u00ecnh n\u1ed3i l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ea5t. \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ecf Trang Li\u1ec7t, d\u00e2y \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf, \u0111\u1ed3ng v\u00e0ng 2 ph\u1ea7n k\u1ebdm, t\u00e1m ph\u1ea7n \u0111\u1ed3ng v\u00e0 \u0111\u1ed3ng n\u00e1t : h\u1ea1ng nh\u00ec. \u0110\u1ed3ng \u0111\u1ecf h\u00ecnh vung, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf Tr\u00ecnh L\u1ea1n, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf B\u1ea9m Tuy\u1ec1n, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf B\u1ea7u M\u00f5, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf Qu\u1ea3ng Nam, kh\u1ed1i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf \u0111\u1ed9ng Th\u1ea1ch Bi thu\u1ed9c Lai Ch\u00e2u, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf Lai X\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf H\u01b0ng Ho\u00e1, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf Thanh Hoa, \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf M\u00e0n \u0110\u1ecf : l\u00e0 h\u1ea1ng t\u01b0).<\/p>\n<p>D\u00f9ng V\u0169 Ph\u1ea1m Ph\u00e1c, \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Nam \u0110\u1ecbnh, l\u00e0m T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb thu\u1ed9c V\u0169 l\u00e2m H\u1eefu d\u1ef1c, l\u00e0 V\u0169 Phi Gi\u00e1m, l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb, th\u0103ng quy\u1ec1n sai Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0\u1eddng l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5.<\/p>\n<p>H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9, V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea, t\u1eeb H\u00e0 N\u1ed9i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, v\u1eabn cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169. Tr\u01b0\u1edbc kia, t\u00e0o thuy\u1ec1n l\u0129nh ch\u1edf k\u1ebdm \u1edf kho Kinh \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, c\u00e2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u. Vua sai Khu\u00ea \u0111i l\u1ea5y c\u00e2n c\u00f4ng b\u00ecnh \u1edf kho V\u0169 Kh\u1ed1 \u0111em \u0111\u1ecd v\u1edbi c\u00e2n c\u00e1c hi\u1ec7u trong t\u1ec9nh, tr\u1ea3i 3 th\u00e1ng m\u1edbi l\u00e0m xong. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea l\u00e0m \u0111\u1ebfn quan to, ph\u00e1i \u0111i ki\u1ec3m tra \u0111\u1ecd c\u00e2n l\u00e0 m\u1ed9t vi\u1ec7c nh\u1ecf, m\u00e0 l\u1ea1i ch\u1eadm tr\u1ec5 nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f2n vi\u1ec7c b\u1ed9 b\u1eadn r\u1ed9n th\u00ec tr\u00fat cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, kh\u00f4ng \u0111o\u00e1i tr\u00f4ng \u0111\u1ebfn, l\u00f2ng d\u1ea1 \u1ea5y, th\u1ef1c ra th\u1ebf n\u00e0o ! \u0110\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i giao cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb t\u1ed9i, nh\u01b0ng h\u00e3y x\u1eed nh\u1eb9 ph\u1ea1t 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i b\u1ea3o Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ee9c ph\u1eadn b\u1ea7y t\u00f4i c\u1ed1t \u1edf tinh t\u01b0\u1eddng, k\u1ef9 c\u00e0ng, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean thi\u1ebfu th\u1ec3 th\u1ed1ng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nghe n\u00f3i khanh hay th\u00e2n h\u00e0nh l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf, nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e3 m\u1ea5t c\u00e1i th\u1ec3 th\u1ed1ng \u0111\u1ea1i th\u1ea7n, m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi c\u00e1i n\u1ea1n ch\u1ec9 t\u01b0\u1eddng vi\u1ec7c nh\u1ecf m\u00e0 l\u01b0\u1ee3c qua vi\u1ec7c l\u1edbn. N\u00ean r\u0103n \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 !\u201d. Khoa Minh c\u00fai \u0111\u1ea7u b\u00e1i t\u1ea1.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh ti\u1ec1n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb l\u0129nh ch\u1ee9c gi\u00e1m \u0111\u1ed1c c\u00f4ng s\u1edf((1) C\u00f4ng s\u1edf : ch\u1ed7 th\u1ee3 l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c th\u1ed5 m\u1ed9c ho\u1eb7c ch\u1ebf t\u1ea1o c\u00e1c \u0111\u1ed3 d\u00f9ng c\u1ee7a nh\u00e0 vua.1) thu\u1ed9c V\u0169 kh\u1ed1, T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng T\u00edn sung l\u00e0m \u0111\u1ed1c c\u00f4ng c\u00e1c s\u1ef1 v\u1ee5. Tr\u01b0\u1edbc kia, vua th\u1ea5y c\u00f4ng s\u1edf V\u0169 kh\u1ed1 nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ch\u1ecdn 2, 3 ng\u01b0\u1eddi tinh nhanh, gi\u1ecfi giang c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m n\u1ed5i \u0111\u1ed1c c\u00f4ng, kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 h\u1ecd l\u00e0 v\u0103n hay v\u00f5, ph\u1ea9m tr\u1eadt v\u00e0 th\u00e2n ph\u1eadn th\u1ebf n\u00e0o. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n c\u1eed b\u1ecdn Ngh\u1ecb sung l\u00e0m. Vua y cho.<\/p>\n<p>Sai V\u0169 kh\u1ed1, N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c nha : ph\u00e0m nh\u1eadn gi\u1eef c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 H\u1ed9 sao l\u1ee5c c\u00e1c gi\u00e1 c\u1ea3 v\u00e0 s\u1ed1 m\u1ee5c c\u1ee7a c\u00e1c v\u1eadt \u1ea5y, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ki\u1ec3m k\u00ea tra x\u00e9t. M\u1ed9t khi c\u00f3 h\u1ecfi \u0111\u1ebfn th\u00ec theo t\u1eebng kho\u1ea3n, t\u00e2u r\u00f5 r\u00e0ng ngay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111un \u0111\u1ea9y l\u1eabn nhau.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 C\u1ea5p s\u1ef1 trung H\u1ed9 khoa l\u00e0 Ho\u00e0ng D\u0169 Quang \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n v\u1ec1 t\u1ec7 h\u1ea1i quan l\u1ea1i, n\u00f3i: \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n B\u1eafc K\u1ef3, \u1edf trong m\u1ed9t h\u1ea1t, c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f9ng l\u00e0ng v\u00e0 c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf nha v\u1edbi nhau, \u0111\u1ebfn h\u01a1n 10 n\u0103m, ho\u1eb7c h\u01a1n 20 n\u0103m quen th\u00f3i th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u01a1 v\u00e9t \u0111\u1ea7y t\u00fai. Quan cai tr\u1ecb h\u1ea1t \u1ea5y d\u00f9 mu\u1ed1n \u0111\u1ed5i d\u1ea7n t\u1ec7 h\u1ea1i \u0111\u00f3, nh\u01b0ng r\u1ed3i l\u1ea1i th\u0103ng ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i, v\u00ec th\u1ebf d\u00e2n s\u1ee3 m\u00e0 ch\u1eb3ng d\u00e1m n\u00f3i, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 c\u00e2u \u201cquan th\u0103ng ch\u1ee9c, l\u1ea1i d\u1ecbch v\u1eabn c\u00f2n\u201d. V\u1eady xin do quan t\u1ec9nh gi\u1eef ph\u00e9p c\u00f4ng b\u1eb1ng x\u00e9t h\u1ea1ch : n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o gi\u1ea3o quy\u1ec7t tham nh\u0169ng th\u00ec c\u00e1ch \u0111i ; nh\u1eefng k\u1ebb c\u00f9ng l\u00e0ng m\u00e0 c\u00f9ng l\u00e0m \u1edf m\u1ed9t nha \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn 3 n\u0103m tr\u1edf l\u00ean, v\u00e0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea \u1edf trong h\u1ea1t th\u00ec chuy\u1ec3n b\u1ed5 \u0111i nha kh\u00e1c. L\u1ea1i n\u1eefa, nh\u1eefng tri s\u1ef1, l\u1ea1i m\u1ee5c c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u00fap \u0111\u1ee1, nh\u01b0ng k\u1ebft b\u00e8 \u0111\u1ea3ng c\u00f9ng l\u1ea1i d\u1ecbch \u0111\u1ec3 m\u01b0u l\u1ee3i, m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u00f4ng s\u1edf th\u00ec d\u00f9ng l\u1ecdng \u0111en, xe, ki\u1ec7u, ti\u1ebfm l\u1ec5 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n ! M\u1ed9t khi c\u00f3 b\u1ecb n\u00e9n xu\u1ed1ng, th\u00ec ch\u00fang x\u00fai b\u1ea9y b\u1ecdn t\u01b0 l\u1ea1i, xui gi\u1ee5c th\u01b0\u1eddng d\u00e2n ng\u1ea5m ng\u1ea7m l\u00e0m h\u1ea1i. \u0110\u1ebfn c\u1ea3 nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1eaft l\u00ednh, thu thu\u1ebf, ch\u00fang c\u0169ng nh\u1eadn l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c tham d\u1ef1, do \u0111\u1ea5y, s\u00e1ch nhi\u1ec5u nhi\u1ec1u c\u00e1ch, ch\u1ea5m m\u00fat chia nhau. N\u1ebfu c\u00f3 thu\u1ebf thi\u1ebfu, l\u00ednh tr\u1ed1n th\u00ec ch\u00fang \u0111\u1ed5 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m cho ph\u1ee7, huy\u1ec7n. Th\u1eadm ch\u00ed c\u1ea3 vi\u1ec7c tra x\u00e9t v\u00e0 x\u1eed \u00e1n, b\u1ecdn ch\u00fang c\u0169ng d\u1ef1 v\u00e0o, nh\u01b0ng khi l\u00e0m th\u00e0nh \u00e1n \u0111\u1ec7 l\u00ean, ch\u1ec9 c\u00f3 h\u1ecd t\u00ean c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n, c\u00f2n th\u00ec kh\u00f4ng ai k\u00fd t\u00ean v\u00e0o \u0111\u00f3 n\u1eefa. Cho n\u00ean ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t m\u00ecnh \u1edf ngo\u00e0i vi\u1ec7c l\u00e0m. V\u1eady xin : r\u1eb1ng nh\u1eefng khi b\u1eaft l\u00ednh, thu t\u00f4, x\u1eed \u00e1n th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 tri s\u1ef1, l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i k\u00fd t\u00ean v\u00e0o cu\u1ed1i b\u1ea3n \u00e1n v\u00e0 \u0111\u1eb1ng sau c\u00e1c s\u1ed5 s\u00e1ch ghi r\u00f5 ai h\u01a1n ai k\u00e9m trong vi\u1ec7c b\u1eaft l\u00ednh v\u00e0 thu thu\u1ebf. Sau c\u00f3 c\u00f4ng hay c\u00f3 l\u1ed7i, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t trong vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng hay x\u1eed t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u1ea5y giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 L\u1ea1i v\u00e0 b\u1ed9 H\u00ecnh h\u1ed9i b\u00e0n. H\u1ecd cho r\u1eb1ng ch\u1ee9c ph\u1eadn l\u1ea1i d\u1ecbch tuy nh\u1ecf, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m th\u1eeba h\u00e0nh. N\u1ebfu l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3n qu\u00e1n l\u00e0m, l\u1ea1i c\u00f9ng l\u00e0ng v\u00e0 c\u00f9ng nha, m\u00e0 \u1edf nha \u0111\u00e3 l\u00e2u th\u00ec th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ec7 h\u1ea1i, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u00ecnh th\u1ebf t\u1ea5t \u0111i \u0111\u1ebfn th\u1ebf. Vi\u1ec7c xin c\u00e1ch b\u1ecf nh\u1eefng k\u1ebb gi\u1ea3o quy\u1ec7t tham nh\u0169ng, r\u00fat b\u1ed5 \u0111i nha kh\u00e1c, th\u1ef1c l\u00e0 tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng h\u1ee3p l\u00fd. Duy c\u00e1c nha l\u1edbn nh\u1ecf \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u1ea5n quan v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap vi\u1ec7c. Ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00f3 tri s\u1ef1, l\u1ea1i m\u1ee5c, c\u0169ng nh\u01b0 \u1edf t\u1ec9nh c\u00f3 th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch, b\u1ea5y nay ch\u01b0a nghe n\u00f3i c\u00f3 th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch n\u00e0o ti\u1ebfm l\u1ec5, ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi quan t\u1ec9nh, th\u00ec sao tri s\u1ef1 v\u00e0 l\u1ea1i m\u1ee5c l\u1ea1i d\u00e1m ti\u1ebfm l\u1ec5 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n ? N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb ki\u1ebfm l\u1ee3i, l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, m\u01b0u \u0111\u1ed3 hi\u1ebfp ch\u1ebf, th\u00ec c\u00f3 ng\u1ea1i g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0a vi\u1ec7c ra h\u1eb7c t\u00e2u cho r\u00f5 t\u1ed9i l\u1ed7i ? Nh\u01b0ng t\u1ef1 m\u00ecnh c\u0169ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ngay th\u1eb3ng, kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, b\u1ecdn kia n\u1eafm tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 k\u00e9m \u1ea5y, n\u00ean m\u1edbi sinh ra bao nhi\u00eau t\u00ecnh t\u1ec7 \u0111\u00f3 th\u00f4i. C\u00f2n tr\u00e1ch ai n\u1eefa ? V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, b\u1ecdn tri s\u1ef1 v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn. N\u1ebfu g\u1eb7p vi\u1ec7c b\u1eaft l\u00ednh, thu t\u00f4, x\u1eed \u00e1n, th\u00ec cho ch\u00fang ph\u1ee5 theo th\u1eeba h\u00e0nh. N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o m\u00faa may xoay xo\u1ea3, nh\u00e2n vi\u1ec7c qu\u1ea5y d\u00e2n, th\u00ec tham h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i, c\u00f3 kh\u00f3 g\u00ec ? Nay l\u1ea1i mu\u1ed1n vi\u1ec7c n\u00e0o c\u0169ng cho ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd t\u00ean, th\u00ec c\u00f3 kh\u00e1c g\u00ec c\u00e1c quan ph\u1ee7, huy\u1ec7n ? M\u00e0 n\u1ebfu trong \u0111\u00f3 c\u00f3 k\u1ebb x\u1ea5u xa, l\u1ea1i l\u1ea5y n\u00ea \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1eady th\u00ec ch\u1eb3ng h\u1ea7u nh\u01b0 th\u1ea3 s\u00f3i \u0111\u1ec3 ch\u0103n d\u00ea hay sao ? Duy c\u00f3 vi\u1ec7c h\u1ecfi t\u1ed9i, l\u1ea5y cung, l\u00e0m \u00e1n, th\u00ec l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n. T\u1eeb nay, khi quan ph\u1ee7, huy\u1ec7n k\u1ebft \u00e1n, \u1edf cu\u1ed1i b\u1ea3n \u00e1n, n\u00ean ghi r\u00f5 c\u00e1c t\u00ean tri s\u1ef1, l\u1ea1i d\u1ecbch l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb chuy\u00ean bi\u1ec7n v\u00e0o \u0111\u00f3. N\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng t\u00ecnh t\u1ec7 sai l\u1ea7m th\u00eam b\u1edbt thay \u0111\u1ed5i g\u00ec, th\u00ec c\u1ee9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 tra x\u00e9t.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTrong t\u1eadp t\u00e2u tr\u00ecnh v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ecdn l\u1ea1i d\u1ecbch ti\u1ebfm l\u1ec5 ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 \u1ee9c ch\u1ebf d\u00e2n, x\u00fai ki\u1ec7n quan. V\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7c d\u00f9ng xe, l\u1ecdng \u0111\u00e3 c\u00f3 quy ch\u1ebf, sao \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m c\u00e0n ? Hu\u1ed1ng chi, ph\u1eadn s\u1ef1 l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n l\u00e0 tu\u1ef3 thu\u1ed9c th\u1eeba h\u00e0nh. N\u1ebfu ph\u1ee7, huy\u1ec7n qu\u1ea3 l\u00e0 c\u00f4ng b\u1eb1ng ch\u00ednh tr\u1ef1c, thanh li\u00eam, c\u1ea7n m\u1eabn, th\u00ec b\u1ecdn kia t\u1ea5t s\u1ee3 v\u00e0 ph\u1ee5c, b\u1eadn r\u1ed9n vi\u1ec7c c\u00f4ng, kh\u00f4ng r\u1ea3nh, ch\u1ee9 sao l\u1ea1i d\u00e1m c\u00f4ng nhi\u00ean ti\u1ebfm l\u1ec5, ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i ? B\u1ea5y nay, s\u1edf d\u0129 c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 \u1ea5y, \u0111\u1ec1u v\u00ec ph\u1ee7 huy\u1ec7n kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi m\u00e0 n\u00ean n\u1ed7i th\u00f4i ! Kh\u00f4ng ch\u1eefa ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc m\u00e0 mu\u1ed1n cho d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c trong, th\u00ec l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c ! Nay chu\u1ea9n cho s\u1edf t\u1ea1i, c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i th\u1eddi th\u01b0\u1eddng s\u1ee9c cho thu\u1ed9c l\u1ea1i c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n khi\u1ebfn ch\u00fang bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i c\u00e1c quan ph\u1ee7 huy\u1ec7n. N\u1ebfu th\u1ea5y c\u00f3 c\u00e1c t\u00ecnh t\u1ec7 ki\u00eau c\u0103ng, \u1ee9c ch\u1ebf, gi\u1ea3o quy\u1ec7t, x\u00fai ki\u1ec7n th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i ki\u1ec3m tra, b\u1eaft tr\u1ecb \u0111\u1ec3 r\u0103n nh\u1eefng k\u1ebb \u0111i\u00eau ngoan. C\u00f2n v\u1ec1 nh\u1eefng vi\u1ec7c b\u1eaft l\u00ednh, thu thu\u1ebf, x\u1eed \u00e1n, xin cho tri s\u1ef1, th\u00f4ng l\u1ea1i \u0111\u1ec1u k\u00fd t\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 cho ch\u00fang \u0111\u1eb7t ch\u00ednh s\u1ef1 1 ph\u1ee7, 1 huy\u1ec7n, c\u00e1c vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u tr\u00e1ch c\u1ee9 l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n th\u1eeba h\u00e0nh, n\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 g\u00ec x\u1ea9y ra, h\u1ecfng \u0111\u00e2u tr\u1ecb \u0111\u00f3, c\u00f2n c\u00f3 kh\u00f3 g\u00ec. N\u1ebfu b\u1eaft b\u1ecdn ch\u00fang ph\u1ea3i nh\u1ea5t nh\u1ea5t k\u00fd t\u00ean v\u00e0o m\u1ecdi vi\u1ec7c, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u00e0nh th\u1ec3 th\u1ed1ng g\u00ec m\u00e0 k\u1ebb b\u1eady b\u1ea1 l\u1ea1i nh\u00e2n \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 g\u00e2y th\u00eam m\u1ed1i t\u1ec7 hay sao ? Nay, chu\u1ea9n cho : ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n nh\u01b0 b\u1eaft l\u00ednh, thu thu\u1ebf, x\u1eed \u00e1n, th\u00ec c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u chia giao cho b\u1ecdn l\u1ea1i d\u1ecbch th\u1eeba h\u00e0nh, \u0111\u1ec3 cho c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch, n\u1ebfu c\u00f3 t\u1ec7 h\u1ea1i g\u00ec kh\u00e1c, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i t\u00e2u h\u1eb7c, tr\u1ecb t\u1ed9i. N\u1ebfu vi\u1ec7c binh, vi\u1ec7c thu\u1ebf c\u00f3 b\u00ea tr\u1ec5, thi\u1ebfu th\u1ed1n, vi\u1ec7c \u00e1n c\u00f3 th\u1ea5t th\u1ed1 v\u1ec1 vi\u1ec7c tha t\u1ed9i ho\u1eb7c bu\u1ed9c t\u1ed9i, th\u00ec chu\u1ea9n cho th\u01b0\u1ee3ng ty s\u1edf t\u1ea1i l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em nh\u1eefng k\u1ebb do ph\u1ee7 huy\u1ec7n ph\u00e1i l\u00e0m kia, ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1ecb t\u1ed9i. Nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f2n lo g\u00ec nh\u1eefng t\u00ean s\u00e2u m\u1ecdt kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u0103n s\u1ee3, nh\u1eefng t\u1ec7 h\u1ea1i \u0111\u00e3 ch\u1ee9a ch\u1ea5t kh\u00f4ng s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c ? C\u1ea7n g\u00ec b\u1eaft ph\u1ea3i k\u00fd t\u00ean ? C\u00f2n c\u00e1c \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c cho c\u1ee9 theo ngh\u1ecb m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a b\u1ed9 bi\u1ec1n Ph\u00f3 l\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh. Nguy\u00ean Tri s\u1ef1 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ed1c su\u1ea5t t\u1ed5ng l\u00fd v\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n chia \u0111i n\u00e3 gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 7 t\u00ean ph\u1ea1m, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean 40 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c v\u00e0 thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi \u0111em n\u1ed9p. \u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110i\u1ec7n, l\u1ea1i chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, h\u1ed9i v\u1edbi Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c nguy\u00ean h\u00e0m \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, v\u1eabn l\u0129nh ch\u1ee9c Tri s\u1ef1 huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, theo huy\u1ec7n vi\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c. Sau \u0111\u00f3 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m ph\u00e1i u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ra th\u00fa l\u00e0 Ma S\u0129 Hu\u1ef3nh t\u00ecm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c v\u00e0 6 t\u00ean \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ea3ng. B\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, N\u00f4ng V\u0103n Th\u1ea1c tr\u1ed1n xa, kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00f4ng t\u00edch g\u00ec. Li\u1ec1n r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng quan qu\u00e2n \u0111i tr\u1eadn l\u1ea7n n\u00e0y, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 s\u1ee3 tan tr\u01b0\u1edbc, d\u1eabu kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng \u0111\u00e1nh gi\u1ebft th\u1ef1c s\u1ef1 nh\u01b0ng l\u1eb7n l\u1ed9i gian nan hi\u1ec3m tr\u1edf c\u0169ng c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh v\u00e0 Ho\u00e0ng Trung H\u1eadu \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c gia 1 c\u1ea5p. T\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau. Ma S\u0129 Hu\u1ef3nh, c\u00f4ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 chu\u1ed9c t\u1ed9i, ph\u1ea3i ph\u00e1t v\u00e3ng Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0m l\u00ednh. L\u1ea1i c\u00f3 Cai t\u1ed5ng huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh l\u00e0 N\u00f4ng T\u0129nh Ho\u00e0, tr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u00e3 t\u1ed1 gi\u00e1c v\u00e0 d\u1eabn quan qu\u00e2n \u0111\u1ed1t gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf ph\u1ea3n ngh\u1ecbch l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n, b\u1ecb \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c c\u0103m th\u00f9. \u0110\u1ebfn khi gi\u1eb7c S\u0129, gi\u1eb7c Th\u1ea1c l\u1ea1i k\u1ebft b\u00e8 \u0111\u1ea3ng qu\u1ea5y r\u1ed1i, c\u01b0\u1edbp b\u00f3c huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, T\u0129nh Ho\u00e0 b\u1ecb ch\u00fang gi\u1ebft. \u0110\u1ee9c h\u1ecfi bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng, \u0111em t\u00e2u. Vua th\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch truy t\u1eb7ng Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m thi\u00ean h\u1ed9.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXV \u2013 165<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>B\u00ednh Th\u00e2n, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 17 [1836], (Thanh \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 16), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u00e0m c\u00e1c quan Kinh, theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 y\u1ebfn v\u00e0 th\u01b0\u1edfng, n\u1ebfu ai d\u01b0\u1edbi t\u00ean c\u00f3 ghi b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng, th\u00ec gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn v\u00e0 nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 1 \u0111\u1ed3ng\u201d.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i g\u1ed3m 99 tr\u1ea1m, ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o 6 th\u00e1ng tu\u1ef3 theo vi\u1ec7c c\u00f4ng nhi\u1ec1u hay \u00edt c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau (Th\u1eeba Thi\u00ean 6 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb 4 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng Nam 7 tr\u1ea1m, g\u1ed3m 17 tr\u1ea1m, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i tr\u1ea1m 40 quan ti\u1ec1n, 30 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 6 tr\u1ea1m, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i 5 tr\u1ea1m, tr\u1ea1m Ninh \u0110a thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh, tr\u1ea1m H\u00e0 Trung thu\u1ed9c H\u00e0 N\u1ed9i, tr\u1ea1m Gia T\u00e2n thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh, g\u1ed3m 14 tr\u1ea1m, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i tr\u1ea1m 35 quan ti\u1ec1n, 25 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. H\u00e0 T\u0129nh 6 tr\u1ea1m, Ngh\u1ec7 An 5 tr\u1ea1m, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh 6 tr\u1ea1m, Ph\u00fa Y\u00ean 6 tr\u1ea1m, g\u1ed3m 23 tr\u1ea1m, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i tr\u1ea1m 30 quan ti\u1ec1n, 20 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Thanh Hoa 5 tr\u1ea1m, Ninh B\u00ecnh 1 tr\u1ea1m, H\u00e0 N\u1ed9i 5 tr\u1ea1m, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 11 tr\u1ea1m, B\u00ecnh Thu\u1eadn 16 tr\u1ea1m, Bi\u00ean H\u00f2a 5 tr\u1ea1m, Gia \u0110\u1ecbnh 2 tr\u1ea1m, g\u1ed3m 45 tr\u1ea1m, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed7i tr\u1ea1m 25 quan ti\u1ec1n, 15 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. C\u00f2n nh\u1eefng tr\u1ea1m vi\u1ec7c \u00edt, v\u00ec g\u1ea7n \u0111\u00e2y, B\u1eafc K\u1ef3 v\u00e0 Nam K\u1ef3 \u0111\u00e3 y\u00ean r\u1ed3i, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1). T\u1eeb \u0111\u00e2y, h\u1eb1ng n\u0103m trong 2 d\u1ecbp t\u1ebft l\u1edbn l\u00e0 Nguy\u00ean \u0111\u00e1n v\u00e0 V\u1ea1n th\u1ecd, ban th\u01b0\u1edfng, l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho binh l\u00ednh t\u1ea1i ng\u0169 \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, k\u1ec3 t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 3, h\u1ec5 theo l\u1ec7 ai ch\u01b0a c\u00f3 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng, ho\u1eb7c l\u01b0\u01a1ng ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 1 quan th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ea5p li\u00ean ti\u1ebfp cho m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ee7 1 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh ban th\u1ee9 khi tri\u1ec1u h\u1ed9i cho ho\u00e0ng th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong. Tr\u01b0\u1edbc kia, con Thi\u1ec7u Ho\u00e1 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Thi\u1ec7n Khu\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong t\u01b0\u1edbc qu\u1eadn c\u00f4ng, ban th\u1ee9 \u1edf tr\u00ean ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cCho t\u1eadp t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, ban ng\u1ecdc khu\u00ea, ch\u1ec9 v\u00ec do t\u00ecnh anh em, m\u1edf r\u1ed9ng \u00e2n \u0111i\u1ec3n. V\u1ea3 l\u1ea1i, Thi\u1ec7n Khu\u00ea, tu\u1ed5i c\u00f2n nh\u1ecf, l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i cho \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n c\u00f4ng, m\u00e0 khi \u1edf ban th\u1ee9 tri\u1ec1u h\u1ed9i, l\u1ea1i \u1edf tr\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u00f3 c\u00f4ng lao, tr\u1eabm th\u1ea5y ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean l\u00f2ng cho l\u1eafm. Nay cho \u0111\u1ee9ng v\u00e0o d\u01b0\u1edbi b\u1eadc ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m. T\u1eeb nay, c\u00e1c ho\u00e0ng th\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eadp t\u01b0\u1edbc, h\u1ec5 c\u00f3 d\u1ee5 \u0111\u00e3 cho li\u1ec7t v\u00e0o ph\u1ea9m tr\u1eadt n\u00e0o r\u1ed3i, nh\u01b0ng n\u1ebfu c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng th\u00ec chu\u1ea9n cho ban th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf tr\u00ean ph\u1ea9m tr\u1eadt \u1ea5y ; n\u1ebfu ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n phong th\u00ec ban th\u1ee9 \u1edf d\u01b0\u1edbi ph\u1ea9m tr\u1eadt \u1ea5y\u201d. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c, th\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Tr\u1ea7n Vi\u1ebft X\u01b0\u1edbng cai qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh Th\u1ee7y qu\u00e2n, \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n l\u1edbn Thanh Loan \u0111i Giang L\u01b0u Ba [Jakarta] c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay ph\u00e0m binh thuy\u1ec1n \u0111i n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i nh\u01b0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng, Giang L\u01b0u Ba, L\u1eef T\u1ed1ng [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Luzon\">Luzon<\/a>, Philippines], Ti\u1ec3u T\u00e2y [Thu\u1ed9c \u0111\u1ecba Ph\u00e1p \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9], \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n h\u01a1i xa, \u0111i v\u1ec1 t\u1eeb 6 th\u00e1ng tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec khi xong vi\u1ec7c tr\u1edf v\u1ec1, nh\u1eefng bi\u1ec1n binh th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c cho v\u1ec1 ngh\u1ec9 ng\u01a1i ; ai qu\u00ea \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 1 th\u00e1ng, ai qu\u00ea \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 n\u1eeda th\u00e1ng, h\u1ebft h\u1ea1n tr\u1edf l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n l\u0129nh An \u2013 H\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tham T\u00e1n tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKho t\u00e0ng An Giang t\u00edch tr\u1eef ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ed3i d\u00e0o, vi\u1ec7c chi d\u00f9ng l\u1ea1i r\u1ed9ng, th\u1ebf m\u00e0 th\u00f3c l\u00faa trong h\u1ea1t c\u00f2n \u0111\u01b0\u01a1ng thu ho\u1ea1ch. V\u1eady xin cho n\u00e2ng gi\u00e1, mua th\u00eam th\u00f3c\u201d. Vua y cho. L\u1ea1i sai l\u1ea5y 3 v\u1ea1n h\u1ed9c \u1edf kho V\u0129nh Long, 2 v\u1ea1n h\u1ed9c th\u00f3c \u1edf kho \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ch\u1edf \u0111\u1ebfn, c\u1ea5p ph\u00e1t cho.<\/p>\n<p>Sai \u0110\u1ea1i l\u00fd t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u1ecb, \u0111\u1ed5ng l\u00fd thanh tra N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y T\u00e2n M\u00e3o, t\u1ebf Xu\u00e2n h\u01b0\u1edfng. Vua se m\u00ecnh, sai ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng t\u1ebf thay.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 quan vi\u00ean trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh vi\u1ebft ch\u1ee9c h\u00e0m m\u00ecnh v\u00e0o ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb v\u00e0 c\u00f4ng v\u0103n. (Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u00ean do b\u1ea3n ch\u1ee9c ki\u00eam l\u00e3nh nha kh\u00e1c, ho\u1eb7c ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c 2, 3 nha, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u00e0m th\u00ec khi t\u01b0 b\u00e1o, c\u00f4ng v\u0103n \u0111\u1ec1u vi\u1ebft c\u1ea3. C\u00f2n khi d\u00e2ng t\u1eadp t\u00e2u, h\u1ec5 s\u1ef1 vi\u1ec7c quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn nha n\u00e0o, th\u00ec ch\u1ec9 vi\u1ebft ch\u1ee9c h\u00e0m \u1edf nha \u1ea5y \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 vi\u1ec7c m\u00ecnh gi\u1eef. Vi\u00ean n\u00e0o n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u00e0m th\u00e1i b\u1ea3o, thi\u1ebfu b\u1ea3o, t\u1ee9c l\u00e0 h\u01b0 h\u00e0m, th\u00ec trong t\u1eadp t\u00e2u, kh\u00f4ng n\u00ean vi\u1ebft v\u00e0o ; c\u00f2n trong c\u00f4ng v\u0103n th\u00ec vi\u1ebft th\u1eb3ng l\u00e0 th\u00e1i b\u1ea3o, thi\u1ebfu b\u1ea3o. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u00e0m tham tri, b\u1ed1 ch\u00ednh, t\u1ee9c l\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0m ; ph\u00e0m trong gi\u1ea5y t\u1edd ph\u1ea3i t\u00e2u, ph\u1ea3i t\u01b0, \u0111\u1ec1u cho vi\u1ebft lu\u00f4n c\u1ea3 v\u00e0o. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c gia c\u1ea5p k\u1ef7 l\u1ee5c ho\u1eb7c b\u1ecb gi\u00e1ng, l\u01b0u, c\u0169ng ghi v\u00e0o d\u01b0\u1edbi ch\u1ed7 t\u00ean m\u00ecnh).<\/p>\n<p>Cho th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ea7n s\u00e1ch H\u1eadu dinh th\u1ed1ng ch\u1ebf Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n \u0111\u1ed5i quy\u1ec1n l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7.<\/p>\n<p>Sai v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m, v\u1ec7 Phi k\u1ef5 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 \u0111i th\u00fa H\u00e0 N\u1ed9i ; H\u1eadu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong \u0111i th\u00fa Nam \u0110\u1ecbnh ; Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 \u0111i th\u00fa H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; v\u1ec7 Nh\u1ea5t thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n H\u1eefu b\u1ea3o \u0111i th\u00fa S\u01a1n T\u00e2y ; H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong \u0111i th\u00fa B\u1eafc Ninh. Tr\u01b0\u1edbc kia, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh h\u1eb1ng n\u0103m 2 v\u1ec7 l\u00ednh Kinh, 2 v\u1ec7 Ngh\u1ec7 An, v\u00e0 1 v\u1ec7 Thanh Hoa chia \u0111i \u0111\u1ed3n th\u00fa 5 t\u1ec9nh. Vua ngh\u0129 c\u00e1c h\u1ea1t \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u1ec9nh l\u1edbn, m\u1edbi b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, n\u00ean c\u00f3 tr\u1ecdng binh \u0111\u1ec3 tr\u1ea5n gi\u1eef, cho n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 l\u1ec7nh n\u00e0y. L\u1ea1i ph\u00e1i T\u1ea3 v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy \u0111i th\u00fa Ninh B\u00ecnh, Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 chia m\u1ed9t n\u1eeda \u0111i th\u00fa Ngh\u1ec7 An, m\u1ed9t n\u1eeda \u0111i th\u00fa Thanh Hoa. Bi\u1ec1n binh c\u1eed \u0111i \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 1 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng \u0103n v\u00e0 ti\u1ec1n. V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3c xin \u0111em theo thu\u1ed9c binh \u0111i th\u00fa. Vua chu\u1ea9n cho chi\u1ebfu theo to\u00e0n s\u1ed1, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng. Khi xong vi\u1ec7c c\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1, s\u1ebd l\u1ea1i thi h\u00e0nh theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc. (L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh : Qu\u1ea3n v\u1ec7 C\u1ea5m binh \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9 6 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c binh, nh\u01b0ng ch\u1ec9 c\u00f3 4 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i th\u00e1ng 5 ti\u1ec1n v\u00e0 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o). S\u1eafc sai : t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c Qu\u1ea3n v\u1ec7 \u1edf Kinh h\u1ec5 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i th\u00fa, c\u0169ng cho nh\u01b0 th\u1ebf.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh Th\u1ecfa l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong. Vua sai b\u1ed9 Binh truy\u1ec1n Ch\u1ec9 hu\u1ea5n th\u1ecb Th\u1ecfa r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ebb tu\u1ed5i, tr\u1eabm ngh\u0129 \u0111\u1ebfn cha ng\u01b0\u01a1i, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, l\u00e0 c\u00f4ng th\u1ea7n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, cho n\u00ean c\u1ea5t nh\u1eafc ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng theo th\u1ee9 b\u1eadc. Ng\u01b0\u01a1i ph\u1ea3i c\u00e0ng c\u1ea3m k\u00edch v\u00e0 c\u1ed1 g\u1eafng h\u01a1n l\u00ean, lo toan b\u00e1o \u0111\u00e1p, kh\u00f4ng l\u00e0m sa s\u00fat ti\u1ebfng nh\u00e0, \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n n\u01b0\u1edbc m\u00e3i m\u00e3i. N\u1ebfu kh\u00f4ng ngh\u0129 c\u1ea9n th\u1eadn gi\u1eef g\u00ecn, m\u00e0 c\u1ee9 ph\u00f3ng t\u00fang l\u00e0m c\u00e0n, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng ph\u1ea3i t\u1ed9i v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n l\u00e0m nh\u1ee5c \u0111\u1ebfn cha ng\u01b0\u01a1i : t\u1ed9i to l\u1eafm \u0111\u00f3 !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh c\u00e1ch th\u1ee9c gi\u1ea3ng h\u1ecdc \u1edf T\u1eadp thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng. Gi\u00e1o \u0111\u1ea1o Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed h\u1ecdc \u1edf T\u1eadp thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng, ti\u1ebfn, lui, \u0111i, \u0111\u1ee9ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u01b0a h\u1ee3p l\u1ec5. N\u1ebfu ch\u1ec9 l\u00e0m nh\u1eefng nghi ti\u1ebft gi\u1ea3ng t\u1eadp th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, s\u1ee3 kh\u00f3 th\u00e0nh \u0111\u1ee9c. V\u1eady xin ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc quy th\u1ee9c, ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 4 (1823) \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c d\u1ea1y tr\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang \u0111\u1eafn\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u. (M\u1ed9t : v\u1ec1 kinh s\u00e1ch \u0111\u1ec3 gi\u1ea3ng d\u1ea1y, c\u00e1c s\u00e1ch Ti\u1ec3u h\u1ecdc ((1) Ti\u1ec3u h\u1ecdc : s\u00e1ch d\u00f9ng cho c\u00e1c tr\u00f2 nh\u1ecf, n\u1ed9i dung d\u1ea1y v\u1ec1 c\u00e1c nghi ti\u1ebft nh\u01b0 r\u1ea3y n\u01b0\u1edbc, qu\u00e9t t\u01b0\u1edbc, th\u01b0a g\u1eedi, lui t\u1edbi, trau d\u1ed3i \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c cho thi\u1ebfu nhi. C\u00f3 nh\u1eefng lo\u1ea1i nh\u01b0 Ti\u1ec3u h\u1ecdc t\u1eadp ch\u00fa c\u1ee7a L\u01b0u T\u1eed Tr\u1eebng \u0111\u1eddi T\u1ed1ng v\u00e0 Ti\u1ec3u h\u1ecdc v\u1eadn ng\u1eef c\u1ee7a La Tr\u1ea1ch Nam \u0111\u1eddi Thanh.), T\u1ee9 th\u01b0 ((2) T\u1ee9 th\u01b0 : b\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a nh\u00e0 Nho : \u0110\u1ea1i h\u1ecdc, Trung dung, Lu\u1eadn ng\u1eef, M\u1ea1nh t\u1eed.), Ng\u0169 kinh ((3) Ng\u0169 kinh : n\u0103m kinh c\u1ee7a nh\u00e0 Nho : D\u1ecbch, Thi, Th\u01b0, L\u1ec5 v\u00e0 Xu\u00e2n thu.), Ch\u01b0 s\u1eed ((4) Ch\u01b0 s\u1eed : c\u00e1c b\u1ed9 s\u1eed c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c nh\u01b0 S\u1eed k\u00fd, Ti\u1ec1n H\u00e1n th\u01b0, H\u1eadu H\u00e1n th\u01b0, C\u1ef1u \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0, T\u00e2n \u0110\u01b0\u1eddng th\u01b0, Tu\u1ef3 th\u01b0\u2026) \u0111\u1ec1u c\u00f3 ngh\u0129a l\u00fd u\u1ea9n s\u00fac c\u1ee7a th\u00e1nh hi\u1ec1n, ch\u00ednh s\u1ef1 c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u0111\u1ee7 \u1edf trong \u0111\u00f3. Trong nh\u00e0 h\u1ecdc, c\u1ee9 d\u00f9ng nh\u1eefng s\u1eed s\u00e1ch \u0111\u00f3 gi\u1ea3ng d\u1ea1y nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u2013 Hai : V\u1ec1 th\u1ee9 t\u1ef1 gi\u1ea3ng d\u1ea1y, cho tu\u1ef3 theo s\u1ee9c m\u00e0 h\u1ecdc t\u1eadp. Trong c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, t\u1eeb ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 7 \u0111\u1ebfn ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 13, tu\u1ed5i \u0111\u00e3 h\u01a1i l\u1edbn, m\u00e0 h\u1ecdc v\u1ea5n \u0111\u00e3 h\u01a1i th\u00f4ng, n\u00ean gi\u1ea3ng d\u1ea1y T\u1ee9 th\u01b0, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn Ng\u0169 kinh, l\u1ea1i xem th\u00eam Ch\u01b0 s\u1eed. V\u1ec1 Kinh, Truy\u1ec7n, gi\u1ea3ng \u0111\u1ebfn thi\u00ean n\u00e0o, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y gi\u1ea3ng ch\u00ednh v\u0103n, ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc th\u1eadt thu\u1ed9c l\u00f2ng \u0111\u1ec3 bi\u1ebft r\u00fat l\u1ea5y \u00fd ngh\u0129a ch\u00ednh t\u00e2m, tu th\u00e2n v\u00e0 \u0111\u1ea1o l\u00fd hi\u1ebfu, \u0111\u1ec5, trung, t\u00edn. Ch\u01b0 s\u1eed, th\u00ec ch\u1ec9 gi\u1ea3ng k\u1ef9 s\u1ef1 t\u00edch, kh\u00f4ng c\u1ea7n b\u1eaft \u0111\u1ecdc thu\u1ed9c l\u00f2ng. Ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 15 \u0111\u1ebfn ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 30, tu\u1ed5i tuy tr\u1ebb d\u1ea1i, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 h\u01a1i bi\u1ebft h\u1ecdc t\u1eadp, n\u00ean gi\u1ea3ng cho Ti\u1ec3u h\u1ecdc, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn T\u1ee9 th\u01b0, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft ng\u1eabm ngh\u0129 l\u1eddi c\u1ee7a th\u00e1nh hi\u1ec1n. Ho\u00e0ng t\u1eed th\u1ee9 31 tr\u1edf xu\u1ed1ng, tu\u1ed5i c\u00f2n th\u01a1 \u1ea5u, n\u00ean gi\u1ea3ng Khai t\u00e2m b\u1ea3o gi\u00e1m v\u00e0 s\u00e1ch Ti\u1ec3u h\u1ecdc \u0111\u1ec3 bi\u1ebft nh\u1eefng nghi ti\u1ebft ti\u1ebfn, lui, \u1ee9ng \u0111\u1ed1i, \u0111\u1ee3i khi l\u1edbn h\u01a1n, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi gi\u1ea3ng \u0111\u1ebfn T\u1ee9 th\u01b0, Ng\u0169 kinh, Ch\u01b0 s\u1eed.<\/p>\n<p>\u2013 Ba : V\u1ec1 ng\u00e0y gi\u1ea3ng d\u1ea1y, h\u1ea1n l\u1ec7 v\u1eabn theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. Ng\u00e0y l\u1ebb, d\u1ea1y Truy\u1ec7n hay Kinh, tr\u01b0\u1edbc gi\u1ea3ng ch\u00ednh v\u0103n ((1) Ch\u00ednh v\u0103n : v\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a Kinh, Truy\u1ec7n.1), r\u1ed3i \u0111\u1ebfn b\u1ea3n ch\u00fa ((2) B\u1ea3n ch\u00fa : ch\u1ec9 nh\u1eefng l\u1eddi ch\u00fa gi\u1ea3i c\u1ee7a c\u00e1c ti\u00ean nho, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 c\u1ee7a Chu Hi \u0111\u1eddi T\u1ed1ng.) \u0111\u1ec3 cho s\u00e1ng ngh\u0129a ra. Ng\u00e0y l\u1ebb, d\u1ea1y Ch\u01b0 s\u1eed c\u0169ng c\u1ed1t ph\u00e2n t\u00edch cho r\u00f5 \u00fd ngh\u0129a. Khi gi\u1ea3ng d\u1ea1y, n\u1ebfu c\u00f3 ngh\u0129a g\u00ec ng\u1edd, th\u00ec, v\u1ec1 T\u1ee9 th\u01b0, c\u00f3 \u0110\u1ea1i to\u00e0n ph\u1ee5 l\u1ee5c, v\u1ec1 Ng\u0169 kinh, c\u00f3 Ng\u0169 kinh kh\u00e2m \u0111\u1ecbnh ; v\u1ec1 Ch\u01b0 s\u1eed, c\u00f3 Ng\u1ef1 ph\u00ea c\u01b0\u01a1ng gi\u00e1m ; tra c\u1ee9u c\u00f3 c\u00e1c s\u00e1ch T\u1ef1 \u0111i\u1ec3n. H\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u do N\u1ed9i c\u00e1c ph\u00e1t s\u00e1ch c\u00f4ng ra \u0111\u1ec3 d\u00f9ng tra c\u1ee9u.<\/p>\n<p>\u2013 B\u1ed1n : V\u1ec1 gi\u1edd gi\u1ea5c t\u1edbi h\u1ecdc, h\u1ea1n l\u1ec7 v\u1eabn nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. M\u1ed7i bu\u1ed5i s\u00e1ng, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t r\u1ecf \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee3t 2, th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc thu\u1ed9c l\u00f2ng th\u1eadt k\u1ef9 b\u00e0i h\u1ecdc h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, ng\u1ed3i ngay ng\u1eafn nghe gi\u1ea3ng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i \u0111\u1ee9ng l\u1ed9n x\u1ed9n \u1ed3n \u00e0o. Ch\u1edd cho gi\u1ea3ng vi\u00ean gi\u1ea3ng xong, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u1ecdc l\u1ea1i v\u00e0i l\u1ea7n cho hi\u1ec3u s\u01a1 qua ngh\u0129a s\u00e1ch. \u0110\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t r\u1ecf \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee3t 7, \u0111\u1ee3t 8, cho \u0111\u1ec1u v\u1ec1 ph\u1ee7. \u0110\u1ebfn chi\u1ec1u, \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t r\u1ecf \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee3t 7, \u0111\u1ec1u t\u1ec1 t\u1ef1u h\u1ecdp l\u1ea1i nghe gi\u1ea3ng v\u00e0 h\u1ecfi han. M\u1eb7t tr\u1eddi l\u1eb7n, l\u1ea1i v\u1ec1 ph\u1ee7.<\/p>\n<p>\u2013 N\u0103m : V\u1ec1 l\u1ec5 ch\u1ea7u h\u1ecfi, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed tu\u1ed5i t\u1eeb 15 tr\u1edf l\u00ean, h\u1eb1ng th\u00e1ng nh\u1eb1m ng\u00e0y 17, theo ban th\u1ee9, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t v\u00e0o h\u1ea7u cung T\u1eeb Th\u1ecd ; nh\u1eb1m ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, 11, 21, ba ng\u00e0y \u1ea5y \u0111\u1ec1u v\u00e0o th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. C\u00f2n t\u1eeb 14 tu\u1ed5i tr\u1edf xu\u1ed1ng, theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, c\u1ee9 h\u1ecdc t\u1eadp. Nh\u1eefng ng\u00e0y 6, 16, 26, s\u00e1ng s\u1edbm, c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng s\u1eed do N\u1ed9i c\u00e1c g\u1eedi cho th\u1ebb b\u00e0i \u0111\u1ec3 d\u00f9ng trong vi\u1ec7c ti\u1ebfn l\u00ean h\u1ea7u vua v\u00e0 lui v\u1ec1. \u0110\u1ebfn chi\u1ec1u \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t r\u1ecf \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee3t 6, \u0111\u1ec1u v\u00e0o h\u1ea7u v\u00e0 \u0111em theo s\u00e1ch h\u1ecdc t\u1eadp, ch\u1edd xem vua c\u00f3 h\u1ecfi. C\u00f2n s\u1ed5 nh\u1eadt k\u00fd ghi vi\u1ec7c gi\u1ea3ng d\u1ea1y trong k\u1ef3 n\u00e0y, v\u1eabn do c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng s\u1eed chuy\u1ec3n n\u1ed9p cho N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u.<\/p>\n<p>\u2013 S\u00e1u : V\u1ec1 vi\u1ec7c h\u1ed9 gi\u00e1, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c theo h\u1ea7u xe vua \u0111i tu\u1ea7n du, th\u00ec gi\u1ea3ng t\u1eadp vi\u00ean, khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng ng\u1ed3i thuy\u1ec1n, khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, s\u1edbm h\u00f4m c\u00f9ng \u1edf, mong \u0111\u1ec3 khuy\u00ean ng\u0103n, gi\u00fap \u00edch.<\/p>\n<p>\u2013 B\u1ea3y : C\u00e1c bi\u1ec1n binh, \u0111\u1ed3ng b\u1ed9c \u1edf b\u00ean c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, n\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m tr\u00f2 mua vui, b\u00e0y nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u00e1i l\u1ebd, \u0111\u1ec3 c\u00e1m d\u1ed7 kh\u00eau g\u1ee3i, m\u1ed9t khi vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1ecb t\u1ed9i \u0111u\u1ed5i \u0111i, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c thay v\u00e0o ph\u1ee5c d\u1ecbch. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, b\u1eafn cung l\u00e0 2 m\u00f4n trong l\u1ee5c ngh\u1ec7, theo c\u1ed5 h\u1ecdc, kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng ph\u1ea3i t\u1eeb 15 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp, m\u00e0 khi t\u1eadp, ph\u1ea3i c\u00f3 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh, k\u1ef3 h\u1ea1n. Theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u00e1ng h\u1ea1n 3 l\u1ea7n, ph\u1ea3i nh\u1eb1m v\u00e0o nh\u1eefng ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, 11, 21 nh\u00e2n bu\u1ed5i s\u00e1ng v\u00e0o h\u1ea7u, \u0111\u1ebfn chi\u1ec1u, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 di\u1ec5n t\u1eadp voi, t\u1eadp c\u01b0\u1ee1i 3 l\u1ea7n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00f4ng cu\u1ed3ng phi ph\u00f3ng, tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i do qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 ph\u00e1i u\u1ef7, 1, 2 v\u0103n v\u00f5 trong vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 theo \u0111i. Ho\u00e0ng t\u1eed n\u00e0o ch\u01b0a t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ban ng\u1ef1a, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i ri\u00eang. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 t\u1eadp b\u1eafn th\u00ec s\u1eafp \u0111\u1eb7t \u1edf n\u01a1i t\u0129nh m\u1ecbch, c\u0169ng nh\u1eb1m bu\u1ed5i chi\u1ec1u h\u00f4m \u1ea5y, h\u1ed9i nhau di\u1ec5n t\u1eadp. Qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i 1 ng\u01b0\u1eddi trong \u0111\u1ed9i Kim sang ch\u1ec9 b\u1ea3o vi\u1ec7c b\u1eafn, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t m\u00ecnh c\u1ea5t l\u1ebbn \u0111i b\u1eafn. L\u1ea1i n\u1eefa, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed \u0111i nghe gi\u1ea3ng, th\u00ec d\u00f9ng 1 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 1 th\u01b0 l\u1ea1i th\u1ef1c th\u1ee5, theo \u0111i \u0111\u1ec3 r\u0103n d\u1ea1y l\u0169 \u0111\u1ed3ng b\u1ed9c.<\/p>\n<p>\u2013 T\u00e1m : C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u1eeb 11 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u00e3 h\u01a1i l\u1edbn \u0111\u1ec1u h\u1ecdc t\u1eadp \u1edf T\u1eadp thi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng ; t\u1eeb 10 tu\u1ed5i tr\u1edf xu\u1ed1ng, tu\u1ed5i c\u00f2n nh\u1ecf, cho ph\u00e9p \u1edf ph\u1ee7 ri\u00eang, li\u1ec7u ph\u00e1i m\u1ed7i ph\u1ee7 1 gi\u1ea3ng t\u1eadp, ho\u1eb7c 1 ch\u00e1nh t\u1ef1, c\u1ee9 theo nh\u1eadt k\u1ef3 t\u1edbi gi\u1ea3ng.<\/p>\n<p>\u2013 Ch\u00edn : Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh c\u00f3 7 gi\u1ea3ng t\u1eadp, 2 ch\u00e1nh t\u1ef1, nay \u0111\u1eb7t th\u00eam 3 gi\u1ea3ng t\u1eadp, 2 ch\u00e1nh t\u1ef1 \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c gi\u1ea3ng d\u1ea1y.<\/p>\n<p>\u2013 M\u01b0\u1eddi : C\u00e1c b\u1ed9 s\u00e1ch c\u00f4ng v\u00e0 1 \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t \u0111\u1ec3 \u1edf nh\u00e0 h\u1ecdc, ch\u1ecdn trong c\u00e1c nh\u00e0 h\u1ecdc l\u1ea5y m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t thu\u1ed9c l\u1ea1i, thay phi\u00ean l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, ki\u00eam vi\u1ec7c coi gi\u1eef v\u00e0 ghi ch\u00e9p v\u00e0o nh\u1eadt k\u00fd, s\u1ed5 s\u00e1ch).<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng, B\u00f9i Ph\u1ed5, t\u1eeb m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, ch\u1ee9ng ho lao c\u0169 l\u1ea1i ph\u00e1t, t\u00ecnh th\u1ebf ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1ea7m tr\u1ecdng, d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111em ch\u00fat h\u01a1i t\u00e0n v\u1ec1 qu\u00ea l\u00e0ng, l\u1eddi l\u1ebd r\u1ea5t th\u00e0nh kh\u1ea9n. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u00f9i Ph\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ef7 d\u1ee5ng \u0111\u00e3 l\u00e2u, h\u01a1n 30 n\u0103m v\u1eabn t\u1ecf ra l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam c\u1ea7n m\u1eabn. Nay tu\u1ed5i gi\u00e0, b\u1ec7nh n\u1eb7ng, kh\u1ea9n kho\u1ea3n xin v\u1ec1 h\u01b0u, ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec mu\u1ed1n c\u1ea7u an, h\u01b0\u1edfng nh\u00e0n. Nh\u01b0ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng xa, e r\u1eb1ng c\u1ea3m m\u1ea1o gi\u00f3 s\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a ti\u1ec7n. V\u1eady tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y gia \u01a1n l\u1ea5y c\u1ee7a kho 1 l\u1ea1ng nh\u00e2n s\u00e2m Cao Ly, ph\u00e1i th\u1ecb v\u1ec7 N\u1ed9i c\u00e1c mang ban cho \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng 200 quan ti\u1ec1n, 100 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, ch\u1edd khi b\u1ec7nh t\u00ecnh gi\u1ea3m nh\u1eb9, s\u1ebd cho l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m, h\u01b0u tr\u00ed. C\u00f2n m\u0169 \u00e1o \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc, c\u0169ng cho \u0111em theo\u201d. Ph\u1ed5 v\u1ec1 r\u1ed3i, kh\u00f4ng bao l\u00e2u, ch\u1ebft. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, sai chi\u1ebfu theo nguy\u00ean ph\u1ea9m, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>C\u1ea5t nh\u1eafc H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Bi\u00ean tu L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, th\u0103ng th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, hi\u1ec7p c\u00f9ng \u00e1n s\u00e1t H\u00e0 \u0110\u0103ng Khoa, gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecb \u2013 B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Qu\u1eadn ch\u00faa n\u01b0\u1edbc Ch\u00e2n L\u1ea1p l\u00e0 Ng\u1ecdc V\u00e2n cung ti\u1ebfn ph\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (500 c\u00e2n b\u1ea1ch \u0111\u1eadu kh\u1ea5u), sai quan Phi\u00ean n\u00f3i v\u1edbi Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1edbc nh\u1edd l\u00f2ng th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u01a1n d\u00e0y c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Xi\u00eam, l\u1ea1i ph\u00e1i binh tr\u00fa ph\u00f2ng b\u1ea3o h\u1ed9, gi\u1eef cho y\u00ean \u1ed5n m\u00e3i m\u00e3i. V\u1eady xin d\u00e2ng s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 t\u1ea1 \u01a1n, xin chuy\u1ec3n d\u00e2ng thay cho \u0111\u1ec3 t\u1ecf ch\u00fat l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh\u201d. B\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua ban khen v\u00e0 sai tr\u1ea3 l\u1ea1i l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u00e3 d\u00e2ng. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u00e2n L\u1ea1p n\u1ed1i \u0111\u1eddi l\u00e0 t\u00f4i con c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, v\u1eabn k\u00ednh c\u1ea9n th\u1ee7y chung. Nay ch\u1ec9 n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng khuy\u1ebfn kh\u00edch nhau, gi\u1eef \u0111\u1ea5t, y\u00ean d\u00e2n, m\u1edbi kh\u1ecfi ph\u1ee5 c\u00f4ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 g\u00e2y d\u1ef1ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u1ec5 nghi ph\u1ea9m v\u1eadt ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i d\u00f9ng \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c. Kh\u00e1 \u0111em \u00fd n\u00e0y th\u00f4ng d\u1ee5 cho qu\u1eadn ch\u00faa v\u00e0 c\u00e1c quan Phi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n B\u1ea3n ch\u1ebft. D\u00f9ng v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb V\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eadu b\u1ea3o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ed9i l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Gia \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0m t\u1edd phi\u1ebfn ch\u00e9p s\u1ed1 t\u00f9 b\u1ecb giam c\u1ea5m \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn tr\u00ean 100, 200 t\u00f9.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 Vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cL\u0169 n\u00e0y l\u00e0m vi\u1ec7c gian \u00e1c, ph\u1ea1m ph\u00e1p lu\u1eadt, b\u1ecb kh\u00e9p t\u1ed9i \u0111\u1ebfn qu\u00e2n l\u01b0u, tr\u1ea3m, gi\u1ea3o, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb \u0111\u1ea7y r\u1eaby t\u1ed9i \u00e1c. \u0110em giam l\u1ea1i m\u1ed9t n\u01a1i, kh\u00f4ng kh\u1ecfi x\u1ea3y vi\u1ec7c l\u00f4i th\u00f4i. B\u1ea5y nay nh\u1eefng \u00e1n ph\u00e1 ng\u1ee5c, v\u01b0\u1ee3t ng\u1ee5c th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng x\u1ea3y ra. V\u1eady kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea9n th\u1eadn h\u01a1n n\u1eefa. N\u0103m ngo\u00e1i, k\u1ef3 thu th\u1ea9m kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 1 ph\u1ea7n 3 so v\u1edbi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, h\u1ea7u nh\u01b0 g\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1edbt \u00e1n ng\u1ee5c, r\u00fat b\u1ecf h\u00ecnh ph\u1ea1t r\u1ed3i. Th\u1ebf sao trong kho\u1ea3ng 3, 4 th\u00e1ng nay, t\u00f9 giam l\u1ea1i nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn nh\u01b0 v\u1eady ? K\u1ec3 ra, qu\u00e2n l\u01b0u l\u00e0 t\u00f9 ph\u1ea1m ph\u1ea3i ph\u00e1t ph\u1ed1i, \u00e1n \u0111\u00e3 th\u00e0nh r\u1ed3i m\u00e0 c\u00f2n giam \u1edf ng\u1ee5c, th\u00ec sao cho n\u00f3 ph\u1ee5c t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c ? Nh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n b\u1ecb gi\u1eef l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i ch\u1ea5t, \u0111\u00e1ng n\u00ean chi\u1ebfu l\u00fd m\u00e0 ph\u00e2n x\u1eed ; n\u1ebfu c\u1ee9 nh\u1ea5t nh\u1ea5t giam gi\u1eef c\u1ea3 l\u1ea1i th\u00ec h\u00e1 kh\u00f4ng l\u00e0m cho \u00e1n ng\u1ee5c l\u1ea1i \u0111\u1ecdng th\u00eam ? Nay chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1ec9nh l\u1edbn (B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh), s\u1ed1 t\u00f9 giam kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 150 t\u00ean ; t\u1ec9nh v\u1eeba (Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, B\u00ecnh Thu\u1eadn, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, H\u01b0ng Y\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n) kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 120 t\u00ean ; t\u1ec9nh nh\u1ecf (Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Bi\u00ean H\u00f2a, H\u00e0 Ti\u00ean, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng) kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 100 t\u00ean. N\u1ebfu g\u1eb7p nh\u1eefng \u00e1n ph\u1ea3i tra x\u00e9t, m\u00e0 ph\u1ea1m nh\u00e2n v\u00e0 ch\u1ee9ng t\u00e1 c\u00f3 nhi\u1ec1u, th\u00ec kh\u00f4ng ng\u1ea1i g\u00ec, c\u1ee9 tu\u1ef3 t\u1ed9i n\u1eb7ng hay nh\u1eb9, chia ra giam gi\u1eef. N\u1ebfu s\u1ed1 ph\u1ea3i giam gi\u1eef v\u01b0\u1ee3t qu\u00e1 s\u1ed1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, th\u00ec t\u00e2u ngay \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>R\u00fat b\u1edbt Tu\u1ea7n ph\u1ee7 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh. D\u00f9ng nguy\u00ean Tham tri l\u0129nh Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long T\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Sai 100 bi\u1ec1n binh \u1edf v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh, v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh v\u00e0 ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i l\u00ean ph\u1eadn n\u00fai th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean \u0111\u1ec3 th\u0103m d\u00f2, x\u00e9t h\u1ecfi. Chu\u1ea9n cho mang nhi\u1ec1u v\u1ea3i hoa, mu\u1ed1i, ng\u1ecdc ch\u00e2u gi\u1ea3, c\u1ea5p cho ng\u01b0\u1eddi Man n\u00fai \u0111\u1ec3 h\u1ecd h\u01b0\u1edbng d\u1eabn v\u1ec1 ph\u00eda T\u00e2y v\u00e0o th\u1eb3ng d\u00e3y n\u00fai V\u1ea1n S\u01a1n. N\u01a1i \u0111i qua, h\u1ec5 c\u00f3 s\u00e1ch Man n\u00e0o, n\u00fai s\u00f4ng hi\u1ec3m tr\u1edf hay b\u00ecnh d\u1ecb, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa hay g\u1ea7n, phong t\u1ee5c t\u1ed1t hay x\u1ea5u, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 v\u1eadt \u0111\u00f4ng hay th\u01b0a, v\u00e0 chim, mu\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec hi\u1ebfm l\u1ea1 th\u00ec v\u1ebd \u0111\u1ed3 d\u00e2ng l\u00ean. Sau \u0111\u00f3, \u0111i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec, b\u00e8n sai ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 qu\u1edf tr\u00e1ch.<\/p>\n<p>Sai bi\u1ec1n binh hai v\u1ec7 Th\u1ee7 h\u1ed9 Trung v\u00e0 Ti\u1ec1n \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng \u1edf ph\u00eda trong v\u00e0 ngo\u00e0i c\u1ea5m \u0111\u1ecba c\u00e1c khu t\u00f4n l\u0103ng, c\u1eaft ph\u00e1 b\u1ee5i r\u1eadm, tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u m\u00edt, ch\u00e8, th\u00f4ng, h\u1ea1n trong 3 n\u0103m ph\u1ea3i tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e0ng v\u1ea1n c\u00e2y. C\u00f3 ai gieo tr\u1ed3ng ng\u00f4, \u0111\u1eadu th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i, ch\u1edd h\u1ebft 3 n\u0103m, ph\u00e1i vi\u00ean \u0111\u1ebfn kh\u00e1m th\u1ef1c, s\u1ebd ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thu\u1ebf.<\/p>\n<p>L\u1ea1i sai Th\u1eeba Thi\u00ean v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb s\u1eeda ch\u1eefa xe \u201cth\u1ee7y h\u1ecfa k\u00fd t\u1ebf\u201d, gi\u00e3 luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang (cho v\u00e0o c\u1ed1i gi\u00e3 b\u1eb1ng s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc, 5 ng\u00e0y \u0111\u00eam, l\u1ea5y ra, gi\u00e3 b\u1eb1ng ch\u00e0y tay, m\u1ed9t ng\u00e0y n\u1eefa, ph\u01a1i th\u00e0nh thu\u1ed1c s\u00fang((1) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201cs\u00e1i th\u00e0nh m\u1ec5\u201d (ph\u01a1i th\u00e0nh g\u1ea1o) ch\u00fang t\u00f4i ng\u1edd ch\u1eef m\u1ec5 (g\u1ea1o) l\u00e0 in l\u1ea7m, n\u00ean t\u1ea1m s\u1eeda l\u1ea1i cho c\u00f3 ngh\u0129a.)). M\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 1 th\u01b0\u1edbc \u0111o th\u00ed nghi\u1ec7m. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : T\u1eeb nay h\u1eb1ng n\u0103m, nh\u1eb1m th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 2, kh\u1edfi c\u00f4ng gi\u00e3 luy\u1ec7n, sang thu, m\u01b0a l\u1ee5t th\u00ec th\u00f4i. Sau \u0111\u00f3, tr\u01b0\u1eddng luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, v\u00ec x\u1ea3y ra h\u1ecfa ho\u1ea1n, bi\u1ec1n binh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n, chuy\u00ean bi\u1ec7n \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c ; quan t\u1ec9nh b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. B\u00e8n l\u1eadp r\u00f5 l\u1ec7 c\u1ea5m \u0111\u1ec3 th\u00f4ng s\u1ee9c (Vi\u1ec7c \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c gi\u00e3 luy\u1ec7n [thu\u1ed1c s\u00fang] \u1edf Kinh do b\u1ed9, \u1edf ngo\u00e0i do t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u ch\u1ecdn ph\u00e1i 1 qu\u1ea3n v\u1ec7 ho\u1eb7c 1 qu\u1ea3n c\u01a1, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n thay phi\u00ean. \u1edf Kinh th\u00ec \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, do\u00e3n th\u1eeba, \u1edf ngo\u00e0i th\u00ec quan t\u1ec9nh, l\u00e3nh binh, c\u0169ng thay phi\u00ean nhau \u0111\u1ebfn n\u01a1i xe \u201cth\u1ee7y h\u1ecfa k\u00fd t\u1ebf\u201d, ki\u1ec3m tra xem x\u00e9t s\u1ef1 qua l\u1ea1i b\u00ean c\u1ed1i gi\u00e3, t\u1eeb coi s\u00f3c canh gi\u1eef \u0111\u1ebfn khi\u00eang v\u00e1c v\u00e0 lau ch\u00f9i, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi c\u1ea9n th\u1eadn t\u1ebf nh\u1ecb, chuy\u1ec3n cho nhau thay \u0111\u1ed5i. L\u1ea1i, 2 \u0111\u1ea7u tr\u1ee5c xe v\u00e0 b\u1ea7u \u0111\u1ea7u tr\u1ee5c xe \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i d\u00f9ng s\u1eaft, gang m\u00e0 b\u1ecdc ; ng\u00e0y \u0111\u00eam xoay chuy\u1ec3n c\u1ecd s\u00e1t, th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i t\u01b0\u1edbi d\u1ea7u \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01a1n, nh\u1ea1y v\u00e0 \u00e2m \u1ea9m \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi sinh n\u00f3ng. Thu\u1ed1c s\u00fang \u0111\u01b0\u01a1ng gi\u00e3 \u0111\u00f3, c\u0169ng th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i r\u1ea3y n\u01b0\u1edbc thu\u1ed1c v\u00e0o, \u0111\u1ec3 cho \u1ea9m, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ec3 cho kh\u00f4 qu\u00e1 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u1ea3y l\u1eeda \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n tr\u01b0\u1eddng luy\u1ec7n v\u00e0 n\u01a1i t\u1ea1m gi\u1eef v\u1eadt li\u1ec7u, ph\u1ea3i tr\u1ed3ng h\u00e0ng r\u00e0o ng\u0103n ra. Trong ph\u1ea1m vi gi\u1edbi h\u1ea1n \u1ea5y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9a c\u1ea5t nh\u1eefng th\u1ee9 nh\u1eb9 x\u1ed1p, kh\u00f4 n\u1ecf d\u1ec5 b\u00e9n l\u1eeda. Ng\u00e0y \u0111\u00eam tuy\u1ec7t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed5i n\u1ea5u. Quan qu\u00e2n coi l\u00e0m \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em theo l\u1eeda \u0111\u1ec3 h\u00fat thu\u1ed1c. Ban \u0111\u00eam, m\u1ed7i xe m\u1ed9t h\u1ed9 ch\u1ec9 cho d\u00f9ng \u0111\u00e8n l\u1ed3ng b\u1eb1ng mai con h\u1ea3i \u0111i\u1ec7p ho\u1eb7c \u0111\u00e8n pha l\u00ea, ph\u1ea3i r\u00f3t d\u1ea7u ch\u00e2m l\u1eeda \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c, \u0111\u00f3ng kho\u00e1 c\u1ea9n th\u1eadn, do vi\u00ean \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n ni\u00eam phong, \u0111\u00e1nh d\u1ea5u, r\u1ed3i sau m\u1edbi v\u00e0o treo trong ch\u1ed7 xe. Nh\u00e2n vi\u00ean t\u1ea1p nh\u1ea1p v\u00e0 m\u1ecdi v\u1eadt c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ea1y v\u00e0 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n cho v\u00e0o. Ngo\u00e0i ph\u1ea1m vi \u0111\u00e3 gi\u1edbi h\u1ea1n, b\u1ed1n b\u1ec1 g\u1ea7n xung quanh, ph\u1eadn n\u00fai \u1edf tr\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f3ng h\u1ecfa \u0111\u1ed1t c\u1ecf ; b\u1ebfn s\u00f4ng \u1edf d\u01b0\u1edbi, thuy\u1ec1n b\u00e8 \u0111i l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eadu l\u1ea1i, ch\u00e2m \u0111\u00e8n ho\u1eb7c th\u1ed5i n\u1ea5u \u1edf \u0111\u00f3. L\u1ea1i, khi gi\u1eef luy\u1ec7n c\u00f3 chuy\u00ean ch\u1edf di\u00eam ti\u00eau, l\u01b0u ho\u00e0ng v\u00e0 khi l\u00e0m th\u00e0nh thu\u1ed1c r\u1ed3i, \u0111em v\u1ec1 n\u1ed9p, th\u00ec thuy\u1ec1n ch\u1edf, \u1edf \u0111\u1eb1ng m\u0169i, ph\u1ea3i c\u1eafm m\u1ed9t b\u00e0i hi\u1ec7u, \u0111\u1ec3 khi thuy\u1ec1n \u0111i, thuy\u1ec1n kh\u00e1c tr\u00f4ng th\u1ea5y ph\u1ea3i tr\u00e1nh. Quan qu\u00e2n trong thuy\u1ec1n c\u0169ng l\u00e0m c\u01a1m s\u1eb5n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em l\u1eeda). L\u1ea1i v\u00ec ch\u1ed7 xe \u201cth\u1ee7y h\u1ecfa k\u00fd t\u1ebf\u201d c\u1ee7a Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u1eb7t \u1edf Doanh Kh\u00ea thu\u1ed9c H\u1eefu Tr\u1ea1ch tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u1eddi \u0111\u1ebfn b\u1ebfn s\u00f4ng L\u1ea1i B\u1eb1ng (t\u00ean x\u00e3), n\u00ean chu\u1ea9n cho : t\u1eeb n\u00e0y, n\u0103m n\u00e0o c\u00f3 gi\u00e3 luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang th\u00ec l\u1eadp \u0111\u00e0n \u1edf b\u1edd s\u00f4ng, h\u1ee3p t\u1ebf Th\u1ea7n s\u00f4ng L\u1ea1i B\u1eb1ng v\u00e0 Th\u1ea7n thu\u1ed1c s\u00fang. L\u1ec5 d\u00f9ng Th\u00e1i lao ((1) Th\u00e1i lao : t\u1ee9c tam sinh : tr\u00e2u, d\u00ea, l\u1ee3n.), t\u1ebf v\u00e0o th\u00e1ng tr\u1ecdng xu\u00e2n, c\u00f2n mi\u1ebfu Doanh Kh\u00ea d\u1ef1ng tr\u01b0\u1edbc th\u00ec b\u1ecf \u0111i ngay.<\/p>\n<p>Th\u0103ng Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Th\u1ea7n c\u01a1 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m l\u00ean th\u1ef1 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng, v\u1eabn t\u1ea1m gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n Ti\u1ec1n qu\u00e2n, ki\u00eam qu\u1ea3n nh\u1eefng l\u00ednh t\u1eadp \u1ea5m Hoa danh, Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p>Cho nguy\u00ean L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng th\u0103ng th\u1ee5 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Th\u1ea7n c\u01a1. L\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed9t b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 khi vua ch\u01b0a l\u00ean ng\u00f4i, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh th\u1ef1c m\u1ed9c m\u1ea1c, n\u00ean vua mu\u1ed1n d\u00f9ng l\u00e0m to. Khi L\u01b0\u1ee3ng v\u00e0o l\u1ea1y, vua th\u1ea5y gi\u00e0 y\u1ebfu, b\u01b0\u1edbc \u0111i kh\u00f3 nh\u1ecdc, kh\u00f4ng kham n\u1ed5i vi\u1ec7c theo h\u1ea7u. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch cho l\u1ea5y h\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, lui v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Nam, l\u0129nh qu\u00e2n chuy\u00ean gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng 2 th\u00e0nh An H\u1ea3i v\u00e0 \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i. C\u00f2n \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Th\u1ea7n c\u01a1 giao cho Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m ki\u00eam l\u0129nh. L\u00e3nh binh m\u1edbi Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Tr\u1ea7n B\u00e1 Vinh l\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1 gi\u1eef nguy\u00ean ch\u1ee9c c\u0169 V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 Ninh, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, t\u00e2u n\u00f3i : \u201c5 huy\u1ec7n Thanh Li\u00eam, B\u00ecnh L\u1ee5c, Ph\u00fa Xuy\u00ean, Duy Ti\u00ean v\u00e0 Nam Xang trong h\u1ea1t, b\u1ea5y nay, t\u00f4 thu\u1ebf ph\u1ea3i theo n\u1ed9p kho t\u1ec9nh. V\u1ea3 l\u1ea1i, nh\u1eefng huy\u1ec7n \u1ea5y c\u00e1ch t\u1ec9nh th\u00e0nh H\u01b0ng Y\u00ean g\u1ea7n h\u01a1n, xin \u0111\u1ed5i n\u1ed9p v\u1ec1 H\u01b0ng Y\u00ean cho ti\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u. L\u1ea1i chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9, ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c coi gi\u1eef, thu chi, v\u1eadn chuy\u1ec3n c\u1ee7a kho t\u00e0ng \u0111\u1ec1u do H\u00e0 N\u1ed9i ph\u00e1i l\u00e0m, H\u01b0ng Y\u00ean ch\u1ec9 ph\u00e1i bi\u1ec1n binh coi gi\u1eef m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam b\u00e8n xin : d\u1ef1ng \u1edf trong th\u00e0nh H\u01b0ng Y\u00ean 1 kho ti\u1ec1n, 1 kho th\u00f3c \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c thu\u1ebf m\u00f9a h\u1ea1 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 c\u1ea5p ph\u00e1t ; l\u1ea1i d\u1ef1ng 1 kho \u1edf b\u00e3i s\u00f4ng ngo\u00e0i t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0111\u1ec3 ch\u1ee9a g\u1ea1o thu\u1ebf m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n vi\u1ec7c chuy\u00ean ch\u1edf. C\u00f2n l\u1ec7 thu\u1ebf huy\u1ec7n Kim B\u1ea3ng c\u0169ng xin \u0111em theo n\u1ed9p \u1edf \u0111\u00f3 cho g\u1ea7n. Vua y cho.<\/p>\n<p>B\u00e0y \u0111\u00e0n chay l\u1edbn \u1edf ch\u00f9a Thi\u00ean M\u1ee5. Ki\u1ebfn An c\u00f4ng t\u00ean l\u00e0 \u0110\u00e0i, \u0111\u1ebfn tr\u00f4ng coi. \u0110\u00e0i v\u1ec1 n\u00f3i : \u201cV\u1ecb tr\u00ed \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111\u00e0n s\u1edf \u0111\u00e3 phi\u1ebfm l\u1ea1m v\u1ec1 khoa nghi, m\u00e0 ngh\u0129a v\u0103n trong c\u00e1c s\u1edb \u0111i\u1ec7p c\u0169ng c\u00f3 sai l\u1ea7m, c\u00e0n b\u1eady\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cB\u00e0y \u0111\u00e0n chay, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc cho c\u00e1c b\u1eadc t\u00f4n th\u00e2n \u0111\u00e3 m\u1ea5t, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba h\u00e0nh noi theo th\u00f3i h\u1ee7, t\u1ea1 s\u1ef1 c\u1ea7u Ph\u01b0\u1edbc, l\u1ea1i m\u01b0u t\u00ednh ki\u1ebfm \u0103n, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khinh b\u1ec9 ! Kh\u00f4ng k\u1ec3 vi\u1ec7c phao ph\u00ed c\u1ee7a c\u00f4ng, l\u00e0 t\u1ed9i nh\u1ecf, \u0111\u1ebfn nh\u01b0 s\u1edb, \u0111i\u1ec7p l\u1ea1i l\u00e0m sai, l\u00e0m c\u00e0n b\u1eady, t\u1ee9c l\u00e0 khinh nh\u1eddn t\u00f4n linh, th\u00ec l\u00e0 t\u1ed9i to\u201d. Li\u1ec1n sai quan N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 H\u00e0 [T\u00f4ng] Quy\u1ec1n, quan b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m \u0111i \u0111\u1ebfn ki\u1ec3m tra x\u00e9t xem, b\u1ecf b\u1edbt v\u00e0 s\u1eeda \u0111\u1ed5i. Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang sung coi \u0111\u1ea1o l\u1ee5c tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Ng\u00f4 Ng\u1ecdc Qu\u00fd v\u00e0 b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean vi\u1ec7c s\u1edb \u0111i\u1ec7p, l\u1ec5 ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t roi, ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. \u0110\u1ed5ng l\u00fd T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t. L\u1ea1i d\u1ee5 sai \u0111em \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c linh v\u1ecb \u1edf n\u01a1i \u0111\u00e0n chay, \u0111\u1ed1t ti\u1ec1n gi\u1ea5y m\u00e3, h\u1ea1n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y tan \u0111\u00e0n ph\u1ea3i \u0111\u1ee7 100000 quan. (\u0110\u1ed5ng l\u00fd B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean ph\u00e1i l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y, n\u00ean d\u00f9ng T\u01b0\u1eddng thay).<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb m\u1ea5t m\u00f9a, d\u00e2n kh\u00f3 ki\u1ebfm \u0103n. Ra l\u1ec7nh sai quan t\u1ec9nh ph\u00e1t th\u00f3c kho cho vay (h\u1ea1ng tr\u00e1ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 h\u1ed9c th\u00f3c ; h\u1ea1ng l\u00e3o v\u00e0 t\u00e0n t\u1eadt m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t n\u1eeda h\u1ed9c).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 chia \u0111\u1eb7t c\u1ed7 s\u00fang cho c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00e0nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 c\u00e1c ph\u00e1o \u0111\u00e0i thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00e0nh (t\u1ec9nh th\u00e0nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh : 4 c\u1ed7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 4 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 12 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 16 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 12 c\u1ed7 tr\u01b0\u1eddng th\u00e0nh h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 10 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 8 c\u1ed7 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, t\u1ea5t c\u1ea3 66 c\u1ed7. T\u1ec9nh th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb : 4 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 4 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 4 c\u1ed7 th\u00e0nh c\u00f4ng c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 1 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 9 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o. Th\u00e0nh V\u0129nh Ninh thu\u1ed9c Cam L\u1ed9 : 2 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 6 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 8 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, t\u1ea5t c\u1ea3 38 c\u1ed7. T\u1ec9nh th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Nam : 1 c\u1ed7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 14 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 5 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 16 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o. Th\u00e0nh \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i : 2 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 10 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 34 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 2 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 26 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o. Th\u00e0nh An H\u1ea3i : 6 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i lu\u00e2n xa th\u1ea3o ngh\u1ecbch t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 21 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, 24 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o. Ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i : 7 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 16 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, t\u1ea5t c\u1ea3 184 c\u1ed7. T\u1ec9nh th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i : 8 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, t\u1ea5t c\u1ea3 22 c\u1ed7. T\u1ec9nh th\u00e0nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh : 1 c\u1ed7 t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 15 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 4 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 16 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, t\u1ea5t c\u1ea3 36 c\u1ed7. T\u1ec9nh th\u00e0nh Ph\u00fa Y\u00ean : 10 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 7 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 12 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, t\u1ea5t c\u1ea3 22 c\u1ed7((1) \u0110\u00e1ng ph\u1ea3i c\u1ed9ng l\u00e0 29 c\u1ed7 m\u1edbi \u0111\u00fang. \u0110\u00e2y nguy\u00ean v\u0103n ch\u00e9p l\u00e0 22 th\u00ec l\u1ea7m (10+7+12 = 29).). T\u1ec9nh th\u00e0nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 : 8 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 4 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 10 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, t\u1ea5t c\u1ea3 22 c\u1ed7. T\u1ec9nh th\u00e0nh B\u00ecnh Thu\u1eadn : 8 c\u1ed7 h\u1ed3ng y c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 4 c\u1ed7 ph\u00e1ch s\u01a1n c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1o, 10 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n \u0111\u1ed3ng ph\u00e1o, t\u1ea5t c\u1ea3 22 c\u1ed7).<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng m\u1eadt ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh h\u00ecnh t\u1ec7 h\u1ea1i c\u1ee7a vi\u00ean ch\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf kho (h\u1ec5 n\u1ed9p 100 h\u1ed9c th\u00f3c, th\u00ec m\u1ea5t 3 quan ti\u1ec1n ngo\u1ea1i l\u1ec7, l\u1ea1i ph\u1ea3i cho ng\u01b0\u1eddi th\u1eed th\u00f3c v\u00e0 c\u1ea7m \u1ed1ng g\u1ea1t 1 quan ti\u1ec1n), L\u01b0\u01a1ng t\u00e2u xin \u0111em b\u1ecdn cai tr\u01b0ng v\u00e0 \u0111\u1ec1 l\u0129nh c\u00e1ch ch\u1ee9c, kh\u00e9p t\u1ed9i, tr\u1eebng tr\u1ecb theo lu\u1eadt. Vua sai truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban khen, th\u01b0\u1edfng 30 quan ti\u1ec1n cho thu\u1ed9c binh \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i.<\/p>\n<p>Ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e0o s\u00f4ng Ph\u1ed5 L\u1ee3i. Sai Kinh do\u00e3n thu\u00ea 1.000 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ebfn l\u00e0m. Vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn xem, th\u01b0\u1edfng chung cho 200 quan ti\u1ec1n. D\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea5y l\u00faa \u1edf ch\u1ed7 c\u1eafm n\u00eau v\u00e0 \u1edf b\u1edd s\u00f4ng, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ra l\u1ec7nh ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng qu\u1edf tr\u00e1ch, r\u1ed3i t\u00ednh m\u1eabu c\u1ea5p tr\u1ea3 20 h\u1ed9c th\u00f3c. \u0110\u1ebfn khi s\u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o xong, n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt ch\u1ea3y m\u1ea1nh, s\u1eafc cho Kinh do\u00e3n truy\u1ec1n b\u1ea3o d\u00e2n trong h\u1ea1t ; tu\u1ef3 theo h\u00ecnh th\u1ebf hai b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng m\u00e0 d\u1eabn n\u01b0\u1edbc v\u00e0o ru\u1ed9ng, l\u1ea1i l\u00e0m th\u00eam ng\u00f2i l\u1ea1ch, m\u01b0\u01a1ng m\u00e1ng, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n d\u00e2ng l\u00ean th\u00ec \u0111\u00f3ng l\u1ea5p l\u1ea1i \u0111\u1ec3 l\u1ee3i cho ngh\u1ec1 n\u00f4ng. Th\u01b0\u1edfng gia c\u1ea5p, k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau cho \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n H\u1ed3 H\u1ef1u v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ed9i bi\u1ec7n, tu\u1ef3 bi\u1ec7n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t tr\u1ea1m Thu\u1eadn Lan (\u1edf hai x\u00e3 Tri\u1ec1u Th\u1ee7y, D\u01b0\u01a1ng N\u1ed7) \u1edf b\u1edd nam s\u00f4ng [Ph\u1ed5 L\u1ee3i]. \u0110\u1eb7t 2 vi\u00ean cai tr\u1ea1m, cho ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng thu\u1ed9c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean sung l\u00e0m v\u00e0 30 l\u00ednh tr\u1ea1m, l\u1ea5y d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i sung v\u00e0o ; c\u1ea5p cho 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n, 2 con ng\u1ef1a, c\u00f9ng v\u1edbi b\u00e0i tr\u1ea1m, c\u1edd hi\u1ec7u, chu\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, \u0111ao v\u00e0 gi\u00e1o. Khi chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 c\u00f4ng v\u0103n ho\u1eb7c c\u1ee7a c\u00f4ng, t\u1eeb Kinh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m th\u00ec do \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, t\u1eeb tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An th\u00ec do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y (T\u1eeb Kinh th\u00e0nh \u0111\u1ebfn tr\u1ea1m, [gi\u1ea5y t\u1edd] : phi \u0111\u1ec7 th\u00ec 2 chuy\u1ec3n ((1), (2) Chuy\u1ec3n v\u00e0 ph\u1ea7n : th\u1eddi kh\u1eafc theo \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc.) ; t\u1ed1i kh\u1ea9n th\u00ec 3 chuy\u1ec3n, 2 ph\u1ea7n (2) ; kh\u1ea9n v\u1eeba th\u00ec 3 chuy\u1ec3n, 8 ph\u1ea7n ; b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng th\u00ec 4 chuy\u1ec3n, 8 ph\u1ea7n. T\u1eeb tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, [gi\u1ea5y t\u1edd] : phi \u0111\u1ec7 th\u00ec 7 ph\u1ea7n ; t\u1ed1i kh\u1ea9n th\u00ec 1 chuy\u1ec3n, 2 ph\u1ea7n ; kh\u1ea9n v\u1eeba 1 chuy\u1ec3n, 4 ph\u1ea7n ; b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng th\u00ec 1 chuy\u1ec3n, 8 ph\u1ea7n).<\/p>\n<p>C\u1ea5p qu\u00e2n ph\u1ee5c cho c\u00e1c c\u01a1 binh \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, m\u1ed7i c\u01a1 500 ng\u01b0\u1eddi, \u00e1o qu\u1ea7n m\u1ed7i th\u1ee9 360 chi\u1ebfc (\u00e1o d\u00f9ng v\u1ea3i \u0111en l\u00f3t trong b\u1eb1ng v\u1ea3i \u0111\u1ecf, c\u1ed5 v\u00e0 tay \u00e1o \u0111\u1ec1u vi\u1ec1n \u0111o\u1ea1n v\u0169 \u0111\u1ecf ; qu\u1ea7n d\u00f9ng v\u1ea3i m\u00e0u v\u00e0ng). Kh\u00f4ng \u0111\u1ee7, chi\u1ebfu s\u1ed1 li\u1ec7u gi\u1ea3m, c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec m\u1eb7c, v\u00f4 s\u1ef1 th\u00ec th\u00f4i. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : 3 n\u0103m 1 l\u1ea7n \u0111\u1ed5i.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, duy\u1ec7t binh. Vua s\u1eafp ng\u1ef1 ra Ng\u1ecd M\u00f4n coi duy\u1ec7t th\u00ec v\u1eeba g\u1eb7p m\u01b0a r\u00e9t lu\u00f4n m\u1ea5y ng\u00e0y, n\u00ean sai b\u1ed9 Binh v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c h\u1ed9i l\u1ea1i, \u0111i\u1ec3m l\u00ednh.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf Kinh s\u01b0 b\u1ed7ng gi\u1ea3m xu\u1ed1ng. Ph\u1ee7 do\u00e3n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u1edf C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u1edf Kinh, b\u00e1n g\u1ea1o ra v\u1edbi gi\u00e1 h\u1ea1, th\u1ebf m\u00e0 gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf ngo\u00e0i v\u1eabn ch\u01b0a gi\u1ea3m xu\u1ed1ng ; nay c\u00f3 1, 2 thuy\u1ec1n g\u1ea1o \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec gi\u00e1 g\u1ea1o b\u1ed7ng gi\u1ea3m, tr\u1eabm l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1 v\u00e0 ng\u1edd. Ch\u1eafc r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc kia b\u00e1n g\u1ea1o ra, c\u00f3 nhi\u1ec1u nh\u00e0 gi\u00e0u sai ng\u01b0\u1eddi \u0111i mua, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 d\u00e2n ngh\u00e8o th\u00f4i \u0111\u00e2u. Ng\u00e0y \u1ea5y, tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0103n m\u1eb7c gi\u1ea3 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, \u0111\u1ebfn xin mua, ph\u00e1i vi\u00ean tr\u00f4ng th\u1ea5y lam l\u0169 c\u0169ng b\u00e1n cho. V\u1eady th\u00ec trong \u0111\u00e1m \u1ea5y c\u00f3 s\u1ef1 tr\u00e0 tr\u1ed9n c\u0169ng kh\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00e0y, khi g\u1ea1o k\u00e9m, m\u00e0 b\u00e1n ra v\u1edbi gi\u00e1 h\u1ea1 l\u00e0 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u gi\u00fap ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, th\u1ebf m\u00e0 k\u1ebb gi\u00e0u nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u0169ng \u0111o\u1ea1n, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng gi\u1eadn ! V\u1ea3, v\u1ec1 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a d\u00e2n, tr\u1eabm r\u1ea5t quan t\u00e2m, n\u00ean mu\u1ed1n sai \u0111em s\u1ed1 th\u00f3c g\u1ea1o c\u1ee7a nh\u00e0 gi\u00e0u t\u00edch tr\u1eef, l\u01b0\u1ee3ng t\u00ednh nh\u00e2n kh\u1ea9u, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 cho \u0103n, c\u00f2n th\u1eeba \u0111em b\u00e1n. Nh\u01b0ng l\u1ea1i s\u1ee3 k\u1ebb th\u1eeba h\u00e0nh l\u1ea1i t\u1ea1 s\u1ef1 l\u00e0m kh\u1ed5 d\u00e2n, th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1 t\u1ed1t, cho n\u00ean kh\u00f4ng thi h\u00e0nh \u0111\u00f3 th\u00f4i !\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i k\u00e9n l\u00ednh 4 t\u1ec9nh : Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ed9 Binh v\u00ec th\u1ea5y s\u1ed1 l\u00ednh hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u1ee7a 4 t\u1ec9nh c\u00f3 \u00edt, n\u00ean b\u00e0n xin theo nh\u01b0 l\u1ec7 \u1edf An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, 5 \u0111inh l\u1ea5y 1 l\u00e0m l\u00ednh, l\u1ea1i tuy\u1ec3n \u0111\u1ec3 gi\u00fap v\u00e0o vi\u1ec7c canh gi\u1eef. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i l\u1ea1i, \u0111em s\u1ed5 tuy\u1ec3n 4 t\u1ec9nh x\u00e9t k\u1ef9 ng\u1ea1ch binh v\u00e0 s\u1ed1 h\u1ed9, t\u00ednh \u0111\u1ed5 \u0111\u1ed3ng 5 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y 1, l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, t\u1eeb th\u01b0\u1ee3ng c\u1ed5 v\u1ed1n \u0111\u00e3 c\u00f3 r\u1ed3i. Gi\u1eef trong n\u01b0\u1edbc, d\u1eb9p gi\u1eb7c ngo\u00e0i, ng\u1ea1ch binh kh\u00f4ng nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o, Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, khi m\u1edbi \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, nh\u00e2n d\u00e2n h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng \u0111\u1ec1u vui l\u00e0m l\u00ednh, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ph\u1ea3i tuy\u1ec3n l\u1ef1a. B\u1ea5y gi\u1edd, sau khi s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u l\u1ea7n binh l\u1eeda, nh\u00e2n d\u00e2n ch\u01b0a sinh t\u1ee5, m\u00e0 s\u1ed1 qu\u00e2n hi\u1ec7n c\u00f3 c\u00f2n \u0111\u00f4ng t\u1edbi 4 v\u1ea1n, trong \u0111\u00f3 binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, ngo\u00e0i th\u00ec \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ngh\u1ecbch c\u0169ng v\u1eabn th\u1eeba s\u1ee9c. Cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u1ec7p l\u1edbn, c\u00f3 c\u1ea3 ph\u01b0\u01a1ng Nam. Sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta l\u1ea1i ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n Nam K\u1ef3 b\u1ea5y l\u00e2u v\u1ea5t v\u1ea3 v\u00ec n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho ngh\u1ec9 ng\u01a1i ngo\u00e0i l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng. Cho n\u00ean, \u1edf Kinh th\u00ec 3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u1ea5y 1 l\u00e0m l\u00ednh, m\u00e0 \u1edf Nam K\u1ef3 th\u00ec 8 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y 1, r\u1ea5t nh\u1eb9 so v\u1edbi h\u1ea1t kh\u00e1c, \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean vui \u0111i\u1ec1m t\u0129nh trong 35 n\u0103m. Tr\u1eabm n\u1ed1i nghi\u1ec7p l\u1edbn, k\u00ednh theo ph\u00e9p x\u01b0a, b\u1ea5y nay c\u0169ng ch\u01b0a n\u1ee1 b\u00e0n \u0111\u1ebfn. Ch\u1eb3ng ng\u1edd ho\u00e0 b\u00ecnh l\u00e2u ng\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c binh, nh\u1edd c\u00f3 \u0111\u1ea5t c\u00e1t m\u00e0u m\u1ee1, d\u00e2n ch\u00fang d\u1ea7n sinh l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng. Th\u00eam v\u00e0o \u0111\u00f3, k\u1ebb chuy\u00ean vi\u1ec7c coi gi\u1eef tr\u1ea5n ngo\u00e0i, xao l\u00e3ng b\u1ecf b\u1ec5 vi\u1ec7c v\u00f5 b\u1ecb, th\u1eadm ch\u00ed to\u00e0n th\u00e0nh tr\u1ed1ng r\u1ed7ng, kh\u00f4ng l\u00ednh canh gi\u1eef, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u1ee7 ngh\u1ecbch L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i th\u1eeba c\u01a1 n\u1ed5i d\u1eady, t\u1ee5 t\u1eadp l\u0169 hung \u0111\u1ed3 H\u1ed3i l\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc thu\u1eadn, ch\u1ec9 c\u00f3 v\u00e0i ch\u1ee5c t\u00ean m\u00e0 gi\u1eef th\u00e0nh, gi\u1ebft quan, nh\u01b0 v\u00e0o ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0m t\u1ef1a tr\u1ebb con \u0111\u00f9a ng\u1ecbch, cu\u1ed1i c\u00f9ng g\u00e2y th\u00e0nh v\u1ee5 \u00e1n l\u1edbn. V\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c Xi\u00eam tham l\u1ee3i, qu\u00ean ngh\u0129a, d\u1ed1c h\u1ebft qu\u00e2n, c\u01b0\u1edbp bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, gi\u1ebft h\u1ea1i d\u00e2n \u0111en, qu\u1ea5y r\u1ed1i l\u00e0ng m\u1ea1c. Ng\u00e0y \u1ea5y, trong th\u00e0nh n\u1ebfu c\u00f3 m\u1ea5y tr\u0103m qu\u00e2n, ngo\u00e0i bi\u00ean n\u1ebfu c\u00f3 v\u00e0i ngh\u00ecn l\u00ednh, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c gi\u1ebft h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ecbch t\u1eb7c, v\u00e0 s\u1edbm tr\u1eeb ti\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c Xi\u00eam, l\u00e0m g\u00ec \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1eeda \u0111\u00f3m ch\u00e1y lan, \u0111\u1ed1t d\u1ea7n c\u1ea3 c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng ; t\u1ed5 ki\u1ebfn \u0111\u1ee5c \u0111\u00ea l\u00e0m n\u01b0\u1edbc h\u1ea7u \u0111\u1ebfn l\u1ee5t tr\u1eddi ! X\u00e9t ra, v\u00ec nhi\u1ec1u nguy\u00ean do, m\u00e0 qu\u00e2n \u00edt v\u1eabn l\u00e0 c\u1edb ch\u00ednh. Nay ngh\u0129 \u0111\u1ebfn, \u0111au l\u00f2ng, \u0111\u00e2u n\u1ee1 n\u00f3i t\u1edbi ! Hi\u1ec7n nay, tuy gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e3 y\u00ean, trong \u00eam ngo\u00e0i \u1ea5m, nh\u01b0ng c\u00f3 ph\u00f2ng b\u1ecb m\u1edbi kh\u00f4ng lo, \u0111\u00e3 y\u00ean l\u1ea1i mu\u1ed1n y\u00ean h\u01a1n, n\u1ebfu \u0111\u1ec3 h\u1ed1i h\u1eadn v\u1ec1 sau, sao b\u1eb1ng d\u1ef1 b\u1ecb ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n ngay b\u00e2y gi\u1edd !\u201d. B\u00e8n chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh b\u00e0n, r\u1ed3i li\u1ec1n giao xu\u1ed1ng cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n quy l\u1ea1i : 4 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng thu\u1ed9c Nam K\u1ef3 theo nh\u01b0 l\u1ec7 2 t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, c\u1ee9 5 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u00ec l\u1ea5y 1 sung v\u00e0o ng\u1ea1ch l\u00ednh. Khi c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u00ednh th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 thay ban nhau, ai c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i. Ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u00e3 th\u1eeba, sai ph\u00e1i l\u1ea1i kh\u00f4ng thi\u1ebfu, lo\u00e0i h\u00f4i tanh ch\u1eb3ng d\u00e1m sinh l\u00f2ng x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp sao d\u00e1m ng\u1ea7m m\u01b0u vi\u1ec7c g\u00ec ! Tuy c\u00f3 kh\u00f3 nh\u1ecdc ng\u00e0y nay, nh\u01b0ng n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng c\u00e1i vui v\u00f4 c\u00f9ng m\u00e3i m\u00e3i. Hu\u1ed1ng chi l\u1ea5y l\u00ednh Nam K\u1ef3 b\u1ea3o v\u1ec7 cho d\u00e2n Nam K\u1ef3, ti\u1ebfng l\u00e0 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, th\u1ef1c l\u00e0 gi\u1eef nh\u00e0. So s\u00e1nh v\u1edbi l\u00ednh Kinh, l\u00ednh tr\u1ef1c ((1) Tr\u1ef1c : t\u1ee9c H\u1eefu tr\u1ef1c (Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh) v\u00e0 T\u1ea3 tr\u1ef1c (Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i).), l\u00ednh k\u1ef3 ((2) K\u1ef3 : t\u1ee9c H\u1eefu k\u1ef3 (H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Ho\u00e1) v\u00e0 T\u1ea3 k\u1ef3 (B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0).) h\u00e0ng n\u0103m ph\u1ea3i \u0111i th\u00fa, l\u1eb7n l\u1ed9i m\u1ea5y ngh\u00ecn d\u1eb7m, \u0111\u1ed3n th\u00fa l\u00e2u h\u00e0ng h\u01a1n n\u0103m, \u0111\u1eb1ng kh\u00f3 nh\u1ecdc, \u0111\u1eb1ng nh\u00e0n r\u1ed7i, kh\u00e1c nhau l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o ! L\u1ea1i, d\u00e2n k\u1ef3 v\u00e0 tr\u1ef1c, c\u1ee9 3 \u0111inh l\u1ea5y 1 l\u00ednh, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 \u00edt, binh l\u00ednh, quan l\u1ea1i l\u1ea1i nhi\u1ec1u, th\u00ec \u0111\u1eb1ng nh\u1eb9, \u0111\u1eb1ng n\u1eb7ng l\u1ea1i kh\u00e1c nhau l\u00e0 th\u1ebf n\u00e0o ! V\u1ea3 l\u1ea1i, c\u0169ng l\u00e0 d\u00e2n Nam K\u1ef3, m\u00e0 An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 5 \u0111inh l\u1ea5y 1, l\u00ednh vui v\u1edbi h\u00e0ng ng\u0169, d\u00e2n vui v\u1edbi x\u00f3m l\u00e0ng. Hu\u1ed1ng chi 4 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, ru\u1ed9ng \u0111\u1ec1u ph\u00ec nhi\u00eau, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trung ngh\u0129a, h\u00e1 l\u1ea1i ch\u1eb3ng b\u1eb1ng binh v\u00e0 d\u00e2n 2 t\u1ec9nh An Giang v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean hay sao ? D\u00e2n ta kh\u00f4ng m\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng tri, l\u01b0\u01a1ng n\u0103ng, ch\u1eafc r\u1eb1ng ai c\u0169ng th\u1ea5y nghe, th\u00ec n\u00ean suy ngh\u0129 c\u1ea3m kh\u00edch. Tr\u00ean t\u1eeb \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ebfn ph\u1ee7, huy\u1ec7n, gi\u00e1o quan, n\u00ean d\u1eabn d\u1ee5 tuy\u00ean b\u1ed1 cho l\u00f2ng d\u00e2n th\u1ea5m nhu\u1ea7n. Nh\u1eefng t\u1ed5ng l\u00fd trong d\u00e2n, n\u00ean khuy\u00ean b\u1ea3o h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n ; nh\u1eefng cha, anh trong d\u00e2n n\u00ean d\u1ea1y d\u1ed7 con em : y\u00ean ph\u1eadn m\u00ecnh, gi\u1eef ph\u00e1p lu\u1eadt, \u01b0a chu\u1ed9ng \u0111i\u1ec1u ngh\u0129a, s\u1ed1t s\u1eafng vi\u1ec7c c\u00f4ng, kh\u00f4ng n\u00ean tr\u00e1nh n\u1eb7ng, t\u00ecm nh\u1eb9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed1n l\u00ednh, b\u1ecf \u0111\u1ea5t. N\u1ebfu ch\u01b0a l\u00e0m l\u00ednh, nghe c\u00f3 l\u1ec7nh sai ph\u00e1i m\u00e0 tr\u1ed1n ngay, th\u00ec ph\u1ea3i theo lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng, quy\u1ebft kh\u00f4ng khoan tha. Ho\u1eb7c gi\u1ea3 ph\u1ee7 huy\u1ec7n t\u1ed5ng l\u00fd t\u01b0 t\u00ecnh dung t\u00fang gi\u1ea5u gi\u1ebfm, kh\u00f4ng l\u1ea5y k\u1ebb gi\u00e0u c\u00f3 kho\u1ebb m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1n v\u00e0o binh ng\u1ea1ch, ho\u1eb7c ch\u1ee9a ch\u1ea5p nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng l\u00ednh tr\u1ed1n, kh\u00f4ng b\u1eaft gi\u1ea3i ngay, ho\u1eb7c m\u01b0\u1ee3n c\u1edb tr\u1ed1n tr\u00e1nh kh\u00f4ng ch\u1ecbu sung \u0111i\u1ec1n, ho\u1eb7c \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 m\u00e0 th\u1ea3 ra, ho\u1eb7c b\u1ecba \u0111\u1eb7t man tr\u00e1 : nh\u1eefng m\u1ed1i t\u1ec7 h\u1ea1i \u1ea5y m\u1ed9t khi ph\u00e1t gi\u00e1c, c\u0169ng s\u1ebd tr\u1eebng tr\u1ecb n\u1eb7ng th\u00eam b\u1eadc n\u1eefa, quy\u1ebft kh\u00f4ng dung tha \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ed1t cho ng\u1ea1ch l\u00ednh th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee7, th\u00ec qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc th\u00e1i b\u00ecnh, h\u00e1 ch\u1eb3ng \u0111\u1eb9p l\u1eafm sao !\u201d.<\/p>\n<p>Khi danh s\u00e1ch tuy\u1ec3n l\u00ednh d\u00e2ng l\u00ean, cho d\u1ed3n b\u1ed5 th\u00e0nh c\u00e1c qu\u00e2n hi\u1ec7u (Gia \u0110\u1ecbnh gi\u1ea3n binh m\u1edbi v\u00e0 c\u0169, tr\u00ean 6.140 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 10 c\u01a1 : Gia Trung, Gia T\u1ea3, Gia H\u1eefu, Gia Ti\u1ec1n, Gia H\u1eadu, \u0110\u1ecbnh Trung, \u0110\u1ecbnh T\u1ea3, \u0110\u1ecbnh H\u1eefu, \u0110\u1ecbnh Ti\u1ec1n, \u0110\u1ecbnh H\u1eadu ; 2 th\u1ee7y c\u01a1 : Gia \u0110\u1ecbnh T\u1ea3, Gia \u0110\u1ecbnh H\u1eefu. Bi\u00ean H\u00f2a tr\u00ean 1.810 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 c\u01a1 : Bi\u00ean H\u00f2a T\u1ea3, Bi\u00ean H\u00f2a H\u1eefu ; 2 th\u1ee7y c\u01a1 : Bi\u00ean H\u00f2a T\u1ea3, Bi\u00ean H\u00f2a H\u1eefu. V\u0129nh Long tr\u00ean 5400 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7t l\u00e0m 8 c\u01a1 : V\u0129nh T\u1ea3, V\u0129nh H\u1eefu, V\u0129nh Ti\u1ec1n, V\u0129nh H\u1eadu, Long T\u1ea3, Long H\u1eefu, Long Ti\u1ec1n, Long H\u1eadu ; 2 th\u1ee7y c\u01a1 : V\u0129nh Long T\u1ea3, V\u0129nh Long H\u1eefu. \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng tr\u00ean 3570 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7t l\u00e0m 5 c\u01a1 : \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu ; 2 th\u1ee7y c\u01a1 : \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng T\u1ea3, H\u1eefu. C\u00f2n c\u00e1c danh s\u1eafc tr\u01b0\u1edbc nh\u01b0 Gia Ti\u1ec7p, Bi\u00ean Long, V\u0129nh B\u1ea3o, Long B\u00ecnh, \u0110\u1ecbnh Uy, \u0110\u1ecbnh V\u00f5 \u0111\u1ec1u b\u1ecf c\u1ea3). G\u1eedi cho c\u00e1c t\u1ec9nh g\u1ecdi tuy\u1ec3n, \u0111\u1ecbnh nh\u1eb1m ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 5 ph\u1ea3i t\u1eadp h\u1ee3p cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1, r\u1ed3i l\u01b0u l\u1ea1i thao di\u1ec5n 1 th\u00e1ng. \u0110\u1ebfn m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 6 chia l\u00e0m 3 ban, duy c\u00f3 nh\u1eefng l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i th\u00fa \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y, H\u00e0 Ti\u00ean th\u00ec 6 th\u00e1ng thay phi\u00ean 1 l\u1ea7n. Th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ebfn b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba bi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c gia c\u1ea5p, k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 ti\u1ec1n, c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>\u1edf Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, m\u1ed9 binh 2 c\u01a1 c\u00f3 thi\u1ebfu nhi\u1ec1u. Chu\u1ea9n cho c\u00e1c quan t\u1ec9nh c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u1ea1i, d\u1ed3n v\u00e0o l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 3 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. N\u1ebfu thi\u1ebfu th\u00ec m\u1ed9 th\u00eam.<\/p>\n<p>\u0110\u00f3ng thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Nam H\u01b0ng. Sai th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kim coi c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh th\u1ee9 b\u1eadc ban Cung Giai. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o ph\u1ea3i t\u1eeb ch\u1ed7 tr\u1ecb nh\u00e0 tr\u01b0\u1edbc. Cho n\u00ean Kinh D\u1ecbch c\u00f3 qu\u1ebb Gia Nh\u00e2n, Kinh L\u1ec5 c\u00f3 thi\u00ean N\u1ed9i T\u1eafc, th\u1ebf th\u00ec trong n\u01a1i khu\u00ea ph\u00f2ng ch\u00ednh l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng cho m\u1ecdi phong ho\u00e1. X\u00e9t trong Chu l\u1ec5, t\u1eeb phi t\u1ea7n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ee9c v\u1ee5 ph\u1ea3i l\u00e0m, c\u00f3 ch\u1ee9c n\u1eef quan \u0111\u1ed3ng s\u1eed, ghi l\u1eddi ch\u00e9p vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 thu\u1eadt gi\u00e1o ho\u00e1 trong cung m\u00e0 g\u00e2y th\u00e0nh n\u1ed9i ch\u00ednh. Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng gi\u00e1o ho\u00e1 v\u0103n tr\u1ecb, t\u00f4 \u0111i\u1ec3m quy m\u00f4 th\u00e1i b\u00ecnh. Vi\u1ec7c tri\u1ec1u ch\u00ednh vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, \u0111\u1ec1u l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u1ebfn h\u00e0nh c\u1ea3. Nh\u00e2n ngh\u0129 : \u0111\u1ee9c ho\u00e1 trong cung n\u00eau th\u00f3i thu\u1ea7n nh\u00e3, \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i nghi l\u1ec5 n\u1ed5i v\u1ebb \u0111\u00e1ng tin. Ng\u00f4i ch\u1ee7 qu\u1ef9 ((1) Ch\u1ee7 qu\u1ef9 : ch\u1ec9 ng\u01b0\u1eddi v\u1ee3, c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 tr\u00f4ng nom vi\u1ec7c \u0103n u\u1ed1ng \u1edf trong nh\u00e0.) trong cung c\u00f2n tr\u1ed1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i b\u1eadc c\u00f3 \u0111\u1ee9c hi\u1ec1n, m\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1 v\u00e0 nghi l\u1ec5 trong cung c\u0169ng n\u00ean ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u1ee9 b\u1eadc \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 tr\u1eadt t\u1ef1. B\u1ea5y nay tuy c\u00f3 v\u1ecb hi\u1ec7u, nh\u01b0ng c\u1ea5p b\u1eadc ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u1ec7t l\u1eafm. Nay \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc x\u01b0a nay, \u0111\u1eb7t ra c\u00e1ch ch\u1ee9c n\u1ed9i quan g\u1ed3m c\u00f3 c\u1eedu giai ((2) C\u1eedu giai : t\u1eeb nh\u1ea5t giai \u0111\u1ebfn c\u1eedu giai g\u1ed3m 9 b\u1eadc.). (Tr\u00ean nh\u1ea5t giai, \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ho\u00e0ng qu\u00fd phi \u0111\u1ec3 gi\u00fap ho\u00e0ng h\u1eadu l\u00e0 ng\u00f4i ch\u1ee7 qu\u1ef9 trong cung, gi\u1eef n\u1ed9i ch\u00ednh cho \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec1 ch\u1ec9nh. Qu\u00fd phi, hi\u1ec1n phi, th\u1ea7n phi l\u00e0 nh\u1ea5t giai. Gia phi, th\u1ee5c phi, hu\u1ec7 phi l\u00e0 nh\u1ecb giai. Qu\u00fd t\u1ea7n, hi\u1ec1n t\u1ea7n, trang t\u1ea7n l\u00e0 tam giai. \u0110\u1ee9c t\u1ea7n, th\u1ee5c t\u1ea7n, hu\u1ec7 t\u1ea7n l\u00e0 t\u1ee9 giai. An t\u1ea7n, ho\u00e0 t\u1ea7n, l\u1ec7 t\u1ea7n l\u00e0 ng\u0169 giai. M\u1ef9 nh\u00e2n l\u00e0 b\u00e1t giai. T\u00e0i nh\u00e2n l\u00e0 c\u1eedu giai). \u0110\u1ec3 cho ng\u1ecdc c\u01b0, ng\u1ecdc ho\u00e0ng ((3) C\u01b0, ho\u00e0ng : hai th\u1ee9 ng\u1ecdc, ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0111eo l\u00e0m \u0111\u1ed3 trang s\u1ee9c. \u0110\u00e2y d\u00f9ng c\u01b0 v\u00e0 ho\u00e0ng \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho ph\u1ee5 n\u1eef qu\u00fd t\u1ed9c.) c\u00f9ng v\u1edbi ho\u1ea1 \u0111\u1ed3 v\u00e0 s\u1eed s\u00e1ch c\u00f3 tr\u1eadt t\u1ef1 s\u00e1ng t\u1ecf r\u1ea1ch r\u00f2i, n\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9c ho\u00e1 nghi\u00eam t\u00fac, ho\u00e0 thu\u1eadn.<\/p>\n<p>L\u1ea1i \u0111\u1eb7t L\u1ee5c th\u01b0\u1ee3ng ((1) L\u1ee5c th\u01b0\u1ee3ng : s\u00e1u y\u00eau chu\u1ed9ng.) \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh r\u00f5 ch\u1ee9c ph\u1eadn ph\u1ea3i l\u00e0m (Th\u01b0\u1ee3ng nghi : gi\u1eef nghi l\u1ec5, ti\u1ebft v\u0103n ; Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e2n : gi\u1eef c\u1ee7a b\u00e1u, ch\u00e2u ng\u1ecdc ; Th\u01b0\u1ee3ng kh\u00ed : gi\u1eef \u0111\u1ed3 d\u00f9ng, \u0111\u1ed3 ch\u01a1i ; Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u1edbc : gi\u1eef ch\u0103n, n\u1ec7m, gi\u01b0\u1eddng, m\u00e0n ; Th\u01b0\u1ee3ng th\u1ef1c : gi\u1eef th\u1ee9c \u0103n ngon, tr\u00e0, hoa qu\u1ea3 ; Th\u01b0\u1ee3ng y : gi\u1eef m\u0169, gi\u00e0y, \u00e1o, xi\u00eam. \u0110\u00f3 l\u00e0 L\u1ee5c th\u01b0\u1ee3ng). Chia \u0111\u1eb7t n\u1eef quan l\u00e0m L\u1ee5c \u0111\u1eb3ng ((2) L\u1ee5c \u0111\u1eb3ng : s\u00e1u h\u1ea1ng.) \u0111\u1ec3 gi\u00fap vi\u1ec7c. (L\u1ee5c th\u01b0\u1ee3ng qu\u1ea3n s\u1ef1 c\u00f9ng v\u1edbi t\u01b0 nghi v\u00e0 t\u01b0 tr\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ee7 \u0111\u1eb3ng (h\u1ea1ng \u0111\u1ea7u). L\u1ee5c th\u01b0\u1ee3ng th\u1ed1ng s\u1ef1 c\u00f9ng v\u1edbi t\u01b0 h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 t\u01b0 kh\u00ed \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ee9 \u0111\u1eb3ng (h\u1ea1ng th\u1ee9 hai). L\u1ee5c th\u01b0\u1ee3ng th\u1eeba s\u1ef1 c\u00f9ng v\u1edbi t\u01b0 y v\u00e0 t\u01b0 th\u1ea3ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 trung \u0111\u1eb3ng (h\u1ea1ng trung). L\u1ee5c th\u01b0\u1ee3ng tu\u00fd s\u1ef1 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c ban qu\u1ea3n ban \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u00e1 \u0111\u1eb3ng (h\u1ea1ng th\u1ee9). L\u1ee5c th\u01b0\u1ee3ng t\u00f2ng s\u1ef1 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c ban l\u00e3nh ban \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1 \u0111\u1eb3ng (h\u1ea1ng d\u01b0\u1edbi). Ch\u1ee9c m\u1ee5c c\u00e1c ban v\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c cung n\u00f4 \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u1ea1t \u0111\u1eb3ng (h\u1ea1ng cu\u1ed1i). Ban c\u00f3 8 : ban Thi\u1ec1u Quang, ban Th\u1ee5y Nh\u1eadt, ban Kim Hoa, ban H\u01b0\u01a1ng C\u1ea9m, ban T\u01b0\u1eddng Loan, ban Nghi Ph\u01b0\u1ee3ng, ban Ti\u00ean Qu\u1ebf, ban Ng\u1ecdc Mai). Quy \u0111\u1ecbnh l\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m v\u00e0 chi ph\u00ed h\u1eb1ng th\u00e1ng, c\u00f3 t\u1ea7ng b\u1eadc kh\u00e1c nhau (Ho\u00e0ng qu\u00fd phi : h\u1eb1ng n\u0103m, 1.000 quan ti\u1ec1n, 300 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; Nh\u1ea5t giai : h\u1eb1ng n\u0103m 500 quan ti\u1ec1n, 250 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; Nh\u1ecb giai : 450 quan ti\u1ec1n, 200 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; Tam giai : 400 quan ti\u1ec1n, 180 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; T\u1ee9 giai : 350 quan ti\u1ec1n, 140 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; Ng\u0169 giai : 320 quan ti\u1ec1n, 120 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; L\u1ee5c giai : 300 quan ti\u1ec1n, 100 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; Th\u1ea5t giai : 280 quan ti\u1ec1n, 84 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; B\u00e1t giai : 240 quan ti\u1ec1n, 60 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; C\u1eedu giai : 180 quan ti\u1ec1n, 48 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; Th\u1ee7 \u0111\u1eb3ng : m\u1ed7i th\u00e1ng 6 quan ti\u1ec1n, 3 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; Th\u1ee9 \u0111\u1eb3ng : m\u1ed7i th\u00e1ng 5 quan ti\u1ec1n, 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; Trung \u0111\u1eb3ng : m\u1ed7i th\u00e1ng 4 quan ti\u1ec1n, 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o ; \u00e1 \u0111\u1eb3ng : m\u1ed7i th\u00e1ng 3 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1eafng ; H\u1ea1 \u0111\u1eb3ng : m\u1ed7i th\u00e1ng 2 quan ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1eafng ; M\u1ea1t \u0111\u1eb3ng : m\u1ed7i th\u00e1ng 1 quan 5 ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1eafng). L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 ban phong (Ho\u00e0ng qu\u00fd phi : d\u00f9ng s\u00e1ch v\u00e0ng. S\u00e1u phi ((3) S\u00e1u phi : Qu\u00fd phi, hi\u1ec1n phi, th\u1ea7n phi, gia phi, th\u1ee5c phi, hu\u1ec7 phi.) d\u00f9ng s\u00e1ch b\u1ea1c m\u1ea1 v\u00e0ng. Ch\u00edn t\u1ea7n ((4) Ch\u00edn t\u1ea7n : Qu\u00fd t\u1ea7n, hi\u1ec1n t\u1ea7n, trang t\u1ea7n, \u0111\u1ee9c t\u1ea7n, th\u1ee5c t\u1ea7n, hu\u1ec7 t\u1ea7n, an t\u1ea7n, ho\u00e0 t\u1ea7n, l\u1ec7 t\u1ea7n.) c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c ti\u1ec7p d\u01b0, qu\u00fd nh\u00e2n, m\u1ef9 nh\u00e2n, t\u00e0i nh\u00e2n : d\u00f9ng s\u00e1ch b\u1ea1c. T\u00e0i nh\u00e2n kh\u00f4ng v\u00e0o ban th\u1ee9 n\u00e0o : d\u00f9ng th\u00e1i tr\u1ee5c ((5) Th\u00e1i tr\u1ee5c : s\u1eafc phong b\u1eb1ng l\u1ee5a m\u00e0u, c\u00f3 tr\u1ee5c (nh\u01b0 ki\u1ec3u tranh b\u1ed3i c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c x\u01b0a).). N\u1eef quan, t\u1eeb th\u1ee7 \u0111\u1eb3ng \u0111\u1ebfn h\u1ea1 \u0111\u1eb3ng : d\u00f9ng long ti\u00ean tr\u1ee5c ((6) Long ti\u00ean tr\u1ee5c : s\u1eafc phong b\u1eb1ng gi\u1ea5y v\u1ebd r\u1ed3ng, c\u00f3 tr\u1ee5c.). M\u1ea1t \u0111\u1eb3ng : do b\u1ed9 truy\u1ec1n s\u1eafc, d\u00f9ng gi\u1ea5y h\u1ed9i).<\/p>\n<p>D\u00f9ng th\u1ef1 Th\u00f4ng ch\u00e1nh s\u1ee9 L\u00ea V\u0103n Trung l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh. Cho Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n l\u00e0m Lang trung N\u1ed9i v\u1ee5, l\u1ea1i th\u0103ng th\u1ef1 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng, v\u1eabn chuy\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. Th\u0103ng Lang trung, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tri l\u00ean th\u1ef1 Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 Binh.<\/p>\n<p>V\u1eddi : th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng V\u0169 D\u0129nh, \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean H\u00f2a Nguy\u1ec5n Vi\u1ec5n Du v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean Nguy\u1ec5n Do\u00e3n U\u1ea9n v\u1ec1 Kinh. D\u00f9ng \u00e1n s\u00e1t L\u1ea1ng S\u01a1n, gia h\u00e0m b\u1ed1 ch\u00ednh, Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c, l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng. \u0110\u1ed5i : th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 Binh Ph\u1ea1m Kh\u00f4i l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t L\u1ea1ng S\u01a1n ; th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc H\u00e0i l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean H\u00f2a ; th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh V\u0169 \u0110\u1ee9c Quy\u1ec1n l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean.<\/p>\n<p>Cho : Ph\u1ea1m S\u0129 \u00e1i l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, V\u0169 V\u1ecbnh l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, Nguy\u1ec5n H\u1eefu T\u1ed1 l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Khoa l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ea1t l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh, V\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng, Ho\u00e0ng Kim \u0110\u1ea3ng l\u00e0m Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 H\u1ed9, v\u1eabn sung l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9 c\u1ee5c B\u1ea3o tuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Di\u1ec7u v\u00f5. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 nguy\u00ean V\u1ec7 u\u00fd Ho\u00e0n d\u0169ng \u0110o\u00e0n V\u0103n S\u00e1ch l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u0129nh Kinh t\u01b0\u1ee3ng Nh\u1ea5t v\u1ec7, t\u01b0\u1edbc Th\u00f4ng C\u01b0\u01a1ng nam, L\u00ea V\u0103n Th\u1ee5y m\u1ea5t. Th\u1ee5y tr\u1ea3i \u0111i tr\u1eadn m\u1ea1c \u0111\u00e3 l\u00e2u, chi\u1ebfn d\u1ecbch Cam L\u1ed9, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c Xi\u00eam, c\u00f3 c\u00f4ng lao r\u00f5 r\u1ec7t. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfc, truy t\u1eb7ng l\u00e0 Th\u1ed1ng ch\u1ebf, th\u01b0\u1edfng 500 quan ti\u1ec1n, 3 c\u00e2y g\u1ea5m Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p>H\u01a1n 50 l\u00ednh Gi\u00e1o D\u01b0\u1ee1ng \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh. Vua ngh\u0129 t\u00ecnh xa nh\u00e0 c\u1eeda qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec1n, sai th\u1ef1 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m qu\u1ea3n l\u0129nh.<\/p>\n<p>Ban b\u00e0i th\u01a1 ng\u1ef1 ch\u1ebf cho trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cM\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay, Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh li\u00ean ti\u1ebfp. C\u00e1c t\u1ec9nh t\u00e2u b\u00e1o tin m\u1eebng gi\u00e1 g\u1ea1o b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp y\u00ean l\u1eb7ng, tr\u1eabm r\u1ea5t m\u1eebng ! Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc tr\u1eddi ch\u1ed3ng ch\u1ea5t, th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f3 c\u01a1 th\u1ecbnh tr\u1ecb. Nh\u01b0ng c\u1ed1t \u1edf ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m quy\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u1ecb ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u1ed1t \u1edf ph\u00e1p lu\u1eadt th\u1ed1ng tr\u1ecb. L\u00f2ng tr\u1eabm c\u00f2n l\u1ea5y l\u00e0m lo. Mong r\u1eb1ng t\u00f4i con trong ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u si\u00eang n\u0103ng ch\u1ee9c nghi\u1ec7p, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1o th\u1ecbnh tr\u1ecb ng\u00e0y m\u1ed9t ti\u1ebfn l\u00ean th\u1eadt t\u1ed1t. Tr\u1eabm b\u00e8n \u0111em \u00fd ch\u00ednh \u1ea5y l\u00e0m th\u00e0nh b\u00e0i th\u01a1, cho kh\u1eafc in son, ban c\u1ea5p cho c\u00e1c \u1ea5n quan c\u00e1c nha \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed1c ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u1edf ngo\u00e0i \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft \u00fd tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t 200 bi\u1ec1n binh x\u00e2y b\u1edd h\u1ed3 b\u00ean h\u1eefu, tr\u01b0\u1edbc l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5 ((1) Thi\u00ean Th\u1ee5 : l\u0103ng Gia Long.).<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng An (6 x\u00e3 : Ph\u00fa Kh\u00ea, Quan Xuy\u00ean, Nghi Xuy\u00ean, C\u1ed1c \u0110\u0103ng, Ph\u00f9 Sa, Kinh Kh\u00ea) trong t\u1ec9nh tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb v\u1ee1 \u0111\u00ea, l\u1ea1i g\u1eb7p n\u1ea1n d\u1ecbch, n\u00ean ng\u1ea1ch l\u00ednh v\u00e0 s\u1ed1 th\u00f3c thu\u1ebf c\u00f2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u. V\u1eady xin c\u1ee9u ch\u1eefa cho. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n : s\u1ed1 thu\u1ebf thi\u1ebfu, cho chia n\u1ed9p l\u00e0m 3 n\u0103m, s\u1ed1 l\u00ednh thi\u1ebfu cho ho\u00e3n b\u1eaft 1 n\u0103m.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u00e1c v\u1ec7 th\u1ee7y qu\u00e2n thu\u1ed9c c\u00e1c b\u1ea3o ((1) C\u00e1c b\u1ea3o : t\u1ee9c l\u00e0 Trung b\u1ea3o, Ti\u1ec1n b\u1ea3o, T\u1ea3 b\u1ea3o, H\u1eefu b\u1ea3o, H\u1eadu b\u1ea3o.) c\u0169ng ngang nh\u01b0 C\u1ea5m binh.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng qu\u1ea3n vi\u00ean c\u00e1c v\u1ec7 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ee5, n\u00f3i chung ch\u01b0a c\u00f3 th\u1ef1c b\u1ed5, b\u00e8n d\u1ee5 chu\u1ea9n cho : V\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u1ef1u, V\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t, V\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eefu b\u1ea3o L\u00ea Ph\u1ee5 Khu\u00ea, V\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eefu b\u1ea3o Nguy\u1ec5n V\u0103n Gia, V\u1ec7 u\u00fd B\u00e1t v\u1ec7 Th\u1ee7y qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u00fd, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u do nguy\u00ean T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd c\u00e1c v\u1ec7 h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m. Th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o Man V\u0103n N\u1ed9i, do nguy\u00ean Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, th\u0103ng th\u1ef1 v\u1ec7 u\u00fd, h\u00e0m ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o Ho\u00e0ng Tr\u1ecb, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00e2n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o Nguy\u1ec5n L\u1ee3i, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eefu b\u1ea3o \u0110inh V\u0103n An, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 Th\u1ee7y qu\u00e2n Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1p, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd C\u1eedu v\u1ec7 Th\u1ee7y qu\u00e2n Phan C\u00f4ng Qu\u00fd, \u0111\u1ec1u do nguy\u00ean Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd c\u00e1c v\u1ec7, h\u00e0m T\u00f2ng tam ph\u1ea9m. Th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ng\u0169 v\u1ec7 Th\u1ee7y qu\u00e2n \u0110o\u00e0n L\u00e2u, do nguy\u00ean T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, h\u00e0m T\u00f2ng tam ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>H\u00e0 T\u0129nh t\u00e2u b\u00e1o m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, to\u00e0n h\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u01b0\u1edbng c\u01b0\u1edbp \u1edf t\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 Phan B\u00f4, \u0110inh Li\u1ec7t \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n gia h\u1ea1n n\u00e3 b\u1eaft m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u00e1n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u00f3 x\u1ea3y ra v\u1ee5 c\u01b0\u1edbp, x\u00e9t ra th\u00ec \u0111\u1ea3ng c\u01b0\u1edbp ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i. Th\u1ebf l\u00e0 nh\u1eefng t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m tr\u1ed1n \u1edf t\u1ec9nh ng\u01b0\u01a1i ch\u01b0a tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i t\u1ec9nh b\u00ean b\u1ecb x\u00e2m nhi\u1ec5u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Nay n\u00ean ch\u1ecdn ph\u00e1i b\u1ed9 bi\u1ec1n \u0111\u1ebfn hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, tu\u1ea7n tra n\u00e3 b\u1eaft, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chia ranh gi\u1edbi m\u00e0 nh\u00ecn nhau\u201d.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft Trung, tu\u1ed5i gi\u00e0, h\u01b0u tr\u00ed. D\u00f9ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 T\u1ea1 V\u0103n Linh l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, h\u00e0m Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp hai b\u1edd t\u1ea3, h\u1eefu ph\u00eda \u0111\u00f4ng c\u1ea7u Ng\u1ef1 H\u00e0. Sai th\u1ef1 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m coi c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0m. L\u1ea1i sai \u0111\u00e0o v\u00e9t l\u00f2ng s\u00f4ng, t\u1eeb th\u1ee7y quan \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn th\u1ee7y quan T\u00e2y Th\u00e0nh, ch\u1ea1y d\u00e0i m\u00e3i \u0111\u1ebfn c\u1ea7u B\u1ea1ch H\u1ed5, h\u1ea1n \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i s\u00e2u 3 th\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 binh \u1edf \u0111\u1ed3n b\u1ea3o c\u00e1c t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Cao B\u1eb1ng, danh s\u1eafc kh\u00f4ng nh\u1ea5t tr\u00ed. V\u1eady xin : ph\u00e0m c\u00e1c th\u1ed5 ty, th\u1ed5 h\u00e0o, \u0111\u1ec1u do t\u1ec9nh c\u1ea5p cho b\u1eb1ng th\u00ed sai, t\u00f2ng c\u1eedu ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9 ; c\u00f2n th\u1ee7 h\u1ea1, th\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u1ed5i l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u1ed3n, v\u1eabn cai qu\u1ea3n \u0111\u1ed1c su\u1ea5t \u0111\u00f3ng gi\u1eef nh\u01b0 c\u0169. \u0110\u1ed3n n\u00e0o y\u00ean \u1ed5n v\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i ph\u1ea1m, th\u00ec vi\u00ean b\u00e1 h\u1ed9 \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u cho khen th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i, c\u00e1c \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y thi h\u00e0nh\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi m\u1eb7t bi\u1ec3n n\u01b0\u1edbc ta c\u00f3 x\u1ee9 Ho\u00e0ng Sa r\u1ea5t l\u00e0 hi\u1ec3m y\u1ebfu. Tr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u00e3 ph\u00e1i v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 m\u00e0 h\u00ecnh th\u1ebf n\u00f3 xa r\u1ed9ng, m\u1edbi ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 1 n\u01a1i, c\u0169ng ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng. H\u1eb1ng n\u0103m, n\u00ean ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 x\u00e9t cho kh\u1eafp \u0111\u1ec3 thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n. Xin t\u1eeb n\u0103m nay tr\u1edf v\u1ec1 sau, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng gi\u00eang, ch\u1ecdn ph\u00e1i bi\u1ec1n binh th\u1ee7y qu\u00e2n v\u00e0 v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh \u0111\u00e1p 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4, nh\u1eb1m th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng hai th\u00ec \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, b\u1eaft 2 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh thu\u00ea 4 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n, h\u01b0\u1edbng d\u1eabn ra \u0111\u00fang x\u1ee9 Ho\u00e0ng Sa. Kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 \u0111\u1ea3o n\u00e0o, h\u00f2n n\u00e0o, b\u00e3i c\u00e1t n\u00e0o, khi thuy\u1ec1n \u0111i \u0111\u1ebfn, c\u0169ng x\u00e9t xem x\u1ee9 \u1ea5y chi\u1ec1u d\u00e0i, chi\u1ec1u ngang, chi\u1ec1u cao, chi\u1ec1u r\u1ed9ng, chu vi v\u00e0 n\u01b0\u1edbc bi\u1ec3n b\u1ed1n b\u00ean xung quanh n\u00f4ng hay s\u00e2u, c\u00f3 b\u00e3i ng\u1ea7m, \u0111\u00e1 ng\u1ea7m hay kh\u00f4ng, h\u00ecnh th\u1ebf hi\u1ec3m tr\u1edf, b\u00ecnh d\u1ecb th\u1ebf n\u00e0o, ph\u1ea3i t\u01b0\u1eddng t\u1ea5t \u0111o \u0111\u1ea1c, v\u1ebd th\u00e0nh b\u1ea3n \u0111\u1ed3. L\u1ea1i, x\u00e9t ng\u00e0y kh\u1edfi h\u00e0nh, t\u1eeb c\u1eeda bi\u1ec3n n\u00e0o ra kh\u01a1i, nh\u1eb1m ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng n\u00e0o \u0111i \u0111\u1ebfn x\u1ee9 \u1ea5y, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o thuy\u1ec1n \u0111i, t\u00ednh \u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau d\u1eb7m. L\u1ea1i t\u1eeb x\u1ee9 \u1ea5y tr\u00f4ng v\u00e0o b\u1edd b\u1ebfn, \u0111\u1ed1i th\u1eb3ng v\u00e0o l\u00e0 t\u1ec9nh h\u1ea1t n\u00e0o, ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng n\u00e0o, \u0111\u1ed1i ch\u00eanh ch\u1ebfch l\u00e0 t\u1ec9nh h\u1ea1t n\u00e0o, ph\u01b0\u01a1ng h\u01b0\u1edbng n\u00e0o, c\u00e1ch b\u1edd bi\u1ec3n ch\u1eebng bao nhi\u00eau d\u1eb7m. Nh\u1ea5t nh\u1ea5t n\u00f3i r\u00f5, \u0111em v\u1ec1, d\u00e2ng tr\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>Vua y l\u1eddi t\u00e2u. Sai Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y qu\u00e2n Ph\u1ea1m H\u1eefu Nh\u1eadt \u0111em binh thuy\u1ec1n \u0111i. Chu\u1ea9n cho mang theo 10 c\u00e1i b\u00e0i g\u1ed7, \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u00f3 d\u1ef1ng l\u00e0m d\u1ea5u ghi (m\u1ed7i b\u00e0i g\u1ed7 d\u00e0i 5 th\u01b0\u1edbc, r\u1ed9ng 5 t\u1ea5c, d\u00e0y 1 t\u1ea5c, m\u1eb7t b\u00e0i kh\u1eafc nh\u1eefng ch\u1eef \u201cMinh M\u1ec7nh th\u1ee9 17, n\u0103m B\u00ednh th\u00e2n, Th\u1ee7y qu\u00e2n Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Ph\u1ea1m H\u1eefu Nh\u1eadt, v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i Ho\u00e0ng Sa tr\u00f4ng nom \u0111o \u0111\u1ea1c \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y l\u01b0u d\u1ea5u \u0111\u1ec3 ghi nh\u1edb\u201d.<\/p>\n<p>V\u1eddi : Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 sung L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i v\u00e0 L\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u v\u1ec1 Kinh. Khi h\u1ecd \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, vua ngh\u0129 : h\u1ecd th\u01b0\u1eddng l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfn c\u00f4ng trong vi\u1ec7c sai ph\u00e1i b\u1eaft gi\u1eb7c, b\u00e8n th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o sa d\u00e0i, ng\u1eafn m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi hai c\u1eb7p. Chu\u1ea9n cho L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u \u1edf l\u1ea1i Kinh \u0111\u1ec3 d\u00f9ng, \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i l\u1ea1i v\u1ec1 ch\u1ee9c c\u0169, th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ban h\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 cho Tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Tu\u00e2n, v\u1eabn sung l\u00e0m th\u1ea7y d\u1ea1y c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed. \u0110\u0103ng Tu\u00e2n theo h\u1ea7u \u0111\u00e3 l\u00e2u, h\u1ecdc h\u00e0nh v\u00e0o b\u1eadc l\u00e3o th\u00e0nh, vua \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t y\u00eau th\u01b0\u01a1ng ; l\u1ea1i th\u1ea5y ho\u00e0ng t\u1eed, ho\u00e0ng t\u00f4n \u0111\u1ebfn h\u1ecdc ng\u00e0y c\u00e0ng nhi\u1ec1u, n\u00ean sai \u0111\u1ec1 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 m\u00ecnh bi\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 sung ch\u1ee9c gi\u1ea3ng t\u1eadp v\u00e0 ch\u00e1nh t\u1ef1, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 ch\u1ecdn d\u00f9ng.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh T\u1ea1 Quang C\u1ef1 trong t\u1eadp t\u00e2u th\u1ec9nh an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cL\u00ednh v\u1ec7 Ho\u00e0n v\u00f5 Ngh\u1ec7 An c\u00f3 60 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea thu\u1ed9c H\u00e0 T\u0129nh xin r\u00fat v\u1ec1 ng\u1ea1ch l\u00ednh 2 v\u1ec7 Minh v\u00f5, D\u01b0\u01a1ng v\u00f5, r\u1ed3i l\u1ea5y l\u00ednh 2 v\u1ec7 qu\u00ea thu\u1ed9c \u0110\u00f4ng Th\u00e0nh \u0111\u1ed5i sung cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1\u201d. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cCh\u1ec9 m\u1ed9t chuy\u1ebfn di chuy\u1ec3n m\u00e0 hai b\u00ean c\u00f9ng c\u00f3 l\u1ee3i. Chu\u1ea9n cho l\u00e0m ngay nh\u01b0 l\u1eddi xin\u201d.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh, D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong trong t\u1eadp t\u00e2u th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cD\u00e2n trong h\u1ea1t kh\u00f4ng ch\u0103m ngh\u1ec1 g\u1ed1c, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n theo l\u00e0m vi\u1ec7c ng\u1ecdn. Trong \u0111\u00f3, nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch, thuy\u1ec1n mi\u1ec5n d\u1ecbch v\u00e0 chinh thuy\u1ec1n l\u1edbn nh\u1ecf th\u01b0\u1edbc t\u1ea5c, x\u00e0 ngang c\u00f9ng v\u1edbi l\u1ec7 tr\u1ecdng t\u1ea3i, c\u00e1c thuy\u1ec1n kh\u00f4ng h\u01a1n k\u00e9m nhau l\u1eafm, th\u1ebf m\u00e0 ng\u1ea1ch thu\u1ebf chinh thuy\u1ec1n th\u00ec t\u1eeb 3 quan \u0111\u1ebfn 5 quan, r\u1ea5t nh\u1eb9 so v\u1edbi thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i d\u00e2n tr\u1ee5c l\u1ee3i tranh nhau x\u00f4 l\u00e0m thuy\u1ec1n n\u1ecd, tr\u00e1nh b\u1ecf thuy\u1ec1n kia. T\u00ednh chung trong to\u00e0n h\u1ea1t c\u00e1c h\u1ea1ng thuy\u1ec1n c\u00f3 h\u01a1n 500 chi\u1ebfc, th\u1ebf m\u00e0 s\u1ed1 chinh thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn 440 chi\u1ebfc. V\u1eady xin li\u1ec7u t\u0103ng thu\u1ebf l\u00ean. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 thu thu\u1ebf b\u1eaft n\u1ed9p thay b\u1eb1ng g\u1ea1o, \u0111\u1eb7t l\u00e0m th\u01b0\u1eddng l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i. L\u1ea1i, s\u1ed1 ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang tr\u00ean 680 kho\u1ea3nh v\u00e0 th\u1eeda, xin sai ph\u1ee7 huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i kh\u00e1m th\u1ef1c, x\u00e9t ai g\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec7n th\u00ec c\u1ea5p \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u00e0y c\u1ea5y n\u1ed9p thu\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho T\u00e0o ch\u00ednh b\u1ed9 H\u1ed9 h\u1ed9i b\u00e0n, \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 thu\u1ebf c\u1ee7a mi\u1ec5n d\u1ecbch thuy\u1ec1n, chinh thuy\u1ec1n v\u00e0 thuy\u1ec1n nan. (Thuy\u1ec1n mi\u1ec5n d\u1ecbch : x\u00e0 ngang t\u1eeb 7 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 7 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 10 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 20 quan ; t\u1eeb 7 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 7 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 13 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 25 quan ; t\u1eeb 8 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 8 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 15 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 30 quan ; t\u1eeb 8 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 8 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 18 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 34 quan ; t\u1eeb 9 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 9 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 20 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 38 quan ; t\u1eeb 9 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 9 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 24 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 46 quan ; t\u1eeb 10 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 10 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 29 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 69 quan ; t\u1eeb 10 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 10 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 33 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 80 quan ; t\u1eeb 11 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 11 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 38 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 92 quan ; t\u1eeb 11 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 11 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 43 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 104 quan ; t\u1eeb 12 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 12 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 48 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 115 quan ; t\u1eeb 12 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 12 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 53 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 126 quan ; t\u1eeb 13 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 13 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 58 quan linh, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 166 quan ; t\u1eeb 13 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 13 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 63 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 180 quan ; t\u1eeb 14 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 14 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 67 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 194 quan ; t\u1eeb 14 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 14 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 75 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 214 quan ; t\u1eeb 15 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 15 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 82 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 235 quan ; t\u1eeb 15 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 15 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 89 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 256 quan ; t\u1eeb 16 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 16 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 97 quan nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 323 quan ; t\u1eeb 16 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 16 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 104 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 348 quan ; t\u1eeb 17 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 17 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 111 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 372 quan ; t\u1eeb 17 th\u01b0\u1edbc 6 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 17 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u01a1n 118 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 396 quan.<\/p>\n<p>Chinh thuy\u1ec1n : x\u00e0 ngang t\u1eeb 5 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 5 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 3 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 10 quan ; t\u1eeb 5 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 6 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 4 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 15 quan ; t\u1eeb 6 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 6 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 5 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 20 quan.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n nan : x\u00e0 ngang t\u1eeb 5 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 5 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 1 quan 5 ti\u1ec1n, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 quan ; t\u1eeb 5 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 6 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 2 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 4 quan ; t\u1eeb 6 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c \u0111\u1ebfn 6 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 2 quan 5 ti\u1ec1n, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 5 quan ; t\u1eeb 7 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 7 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 10 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 20 quan ; t\u1eeb 8 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 8 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 14 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 28 quan ; t\u1eeb 9 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 9 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 18 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 36 quan ; t\u1eeb 10 th\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn 10 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c, ti\u1ec1n thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 24 quan, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m 48 quan. Duy thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch v\u00e0 thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1, v\u1eabn theo ng\u1ea1ch c\u0169.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch v\u00e0 thuy\u1ec1n mi\u1ec5n d\u1ecbch \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n, m\u00e0 b\u1ea5y nay n\u1ed9p thu\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ch\u1edf, n\u00ean chu\u1ea9n cho t\u1eeb n\u00e0y, h\u1eb1ng n\u0103m, t\u00e0o v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc l\u1ea5y th\u00eam nh\u1eefng h\u1ea1ng thuy\u1ec1n \u1ea5y, r\u1ed3i do s\u1edf t\u1ea1i chi\u1ebfu theo l\u1ec7 t\u00e0o v\u1eadn \u1edf B\u1eafc, c\u1ea5p ph\u00e1t cho tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng, \u1ed1ng phun l\u1eeda \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 vi\u1ec7c v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, xong vi\u1ec7c l\u1ea1i n\u1ed9p tr\u1ea3. C\u00f2n vi\u1ec7c xin chia \u0111\u1ec1u ru\u1ed9ng hoang th\u00ec cho l\u00e0m nh\u01b0 l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>B\u1ecdn kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111i thanh tra h\u00ecnh ng\u1ee5c \u1edf Ngh\u1ec7 An l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang v\u00e0 B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean v\u1ec1 Kinh ph\u1ee5c m\u1ec7nh. Vua th\u1ea5y h\u1ecd \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf ngo\u00e0i h\u01a1n n\u0103m, l\u1ea1i ph\u00e1t gi\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh ti\u1ebft v\u1ee5 \u00e1n ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, \u0111\u1ecbnh b\u00e0n th\u01b0\u1edfng c\u00f4ng, nh\u01b0ng v\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng s\u1edbm t\u00e2u tr\u00ecnh \u0111i\u1ec1u tra v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ecdn t\u1ec9nh ph\u00e1i do\u1ea1 d\u1eabm l\u1ea5y ti\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi Man, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho mi\u1ec5n ngh\u1ecb t\u1ed9i v\u00e0 c\u0169ng \u0111\u00ecnh vi\u1ec7c ban th\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>L\u1ea1i tuy\u1ec3n l\u00ednh \u1edf 3 t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn. Sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n x\u00e9t s\u1ed5 l\u00ednh n\u0103m nay c\u1ee7a 3 t\u1ec9nh v\u00e0 s\u1ed5 l\u00ednh, s\u1ed1 h\u1ed9 n\u0103m [Minh M\u1ec7nh] th\u1ee9 15, t\u00ednh \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng 3 \u0111inh l\u1ea5y 1, l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean (nguy\u00ean th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn gia h\u1ea1n ho\u00e3n cho 3 n\u0103m).<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00ednh \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, c\u0169ng \u0111\u1ec3 gi\u1eef d\u00e2n, kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c. S\u1ed1 l\u00ednh 3 t\u1ec9nh kh\u00f4ng bao nhi\u00eau, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o \u0111\u1ed9i ng\u0169 \u1edf Kinh, ch\u1ec9 c\u00f3 1 v\u1ec7 Ph\u00fa Y\u00ean, c\u00f2n th\u00ec l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf t\u1ec9nh m\u00e0 th\u00f4i, so v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc, s\u1ed1 l\u00ednh \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, l\u1ea1i to\u00e0n l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o Kinh \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i, kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u1ea5t v\u1ea3, hai \u0111\u1eb1ng th\u1eadt kh\u00e1c xa nhau. M\u1edbi r\u1ed3i, th\u1ed5 man \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn g\u00e2y bi\u1ebfn, l\u00ednh t\u1ec9nh kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ng\u1ef1 m\u1edbi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u00e0nh ra l\u1ed9n x\u1ed9n rung \u0111\u1ed9ng. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00ednh Kinh t\u1eeb Nam k\u00e9o ra l\u1eadp t\u1ee9c ti\u00eau di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c, th\u00ec h\u00e1 kh\u00f4ng l\u1ee1 vi\u1ec7c th\u00ec sao ? V\u1eady \u0111\u1ee7 th\u1ea5y r\u1eb1ng \u00edt l\u00ednh th\u00ec kh\u00f4ng gi\u1eef d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i, nh\u00e2n d\u00e2n ba t\u1ec9nh \u1ea5y b\u1ea5y l\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n ngh\u1ec9 ng\u01a1i h\u01a1n 30 n\u0103m, kh\u00f4ng ph\u1ea3i sai ph\u00e1i vi\u1ec7c g\u00ec, s\u1ed1 h\u1ed9 kh\u1ea9u ng\u00e0y \u0111\u00e3 t\u0103ng nhi\u1ec1u, n\u1ebfu c\u1ee9 theo l\u1ed1i c\u0169, gi\u1eef l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng ch\u1ec9nh l\u00fd l\u1ea1i m\u1ed9t phen th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 chu vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb nh\u1eefng khi h\u1eefu s\u1ef1 ? Hu\u1ed1ng chi nay c\u00f3 tuy\u1ec3n l\u1ea1i, c\u0169ng ch\u1ec9 c\u1ee9 3 \u0111inh l\u1ea5y 1 l\u00e0m l\u00ednh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng th\u00eam l\u00ean. \u0110\u00f3 l\u00e0 th\u1ef1c mu\u1ed1n cho t\u1ef1 c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 t\u1ef1 v\u1ec7 \u0111\u00f3 th\u00f4i. Chu\u1ea9n cho b\u1ecdn Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em \u00fd n\u00e0y hi\u1ec3u th\u1ecb cho d\u00e2n bi\u1ebft\u201d. \u0110\u1ebfn khi danh s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean, cho d\u1ed3n b\u1ed5 th\u00e0nh qu\u00e2n hi\u1ec7u. (Ph\u00fa Y\u00ean : gi\u1ea3n binh c\u0169 v\u00e0 m\u1edbi tr\u00ean 1860 ng\u01b0\u1eddi, nguy\u00ean thu\u1ed9c ng\u1ea1ch l\u00ednh Kinh, v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t dinh Long v\u00f5, n\u1eeda H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy v\u00e0 Th\u1ee7y v\u1ec7 Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ec1u v\u1eabn \u0111\u1ec3 nh\u01b0 ng\u1ea1ch c\u0169 ; c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Ph\u00fa Tr\u00e1ng Nh\u1ea5t, Ph\u00fa Tr\u00e1ng Nh\u1ecb thu\u1ed9c c\u01a1 Ph\u00fa Y\u00ean. Kh\u00e1nh Ho\u00e0 : tr\u00ean 1300 ng\u01b0\u1eddi, Th\u1ee7y v\u1ec7 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1eb7t l\u00e0m 2 c\u01a1 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 T\u1ea3, H\u1eefu. B\u00ecnh Thu\u1eadn : tr\u00ean 2090 ng\u01b0\u1eddi, Th\u1ee7y v\u1ec7 B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1eb7t l\u00e0m 3 c\u01a1 B\u00ecnh Thu\u1eadn Trung, T\u1ea3, H\u1eefu, 2 \u0111\u1ed9i Thu\u1eadn Tr\u00e1ng Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb ; c\u00f2n danh s\u1eafc c\u00e1c c\u01a1 Ph\u00fa tr\u00e1ng, Ho\u00e0 tr\u00e1ng, Ho\u00e0 th\u1eafng, Thu\u1eadn tr\u00e1ng, Thu\u1eadn ngh\u0129a T\u1ea3 H\u1eefu \u0111\u1ec1u r\u00fat b\u1ecf).<\/p>\n<p>\u0110\u01b0a th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau cho b\u1ecdn \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, ph\u1ee7, huy\u1ec7n v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 bi\u1ec7n trong vi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u00ednh \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXVI \u2013 166<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>B\u00ednh Th\u00e2n, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 17 [1836], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng hai. B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh c\u1ea5p b\u1eadc cho c\u00e1c th\u00e1i gi\u00e1m.<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTheo s\u00e1ch Chu l\u1ec5, c\u00f3 t\u1ef1 nh\u00e2n ((1) T\u1ef1 nh\u00e2n : \u0111\u1eddi sau g\u1ecdi l\u00e0 ho\u1ea1n quan ho\u1eb7c n\u1ed9i gi\u00e1m.) gi\u1eef vi\u1ec7c cung c\u1ea5m ; thi\u00ean \u201cNguy\u1ec7t l\u1ec7nh\u201d ((2) Nguy\u1ec7t l\u1ec7nh : m\u1ed9t thi\u00ean trong Kinh L\u1ec5.) n\u00f3i quan y\u00eam do\u00e3n ((3) Y\u00eam do\u00e3n : ch\u1ee9c \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u ho\u1ea1n quan.) coi x\u00e9t c\u1eeda ng\u00f5. Thi\u00ean Ti\u1ec3u nh\u0129 trong Kinh Thi c\u0169ng c\u00f3 th\u01a1 \u201cH\u1ea1ng b\u00e1\u201d ((4) H\u1ea1ng b\u00e1 : th\u01a1 do ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u00e8m, ph\u1ea3i t\u1ed9i thi\u1ebfn d\u00f9ng l\u00e0m t\u1ef1 nh\u00e2n (ho\u1ea1n quan) s\u00e1ng t\u00e1c \u0111\u1ec3 khuy\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng k\u1ebb gi\u00e8m pha.). Th\u1ebf l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, c\u00f3 thi\u00ean h\u1ea1 th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 ho\u1ea1n quan, k\u1ec3 \u0111\u00e3 l\u00e2u r\u1ed3i. Nh\u01b0ng \u0111\u1eddi x\u01b0a, ch\u1ee9c trung quan ((5) Trung quan : t\u1ee9c ho\u1ea1n quan.) ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn v\u00e0 l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e9t t\u01b0\u1edbc, ch\u1ee9 ch\u01b0a bao gi\u1edd u\u1ef7 cho ch\u1ee9c g\u00ec, hay trao cho quy\u1ec1n g\u00ec, cho n\u00ean h\u1ecd ch\u0103m h\u1ea7u h\u1ea1 ch\u1ea1y v\u1ea1y, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1i t\u1ec7 r\u00f4ng r\u1ee1 chuy\u00ean quy\u1ec1n. \u0110\u1eddi sau d\u1ea7n d\u1ea7n kh\u00f4ng theo c\u1ed5, ho\u1ea1n quan chuy\u00ean quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 cho nh\u00e0 vua c\u1ea7m g\u01b0\u01a1m \u0111\u1eb1ng l\u01b0\u1ee1i, th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 M\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng th\u1ecb nh\u00e0 H\u00e1n, c\u00e1c trung quan nh\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng, b\u1ecdn t\u1ee9 hung nh\u00e0 Minh, v\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng C\u00f4ng Ph\u1ee5 ((6) Ho\u00e0ng C\u00f4ng Ph\u1ee5: ho\u1ea1n quan chuy\u00ean quy\u1ec1n \u0111\u1eddi ch\u00faa Tr\u1ecbnh Giang (cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XVIII).) tri\u1ec1u L\u00ea n\u01b0\u1edbc An Nam : th\u1ebf m\u1ea1nh nh\u01b0 l\u1eeda b\u1ed1c ch\u00e1y, g\u00e2y ra tai ho\u1ea1 li\u00ean mi\u00ean. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u do vua ch\u00faa \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi ban \u0111\u1ea7u y\u00eau v\u00ec h\u1ecd d\u1ec5 sai khi\u1ebfn, tin d\u00f9ng qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, \u0111\u1ebfn sau quy\u1ec1n th\u1ebf c\u1ee7a h\u1ecd \u0111\u00e3 v\u1eefng r\u1ed3i, cu\u1ed1i c\u00f9ng kh\u00f4ng ch\u1ebf tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. Tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n s\u01b0\u01a1ng l\u1ea1nh, d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111i \u0111\u1ebfn b\u0103ng gi\u00e1. G\u01b0\u01a1ng c\u0169 c\u00f2n tr\u1edd tr\u1edd \u0111\u00f3. C\u00e1c th\u00e1nh ((1) Ch\u1ec9 c\u00e1c ch\u00faa Nguy\u1ec5n.) tri\u1ec1u ta r\u1ea5t r\u0103n k\u1ef5 c\u00e1c t\u1ec7 \u1ea5y. H\u01a1n 200 n\u0103m, kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed9t ho\u1ea1n quan n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c tham d\u1ef1 ch\u00ednh quy\u1ec1n, tuy\u1ec7t h\u1eb3n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i ho\u1ea1, l\u1eadp th\u00e0nh ph\u00e1p \u0111\u1ed9 r\u1ea5t trong s\u00e1ng. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta, khi m\u1edbi trung h\u01b0ng, ch\u1ec9 c\u00f3 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t kh\u1edfi th\u00e2n l\u00e0m ho\u1ea1n quan, h\u1ea7u h\u1ea1 trong n\u1ed9i, v\u00ec d\u1ef1 c\u00f3 qu\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea7m ti\u1ebft vi\u1ec7t tr\u1ecdng tr\u1ea5n. Ch\u1eb3ng ng\u1edd l\u0169 n\u00e0y v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 thi\u1ec7n lo\u1ea1i, cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u00ec c\u1eady c\u00f3 c\u00f4ng, ki\u00eau c\u0103ng r\u00f4ng r\u1ee1, g\u00e2y n\u00ean tai ho\u1ea1. Nay \u0111\u00e3 n\u00eau r\u00f5 t\u1ed9i danh, \u0111\u1ee7 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf s\u1ef1 r\u0103n d\u1ea1y. L\u1ea1i ngh\u0129 : b\u1ecdn ho\u1ea1n quan \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh kh\u00f4ng n\u00ean trao cho ch\u1ee9c v\u1ecb, nh\u01b0ng c\u00f4ng vi\u1ec7c tr\u00f4ng nom \u1edf n\u01a1i v\u0129nh h\u1ea1ng ((2) V\u0129nh h\u1ea1ng : ng\u00f5 d\u00e0i trong cung c\u1ea5m.) v\u00e0 ho\u00e0ng m\u00f4n((3) Ho\u00e0ng m\u00f4n : c\u1eeda m\u00e0u v\u00e0ng trong cung c\u1ea5m. ) kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean bu\u1ed9c ph\u1ea3i l\u1eadp r\u00f5 th\u00e0nh ph\u00e1p, \u0111\u1eb7t ra t\u1ea7ng b\u1eadc, nh\u01b0ng kh\u00f4ng cho d\u1ef1 v\u00e0o ph\u1ea9m c\u1ea5p trong quan ch\u1ebf \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u1eb1ng ho\u1ea1n quan kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 v\u00e0o h\u1ea1ng t\u1ea5n th\u00e2n.<\/p>\n<p>\u201cNay chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh, chia c\u00e1c th\u00e1i gi\u00e1m l\u00e0m 5 \u0111\u1eb3ng : Qu\u1ea3n v\u1ee5 th\u00e1i gi\u00e1m, \u0111i\u1ec3n s\u1ef1 th\u00e1i gi\u00e1m \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ee7 \u0111\u1eb3ng ; ki\u1ec3m s\u1ef1 th\u00e1i gi\u00e1m, ph\u1ee5ng nghi th\u00e1i gi\u00e1m \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ee9 \u0111\u1eb3ng, th\u1eeba ph\u1ee5ng th\u00e1i gi\u00e1m, \u0111i\u1ec3n th\u1ea3ng th\u00e1i gi\u00e1m \u0111\u1ec1u l\u00e0 trung \u0111\u1eb3ng, cung s\u1ef1 th\u00e1i gi\u00e1m, h\u1ed9 th\u1ea3ng th\u00e1i gi\u00e1m \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u00e1 \u0111\u1eb3ng, cung ph\u1ee5ng th\u00e1i gi\u00e1m, th\u1eeba bi\u1ec7n th\u00e1i gi\u00e1m \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1 \u0111\u1eb3ng. Cho h\u1ecd, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o vi\u1ec7c \u1ea5y, \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn h\u1ea7u h\u1ea1, nh\u01b0ng m\u00e3i m\u00e3i kh\u00f4ng cho d\u1ef1 v\u00e0o giai v\u00e0 ph\u1ea9m quan ch\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. V\u1ea3 l\u1ea1i, v\u00ec ch\u1ee9c v\u1ee5 c\u1ee7a h\u1ecd ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 n\u1ed9i \u0111\u00ecnh sai khi\u1ebfn v\u00e0 truy\u1ec1n \u0111\u1ea1t m\u1ec7nh l\u1ec7nh m\u00e0 th\u00f4i. T\u1ea5t c\u1ea3 tri\u1ec1u ch\u00ednh v\u00e0 vi\u1ec7c ngo\u00e0i \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c can thi\u1ec7p tham d\u1ef1 t\u00ed n\u00e0o, n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m quy\u1ebft ph\u1ea3i tr\u1eebng tr\u1ecb n\u1eb7ng, kh\u00f4ng ch\u00fat khoan tha. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 \u00e2n c\u1ea7n tha thi\u1ebft d\u1eb7n d\u00f2, h\u1ebft s\u1ee9c m\u01b0u t\u00ednh s\u00e2u xa cho \u0111\u1eddi sau. V\u1ec1 d\u1ee5 n\u00e0y, chu\u1ea9n cho Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m kh\u1eafc v\u00e0o \u0111\u00e1, l\u1ea1i sao l\u1ee5c giao S\u1eed qu\u00e1n k\u00ednh c\u1ea9n t\u00e0ng tr\u1eef, truy\u1ec1n l\u1ea1i cho con ch\u00e1u ta mu\u00f4n v\u00e0n n\u0103m, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi k\u00ednh gi\u1eef m\u00e0 kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i. N\u1ebfu ai mu\u1ed1n thay \u0111\u1ed5i, th\u00ec c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i trong tri\u1ec1u v\u00e0 ngo\u00e0i tr\u1ea5n n\u00ean n\u00eau l\u1eddi tr\u1eabm, n\u1eafm l\u1ea5y \u0111\u00f3 m\u00e0 can ng\u0103n \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea7m l\u1ed7i. Con ch\u00e1u c\u1ee7a ta c\u0169ng n\u00ean gi\u1eadt m\u00ecnh t\u1ec9nh ng\u1ed9, noi theo ph\u00e9p c\u0169, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 m\u00ecnh thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ec3 h\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u1ecf. Ph\u1ea3i n\u00ean r\u0103n k\u1ef9 c\u1ea9n th\u1eadn l\u1eafm \u0111\u1ea5y !\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng : Th\u1ee7 \u0111\u1eb3ng : h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p 6 quan ti\u1ec1n, 4 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Th\u1ee9 \u0111\u1eb3ng : 5 quan ti\u1ec1n, 3 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. Trung \u0111\u1eb3ng : 4 quan ti\u1ec1n, 3 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. \u00e1 \u0111\u1eb3ng : 3 quan ti\u1ec1n, 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. H\u1ea1 \u0111\u1eb3ng : 2 quan ti\u1ec1n, 2 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o).<\/p>\n<p>X\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ed3n b\u1ea3o Thanh H\u1ea3i v\u00e0 ph\u00e1o \u0111\u00e0i Thanh H\u1ea3i \u1edf \u0111\u1ea3o C\u00f4n L\u00f4n thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh (B\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u0111\u1ec1u d\u00e0i 12 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 5 th\u01b0\u1edbc, ch\u00e2n r\u1ed9ng 6 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c. \u0110\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111\u1eb1ng sau \u0111\u1ec1u m\u1edf 1 c\u1eeda). Ph\u00e1o \u0111\u00e0i x\u00e2y \u1edf ph\u00eda nam \u0111\u1ed3n b\u1ea3o. Sai qu\u1ea3n t\u1ec9nh v\u00e1t l\u00ednh v\u00e0 thu\u00ea d\u00e2n t\u1ea5t c\u1ea3 500 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c. Khi l\u00e0m xong, b\u1ed9 Binh t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea3o \u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u n\u00fai n\u1ed5i l\u00ean t\u1eebng d\u00e3y t\u1eebng l\u1edbp, t\u00e0u thuy\u1ec1n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed7 l\u1ea1i y\u00ean \u1ed5n. L\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed1i l\u1ee3i l\u00e0 nhi\u1ec1u c\u00e1, t\u00f4m, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1, th\u1ee7y th\u1ed5 l\u00e0nh, th\u1ef1c l\u00e0 h\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u1eb9p \u1edf c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi v\u1ec1 ph\u1ea7n bi\u1ec3n. Ch\u1ec9 ph\u1ea3i c\u00e1i l\u00e0 h\u1ebbo l\u00e1nh, xa x\u00f4i, h\u1eb1ng n\u0103m kho\u1ea3ng xu\u00e2n sang h\u1ea1, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c Ch\u00e0 V\u00e0 th\u1eeba c\u01a1, l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i d\u1eady, l\u00e0m ng\u0103n tr\u1edf thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111i l\u1ea1i. Nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i th\u01b0a \u00edt, ch\u1eb3ng l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c ! V\u1eady xin ph\u00e1i 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 50 l\u00ednh thu\u1ed9c t\u1ec9nh, c\u1ea5p cho thuy\u1ec1n v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef, m\u1ed7i n\u0103m thay phi\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n. Ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u00ec d\u1ef1 tr\u1eef \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng trong 1 n\u0103m. N\u01a1i \u1ea5y l\u1ea1i c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang, c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. Qu\u00e2n l\u00ednh nh\u1eefng khi l\u00e0m vi\u1ec7c tu\u1ea7n ph\u00f2ng h\u1ea3i ph\u1eadn \u0111\u00e3 nh\u00e0n r\u1ed7i, s\u1ee9c cho kh\u1ea9n hoang tr\u1ed3ng c\u1ea5y, v\u00e0 chi\u00eau m\u1ed9 d\u00e2n ngh\u00e8o c\u00f9ng \u1edf, cho s\u1ed1ng b\u1eb1ng s\u1ee9c m\u00ecnh, c\u00f2n tr\u00e2u c\u00e0y, n\u00f4ng c\u1ee5 th\u00ec do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p ph\u00e1t cho. Nh\u01b0 th\u1ebf, c\u00f3 l\u00ednh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u00f3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y, gi\u1eb7c bi\u1ec3n kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i \u0111\u1ebfn, thuy\u1ec1n bu\u00f4n ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u00f4ng nhi\u1ec1u, sau v\u00e0i n\u0103m t\u1ea5t th\u00e0nh m\u1ed9t n\u01a1i vui v\u1ebb, m\u00e0 vi\u1ec7c ph\u00f2ng gi\u1eef m\u1eb7t bi\u1ec3n s\u1ebd b\u1ec1n v\u1eefng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u. L\u1ea1i th\u1ea5y n\u01a1i \u1ea5y c\u00f3 nhi\u1ec1u y\u1ebfn s\u00e0o, chu\u1ea9n cho bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng \u0111i l\u1ea5y \u0111\u1ec3 n\u1ed9p, s\u1ebd li\u1ec7u t\u00ednh gi\u00e1 tr\u1ea3 ti\u1ec1n (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p 6 l\u1ea1ng [y\u1ebfn s\u00e0o]).<\/p>\n<p>Sai Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n th\u1ea3 cho l\u00ednh th\u00fa th\u1ee7y v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Ph\u00fa Y\u00ean tr\u1edf v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0110\u1ed3 th\u01b0 t\u00e0o thu\u1ed9c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0m B\u00ed th\u01b0 t\u00e0o, v\u00e0 Kh\u1edfi c\u01b0 ch\u00fa t\u00e0o l\u00e0m Th\u1eeba v\u1ee5 t\u00e0o.<\/p>\n<p>N\u1ed9i c\u00e1c t\u00e2u xin : \u201cT\u1eeb nay, c\u00e1c s\u1ed5 s\u00e1ch v\u1ec1 chi ti\u00eau hay gi\u1eef l\u1ea1i \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1, \u0110\u1ed1c c\u00f4ng, Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n, Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, Th\u00e1i y, L\u00fd thi\u1ec7n, T\u00e0i hoa \u0111\u1ec1u do N\u1ed9i c\u00e1c x\u00e9t \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c, giao cho quan \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c ph\u00ea r\u1eb1ng v\u00e2ng theo \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a vua. L\u1ea1i, c\u00e1c b\u1ee9c v\u1ebd trong N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 c\u00e1c t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u giao cho vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt k\u00ednh gi\u1eef\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>(T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, theo k\u1ef3 h\u1ea1n, d\u00e2ng t\u1eadp t\u00e2u th\u1ec9nh an, N\u1ed9i c\u00e1c h\u1ed9i l\u1ea1i, s\u1eafp x\u1ebfp, k\u00ea lo\u1ea1i thanh \u0111\u01a1n, giao cho quan \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c ph\u00ea r\u1eb1ng v\u00e2ng theo \u00fd Ch\u1ec9 c\u1ee7a vua. T\u1eeb \u0111\u1ea5y th\u00ec do vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt h\u1ed9i l\u1ea1i, x\u1ebfp lo\u1ea1i).<\/p>\n<p>R\u00fat B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u1ec1 Thanh Hoa, ti\u1ebfp t\u1ee5c vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng. Tr\u01b0\u1edbc kia, Giai \u1edf Thanh Hoa, c\u00f9ng v\u1edbi nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t V\u0169 Tu\u1ea5n h\u1ed9i b\u00e0n, xin \u0111\u00e0o s\u00f4ng m\u1edbi, v\u1eeba l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda th\u00ec sau \u0111\u00f3 c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. Nguy\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng l\u00e0m ti\u1ebfp, nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u00e2ng s\u1edb xin gia h\u1ea1n, sau c\u0169ng can \u00e1n, ph\u1ea3i t\u1ed9i (l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh, sung qu\u00e2n). \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n t\u00e2u l\u00ean v\u1ec1 vi\u1ec7c t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc l\u1ea1m chi ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m ti\u1ebfp. Vua n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng n\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, m\u00e0 V\u0169 Tu\u1ea5n c\u0169ng c\u00f3 d\u1ef1 l\u00e0m, \u0111\u1ebfn nay c\u0169ng ch\u01b0a l\u00e0m xong, t\u1ee9c l\u00e0 h\u1ecd c\u00f2n b\u1ecf d\u1edf c\u00f4ng vi\u1ec7c, h\u00e1 n\u00ean \u0111un \u0111\u1ea9y cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ? V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 : Giai v\u00e0 Tu\u1ea5n (tr\u01b0\u1edbc \u1edf Qu\u1ea3ng Y\u00ean ph\u1ea1m l\u1ed7i, ph\u1ea3i c\u00e1ch, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ea1i) l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c tr\u00f4ng nom l\u00e0m ; c\u0169ng chu\u1ea9n cho Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1o xi\u1ec1ng m\u1edf kho\u00e1, theo l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d. M\u1ea5y th\u00e1ng sau, c\u00f4ng vi\u1ec7c xong, Giai, Tu\u1ea5n l\u1ea1i v\u1ec1 ch\u1ee9c c\u0169 ; B\u1eb1ng v\u1eabn \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. S\u1ed1 l\u1ea1m chi ti\u1ec1n tr\u00ean 5040 quan, g\u1ea1o tr\u00ean 3860 ph\u01b0\u01a1ng, tr\u00e1ch c\u1ee9 b\u1ecdn Giai v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m tu, chuy\u00ean bi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebft m\u1ed9t n\u1eeda, c\u00f2n ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u00e2n vi\u00ean trong h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t v\u00f4 c\u1edb \u0111\u00e0o ng\u0169, vi\u00ean cai qu\u1ea3n t\u00e2u r\u00f5 giao cho ng\u01b0\u1eddi h\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng t\u00ecm b\u1eaft, h\u1ea1n trong 10 ng\u00e0y. Qua 3 h\u1ea1n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec xo\u00e1 b\u1ecf t\u00ean trong s\u1ed5 h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t. Trong h\u1ea1n \u1ea5y m\u00e0 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng. K\u1ebb n\u00e0o ra th\u00fa, ph\u1ea1t 40 roi, c\u0169ng sung v\u00e0o h\u00e0ng ng\u0169 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh, T\u1ea1 Quang C\u1ef1 d\u00e2ng s\u1edb xin cho vi\u00ean t\u1ec9nh l\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3n Th\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quy\u1ec1n Tri huy\u1ec7n V\u0129nh Ho\u00e0. Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cH\u00f4m tr\u01b0\u1edbc T\u1ea1 Quang C\u1ef1 trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i [m\u00ecnh l\u00e0] quan v\u00f5, kh\u00f4ng t\u1ef1 vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u1ea3i u\u1ef7 cho ng\u01b0\u1eddi tin c\u1ea9n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3n Th\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft thay ; nay li\u1ec1n xin cho h\u1eafn t\u1ea1m quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c huy\u1ec7n, th\u00ec kh\u00f4ng hi\u1ec3u ra sao. V\u1ea3, Qu\u1ea3n Th\u01b0\u1ee3c l\u00e0 l\u1ea1i vi\u00ean trong t\u1ec9nh, l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ngh\u1ec7 An, kh\u00f4ng c\u00f9ng h\u1ecd v\u00e0 qu\u00ea v\u1edbi T\u1ea1 Quang C\u1ef1, th\u00ec c\u00f3 th\u00e2n th\u00edch g\u00ec m\u00e0 nh\u1eadn l\u00e0 con em th\u00e2n t\u00edn, sai vi\u1ebft t\u1eadp t\u00e2u thay m\u00ecnh ? N\u1ebfu \u0111\u00e3 cho l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ri\u00eang th\u00e2n t\u00edn, th\u00ec c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ri\u00eang l\u00e0m Tri huy\u1ec7n ? Hu\u1ed1ng chi t\u1eadp \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng c\u1ea9n m\u1eadt, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 nh\u1eefng \u00fd ch\u1ec9 vua ph\u00ea kh\u00e1c n\u00e0o di\u1ec7n \u0111\u00e0m, kh\u00f4ng nh\u01b0 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, sao l\u1ea1i cho t\u00ean l\u1ea1i qu\u00e8n l\u00e0 k\u1ebb th\u00e2n c\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 bi\u1ebft ? V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 s\u1ee9c h\u1ecfi\u201d. Quang C\u1ef1 s\u1ee3 h\u00e3i, d\u00e2ng s\u1edb xin nh\u1eadn t\u1ed9i. B\u00e8n ph\u1ea1t 3 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng. Chu\u1ea9n cho : t\u1eeb nay h\u1ec5 c\u00f3 \u0111\u1ec7 t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn vi\u1ebft thay m\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n ri\u00eang, nh\u01b0ng kh\u00f4ng can thi\u1ec7p \u0111\u1ebfn B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, th\u00ec u\u1ef7 cho B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t vi\u1ebft thay\u201d.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf Kinh s\u01b0 l\u1ea1i cao. Sai Kinh do\u00e3n y\u1ebft th\u1ecb kh\u1eafp cho l\u00ednh v\u00e0 d\u00e2n : ai \u0111\u00e1nh \u0111\u00e1 n\u00fai ch\u1edf b\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec c\u1ea5p cho g\u1ea1o (1 \u0111\u1ed1ng \u0111\u00e1 tr\u1ea3 10 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o). L\u1ea1i nghe n\u00f3i d\u00e2n gian \u0103n v\u00e0 ti\u00eau d\u00f9ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0 l\u1eafm, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n xin l\u00e0m thu\u00ea, b\u00e8n chu\u1ea9n cho g\u1ecdi l\u1ea5y 3000 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn di chuy\u1ec3n c\u00e1c \u0111\u1ed1ng \u0111\u1ea5t c\u00f2n l\u1ea1i trong Kinh th\u00e0nh, tr\u1ea3 cho gi\u00e1 thu\u00ea \u01b0u h\u1eadu (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 ng\u00e0y tr\u1ea3 cho 2 uy\u1ec3n g\u1ea1o, 40 \u0111\u1ed3ng ti\u1ec1n). L\u1ea1i sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n ph\u00e1i bi\u1ec1n binh ra b\u1ed1n m\u1eb7t ph\u00eda ngo\u00e0i ho\u00e0ng th\u00e0nh, x\u00e9t xem h\u00e0o Kim Th\u1ee7y ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00f4ng th\u00ec n\u1ea1o v\u00e9t s\u00e2u xu\u1ed1ng 2 th\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ea5t c\u00e1t \u0111\u00e0o l\u00ean c\u0169ng thu\u00ea d\u00e2n \u0111\u1ed5 \u0111i.<\/p>\n<p>Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c C\u1ea9m, Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 V\u0169 \u0110\u1ee9c D\u1ee5ng, Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh Nguy\u1ec5n Huy Chu\u1ea9n, Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng B\u00f9i Qu\u1ef9 c\u00f9ng d\u00e2ng s\u1edb c\u1eed B\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Ph\u1ea1m Chi H\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c Tri huy\u1ec7n. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea1m Chi H\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc v\u00ec \u0111\u00e1nh b\u1ea1c, b\u1ecf b\u00ea vi\u1ec7c, b\u1ecb b\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng t\u00e2u h\u1eb7c, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c. T\u1eeb khi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a nghe th\u1ea5y th\u1ef1c t\u00ecnh h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c C\u1ea9m \u0111\u00e3 v\u1ed9i \u0111\u1ec1 c\u1eed ! Th\u1eed ngh\u0129 : \u0111\u00e1nh b\u1ea1c l\u00e0 t\u1ed9i vi\u1ec7c c\u00f4ng hay t\u1ed9i vi\u1ec7c t\u01b0 ? Hu\u1ed1ng chi m\u1edbi b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c, \u0111\u00e3 \u0111em \u0111\u1ec1 c\u1eed ngay, l\u00f2ng th\u1eed h\u1ecfi l\u00f2ng xem c\u00f3 b\u1ea3o l\u00e0 v\u00f4 t\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? V\u1ea3 l\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc kia, c\u00f3 d\u1ee5 sai \u0111\u1ec1 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u00ecnh bi\u1ebft, l\u00e2u ch\u1eb3ng \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ai, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi tham h\u1eb7c, tr\u1eabm \u0111\u00e3 kh\u00f4ng n\u1ee1 b\u1eaft t\u1ed9i, l\u1ea1i chu\u1ea9n cho 2, 3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111\u1ec1 c\u1eed \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1n l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc. Nay l\u1ea1i l\u1ea1m c\u1eed m\u1ed9t k\u1ebb t\u1ed3i t\u1ec7 m\u1eafc t\u1ed9i vi\u1ec7c ri\u00eang, th\u00ec c\u00e1i \u0111\u1ea1o ti\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 th\u1edd vua c\u00f3 n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng ? \u0110\u00e1ng l\u1ebd ph\u1ea3i giao xu\u1ed1ng ngh\u1ecb t\u1ed9i ; nh\u01b0ng ngh\u0129 tr\u1eabm \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng ch\u1ed7 ng\u1ed3i b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i tu\u1ea5n, c\u1ed1t m\u1edf r\u1ed9ng con \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c t\u1ed1t m\u00e0 b\u1ecb ch\u00ecm l\u1eafng \u1edf n\u01a1i th\u1ea5p k\u00e9m \u1ea9n khu\u1ea5t. Nay n\u1ebfu v\u00ec \u0111\u1ec1 c\u1eed ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ph\u1ea3i t\u1ed9i, th\u00ec sau d\u00f9 \u0111\u00edch x\u00e1c bi\u1ebft c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, c\u0169ng ph\u1ea3i qu\u00e1 tr\u1ecbnh tr\u1ecdng gi\u1eef g\u00ecn, kh\u00f4ng d\u00e1m b\u1ea3o c\u1eed. V\u1eady h\u00e3y chu\u1ea9n cho truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf\u201d.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u : th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch l\u00e0m th\u1ef1 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 ; T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Tr\u1ea7n X\u00e1c l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 ; \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb H\u00e0 \u0110\u0103ng Khoa l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ; Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng B\u00f9i Qu\u1ef9 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. Sau \u0111\u00f3 X\u00e1c ch\u1ebft. Vua ngh\u0129 X\u00e1c l\u00e0 b\u1ec1 t\u00f4i c\u0169 khi vua ch\u01b0a l\u00ean ng\u00f4i, l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e2u n\u0103m, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ed7i to, b\u00e8n truy t\u1eb7ng l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, chu\u1ea9n cho theo h\u00e0m truy t\u1eb7ng, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u ph\u00e1i vi\u00ean, Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Kinh cung ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc kia Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111i Gia \u0110\u1ecbnh, ki\u1ec3m tra ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. Vi\u1ec7c xong, l\u1ea1i sai \u0111em theo c\u00e1c vi\u00ean b\u1ed9 ty v\u00e0 khoa \u0111\u1ea1o chia \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 mua s\u1ea3n v\u1eadt v\u1edbi gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn. Qua m\u1ea5y th\u00e1ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 khi\u1ec3n tr\u00e1ch, li\u1ec1n r\u00fat h\u1ecd v\u1ec1, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 bi\u1ec7n \u1edf l\u1ea1i hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec3 mua s\u1eafm.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cGi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Ninh B\u00ecnh l\u00e0 b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i c\u00f2n l\u1ea9n l\u00fat \u1edf \u0111\u1ecba h\u1ea1t n\u00e0y, ch\u01b0a n\u00ean \u0111\u1ec3 ngo\u00e0i \u00fd ngh\u0129, v\u00ec s\u1ee3 ch\u00fang l\u1ea1i n\u1ea3y th\u00f3i c\u0169, th\u1eeba c\u01a1 sinh vi\u1ec7c. V\u1eady xin ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e0n \u00e1p m\u1ed9t phen \u0111\u1ec3 n\u01a1i \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n\u201d. Vua m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi th\u00e2n danh l\u00e0 t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c 3 h\u1ea1t S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean. T\u00ean t\u01b0\u1edbng gi\u1eb7c thu\u1ed9c h\u1ea1t l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n tuy \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u1ed1t ch\u1ebft, nh\u01b0ng b\u1ecdn \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea3ng l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129 v\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n Th\u1ea1c h\u00e3y c\u00f2n s\u00f3t l\u1ea1i, ch\u01b0a tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, ch\u00fang l\u1ea1i d\u00e1m ng\u1ea7m \u0111\u1ebfn qu\u1ea5y nhi\u1ec5u \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh \u0110i\u1ec7n. May m\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i h\u01a1i bi\u1ebft c\u1ea3m k\u00edch v\u00e0 k\u00ednh m\u1ebfn b\u1ec1 tr\u00ean, t\u1eadp h\u1ee3p nhau \u00fap \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c. B\u1ecdn ch\u00fang li\u1ec1n ph\u1ea3i tan v\u1ee1, tr\u1ed1n tr\u00e1nh. Kh\u00f4ng th\u1ebf, h\u00e1 ch\u1eb3ng d\u1ea7n d\u1ea7n tr\u00e0n lan, l\u1ea1i l\u00e0m lu\u1ef5 cho m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng hay sao ? Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 bi\u1ebft Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i \u1edf Ninh B\u00ecnh kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ec3 ngo\u00e0i \u00fd ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ebf sao \u0111\u1ed1i v\u1edbi N\u00f4ng V\u0103n V\u00e2n v\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n Th\u1ea1c \u1edf trong h\u1ea1t b\u1ea5y nay ng\u01b0\u01a1i v\u1eabn b\u1ecf qua, m\u1ed9t ni\u1ec1m \u0111\u1ec3 ch\u00fang tr\u1ed1n tho\u00e1t ? S\u00e1nh \u0111\u1eb1ng n\u00e0y v\u1edbi \u0111\u1eb1ng kia, t\u00ean n\u00e0o l\u00e0 y\u1ebfu ph\u1ea1m ? H\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi th\u00ec s\u00e1ng, vi\u1ec7c m\u00ecnh th\u00ec qu\u00e1ng \u0111\u00f3 sao ? Ch\u1eb3ng nh\u1eefng th\u1ebf th\u00f4i, l\u1ea1i c\u00f2n nh\u01b0 b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf ph\u1ea3n tr\u1eafc l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i v\u00e0 N\u00f4ng \u0110\u00ecnh \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c V\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc kia, th\u1ebf c\u00f9ng ra th\u00fa, ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng theo Ch\u1ec9, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft giam \u0111\u1ec3 ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do \u0111i l\u1ea1i ! \u0110\u1ebfn n\u0103m ngo\u00e1i, khi ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1 Kinh, tr\u1eabm \u0111\u00e3 thi\u1ebft tha d\u1ee5 b\u1ea3o t\u1eadn m\u1eb7t, ng\u01b0\u01a1i c\u0169ng v\u1ed9i qu\u00ean khu\u1ea5y \u0111i, l\u00f2ng th\u00f2ng \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean n\u00e0o ! K\u1ec3 ra, Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i tuy c\u00f2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh, nh\u01b0ng n\u01a1i \u1ea5y kh\u00f4ng hi\u1ec3m tr\u1edf, xa x\u00f4i g\u00ec, th\u1ebf t\u1ea5t kh\u00f4ng l\u00e2u, c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb gi\u1ebft, quy\u1ebft ch\u00fang kh\u00f4ng t\u00e0i l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ! Tr\u1eabm \u0111\u00e3 tr\u00f9 t\u00ednh ri\u00eang r\u1ed3i, ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo l\u1eafm. Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u01b0\u1ee3c long tr\u1ecdng gi\u1eef ch\u1ee9c ba t\u1ec9nh, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eafm g\u1ed9i trong \u01a1n \u01b0u h\u1eadu, th\u1ebf m\u00e0 trong h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng tra b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn t\u1ed9i ph\u1ea1m tr\u1ed1n tr\u00e1nh l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, N\u00f4ng V\u0103n Th\u1ea1c v\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u1ec3 ch\u00fang c\u00f2n l\u1ea9n tr\u1ed1n, ra v\u00e0o, l\u1ea1i \u0111\u1ec3 lo cho vua, cha ! T\u00e2m \u0111\u1ecba \u1ea5y th\u1ef1c ra sao v\u1eady ? Nay n\u00ean t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch m\u00e0 l\u00e0m, n\u1ebfu ch\u01b0a b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m ngay \u0111\u01b0\u1ee3c N\u00f4ng V\u0103n S\u0129, N\u00f4ng V\u0103n Th\u1ea1c th\u00ec c\u0169ng c\u1ea7n ph\u1ea3i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 quy\u1ec1n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t V\u0169 Danh Th\u1ea1c \u1edf Ninh B\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cS\u01a1n \u00c2m thu\u1ed9c h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i, b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i c\u00f2n ch\u01b0a b\u1ecb b\u1eaft, th\u00ec m\u1ea7m \u00e1c ch\u01b0a d\u1ee9t, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i t\u1eeb khi \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf t\u1edbi nay, \u0111\u00e3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 th\u00e1m hay ch\u01b0a, b\u1ecdn ch\u00fang h\u00e3y c\u00f2n \u1ea9n n\u00e1u \u1edf n\u01a1i \u1ea5y hay l\u00e0 tr\u1ed1n \u0111i ph\u01b0\u01a1ng kh\u00e1c r\u1ed3i. V\u1ea3, S\u01a1n \u00c2m d\u1eabu hi\u1ec3m, nh\u01b0ng ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc quan qu\u00e2n hai l\u1ea7n k\u00e9o \u0111\u1ebfn, n\u01a1i \u1ea5y kh\u00f4ng xa kh\u01a1i nh\u01b0 V\u00e2n Trung, \u0110\u00e0 B\u1eafc \u0111\u00e2u. \u1edf c\u00f9ng S\u01a1n \u00c2m \u1ea5y, n\u00fai s\u00f4ng hi\u1ec3m, d\u1ec5, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa, g\u1ea7n, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi xem x\u00e9t \u0111\u1ecba h\u00ecnh m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n xem t\u01b0\u1eddng th\u00f4ng thu\u1ed9c hay ch\u01b0a. V\u1ea3 l\u1ea1i, h\u00e0o m\u1ee5c v\u00e0 th\u1ed5 nh\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c hun \u0111\u00fac trong phong ho\u00e1 t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, s\u1eeda \u0111\u1ed5i th\u00f3i t\u1ec7, \u0111em h\u1ebft s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 thu\u1ed1c s\u00fang n\u1ed9p quan, v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng ch\u1ebf t\u1ea1o n\u1eefa, hay l\u00e0 c\u00f2n theo th\u00f3i c\u0169, \u0111\u1ed5i m\u1eb7t ch\u1eb3ng \u0111\u1ed5i l\u00f2ng ? Nh\u1eefng t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y c\u1ea7n n\u00ean gia t\u00e2m d\u00f2 x\u00e9t, c\u1ed1t sao x\u00e1c th\u1ef1c, l\u00e0m t\u1eadp k\u00edn t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Nguy\u1ec5n V\u0103n m\u1eadt t\u00e2u : \u201cNghe n\u00f3i b\u1ecdn T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i g\u1ea7n \u0111\u00e2y ng\u1ea7m nu\u00f4i con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea l\u00e0 L\u00ea Duy Hi\u1ec3n, \u00e2m m\u01b0u g\u00e2y s\u1ef1, tin \u1ea5y ch\u01b0a \u0111\u00edch x\u00e1c, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng m\u1eadt ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 th\u00e1m\u201d. Vua d\u1ee5 sai Nam \u0110\u1ecbnh r\u00fat l\u1ea5y n\u1eeda s\u1ed1 l\u00ednh th\u00fa v\u1ec7 Tr\u00e1ng v\u00f5 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam c\u1ea9n.<\/p>\n<p>Trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung c\u00f3 n\u00f3i : \u201cC\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3, m\u1ed7i khi c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1eaft l\u00ednh, thu thu\u1ebf, t\u1ea5t sai l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111i c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, ph\u1ee7 huy\u1ec7n ph\u00e1i th\u00eam l\u1ea1i vi\u00ean v\u00e0 l\u00ednh l\u1ec7 c\u00f9ng \u0111\u1ebfn nh\u00e0 t\u1ed5ng l\u00fd, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng d\u1eebng l\u1ea1i v\u00e0i ng\u00e0y, c\u01a1m r\u01b0\u1ee3u no say li\u00ean mi\u00ean. C\u00f2n vi\u1ec7c l\u00ednh, vi\u1ec7c thu\u1ebf \u0111\u1ee7 hay thi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, ch\u1ec9 s\u00e1ch nhi\u1ec5u l\u1ea5y ti\u1ec1n h\u00e0nh l\u00fd, r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c. Sau vi\u1ec7c \u1ea5y, l\u00fd d\u1ecbch nh\u00e2n \u0111\u00f3 thu ti\u1ec1n \u0111\u00f3ng g\u00f3p, th\u01b0\u1eddng d\u00e2n ngu t\u1ed1i c\u1ee9 m\u1eb7c ch\u00fang l\u00e0m g\u00ec th\u00ec l\u00e0m. Th\u1ea7n x\u00e9t bi\u1ebft t\u1ec7 \u1ea5y, ch\u01b0a t\u1eebng ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a t\u1ec9nh \u0111i bao gi\u1edd, ch\u1ec9 c\u00f3 nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n khuy\u00ean b\u1ea3o \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c b\u1eaft l\u00ednh v\u00e0 thu thu\u1ebf, m\u00e0 l\u00ednh v\u00e0 thu\u1ebf, c\u0169ng \u0111\u1ee7. V\u1eady xin n\u00ean nghi\u00eam c\u1ea5m c\u00e1i t\u1ec7 \u1ea5y !\u201d. Vua b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec7 h\u1ea1i n\u00e0y, c\u00e1c t\u1ec9nh to\u00e0n qu\u1ed1c c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng c\u00f3, ch\u1ec9 kh\u00f4ng \u0111\u00e2u qu\u00e1 l\u1eafm b\u1eb1ng B\u1eafc K\u1ef3 m\u00e0 th\u00f4i ! Tuy l\u00e0 vi\u1ec7c nh\u1ecf, nh\u01b0ng c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn n\u00f4ng n\u1ed7i \u0111au kh\u1ed5 c\u1ee7a d\u00e2n, h\u00e1 n\u00ean n\u1ea5n n\u00e1 dung t\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c ? Hu\u1ed1ng chi Tr\u1ea7n V\u0103n Trung l\u00e0m \u0111\u00e3 c\u00f3 hi\u1ec7u nghi\u1ec7m th\u1ef1c s\u1ef1, th\u00ec n\u00ean cho thi h\u00e0nh kh\u1eafp c\u1ea3 \u0111\u1ec3 tr\u1eeb s\u00e2u m\u1ecdt nh\u0169ng l\u1ea1m \u1ea5y. V\u1eady th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c tr\u1ef1c, c\u00e1c t\u1ec9nh : t\u1eeb nay nh\u1eefng khi b\u1eaft l\u00ednh, thu l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, th\u00ec quan tr\u00ean c\u00f3 tr\u00e1t xu\u1ed1ng cho ph\u1ee7 huy\u1ec7n, ph\u1ee7 huy\u1ec7n l\u1ea1i nghi\u00eam s\u1ee9c t\u1ed5ng l\u00fd b\u1eaft l\u00ednh, thu thu\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n ph\u00e1i l\u00ednh, l\u1ea1i d\u1ecbch, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 xu\u1ed1ng l\u00e0ng qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. Ai vi ph\u1ea1m, s\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng l\u00e0 Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c c\u00f3 n\u00f3i : \u201cSau khi trong t\u1ec9nh m\u1edbi y\u00ean, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ng\u1edd s\u1ee3. V\u1eady xin nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 v\u1ec1 d\u00e2n, \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n truy c\u1ee9u !\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i tr\u01b0\u1edbc kia v\u00ec th\u1ed5 ph\u1ec9 Tuy\u00ean Quang lan tr\u00e0n, th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb \u1ee9c hi\u1ebfp d\u1ee5 d\u1ed7, n\u00ean ta \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u1ee5 cho k\u1ebb n\u00e0o b\u1ecb \u00e9p theo th\u00ec mi\u1ec5n t\u1ed9i, k\u1ebb n\u00e0o ch\u1ed1ng quan, gi\u1ebft d\u00e2n th\u00ec b\u1eaft tr\u1ecb t\u1ed9i, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u00f2ng nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea3n tr\u1eafc v\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i thi h\u00e0nh ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ea1ng \u00e1c l\u1edbn t\u1ed9i to. Th\u1ebf l\u00e0 tr\u1eeb b\u1ea1o \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u01b0\u01a1ng d\u00e2n, th\u1ef1c \u0111\u00e3 c\u00e2n nh\u1eafc r\u1ea5t \u0111\u00fang m\u1ef1c. Hu\u1ed1ng chi sau khi vi\u1ec7c \u0111\u00e3 y\u00ean, c\u00e0ng n\u00ean l\u1eadp ph\u00e1p nghi\u00eam minh \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ta bi\u1ebft theo l\u00e0nh, tr\u00e1nh d\u1eef, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t t\u1ed1t x\u1ea5u m\u00e0 m\u1ed9t m\u1ef1c mu\u1ed1n b\u1ecf qua, kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi ? Ho\u1eb7c gi\u1ea3 ng\u01b0\u01a1i m\u1edbi k\u1ebf ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f3 \u00fd mua \u01a1n, cho n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf \u0111\u1ec3 chu\u1ed1c l\u1ea5y c\u00e1i ti\u1ebfng r\u1ed9ng r\u00e3i, m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1eafn \u0111o theo s\u1ef1 l\u00fd c\u00f3 ph\u1ea3i hay kh\u00f4ng. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf !\u201d<\/p>\n<p>Trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m c\u00f3 n\u00f3i : \u201cC\u00e1c s\u00e1ch Man trong t\u1ec9nh h\u1ea1t, \u0111\u1ea5t \u1edf hi\u1ec3m tr\u1edf v\u00e0 xa kh\u01a1i, th\u1ee7y th\u1ed5 kh\u00e1c nhau. M\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thu\u1ebf, d\u00f9ng nhi\u1ec1u th\u1ed5 d\u00e2n l\u00e0m h\u01b0\u1edbng d\u1eabn, s\u1ee3 kh\u00f4ng tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i t\u1ec7 h\u1ea1i l\u00e0 th\u1ed5 d\u00e2n th\u00f4ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Man ! V\u1eady xin c\u1ee9 6 s\u00e1ch l\u00e0m 1 thu\u1ed9c, \u0111\u1eb7t 1 thu\u1ed9c tr\u01b0\u1edfng, 3 thu\u1ed9c l\u00e0m 1 ch\u00e2u, \u0111\u1eb7t 1 ch\u00e2u tr\u01b0\u1edfng, sai h\u1ecd tr\u01b0ng thu thu\u1ebf kho\u00e1\u201d. Vua d\u1ee5 chu\u1ea9n cho tu\u1ef3 theo \u0111\u1ecba th\u1ebf li\u00ean l\u1ea1c nhau, ho\u1eb7c 2, 3 s\u00e1ch, ho\u1eb7c 4, 5 s\u00e1ch \u0111\u1eb7t l\u00e0m 1 l\u00fd ; 3, 4 l\u00fd \u0111\u1eb7t l\u00e0m 1 t\u1ed5ng, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi si\u00eang n\u0103ng, gi\u1ecfi giang cho l\u00e0m l\u00fd tr\u01b0\u1edfng t\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng, c\u1ea5p b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c. Duy k\u1ef3 nam v\u00e0 tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng l\u00e0 b\u1ea3n ngh\u1ec7 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5, cho ph\u00e9p [c\u00e1c s\u00e1ch Man] hi\u1ec7p c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 c\u00f9ng ki\u1ebfm \u0111\u1ec3 n\u1ed9p.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea Kinh T\u1ebf c\u00f3 n\u00f3i : \u201cB\u1ea5y nay gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i d\u1eady, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u c\u00f3 nh\u1eadn k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111\u1ec3 b\u1eaft gi\u1eb7c. Duy khi tra x\u00e9t ra \u0111\u1ea7u x\u1ecf gi\u1eb7c ho\u1eb7c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c qu\u00ea \u1edf h\u1ea1t kh\u00e1c, th\u00ec \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00ec th\u1ea5y h\u1ea1n b\u1eaft kh\u00f4ng k\u1ecbp, c\u00f3 khi kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ec3 l\u00f2ng g\u1eafng s\u1ee9c tra b\u1eaft. V\u1eady xin c\u0169ng \u0111\u1ecbnh cho k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111\u1ec3 h\u1ecd k\u1ecbp th\u1eddi ph\u00e1t gi\u00e1c ra \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n. Vua chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea3n h\u1ea1t x\u1ea3y s\u1ef1 vi\u1ec7c v\u00e0 bi\u1ec7t h\u1ea1t l\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n k\u1ebb ph\u1ea1m, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u bu\u1ed9c ph\u1ea3i \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n cho h\u1ecd n\u00e3 b\u1eaft, n\u1ebfu b\u1ea3n h\u1ea1t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea1m nh\u00e2n th\u00ec bi\u1ec7t h\u1ea1t c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb ; bi\u1ec7t h\u1ea1t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea1m nh\u00e2n th\u00ec b\u1ea3n h\u1ea1t c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb. H\u1ebft 3 h\u1ea1n, kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u1ea3 hai h\u1ea1t \u0111\u1ec1u b\u1ecb ngh\u1ecb x\u1eed.<\/p>\n<p>T\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a \u00e1n s\u00e1t Cao B\u1eb1ng l\u00e0 B\u00f9i Qu\u1ed1c Trinh c\u00f3 n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 l\u00ednh hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u1ee7a t\u1ec9nh c\u00f3 \u00edt, xin ph\u00e1i th\u00eam 400, 500 l\u00ednh c\u01a1 H\u00e0 N\u1ed9i ho\u1eb7c B\u1eafc Ninh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef ; c\u00e1c qu\u1ea3n v\u1ec7 3 c\u01a1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i, xin li\u1ec7u c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng cho nh\u01b0 l\u1ec7. C\u00e1c su\u1ea5t c\u01a1 v\u00e0 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i b\u1ecb b\u00e3i v\u1ec1, xin mi\u1ec5n cho vi\u1ec7c \u0111i l\u00ednh v\u00e0 dao d\u1ecbch \u0111\u1ec3 c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi d\u00e2n th\u01b0\u1eddng\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i b\u00e2y gi\u1edd gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e3 b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i d\u00f9ng nhi\u1ec1u l\u00ednh ? Tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 sai H\u00e0 N\u1ed9i ph\u00e1i \u0111\u1ebfn 200 l\u00ednh c\u01a1 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng th\u1ee7, c\u00f2n ph\u1ea3i ph\u00e1i th\u00eam l\u00e0m g\u00ec ? Duy c\u00f3 3 c\u01a1 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng b\u1ea5y nay theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c, c\u0169ng c\u00f3 ch\u00fat kh\u00f3 nh\u1ecdc ; v\u1eady chu\u1ea9n cho 3 vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c theo l\u1ec7 \u201ckh\u00f4ng c\u1ea7m qu\u00e2n\u201d, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng. Su\u1ea5t c\u01a1 v\u00e0 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, c\u0169ng gia \u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n cho vi\u1ec7c \u0111i l\u00ednh, dao d\u1ecbch v\u00e0 thu\u1ebf kho\u00e1\u201d.<\/p>\n<p>Sai quan \u0111i kinh l\u00fd s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3. D\u00f9ng : Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 C\u01a1 m\u1eadt \u0111\u1ea1i th\u1ea7n Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u00e0 L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng sung l\u00e0m Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i s\u1ee9 ; th\u1ef1 L\u1ec5 b\u1ed9 H\u1eefu th\u1ecb lang T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch v\u00e0 th\u1ef1 Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed sung l\u00e0m ph\u00f3 s\u1ee9 ; nh\u1eb1m gi\u1edd l\u00e0nh ng\u00e0y 18, mang c\u1edd v\u00e0 b\u00e0i, \u0111em theo c\u00e1c vi\u00ean d\u1ecbch tu\u1ef3 bi\u1ec7n, do \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y \u0111i. Chu\u1ea9n cho : c\u1ea5p \u1ea5n quan ph\u00f2ng v\u00e0 d\u1ea5u ki\u1ec1m cho Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng khi h\u1ed9i h\u00e0m t\u00e2u b\u00e1o ; c\u0169ng cho mang theo \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u0111\u00e3 c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 d\u00f9ng nh\u1eefng khi chia nhau \u0111i, n\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i t\u00e2u, ph\u1ea3i t\u01b0. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho \u0111\u1ea1i s\u1ee9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 400 quan ti\u1ec1n, ph\u00f3 s\u1ee9 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 200 quan ti\u1ec1n ; c\u00e1c tu\u1ef3 ph\u00e1i, c\u00e1c thu\u1ed9c binh v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau (2 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, 1 ch\u1ee7 s\u1ef1, 1 t\u01b0 v\u1ee5, 8 b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 12 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, 2 th\u1ecb v\u1ec7, 2 h\u1ed9 v\u1ec7, 2 gi\u00e1m th\u00e0nh, 6 tr\u1ea5n ph\u1ee7, 18 thu\u1ed9c binh, 10 ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u).<\/p>\n<p>D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e2n d\u00e2n s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n hu\u1ec7 s\u00e2u d\u00e0y c\u1ee7a c\u00e1c th\u00e1nh ((1) Ch\u1ec9 c\u00e1c ch\u00faa Nguy\u1ec5n.) ta, h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 \u0111\u1ee9c khoan ho\u00e0, l\u00f2ng nh\u00e2n \u0111\u1ee9c c\u1ee7a nh\u00e0 vua, phong t\u1ee5c tr\u1edf n\u00ean r\u1ea5t trung h\u1eadu, v\u1ed1n gi\u1eef t\u1ea5m l\u00f2ng t\u00f4n k\u00ednh th\u00e2n \u00e1i ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean. \u0110\u1ebfn khi Ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta v\u00e0o Nam, c\u00f3 c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 c\u00f9ng l\u00f2ng, c\u00f9ng \u0111\u1ee9c \u0111\u1ec3 l\u00e0m r\u01b0\u1eddng c\u1ed9t, c\u00f3 d\u00e2n trung ngh\u0129a b\u1ecf c\u1ee7a, b\u1ecf s\u1ee9c ra gi\u00fap, \u0111\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t qua nh\u1eefng b\u01b0\u1edbc gian nan. Cho n\u00ean qu\u00e2n 1 l\u1eef ((2) L\u1eef : \u0111\u01a1n v\u1ecb qu\u00e2n \u0111\u1ed9i x\u01b0a g\u1ed3m 500 ng\u01b0\u1eddi.), \u0111\u1ea5t 1 th\u00e0nh ((3) Th\u00e0nh : di\u1ec7n t\u00edch m\u1ed9t th\u00e0nh g\u1ed3m 10 d\u1eb7m vu\u00f4ng.), \u0111\u00e3 d\u1eb9p lo\u1ea1n, r\u1eeda th\u00f9, c\u00f3 c\u1ea3 to\u00e0n n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t. \u0110\u00f3 d\u00f9 do m\u1ec7nh tr\u1eddi gi\u00fap cho, nh\u01b0ng c\u0169ng v\u00ec d\u00e2n Nam K\u1ef3 c\u00f3 l\u00f2ng h\u00e1o ngh\u0129a, phong t\u1ee5c t\u1ed1t \u0111\u1eb9p m\u00e0 n\u00ean v\u1eady. V\u00e0i m\u01b0\u01a1i n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y v\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean quy\u1ec1n tr\u1ecdng tr\u1ea5n nh\u01b0 Hu\u1ef3nh C\u00f4ng L\u00fd v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t ch\u1ec9 bi\u1ebft tham lam qu\u00ea k\u1ec7ch \u0111\u1ec3 m\u01b0u vi\u1ec7c ri\u00eang, quen th\u00f3i ki\u00eau c\u0103ng m\u00e0 x\u00fac ph\u1ea1m ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean. Vi\u1ec7c cai tr\u1ecb v\u00e0 ph\u00e9p t\u1eafc l\u00e0m quan ng\u00e0y m\u1ed9t b\u1ecf m\u1ea5t, phong t\u1ee5c nh\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 l\u1ec1 th\u00f3i nh\u00e2n s\u0129 d\u1ea7n d\u1ea7n ki\u00eau c\u0103ng xa x\u1ec9. T\u1ec7 h\u1ea1i d\u1ed3n ch\u1ee9a, l\u00e2u ng\u00e0y quen n\u1ebfp, g\u00e2y n\u00ean tai ho\u1ea1 bi\u1ebfn lo\u1ea1n : L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i gi\u1eef th\u00e0nh l\u00e0m ph\u1ea3n gieo v\u1ea1 \u0111\u1ebfn d\u00e2n \u0111en. Gi\u1eb7c Xi\u00eam nh\u00f2m \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebd h\u1edf k\u00e9o \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n, l\u00e0m cho tai v\u1ea1 lan r\u1ed9ng bi\u00ean thu\u1ef3 ! Gi\u1ea3 s\u1eed k\u1ebb gi\u1eef \u0111\u1ea5t bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1eddng thi\u1ec7n \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho d\u00e2n, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m d\u00e2n bi\u1ebft h\u1ebft l\u00f2ng h\u1ebft s\u1ee9c \u0111\u1ec3 th\u1edd ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, th\u00ec sao \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 cu\u1ed9c bi\u1ebfn \u1ea5y ? Ngh\u0129 \u0111\u1ebfn khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta v\u00f4 c\u00f9ng \u0111au \u0111\u1edbn v\u00e0 t\u1ee9c gi\u1eadn ! K\u1ec3 t\u1eeb khi Nam K\u1ef3 c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn nay, l\u1ea1i phi\u1ec1n cho tr\u1eabm ph\u1ea3i v\u1ea5t v\u1ea3, m\u1eb7c s\u1edbm, \u0103n tr\u01b0a \u0111\u1ec3 tr\u00f9 li\u1ec7u vi\u1ec7c qu\u00e2n ; sai t\u01b0\u1edbng ra qu\u00e2n \u0111\u1ec3 d\u1eb9p y\u00ean lo\u1ea1n l\u1ea1c. May m\u00e0 qu\u00e9t s\u1ea1ch gi\u1eb7c gi\u00e3, y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean thu\u1ef3, m\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng d\u00e2n ta c\u00f9ng y\u00ean ngh\u1ec9.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i ngh\u0129 : \u0111\u1ea5t kh\u1edfi nghi\u1ec7p v\u01b0\u01a1ng ((1) Ch\u1ec9 Nam K\u1ef3 l\u00e0 \u0111\u1ea5t m\u00e0 Nguy\u1ec5n \u00c1nh d\u00f9ng l\u00e0m c\u0103n c\u1ee9 \u0111\u1ec3 g\u00e2y n\u1ed9i chi\u1ebfn v\u1edbi nh\u00e0 T\u00e2y S\u01a1n, l\u1eadp th\u00e0nh c\u01a1 nghi\u1ec7p tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n.) tr\u1ea3i qua m\u1ed9t phen bi\u1ebfn lo\u1ea1n n\u00e0y, vi\u1ec7c qu\u00e2n vi\u1ec7c d\u00e2n c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng t\u1ec7 h\u1ea1i \u0111\u1ecdng l\u1ea1i ch\u01b0a s\u1eeda \u0111\u1ed5i h\u1ebft, th\u00ec bu\u1ed9c ph\u1ea3i ch\u1ea5n ch\u1ec9nh s\u1eeda sang l\u1ea1i ; d\u00e2n t\u00ecnh c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u oan \u1ee9c ch\u01b0a th\u00f4ng \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft th\u00ec bu\u1ed9c ph\u1ea3i x\u00e9t x\u1eed v\u00e0 th\u00e2n oan. Nay ph\u00e1i Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 \u0111i \u0111\u1ebfn s\u00e1u t\u1ec9nh, thay tr\u1eabm kinh l\u00fd m\u1ed9t phen ; ph\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi vi\u1ec7c qu\u00e2n, d\u00e2n, h\u1ec5 \u0111i\u1ec1u h\u1ea1i n\u00ean b\u1ecf, \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i n\u00ean l\u00e0m th\u00ec \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t t\u00e2u l\u00ean m\u00e0 l\u00e0m. M\u00e0 vi\u1ec7c ranh gi\u1edbi ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t l\u1ea1i c\u00e0ng tr\u1ecdng y\u1ebfu. X\u01b0a nay ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec1u c\u00f3 ghi r\u00f5 m\u1eabu, s\u00e0o, th\u01b0\u1edbc, t\u1ea5c, \u0111\u00f3 l\u00e0 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i. C\u00e1c t\u1ec9nh trong kh\u1eafp n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf c\u1ea3, h\u00e1 c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 l\u1ea1i kh\u00e1c, ri\u00eang theo n\u1ebfp c\u0169 hay sao ? Trong s\u1ed5 ru\u1ed9ng \u00edt th\u1ea5y ghi r\u00f5 m\u1eabu, s\u00e0o v\u00e0 t\u1ea7ng b\u1eadc \u0111\u1eb3ng \u0111i\u1ec1n, m\u00e0 c\u1ee9 t\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t d\u00e2y, 1 th\u1eeda, c\u00f3 \u0111\u1ebfn 8, 9 ph\u1ea7n 10. Nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng nh\u1eefng h\u1ea7u nh\u01b0 qu\u00ea m\u00f9a, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 quy ch\u1ebf th\u1ed1ng nh\u1ea5t, m\u00e0 ranh gi\u1edbi kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng, l\u1ea1i d\u1ec5 sinh ra m\u1ed1i t\u1ec7. N\u1ebfu x\u1ea3y \u00e1n ki\u1ec7n tranh gi\u00e0nh th\u00ec \u0111\u00f4ng t\u00e2y t\u1ee9 ch\u00ed l\u1edd m\u1edd, kh\u00f4ng l\u1ea5y \u0111\u00e2u l\u00e0m ch\u1ee9ng c\u1ee9 ; quan l\u1ea1i gi\u1ea3o quy\u1ec7t, c\u01b0\u1eddng h\u00e0o \u0111i\u00eau toa c\u00e0ng d\u1ec5 xoay xo\u1ea3, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 x\u1eed \u00e1n d\u1ee9t kho\u00e1t v\u00e0 d\u1eadp t\u1eaft tranh gi\u00e0nh ? Th\u1ef1c c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u b\u1ea5t ti\u1ec7n. Tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd c\u00f2n c\u1ee9 r\u1eadp theo, ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u1ec1 ra vi\u1ec7c n\u00e0y. Nay s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u00e3 y\u00ean, th\u00ec vi\u1ec7c n\u00e0y ph\u1ea3i n\u00ean kinh l\u00fd l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc. X\u01b0a, vua V\u0169 nh\u00e0 H\u1ea1 \u0111\u00e3 l\u00e0m xong vi\u1ec7c tr\u1ecb th\u1ee7y, ph\u1ea3i \u0111o \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ngay. Vua Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng nh\u00e0 Chu khi v\u00f5 c\u00f4ng \u0111\u00e3 ho\u00e0n th\u00e0nh, li\u1ec1n chia \u0111\u1ecbnh c\u01b0\u01a1ng th\u1ed5. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec s\u1ef1 th\u1ebf b\u1eaft bu\u1ed9c, ch\u1ee9 c\u00f3 ph\u1ea3i th\u00edch l\u00e0m v\u1ed9i v\u00e0ng th\u1ebf \u0111\u00e2u ?<\/p>\n<p>\u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u1ea5y b\u1ed1n b\u1ec3 l\u00e0m gi\u00e0u, \u0111i\u1ec1u thi\u1ebfu th\u1ed1n c\u00f3 ph\u1ea3i \u1edf ti\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u00e2u. Vi\u1ec7c ta mi\u1ec5n thu\u1ebf kho\u00e1 th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 l\u00e0m m\u00e3i, n\u00e0o c\u00f3 ti\u1ebfc g\u00ec ! h\u00e1 c\u00f3 th\u00e8m so k\u00e8 t\u1eebng m\u1eabu t\u1eebng s\u00e0o ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 c\u1ea7u th\u00eam nhi\u1ec1u thu\u1ebf \u0111\u00e2u ? Sau khi \u0111o \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng xong, n\u1ebfu c\u00f3 ph\u1ea3i t\u0103ng thu\u1ebf, tr\u1eabm s\u1ebd li\u1ec7u ra l\u1ec7nh khoan h\u1ed3ng. \u0110\u00f3 ch\u1ec9 v\u00ec mu\u1ed1n cho d\u00e2n \u0111en c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng theo \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh, \u0111\u1ec1u vui th\u00e1i b\u00ecnh. D\u00e2n ta v\u1ed1n \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng tri l\u01b0\u01a1ng n\u0103ng, n\u00ean s\u1ed1ng y\u00ean \u1ed5n, \u0111\u1eebng n\u00ean ng\u1edd s\u1ee3. N\u1ebfu c\u00f3 ai mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn quan Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n t\u1ed1 c\u00e1o oan u\u1ed5ng th\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u1ef1c c\u1ea7n thi\u1ebft l\u1ee3i h\u1ea1i m\u1edbi cho ph\u00e9p t\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y. N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m \u0111em tr\u00ecnh nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t kh\u00f4ng c\u1ea7n thi\u1ebft, v\u00e0 v\u00ec vu kh\u1ed1ng hi\u1ec1m th\u00f9 th\u00ec c\u0169ng s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0111o ru\u1ed9ng l\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1 quan tr\u1ecdng, quy\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0m, th\u00ec ph\u1ea3i c\u1ee9 s\u1ef1 th\u1ef1c r\u00f5 r\u00e0ng m\u00e0 khai b\u00e1o, khi\u1ebfn cho ranh gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh \u0111\u1ec3 noi theo m\u00e3i m\u00e3i. N\u1ebfu ai c\u1ed1 \u00fd gian d\u1ed1i, d\u1ee5ng t\u00ecnh \u1ea9n l\u1eadu, gi\u1ea3m b\u1edbt, m\u1ed9t khi ph\u00e1t gi\u00e1c s\u1ebd ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n m\u1ed9t b\u1eadc. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho b\u1ecdn \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh : tr\u01b0\u1edbc n\u00ean \u0111em \u00fd ch\u00ednh n\u00e0y hi\u1ec3u d\u1ee5 cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cChuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y l\u00e0 vi\u1ec7c r\u1ea5t quan tr\u1ecdng, l\u1edbn lao. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch l\u1ef1a ch\u1ecdn, ph\u1ea3i n\u00ean m\u1edf r\u1ed9ng m\u01b0u hay, l\u00e0m l\u1ee3i tr\u1eeb h\u1ea1i, g\u1ee1 oan u\u1ed5ng cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0y. Ph\u00e0m l\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i m\u1ed9t m\u1ef1c c\u00f4ng b\u1eb1ng, trung tr\u1ef1c, \u0111\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 th\u1ea3y \u0111\u1ec1u \u1ed5n tho\u1ea3, nh\u01b0 ch\u00ednh tr\u1eabm th\u00e2n \u0111i kinh l\u00fd v\u1eady. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2u n\u00ean tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c \u00fd c\u1ee7a tr\u1eabm \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c \u00eam th\u1ea5m y\u00ean \u1ed5n. L\u1ea1i ph\u1ea3i nghi\u00eam r\u0103n b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 bi\u1ec7n : c\u1ea7n theo l\u1ebd c\u00f4ng, gi\u1eef ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00e2y m\u1ed1i t\u1ec7 h\u1ea1i. C\u00e1c quan l\u1ea1i c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1ec5 c\u00f3 ai ch\u1eadm tr\u1ec5, h\u1eefng h\u1edd, ho\u1eb7c kh\u00f4ng c\u00f4ng b\u1eb1ng kh\u00f4ng gi\u1eef ph\u00e9p, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c c\u1ee9 th\u1ef1c, nghi\u00eam kh\u1eafc h\u1eb7c t\u00e2u, kh\u00f4ng ch\u00fat n\u1ec3 nang, gi\u1ea5u gi\u1ebfm. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u1eefng s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m, chu\u1ea9n cho c\u00e1c quan t\u1ec9nh ph\u1ea3i hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng l\u00e0m theo\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 cho Gia \u0110\u1ecbnh : \u201cCh\u1ecdn ph\u00e1i 1 qu\u1ea3n c\u01a1, 4 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 200 bi\u1ec1n binh, ch\u1edd khi s\u1ee9 th\u1ea7n \u0111\u1ebfn c\u1eeda bi\u1ec3n thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t, l\u1eadp t\u1ee9c \u0111\u1ebfn ngh\u00eanh ti\u1ebfp, l\u00e0m thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. T\u1eeb sau, kh\u00f4ng c\u1ee9 s\u1ee9 th\u1ea7n \u1edf t\u1ec9nh n\u00e0o, h\u1ec5 4 vi\u00ean h\u1ed9i l\u1ea1i, l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u00ec \u0111\u1ec1u do h\u1ea1t s\u1edf t\u1ea1i ph\u00e1i c\u1ea5p \u0111\u1ee7 s\u1ed1 [quan qu\u00e2n nh\u01b0 tr\u00ean]. N\u1ebfu h\u1ecd chia \u0111i kinh l\u00fd, th\u00ec \u0111\u1ea1i s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 1 qu\u1ea3n c\u01a1, 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 80 bi\u1ec1n binh, ph\u00f3 s\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 50 bi\u1ec1n binh theo \u0111i l\u1ec7 thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u00e3nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh sung l\u00e0m C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ; th\u1ef1 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng quy\u1ec1n Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m ki\u00eam coi T\u00e0o ch\u00ednh, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c ki\u00eam coi H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n, T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu v\u00e0 H\u1eefu th\u1ecb lang l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Trung quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 Binh ; L\u00ea V\u0103n Trung l\u1ea1i ki\u00eam coi Th\u00f4ng ch\u00ednh ty.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : nguy\u00ean th\u1ef1 Ph\u1ee7 do\u00e3n V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i, hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u1ea3 th\u1ecb lang L\u00ea B\u00e1 T\u00fa quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i khai m\u1ecf v\u00e0ng N\u00f4ng \u0110\u1ed3n \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n (theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : h\u1eb1ng n\u0103m, n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0ng 5 l\u1ea1ng, \u0111em b\u00e1n v\u00e0ng c\u00e1m 5 l\u1ea1ng).<\/p>\n<p>Di\u1ec5n t\u1eadp voi chi\u1ebfn \u1edf ngo\u00e0i Nam giao. Vua th\u00e2n \u0111i duy\u1ec7t. Voi h\u00fac h\u1ed5 m\u1ea1nh, \u0111\u1ea5u v\u1edbi s\u01b0 t\u1eed, c\u00f3 1, 2 con s\u1ee3 ch\u1ea1y l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. Nh\u1eefng k\u1ebb ch\u0103n v\u00e0 c\u01b0\u1ee1i voi \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, quan coi qu\u1ea3n b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. Sau \u0111\u00f3, b\u1ecdn qu\u1ea3n t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ch\u0103n voi, h\u1eb1ng ng\u00e0y, ch\u0103m ch\u1ec9 di\u1ec5n t\u1eadp, m\u1edbi v\u00e0i tu\u1ea7n, g\u1eb7p k\u1ef3 thao di\u1ec5n, nhi\u1ec1u voi \u0111\u00e3 m\u1ea1nh b\u1ea1o, h\u0103ng t\u1ee3n, li\u1ec1n th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng. Ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gi\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c khai ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>Hai b\u1ed9 H\u1ed9, L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cQu\u00ea ngo\u1ea1i c\u1ee7a Di\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng l\u00e0 x\u00e3 An Du (thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb), ng\u1ee5 qu\u00e1n c\u1ee7a Quy Qu\u1ed1c c\u00f4ng l\u00e0 x\u00e3 An Qu\u00e1n (thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam) \u0111\u1ec1u v\u00ec l\u00e0 l\u00e0ng h\u1ecd ngo\u1ea1i nh\u00e0 vua, \u0111\u01b0\u1ee3c tha \u0111i l\u00ednh, dao d\u1ecbch v\u00e0 thu\u1ebf kho\u00e1. V\u1ea3, b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 ban \u01a1n cho qu\u00ea ngo\u1ea1i, l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng trung h\u1eadu, m\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t ra \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 c\u0169ng n\u00ean c\u00e2n nh\u1eafc li\u1ec7u l\u01b0\u1ee3ng cho v\u1eeba ph\u1ea3i. X\u00e3 V\u0103n X\u00e1 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0) l\u00e0 ch\u00ednh qu\u00e1n c\u1ee7a Hoa qu\u1ed1c c\u00f4ng, d\u00e2n \u0111inh \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 t\u1ea1p d\u1ecbch, c\u1ee9 l\u1ea5y 30 n\u0103m l\u00e0m h\u1ea1n \u0111\u1ed9 ; ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf, c\u0169ng l\u1ea5y 3 ho\u1eb7c 5 n\u0103m l\u00e0m h\u1ea1n \u0111\u1ed9 ; c\u00f2n vi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u00ednh c\u0169ng nh\u01b0 d\u00e2n trong huy\u1ec7n. Nay x\u00e3 An Du, x\u00e3 An Qu\u00e1n \u0111\u1ec1u ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u00ednh qu\u00ea c\u1ee7a hai Qu\u1ed1c c\u00f4ng, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n l\u00ednh v\u00e0 tha thu\u1ebf \u0111\u1ebfn v\u00e0i m\u01b0\u01a1i n\u0103m nay, \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u01b0u h\u1eadu nh\u01b0 th\u1ebf, so v\u1edbi ch\u1ed7 kh\u00e1c, th\u1ef1c ch\u01b0a qu\u00e2n b\u00ecnh. V\u1eady \u0111\u1ed1i v\u1edbi hai x\u00e3 \u1ea5y, xin c\u1ee9 chi\u1ebfu s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed5 \u0111inh, theo l\u1ec7, tuy\u1ec3n l\u00ednh v\u00e0 c\u00f9ng ch\u1ecbu thu\u1ebf th\u00e2n, dao d\u1ecbch v\u1edbi d\u00e2n trong h\u1ea1t. C\u00f2n ru\u1ed9ng th\u1edd c\u1ee7a Di\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng, tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p 200 m\u1eabu \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb (c\u00e1c x\u00e3 Thanh H\u00e0, \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean, M\u1ef9 X\u00e1, Kim \u0110\u00f4i thu\u1ed9c Th\u1eeba Thi\u00ean 99 m\u1eabu ; hai x\u00e3 Lam Th\u1ee7y, Thi \u00d4ng thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb h\u01a1n 100 m\u1eabu), tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n y l\u1eddi ngh\u1ecb, giao ru\u1ed9ng th\u1edd \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb cho d\u00e2n l\u0129nh tr\u01b0ng, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ed5i c\u1ea5p b\u1eb1ng 500 quan ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang. (Di\u1ec5n Qu\u1ed1c c\u00f4ng kh\u00f4ng con k\u1ebf t\u1ef1. \u0110\u1ec1n th\u1edd Qu\u1ed1c c\u00f4ng v\u00e0 phu nh\u00e2n c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ed1 m\u1eb9, t\u1ed5 ti\u00ean qu\u1ed1c c\u00f4ng, v\u1eabn tr\u00edch 200 quan \u0111\u1ec3 th\u1edd c\u00fang Qu\u1ed1c c\u00f4ng v\u00e0 phu nh\u00e2n, 300 quan \u0111\u1ec3 th\u1edd c\u00fang b\u1ed1 m\u1eb9 v\u00e0 t\u1ed5 ti\u00ean Qu\u1ed1c c\u00f4ng). C\u00f2n ru\u1ed9ng \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, xin c\u0169ng giao cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i l\u0129nh canh n\u1ed9p thu\u1ebf. Vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang Quy Qu\u1ed1c c\u00f4ng, xin c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng 200 quan. L\u1ec7 2 k\u1ef3 t\u1ebf xu\u00e2n, thu v\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng, c\u1ee7a c\u00f4ng \u0111\u1ec1u n\u00ean \u0111\u00ecnh ch\u1ec9. 100 m\u1eabu ru\u1ed9ng th\u1edd (\u1edf 2 x\u00e3 Ho\u00e0 \u0110a v\u00e0 H\u00e0 Tr\u1eef thu\u1ed9c Th\u1eeba Thi\u00ean) l\u00e0 ru\u1ed9ng t\u01b0 c\u1ee7a T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc L\u01b0\u1ee3ng, xin giao cho con trai l\u00e0 T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc Kh\u1ea3i c\u00e0y c\u1ea5y n\u1ed9p thu\u1ebf theo nh\u01b0 l\u1ec7. Hai \u0111\u1ec1n \u1edf ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh, h\u00e0ng n\u0103m, m\u1ecdi l\u1ec5 ti\u1ebft, b\u00f2, l\u1ee3n th\u00ec do Th\u1eeba Thi\u00ean, c\u1ed7 b\u00e0n, l\u1ec5 ph\u1ea9m th\u00ec do vi\u00ean gi\u00e1m th\u1ee7 l\u0129nh ti\u1ec1n c\u00f4ng mua s\u1eafm. Nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u00ean \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 L\u1ec5 soi x\u00e9t coi qu\u1ea3n. \u0110\u1ec1n th\u1edd c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o h\u01b0 n\u00e1t th\u00ec do Th\u1eeba Thi\u00ean t\u00e2u xin s\u1eeda ch\u1eefa\u201d. Vua y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>Ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e0o s\u00f4ng C\u1eedu An. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean Tr\u1ecbnh Quang Khanh v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng li\u00ean danh \u0111\u1ee9ng chung t\u1edd t\u00e2u xin : \u201c2 \u0111o\u1ea1n d\u00f2ng s\u00f4ng m\u1edbi c\u1eafm n\u00eau, c\u1ee9 theo c\u00e1ch th\u1ee9c m\u00e0 l\u00e0m. C\u00e1c \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng c\u0169 thuy\u1ec1n v\u1eabn \u0111i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i kh\u01a1i v\u00e9t n\u1eefa. C\u00e1c c\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1eeda v\u00e0 c\u1ed1ng c\u00f3 c\u1eeda \u0111\u1ec1u \u0111\u00ecnh l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t n\u1eefa. R\u1ed3i li\u1ec7u \u0111\u00f3ng c\u1ecdc v\u00e0 k\u00e8 \u1edf hai b\u00ean \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng n\u01b0\u1edbc x\u00f3i. L\u1ea1i, v\u1ec1 vi\u1ec7c t\u1ea1m \u0111\u1eafp \u0111\u00ea ng\u1eafn, n\u0103m ngo\u00e1i \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n, sau khi \u0111\u00e0o s\u00f4ng xong r\u1ed3i th\u00ec b\u1ecf \u0111\u00ea \u1ea5y \u0111i ; nay h\u1ecfi ra ru\u1ed9ng chi\u00eam c\u00e1c huy\u1ec7n c\u00f2n c\u00f3 l\u00faa mu\u1ed9n, n\u1ebfu b\u1ecf \u0111\u00ea \u1ea5y th\u00ec \u0111\u1ebfn ti\u1ebft ti\u1ec3u m\u00e3n, n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eaby, l\u00faa kh\u00f4ng kh\u1ecfi b\u1ecb ng\u1eadp ! Xin \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng th\u00e1ng t\u01b0, th\u00e1ng n\u0103m, sau khi thu ho\u1ea1ch, h\u00e3y b\u1ecf \u0111\u00ea \u1ea5y \u0111i\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi xin.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00e0o s\u00f4ng C\u1eedu An v\u1ed1n \u0111\u1ec3 tho\u00e1t n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng C\u00e1i. Qu\u00e3ng \u0111\u00ea ng\u1eafn \u1ea5y t\u1ea5t ph\u1ea3i b\u1ecf, duy ch\u1ec9 lo v\u1ec1 l\u00faa mu\u1ed9n, m\u00e0 t\u1ea1m \u0111\u1ec3, ch\u1ec9 l\u00e0m trong n\u0103m nay th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f2n t\u1eeb sang n\u0103m tr\u1edf v\u1ec1 sau, \u0111\u00ea \u1ea5y \u0111\u00e3 b\u1ecf, con s\u00f4ng c\u0169 l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 h\u1ed9 \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc to v\u1ec1 m\u00f9a h\u1ea1, th\u00ec l\u00faa mu\u1ed9n ch\u01b0a ch\u1eafc kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00e1i lo b\u1ecb ng\u1eadp. Theo \u00fd tr\u1eabm m\u00e0 n\u00f3i, th\u00ec h\u1ea1t \u1ea5y, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn c\u1ea5y hai v\u1ee5 chi\u00eam m\u00f9a, ru\u1ed9ng chi\u00eam c\u00e0y c\u1ea5y ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i l\u00faa m\u00f9a thu ho\u1ea1ch r\u1ed3i, th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i mu\u1ed9n. Nay khai 1 con s\u00f4ng n\u00e0y, l\u00faa m\u00f9a kh\u00f4ng c\u1ea5y, ru\u1ed9ng chi\u00eam c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m s\u1edbm. Chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i, H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 b\u1ecdn ph\u1ee7, huy\u1ec7n h\u1ebft l\u00f2ng l\u00e0m vi\u1ec7c khuy\u1ebfn n\u00f4ng : \u0111\u1ebfn v\u1ee5 n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu r\u00fat r\u1ed3i th\u00ec n\u00ean gieo m\u1ea1 ngay. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 th\u00e1ng 11, 12 th\u00ec c\u1ea5y, c\u1ed1t sao sang n\u0103m ph\u1ea3i thu ho\u1ea1ch xong tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebft ti\u1ec3u m\u00e3n m\u1edbi l\u00e0 th\u1eadt kh\u00e9o. \u0110\u00f3 l\u00e0 v\u00ec tr\u1eabm r\u1ea5t lo cho d\u00e2n m\u00e0 ph\u1ea3i tr\u00f4ng xu\u1ed1ng. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean th\u1ec3 theo \u00fd tr\u1eabm !\u201d.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m ngo\u00e1i, d\u00e2n trong h\u1ea1t b\u1ed7ng h\u01a1i m\u1ea5t m\u00f9a, t\u1eeb khi nh\u1edd \u01a1n ph\u00e1t ch\u1ea9n, \u0111\u00e3 c\u00f3 v\u1ebb kh\u00e1. Nay g\u1eb7p l\u00fac gi\u00e1p h\u1ea1t, h\u1ea1ng tr\u00e1ng c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 s\u1ed1ng b\u1eb1ng s\u1ee9c m\u00ecnh, duy h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 nua, t\u00e0n t\u1eadt, m\u1ed3 c\u00f4i, th\u01a1 \u1ea5u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1t ch\u1ea9n th\u00ec kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 s\u1ed1ng qua ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 x\u00e9t xem ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ngh\u00e8o \u0111\u00f3i th\u00ec ph\u00e1t ch\u1ea9n cho ti\u1ec1n, g\u1ea1o 1 l\u1ea7n (ngh\u00e8o l\u1eafm : \u0111\u01b0\u1ee3c 5 ti\u1ec1n, 15 uy\u1ec3n g\u1ea1o ; ngh\u00e8o v\u1eeba : 3 ti\u1ec1n, 10 uy\u1ec3n g\u1ea1o ; tr\u1ebb con : theo h\u1ea1ng ngh\u00e8o v\u1eeba, ph\u00e1t m\u1ed9t n\u1eeda).<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u0110inh M\u00e3o, t\u1ebf tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e0n Nam Giao. H\u1eb1ng n\u0103m, ng\u1ef1 gi\u00e1 qua s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng, qua b\u1edd s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i qua c\u1ea7u phao. Vua ngh\u0129 : l\u00e0m c\u1ea7u, phi\u1ec1n v\u00e0 v\u1ea5t v\u1ea3, chi b\u1eb1ng \u0111i thuy\u1ec1n cho ti\u1ec7n, b\u00e8n chu\u1ea9n cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 t\u1ebf Nam Giao, tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y, vua ng\u1ef1 thuy\u1ec1n l\u1ea7u V\u0129nh Ninh, theo \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng \u0111\u1ebfn b\u1ebfn \u0111\u00f2 D\u01b0\u01a1ng Xu\u00e2n, l\u00ean b\u1ed9, \u0111\u1ebfn Trai cung. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea \u0111em qu\u00e2n kh\u01a1i v\u00e9t c\u1eeda s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng, l\u1ea1i x\u00e2y b\u1eadc th\u1ec1m \u1edf b\u1edd ph\u00eda nam b\u1ebfn D\u01b0\u01a1ng Xu\u00e2n \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n l\u00ean b\u1ed9. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y t\u1ebf, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn Trai cung. Khi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng, vua th\u1ea5y m\u1ed9t vi\u00ean qu\u00e2n hi\u1ec7u theo h\u1ea7u, r\u1ea5t quen m\u1eb7t, h\u00ecnh nh\u01b0 c\u00e1ch \u0111\u00e2y v\u00e0i ch\u1ee5c n\u0103m nhi\u1ec1u l\u1ea7n v\u1eabn g\u1eb7p. H\u1ecfi ra th\u00ec l\u00e0 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Tr\u1ea7n Vi\u1ebft Qu\u1ef3nh \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u qu\u00e2n t\u1eeb n\u0103m T\u00e2n D\u1eadu [1801], nay \u1edf s\u1ed5 v\u1ec7 T\u1ea3 d\u1ef1c Trung nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m, \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf Tuy\u00ean Quang, d\u1ef1 c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng lao. Khi h\u1ed3i loan, vua l\u1eadp t\u1ee9c sai c\u1ea5t nh\u1eafc Qu\u1ef3nh, b\u1ed5 l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cB\u1ea5y nay c\u00e1c quan ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh c\u1eed ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh bi\u1ebft \u0111\u1ec3 b\u1ed5 sung v\u00e0o ch\u00e2n khuy\u1ebft kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, v\u1eady m\u00e0 h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi th\u00e2m ni\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111o\u00e1i t\u1edbi, th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 c\u1eed ch\u01b0a h\u1eb3n \u0111\u00e3 c\u00f4ng b\u1eb1ng c\u1ea3, ch\u1eafc r\u1eb1ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 k\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1m v\u00e0o s\u1ed1 \u0111\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng l\u00e0 bi\u1ebft th\u1ed5i s\u00e1o. V\u1eady truy\u1ec1n ch\u1ec9 b\u1ecdn ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh v\u00e0 qu\u1ea3n quan \u0111\u1ec1u n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng x\u00e9t k\u1ef9 c\u00e1c t\u01b0\u1edbng thu\u1ed9c quy\u1ec1n, gi\u1eef c\u00f4ng t\u00e2m m\u00e0 \u0111\u1ec1 c\u1eed ho\u1eb7c h\u1eb7c t\u00e2u : ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i th\u00ec \u0111\u01b0a l\u00ean, k\u1ebb b\u1ea5t t\u00e0i th\u00ec \u0111\u1ea9y xu\u1ed1ng. Ho\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc kia tr\u00f3t \u0111\u1ec1 c\u1eed l\u1ea7m, nay m\u1edbi bi\u1ebft l\u00e0 \u01b0\u01a1n h\u00e8n kh\u00f4ng kham n\u1ed5i th\u00ec chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c n\u00eau t\u00ean, h\u1eb7c t\u00e2u, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 c\u00e1ch hay tru\u1ea5t. Ho\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc kia ch\u01b0a bi\u1ebft l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi, ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u1ec1 c\u1eed, nay m\u1edbi x\u00e9t ra c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng chu\u1ea9n cho t\u00e2u r\u00f5 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 c\u1ea5t d\u00f9ng ; \u0111\u1eebng cho r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ec1 c\u1eed l\u1ea7m m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m n\u00eau ra, hay l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a k\u1ecbp \u0111\u1ec1 c\u1eed m\u00e0 kh\u00f4ng d\u00e1m xin n\u1eefa. Ch\u1ec9 c\u1ea7n gi\u1eef c\u00f4ng b\u00ecnh, ch\u00ednh tr\u1ef1c \u0111\u1eebng c\u00f3 ch\u00fat l\u00f2ng v\u00ec y\u00eau hay gh\u00e9t \u1edf trong \u0111\u00f3, m\u1edbi l\u00e0 k\u1ebb bi\u1ebft ti\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi th\u1edd vua, kh\u00f4ng th\u1eb9n v\u1edbi ch\u1ee9c ph\u1eadn m\u00ecnh. N\u1ebfu m\u1ed9t m\u1ef1c im l\u1eb7ng kh\u00f4ng n\u00f3i, kh\u00f4ng bi\u1ebft ph\u1eadn bi\u1ec7t k\u1ebb d\u1edf, ng\u01b0\u1eddi hay, \u0111\u1ec3 tr\u1eabm m\u1ed9t ng\u00e0y kia ph\u00e1t gi\u00e1c ra \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u1ea5t s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Nam c\u00f3 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c nh\u00e0 Thanh \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn \u0110\u1ea1i \u00e1p v\u00e0 Ti\u1ec3u \u00e1p. Quan t\u1ec9nh ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. Li\u1ec1n ph\u00e1i Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00e1ch \u0111em bi\u1ec1n binh \u0111\u00e1p 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4 v\u00e0 thuy\u1ec1n l\u00ea ra c\u1eeda Thu\u1eadn An, chia \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u h\u1ea3i ph\u1eadn c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. Sau \u0111\u00f3, v\u00ec thuy\u1ec1n \u00f4, thuy\u1ec1n l\u00ea \u0111\u1ec1u nh\u1ecf, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u1edf l\u00e2u tr\u00ean m\u1eb7t bi\u1ec3n, l\u1ea1i sai th\u1ef1 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u00fd \u0111em h\u01a1n 200 bi\u1ec1n binh ph\u00e1o th\u1ee7 c\u1ea3 th\u1ee7y l\u1eabn b\u1ed9 chia \u0111\u00e1p 2 thuy\u1ec1n An H\u1ea3i v\u00e0 Tu\u1ea7n H\u1ea3i c\u00f3 nhi\u1ec1u d\u00e2y, ch\u1edf theo \u0111\u1ea1i b\u00e1c, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n, \u0111\u1ea1n li\u00ean ch\u00e2u, \u0111\u1ea1n lan can, h\u1ecfa \u0111inh c\u1ea7u, \u1ed1ng phun l\u1eeda, m\u00f3c s\u1eaft v\u00e0 m\u1ecdi th\u1ee9 kh\u00ed gi\u1edbi d\u1ee5ng c\u1ee5 d\u00f9ng v\u00e0o th\u1ee7y chi\u1ebfn, h\u1ecfa c\u00f4ng, h\u1ee3p v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00e1ch \u0111\u00e3 ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc, tr\u00edch l\u1ea5y 2 chi\u1ebfc trong c\u00e1c thuy\u1ec1n \u00f4, l\u00ea, chi\u1ebfu theo c\u00e1c m\u1eb7t bi\u1ec3n t\u1eeb Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam, \u0111\u1ebfn Ph\u00fa Y\u00ean, ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn r\u00fa Bi\u1ec7n, \u0111i \u0111i, l\u1ea1i l\u1ea1i nh\u01b0 m\u1eafc c\u1eedi. N\u1ebfu th\u1ea5y c\u00f3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nh\u00e0 Thanh d\u1ecb d\u1ea1ng kh\u1ea3 nghi l\u1ea3ng v\u1ea3ng tr\u00ean bi\u1ec3n, l\u1eadp t\u1ee9c k\u00e9o c\u1edd chi\u00eau h\u00e0ng hi\u1ec7p l\u1ea1i n\u00e3 b\u1eaft. Thuy\u1ec1n n\u00e0o x\u00e9t ra l\u00e0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n th\u00ec tha, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1edbp b\u00f3c ; thuy\u1ec1n n\u00e0o d\u00e1m ch\u1ed1ng c\u1ef1 l\u1ea1i th\u00ec ra s\u1ee9c b\u1eaft ngay, c\u1ed1t b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c. Chu\u1ea9n cho : t\u1eeb sau, h\u1eb1ng n\u0103m, th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng hai, \u1edf Kinh, theo l\u1ec7 \u1ea5y, ph\u00e1i ra \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n ; \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ven bi\u1ec3n, c\u0169ng c\u1ee9 th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng \u1ea5y, ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n \u1edf t\u1ec9nh v\u00e0 \u1edf c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7, th\u00e1ng 8 m\u00f9a n\u01b0\u1edbc l\u00ean th\u00ec r\u00fat v\u1ec1. Duy c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean c\u1ee9 th\u00e1ng 4 ph\u00e1i \u0111i, th\u00e1ng 10 r\u00fat v\u1ec1. H\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u1eddng l\u1ec7.<\/p>\n<p>Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 \u00edt m\u01b0a.<\/p>\n<p>X\u00e2y t\u01b0\u1eddng bao quanh v\u01b0\u1eddn Th\u01b0\u1eddng Thanh (\u1edf b\u1edd ph\u00eda nam s\u00f4ng Ng\u1ef1 H\u00e0 trong Kinh, cao 6 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, d\u00e0y 1 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c ; tr\u01b0\u1edbc sau, t\u1ea3, h\u1eefu, \u0111\u1ec1u m\u1edf c\u1eeda). Trong v\u01b0\u1eddn d\u1ef1ng nh\u00e0 Ho\u00e0 C\u1ea3m.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd M\u00e3o, ti\u1ebft Thanh minh, vua th\u00e2n r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu \u0111i y\u1ebft l\u0103ng Thi\u00ean Th\u1ee5.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : c\u00e1c Ch\u00e1nh Ph\u00f3 l\u00e3nh binh c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2ng th\u01b0 ni\u00eam phong b\u00e0n n\u00f3i ch\u00ednh s\u1ef1. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cL\u00e3nh binh v\u00e0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh tr\u1ea5n th\u1ee7 m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u00e1ch nhi\u1ec7m to, c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u1eb7ng. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1ee3i h\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u1ecfng \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 nh\u1eefng s\u1ef1 b\u1ea5t c\u00f4ng, b\u1ea5t ph\u00e1p c\u1ee7a c\u00e1c quan l\u1ea1i \u0111\u1ec1u n\u00ean n\u00f3i c\u1ea3. Tr\u01b0\u1edbc v\u00ec cho h\u1ecd l\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n xu\u1ea5t th\u00e2n, kh\u00f4ng v\u00ed v\u1edbi B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, cho n\u00ean kh\u00f4ng ban c\u1ea5p cho h\u1ed9p \u0111\u1ef1ng t\u1eadp t\u00e2u. Nay ngh\u0129 : h\u1ecd \u0111\u00e3 l\u00e0m quan to, n\u1ebfu kh\u00f4ng cho n\u00f3i, th\u00ec h\u1ecd c\u1ee9 cho l\u00e0 l\u1ec7 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i, d\u1eabu c\u00f3 mu\u1ed1n n\u00f3i c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m tr\u00ecnh b\u00e0y l\u00ean. Th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1i \u00fd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh d\u1eabn \u0111\u1ea1o cho ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c ch\u00e1nh, ph\u00f3 l\u00e3nh binh c\u00e1c t\u1ec9nh : n\u1ebfu \u0111\u00edch x\u00e1c th\u1ea5y t\u00ecnh t\u1ec7 quan l\u1ea1i, vi\u1ec7c l\u1ee3i h\u1ea1i c\u1ee7a qu\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 m\u1ecdi s\u1ef1 th\u1ec3 quan tr\u1ecdng \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i t\u00e2u l\u00ean th\u00ec chu\u1ea9n cho kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 k\u1ef3 h\u1ea1n n\u00e0o, l\u1eadp t\u1ee9c t\u01b0 m\u01b0\u1ee3n h\u1ed9p t\u1eadp t\u00e2u c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00e1nh, \u00e1n s\u00e1t c\u00f9ng t\u1ec9nh vi\u1ebft s\u1edb \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh, nh\u00e2n ti\u1ec7n g\u1eedi \u0111i ho\u1eb7c sai ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 Th\u1ecb v\u1ec7 x\u1ee9 \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n t\u00e2u. N\u1ebfu kh\u00f4ng vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn vi\u1ebft thay c\u0169ng kh\u00f4ng sao, mi\u1ec5n l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 n\u00f3i \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c th\u1ea5y v\u00e0 bi\u1ebft r\u00f5 th\u1ef1c \u0111\u00edch x\u00e1c, c\u00f3 quan h\u1ec7 c\u1ea7n thi\u1ebft ; n\u1ebfu ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n l\u00e0m gi\u1ea5y t\u1edd cho \u0111\u1ee7 l\u1ec7 \u0111\u1ec3 ph\u00ed c\u00f4ng ch\u1ea1y tr\u1ea1m\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i v\u00ec \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y kh\u00f4ng \u0111\u1eb7t B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, v\u00e0 ch\u01b0a l\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c Hi\u1ec7p t\u00e1n c\u01a1 v\u1ee5, n\u00ean ra l\u1ec7nh cho quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y l\u00e0m s\u1eb5n 3 h\u1ed9p t\u1eadp t\u00e2u, 1 b\u1ed9 kho\u00e1 v\u00e0 th\u00eca kho\u00e1 \u0111\u01b0a cho vi\u00ean l\u01b0\u01a1ng tr\u1eeb \u0111\u1ea1o t\u1ea1m gi\u1eef. \u1edf th\u00e0nh, ch\u00e1nh ph\u00f3 l\u00e3nh binh n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c t\u1eadp t\u00e2u, th\u00ec chu\u1ea9n cho t\u01b0 l\u1ea5y h\u1ed9p \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec7 \u0111i, ch\u1edd sau n\u00e0y ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi sung ch\u1ee9c hi\u1ec7p t\u00e1n c\u01a1 v\u1ee5, s\u1ebd l\u00e0m theo l\u1ec7 nh\u01b0 B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t.<\/p>\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n th\u1ecd m\u1ed9t tr\u0103m tu\u1ed5i \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng (V\u0129nh Long 2 ng\u01b0\u1eddi ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ninh B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An, Nam \u0110\u1ecbnh, m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 ng\u01b0\u1eddi ; H\u00e0 T\u0129nh 4 ng\u01b0\u1eddi). C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u1edf Ti\u00ean L\u1eef thu\u1ed9c H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Duy Gi\u1ea3n, ng\u0169 \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1eddng. Sai b\u1ed9 L\u1ec5 chi\u1ebfu l\u1ec7, bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng (Gi\u1ea3n 85 tu\u1ed5i, c\u00f3 2 con, 12 ch\u00e1u, 12 ch\u1eaft v\u00e0 1 ch\u00fat).<\/p>\n<p>Truy ph\u1ee5c cho Nguy\u1ec5n T\u00e0i N\u0103ng l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y qu\u00e2n. T\u00e0i N\u0103ng t\u1eeb l\u00e2u kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00ec n\u01b0\u1edbc, l\u00e0m quan \u0111\u1ebfn Th\u1ed1ng ch\u1ebf ; sau v\u00ec can \u00e1n, ph\u1ea3i c\u00e1ch, \u0111\u1ebfn nay b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft. \u0110\u01b0\u1ee3c tin, vua th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban \u01a1n n\u00e0y.<\/p>\n<p>K\u00e8 \u0111\u00e1 v\u00e0 \u1ee5 \u0111\u00e1 \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc Tr\u1ea5n H\u1ea3i th\u00e0nh b\u1ecb s\u1ee5t \u0111\u1ed5 v\u00ec v\u1ee5 l\u1ee5t m\u00f9a thu. Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng \u0111em 300 bi\u1ec1n binh s\u1eeda \u0111\u1eafp.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn trong h\u1ea1t, nh\u1eefng n\u01a1i s\u01a1n kh\u00ea, c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u1ea1c th\u1ed5, c\u00f2n ti\u1ec1n th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y. H\u1eb1ng n\u0103m xin cho d\u00e2n chi\u1ebft n\u1ed9p ti\u1ec1n thu\u1ebf b\u1eb1ng th\u1ee9 b\u1ea1c th\u1ed5 \u1ea5y. (Ti\u1ec1n 3 quan n\u1ed9p thay b\u1eb1ng 1 l\u1ea1ng b\u1ea1c th\u1ed5). Vua y cho. L\u1ea1i sai B\u1eafc Ninh ch\u1edf 1 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n kho \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>T\u0103ng s\u1ed1 thuy\u1ec1n trong \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch cho th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y (ng\u1ea1ch c\u0169 : thuy\u1ec1n H\u1ea3i \u0110\u1ea1o, \u00f4 thuy\u1ec1n v\u00e0 l\u00ea thuy\u1ec1n, m\u1ed7i h\u1ea1ng 30 chi\u1ebfc, nay t\u0103ng 20 chi\u1ebfc).<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Qu\u1ea3n v\u1ec7, V\u1ec7 u\u00fd \u1edf v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o, tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m. D\u00f9ng Th\u1ecb v\u1ec7 h\u1ea1ng ba l\u00e0 T\u00f4n th\u1ea5t Ngh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o. B\u1ea5y nay, v\u1ec7 \u1ea5y do qu\u1ea3n vi\u00ean \u1edf v\u1ec7 kh\u00e1c ki\u00eam coi, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t chuy\u00ean vi\u00ean. Ch\u1ebf d\u1ea5u \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, v\u00e0 d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng g\u1ed7 m\u1ed7i th\u1ee9 1 chi\u1ebfc c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Cho B\u00f9i \u0110inh Th\u1ea1c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>Gi\u00e1 g\u1ea1o \u1edf Kinh c\u00f2n cao. Chu\u1ea9n cho c\u00e1c l\u1ea1i d\u1ecbch, l\u00ednh v\u00e0 th\u1ee3 \u1edf Kinh, h\u1ec5 ai \u0111\u01b0\u1ee3c l\u0129nh ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng t\u1eeb 1 quan tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec nh\u1eb1m k\u1ef3 th\u00e1ng ba, \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng g\u1ea1o v\u1edbi gi\u00e1 h\u1ea1. (G\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng tr\u1ecb gi\u00e1 2 quan, 4 ti\u1ec1n, gi\u1ea3m xu\u1ed1ng 1 quan, 8 ti\u1ec1n), m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1eeda ph\u01b0\u01a1ng. Ai ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 1 quan c\u0169ng theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 c\u1ea5p. B\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng d\u1ef1 l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0\u01a1ng, m\u00e0 s\u1ed1 g\u1ea1o kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, c\u0169ng gia \u01a1n cho c\u1ea5p n\u1eeda ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Th\u0103ng T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng H\u00e0 Duy Phi\u00ean l\u00ean th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh l\u00e0 B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cC\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb c\u01b0\u1eddng h\u00e0o xin l\u00e0m tr\u01b0\u01a1ng huy\u1ec7n, tu\u1ea7n huy\u1ec7n, c\u00e1n huy\u1ec7n, k\u00fd huy\u1ec7n, t\u1ed5ng h\u00e0o v\u00e0 tu\u1ea7n t\u1ed5ng, m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng l\u00e0m vi\u1ec7c quan \u1ea5y \u0111\u1ec3 v\u00f5 \u0111o\u00e1n trong ch\u1ed7 l\u00e0ng x\u00f3m ; c\u00f3 ai ch\u1ed1ng l\u1ea1i th\u00ec g\u00e2y ki\u1ec7n c\u00e1o. Ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ee3 kh\u00ed th\u1ebf d\u1eef t\u1ee3n c\u1ee7a ch\u00fang kh\u00f4ng d\u00e1m h\u00e9 r\u0103ng. L\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, \u0103n ch\u01a1i, kh\u00f4ng l\u00e0m ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p g\u00ec, t\u1ee5 h\u1ecdp nhau r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8, c\u1edd b\u1ea1c, quen l\u00e0m gian \u00e1c : tr\u01b0\u1edbc c\u00f2n tr\u1ed9m c\u1eafp, sau th\u00e0nh gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp, ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n b\u1ecb h\u1ea1i. L\u1ea1i c\u00f2n trong ch\u1ed7 l\u00e0ng m\u1ea1c, t\u1ee5c l\u1ec7 th\u1edd th\u1ea7n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u qu\u00e1 xa ph\u00ed. C\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft l\u1ebd ph\u1ea3i, mu\u1ed1n s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111i, th\u00ec l\u0169 h\u01b0\u01a1ng nguy\u1ec7n c\u1ed1 gi\u1eef, cho l\u00e0 phong t\u1ee5c l\u00e0ng, v\u1eabn kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ed5i. Ti\u1ebfng r\u1eb1ng th\u1edd th\u1ea7n, th\u1ef1c ra l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n. K\u1ec3 \u0111\u1ebfn l\u1ec5 tang t\u1ebf, \u0111ua nhau xa x\u1ec9, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i c\u00f3 k\u1ebb khuynh gia b\u1ea1i s\u1ea3n \u0111\u1ec3 tr\u1ea3 n\u1ee3 mi\u1ec7ng. T\u1ec7 h\u1ea1i \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf, th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 c\u00e1i ngh\u0129a gi\u00fap \u0111\u1ee1, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t nhau. V\u1eady xin : ph\u00e0m k\u1ebb h\u00e0o c\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00e1c ch\u1ee9c tu\u1ea7n huy\u1ec7n, ph\u1ea3i nghi\u00eam c\u1ea5m cho d\u1ee9t. C\u00f3 t\u00ean n\u00e0o d\u00e1m theo th\u00f3i quen m\u00e0 m\u00faa may d\u1edf d\u00f3i, th\u00ec cho ph\u00e9p quan s\u1edf t\u1ea1i ch\u1ec9 r\u00f5 t\u00ean, b\u1eaft tr\u1ecb t\u1ed9i. Nh\u1eefng k\u1ebb n\u00e0o l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8, c\u1edd b\u1ea1c h\u1ea1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi s\u1ed1ng th\u00ec cho ph\u00e9p d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i gi\u1ea3i l\u00ean quan, tr\u1eebng tr\u1ecb. N\u1ebfu ch\u00fang kh\u00f4ng s\u1eeda \u0111\u1ed5i, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c d\u1ed3n l\u00e0m l\u00ednh, b\u1eaft \u0111i kh\u1ed5 sai. C\u00f2n nh\u1eefng th\u00f3i t\u1ee5c trong h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n nh\u01b0 vi\u1ec7c th\u1edd th\u1ea7n, vi\u1ec7c tang t\u1ebf cho \u0111\u1ebfn \u0103n, m\u1eb7c, xin l\u1eadp th\u00e0nh l\u1ec7 \u0111\u1ec3 \u01b0\u1edbc th\u00fac l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u1ec5, ti\u1ebft \u0111\u1ec3 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh l\u00f2ng d\u00e2n, ph\u00e1p ch\u1ebf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng th\u00f3i gian t\u00e0 c\u1ee7a d\u00e2n. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu trong vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i phong t\u1ee5c. Nh\u01b0ng vi\u1ec7c thay \u0111\u1ed5i phong t\u1ee5c n\u00ean l\u00e0m d\u1ea7n d\u1ea7n, m\u1edbi l\u00e0 \u0111\u1ea1o ho\u00e0n to\u00e0n c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ng\u01b0\u01a1i xin r\u0103n d\u1ea1y h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, th\u00ec b\u1ea5y nay \u0111\u00e3 ban b\u1ed1 hu\u1ea5n \u0111i\u1ec1u khuy\u1ebfn kh\u00edch vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng, nu\u00f4i t\u1eb1m, \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i r\u0103n k\u1ebb l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi si\u00eang n\u0103ng, c\u0169ng \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u1ebfn n\u01a1i r\u1ed3i. Nay chu\u1ea9n cho tr\u00e1ch c\u1ee9 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i th\u1eddi th\u01b0\u1eddng n\u00ean khuy\u00ean d\u1ea1y v\u00e0 chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho t\u1ed5ng l\u00fd : n\u1ebfu th\u1ea5y c\u00f3 th\u1ec3 du th\u1ee7 l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, kh\u00f4ng si\u00eang n\u0103ng, ch\u1ec9 li\u00ean mi\u00ean r\u01b0\u1ee3u ch\u00e8, c\u1edd b\u1ea1c \u0111\u00e3 t\u1eebng ng\u0103n c\u1ea5m m\u00e0 n\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1eeba th\u00ec ph\u1ea3i gi\u1ea3i l\u00ean, t\u1ed1 c\u00e1o \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb, khi\u1ebfn ch\u00fang bi\u1ebft r\u0103n ng\u1eeba. V\u1ec1 vi\u1ec7c h\u00e0o c\u01b0\u1eddng \u1edf n\u01a1i h\u01b0\u01a1ng l\u00fd c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eefng k\u1ebb mang ch\u1ee9c s\u1eafc l\u00e0 tu\u1ea7n huy\u1ec7n, k\u00fd huy\u1ec7n, tr\u01b0\u01a1ng huy\u1ec7n, t\u1ed5ng h\u00e0o, tu\u1ea7n t\u1ed5ng h\u00f9a nhau l\u00e0m vi\u1ec7c v\u00f5 \u0111o\u00e1n, \u0111i\u00eau toa x\u00fai ki\u1ec7n, hi\u1ebfp ch\u1ebf quan tr\u00ean, do\u1ea1 n\u1ea1t l\u1eeba g\u1ea1t d\u00e2n th\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 cai, ph\u00f3 t\u1ed5ng v\u00e0 l\u00fd tr\u01b0\u1edfng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t theo l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c r\u1ed3i, sao \u0111\u01b0\u1ee3c ngo\u00e0i \u0111\u00f3 l\u1ea1i c\u00f2n \u0111\u1eb7t ra nh\u1eefng ch\u1ee9c d\u1ecbch kh\u00e1c \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i sinh ra m\u1ed1i t\u1ec7 n\u1eefa ! Chu\u1ea9n cho giao b\u1ed9 L\u1ea1i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh r\u0103n c\u1ea5m, \u0111\u1ec3 tr\u1eeb b\u1ecf nh\u1eefng t\u1ec7 h\u1ea1i \u0111\u00e3 ch\u1ed3ng ch\u1ea5t l\u00e2u ng\u00e0y \u1ea5y \u0111i.<\/p>\n<p>\u201cC\u00f2n \u0111i\u1ec1u xin \u0111\u1eb7t r\u00f5 tr\u00ecnh h\u1ea1n quy \u0111\u1ecbnh nh\u1eefng vi\u1ec7c trong d\u00e2n gian nh\u01b0 l\u1ec7 th\u1edd th\u1ea7n, l\u1ec5 tang t\u1ebf, nghi ti\u1ebft \u00e1o qu\u1ea7n, \u0103n u\u1ed1ng, th\u00ec vi\u1ec7c \u0103n m\u1eb7c, tang t\u1ebf l\u00e0 s\u1ef1 th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng h\u00e0ng ng\u00e0y trong d\u00e2n gian, tu\u1ef3 t\u1ee5c phong t\u00fac hay \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, tu\u1ef3 nh\u00e0 gi\u00e0u hay ngh\u00e8o, c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169 ch\u1eb3ng sao. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o xa x\u1ec9 ti\u1ebfm vi\u1ec7t vi ph\u1ea1m quy ch\u1ebf, th\u00ec trong lu\u1eadt \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m r\u00f5 r\u00e0ng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c th\u1edd th\u1ea7n, c\u00f3 l\u1ebd m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u1ec3 c\u1ea7u kh\u1ea9n, m\u00f9a thu \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p th\u00ec c\u0169ng tu\u1ef3 nghi cho ph\u1ea3i l\u1ebd. N\u1ebfu c\u1ee9 m\u1ed9t ni\u1ec1m h\u1ea1n ch\u1ebf th\u00ec c\u0169ng qu\u00e1 v\u1ee5n v\u1eb7t, l\u1ea1i th\u00eam phi\u1ec1n nhi\u1ec5u ! C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 t\u1ee5c d\u00e2n B\u1eafc K\u1ef3 s\u00f9ng t\u00edn qu\u1ef7 th\u1ea7n, nhi\u1ec1u n\u01a1i th\u1edd c\u1ea3 d\u00e2m th\u1ea7n, m\u1edf h\u1ed9i l\u00e0m tr\u00f2 h\u00e1t x\u01b0\u1edbng li\u00ean mi\u00ean nhi\u1ec1u ng\u00e0y, th\u1eadm ch\u00ed l\u1ea1i c\u00f2n ti\u1ebfm vi\u1ec7t qu\u00e1 qu\u1eaft trong c\u00e1c \u0111\u1ed3 nghi tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ti\u1ebfng d\u00f9ng x\u01b0ng h\u00f4 ! Nh\u1eefng th\u00f3i t\u1ec7 \u1ea5y kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng s\u1eeda \u0111\u1ed5i m\u1ed9t phen cho \u0111\u00fang \u0111\u1eafn. Chu\u1ea9n giao cho b\u1ed9 L\u1ec5 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m m\u00e0 ban h\u00e0nh \u0111\u1ec3 cho gi\u00e1o ho\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf s\u00e1ng v\u00e0 phong t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam ch\u1ec9nh\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u xin : c\u1ea5m h\u1eb3n c\u00e1c ch\u1ee9c s\u1eafc nh\u01b0 cai huy\u1ec7n, k\u00fd huy\u1ec7n, tu\u1ea7n huy\u1ec7n, tr\u01b0\u01a1ng huy\u1ec7n, t\u1ed5ng h\u00e0o, tu\u1ea7n t\u1ed5ng, v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t n\u1eefa. K\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m s\u1ebd kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i l\u1ea1m \u0111\u1eb7t quan l\u1ea1i (l\u1ea1m \u0111\u1eb7t 1 ng\u01b0\u1eddi : ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng ; 3 ng\u01b0\u1eddi : n\u1eb7ng th\u00eam 1 b\u1eadc. T\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1ed3). N\u1ebfu do vi\u1ec7c l\u1ea1m \u0111\u1eb7t \u1ea5y m\u00e0 x\u1ea3y t\u1ed9i t\u00ecnh n\u1eb7ng g\u00ec th\u00ec k\u1ebb l\u1ea1m \u0111\u1eb7t, ngo\u00e0i t\u1ed9i ch\u00ednh, c\u00f2n ph\u1ea3i th\u00eam t\u1ed9i nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m nh\u1eb9 m\u1ed9t b\u1eadc so v\u1edbi ph\u1ea1m nh\u00e2n. D\u00e2n gian ai d\u00e1m theo th\u00f3i quen m\u00e0 x\u01b0ng h\u00f4 th\u00ec s\u1ebd kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i tr\u00e1i l\u1ec7nh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n xin v\u1ec1 vi\u1ec7c d\u00e2n x\u00e3 th\u1edd th\u1ea7n : ph\u00e0m c\u00e1c mi\u1ebfu \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 ho\u00e0ng h\u1eadu c\u00e1c \u0111\u1eddi v\u00e0 nh\u1eefng th\u1ea7n \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1eafc phong c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng th\u1ea7n linh \u1ee9ng m\u00e0 ch\u01b0a phong s\u1eafc, th\u00ec c\u1ee9 th\u1edd nh\u01b0 c\u0169, c\u00f2n t\u1ea5t c\u1ea3 d\u00e2m th\u1ea7n \u0111\u1ec1u r\u00fat b\u1ecf. Quy ch\u1ebf \u0111\u1ec1n mi\u1ebfu, ch\u1ec9 d\u1ef1ng 2, 3 gian, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y c\u1ed5ng c\u00f3 l\u1ea7u. Nghi tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 th\u1edd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea1m h\u00ecnh r\u1ed3ng ph\u01b0\u1ee3ng. Nh\u1eefng th\u1ee9 g\u00ec n\u1ebfu \u0111\u00e3 ch\u1ebf t\u1ea1o r\u1ed3i th\u00ec \u0111\u1ee5c b\u1ecf \u0111i. H\u00e0ng n\u0103m, trong k\u1ef3 xu\u00e2n t\u1ebf, thu t\u1ebf, h\u00e1t x\u01b0\u1edbng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c li\u00ean mi\u00ean, t\u1ebf ph\u1ea9m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 ph\u00ed. K\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed v\u00e0o t\u1ed9i tr\u00e1i l\u1ec7nh. Vua \u0111\u1ec1u y theo.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nguy\u1ec5n V\u0103n v\u00e0 \u00e1n s\u00e1t V\u0169 Danh Th\u1ea1c \u1edf Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec1u b\u1ecb mi\u1ec5n quan. \u0110i\u1ec7u b\u1ed5 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Ninh B\u00ecnh, th\u0103ng Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh l\u00e0 B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean l\u00ean th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Ninh B\u00ecnh, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng tu\u1ea7n ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, L\u00ea Nguy\u00ean Hi v\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n tham h\u1eb7c l\u1eabn nhau, b\u1ecdn V\u0103n v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i \u0111\u1ebfn thu \u1ea5n v\u00e0 tra x\u00e9t. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, \u00e1n x\u1eed r\u1eb1ng Nguy\u1ec5n Hi l\u00e0m ch\u1ee9c gi\u1eef t\u00e0i ch\u00ednh ph\u00fa thu\u1ebf d\u00e1m t\u1ef1 ti\u1ec7n m\u1edf kho, li\u1ec7u ch\u1edf v\u00e0 mua ri\u00eang s\u1ed1 th\u00f3c \u1edf \u0111\u01a1n l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng ; so v\u1edbi c\u00e1c kho\u1ea3n kh\u00e1c th\u00ec t\u1ed9i n\u00e0y l\u00e0 n\u1eb7ng, v\u1eady \u0111\u1ed1i v\u1edbi kho\u1ea3n n\u00e0y, xin theo lu\u1eadt kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i gi\u1eef kho l\u1ea1i t\u1ef1 l\u1ea5y tr\u1ed9m, x\u1eed ph\u1ea1t m\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng ((1) M\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng : m\u1ee9c cao nh\u1ea5t ph\u1ea1t \u0111\u00e1nh b\u1eb1ng g\u1eady l\u00e0 100 tr\u01b0\u1ee3ng.) v\u00e0 \u0111\u1ed3. C\u00f2n B\u00e1 Th\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc c\u0169ng th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng b\u01b0ng b\u00edt, \u0111\u1ebfn khi c\u00f3 hi\u1ec1m kh\u00edch m\u1edbi h\u1eb7c l\u1eabn nhau ; ph\u1ea3i kh\u00e9p theo c\u00e1c kho\u1ea3n t\u1ed9i c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Hi, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m b\u1eadc xu\u1ed1ng. Nh\u01b0ng, x\u00e9t ra h\u00e3y cho l\u00e0 nh\u1eb9. V\u1eady xin theo kho\u1ea3n n\u1eb7ng m\u00e0 B\u00e1 Th\u1ea3n \u0111\u00e3 ph\u1ea1m l\u00e0 dung t\u00fang k\u1ebb \u0111\u1ee5c kho\u00e9t s\u00e1ch nhi\u1ec5u th\u1ed5 d\u00e2n, chi\u1ebfu v\u00e0o l\u1ec7 gian tr\u00e1 tham tang, kh\u00e9p t\u1ed9i m\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111\u1ed3.<\/p>\n<p>Khi t\u00e2u l\u00ean, vua n\u00f3i : \u201cL\u00ea Nguy\u00ean Hi khinh su\u1ea5t theo \u00fd l\u00e0m c\u00e0n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t ng\u00e0y \u0111\u00e2u. Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u1ea3n th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng b\u01b0ng b\u00edt, \u0111\u00e0nh r\u1eb1ng kh\u00f4ng tr\u1ed1n t\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng Nguy\u00ean Hi can v\u00e0o c\u00e1c kho\u1ea3n t\u1ef1 ti\u1ec7n m\u1edf kho th\u00f3c, vi\u1ec7c \u1ea5y do B\u00e1 Th\u1ea3n c\u00e1o gi\u00e1c, th\u00ec Th\u1ea3n \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb v\u00ec s\u1ef1 ph\u00e1t gi\u00e1c \u1ea5y. Th\u1ebf m\u00e0 trong b\u1ea3n \u00e1n ngh\u1ecb x\u1eed v\u1ec1 c\u00e1c vi\u1ec7c b\u1ea1i ho\u1ea1i c\u1ee7a Nguy\u00ean Hi, t\u1eebng kho\u1ea3n m\u1ed9t l\u1ea1i k\u00e8m theo c\u1ea3 nh\u1eefng kho\u1ea3n x\u1eed gi\u1ea3m cho B\u00e1 Th\u1ea3n. \u00e1n x\u1eed Nguy\u00ean Hi t\u1ed9i m\u00e3n \u0111\u1ed3, c\u0169ng x\u1eed B\u00e1 Th\u1ea3n 2 n\u0103m r\u01b0\u1ee1i t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Tra x\u00e9t ph\u00e2n x\u1eed nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng kh\u1ecfi thi\u00ean v\u1ecb, \u0111\u1eb1ng n\u00e2ng l\u00ean, \u0111\u1eb1ng h\u1ea1 xu\u1ed1ng ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u00fang m\u1ef1c. H\u01a1n n\u1eefa, Nguy\u00ean Hi sau khi b\u1ecb h\u1eb7c, \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111em l\u00ednh x\u00f4ng v\u00e0o dinh \u00e1n s\u00e1t, n\u00f3i toang l\u00ean r\u1eb1ng mu\u1ed1n ch\u00e9m B\u00e1 Th\u1ea3n, su\u00fdt n\u1eefa g\u00e2y th\u00e0nh cu\u1ed9c bi\u1ebfn. T\u1ed9i \u1ea5y r\u1ea5t to, th\u00ec b\u1ecf qua, l\u1ea1i nh\u1eb1m v\u00e0o kho\u1ea3n kh\u00e1c m\u00e0 x\u1eed t\u1ed9i \u0111\u1ed3, th\u1ebf l\u1ea1i th\u00e0nh ra bu\u00f4ng th\u1ea3 cho nh\u1eb9. Nh\u01b0 v\u1eady l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 l\u00e0 b\u1ea3n \u00e1n \u0111\u00e1ng tin v\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c ?\u201d<\/p>\n<p>L\u1eadp t\u1ee9c sai b\u1eaft tr\u00f3i gi\u1ea3i Nguy\u00ean Hi v\u00e0 B\u00e1 Th\u1ea3n v\u1ec1 Kinh, giao b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t l\u1ea1i. Nguy\u1ec5n V\u0103n v\u00e0 V\u0169 Danh Th\u1ea1c c\u0169ng b\u1ecb gi\u1ea3i ch\u1ee9c, \u0111\u1ee3i x\u00e9t, m\u00e0 l\u1ea5y b\u1ecdn Trung thay. Sau \u0111\u00f3, b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t x\u1eed Nguy\u00ean Hi v\u1ec1 t\u1ed9i \u0111em l\u00ednh v\u00e0o c\u00e3i nhau v\u00e0 l\u00e0m n\u00e1o \u0111\u1ed9ng dinh \u00e1n s\u00e1t, kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i tr\u1ea3m giam h\u1eadu ; B\u00e1 Th\u1ea3n v\u1ec1 t\u1ed9i c\u1ed1 \u00fd dung t\u00fang k\u1ebb m\u1ecdt d\u00e2n, kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i ph\u00e1t v\u00e3ng sung qu\u00e2n n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho Nguy\u00ean Hi ph\u1ea3i t\u1ed9i y nh\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh \u0111\u00e3 ngh\u1ecb ; B\u00e1 Th\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u1ed9i l\u01b0u, an tr\u00ed \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n ; Nguy\u1ec5n V\u0103n v\u00e0 V\u0169 Danh Th\u1ea1c v\u00ec l\u1ea1o th\u1ea3o khinh su\u1ea5t trong vi\u1ec7c \u0111\u1ecbnh \u00e1n, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng l\u00e0m c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc kia, Nguy\u1ec5n V\u0103n v\u00e2ng l\u1ec7nh sai \u0111i, khi v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t vua, qu\u00ean c\u1ea7m h\u1ed1t. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3ng v\u1ed9i m\u00e0 s\u01a1 su\u1ea5t. N\u00f3ng v\u1ed9i th\u00ec x\u00e9t h\u1ecfi h\u00ecnh ng\u1ee5c kh\u00f4ng n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft t\u00ecnh ti\u1ebft, s\u01a1 su\u1ea5t th\u00ec khi g\u1eb7p vi\u1ec7c, kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o. \u201cC\u00f3 th\u1ebf th\u00ec s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111i, kh\u00f4ng th\u00ec c\u1ed1 g\u1eafng th\u00eam l\u00ean\u201d ((2) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 : \u201cH\u1eefu t\u1eafc c\u1ea3i chi, v\u00f4 t\u1eafc gia mi\u1ec5n\u201d (ch\u1eef trong Lu\u1eadn ng\u1eef).). Hai c\u00e2u n\u00e0y, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ch\u0103m ch\u0103m ghi nh\u1edb l\u1ea5y, \u0111\u1eebng qu\u00ean\u201d. \u0110\u1ebfn khi V\u0103n ph\u1ea1m l\u1ed7i, vua nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm v\u1ed1n bi\u1ebft Nguy\u1ec5n V\u0103n, t\u00e0i nh\u1ecf, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng, t\u1ea5t kh\u00f4ng l\u00e0m xong vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c, nay qu\u1ea3 nhi\u00ean th\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>Th\u0103ng \u00e1n s\u00e1t Nam \u0110\u1ecbnh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ecd \u0110\u1ee9c l\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i. \u0110i\u1ec1u th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Ph\u1ea1m L\u01b0\u01a1ng Ph\u00fa l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m ki\u00eam qu\u1ea3n \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n sang Nh\u1ea5t (t\u1eeb th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y r\u00fat v\u1ec1).<\/p>\n<p>B\u1ecdn Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, tham T\u00e1n L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cGi\u1eb7c Xi\u00eam 500 t\u00ean, nh\u00e2n \u0111\u00eam, ng\u1ea7m \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh \u00fap th\u1ee7 s\u1edf Tr\u00e0 L\u01b0 thu\u1ed9c H\u1ea3i T\u00e2y. Vi\u00ean th\u1ee7 m\u1ee5c l\u00e0 Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111em Ph\u00ec B\u00f4n Sa M\u1ed9c \u0111\u1ed1c su\u1ea5t 200 l\u00ednh Phi\u00ean ch\u1ed1ng \u0111\u00e1nh b\u1eafn gi\u1ebft m\u01b0\u1eddi m\u1ea5y t\u00ean, gi\u1eb7c li\u1ec1n r\u00fat lui. L\u1ea1i, c\u00e1c v\u00f9ng Man Chi trinh v\u00e0 Sa T\u00f4n thu\u1ed9c H\u1ea3i \u0110\u00f4ng c\u0169ng c\u00f3 qu\u00e2n Xi\u00eam mu\u1ed1n \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u. D\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi nghe tin kh\u00f4ng kh\u1ecfi s\u1ee3 h\u00e3i. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung \u0111em binh thuy\u1ec1n chia \u0111i \u0111\u1ed3n b\u1ea3o thu\u1ed9c 2 ph\u1ee7 \u1ea5y, tu\u1ef3 ti\u1ec7n tr\u1ea5n \u00e1p\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n Xi\u00eam \u0111\u1ebfn chuy\u1ebfn n\u00e0y, Ph\u00ec B\u00f4n Sa M\u1ed9c bi\u1ebft h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng l\u1eadp c\u00f4ng, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho 1 \u00e1o nhung v\u1ea3i, 1 qu\u1ea7n nhi\u1ec5u m\u00e0u lam v\u00e0 30 quan ti\u1ec1n ; th\u01b0\u1edfng chung cho c\u00e1c bi\u1ec1n binh 200 quan ti\u1ec1n. V\u1ea3, t\u00ecnh h\u00ecnh gi\u1eb7c Xi\u00eam ch\u1eb3ng qua nh\u01b0 chu\u1ed9t l\u1ee7i, ch\u00f3 l\u1ea1c. M\u1ed9t khi quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn, ch\u00fang li\u1ec1n ch\u1ea1y ho\u00e0i. Kh\u00e1 truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho b\u1ecdn L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0, V\u0169 \u0110\u1ee9c Trung s\u1ee9c sai d\u00f2 th\u00e1m cho \u0111\u00edch x\u00e1c : n\u1ebfu ch\u00fang t\u1eadt c\u0169 l\u1ea1i n\u1ea3y ra, t\u1ee9c kh\u1eafc ph\u1ea3i ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam h\u01a1n ; n\u1ebfu \u0111\u1ec3 y\u00ean l\u1eb7ng, chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn tu\u1ea7n th\u00e1ng 3 r\u00fat v\u1ec1, kh\u00f4ng n\u00ean \u1edf l\u00e2u\u201d. L\u1ea1i v\u00ec \u1edf th\u00e0nh (Tr\u1ea5n T\u00e2y), s\u1ed1 ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long c\u00f2n \u00edt, b\u00e8n sai V\u0129nh Long v\u00e0 An Giang ch\u1edf \u0111\u1ebfn. (V\u0129nh Long : h\u1ea1ng l\u1edbn 500 \u0111\u1ed3ng, h\u1ea1ng nh\u1ecf 100 \u0111\u1ed3ng. An Giang : h\u1ea1ng l\u1edbn 500 \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n<p>B\u1ecdn Gi\u1ea3ng l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb xin chia ph\u00e1i Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ch\u01b0 qu\u00e2n gi\u1eef v\u1ec7 Tr\u00e1ng uy l\u00e0 \u0110o\u00e0n \u0110\u1ee9c Gi\u1ea3ng, Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Phan \u0110\u00ecnh Th\u00e2u, quy\u1ec1n l\u00e0m \u00e1n ph\u1ee7 s\u1ee9 3 ph\u1ee7 S\u01a1n Ph\u1ee7, H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y, v\u00e1t m\u1ed7i ph\u1ee7 100 bi\u1ec1n binh c\u00f9ng v\u1edbi c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i v\u00e0 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i chia theo l\u00e0m vi\u1ec7c. L\u1ea1i chia b\u1ed5 c\u00e1c vi\u00ean t\u00f2ng th\u00e0nh gi\u00e1o, hu\u1ea5n ((1) T\u00f2ng th\u00e0nh gi\u00e1o, hu\u1ea5n : nh\u1eefng vi\u00ean gi\u00e1o th\u1ee5 v\u00e0 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u1edf n\u01a1i kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ebfn l\u00e0m gi\u00e1o ch\u1ee9c \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n t\u00e2y.) \u0111i 3 ph\u1ee7 th\u1eed l\u00e0m vi\u1ec7c hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o ; n\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd kh\u1ea9n y\u1ebfu th\u00ec l\u00e0m gi\u00fap.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng \u1edf th\u00e0nh \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n d\u00f9ng v\u0103n th\u00e2n, n\u00ean h\u00e3y y theo l\u1eddi xin. Gia \u01a1n c\u1ea5p cho c\u00e1c vi\u00ean quan t\u1ea1m quy\u1ec1n \u1ea5y m\u1ed7i th\u00e1ng 10 quan ti\u1ec1n l\u00e0m ti\u1ec1n d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam. Sau \u0111\u00f3, chu\u1ea9n cho : Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Ph\u00f9ng Ngh\u0129a Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed5i l\u0129nh \u00e1n ph\u1ee7 s\u1ee9 S\u01a1n Ph\u1ee7 ; Tri ph\u1ee7 Tuy vi\u1ec5n l\u00e0 Ph\u1ea1m Ng\u1ecdc O\u00e1nh th\u0103ng th\u1ee5 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh, \u0111\u1ed5i l\u0129nh \u00e1n ph\u1ee7 s\u1ee9 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng ; nguy\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n B\u1eb1ng, th\u0103ng th\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 Binh, \u0111\u1ed5i l\u0129nh \u00e1n ph\u1ee7 s\u1ee9 H\u1ea3i T\u00e2y. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m, \u1edf l\u1ea1i c\u00e1c ph\u1ee7, hi\u1ec7p c\u00f9ng c\u00e1c \u00e1n ph\u1ee7 vi\u00ean, l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee7.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u1eddng b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cG\u1ea7n \u0111\u00e2y, xem ra c\u00e1c b\u1ea7y t\u00f4i n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam r\u1ea5t ph\u00f3ng t\u00fang, kh\u00f4ng theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh vua n\u01b0\u1edbc \u1ea5y. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 r\u1ea5t l\u1ea1 l\u00f9ng ! Ch\u00fang h\u00e0nh qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng ch\u1ec9 c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a v\u00e0 \u0111\u1ed3 v\u1eadt ng\u01b0\u1eddi ta, b\u1eaft v\u1ee3 v\u00e0 con g\u00e1i ng\u01b0\u1eddi ta, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t \u0111ai. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0o c\u01b0\u1edbp nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u1ecb quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh tan, b\u1ecb thua \u0111au ph\u1ea3i ch\u1ea1y v\u1ec1 ; th\u1ebf m\u00e0 qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng n\u01b0\u1edbc \u1ea5y c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1eaft t\u1ed9i. Ch\u00ednh l\u1ec7nh th\u1ea3 l\u1ecfng nh\u01b0 th\u1ebf, tr\u00e1ch n\u00e0o b\u1ea7y t\u00f4i ch\u1eb3ng ph\u00f3ng t\u00fang, r\u00f4ng c\u00e0n ! N\u00e0y, k\u1ef7 c\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 c\u1ed1t \u1edf th\u01b0\u1edfng v\u00e0 ph\u1ea1t, th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t kh\u00f4ng ra g\u00ec, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c sao?\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cMi\u1ec1n Nam n\u01b0\u1edbc ta ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi \u0111\u1ea5t Xi\u00eam. N\u01a1i n\u00e0y kho\u1ea3ng th\u00e1ng 2, th\u00e1ng 3, tr\u1eddi t\u1ea1nh n\u1eafng n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng kh\u00f4 c\u1ea1n, ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y. Kho\u1ea3ng th\u00e1ng 9, th\u00e1ng 10, th\u01b0\u1eddng c\u00f3 m\u01b0a, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng do \u0111\u1ea5y d\u1eaby l\u00ean, ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9. \u0110\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa kh\u01a1i, m\u00e0 c\u1ea3 hai \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, b\u1ed9 \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng l\u1ee3i, ch\u00fang c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c ta \u0111\u00e2u ! Duy c\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng lo l\u00e0 : d\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p m\u1edbi quy ph\u1ee5c, n\u00ean ngh\u0129 c\u00e1ch v\u1ed7 y\u00ean h\u1ecd \u0111\u1ec3 l\u00e2u ng\u00e0y h\u1ecd tin ph\u1ee5c ta, r\u1ed3i sai h\u1ecd ph\u00f2ng b\u1ecb, l\u1ea5y Man di \u0111\u00e1nh Man di, s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i lo ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ph\u00eda t\u00e2y n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i l\u1ec7 c\u1ea5m thuy\u1ec1n bu\u00f4n b\u00e1n l\u1eadu g\u1ea1o. Vua d\u1ee5 : \u201cTr\u00e1i lu\u1eadt c\u1ea5m, \u0111em h\u00e0ng ra bi\u1ec3n, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n nghi\u00eam tr\u1ecb r\u1ed3i. \u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ta ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 ven bi\u1ec3n. \u0110\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n xu\u1ed1ng d\u1ee5 nghi\u00eam c\u1ea5m thuy\u1ec1n bu\u00f4n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e9n ch\u1edf g\u1ea1o \u0111em b\u00e1n cho l\u00e1i bu\u00f4n nh\u00e0 Thanh v\u00e0 n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i ; th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c tin nhi\u1ec1u ph\u00e1i vi\u00ean n\u00f3i r\u1eb1ng khi thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn H\u1ea1 Ch\u00e2u th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y thuy\u1ec1n d\u00e2n n\u01b0\u1edbc ta l\u00e9n \u0111\u1ebfn b\u00e1n g\u1ea1o, m\u1ed9t khi th\u1ea5y thuy\u1ec1n quan, m\u1edbi \u0111\u1ec1u kinh s\u1ee3, t\u1ea3n ra b\u1ed1n ng\u1ea3. L\u1ea1i nghe n\u00f3i h\u1ecd th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng b\u1ecb Man di \u0111\u1ea3o Ch\u00e0 V\u00e0 c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. K\u1ebb n\u00e0o may kh\u00f4ng b\u1ecb c\u01b0\u1edbp l\u1ea1i bu\u00f4n thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u1eadu mang v\u1ec1 \u0111\u1ed5i ch\u00e1c g\u00e2y ra \u0111\u1ee7 m\u1ecdi m\u1ed1i t\u1ec7, kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t l\u1ea7n m\u00e0 h\u1ebft \u0111\u00e2u. N\u00e0o c\u00f3 bi\u1ebft r\u1eb1ng th\u00f3c g\u1ea1o do \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc ta s\u1ea3n ra, ch\u1ec9 n\u00ean \u0111\u1ec3 d\u00e2n ta d\u00f9ng, h\u00e1 n\u00ean chuy\u1ec3n b\u00e1n \u0111i x\u1ee9 kh\u00e1c, m\u00ecnh nh\u1ecbn g\u1ea7y \u0111\u1ec3 nu\u00f4i b\u00e9o ng\u01b0\u1eddi ! V\u1ea3 l\u1ea1i, h\u1ecd kinh doanh, ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 l\u1ee3i ch\u00fat \u00edt, m\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111em th\u00e2n m\u00ecnh \u0111\u1ec3 th\u1eed ph\u00e1p lu\u1eadt, h\u01a1n n\u1eefa l\u1ea1i \u0111\u1ec3 th\u1eed v\u1edbi gi\u1eb7c bi\u1ec3n b\u1ea5t ng\u1edd, th\u00ec tai h\u1ea1i l\u00e0 d\u01b0\u1eddng n\u00e0o ! Hu\u1ed1ng chi c\u00e1i \u0111\u1ed9c thu\u1ed1c phi\u1ec7n r\u1ea5t d\u1eef : hao ti\u1ec1n t\u1ed1n c\u1ee7a, b\u1ea1i ho\u1ea1i t\u00e2m th\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi ta ! C\u00e1i h\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i xi\u1ebft. V\u1eady m\u00e0 ch\u00fang kh\u00f4ng bi\u1ebft ngh\u0129 tr\u00e1nh t\u1ed9i \u0111\u1ec3 to\u00e0n t\u00ednh m\u1ec7nh, l\u1ea1i \u0111em nhau tr\u00e1i ph\u1ea1m l\u1ec7nh c\u1ea5m, \u0111\u1ec3 chu\u1ed1c l\u1ea5y v\u1ea1 ! \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u do s\u1ef1 ngu xu\u1ea9n c\u1ee7a th\u01b0\u1eddng d\u00e2n, \u0111\u00e1ng bu\u1ed3n, l\u1ea1i \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng !<\/p>\n<p>\u201cQuan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ch\u1ee9c ph\u1eadn g\u1ea7n g\u0169i d\u00e2n, th\u1ebf l\u00e0 l\u1ea1i coi nh\u01b0 kh\u00f4ng nghe th\u1ea5y g\u00ec, th\u00ec t\u00e2m \u0111\u1ecba th\u1ef1c ra sao ! V\u1eady kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng s\u1ee9c r\u00f5 th\u00eam l\u1ea7n n\u1eefa \u0111\u01b0\u1ee3c. Kh\u00e1 truy\u1ec1n ch\u1ec9 cho b\u1ecdn \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn v\u00e0 s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111\u1ec1u n\u00ean nghi\u00eam c\u1ea5m thuy\u1ec1n bu\u00f4n h\u1ea1t m\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t b\u1edd c\u00f5i, l\u00e9n b\u00e1n g\u1ea1o cho l\u00e1i bu\u00f4n nh\u00e0 Thanh v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i. K\u1ebb n\u00e0o c\u1ed1 \u00fd ph\u1ea1m ph\u00e1p th\u00ec tra b\u1eaft tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. K\u1ebb n\u00e0o b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00e1o gi\u00e1c \u0111\u1ec3 b\u1eaft, l\u1ea5y t\u00e0i s\u1ea3n c\u1ee7a ph\u1ea1m nh\u00e2n m\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho. \u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o s\u01a1 s\u00f3t trong vi\u1ec7c ki\u1ec3m s\u00e1t c\u0169ng b\u1ecb nghi\u00eam kh\u1eafc ngh\u1ecb x\u1eed\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng thanh tra. B\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n t\u00e2u cho r\u1eb1ng b\u1ea5y nay nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c sung l\u00e0m thanh tra, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo ph\u1ea9m, c\u1ea5p th\u00eam m\u1ed9t g\u1ea5p b\u1ed9i s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o. Nh\u01b0ng trong c\u00e1c ph\u00e1i vi\u00ean, ch\u1ee9c ph\u1ea9m cao th\u1ea5p kh\u00e1c nhau. Ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea9m cao \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p g\u1ea5p b\u1ed9i, th\u1ef1c th\u1ea5y h\u1eadu qu\u00e1 ; c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea9m th\u1ea5p th\u00ec l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u00edt, t\u1ef1a h\u1ed3 c\u00f3 ch\u1ed7 ch\u01b0a \u0111\u1ec1u. V\u1eady xin th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p tu\u1ef3 theo vi\u1ec7c nhi\u1ec1u hay \u00edt, \u0111\u01b0\u1eddng xa hay g\u1ea7n, k\u1ef3 h\u1ea1n r\u1ed9ng r\u00e3i hay g\u1ea5p r\u00fat. (C\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i nhi\u1ec1u nh\u01b0 thanh tra b\u1ed9 H\u1ed9 ki\u00eam b\u1ed9 H\u00ecnh, thanh tra c\u00e1c nha b\u1ed9 C\u00f4ng, N\u1ed9i v\u1ee5 v\u00e0 V\u0169 kh\u1ed1, \u0111i l\u00e0m ho\u1eb7c 4 th\u00e1ng, ho\u1eb7c 6 th\u00e1ng, vi\u00ean \u0111\u1ed5ng l\u00fd v\u00e0 quan nh\u1ea5t, nh\u1ecb ph\u1ea9m : th\u01b0\u1edfng 150 quan ti\u1ec1n, quan tam ph\u1ea9m : 120 quan ; quan t\u1ee9 ph\u1ea9m : 100 quan ; vi\u00ean ph\u00f3 \u0111\u1ed5ng l\u00fd l\u00e0 quan tam ph\u1ea9m : 100 quan ; quan t\u1ee9 ph\u1ea9m : 80 quan ; c\u00e1c vi\u00ean th\u1eeba bi\u1ec7n l\u00e0 quan t\u1ee9 ph\u1ea9m : 60 quan ; quan ng\u0169 ph\u1ea9m : 50 quan ; quan l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m : \u0111\u1ec1u 40 quan ; c\u00e1c vi\u00ean tu\u1ef3 bi\u1ec7n : b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m, th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 30 quan.<\/p>\n<p>Thanh tra c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111o l\u01b0\u1eddng v\u00e0 \u0111ong l\u01b0\u1eddng \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y, s\u1ed1 m\u1ee5c ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 nhi\u1ec1u, h\u1ea1n \u0111i t\u1eeb 3 th\u00e1ng \u0111\u1ebfn 5 th\u00e1ng 15 ng\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1eebng. \u0110\u01b0\u1eddng qu\u00e1 xa nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh An Giang, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Gia \u0110\u1ecbnh, nh\u1eefng vi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i thanh tra, n\u1ebfu l\u00e0 quan l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m th\u00ec \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 50 quan ti\u1ec1n ; b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m, th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 40 quan. \u0110\u01b0\u1eddng xa v\u1eeba nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean : quan l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m th\u00ec \u0111\u1ec1u 45 quan ; b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m, th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 35 quan. \u0110\u01b0\u1eddng h\u01a1i g\u1ea7n nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An : quan l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 40 quan ti\u1ec1n ; b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 30 quan. \u0110\u01b0\u1eddng r\u1ea5t g\u1ea7n nh\u01b0 Qu\u1ea3ng Nam : quan l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 35 quan ; b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 25 quan. C\u00f2n ngo\u00e0i ra, c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean H\u00f2a, H\u00e0 Ti\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 \u00edt, h\u00e0nh tr\u00ecnh t\u1eeb 2 th\u00e1ng \u0111\u1ebfn 5 th\u00e1ng 15 ng\u00e0y kh\u00f4ng ch\u1eebng. \u0110\u01b0\u1eddng qu\u00e1 xa nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, Bi\u00ean H\u00f2a, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng : ph\u00e1i vi\u00ean thanh tra l\u00e0 quan l\u1ee5c ph\u1ea9m, th\u1ea5t ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 45 quan ; b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 35 quan. \u0110\u01b0\u1eddng h\u01a1i xa nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Th\u00e1i Nguy\u00ean, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1, Qu\u1ea3ng Y\u00ean : quan l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 40 quan ti\u1ec1n ; b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 30 quan. \u0110\u01b0\u1eddng h\u01a1i g\u1ea7n nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean, Ninh B\u00ecnh, H\u00e0 T\u0129nh : ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 quan l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 35 quan ; b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 25 quan. \u0110\u01b0\u1eddng r\u1ea5t g\u1ea7n nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ngh\u0129a, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb : ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 quan l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 30 quan ti\u1ec1n ; b\u00e1t c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 20 quan. C\u00f4ng vi\u1ec7c h\u01a1i \u00edt nh\u01b0 thanh tra kho thu\u1ed1c s\u00fang, h\u00e0nh tr\u00ecnh tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 2 th\u00e1ng, \u0111\u1ed5ng l\u00fd l\u00e0 quan t\u1ee9, ng\u0169 ph\u1ea9m, th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n 40 quan : tu\u1ef3 bi\u1ec7n l\u00e0 b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 15 quan ; v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 8 quan.<\/p>\n<p>Thanh tra c\u00f4ng vi\u1ec7c ki\u1ec3m k\u00ea v\u00e0 \u0111o \u0111\u1ea1c \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y, s\u1ed1 m\u1ee5c ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 nhi\u1ec1u, h\u00e0nh tr\u00ecnh t\u1eeb 5 th\u00e1ng \u0111\u1ebfn 2 th\u00e1ng kh\u00f4ng ch\u1eebng. \u0110\u01b0\u1eddng r\u1ea5t xa nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh An Giang, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Gia \u0110\u1ecbnh : thanh tra l\u00e0 quan l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 45 quan ; b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 35 quan. \u0110\u01b0\u1eddng h\u01a1i xa nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean : quan l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 40 quan ; b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 30 quan. \u0110\u01b0\u1eddng h\u01a1i g\u1ea7n nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An : quan l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 35 quan ; b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 25 quan. \u0110\u01b0\u1eddng r\u1ea5t g\u1ea7n nh\u01b0 Qu\u1ea3ng Nam : quan l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 30 quan ; b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 20 quan. Ngo\u00e0i ra, Th\u1eeba Thi\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean H\u00f2a, H\u00e0 Ti\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, H\u00e0 T\u0129nh, Ninh B\u00ecnh, Tuy\u00ean Quang, H\u01b0ng Ho\u00e1, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 \u00edt, h\u00e0nh tr\u00ecnh t\u1eeb 5 th\u00e1ng \u0111\u1ebfn 1 th\u00e1ng kh\u00f4ng ch\u1eebng. \u0110\u01b0\u1eddng r\u1ea5t xa nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, Bi\u00ean H\u00f2a, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng : quan l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 40 quan ; b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 30 quan. \u0110\u01b0\u1eddng h\u01a1i xa nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Th\u00e1i Nguy\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean : quan l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 35 quan ; b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 25 quan. \u0110\u01b0\u1eddng g\u1ea7n nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean, Ninh B\u00ecnh, H\u00e0 T\u0129nh : quan l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 30 quan ; b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 20 quan. \u0110\u01b0\u1eddng r\u1ea5t g\u1ea7n nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb : quan l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 25 quan ; b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 15 quan. Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean : quan l\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m \u0111\u1ec1u 20 quan ; b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1ec1u 10 quan. Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y g\u1ea7n \u0111\u00e2y, v\u1ec1 ch\u1ee9c thanh tra c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng ph\u00e1i th\u1ea5t, b\u00e1t, ph\u1ea9m \u0111i l\u00e0m, n\u00ean chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay \u0111\u1ebfn kho\u00e1 thanh tra 6 n\u0103m th\u00ec ph\u00e1i quan Kinh tam ph\u1ea9m ho\u1eb7c B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t h\u1ea1t kh\u00e1c ; kho\u00e1 thanh tra 3 n\u0103m th\u00ec ph\u00e1i quan Kinh t\u1ee9 ph\u1ea9m ho\u1eb7c c\u00e1c vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 t\u00e2u xin tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111\u1ec3 chia \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay ph\u00e0m quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5, ho\u1eb7c khai ph\u1ee5c, ho\u1eb7c kh\u1edfi ph\u1ee5c, khi c\u00e1o s\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng \u1ea5n r\u1ed3i m\u00e0 vi\u00ean \u1ea5y ch\u1ebft \u0111i th\u00ec \u0111\u00ecnh l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u1ea5p n\u1eefa, nh\u01b0ng c\u00f3 b\u1eb1ng do b\u1ed9 c\u1ea5p, k\u1ec3 r\u00f5 s\u1ef1 t\u00ecnh, \u0111\u01b0a cho th\u00e2n nh\u00e2n nh\u1eadn l\u0129nh. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7 l\u00e2u d\u00e0i.<\/p>\n<p>Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 25 ng\u01b0\u1eddi t\u00fa t\u00e0i, vi\u00ean t\u1eed v\u00e0 s\u0129 nh\u00e2n tr\u01b0\u1edbc kia nh\u00e2n khi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 vi\u1ec7c, xin theo \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9 \u0111\u1ec3 tr\u1ed5 s\u1ee9c \u0111\u00f3ng g\u00f3p kh\u00f3 nh\u1ecdc. \u0110\u1ebfn khi vi\u1ec7c b\u00ecnh, v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. \u0110\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n x\u00e9t theo l\u1ec7 c\u1eed nh\u00e2n chia ph\u00e1i l\u00e0m h\u00e0nh t\u1ea9u s\u00e1u b\u1ed9, h\u1ecdc t\u1eadp ch\u00ednh s\u1ef1.<\/p>\n<p>Th\u1ea3 M\u1ea1c H\u1ea7u Hi ra kh\u1ecfi t\u00f9, \u0111\u01b0a v\u1ec1 Ngh\u1ec7 An. Sai quan t\u1ec9nh ch\u1ecdn ph\u00e1i 1, 2 ng\u01b0\u1eddi \u1edf t\u1ec9nh ho\u1eb7c \u1edf Tr\u1ea5n Ninh, Tr\u1ea5n T\u0129nh bi\u1ebft ti\u1ebfng Xi\u00eam \u2013 L\u00e0o, c\u1ea3i trang gi\u1ed1ng l\u1ed1i \u0103n m\u1eb7c c\u1ee7a Hi \u0111\u1ec3 c\u00f9ng \u0111i, do v\u00f9ng th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng Kinh \u0111\u00f4 Xi\u00eam \u0111\u1ec3 d\u00f2 th\u00e1m t\u00ecnh h\u00ecnh x\u00e1c th\u1ef1c. H\u1ecd v\u1ec1 b\u00e1o : d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, Hi n\u00f3i th\u00e1c l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng th\u00f4ng, b\u00e8n tr\u1edf v\u1ec1. L\u1ea1i giao giam Hi l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9t nh\u00e0 M\u1ea1c C\u00f4ng T\u00e0i, cha con, anh em \u0111\u1ec1u nh\u1eadn quan ch\u1ee9c ngu\u1ef5, theo lu\u1eadt \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i t\u1ed9i l\u00e2y. M\u1ea1c H\u1ea7u Hi r\u00f5 r\u00e0ng theo ngu\u1ef5, \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft giam r\u1ed3i. C\u00f2n M\u1ea1c C\u00f4ng T\u00e0i \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ee3i l\u1ec7nh \u1edf b\u1ed9, v\u1eady kh\u00e1 cho v\u1ec1 ngay H\u00e0 Ti\u00ean, sai t\u1ef1 t\u00ecm c\u00e1ch m\u00e0 d\u00f2 th\u00e1m n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i\u201d. Cu\u1ed1i c\u00f9ng Hi ch\u1ebft \u1edf trong ng\u1ee5c.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m hi\u1ec7n giam \u1edf ng\u1ee5c Tr\u1ea5n Ph\u1ee7 v\u00e0 ng\u1ee5c Th\u1eeba Thi\u00ean trong Kinh, n\u1ebfu l\u00e0 quan ph\u1ea1m t\u1eed t\u1ed9i m\u00e0 b\u1ec7nh ch\u1ebft th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 \u0111\u00e3 hay ch\u01b0a k\u1ebft \u00e1n, \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t nghi\u1ec7m r\u00f5 r\u00e0ng t\u00e2u l\u00ean ; n\u1ebfu l\u00e0 d\u00e2n ph\u1ea1m th\u00ec chuy\u1ec3n t\u01b0 cho vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t kh\u00e1m r\u00f5, l\u00e0m b\u1ea3n \u00e1n l\u01b0u chi\u1ec3u.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 : \u201cPh\u00e0m c\u00e1c c\u01a1 l\u00ednh B\u1eafc m\u1edbi m\u1ed9, g\u1eb7p khi c\u00f3 sai ph\u00e1i, n\u1ebfu \u1edf t\u1ec9nh c\u00f3 tr\u1eef s\u1eb5n s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c th\u00ec c\u1ee9 theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, c\u1ea5p ph\u00e1t cho ; n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec chu\u1ea9n cho c\u1ee9 theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, t\u1ea1m c\u1ea5p cho th\u1ee9 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, m\u00e1y \u0111\u00e1, m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 n\u1ed9p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n v\u00e1c \u0111i, ch\u1edd khi c\u00f3 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c do Kinh \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn s\u1ebd \u0111\u1ed5i l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>Sai 2 t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 thu\u00ea thuy\u1ec1n ch\u1edf mu\u1ed1i \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh (B\u00ecnh Thu\u1eadn 7000 ph\u01b0\u01a1ng, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 5000 ph\u01b0\u01a1ng, c\u1ed9ng 12000 ph\u01b0\u01a1ng. Gia \u0110\u1ecbnh r\u00fat \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 2000 ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n th\u00ec chuy\u1ec3n giao cho V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng v\u00e0 An Giang m\u1ed7i t\u1ec9nh 3000 ph\u01b0\u01a1ng, Tr\u1ea5n T\u00e2y 1000 ph\u01b0\u01a1ng). L\u1ea1i \u0111\u1ebfn V\u0129nh Long v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u0129nh g\u1ea1o do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 mua, ch\u1edf v\u1ec1 t\u1ec9nh tr\u1eef l\u1ea1i \u0111\u1ec3 d\u00e0nh (B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u0129nh \u1edf V\u0129nh Long 20000 ph\u01b0\u01a1ng, Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e3nh \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 10000 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i, Phan Thanh Gi\u1ea3n, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m nay, l\u00faa trong t\u1ec9nh h\u1ea1t, b\u1ed7ng g\u1eb7p gi\u00f3 b\u1ea5c, b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i\u201d. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cL\u00faa c\u00e1c h\u1ea1t g\u1ea7n \u0111\u00e2y tuy ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to, nh\u01b0ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a trung b\u00ecnh ; l\u00e0m sao m\u1ed9t m\u00ecnh h\u1ea1t [Nam \u2013 Ng\u00e3i] \u1ea5y m\u1ea5y n\u0103m li\u1ec1n, lu\u00f4n b\u1ecb m\u1ea5t m\u00f9a nh\u1ecf ! Xem t\u1edd t\u00e2u, ta ng\u00e0y c\u00e0ng b\u1eadn l\u00f2ng !\u201d. Nh\u00e2n ngh\u0129 : \u201cvi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng s\u1edbm hay mu\u1ed9n, c\u1ed1t ph\u1ea3i \u0111\u00fang l\u00fac. Ngay nh\u01b0 Th\u1eeba Thi\u00ean : h\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ee9 th\u00e1ng 10 gieo m\u1ea1, th\u00e1ng 11 c\u1ea5y ; qua \u0111\u00f4ng sang xu\u00e2n, l\u00faa d\u1ea7n d\u1ea7n t\u1ed1t. \u0110\u1ebfn kho\u1ea3ng th\u00e1ng 2, th\u00e1ng 3, l\u00faa l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t tr\u1ed5 b\u00f4ng, g\u1eb7p ti\u1ebft m\u1ed9 xu\u00e2n \u1ea5m \u00e1p, l\u00faa ch\u1eafc h\u1ea1t, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i xu\u00e2n thu ho\u1ea1ch, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 10 ph\u1ea7n phong \u0111\u0103ng. Tuy c\u00f3 \u1ee9ng \u0111i\u1ec1m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, nh\u01b0ng th\u1ef1c ra c\u0169ng nh\u1edd ti\u1ebft tr\u1eddi ho\u00e0 thu\u1eadn v\u00e0 gieo tr\u1ed3ng h\u1ee3p nghi. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ee9ng nghi\u1ec7m r\u00f5 r\u00e0ng v\u00ec kh\u00e9o bi\u1ebft nh\u00e2n th\u1eddi ti\u1ebft m\u00e0 c\u00e0y c\u1ea5y. Kh\u00f4ng r\u00f5 1 h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m sao l\u1ea1i gieo m\u1ea1, c\u1ea5y l\u00faa qu\u00e1 s\u1edbm, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i cu\u1ed1i \u0111\u00f4ng, \u0111\u1ea7u xu\u00e2n, l\u00faa \u0111\u00e3 tr\u1ed5 b\u00f4ng. B\u1ea5y gi\u1edd, tr\u1eddi h\u00e3y c\u00f2n r\u00e9t, tr\u00e1nh sao cho kh\u1ecfi lo ng\u1ea1i v\u1ec1 gi\u00f3 b\u1eafc ? Nghi\u1ec7m t\u00ecnh h\u00ecnh n\u00e0y, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 t\u1ea1i vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m kh\u00f4ng kh\u00e9o, ch\u1ee9 ch\u01b0a n\u00ean \u0111\u1ed5 t\u1ea1i m\u01b0a n\u1eafng kh\u00f4ng thu\u1eadn m\u00e0 g\u00e2y ra. N\u1ebfu b\u1ea3o th\u1ee7y th\u1ed5 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, phong kh\u00ed c\u0169ng kh\u00e1c, th\u00ec \u0111\u1ecba th\u1ebf h\u1ea1t \u1ea5y, g\u1ea7n k\u1ec1 v\u1edbi Kinh k\u1ef3, sao vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng n\u01a1i s\u1edbm, n\u01a1i mu\u1ed9n, kh\u00e1c nhau nh\u01b0 v\u1eady, th\u1ef1c khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta ch\u01b0a th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c ! Kh\u00e1 truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em \u0111\u1ea1i \u00fd n\u00e0y th\u0103m d\u00f2 c\u00e1c l\u00e3o n\u00f4ng, c\u00e1c l\u00e3o ph\u1ed1 trong h\u1ea1t, r\u1ed3i c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Thanh Gi\u1ea3n h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c \u1ea5y, th\u00ec d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111\u1ec1u n\u00f3i ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng trong t\u1ec9nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 cao r\u00e1o, n\u00ean ph\u1ea3i l\u00e0m s\u1edbm m\u1edbi k\u1ecbp th\u1eddi ti\u1ebft. Thanh Gi\u1ea3n li\u1ec1n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 nh\u1eadn l\u1ed7i. Vua n\u00f3i : \u201cTrong v\u00f2ng ngh\u00ecn d\u1eb7m, phong kh\u00ed kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, c\u0169ng do kh\u00ed \u0111\u1ea5t xui n\u00ean, th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u nhau \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tr\u1eabm ngh\u0129 tr\u1ecdng l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a d\u00e2n, cho n\u00ean sai s\u1ee9c h\u1ecfi r\u00f5 t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u00f3 th\u00f4i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng s\u1edbm hay mu\u1ed9n l\u00e0 tu\u1ef3 theo th\u1ed5 nghi c\u1ee7a t\u1eebng v\u00f9ng. T\u1ed9i ng\u01b0\u01a1i h\u00e1 ch\u1ed7 \u1ea5y sao ?\u201d<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 coi Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 L\u00ea S\u00e1ch l\u00e0m L\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh ; Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 T\u1ea3 th\u1ee7y Thanh Hoa l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n C\u1ee5c l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Th\u1ee7y s\u01b0 Thanh Hoa ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd C\u1ea5m binh quy\u1ec1n sung Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Ng\u00f4 T\u00e0i \u0110\u1eafc th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 ; th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd Qu\u1ea3ng v\u00f5 dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 l\u00e0 L\u00ea T\u1ea5t \u1ee9ng \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng Nh\u1ea5t.<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n du s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng \u0111\u1ec3 th\u0103m l\u00faa. H\u00f4m sau v\u1ec1 cung.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh Long v\u00f5 l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea sung l\u00e0m \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c h\u1ea3i v\u1eadn ; th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nh\u1ea5t v\u1ec7 Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 \u0110o\u00e0n Kim sung l\u00e0m Ph\u00f3 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c h\u1ea3i v\u1eadn, \u0111em th\u1ee7y qu\u00e2n v\u00e0 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c V\u0169 l\u00e2m, C\u1ea5m binh, H\u1ed9 v\u1ec7, C\u1ea3nh t\u1ea5t v\u00e0 Th\u1ea7n c\u01a1 g\u1ed3m tr\u00ean 1.600 ng\u01b0\u1eddi, chia \u0111\u00e1p 36 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ch\u1eef \u201cB\u00ecnh\u201d, ch\u1eef \u201c\u0110\u1ecbnh\u201d v\u00e0 \u00d4, L\u00ea, nh\u1eb1m ng\u00e0y 17 th\u00e1ng 3 ra kh\u01a1i, \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n B\u1eafc t\u00e0o v\u00e0 c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch, mi\u1ec5n d\u1ecbch \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111i Nam \u0110\u1ecbnh, l\u0129nh t\u1ea3i ti\u1ec1n, g\u1ea1o, s\u1ea3n v\u1eadt v\u00e0 g\u1ed7 mang v\u1ec1 Kinh. R\u1ed3i sai ph\u00e1t \u1edf kho Kinh : d\u00e2y m\u00e2y, k\u1ebdm v\u00e0 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c, nh\u00e2n ti\u1ec7n ch\u1edf \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh (Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa m\u1ed7i t\u1ec9nh 150000 d\u00e2y m\u00e2y, Nam \u0110\u1ecbnh 200000 d\u00e2y m\u00e2y ; H\u00e0 N\u1ed9i 1500000 c\u00e2n k\u1ebdm, tr\u00ean 1.490 c\u00e2y s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cH\u00e0ng n\u0103m, k\u1ef3 v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh cho \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Th\u1eeba Thi\u00ean li\u1ec7u \u0111em l\u00ednh ph\u1ee7 v\u00e0 binh thuy\u1ec1n t\u1ea5n Thu\u1eadn An ra bi\u1ec3n tu\u1ea7n ti\u1ec5u b\u1ea3o v\u1ec7. V\u1eeba \u0111\u00e2y, v\u00ec \u1edf Qu\u1ea3ng Nam c\u00f3 gi\u1eb7c Thanh l\u00e9n l\u00fat l\u00f3 ra, \u0111\u00e3 ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n \u1edf Kinh \u0111i tu\u1ea7n n\u00e3 b\u1eaft. V\u1eady vi\u1ec7c \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n n\u0103m nay h\u00e3y \u0111\u00ecnh ch\u1ec9. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 v\u1eadn t\u1ea3i n\u0103m sau, chu\u1ea9n cho ch\u1ecdn ph\u00e1i qu\u1ea3n v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh ho\u1eb7c V\u00f5ng th\u00e0nh d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n l\u00e0m thay.<\/p>\n<p>T\u00ean ph\u1ec9 tr\u1ed1n \u1edf H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Thi\u1ebft Th\u1ea1ch th\u01b0\u1eddng \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf ph\u1eadn r\u1eebng Thanh Th\u1ee7y. B\u1ed9 bi\u1ec1n do t\u1ec9nh ph\u00e1i l\u00e0 Th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd L\u00ea Th\u1ebf C\u00f4n d\u1eabn qu\u00e2n v\u00e0o s\u00e2u, b\u1ecb b\u1ea5t l\u1ee3i v\u00ec gi\u1eb7c gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m \u0111\u00e1nh ch\u1eb9n. Bi\u1ec1n binh c\u00f3 k\u1ebb b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng vong. L\u00e3nh binh B\u00f9i V\u0103n \u0110\u1ea1o li\u1ec1n th\u00e2n \u0111i l\u00f9ng b\u1eaft. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Th\u1ebf C\u00f4n b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u1ea3i t\u00f2ng qu\u00e2n hi\u1ec7u l\u1ef1c. Quan t\u1ec9nh b\u1ecb gi\u00e1ng. D\u1ee5 sai S\u01a1n T\u00e2y hi\u1ec7p s\u1ee9c n\u00e3 b\u1eaft.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 Binh : t\u1eeb nay, c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u1edf v\u1ec7 C\u1ea9m y c\u00f3 khuy\u1ebft ng\u1ea1ch th\u00ec 10 \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c v\u1eabn ch\u1ecdn l\u1ea5y \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 thu\u1ed9c dinh V\u0169 l\u00e2m \u0111\u1ec3 b\u1ed5 v\u00e0o ; 5 \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c v\u00e0 5 \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c chu\u1ea9n cho c\u1ee9 l\u1ef1a \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 C\u1ea5m binh m\u00e0 sung v\u00e0o. Kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i nh\u1ea5t kh\u00e1i tuy\u1ec3n \u1edf c\u00e1c v\u1ec7 \u0111\u00e3 tri\u1ec7u m\u1ed9.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n<\/a> CLXVII \u2013 167<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>B\u00ednh Th\u00e2n, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 17 [1836], m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 3. \u0110\u1ed5i l\u1ec7 c\u1ea5p phu coi m\u1ed9 c\u00f4ng th\u1ea7n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ec1n \u0111\u00e1p c\u00f4ng lao, l\u00e0 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ; nh\u01b0ng n\u00ean c\u00f3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u1edbi t\u1ecf r\u00f5 l\u1ebd c\u00f4ng b\u1eb1ng trong vi\u1ec7c s\u00f9ng b\u00e1o. Tri\u1ec1u ta, sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n v\u0103n v\u00f5, l\u00fac s\u1ed1ng cho v\u1ebb vang, l\u00fac ch\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, \u00e2n \u0111i\u1ec3n \u0111\u00e3 \u01b0u h\u1eadu d\u1ed3i d\u00e0o, l\u1ea1i cho m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch l\u00e0m phu coi m\u1ed9. K\u1ec3 ra, c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf v\u00e0o bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u, kh\u00f4ng kh\u1ecfi qu\u00e1 l\u1ea1m. Ngay nh\u01b0 Cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n V\u0103n Ng\u1ea1n, Tham qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Xu\u00e2n, Tham m\u01b0u H\u1ed3 Xu\u00e2n Quang, danh ph\u1eadn b\u00e9 m\u1ecdn, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng lao t\u1ed9t b\u1eadc, l\u1ea1 l\u00f9ng g\u00ec, h\u00e1 n\u00ean l\u1ea1m d\u1ef1 \u00e2n c\u00e1ch ? Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ea1i lo\u1ea1i nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f2n nhi\u1ec1u. D\u00e2n s\u1ef1 v\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1 c\u00f3 quan h\u1ec7 v\u00e0o vi\u1ec7c n\u00e0y, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng m\u1ed9t phen s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho b\u1ed9 L\u1ec5 tra x\u00e9t gi\u1ea3m b\u1edbt \u0111i\u201d. Khi b\u1ed9 t\u00e2u l\u00ean, th\u00ec ra c\u00f3 \u0111\u1ebfn 209 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p nh\u01b0 c\u0169, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u t\u01b0\u1edbc b\u1ecf \u0111i. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ghi nh\u1edb ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng : ho\u1eb7c ban t\u00ean thu\u1ef5 cho v\u1ebb vang ho\u1eb7c ghi v\u00e0o c\u1edd c\u00e2n, c\u1edd th\u01b0\u1eddng, ho\u1eb7c cho d\u1ef1 l\u1ec7 th\u1edd c\u00fang ho\u1eb7c cho con ch\u00e1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n t\u1eadp \u1ea5m, l\u1ea1i c\u1ea5p cho phu coi gi\u1eef m\u1ed3 m\u1ea3. V\u1ec1 vi\u1ec7c b\u00e1o \u0111\u00e1p c\u00f4ng lao, kh\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00e0o l\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m chu t\u1ea5t. Nh\u01b0ng, trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Pierre_Pigneau_de_Behaine\">B\u00e1 \u0110a L\u1ed9c<\/a> l\u00e0 gi\u00e1o tr\u01b0\u1edfng T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea1o Gia t\u00f4, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00fang t\u1ebf, t\u1ea3o m\u1ed9, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 th\u00e2n thu\u1ed9c, th\u1ebf m\u00e0 40 n\u0103m nay, c\u1ee9 giao cho t\u1ed5ng l\u00fd chi\u00eau m\u1ed9 phu coi m\u1ea3 nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn 50 ng\u01b0\u1eddi. Ch\u00fang l\u1ee3i d\u1ee5ng l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang, \u0111\u1ec3 cho b\u00e9o m\u00ecnh. Th\u1ebf l\u00e0 b\u00e0y \u0111\u1eb7t h\u00e3o huy\u1ec1n. Ngo\u00e0i ra, tuy kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn th\u1ebf, nh\u01b0ng l\u1ea1i kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi c\u00f3 h\u1ea1ng con ch\u00e1u h\u01b0 h\u1ecfng ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 sai b\u1ea3o \u1edf nh\u00e0 ri\u00eang, ho\u1eb7c cho ngh\u1ec9 vi\u1ec7c m\u00e0 b\u1edbt l\u1ea5y ti\u1ec1n, gian d\u1ed1i k\u1ebb gi\u1ea3 m\u1ea1o c\u00f3, k\u1ebb gi\u1ea5u gi\u1ebfm hung ph\u1ea1m c\u0169ng c\u00f3. Th\u00f3i t\u1ec7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u m\u00e0 h\u1ebft \u0111\u00e2u. M\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u00ean quan \u0111\u00e3 m\u1ea5t, ch\u00fang ch\u1eb3ng \u0111o\u00e1i ho\u00e0i \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c c\u00fang t\u1ebf trong nh\u1eefng ng\u00e0y tu\u1ea7n ti\u1ebft v\u00e0 m\u1ed3 m\u1ea3 s\u1ee5t l\u1edf g\u00ec c\u1ea3. Nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 \u00edch l\u1ee3i g\u00ec ! V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh cho 20 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 b\u1eadc c\u00f3 c\u00f4ng lao r\u00f5 r\u00e0ng h\u01a1n h\u1ebft trong s\u1ed1 c\u00f4ng th\u1ea7n khai qu\u1ed1c v\u00e0 c\u00f4ng th\u1ea7n trung h\u01b0ng l\u00e0 \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 phu coi m\u1ed9 c\u00f3 t\u1ea7ng b\u1eadc kh\u00e1c nhau. (Ngh\u0129a H\u01b0ng qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng T\u00f4n Th\u1ea5t Kh\u00ea, Qu\u1ed1c Uy c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t Hi\u1ec7p, Ho\u1eb1ng Qu\u1ed1c c\u00f4ng \u0110\u00e0o Duy T\u1eeb, Anh Qu\u1ed1c c\u00f4ng Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ti\u1ebfn, T\u0129nh Qu\u1ed1c c\u00f4ng Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 6 ng\u01b0\u1eddi. V\u0129nh An h\u1ea7u Nguy\u1ec5n H\u1eefu K\u00ednh, Tu\u00e2n Ngh\u0129a h\u1ea7u T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 5 ng\u01b0\u1eddi. Ch\u00e1nh Kh\u00e1m l\u00fd Tr\u1ea7n \u0110\u1ee9c Ho\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c 4 ng\u01b0\u1eddi. Ho\u00e0i Qu\u1ed1c c\u00f4ng V\u00f5 T\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c 10 ng\u01b0\u1eddi. Ninh Ho\u00e0 qu\u1eadn c\u00f4ng \u00a0Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c 6 ng\u01b0\u1eddi. Kho\u00e1i Ch\u00e2u qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean, B\u00ecnh Giang qu\u1eadn c\u00f4ng V\u00f5 Di Nguy, Ph\u1ee5 D\u1ef1c h\u1ea7u \u0110\u1ed7 V\u0103n H\u1ef1u, V\u0129nh L\u1ea1i h\u1ea7u Mai \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb, L\u1ea1ng Giang qu\u1eadn c\u00f4ng T\u00f4n Th\u1ea5t H\u1ed9i, L\u00e2m Thao qu\u1eadn c\u00f4ng Ch\u00e2u V\u0103n Ti\u1ebfp, \u0110oan H\u00f9ng qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u01a1ng, Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, Kinh M\u00f4n qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 5 ng\u01b0\u1eddi. Thi\u1ebfu b\u1ea3o T\u1ed1ng Vi\u1ebft Ph\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c 3 ng\u01b0\u1eddi). Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u b\u1ecf b\u1edbt, r\u1ed3i li\u1ec7u cho c\u1ea5p ti\u1ec1n, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 nh\u1eadn l\u1ea5y \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c s\u1eeda sang ph\u1ea7n m\u1ed9 v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng h\u1ecfa (Thi\u1ebfu s\u01b0, thi\u1ebfu ph\u00f3, thi\u1ebfu b\u1ea3o, qu\u1eadn c\u00f4ng, ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7, ch\u01b0\u1edfng qu\u00e2n \u0111\u1ec1u 100 quan ; hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, tham ch\u00ednh \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf, ch\u01b0\u1edfng dinh \u0111\u1ec1u 90 quan ; th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, th\u1ed1ng ch\u1ebf, H\u1ed9 b\u1ed9, ph\u00f3 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng ch\u1ebf, ph\u00f3 t\u01b0\u1edbng \u0111\u1ec1u 80 quan ; tham tri ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 \u0111\u1ec1u 70 quan ; tr\u1ea5n ph\u1ee7, tr\u1ea5n th\u1ee7, l\u01b0u th\u1ee7, \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c, cai b\u1ea1, hi\u1ec7p tr\u1ea5n, k\u00fd l\u1ee5c, v\u1ec7 u\u00fd \u0111\u1ec1u 60 quan ; H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng, ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, \u0111\u00f4 qu\u1ea3n, ph\u00f3 \u0111\u00f4 \u0111\u1ed1c, cai c\u01a1 \u0111\u1ec1u 50 quan. Duy c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng B\u00e1ch \u0110a L\u1ed9c v\u00e0 th\u00e1i gi\u00e1m Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Th\u1ecd \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng con k\u1ebf t\u1ef1, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c cai \u0111\u1ed9i l\u00e0 h\u1ea1ng quan th\u1ea5p (ch\u1ee9c nh\u1ecf, c\u00f4ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1).<\/p>\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : ph\u00e0m nh\u1eefng m\u1ed9 c\u1ee7a c\u00e1c vi\u00ean quan \u0111\u00e3 m\u1ea5t c\u00f2n \u0111\u1ec3 phu coi m\u1ed9 c\u00f3 s\u1ee9t l\u1edf hay kh\u00f4ng, ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c c\u00f3 ng\u00f3 \u0111\u1ebfn hay kh\u00f4ng, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i kh\u00e1m r\u00f5 t\u00e2u l\u00ean. Nh\u1eefng m\u1ed9 c\u1ee7a quan t\u1eeb nh\u1ecb ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean c\u1ea7n b\u1edbt phu coi m\u1ed9, c\u00f3 ch\u00fat s\u1ee9t l\u1edf, c\u0169ng b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 \u1ea5y l\u1ea5y ti\u1ec1n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ph\u00e1t m\u00e0 s\u1eeda sang ; n\u1ebfu s\u1ee9t l\u1edf qu\u00e1 nhi\u1ec1u th\u00ec quan ph\u1ea3i thu\u00ea d\u00e2n l\u00e0m.<\/p>\n<p>Vua nh\u00e2n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n L\u00ea V\u0103n Qu\u00e2n th\u1eddi trung h\u01b0ng, d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng lao. B\u1ed9 L\u1ec5 cho r\u1eb1ng Qu\u00e2n c\u00f3 t\u1ed9i t\u00e2u xin \u0111\u00ecnh c\u1ea5p ; vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u00e2n th\u01b0\u1edfng cho 100 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i nh\u1edb \u0111\u1ebfn Ch\u01b0\u1edfng dinh Nguy\u1ec5n Kim Ph\u1ea9m tr\u01b0\u1edbc kia ch\u1ebft tr\u1eadn, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ed3 m\u1ea3 \u1edf qu\u00ea, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u00e0 th\u1edd c\u00fang, vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng, s\u1eafc cho quan t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn t\u1eadn l\u00e0ng, ban t\u1ebf l\u1ec5 1 l\u1ea7n (Kim Ph\u1ea9m, ng\u01b0\u1eddi Th\u1eadn Vi, huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Xuy\u00ean).<\/p>\n<p>Ph\u00e1i vi\u00ean \u0111i ph\u00eda \u0111\u00f4ng l\u00e0 b\u1ecdn L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c, Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 C\u00f4ng, v\u1ec1 n\u00f3i r\u1eb1ng : khi qua h\u1ea3i \u0111\u1ea3o H\u1ed5 M\u00f4n, hai l\u1ea7n g\u1eb7p b\u00e3o, trong thuy\u1ec1n \u0111\u1ecdng n\u01b0\u1edbc h\u00e0ng th\u01b0\u1edbc, d\u00e2y bu\u1ed3m \u0111\u1ee9t h\u1ebft, t\u00ecnh th\u1ebf r\u1ea5t nguy c\u1ea5p. Bi\u1ec1n binh h\u1ebft s\u1ee9c ch\u00e8o ch\u1ed1ng, may kh\u00f4ng vi\u1ec7c g\u00ec. Vua khen th\u01b0\u1edfng b\u1ecdn Ph\u1ee9c gia 1 c\u1ea5p, bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u1ee3c cho th\u0103ng th\u1ee5, c\u1ea5t b\u1ed5 v\u00e0 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Ng\u1ea1ch l\u00ednh c\u01a1 Qu\u1ea3ng Nam c\u00f2n khuy\u1ebft t\u1eeb \u0111\u1ed9i Ng\u0169 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9i Th\u1eadp g\u1ed3m 6 \u0111\u1ed9i. Chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh r\u00fat l\u1ea5y l\u00ednh l\u1ec7 c\u1ee7a 5 huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t l\u00e0 Di\u00ean Ph\u01b0\u1edbc, Ho\u00e0 Vinh, Duy Xuy\u00ean, L\u1ec5 D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 H\u00e0 \u0110\u00f4ng d\u1ed3n b\u1ed5 v\u00e0o. L\u1ea1i sai c\u00e1c huy\u1ec7n m\u1ed9 th\u00eam b\u1ed5 sung v\u00e0o \u0111\u1ee7 nguy\u00ean ng\u1ea1ch.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ednh c\u01a1 H\u00e0 Ti\u00ean, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111i l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf huy\u1ec7n h\u1ea1t H\u00e0 Ch\u00e2u, c\u00f3 l\u0129nh 100 h\u1ed9c th\u00f3c gi\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, nay s\u1ed1 th\u00f3c thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c 300 h\u1ed9c, th\u1ea7n \u0111\u00e3 nh\u1eadp kho\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u1ec1n binh kh\u1ea9n ru\u1ed9ng, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c vay m\u01b0\u1ee3n \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u00e0 \u0103n, ch\u1edd sau khi th\u00e0nh ru\u1ed9ng, s\u1ebd l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u1ea9u ph\u1ea7n. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i k\u1ebf c\u1ed1t l\u00e0m \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng \u0103n v\u00e0 \u0111\u1ee7 qu\u00e2n l\u00ednh. Nay nh\u1eadp c\u1ea3 v\u00e0o kho c\u00e1i s\u1ed1 m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u00e3 khai kh\u1ea9n c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m ru\u1ed9ng v\u00e0 c\u00f2n mong g\u00ec l\u00e0 \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1edf mang ? V\u1eady n\u00ean x\u00e9t l\u0129nh th\u00f3c gi\u1ed1ng bao nhi\u00eau th\u00ec n\u1ed9p v\u00e0o kho b\u1ea5y nhi\u00eau, c\u00f2n \u0111em tr\u1ea3 c\u1ea3 cho h\u1ecd\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : bi\u1ec1n binh coi gi\u1eef c\u00e1c s\u1edf N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1, Kinh th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 N\u1ed9i t\u1ea1o h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thay phi\u00ean cho nhau, \u0111\u1ec1u b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb k\u1ef3 th\u00e1ng gi\u00eang.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec7u b\u1ed5 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i, V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5. Th\u0103ng nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Th\u00e1i Nguy\u00ean Do\u00e3n U\u1ea9n l\u00ean l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi T\u1ea3 th\u1ecb lang L\u00ea B\u00e1 T\u00fa quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 L\u1ea1i.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t l\u01b0u quan 3 huy\u1ec7n Tr\u1ea5n Y\u00ean, Y\u00ean L\u1eadp v\u00e0 V\u0103n Ch\u1ea5n thu\u1ed9c H\u01b0ng Ho\u00e1. M\u1ed7i huy\u1ec7n \u0111\u1eb7t 1 Tri huy\u1ec7n. C\u00f2n nguy\u00ean th\u1ed5 quan th\u00ec hi\u1ec7p l\u00e0m theo vi\u1ec7c. Chu\u1ea9n cho tu\u1ef3 theo \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa hay g\u1ea7n, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t v\u00e0 d\u00e2n \u0111inh nhi\u1ec1u hay \u00edt, chia l\u1eadp th\u00e0nh t\u1ed5ng, x\u00e3 nh\u01b0 quy ch\u1ebf c\u00e1c huy\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi Kinh (L\u1ef5 s\u1edf Tr\u1ea5n Y\u00ean \u0111\u1eb7t t\u1ea1i x\u00e3 B\u00e1ch L\u1eabm ; l\u1ef5 s\u1edf Y\u00ean L\u1eadp \u0111\u1eb7t t\u1ea1i s\u00e1ch V\u00e2n B\u00e1n ; l\u1ef5 s\u1edf V\u0103n Ch\u1ea5n \u0111\u1eb7t t\u1ea1i s\u00e1ch \u0110\u1ea1i L\u1ecbch. M\u1ed7i huy\u1ec7n c\u00f3 1 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, 1 nh\u00e0 ng\u1ee5c, 1 l\u1ea1i m\u1ee5c, 5 th\u00f4ng l\u1ea1i, 1 l\u1ec7 m\u1ee5c, 20 thu\u1ed9c l\u1ec7 ; h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p cho 30 quan ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu).<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTheo l\u1ec7 th\u00ec l\u00ednh c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man, \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p \u00e1o qu\u1ea7n, nh\u01b0ng s\u1ea1i ta kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ee9 h\u00e0ng m\u00e0 b\u1ea3n t\u1ec9nh d\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin l\u1ea5y s\u1ea1i c\u00f4ng \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 m\u00e0 may ph\u00e1t cho\u201d. Vua y cho. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb sau, h\u1eb1ng n\u0103m theo gi\u00e1 c\u1ea5p ti\u1ec1n \u0111\u1ec3 h\u1ecd may l\u1ea5y.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean Kinh ph\u00e1i v\u00e2ng l\u0129nh c\u1edd, b\u00e0i \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m vi\u1ec7c xong, n\u1ebfu l\u1ea1i c\u00f3 Ch\u1ec9 cho \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00e1c, th\u00ec c\u1edd, b\u00e0i \u1ea5y ph\u1ea3i u\u1ef7 ngay cho nh\u00e2n vi\u00ean tu\u1ef3 ph\u00e1i mang v\u1ec1 n\u1ed9p. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n du c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i h\u1ed9 gi\u00e1 : c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng 100 quan ti\u1ec1n, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 v\u00e0 ty H\u1ed9 v\u1ec7 300 quan. V\u0103n nha v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng theo nh\u01b0 h\u1ea1ng binh l\u00ednh. T\u1eeb sau, c\u00f3 \u0111i tu\u1ea7n trong Kinh k\u1ef3 th\u00ec c\u1ee9 l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>Th\u0103ng th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh Nguy\u1ec5n V\u0103n X\u01b0\u1edbng l\u00ean l\u00e0m H\u1ed9 th\u00e0nh Binh m\u00e3 ty Binh m\u00e3 ph\u00f3 s\u1ee9. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Binh m\u00e3 ph\u00f3 s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u00ecnh B\u00e0nh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Sai S\u01a1n T\u00e2y tr\u00edch ph\u00e1i l\u00ednh c\u01a1 thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n trong t\u1ec9nh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef 2 t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 v\u00e0 Tuy\u00ean Quang m\u1ed7i t\u1ec9nh 200 ng\u01b0\u1eddi, 3 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay phi\u00ean.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho bi\u1ec1n binh c\u00e1c h\u1ea1t trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh k\u1ec3 t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 4 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 6, tr\u1eeb l\u00ednh tri\u1ec7u m\u1ed9 v\u00e0 l\u00ednh t\u1ea1p h\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfu theo l\u1ec7 c\u0169 chi l\u01b0\u01a1ng, c\u00f2n c\u00e1c gi\u1ea3n binh th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu s\u1ed1 hi\u1ec7n \u0111ang t\u1ea1i ng\u0169, h\u1ec5 ai theo l\u1ec7 kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng ho\u1eb7c l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 1 quan th\u00ec \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ea5p m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ee7 1 quan.<\/p>\n<p>Vua nghe n\u00f3i ngu\u1ed3n T\u1ea3 Tr\u1ea1ch c\u00f3 su\u1ed1i n\u01b0\u1edbc n\u00f3ng, (\u1edf ph\u00eda t\u00e2y \u1ea5p D\u01b0\u01a1ng Ho\u00e0, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0, c\u00e1ch b\u1edd s\u00f4ng h\u01a1n 10 tr\u01b0\u1ee3ng, chu vi \u0111\u1ebfn 1 tr\u01b0\u1ee3ng, s\u00e2u 7, 8 t\u1ea5c n\u01b0\u1edbc t\u1eeb trong \u0111\u1ea5t v\u1ecdt ra t\u1ef1a n\u01b0\u1edbc n\u00f3ng s\u00f4i, h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn g\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110em c\u00e1, t\u00f4m b\u1ecf xu\u1ed1ng th\u00ec ch\u1ebft ngay. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a ai bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. Ninh Thu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Nghi \u0111i s\u0103n, \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 m\u1edbi \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean). Vua sai Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng V\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i \u0111i xem x\u00e9t. \u0110\u1ea1i v\u1ebd b\u1ea3n \u0111\u1ed3 v\u1ec1 \u0111em d\u00e2ng l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : n\u01b0\u1edbc su\u1ed1i \u1ea5y trong, \u0111en v\u00e0 n\u00f3ng.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc \u0111en th\u00ec kh\u00f4ng trong. Su\u1ed1i \u1ea5y n\u01b0\u1edbc \u0111en m\u00e0 trong c\u0169ng l\u00e0 s\u1ef1 l\u1ea1. Tr\u1eabm xem s\u1eed s\u00e1ch th\u1ea5y ch\u00e9p : \u0111\u00e2u c\u00f3 su\u1ed1i n\u01b0\u1edbc n\u00f3ng l\u00e0 t\u1ea5t c\u00f3 l\u01b0u ho\u00e0ng, nay sai x\u00e9t nghi\u1ec7m kh\u00f4ng th\u1ea5y, th\u00ec bi\u1ebft ch\u1ed7 \u1ea5y h\u01a1i l\u1eeda r\u1ea5t m\u1ea1nh, cho n\u00ean m\u1edbi sinh th\u1ea5p nhi\u1ec7t, ch\u1ee9 kh\u00f4ng t\u1ea1i l\u01b0u ho\u00e0ng. Nghi\u1ec7m \u0111\u00f3 \u0111\u1ee7 ph\u00e1 tan c\u00e1i l\u1ea7m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a\u201d. Li\u1ec1n th\u01b0\u1edfng cho Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i 1 c\u1eb7p \u00e1o, sai hi\u1ec7p c\u00f9ng b\u1ecdn \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c h\u1ea3i v\u1eadn H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea gi\u00fap l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>C\u1ea5p \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 300 quan ti\u1ec1n cho l\u00ednh c\u01a1 H\u00e0 ph\u00fa \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean (\u00e1o v\u1ea3i to, m\u1ed5 b\u1ee5ng, 100 chi\u1ebfc ; qu\u1ea7n v\u1ea3i m\u00e0u v\u00e0ng, 100 chi\u1ebfc). L\u00ednh c\u01a1 n\u00e0y b\u1ea5y nay \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn, c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, cho n\u00ean th\u01b0\u1edfng h\u1eadu.<\/p>\n<p>Ch\u00e2u Ba Lan thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u00f3 qu\u00e2n Man l\u1ebbn xu\u1ed1ng qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u01b0\u1edbp b\u00f3c d\u00e2n bi\u00ean gi\u1edbi. B\u1ea5y gi\u1edd th\u00ed sai l\u1ea1i m\u1ee5c ch\u00e2u Mang B\u1ed5ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng H\u1ea3i, nh\u00e2n \u0111i c\u00f4ng sai t\u1eadp h\u1ee3p th\u1ed5 d\u00e2n, \u0111u\u1ed5i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 8 t\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi voi, \u0111ao v\u00e0 gi\u00e1o. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, ban khen, chu\u1ea9n cho c\u1eb7p \u00e1o t\u01a1 v\u0169, ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn, nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 3 \u0111\u1ed3ng ; th\u01b0\u1edfng chung cho th\u1ed5 d\u00e2n 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n m\u1eadt t\u00e2u : \u201c\u1edf t\u1ec9nh t\u1ecbch thu, ni\u00eam phong v\u1ee5 c\u01b0\u1edbp, x\u00e9t th\u1ea5y t\u1edd ngu\u1ef5 \u0111em ra so v\u1edbi \u00e1n tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec c\u00e1c danh m\u1ee5c do ngu\u1ef5 \u0111\u1eb7t ra c\u0169ng h\u01a1i ph\u00f9 h\u1ee3p nhau m\u00e0 ph\u1ea1m nh\u00e2n \u00e1n tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb b\u1eaft ch\u01b0a h\u1ec1 x\u01b0ng ra. V\u1eady xin h\u00e3y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea5y, kh\u00f4ng h\u1ecfi, r\u1ed3i c\u1ee9 t\u1eeb t\u1eeb x\u00e9t th\u1eadt r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u00edch x\u00e1c, sau m\u1edbi u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi b\u00ed m\u1eadt n\u00e3 b\u1eaft, ng\u00f5 h\u1ea7u \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c s\u1ebd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1ecb b\u1eaft, m\u00e0 d\u00e2n trong h\u1ea1t kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn b\u1ecb n\u00e1o \u0111\u1ed9ng\u201d. Vua khen l\u00e0 ph\u1ea3i, m\u1eadt d\u1ee5 n\u00ean ph\u00e1i thu\u1ed9c h\u1ea1 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tin c\u1ea9n, k\u00edn \u0111\u00e1o, gi\u1ecfi giang \u0111i d\u00f2 th\u00e1m k\u1ef9 c\u00e0ng, c\u1ed1t b\u1eaft cho \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n th\u1ec3 ngu\u1ef5, \u0111\u1ec3 d\u1ee9t m\u1ea7m \u00e1c.<\/p>\n<p>Nam K\u1ef3 Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u0111i thuy\u1ec1n m\u1edbi 6 ng\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua th\u1ea5y chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y, thu\u1eadn bu\u1ed3m, xu\u00f4i gi\u00f3, n\u00ean d\u1ee5 sai s\u1eafm l\u1ec5 t\u1ea1 th\u1ea7n v\u00e0 truy\u1ec1n Ch\u1ec9 h\u1ecfi th\u0103m u\u00fd l\u1ea1o. L\u1ea1i th\u1ea5y th\u1eddi ti\u1ebft \u0111\u00e3 sang m\u00f9a h\u00e8, trong Nam n\u00f3ng d\u1eef, n\u00ean sai th\u1ecb v\u1ec7 mang r\u01b0\u1ee3u thu\u1ed1c T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng g\u1ea5p \u0111\u1ebfn ban cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i th\u1ec3 l\u1ec7 ti\u1ebfn c\u1eed quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5. B\u1ea5y nay v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed kh\u00f4ng c\u1ee9 ch\u1ee9c v\u0103n hay ch\u1ee9c v\u00f5, h\u1ec5 l\u00e0 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ec1u c\u00f3 li\u00ean danh \u0111\u1ec1 quan h\u00e0m r\u1ed3i \u0111\u00f3ng \u1ea5n quan ph\u00f2ng v\u00e0o c\u1ea3. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c c\u1eed ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i l\u00e0 bi\u1ebft r\u00f5 r\u00e0ng, th\u1ea5y \u0111\u00edch x\u00e1c. T\u00e0i ngh\u1ec7 quan v\u00f5, th\u00ec t\u1ea3 ban ((1) T\u1ea3 ban : ch\u1ec9 quan v\u0103n.) bi\u1ebft l\u00e0m sao \u0111\u01b0\u1ee3c ; quan v\u0103n gi\u1ecfi hay kh\u00f4ng th\u00ec h\u1eefu ban ((2) H\u1eefu ban : ch\u1ec9 quan v\u00f5.) c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 am t\u01b0\u1eddng. Th\u1ebf m\u00e0 c\u1ee9 noi theo n\u1ebfp c\u0169, ph\u1ee5 h\u1ecda l\u1eabn nhau, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i c\u00f3 danh m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ef1c ? Nay chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : h\u1ec5 giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u1eed c\u00e1c ch\u1ee9c khuy\u1ebft, th\u00ec b\u00ean v\u0103n c\u1eed ch\u1ee9c v\u0103n, b\u00ean v\u00f5 c\u1eed ch\u1ee9c v\u00f5, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i d\u1ef1 b\u00e0n l\u1eabn nhau. C\u00f2n t\u1eadp t\u00e2u th\u00ec v\u1eabn d\u00f9ng \u201c\u0111\u00ecnh th\u1ea7n chi \u1ea5n\u201d \u0111\u1ec3 c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch ph\u1ea3i l\u00e0m tr\u1ecdn\u201d.<\/p>\n<p>Gi\u00e1ng H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u1ed9 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea xu\u1ed1ng l\u00e0m Lang trung, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u1ed9. Tr\u01b0\u1edbc kia, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n l\u1ef1a ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 b\u1ed5 v\u00e0o ch\u1ee9c khuy\u1ebft, Khu\u00ea c\u1ed1 c\u1eed Tri huy\u1ec7n Ch\u00e2n Ninh l\u00e0 T\u00f4 Ng\u1ecdc Huy\u1ec1n l\u00e0m Tri ph\u1ee7 Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c. Khoa \u0111\u1ea1o th\u1ea5y Ng\u1ecdc Huy\u1ec1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ea1ch, c\u1ea9n th\u1eadn m\u00e0 Khu\u00ea nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u1ec1 c\u1eed, m\u1edbi \u0111em vi\u1ec7c h\u1eb7c t\u00e2u. Vua c\u00f3 Ch\u1ec9 sai Khu\u00ea t\u00e2u r\u00f5 l\u1ea1i, th\u00ec t\u1edd t\u00e2u ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1ed1ng ch\u1ebf, b\u00e0o ch\u1eefa, g\u01b0\u1ee3ng g\u1ea1o bi\u1ec7n b\u1ea1ch, l\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u1eadn l\u1ed7i. Vua giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh b\u00e0n x\u1eed.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cV\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea c\u00f9ng T\u00f4 Ng\u1ecdc Huy\u1ec1n v\u1ed1n quen bi\u1ebft nhau, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u1ec1 c\u1eed b\u1ed5 ch\u1ee9c huy\u1ec7n, ch\u01b0a \u0111\u1ea7y 3 n\u0103m, l\u1ea1i v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc c\u1eed l\u00ean ch\u1ee9c khuy\u1ebft \u1edf Ho\u00e0i \u0110\u1ee9c l\u00e0 ch\u1ed7 t\u1ed1t, v\u1eady b\u1ea3o l\u00e0 v\u00f4 t\u01b0 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? Tr\u1eabm xem H\u1ed9i \u0111i\u1ec3n nh\u00e0 Thanh, vi\u1ec7c thuy\u00ean b\u1ed5 chuy\u00ean do b\u1ed9 L\u1ea1i, tr\u01b0\u1edfng quan c\u00e1c b\u1ed9 kh\u00e1c \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 c\u1eed thu\u1ed9c vi\u00ean m\u00ecnh. Tri\u1ec1u ta l\u1eadp ra c\u00e1i ph\u00e9p \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed l\u00e0 \u00fd mu\u1ed1n \u0111\u01b0a ra c\u00f4ng lu\u1eadn. N\u1ebfu c\u1eed ng\u01b0\u1eddi \u00fd trung nh\u00e2n th\u00ec ti\u1ebfng l\u00e0 c\u00f4ng, m\u00e0 th\u1ef1c ch\u1ec9 l\u00e0 t\u01b0, c\u00f2n d\u00f9ng ph\u00e9p \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ti\u1ebfn c\u1eed l\u00e0m g\u00ec\u201d. Cu\u1ed1i c\u00f9ng Khu\u00ea v\u00ec ti\u1ebfn c\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng b\u1ecb gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, v\u00e0 ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i, n\u00ean b\u1ed5 l\u00e0m ch\u1ee9c n\u00e0y.<\/p>\n<p>C\u1ea5p thu\u1ed1c s\u00fang T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng cho c\u00e1c v\u1ec7 \u1edf Kinh (1 c\u00e2y s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang c\u1ea5p 50 ph\u00e1t \u0111\u1ea1n. N\u00f2ng s\u00fang t\u1eeb 4 ph\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, m\u1ed7i ph\u00e1t c\u1ea7n thu\u1ed1c l\u00e0 1 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n 6 ph\u00e2n ; kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 4 ph\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng, m\u1ed7i ph\u00e1t gi\u1ea3m 1 ph\u00e2n).<\/p>\n<p>M\u1ed9c Ch\u00e2u thu\u1ed9c H\u01b0ng Ho\u00e1, huy\u1ec7n Tr\u00ecnh C\u1ed1 thu\u1ed9c Thanh Hoa l\u1ea1i tranh nhau \u0111\u1ecba gi\u1edbi 2 \u0111\u1ed9ng M\u1ed9c Th\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 C\u1ea9m Nang. Hai \u0111\u1ed9ng n\u00e0y c\u00f3 18 b\u1ea3n (th\u1ed5 d\u00e2n g\u1ecdi th\u00f4n x\u00f3m l\u00e0 b\u1ea3n), \u1edf ph\u00eda b\u1eafc s\u00f4ng M\u00e3 \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c M\u1ed9c Ch\u00e2u m\u00e0 d\u00e2n Tr\u00ecnh C\u1ed1 t\u1eeb l\u00e2u nay v\u1eabn c\u00e0y c\u1ea5y v\u00e0 \u1edf \u0111\u00e3 th\u00e0nh s\u1ea3n nghi\u1ec7p. B\u1ea3n \u00e1n tr\u01b0\u1edbc x\u1eed l\u1ea5y s\u00f4ng M\u00e3 l\u00e0m \u0111\u1ecba gi\u1edbi, cho \u0111\u1ea5t n\u00f3 thu\u1ed9c v\u1ec1 M\u1ed9c Ch\u00e2u ; Tr\u00ecnh C\u1ed1 cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn kh\u00f4ng ph\u1ee5c t\u00ecnh. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, vua sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u01b0 \u0111i th\u01b0\u01a1ng ngh\u1ecb v\u1edbi quy\u1ec1n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, sai ng\u01b0\u1eddi h\u1ed9i kh\u00e1m, b\u00e8n ch\u1ecdn u\u1ef7 th\u1ef1 Tri ph\u1ee7 H\u00e0 Trung Ng\u00f4 V\u0103n \u01af\u1edbc v\u00e0 Tri huy\u1ec7n Tam N\u00f4ng Nguy\u1ec5n S\u00f9ng Nguy\u00ean \u0111\u1ebfn n\u01a1i, l\u1ea5y t\u00ecnh, l\u00fd hi\u1ec3u d\u1ee5 ch\u1ec9 b\u1ea3o. M\u1ed9c Ch\u00e2u xin nh\u01b0\u1ee3ng cho Tr\u00ecnh C\u1ed1, li\u1ec1n d\u1ef1ng m\u1ed1c ph\u00e2n minh \u1edf n\u01a1i \u1ea5y. (T\u1eeb Lu\u00e2n S\u01a1n \u0111\u1ebfn Bi\u1ec1u S\u01a1n \u0111\u1ec1u d\u1ef1ng bia l\u00e0m m\u1ed1c \u1edf ch\u00e2n d\u00e3y n\u00fai v\u1ec1 ph\u00eda nam : tr\u1edf v\u1ec1 b\u1eafc l\u00e0 gi\u1edbi h\u1ea1n M\u1ed9c Ch\u00e2u, tr\u1edf v\u1ec1 nam l\u00e0 gi\u1edbi h\u1ea1n huy\u1ec7n Tr\u00ecnh C\u1ed1. Bia kh\u1eafc 6 ch\u1eef : \u201cGi\u00e1p gi\u1edbi M\u1ed9c Ch\u00e2u \u2013 Tr\u00ecnh C\u1ed1\u201d). R\u1ed3i l\u00e0m s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i : \u201c2 ch\u00e2u, huy\u1ec7n n\u00e0y v\u00ec tranh nhau \u0111\u1ecba gi\u1edbi, g\u00e2y n\u00ean ki\u1ec7n t\u1ee5ng l\u00e2u n\u0103m. Nay ph\u00e1i vi\u00ean 2 t\u1ec9nh kh\u00e9o hi\u1ec3u th\u1ecb \u0111\u1ec3 h\u1ecd nh\u01b0\u1eddng nhau, kh\u00f4ng tranh ki\u1ec7n, \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f3i man L\u1ea1o, l\u00e0m th\u00f3i nh\u01b0\u1eddng nh\u1ecbn nhau nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea5t Ngu, \u0111\u1ea5t Nhu\u1ebf ((1) Ngu, Nhu\u1ebf : hai b\u00ean \u0111ang tranh ki\u1ec7n nhau, khi v\u00e0o b\u1edd c\u00f5i nh\u00e0 Chu, th\u1ea5y d\u00e2n V\u0103n V\u01b0\u01a1ng nh\u01b0\u1eddng nh\u1ecbn nhau, \u0111\u1ec1u t\u1ef1 th\u1eb9n, b\u00e8n th\u00f4i kh\u00f4ng tranh ki\u1ec7n nhau n\u1eefa.) th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u1ec1u gia 1 c\u1ea5p. Chu\u1ea9n cho Ng\u00f4 V\u0103n \u01af\u1edbc, Nguy\u1ec5n S\u00f9ng Nguy\u00ean (S\u00f9ng Nguy\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 th\u0103ng th\u1ef1 L\u1ea1i khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung) \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ngay. Th\u01b0\u1edfng chung b\u1ecdn bi\u1ec1n binh, l\u1ea1i d\u1ecbch v\u00e0 th\u00f4ng ng\u00f4n l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 ph\u00e1i 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i: \u201c\u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean, h\u1eb1ng n\u0103m chi ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o \u01b0\u1edbc tr\u00ean 120000, m\u00e0 kho ch\u1ee9a An Giang ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7\u201d. D\u1ee5 cho n\u00e2ng gi\u00e1 mua th\u00eam th\u00f3c 100000 h\u1ed9c, g\u1ea1o 100000 ph\u01b0\u01a1ng, l\u1ea5y \u1edf kho Gia \u0110\u1ecbnh 60000 quan ti\u1ec1n, V\u0129nh Long 8 v\u1ea1n quan ch\u1edf \u0111\u1ebfn. L\u1ea1i sai chi\u1ebfu theo c\u00e1ch th\u1ee9c h\u1ed9c, ph\u01b0\u01a1ng th\u00f9ng, g\u1ea1t, c\u00e2n, th\u01b0\u1edbc do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho An Giang m\u00e0 ch\u1ebf t\u1ea1o l\u01b0u \u1edf th\u00e0nh (Tr\u1ea5n T\u00e2y) \u0111\u1ec3 thu, ph\u00e1t.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u00e1t h\u1ea1ch c\u00e1c ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 do Kinh ph\u00e1i theo \u0111i \u0111\u1ed3n th\u00fa. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u00e3 l\u1ea5y l\u00e0m kh\u00f3. \u0110\u1ed1i v\u1edbi b\u1eadc th\u01b0\u1ee3ng tr\u00ed, n\u1ebfu ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ec1 ngo\u00e0i v\u00e0 l\u1eddi n\u00f3i m\u00e0 c\u1ea5t d\u00f9ng, c\u0169ng c\u00f2n s\u1ee3 c\u00f3 khi l\u1ea7m l\u1ee1. Ph\u1ea3i n\u00ean x\u00e9t c\u00e1ch l\u00e0m th\u1eed c\u00f4ng vi\u1ec7c, m\u1edbi ph\u00e2n bi\u1ec7t m\u00e0 n\u00eau l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi, ch\u01b0a bao gi\u1edd kh\u00f4ng th\u1eadn tr\u1ecdng. Duy s\u1ed1 vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 h\u00e0ng v\u00f5 c\u00f3 nhi\u1ec1u, kh\u00f3 m\u00e0 ch\u1ecdn k\u1ef9 t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t. B\u1ea5y nay, v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ed5 d\u1ee5ng ho\u1eb7c l\u1ea5y trong c\u1eeda nh\u00e0 c\u00f4ng th\u1ea7n, ho\u1eb7c l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e2u n\u0103m, li\u1ec7u m\u00e0 c\u1ea5t nh\u1eafc, khi\u1ebfn h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng d\u1ee5ng thi th\u1ed1 m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y t\u00e0i hay kh\u00f4ng, t\u1ed1t hay x\u1ea5u ch\u01b0a th\u1ec3 tin ch\u1eafc m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c. Trong \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i ngh\u1ec7 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c c\u00f3, k\u1ebb nh\u00fat nh\u00e1t t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng c\u0169ng c\u00f3. L\u00fac b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng v\u00f4 s\u1ef1, ch\u1eb3ng qua ch\u1ea1y v\u1ea1y h\u1ea7u h\u1ea1 chung chung th\u00f4i, kh\u00f4ng b\u1edfi \u0111\u00e2u m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ph\u1ea3i \u0111i tr\u00fa ph\u00f2ng \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, ch\u00ednh l\u00e0 mu\u1ed1n x\u00e9t \u1edf ch\u1ed7 th\u1ef1c h\u00e0nh. \u0110\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 ph\u00e9p th\u1eed vi\u1ec7c, x\u00e9t c\u00f4ng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, b\u1ecdn qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf Thanh \u2013 Ngh\u1ec7 v\u00e0 B\u1eafc K\u1ef3 v\u1ec1, ch\u1ee3t c\u00f3 h\u1ecfi \u0111\u1ebfn th\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i l\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf t\u1ec9nh th\u00f4i. N\u00e0y, l\u00ednh Kinh \u0111i th\u00fa, b\u1ea5y l\u00e2u c\u00e1c t\u1ec9nh v\u1eabn cho l\u00e0 qu\u00e2n c\u1ee9ng m\u00e0 d\u1ef1a v\u00e0o. Nh\u1eefng khi c\u00f3 sai ph\u00e1i, th\u1ec3 n\u00e0o c\u0169ng ph\u1ea3i d\u00f9ng tr\u01b0\u1edbc. Hu\u1ed1ng chi, b\u1ecdn \u0111i th\u00fa \u0111\u00e3 gi\u00e1p k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c thay phi\u00ean, trong v\u00f2ng 1 n\u0103m, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng sai khi\u1ebfn m\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ec1 l\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec hay sao ? V\u1ea3 l\u1ea1i, h\u1ecd theo \u0111i \u0111\u1ed3n th\u00fa \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, r\u1ea5t g\u1ea7n g\u0169i th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi quan tr\u00ean : h\u1ecd l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi can \u0111\u1ea3m hay nh\u00fat nh\u00e1t, l\u00e0m n\u1ed5i vi\u1ec7c hay kh\u00f4ng n\u1ed5i vi\u1ec7c, ch\u1eafc \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5. Kh\u00e1 truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n v\u00e0 l\u00e3nh binh c\u00e1c t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y, B\u1eafc Ninh : l\u1eadp t\u1ee9c x\u00e9t s\u1ef1 tr\u1ea1ng \u0111\u1ed3n th\u00fa c\u1ee7a b\u1ecdn qu\u1ea3n v\u1ec7 do Kinh ph\u00e1i \u0111i n\u0103m ngo\u00e1i, ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb hay ng\u01b0\u1eddi d\u1edf, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. T\u1eeb sau, h\u1eb1ng n\u0103m, c\u00e1c qu\u1ea3n v\u1ec7 do Kinh ph\u00e1i \u0111i th\u00fa, \u0111\u1ec1u do quan tr\u00ean s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t nghi\u1ec7m : v\u1ea1ch k\u1ebb h\u00e8n k\u00e9m ra m\u00e0 nghi\u00eam h\u1eb7c nh\u1eefng v\u1ebft x\u1ea5u ; n\u00eau ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi l\u00ean, m\u00e0 tu\u1ef3 vi\u1ec7c b\u1ea3o t\u1ea5u, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 t\u01b0\u1edfng l\u1ee5c c\u1ea5t nh\u1eafc. N\u1ebfu \u0111\u1eafc l\u1ef1c trong vi\u1ec7c sai ph\u00e1i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, th\u00ec ch\u1edd k\u1ef3 \u0111i th\u00fa v\u1ec1, s\u1ebd tr\u00ecnh b\u00e0y k\u00e8m v\u00e0o trong t\u1eadp t\u00e2u b\u00e1o\u201d.<\/p>\n<p>Vua th\u00e2n r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu \u0111i tu\u1ea7n du c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An. Tri\u1ec7u b\u1ecdn theo h\u1ea7u \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung C\u00e1p Ch\u00e2u ((1) C\u00e1p Ch\u00e2u : t\u1ee5c g\u1ecdi B\u00e3i S\u00f2.) cho \u0103n y\u1ebfn. B\u00e3i c\u00e1t n\u00f4ng c\u1ea1n, c\u00e1c quan \u0111\u1ec1u b\u1ecf thuy\u1ec1n, l\u1ed9i n\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00ean. Vua tr\u00f4ng th\u1ea5y, nh\u00e2n s\u1eafc sai : t\u1eeb sau, h\u1ec5 \u0111i tu\u1ea7n du b\u00e3i bi\u1ec3n n\u00e0y, n\u00ean b\u1eafc \u1edf b\u00ean h\u1eefu h\u00e0nh cung 1 chi\u1ebfc c\u1ea7u nh\u1ecf d\u00e0i su\u1ed1t ch\u1ed7 n\u01b0\u1edbc n\u00f4ng \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 qua c\u1ea7u l\u00ean b\u1edd, kh\u1ecfi ph\u1ea3i v\u1ea5t v\u1ea3 l\u1eb7n l\u1ed9i. L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb sau, nh\u1eefng khi vua \u0111i tu\u1ea7n du, kh\u00f4ng c\u1ee9 ph\u1ea3i l\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i tr\u0103m d\u1eb7m, ngay nh\u01b0 \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng trong Kinh k\u1ef3, n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ec9 v\u00e0i ng\u00e0y sau m\u1edbi h\u1ed3i loan, chu\u1ea9n cho c\u00e1c nha theo h\u1ea7u gi\u00e1 ph\u1ea3i \u0111\u1ec1u mang theo \u1ea5n \u0111\u1ec3 c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec d\u00f9ng. \u1ea5n mang \u0111i v\u00e0 c\u00e1c d\u1ea5u ki\u1ec1m \u0111\u00f3 tr\u01b0\u1edbc kia do N\u1ed9i c\u00e1c gi\u1eef, nay chu\u1ea9n giao cho c\u00e1c vi\u00ean ch\u01b0\u1edfng \u1ea5n c\u00e1c nha nh\u1eadn gi\u1eef.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u00e0nh \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i v\u00e0 th\u00e0nh An H\u1ea3i thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam c\u00f9ng v\u1edbi ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i \u0111\u1ec1u l\u00e0 n\u01a1i tr\u1ecdng \u0111\u1ecba \u1edf b\u1edd bi\u1ec3n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t \u1edf th\u00e0nh \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i 1 th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, l\u1ea1i c\u00f3 1 l\u00e3nh binh ki\u00eam gi\u1eef c\u1ea3 2 th\u00e0nh v\u00e0 ph\u00e1o \u0111\u00e0i. M\u1ed7i n\u0103m, ph\u00e1i 1 v\u1ec7 l\u00ednh Kinh theo \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef. N\u0103m ngo\u00e1i, \u0111\u1ed5i ph\u00e1i Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn thay. \u0110\u00e3 \u0111\u00e0nh th\u1ebf \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1eef r\u1ed3i. Duy th\u00e0nh \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u00e0u, thuy\u1ec1n t\u1ee5 h\u1ecdp, so v\u1edbi th\u00e0nh An H\u1ea3i, quan tr\u1ecdng xung y\u1ebfu h\u01a1n. V\u1eady xin chuy\u00ean \u0111\u1eb7t 1 qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u1edbi 300 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng m\u00e3i \u1edf th\u00e0nh \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, 1 ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd ho\u1eb7c th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd v\u1edbi 200 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng m\u00e3i \u1edf th\u00e0nh An H\u1ea3i. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t 1 l\u00e3nh binh ki\u00eam coi c\u1ea3 2 th\u00e0nh v\u00e0 ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i. R\u1ed3i d\u00f9ng : nguy\u00ean L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u01a1ng \u1edf \u0111\u1ea5y coi qu\u1ea3n ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 B\u00f9i \u0110inh Th\u1ea1c c\u00f9ng v\u1edbi l\u00e3nh binh c\u00f9ng \u0111\u00f3ng th\u00e0nh \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 nguy\u00ean Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd th\u00e0nh \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ed7 l\u00e0m th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd th\u00e0nh An H\u1ea3i. C\u00f2n 300 bi\u1ec1n binh Th\u1ee7y v\u1ec7 theo B\u00f9i \u0110\u00ecnh Th\u1ea1c, 200 theo Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ed7 coi gi\u1eef ph\u00f2ng th\u1ee7 cho c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch\u201d. Vua y theo. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : bi\u1ec1n binh hai th\u00e0nh h\u1eb1ng n\u0103m t\u1eeb ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 2 \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 14 th\u00e1ng 8, to\u00e0n s\u1ed1 l\u01b0u ban. Ng\u00e0y 15 th\u00e1ng [8] \u1ea5y, chia l\u00e0m 2 ban, m\u1ed7i th\u00e1ng thay phi\u00ean 1 l\u1ea7n ; \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 2 n\u0103m sau, l\u1ea1i to\u00e0n s\u1ed1 l\u01b0u ban nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u00fac v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn T\u00e1 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 ; nguy\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Uy d\u0169ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Thanh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 ; th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd B\u00e1t v\u1ec7 Th\u1ee7y qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u00fd \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd Tam v\u1ec7.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ea5y nay, c\u00e1c vi\u1ec7c nh\u01b0 Nam Giao, t\u00f4n mi\u1ebfu, tri\u1ec1u h\u1ed9i, ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb trong Kinh, ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, tr\u01b0\u1eddng thi h\u01b0\u01a1ng, h\u1ed9i cho \u0111\u1ebfn c\u00f4ng cu\u1ed9c x\u00e2y d\u1ef1ng v\u00e0 tu\u1ea7n tra \u0111\u1ec1u c\u00f3 khoa \u0111\u1ea1o ki\u1ec3m tra coi x\u00e9t. Duy khi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i ngh\u1ecb ch\u1ec9 c\u00f3 tr\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 v\u00e0o ban th\u1ee9, c\u00f2n c\u00e1c khoa \u0111\u1ea1o v\u1eabn ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. V\u1ea3 l\u1ea1i, m\u1ed9t vi\u1ec7c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i ngh\u1ecb c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn th\u1ec3 th\u1ed1ng, th\u1ebf m\u00e0 khoa \u0111\u1ea1o l\u00e0 ch\u1ee9c gi\u00e1n quan, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 1, 2 vi\u00ean gi\u1eef vi\u1ec7c \u0111\u00e0n h\u1eb7c \u0111\u1ec3 cho s\u1ef1 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c long tr\u1ecdng. V\u1eady xin : t\u1eeb nay, nh\u1eefng khi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n h\u1ed9i ngh\u1ecb, duy vi\u1ec7c c\u1ea9n m\u1eadt th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1, c\u00f2n th\u00ec t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c, nha ch\u1ee7 th\u1ea3o bi\u00ean r\u00f5 th\u1eddi kh\u1eafc h\u1ed9i ngh\u1ecb, u\u1ef7 cho th\u1ecb v\u1ec7 tr\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc v\u1edbi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u00e0 vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t. Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng vi\u1ec7n n\u00e0y t\u1ee9c kh\u1eafc ph\u00e1i hai vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn x\u00e9t h\u1ea1ch, n\u1ebfu ai kh\u00f4ng c\u1edb g\u00ec, m\u00e0 qu\u00e1 gi\u1edd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn v\u00e0 ai kh\u00f4ng tr\u1ecdng l\u1ebd c\u00f4ng, kh\u00f4ng theo ph\u00e1p lu\u1eadt, \u0111\u1ec1u cho khoa \u0111\u1ea1o tham h\u1eb7c\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>Nam K\u1ef3 kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, b\u00e0n u\u1ef7 Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed chia \u0111i Bi\u00ean H\u00f2a, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 kh\u00e1m \u0111\u1ea1c. B\u1ea5y gi\u1edd \u0111\u1ea1i s\u1ee9 Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng b\u1ecb b\u1ec7nh, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf li\u1ec1n d\u00e2ng s\u1edb xin t\u1ea1m \u1edf l\u1ea1i Gia \u0110\u1ecbnh, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t n\u0103m, ba ng\u00e0y r\u1ed3i \u0111i ngay V\u0129nh Long, An Giang, l\u01b0\u1edbt qua m\u1ed9t phen, \u0111\u1ec3 ch\u1ec9nh s\u1ee9c tr\u01b0\u1edbc. V\u00e0 c\u00f3 n\u00f3i : \u201cH\u1ea1t n\u00e0y, sau n\u1ea1n binh l\u1eeda, d\u00e2n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n sum h\u1ecdp. V\u1ec1 vi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u00ednh, nh\u1eefng k\u1ebb ngu l\u01b0\u1eddi, y\u00ean th\u00f3i c\u0169, l\u00fac m\u1edbi th\u00ec hoang mang s\u1ee3 h\u00e3i, \u0111\u1ebfn khi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n theo l\u1eddi d\u1ee5, d\u1eabn b\u1ea3o b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi h\u01a1i y\u00ean \u1ed5n. Quan t\u1ec9nh hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng g\u1ecdi v\u00e0 tuy\u1ec3n l\u00ednh. Duy v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng, nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u00edt ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft to\u00e1n ph\u00e1p, kh\u00f4ng kh\u1ecfi m\u1ed9t phen ph\u1ea3i t\u1ed1n c\u00f4ng ch\u1ec9 b\u1ea3o cho nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi t\u1eadp quen \u0111\u1ec3 s\u1ebd l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ti\u1ebfn h\u00e0nh. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai gi\u00e1o th\u1ee5, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o hi\u1ec7p v\u1edbi c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00f9ng l\u00e0m, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi mong xong s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201c\u0110\u1eebng \u0111\u1ec3 l\u1eddi phao \u0111\u1ed3n l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c\u201d. L\u1ea1i th\u1ea5y Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng tu\u1ed5i gi\u00e0 m\u1eafc b\u1ec7nh, b\u00e8n chu\u1ea9n cho gi\u1ea3i ch\u1ee9c Kinh l\u01b0\u1ee3c, ch\u1edd ti\u1ec7n \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n c\u00f4ng, v\u1ec1 Kinh \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng. Sai Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng thay l\u00e0m. D\u1ee5 r\u1eb1ng : Vi\u1ec7c \u0111i kinh l\u00fd l\u1ea7n n\u00e0y, tuy\u1ec3n l\u00ednh \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 d\u00e2n, \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi, \u0111\u1ec1u l\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1 l\u1edbn c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ee3i. N\u00ean \u0111em \u00fd n\u00e0y hi\u1ec3u th\u1ecb cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i. C\u00e1c khanh l\u00e0 tr\u1ecdng th\u1ea7n c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, m\u1ecdi vi\u1ec7c c\u1ed1t n\u00ean v\u1eeba ph\u1ea3i, kh\u00f4ng khoan m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng m\u1ea1nh qu\u00e1. N\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec quan ng\u1ea1i th\u00ec t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, c\u00f2n th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n nghi l\u00e0m vi\u1ec7c. V\u00e0, chuy\u1ebfn \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c n\u00e0y, kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c u\u1ef7 cho c\u00f3 hai vi\u1ec7c \u0111\u00f3 th\u00f4i \u0111\u00e2u, m\u00e0 trong s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, ph\u00e0m vi\u1ec7c l\u1ee3i n\u00ean l\u00e0m, vi\u1ec7c h\u1ea1i n\u00ean b\u1ecf, \u0111\u1ec1u ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m, c\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3 v\u00e0 t\u1ed1t. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 nh\u00e2n d\u00e2n n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec u\u1ea5t \u1ee9c, n\u00ean l\u00e0m v\u1ee1 l\u1ebd m\u00e0 g\u1ee1 oan cho ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee9c \u00fd nh\u00e0 vua th\u00f4ng su\u1ed1t xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi, t\u00ecnh d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5u l\u00ean tr\u00ean. Th\u1ebf m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 l\u00f2ng ta u\u1ef7 th\u00e1c\u201d<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, thu\u00ea m\u01b0\u1edbn d\u00e2n phu \u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t v\u00e0 \u1edf V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 san b\u1eb1ng th\u00e2n th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169, v\u00e0 l\u1eafp c\u00e1c h\u00e0o r\u00e3nh ; \u0111\u1ebfn nay c\u00f4ng vi\u1ec7c m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 n\u1eeda. B\u00e2y gi\u1edd c\u00f3 vi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u00ednh v\u00e0 \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng, d\u00e2n c\u00e1c t\u1ec9nh gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i \u0111\u0103ng l\u00ednh, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i n\u00eau nh\u1eadn ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, v\u1eady xin h\u00e3y t\u1ea1m th\u1ea3 cho h\u1ecd v\u1ec1 ; ch\u1edd khi v\u00e3n vi\u1ec7c s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0129nh Long, Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n, trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cS\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 l\u00e0 n\u01a1i s\u1ea3n sinh th\u00f3c g\u1ea1o. Thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn bu\u00f4n th\u00ec nhi\u1ec1u, m\u00e0 ch\u1edf \u0111i b\u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc ta th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y. Trong \u0111\u00f3, kh\u00f4ng kh\u1ecfi sau khi ra kh\u01a1i, b\u00e1n tr\u1ed9m cho thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh v\u00e0 \u0111em \u0111i b\u00e1n l\u1eadu \u1edf H\u1ea1 Ch\u00e2u, H\u1ea3i Nam, Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u00e1 g\u1ea1o ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u1eaft. Kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec thu\u1ed1c phi\u1ec7n t\u1eeb \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn m\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi h\u00fat ? V\u1eady xin : ph\u00e0m c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch \u0111\u1ebfn Nam K\u1ef3 mua g\u1ea1o v\u00e0 nh\u1eefng thuy\u1ec1n Nam K\u1ef3 mua g\u1ea1o \u0111em bu\u00f4n, n\u1ebfu mu\u1ed1n \u0111i t\u1ec9nh n\u00e0o, th\u00ec ph\u1ea3i b\u1ea9m t\u01b0\u1eddng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t th\u1ef1c cho \u0111i, r\u1ed3i t\u01b0 cho nguy\u00ean h\u1ea1t bi\u1ebft \u0111\u1ec3 ch\u1ea5p chi\u1ebfu. \u0110\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00e0o c\u0169ng ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c xu\u1ea5t tr\u00ecnh gi\u1ea5y t\u1edd \u0111\u1ec3 x\u00e9t nghi\u1ec7m. Sau khi b\u00e1n r\u1ed3i, l\u0129nh t\u1edd k\u1ebft nh\u1eadn \u0111em v\u1ec1 tr\u00ecnh. S\u1edf t\u1ea1i chuy\u1ec3n t\u01b0 cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng mua tr\u01b0\u1edbc x\u00e9t r\u00f5. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng \u0111\u1ec3 x\u00e9t, th\u00ec theo lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i. V\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc ta l\u00e0m \u0103n ch\u1ec9 cho c\u00e0y ru\u1ed9ng, l\u00e0m v\u01b0\u1eddn v\u00e0 bu\u00f4n b\u00e1n \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng, c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ra bi\u1ec3n \u0111i bu\u00f4n, th\u00ec t\u1ec7 gian l\u1eadu m\u1edbi tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 thu\u1ed1c phi\u1ec7n c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111em \u0111\u1ebfn. C\u00f2n d\u00e2n Nam K\u1ef3 m\u1edbi qua kh\u1ecfi s\u1ef1 bi\u1ebfn, n\u1ebfu v\u1ed9i \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng ngay, th\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng kh\u1ecfi s\u1ee3 h\u00e3i. V\u1eady xin n\u00ean c\u1ee9 theo d\u00e2y, th\u1eeda ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf, khi\u1ebfn cho nhi\u1ec1u \u00edt v\u1eeba ph\u1ea3i m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cPh\u1ea7n nhi\u1ec1u h\u1ee3p \u00fd tr\u1eabm, ki\u1ebfn th\u1ee9c \u0111\u00e1ng khen\u201d. Sai vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt sao g\u1eedi b\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf b\u00e0n x\u00e9t l\u1ea1i. Khi l\u1eddi b\u00e0n t\u00e2u l\u00ean, h\u1ecd cho r\u1eb1ng, v\u1ec1 vi\u1ec7c ki\u1ec3m tra c\u00e1c thuy\u1ec1n c\u00f3 th\u1ec3 cho l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin nh\u1eefng thuy\u1ec1n c\u00f3 \u0111\u00f3ng thu\u1ebf, khi \u0111i mua g\u1ea1o \u0111\u1ec3 b\u00e1n, c\u0169ng ph\u1ea3i chi\u1ebfu theo th\u1ec3 l\u1ec7 n\u00e0y. C\u00f2n c\u00e1c thuy\u1ec1n g\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh \u0111em g\u1ea1o v\u1ec1 Kinh, nh\u01b0ng n\u1ebfu c\u00e1c h\u1ea1t gi\u00e1p gi\u1edbi l\u00e0 Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, gi\u00e1 g\u1ea1o cao, ho\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc khai l\u00e0 mu\u1ed1n \u0111i Qu\u1ea3ng Nam nh\u01b0ng n\u1ebfu h\u1ea1t ti\u1ebfp gi\u00e1p l\u00e0 Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, gi\u00e1 g\u1ea1o cao, th\u00ec c\u0169ng cho ph\u00e9p \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n ti\u1ec7n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y \u0111\u1ec3 b\u00e1n, nh\u01b0ng ph\u1ea3i tr\u00ecnh r\u00f5 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i x\u00e9t th\u1ef1c, chuy\u1ec3n t\u01b0 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng b\u00e1n tr\u01b0\u1edbc tra x\u00e9t, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ea3i g\u1eafn ch\u1eb7t v\u00e0o ch\u1ed7 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, m\u00e0 th\u00f3c g\u1ea1o c\u00f3 th\u1ec3 l\u01b0u th\u00f4ng, kh\u00f4ng \u1ee9 \u0111\u1ecdng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0111\u1ea1c \u0111i\u1ec1n tr\u00f3t \u0111\u00e3 l\u00e0m r\u1ed3i, c\u1ed1t cho gi\u1edbi h\u1ea1n r\u00f5 r\u00e0ng, m\u1eabu s\u00e0o \u1ea5n \u0111\u1ecbnh, r\u1ed3i sau ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf kho\u00e1 m\u1edbi c\u00f3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh. N\u1ebfu nh\u01b0 Uy\u1ec3n n\u00f3i, m\u1edbi qua kh\u1ecfi s\u1ef1 bi\u1ebfn, ch\u01b0a n\u00ean v\u1ed9i l\u00e0m, th\u00ec \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn bao gi\u1edd m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c ? Ru\u1ed9ng kh\u00f4ng \u0111o \u0111\u1ea1c ngay th\u00ec l\u1ea5y \u0111\u00e2u l\u00e0m chu\u1ea9n m\u00e0 \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf l\u1ec7 v\u00e0 gi\u1eef cho nhi\u1ec1u, \u00edt \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n b\u00ecnh ? \u0110i\u1ec1u xin \u1ea5y l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eadp t\u00e2u v\u1eeba r\u1ed3i c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda v\u00e0 h\u1ecfng m\u1ed9t n\u1eeda. \u0110i\u1ec1u tr\u1eabm l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 l\u00e0 \u1edf vi\u1ec7c ki\u1ec3m tra thuy\u1ec1n, cho n\u00ean m\u1edbi ph\u00ea ban khen. \u0110\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed1n b\u1ecf ch\u1ed7 d\u1edf, l\u1ea5y ch\u1ed7 tr\u1ed9i. K\u1ec3 ra, \u0111o \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi, ng\u0103n t\u1ec7 ki\u00eam t\u00ednh. Th\u1ef1c l\u00e0 \u0111i\u1ec1u l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u01b0a th\u00edch. Vi\u1ec7c n\u00e0y quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn ch\u00ednh s\u1ef1 tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, quy\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0m, h\u00e1 c\u00f3 l\u00fd g\u00ec gi\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ea1i th\u00f4i ? Uy\u1ec3n t\u00e2u n\u00f3i ch\u1ec9 n\u00ean c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o d\u00e2y v\u00e0 th\u1eeda ru\u1ed9ng, \u0111\u1ea5t m\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thu\u1ebf, th\u1ebf l\u00e0 kh\u00f4ng h\u1ee3p s\u1ef1 th\u1ec3, sao \u0111\u00e1ng ban khen ? Vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 \u0111\u00e1ng n\u00ean tr\u00edch ra t\u1eebng kho\u1ea3n t\u00e2u l\u1ea1i, r\u1ed3i so\u1ea1n l\u1eddi d\u1ee5 \u0111\u1ec3 ban h\u00e0nh m\u1edbi ph\u1ea3i ; th\u1ebf m\u00e0 ch\u1ec9 b\u1eb1ng v\u00e0o ch\u1eef ch\u00e2u ph\u00ea, sao ch\u00e9p ra, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng hi\u1ec3u r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u n\u00ean \u0111i\u1ec1u ch\u0103ng ! B\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n li\u1ec1n x\u00e9t l\u1ebd, b\u00e0n t\u00e2u, h\u1ee3p l\u00fd th\u00ec l\u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m, kh\u00f4ng h\u1ee3p th\u00ec xin b\u00e1c b\u1ecf. \u00fd ki\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf r\u1ea5t ph\u1ea3i. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng, chu\u1ea9n cho l\u00e0m theo nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 ngh\u1ecb. C\u01a1 m\u1eadt \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Khoa Minh v\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 s\u1ee9c r\u00f5 : t\u1eeb sau, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 trong t\u1eadp t\u1ea5u th\u1ec9nh an hay t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb, tuy \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00ea b\u1ea3o, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng qua m\u1edbi l\u00e0 m\u1ea5y l\u1eddi \u01b0\u1edbc l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 b\u1ea3o \u0111\u1ea1i kh\u00e1i m\u00e0 th\u00f4i, trong \u0111\u00f3 c\u00f2n c\u00f3 s\u1ef1 l\u00fd ch\u01b0a n\u00f3i h\u1ebft, vi\u1ec7c thu\u1ed9c nha n\u00e0o s\u1ebd b\u1ea3o l\u1ea1i t\u1eadn m\u1eb7t cho bi\u1ebft. V\u00e0 so\u1ea1n d\u1ee5 ch\u1ec9 cho thi h\u00e0nh, c\u1ed1t cho chu \u0111\u00e1o, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1 s\u1ef1 \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u00e2u ph\u00ea m\u00e0 v\u1ed9i sao l\u1ee5c g\u1eedi ngay, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn sai l\u1ea7m, can l\u1ed7i. L\u1ea1i sai \u0111em \u0111i\u1ec1u b\u00e0n ki\u1ec3m tra c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n b\u00e1n v\u00e0 th\u00f4ng d\u1ee5 cho s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng H\u1ea1o, trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cM\u1ed9 binh c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb \u0111\u1ed9i t\u00ean gi\u1ea3 m\u1ea1o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea7u qu\u00e2n, l\u00fd d\u1ecbch th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng cung khai kh\u00f4ng \u0111\u00fang \u00f4ng cha. T\u00f3m l\u1ea1i to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ea5u v\u00edu ch\u1eafc ch\u1eafn. V\u1eady xin s\u1eafc sai b\u1ed9 tra r\u00f5 s\u1ed5 s\u00e1ch : ai kh\u00f4ng \u0111\u00fang t\u00ean \u00f4ng cha m\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u00fang qu\u00ea qu\u00e1n, cha ng\u01b0\u1eddi Nam, m\u1eb9 ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc, th\u00ec chia \u0111\u1eb7t \u1edf \u0111\u1ea5t m\u1edbi thu\u1ed9c Ngh\u1ec7 An v\u00e0 \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n m\u1edbi l\u1eadp thu\u1ed9c c\u00e1c t\u1ec9nh bi\u00ean gi\u1edbi B\u1eafc K\u1ef3. Ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam th\u00ec chia \u0111\u1eb7t \u1edf An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean thu\u1ed9c Nam K\u1ef3, v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y, thu\u1ed9c Tr\u1ea5n T\u00e2y v.v\u2026\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9 binh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u1edf l\u00e0ng kh\u00e1c \u0111\u1ebfn \u1ee9ng m\u1ed9, s\u1ef1 gi\u1ea3 m\u1ea1o kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Trong \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi khai th\u1ef1c t\u00ean \u00f4ng cha, m\u00e0 l\u00fd d\u1ecbch kh\u00f4ng nh\u1eadn. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n n\u00ean theo qu\u00ea qu\u00e1n, t\u1ef1 \u0111i \u0111i\u1ec1u tra, nh\u01b0ng tr\u1eabm cho r\u1eb1ng phi\u1ec1n ph\u1ee9c, n\u00ean sai \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u1ea5y cung l\u1ea7n n\u1eefa \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1ea3 m\u1ea1o. Tuy r\u1eb1ng th\u00f3i c\u0169 ch\u01b0a b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft, nh\u01b0ng c\u00f4ng b\u00ecnh tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, d\u1ec5 l\u00e0m, c\u0169ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 k\u00ea ch\u1ed7 l\u1ec7ch, s\u1eeda ch\u1ed7 h\u1ecfng. V\u1ea3 l\u1ea1i, trong s\u1ed1 m\u1ed9 binh, k\u1ebb c\u00f4n \u0111\u1ed3 l\u1eadu s\u1ed5, mong tr\u00e1nh ch\u1ed7 n\u1ecd \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 kia, \u0111\u00e0nh r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00f3, nh\u01b0ng nhi\u1ec1u l\u1ea7n, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, th\u00ec l\u00ednh n\u00e0y \u0111i tr\u1eadn r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. V\u1eady th\u00ec c\u0169ng ch\u01b0a n\u00ean nh\u1ea5t lu\u1eadt ru\u1ed3ng r\u1eaby \u0111i h\u1ebft. Hu\u1ed1ng chi b\u1ea5y nay \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u0111\u1ed9i ng\u0169, n\u1ebfu nh\u1ea5t nh\u1ea5t \u0111i\u1ec1u tra cho r\u00f5 t\u1ea5t c\u1ea3, \u0111\u00e3 th\u1ea5y phi\u1ec1n nhi\u1ec5u r\u1ed3i, m\u00e0 s\u1ed5 \u1ea5y k\u1ec3 h\u00e0ng 1, 2 v\u1ea1n, n\u1ebfu nay ch\u1ed1c l\u00e1t thay \u0111\u1ed5i x\u1ebfp \u0111\u1eb7t l\u1ea1i th\u00ec h\u00e1 ch\u1eb3ng th\u00eam to chuy\u1ec7n, ph\u1ea3i nh\u1ecdc m\u1ec7t, r\u1ed1i b\u1eddi ra sao ? C\u1ee9 nh\u01b0 n\u00f3i th\u1ebf, ch\u1eb3ng nh\u1eefng kh\u00f4ng s\u1eeda \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec7 h\u1ea1i m\u00e0 l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169 c\u00f2n h\u01a1n\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Bi\u00ean H\u00f2a Ph\u1ea1m Duy Trinh trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cD\u00e2n trong h\u1ea1t ng\u00e0y m\u1ed9t \u0111\u00f4ng, m\u00e0 \u0111\u1ea5t x\u01a1 x\u00e1c d\u1ea7n. C\u00f3 m\u1ed9t d\u1ea3i ven r\u1eebng \u1edf n\u00fai Ch\u1eed Ch\u00e2n, r\u1ed9ng b\u00e1t ng\u00e1t m\u00e0 m\u00e0u m\u1ee1. Xin ra l\u1ec7nh cho d\u00e2n khai kh\u1ea9n, n\u1ed9p thu\u1ebf. Ai c\u00f3 s\u1ee9c l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb 40, 50 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean th\u00ec t\u1ea1m cho mi\u1ec5n \u0111i l\u00ednh v\u00e0 dao d\u1ecbch trong 1 n\u0103m\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKhai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng hoang v\u1eabn l\u00e0 \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu d\u1eabn \u0111\u1ea1o d\u00e2n ch\u0103m ngh\u1ec1 g\u1ed1c. Nh\u01b0ng s\u1ed1 \u0111\u1ea5t 40, 50 m\u1eabu th\u00ec vi\u1ec7c khai kh\u1ea9n canh t\u00e1c h\u00e1 s\u1ee9c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c ? \u0110\u1ebfn sau khi th\u00e0nh ru\u1ed9ng, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t th\u1ebf n\u00e0o, c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ea5y k\u1ec3 r\u00f5 ! H\u01a1n n\u1eefa, ng\u1ea1ch binh kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu, th\u1ebf m\u00e0 m\u1ed9t m\u1ef1c xin t\u1ea1m mi\u1ec5n [\u0111i l\u00ednh] l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f4ng h\u1ee3p. V\u1eady chu\u1ea9n cho : x\u00e9t ngay ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t hoang \u1ea5y \u01b0\u1edbc bao nhi\u00eau m\u1eabu, m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch, l\u1eadp \u1ea5p, li\u1ec7u xem s\u1ee9c l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u th\u00ec cho khai kh\u1ea9n \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3. Sau khi th\u00e0nh ru\u1ed9ng, chi\u1ebfu theo l\u1ec7, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. C\u00f2n s\u1ed1 d\u00e2n chi\u00eau m\u1ed9 v\u00e0 s\u1ed1 ru\u1ed9ng khai kh\u1ea9n th\u00ec l\u00e0m s\u1ed5 t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cD\u00e2n h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Y\u00ean ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c t\u1ec9nh l\u00e2n c\u1eadn mua g\u1ea1o, chuy\u1ec3n b\u00e1n cho l\u00e1i bu\u00f4n nh\u00e0 Thanh. V\u1eady xin ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh x\u00e9t theo c\u00e1i s\u1ed1 c\u1ea7n mua m\u00e0 c\u1ea5p cho quan v\u0103n ((1) Quan v\u0103n : c\u00f4ng v\u0103n c\u1ea5p \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1eb1ng.) \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng \u0111i\u1ec1u tra x\u00e9t nghi\u1ec7m\u201d. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t b\u00e0n. B\u1ed9 cho r\u1eb1ng 6 ch\u00e2u huy\u1ec7n Y\u00ean H\u01b0ng, Ho\u00e0nh B\u1ed3, Ti\u00ean Y\u00ean, Hoa Phong, V\u1ea1n Ninh v\u00e0 V\u00e2n \u0110\u1ed3n thu\u1ed9c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc m\u1eb7n ven bi\u1ec3n. Th\u00f3c g\u1ea1o c\u1ea7n d\u00f9ng th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng do t\u1ec9nh b\u00ean cung c\u1ea5p cho. Trong \u0111\u00f3, Y\u00ean H\u01b0ng, Ho\u00e0nh B\u1ed3, Ti\u00ean Y\u00ean v\u00e0 Hoa Phong \u0111\u1ec1u \u1edf ph\u00eda trong s\u00f4ng, c\u00f3 \u0111i sang t\u1ec9nh b\u00ean mua g\u1ea1o th\u00ec ch\u1ec9 ch\u1edf theo \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea3ng. Duy 2 ch\u00e2u V\u1ea1n Ninh, V\u00e2n \u0110\u1ed3n \u1edf h\u1ebbo l\u00e1nh tr\u00ean h\u1ea3i \u0111\u1ea3o, thuy\u1ec1n \u0111i ph\u1ea3i do \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n. M\u1ed9t khi \u0111\u00e3 ra kh\u01a1i, th\u00ec tu\u1ef3 \u00fd mu\u1ed1n \u0111i \u0111\u00f4ng, \u0111i t\u00e2y, kh\u00f4ng ai c\u00f2n bi\u1ebft \u0111i \u0111\u00e2u n\u1eefa. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c. Do \u0111\u1ea5y, nh\u1eefng k\u1ebb ti\u1ec3u d\u00e2n tham l\u1ee3i, ch\u1edf l\u1eadu g\u1ea1o, l\u00e9n l\u00fat b\u00e1n cho l\u00e1i bu\u00f4n nh\u00e0 Thanh. \u0110\u00f3 l\u00e0 t\u00ecnh th\u1ebf t\u1ea5t ph\u1ea3i c\u00f3. Nay xin : c\u00e1c huy\u1ec7n Y\u00ean H\u01b0ng, Ho\u00e0nh B\u1ed3, Ti\u00ean Y\u00ean v\u00e0 Hoa Phong cho c\u1ee9 nh\u01b0 c\u0169. N\u1ebfu c\u00f3 ch\u1edf l\u1eadu g\u1ea1o ra bi\u1ec3n th\u00ec \u0111\u00e3 c\u00f3 lu\u1eadt nghi\u00eam c\u1ea5m do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ki\u1ec3m so\u00e1t r\u1ed3i. C\u00f2n 2 ch\u00e2u V\u1ea1n Ninh, V\u00e2n \u0110\u1ed3n, s\u1ed5 \u0111inh th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh g\u1ed3m c\u00f3 605 ng\u01b0\u1eddi, suy theo c\u00e1i s\u1ed5 c\u1ed5 gi\u1ea3 1 ng\u01b0\u1eddi c\u00e0y ru\u1ed9ng ph\u1ea3i nu\u00f4i 5 ng\u01b0\u1eddi ; th\u00ec trai, g\u00e1i, gi\u00e0, tr\u1ebb ngo\u00e0i s\u1ed1 605 su\u1ea5t \u0111inh \u0111\u00f3 ph\u1ea3i \u0111\u00f3ng g\u1ea5p l\u00ean \u0111\u1ebfn 5 l\u1ea7n. V\u1eady t\u00ednh chung l\u00e0 h\u01a1n 3600 ng\u01b0\u1eddi, 1 th\u00e1ng ph\u1ea3i chi tr\u00ean 3600 h\u1ed9c th\u00f3c. Xin c\u1ee9 l\u1ea5y con s\u1ed1 \u1ea5y m\u00e0 t\u00ednh, h\u1eb1ng n\u0103m l\u1ea5y th\u00e1ng gi\u00eang v\u00e0 th\u00e1ng 7 l\u00e0m k\u1ef3 h\u1ea1n, l\u00fd d\u1ecbch c\u00e1c x\u00e3, th\u00f4n, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y tr\u00ecnh v\u1edbi vi\u00ean Tri ch\u00e2u s\u1edf t\u1ea1i c\u1ea5p cho quan v\u0103n r\u1ed3i \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng x\u00e9t th\u1ef1c, thu gi\u1eef, ph\u00e1t th\u00f3c ho\u1eb7c g\u1ea1o kho b\u00e1n cho, \u0111\u1ed5i c\u1ea5p quan v\u0103n k\u00ea r\u00f5 s\u1ed1 thuy\u1ec1n v\u00e0 s\u1ed1 g\u1ea1o \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng gi\u1ea3 m\u1ea1o. N\u1ebfu g\u1eb7p n\u0103m nhu\u1eadn th\u00ec b\u00e1n th\u00eam cho 1 th\u00e1ng. K\u1ef3 th\u00e1ng gi\u00eang h\u1ea1n \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 2, k\u1ef3 th\u00e1ng 7 h\u1ea1n \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 8, ai \u0111\u1ec3 qu\u00e1 h\u1ea1n th\u00ec b\u1ecb \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 kh\u00f4ng b\u00e1n. Quan v\u0103n do H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y v\u1ec1, s\u1ebd do vi\u00ean Tri ch\u00e2u chuy\u1ec3n n\u1ed9p l\u00ean Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u. Qu\u1ea3ng Y\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p quan v\u0103n \u0111\u1ec3 cho \u0111i mua \u1edf h\u1ea1t kh\u00e1c n\u1eefa. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec nh\u00e2n d\u00e2n b\u1edd bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 g\u1ea1o \u0103n, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh kh\u00f4ng chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i n\u1eefa. Vua y l\u1eddi b\u00e0n. L\u1ea1i ngh\u0129 : d\u00e2n 2 ch\u00e2u h\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ee9 ph\u1ea3i l\u0129nh mua \u1edf t\u1eadn kho t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, n\u1ebfu vi\u1ec7c n\u00e0y thi h\u00e0nh l\u00e2u d\u00e0i th\u00ec c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a ti\u1ec7n. V\u1eady chu\u1ea9n cho : h\u1ec5 \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111ong g\u1ea1o th\u00ec t\u1ec9nh ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111em \u0111\u1ebfn ch\u1ee3 \u1edf d\u00e2n gian m\u00e0 b\u00e1n cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng ph\u1ea1m nh\u00e2n tr\u1ed1n \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7u th\u00fa, giao cho d\u00e2n x\u00e3 b\u1ea3o qu\u1ea3n, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0m d\u00e2n s\u1ee3, kh\u00f4ng mu\u1ed1n nh\u1eadn. V\u1eady xin h\u1ec5 c\u00f3 ph\u1ea1m nh\u00e2n ra th\u00fa, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u00ean x\u00e9t r\u00f5, k\u1ebb n\u00e0o l\u1ea7m l\u1ea1c trong nh\u1ea5t th\u1eddi, ho\u1eb7c b\u1ecb ti\u00eau x\u01b0ng h\u00e3o huy\u1ec1n, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ghi r\u00f5 trong b\u1ea3n s\u00e1ch \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. C\u00f2n th\u00ec d\u00f9 \u0111\u00e1ng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc gi\u1ea3m t\u1ed9i c\u0169ng cho ph\u00e1t v\u00e3ng h\u1ea1t kh\u00e1c l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u1ec3 c\u00f3 s\u1ef1 ki\u1ec1m ch\u1ebf qu\u1ea3n th\u00fac\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Sai th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c tr\u1ef1c v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ph\u1ea1m nh\u00e2n can \u00e1n m\u00e0 tr\u1ed1n tr\u00e1nh ho\u1eb7c g\u1eb7p \u00e2n x\u00e1 m\u00e0 ra th\u00fa, ho\u1eb7c b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i ph\u1ea1m kh\u00e1c m\u00e0 \u0111\u1ea7u th\u00fa, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc gi\u1ea3m mi\u1ec5n. Duy trong \u0111\u00f3, n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o d\u00e2n kh\u00f4ng mu\u1ed1n nh\u1eadn l\u0129nh v\u00e0 d\u00e2n ch\u00fang sau khi cam k\u1ebft l\u00e3nh v\u1ec1, r\u1ed3i t\u1ec9nh l\u1ea1i t\u1ec9nh ng\u1ed9 \u0111em gi\u1ea3i tr\u1ea3 l\u1ea1i, th\u00ec n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c nghi\u00eam c\u1ea9n giam l\u1ea1i, k\u00ea danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd li\u1ec7u ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c l\u00e0m l\u00ednh, ch\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p d\u00e2n x\u00e3 b\u1ea3o l\u00e3nh n\u1eefa, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m l\u00ednh \u1edf b\u1ea3n h\u1ea1t \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i sinh t\u1ec7 phi\u1ec1n nhi\u1ec5u. T\u1eeb sau, c\u1ee9 chi\u1ebfu theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>D\u1ee5c \u0110\u1ee9c l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cT\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ch\u1ee9c th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1t kh\u00e1c. Nh\u01b0ng th\u1ed1ng h\u1ea1t v\u1edbi ki\u00eam h\u1ea1t, s\u1ef1 th\u1ec3 c\u00f3 t\u01b0\u01a1ng quan nhau. N\u1ebfu \u0111i\u1ec1u b\u1ed5 ng\u01b0\u1eddi \u1edf g\u1ea7n, ch\u01b0a ch\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ec7 h\u1ea1i. V\u1eady xin giao b\u1ed9 tra x\u00e9t, \u0111\u1ed5i b\u1ed5\u201d. Vua b\u00e8n chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ea1i : T\u1eeb sau, nh\u1eefng th\u00f4ng ph\u00e1n v\u00e0 kinh l\u1ecbch \u1edf c\u00e1c tr\u1ef1c, c\u00e1c t\u1ec9nh c\u00f3 khuy\u1ebft, th\u00ec thu\u1ed9c vi\u00ean ki\u00eam h\u1ea1t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 \u1edf th\u1ed1ng h\u1ea1t ; [ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i], th\u1ed1ng h\u1ea1t c\u0169ng v\u1eady. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o nguy\u00ean t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf nha \u1ea5y, ho\u1eb7c t\u1eeb Kinh hay h\u1ea1t kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a b\u1ed5 \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng ph\u1ea3i qu\u00ea \u1edf b\u1ea3n t\u1ec9nh, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng thu\u1ed9c vi\u00ean do ki\u00eam h\u1ea1t hay th\u1ed1ng h\u1ea1t \u0111\u1ed5i b\u1ed5 (th\u00ed d\u1ee5 : nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng nguy\u00ean l\u00e0 hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o ch\u00e2u V\u1ea1n Ninh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 l\u00e0m kinh l\u1ecbch Qu\u1ea3ng Y\u00ean) \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u00e2u n\u1ec7 theo h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y.<\/p>\n<p>Vua s\u1eafp \u0111i tu\u1ea7n du c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung. Sai b\u1ecdn C\u1ea9m y Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa v\u00e0 Binh m\u00e3 ph\u00f3 s\u1ee9 Nguy\u1ec5n V\u0103n X\u01b0\u1edbng \u0111em l\u00ednh v\u00e0 voi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn n\u00fai Thu\u00fd Hoa v\u00e0 n\u00fai H\u00e3n M\u00f4n x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed7i n\u01a1i 1 ng\u00f4i h\u00e0nh cung \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ngh\u1ec9 ng\u01a1i. \u0110\u1ed5i n\u00fai H\u00e3n M\u00f4n l\u00e0m n\u00fai Linh Th\u00e1i ((1) Linh Th\u00e1i : r\u00f9a thi\u00eang \u0111\u1ec3 b\u00f3i.) (n\u00fai \u1edf ph\u00eda t\u1ea3 c\u1eeda bi\u1ec3n, h\u00ecnh n\u00fai nh\u01b0 con r\u00f9a, t\u1ee5c g\u1ecdi l\u00e0 n\u00fai R\u00f9a. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc cho r\u1eb1ng g\u1ecdi th\u1ebf kh\u00f4ng nh\u00e3, n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0 n\u00fai H\u00e3n M\u00f4n, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u00fd \u0111\u1eb7t t\u00ean theo h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng, n\u00ean nay \u0111\u1ed5i t\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf).<\/p>\n<p>K\u1ef3 l\u00e3o v\u00e0 h\u01b0\u01a1ng th\u00e2n thu\u1ed9c h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean xin nh\u00e2n nh\u1eefng ng\u00e0y m\u00f9a, ng\u00e0y t\u1ebf, \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn d\u00e2ng ph\u1ea9m v\u1eadt. Kinh do\u00e3n \u0111\u1ec1 t\u1ea5u ngay. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cT\u00f4n ty chia c\u00e1ch m\u00e0 c\u00e0ng qu\u00fd \u1edf ch\u1ed7 t\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi d\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ea1t l\u00ean tr\u00ean. B\u1ecdn h\u1ecd l\u00e0 d\u00e2n th\u01b0\u1eddng \u1edf Kinh \u0111\u00f4, t\u1ecf l\u00f2ng tha thi\u1ebft, y\u00eau qu\u00fd k\u00ednh m\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, l\u1ec5 v\u1eadt h\u1ecd t\u1ef1 nguy\u1ec7n d\u00e2ng ti\u1ebfn, tuy nh\u1ecf m\u1ecdn, nh\u01b0ng ra t\u1eeb l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ea7n h\u1ed9c ((2) C\u1ea7n h\u1ed9c : ch\u00ednh ngh\u0129a l\u00e0 rau c\u1ea7n v\u00e0 \u00e1nh n\u1eafng \u1ea5m \u00e1p ; sau d\u00f9ng l\u00e0m th\u00e0nh ng\u1eef n\u00f3i khi\u00eam v\u1ec1 l\u1ec5 m\u1ecdn d\u00e2ng bi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean.) th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng sao c\u1ee9 cho c\u00fai theo l\u1eddi h\u1ecd c\u1ea7u xin. V\u1eady chu\u1ea9n cho 2 k\u1ef3 xu\u00e2n, thu l\u00faa ch\u00edn v\u00e0 3 t\u1ebft l\u1edbn ((3) Ba t\u1ebft l\u1edbn : ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd (sinh nh\u1eadt vua), t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n v\u00e0 t\u1ebft \u0110oan ng\u1ecd (m\u1ed3ng 5 th\u00e1ng 5).), ch\u1ec9 c\u1ed1t tinh khi\u1ebft, kh\u00f4ng n\u00ean r\u01b0\u1eddm nhi\u1ec1u, c\u1ee9 qu\u1ef3 ti\u1ebfn \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda Ng\u1ecd M\u00f4n, do th\u1ecb v\u1ec7 x\u1ee9 t\u00e2u l\u00ean. C\u00e1i g\u00ec n\u00ean thu nh\u1eadn th\u00ec s\u1ebd th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho ti\u1ec1n b\u1ea1c, \u0111\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ecf \u00fd tr\u1eabm c\u00f3 l\u00f2ng y\u00eau th\u01b0\u01a1ng r\u1ed9ng kh\u1eafp, coi d\u00e2n nh\u01b0 con (B\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n \u0111\u00ecnh ngh\u1ecb ch\u00fa : H\u1eb1ng n\u0103m, hai k\u1ef3 xu\u00e2n, thu l\u00faa ch\u00edn, d\u00e2n trong h\u1ea1t ch\u1ecdn th\u00f3c n\u1ebfp ho\u1eb7c th\u00f3c t\u00e1m m\u1edbi g\u1eb7t, xay gi\u00e3 th\u00e0nh g\u1ea1o tr\u1eafng tinh \u0111\u1ec7 l\u00ean huy\u1ec7n nha, \u0111\u1ef1ng v\u00e0o c\u00e1i qu\u1ea3 d\u00e1n gi\u1ea5y \u0111\u1ecf vi\u1ebft b\u1ed1n ch\u1eef \u201cc\u1ea7n b\u1ed9c \u0111an th\u00e0nh\u201d \u00aa\u00e0 \u0102n \u00a4\u00a6 \u00b8\u00db ((4) L\u00f2ng son ch\u00e2n th\u00e0nh d\u00e2ng l\u1ec5 m\u1ecdn.) tr\u00ean ph\u1ee7 kh\u0103n, che l\u1ecdng \u0111\u1ecf. Vi\u00ean huy\u1ec7n m\u0169 \u00e1o, d\u1eabn c\u00e1c k\u1ef3 l\u00e3o : 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i l\u1ec5, 4, 5 ng\u01b0\u1eddi kh\u0103n \u00e1o \u0111i theo \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc Ng\u1ecd M\u00f4n, \u0111\u1eb7t l\u00ean \u00e1n s\u01a1n \u0111\u1ecf. B\u1ecdn k\u1ef3 l\u00e3o v\u00e0o s\u00e2n, l\u00e0m l\u1ec5 5 l\u1ea1y xong, do th\u1ecb v\u1ec7 x\u1ee9 chuy\u1ec3n ti\u1ebfn v\u00e0o, \u0111\u1ee3i th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p ti\u1ec1n b\u1ea1c, l\u1ea1i l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 \u01a1n r\u1ed3i lui. Trong 3 t\u1ebft l\u1edbn : V\u1ea1n th\u1ecd, Nguy\u00ean \u0111\u00e1n v\u00e0 \u0110oan ng\u1ecd cung ti\u1ebfn ph\u1ea9m v\u1eadt th\u1ed5 ng\u01a1i, c\u0169ng l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady).<\/p>\n<p>Cho \u1ea5m th\u1ee5 : V\u00f5 V\u0103n Dao, con Th\u1ee7y s\u01b0 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb, l\u00e0m Hi\u1ec7u u\u00fd C\u1ea9m y ; Mai C\u00f4ng C\u1ea9n con H\u00f9ng nhu\u1ec7 dinh Th\u1ed1ng ch\u1ebf Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n v\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Quy\u1ec1n, con Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, \u0111\u1ec1u l\u00e0m Thi\u00ean C\u1ea9m y h\u1ed9. Ph\u1ea1m H\u1eefu Xu\u00e2n con th\u1ef1 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, Nguy\u1ec5n T\u0103ng D\u0169ng con Th\u1ed1ng ch\u1ebf Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, Tr\u1ea7n V\u0103n \u0110\u1ee9c con Tr\u1ea7n V\u0103n Tr\u00ed v\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Y\u1ec3n con H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, \u0111\u1ec1u c\u00f2n nh\u1ecf tu\u1ed5i, chu\u1ea9n cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n l\u01b0\u01a1ng ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m, ch\u1edd khi kh\u00f4n l\u1edbn, s\u1ebd li\u1ec7u cho quan ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>C\u1ea5t b\u1ed5 : con c\u1ef1u Cai b\u1ea1 B\u00ecnh Thu\u1eadn Tr\u1ea7n C\u00f4ng Tu\u00e2n l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng Ph\u1ed5 v\u00e0 con Th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng Tr\u1ea7n V\u0103n T\u00ednh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Quang l\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5.<\/p>\n<p>D\u00f9ng nguy\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng V\u0169 \u0110\u0129nh quy\u1ec1n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Nam, h\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n, b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. D\u00f9ng : Kinh do\u00e3n H\u1ed3 H\u1ef1u h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng tu\u1ea7n ph\u1ee7 Nam \u2013 Ng\u00e3i, ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n B\u1ed1 ch\u00ednh ; T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang ki\u00eam gi\u1eef thay c\u00f4ng vi\u1ec7c ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc kia, vua th\u1ea5y Nam, B\u1eafc y\u00ean l\u1eb7ng, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00e0n r\u1ed7i, b\u00e8n d\u1ee5 \u0111\u1ebfn trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 5, s\u1ebd \u0111i tu\u1ea7n Qu\u1ea3ng Nam, trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 6 s\u1ebd \u0111i tu\u1ea7n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ; chu\u1ea9n cho quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c v\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i chu\u1ea9n y tr\u01b0\u1edbc. Thanh Gi\u1ea3n nh\u00e2n \u0111\u00f3, trong t\u1eadp th\u1ec9nh an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cVua \u0111i tu\u1ea7n du, d\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t nghe tin kh\u00f4ng ai kh\u00f4ng h\u1edbn h\u1edf, mu\u1ed1n tai \u0111\u01b0\u1ee3c nghe ti\u1ebfng ng\u1ef1a xe vua \u0111i, m\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y c\u1edd v\u0169 mao t\u01b0\u01a1i \u0111\u1eb9p. Nh\u01b0ng l\u00faa chi\u00eam n\u0103m nay k\u00e9m, trong kho\u1ea3ng th\u00e1ng 4, 5 ch\u00ednh l\u00e0 m\u00f9a gieo, c\u1ea5y. M\u1ed9t khi ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1ee9ng ti\u1ebfp, \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c n\u00e0y, h\u1ecfng vi\u1ec7c kia, s\u1ee3 kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec m\u00e0 s\u1ed1ng tr\u1ecdn n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c. Xin h\u00e3y t\u1ea1m \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ec3 ti\u1ec3u d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean s\u1ee9c l\u00e0m ru\u1ed9ng\u201d. Vua xem t\u1edd t\u00e2u, kh\u00f4ng h\u00e0i l\u00f2ng, b\u1ea3o vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cPhan Thanh Gi\u1ea3n \u0111\u00e3 n\u00f3i ai nghe tin c\u0169ng \u0111\u1ec1u vui m\u1eebng. L\u1ea1i n\u00f3i : B\u1eadn vi\u1ec7c \u1ee9ng ti\u1ebfp th\u00ec h\u1ea1i vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n l\u1ea5y l\u1eddi M\u1ea1nh Kha th\u01b0a v\u1edbi T\u1ec1 Tuy\u00ean V\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 ng\u1ea7m ch\u00ea ta. N\u00e0y, Thanh Gi\u1ea3n n\u1ebfu th\u1ea5y vi\u1ec7c kh\u00f4ng t\u1ed1t th\u00ec n\u00f3i th\u1eb3ng \u0111\u1ec3 can ng\u0103n, sao l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t l\u1eddi gian x\u1ea3o, b\u1ec1 ngo\u00e0i cho l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u1ec1 trong ch\u00ea l\u00e0 tr\u00e1i, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i c\u00f3 n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng ? V\u1ea3 l\u1ea1i, vi\u1ec7c \u0111i tu\u1ea7n du nguy\u00ean c\u00f3 hai \u00fd ngh\u0129a : n\u1ebfu ch\u1ec9 l\u1ea5y vi\u1ec7c \u0111i ch\u01a1i l\u00e0m vui, m\u00e0 ch\u1eb3ng quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c d\u00e2n, th\u00ec th\u1ef1c kh\u00f4ng n\u00ean ; n\u1ebfu th\u1eddi th\u01b0\u1eddng tu\u1ea7n du c\u00e1c n\u01a1i, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 x\u00e9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, xem phong t\u1ee5c, th\u1ef1c l\u00e0 ph\u00e9p hay c\u1ee7a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng x\u01b0a. \u0110\u1eddi Nghi\u00eau Thu\u1ea5n 5 n\u0103m \u0111i tu\u1ea7n 1 l\u1ea7n, 1 n\u0103m \u0111i kh\u1eafp n\u00fai l\u1edbn \u1edf 4 ph\u01b0\u01a1ng ((1) N\u00fai Th\u00e1i S\u01a1n \u1edf ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng, n\u00fai Hoa S\u01a1n \u1edf ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, n\u00fai H\u00e0nh S\u01a1n \u1edf ph\u01b0\u01a1ng Nam, n\u00fai H\u1eb1ng S\u01a1n \u1edf ph\u01b0\u01a1ng B\u1eafc.), m\u00e0 d\u00e2n kh\u00f4ng k\u00eau v\u1ea5t v\u1ea3. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vua m\u1ed7i l\u1ea7n \u0111i tu\u1ea7n du l\u00e0 m\u1ed9t l\u1ea7n k\u1ebb h\u1ea1 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00fap \u0111\u1ee1, \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i. X\u00e9t nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 ch\u00e9p trong c\u00e1c s\u1eed s\u00e1ch \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1ng soi g\u01b0\u01a1ng. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, tr\u1eabm c\u0169ng b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc ph\u00e9p x\u01b0a m\u00e0 l\u00e0m. Hu\u1ed1ng chi Qu\u1ea3ng Nam \u1edf g\u1ea7n Kinh k\u1ef3 trong v\u00f2ng v\u00e0i tr\u0103m d\u1eb7m, [Minh M\u1ec7nh] n\u0103m th\u1ee9 6 v\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 8, hai l\u1ea7n \u0111i tu\u1ea7n, \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u c\u0169ng l\u00e0m \u01a1n, ban Ph\u01b0\u1edbc, tha mi\u1ec5n thu\u1ebf th\u00e2n, k\u1ec3 c\u00f3 h\u00e0ng v\u1ea1n ; d\u00e2n \u0111en ai kh\u00f4ng th\u1ea5m nhu\u1ea7n \u01a1n r\u1ed9ng ? Nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u1eadt cung \u1ee9ng \u1edf h\u00e0nh cung c\u1ea3 \u0111\u1ebfn c\u1ecf l\u00e1 cho voi ng\u1ef1a, c\u0169ng thu\u00ea, ho\u1eb7c mua b\u1eb1ng gi\u00e1 h\u1eadu. K\u1ebb ngh\u00e8o t\u00fang, c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c h\u1ea7u h\u1ea1 n\u01a1i cung qu\u00e1n, \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea1c b\u00e0y bi\u1ec7n, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u c\u1ea7n t\u1ec9nh gi\u1ea3m, s\u01a1 s\u00e0i. L\u1ea1i nghi\u00eam s\u1ee9c cho nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean quy\u1ec1n qu\u00fd \u1edf Kinh theo h\u1ea7u gi\u00e1, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f2i h\u1ecfi y\u00eau s\u00e1ch t\u00ed g\u00ec. Nh\u00e0 tr\u1ea1m v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m nh\u1ea5t nh\u1ea5t nghi\u00eam t\u00fac. C\u00e1c \u0111i\u1ec1u \u1ea5y, ai c\u00f3 tai m\u1eaft c\u0169ng \u0111\u1ec1u nghe th\u1ea5y c\u1ea3. T\u1eeb Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 8 \u0111\u1ebfn nay, t\u00ednh \u0111\u1ed1t \u0111\u00e3 10 n\u0103m r\u1ed3i. Nay nh\u00e2n nh\u00e0n r\u1ed7i, l\u1ea1i \u0111\u1ecbnh \u0111i tu\u1ea7n. M\u1ecdi vi\u1ec7c c\u0169ng theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng m\u00e0 l\u00e0m. Nh\u1eefng n\u01a1i ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i qua, kh\u00f4ng b\u00e0y \u0111\u1eb7t xa x\u1ec9 hoa l\u1ec7 ; xe loan \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u00f2i h\u1ecfi g\u00ec. Nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 l\u00e0m h\u1ea1i d\u00e2n ch\u00fat n\u00e0o m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng vui ? C\u1ee9 nh\u01b0 Thanh Gi\u1ea3n n\u00f3i nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec ra trong \u0111\u00f3 c\u00f2n c\u00f3 \u1ea9n t\u00ecnh ch\u01b0a l\u1ed9 r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay n\u1ebfu v\u1ed9i tr\u1ecb t\u1ed9i ngay th\u00ec k\u1ebb kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ebd n\u00f3i l\u00e0 tr\u1eabm kh\u00f4ng dung l\u1eddi can ng\u0103n, l\u1ea1i b\u1eaft tr\u1ecb t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi. Duy \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u00fd ph\u1ea3i hay tr\u00e1i c\u0169ng n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9. N\u1ebfu Thanh Gi\u1ea3n \u0111i s\u00e1t d\u00e2n \u0111en, th\u1ea5u su\u1ed1t \u1ea9n t\u00ecnh c\u1ee7a d\u00e2n, n\u00ean v\u00ec d\u00e2n m\u00e0 t\u00e2u tr\u00ecnh, th\u00ec tr\u1eabm sao n\u1ee1 b\u1eaft t\u1ed9i ! N\u1ebfu do l\u00f2ng ri\u00eang n\u00f3i ra r\u1ed3i m\u01b0\u1ee3n l\u1eddi \u0111\u1ec3 ng\u0103n tr\u1edf, th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean nh\u00f9 nh\u1edd dung tha \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3 l\u1ea1i, Thanh Gi\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc kia \u1edf Kinh, c\u0169ng bi\u1ebft h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng. T\u1eeb khi b\u1ed5 ch\u1ee9c l\u00e0m \u1edf ngo\u00e0i, th\u00ec sinh l\u01b0\u1eddi nh\u00e1c. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 : n\u0103m ngo\u00e1i, s\u1eeda ch\u1eefa thuy\u1ec1n Thanh Loan \u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn h\u1ea1t \u1ea5y, tr\u1ea3i h\u01a1n 1 th\u00e1ng, v\u1eabn kh\u00f4ng t\u1eebng \u0111o\u00e1i \u0111\u1ebfn ! Suy \u0111\u00f3 \u0111\u1ee7 bi\u1ebft \u0111\u1ea1i kh\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c vi\u1ec7c kh\u00e1c. Nay c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec kho t\u00e0ng, th\u00e0nh tr\u00ec nhi\u1ec1u n\u01a1i ch\u01b0a s\u1eeda sang, ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n, kh\u00f4ng kh\u1ecfi s\u1ee3 vi\u1ec7c, ng\u1ea1i kh\u00f3, n\u00ean m\u1edbi m\u01b0\u1ee3n th\u1ec3 \u0111\u1ec3 n\u00f3i, mong \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean r\u1ed7i, th\u00ec t\u1ed9i kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng t\u1ed9i n\u00e0y h\u00e3y c\u00f2n nh\u1ecf. N\u1ebfu c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec quan l\u1ea1i l\u1edbn nh\u1ecf \u1edf t\u1ec9nh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tham \u00f4, th\u01b0\u1eddng d\u00e2n \u1edf l\u00e0ng x\u00f3m nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi oan khu\u1ea5t, s\u1ee3 tr\u1eabm \u0111i tu\u1ea7n, ph\u00e1t gi\u00e1c t\u1ed9i l\u1ed7i, n\u00ean m\u01b0\u1ee3n c\u1edb can ng\u0103n, \u0111\u1ec3 toan che \u0111\u1eady b\u01b0ng b\u1ecbt, th\u00ec t\u1ed9i \u1ea5y kh\u00f4ng g\u00ec to b\u1eb1ng !\u201d<\/p>\n<p>Li\u1ec1n sai Ng\u1ef1 s\u1eed V\u0169 Duy T\u00e2n, Nguy\u1ec5n B\u00e1 Nghi \u0111i d\u00f2 x\u00e9t. C\u00f2n vi\u1ec7c \u0111i tu\u1ea7n du h\u00e3y \u0111\u00ecnh l\u1ea1i. B\u1ecdn T\u00e2n khi \u0111\u1ebfn d\u00f2 h\u1ecfi d\u00e2n trong h\u1ea1t, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u mong vua \u0111\u1ebfn. L\u1ea1i x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng s\u1ef1 nh\u01b0 c\u00f4ng vi\u1ec7c trong t\u1ec9nh b\u1ecf b\u00ea tr\u1ec5, quan l\u1ea1i tham nh\u0169ng t\u1ed3i t\u1ec7, li\u1ec1n \u0111em t\u00e2u l\u00ean. Vua sai \u0111\u00ecnh th\u1ea7n duy\u1ec7t k\u1ef9 l\u1ea1i, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00f3i l\u00e0 Thanh Gi\u1ea3n l\u1eeba d\u1ed1i b\u01b0ng b\u1ecbt v\u00e0 xin tr\u1ecb t\u1ed9i. R\u1ed3i xin c\u1ee9 theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, c\u1eed h\u00e0nh \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 long tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 tho\u1ea3 nguy\u1ec7n v\u1ecdng d\u00e2n ch\u00fang. Vua n\u00f3i : \u201cTh\u1ebf \u0111\u1ee7 bi\u1ebft : \u0111\u00e3 l\u00e0 qu\u1ed1c th\u1ecb th\u00ec ai c\u0169ng l\u1ea5y l\u00e0m ph\u1ea3i, \u0111\u00e3 l\u00e0 c\u00f4ng lu\u1eadn th\u00ec kh\u00f4ng sao che gi\u1ea5u \u0111\u01b0\u1ee3c. Phan Thanh Gi\u1ea3n m\u01b0\u1ee3n l\u1eddi \u0111\u1ec3 che \u0111\u1eady, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i sai b\u1eaft tr\u00f3i \u0111em v\u1ec1 Kinh \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i, nh\u01b0ng ngh\u0129 : nay tuy x\u00e9t th\u1ea5y th\u00e0nh tr\u00ec kho t\u00e0ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u01b0a s\u1eeda ch\u1eefa, c\u0169ng l\u00e0 t\u1ed9i v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u00e0 nh\u1eefng quan l\u1ea1i thu\u1ed9c h\u1ea1 tham \u00f4 k\u00e9m c\u1ecfi, kh\u00f4ng x\u1ee9ng v\u1edbi ch\u1ee9c ph\u1eadn m\u00e0 th\u00f4i, ch\u1ee9 b\u1ea3n th\u00e2n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 tham tang nh\u0169ng lo\u1ea1n. N\u1ebfu v\u1ed9i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng ngay th\u00ec l\u00f2ng tr\u1eabm h\u00e3y c\u00f2n kh\u00f4ng n\u1ee1. Chu\u1ea9n cho c\u00e1ch ch\u1ee9c h\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh, gi\u00e1ng xu\u1ed1ng l\u00e0m thu\u1ed9c vi\u00ean l\u1ee5c ph\u1ea9m Qu\u1ea3ng Nam kh\u1ed5 sai, hi\u1ec7u l\u1ef1c chu\u1ed9c t\u1ed9i d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n vi\u00ean h\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 m\u1edbi.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc kia ch\u01b0a c\u00f3 ph\u00e1i vi\u00ean \u0111i d\u00f2 x\u00e9t th\u00ec vi\u1ec7c \u0111i tu\u1ea7n du c\u00f2n l\u00e0 chuy\u1ec7n n\u00ean hay kh\u00f4ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng nay \u0111\u00e3 d\u00f2 x\u00e9t t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u00e2n d\u00e2n v\u00e0 t\u1ec7 h\u1ea1i quan l\u1ea1i r\u1ed3i, th\u00ec t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ed9t phen \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ec3 nh\u00e2n \u0111\u00f3 gia \u01a1n cho l\u00e0ng m\u1ea1c, xem x\u00e9t c\u00e1c quan l\u1ea1i, khi\u1ebfn s\u1ef1 t\u00ecnh k\u1ebb d\u01b0\u1edbi c\u00f3 g\u00ec b\u1ecb che l\u1ea5p oan u\u1ed5ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ea1t l\u00ean tr\u00ean. Tr\u1eabm quy\u1ebft kh\u00f4ng ng\u1ea1i kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u1ed9t m\u00ecnh m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111o\u00e1i \u0111\u1ebfn \u1ea9n t\u00ecnh c\u1ee7a mu\u00f4n d\u00e2n. V\u1ea3 l\u1ea1i, kh\u00f4ng nh\u1eefng th\u1ebf th\u00f4i, h\u1ea1t [Qu\u1ea3ng Nam] \u1ea5y c\u00f3 c\u1eeda bi\u1ec3n \u0110\u00e0 N\u1eb5ng l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ea3i c\u01b0\u01a1ng quan tr\u1ecdng. T\u1eeb sau khi thi\u1ebft l\u1eadp \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i th\u00e0nh, \u0111\u1eb7t th\u00eam An H\u1ea3i th\u00e0nh, t\u1ec9nh th\u00e0nh l\u1ea1i m\u1edbi s\u1eeda \u0111\u1ed5i x\u1ebfp \u0111\u1eb7t l\u1ea1i, b\u1ea5y nay tr\u1eabm ch\u01b0a t\u1eebng th\u00e2n \u0111i xem x\u00e9t, trong l\u00f2ng v\u1eabn th\u1ea5y b\u0103n kho\u0103n. \u0110\u01b0\u1eddng s\u00f4ng V\u0129nh \u0110i\u1ec7n th\u00f4ng v\u1edbi \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ecdng y\u1ebfu cho thuy\u1ec1n \u0111i ; khai \u0111\u00e0o \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, ch\u01b0a bi\u1ebft hi\u1ec7n t\u1ea1i h\u00ecnh th\u1ebf ra sao. C\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng l\u00fd n\u00e0o l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c. Chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y ch\u1ec9 chuy\u00ean v\u00ec vi\u1ec7c d\u00e2n v\u00e0 ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng \u0111i tu\u1ea7n du \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c h\u00e0nh cung \u0111\u1ec1u l\u1ee3p c\u1ecf tranh, \u0111\u1eafp th\u1ec1m \u0111\u1ea5t. M\u1ecdi th\u1ee9 cung \u1ee9ng \u0111\u1ec1u ti\u1ebft ki\u1ec7m. Chu\u1ea9n cho hai b\u1ed9 Binh, C\u00f4ng h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng x\u00e9t t\u00e2u. R\u1ed3i nh\u1eb1m gi\u1edd l\u00e0nh trung tu\u1ea7n th\u00e1ng 5 kh\u1edfi h\u00e0nh, trong 1 tu\u1ea7n th\u00ec v\u1ec1 cung. Ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 V\u0169 Duy T\u00e2n v\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Nghi d\u00f2 x\u00e9t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 th\u1ef1c, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t cu\u1ed1n l\u1ee5a m\u00e0u\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3 v\u00ec c\u00e1c h\u00e0nh cung s\u1edf t\u1ea1i ph\u1ea3i s\u1eeda sang tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00ednh \u1edf t\u1ec9nh th\u00ec \u00edt, kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111\u1ed9ng phi\u1ec1n \u0111\u1ebfn s\u1ee9c d\u00e2n, n\u00ean sai quy\u1ec1n l\u0129nh Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 l\u00e0 Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n \u0111em bi\u1ec1n binh c\u00e1c v\u1ec7 thu\u1ed9c quy\u1ec1n \u0111i h\u1ed9i v\u1edbi H\u1ed9 ph\u1ee7 m\u1edbi l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u \u0111\u1ec3 kh\u1edfi c\u00f4ng l\u00e0m. Hai b\u1ed9 Binh, C\u00f4ng ngh\u0129 xin t\u1ea1m \u0111\u1eb7t m\u1ed9t nh\u00e0 tr\u1ea1m \u1edf ch\u1ee3 x\u00e3 Tr\u1eebng H\u00e0, v\u00e1t ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ng\u1ef1a \u1edf tr\u1ea1m Th\u1eeba N\u00f4ng \u1ee9ng tr\u1ef1c \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u0111\u1ec7 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc ; b\u1ebfn \u0111\u00f2 Ph\u01b0\u1edbc T\u01b0\u1ee3ng th\u00ec v\u00e1t l\u00ednh tr\u1ea1m Th\u1eeba H\u00f3a \u1ee9ng tr\u1ef1c \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp \u0111\u1ec7 ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam. C\u00e1c b\u1ebfn \u0111\u00f2 ngang \u0111\u1ec1u v\u00e1t thuy\u1ec1n b\u1ebfn \u0111\u1ee3i s\u1eb5n \u0111\u1ec3 h\u1ed9 t\u1ed1ng. Vua y cho. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb sau, h\u1ec5 c\u00f3 cu\u1ed9c tu\u1ea7n du b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u c\u1ee9 theo l\u1ec7 \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m. Khi vua v\u1ec1 r\u1ed3i th\u00ec th\u00f4i ngay. Cho \u0111\u1ed5i t\u00ean h\u00e0nh cung Th\u1eeba Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0 h\u00e0nh cung H\u1ea3i V\u00e2n s\u01a1n, \u0111\u1ed5i d\u1ef1ng h\u00e0nh cung B\u1ed3ng Tr\u00ec (thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam) \u1edf ph\u00eda nam Th\u1ea1ch L\u0129nh, g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 h\u00e0nh cung Cam Tuy\u1ec1n (ch\u1ed1n n\u00e0y c\u00f3 su\u1ed1i n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt, n\u00ean g\u1ecdi th\u1ebf). L\u1ea1i sai th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00f3ng th\u00eam 6 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nhanh nh\u1eb9, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng \u0111i h\u1ed9 gi\u00e1.<\/p>\n<p>C\u1ea5p thuy\u1ec1n theo h\u1ea7u cho c\u00e1c nha \u1edf Kinh (L\u1ee5c b\u1ed9, \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n, N\u1ed9i c\u00e1c, m\u1ed7i n\u01a1i 1 thuy\u1ec1n l\u00ea nh\u1ecf. N\u1ed9i v\u1ee5, Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng m\u1ed7i n\u01a1i 1 thuy\u1ec1n b\u00ecnh sam b\u1ea3n. C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n v\u00e0 V\u0169 kh\u1ed1 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p cho tr\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. Chu\u1ea9n cho Th\u00e1i y vi\u1ec7n \u0111\u00e1p chung thuy\u1ec1n v\u1edbi C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n).<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, quy\u1ec1n T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n v\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c v\u00e0o ch\u1ea7u.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng, Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 tr\u1ecdng \u0111\u1ecba, sai th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean, ch\u1edd khi Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng ch\u1edf v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf, th\u00ec c\u1ea3 hai s\u1ebd l\u1ea1i nh\u1eadn ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Cho c\u00e1c th\u1ed5 ty L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 v\u1ec1 Kinh v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cH\u1ecd d\u1eabu h\u1ebbo l\u00e1nh \u1edf n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 b\u1ea7y t\u00f4i nh\u00e0 vua. Tr\u01b0\u1edbc kia, khi th\u1ed5 ph\u1ec9 g\u00e2y vi\u1ec7c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec tr\u01b0\u1edbc sau kh\u00f4ng ch\u1ecbu theo gi\u1eb7c, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec theo quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, d\u1ef1 c\u00f3 ch\u00fat c\u00f4ng, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c khen th\u01b0\u1edfng. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c l\u01b0u quan m\u1edbi c\u0169ng l\u00e0 cho h\u1ecd d\u1ea7n d\u1ea7n th\u1ea5m nhu\u1ea7n phong t\u1ee5c Kinh, ch\u1ee9 v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00f3 \u00fd k\u1ef3 th\u1ecb. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh truy\u1ec1n b\u1ea3o c\u00e1c vi\u00ean th\u1ed5 ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u00e2u c\u00f9ng c\u00e1c su\u1ea5t c\u01a1, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i v\u00e0 th\u1ed5 ty \u0111\u00e3 d\u1ef1 c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, ai mu\u1ed1n v\u00e0o ch\u1ea7u th\u00ec chu\u1ea9n t\u01b0 cho v\u00e0o Kinh, k\u1ecbp l\u1ec5 kh\u00e1nh ti\u1ebft, \u0111\u1ee3i ban \u01a1n, \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 \u00fd tr\u1eabm coi h\u1ecd c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau th\u01b0\u01a1ng trong m\u1ed9t l\u00f2ng nh\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i khai m\u1ecf v\u00e0ng Xu\u00e2n D\u01b0\u01a1ng \u1edf L\u1ea1ng S\u01a1n (h\u1eb1ng n\u0103m n\u1ed9p thu\u1ebf v\u00e0ng 4 l\u1ea1ng v\u00e0ng m\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i v\u00e0 b\u00e1n cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc 4 l\u1ea1ng v\u00e0ng c\u00e1m).<\/p>\n<p>Bi\u1ec1n binh do Kinh ph\u00e1i v\u00e0 \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i Nam K\u1ef3 \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c ho\u1eb7c \u0111\u1ed3n th\u00fa, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi v\u00ec b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng m\u1eafc b\u1ec7nh, c\u00f2n \u1edf l\u1ea1i Gia \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ebfn nay ch\u01b0a kh\u1ecfi. Vua ngh\u0129 r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng. Sai Lang trung b\u1ed9 Binh Nguy\u1ec5n H\u1ee3p \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn tuy\u00ean Ch\u1ec9 th\u0103m h\u1ecfi, y\u00ean \u1ee7i, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p t\u1eadn m\u1eb7t m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng. R\u1ed3i truy\u1ec1n quan t\u1ec9nh h\u1ebft l\u00f2ng s\u1ee9c b\u1ea3o th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb, cho h\u1ecd ch\u00f3ng kh\u1ecfi. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc kia, Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 Mai Vi\u1ebft Trang, Tu so\u1ea1n N\u1ed9i c\u00e1c \u0110\u1ed7 B\u00e1 \u0110\u1ea1i t\u1eeb Nam K\u1ef3, \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, tr\u1eabm h\u1ecfi t\u1eadn m\u1eb7t v\u1ec1 vi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u00ednh, \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng, d\u00e2n t\u00ecnh th\u1ebf n\u00e0o th\u00ec \u0110\u1ed7 B\u00e1 \u0110\u1ea1i n\u00f3i : Ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9c gi\u1ea3 \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n, duy 1, 2 k\u1ebb kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec c\u00f3 \u00fd kh\u00f4ng mu\u1ed1n. L\u1eddi \u1ea5y h\u01a1i c\u00f3 l\u00fd. C\u00f2n Mai Vi\u1ebft Trang l\u1ea1i b\u1ea3o m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u dao \u0111\u1ed9ng, ta th\u00e1n. Gi\u1ecdng n\u00f3i \u1ea5y c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n l\u00e0m xao xuy\u1ebfn l\u00f2ng tr\u1eabm. N\u1ebfu b\u1eaft t\u1ed9i Trang th\u00ec ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft s\u1ebd b\u1ea3o l\u00e0 tr\u1eabm kh\u00f4ng r\u1ed9ng dung ng\u01b0\u1eddi : n\u00f3i thu\u1eadn tai th\u00ec \u0111\u1eb9p l\u00f2ng, tr\u00e1i tai th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i. Cho n\u00ean bao dung, b\u1ecf qua. V\u1ea3 l\u1ea1i, tr\u1eabm l\u00e0 ch\u1ee7 thi\u00ean h\u1ea1, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ea5t \u0111\u1ee9c, th\u00ec th\u1ea7n d\u00e2n c\u00f9ng o\u00e1n, c\u00f2n \u0111\u1ed5 t\u1ed9i cho ai ! Duy vi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u00ednh, \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng, l\u00e0 c\u1ed1t v\u00ec d\u00e2n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ea7u l\u1ee3i v\u1ec1 vi\u1ec7c \u1ea5y. Ch\u00fang l\u00e0 ti\u1ec3u nh\u00e2n, kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 \u00fd kh\u00f4ng mu\u1ed1n, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3. Mai Vi\u1ebft Trang d\u00e1m n\u00f3i ph\u00f9 phi\u1ebfm, sao m\u00e0 ngu qu\u00e1 nh\u01b0 th\u1ebf ! V\u1eady sai Nguy\u1ec5n H\u1ee3p nh\u00e2n ti\u1ec7n d\u00f2 h\u1ecfi minh b\u1ea1ch r\u1ed3i t\u00e2u l\u1ea1i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Long v\u00f5 H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 L\u00e2m. Nguy\u00ean L\u00e3nh binh Nam \u0110\u1ecbnh L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u quy\u1ec1n th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Long v\u00f5.<\/p>\n<p>Binh thuy\u1ec1n Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd tu\u1ea7n d\u01b0\u01a1ng do Kinh ph\u00e1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00e1ch \u0111\u1ebfn t\u1ea5n ph\u1eadn Sa K\u1ef3 thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, \u0111\u1eadu l\u1ea1i nhi\u1ec1u ng\u00e0y. Gi\u1eb7c Thanh th\u1eeba c\u01a1 s\u01a1 h\u1edf, c\u01b0\u1edbp c\u00e1c thuy\u1ec1n bu\u00f4n ngo\u00e0i bi\u1ec3n r\u1ed3i \u0111i. Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111em vi\u1ec7c h\u1eb7c t\u00e2u. Vua giao b\u1ed9 Binh b\u00e0n x\u00e9t, gi\u00e1ng Kh\u00e1ch xu\u1ed1ng 2 c\u1ea5p. Nguy\u1ec5n V\u0103n Kh\u00e1ch, \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn Kim B\u1ed3ng thu\u1ed9c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, b\u1eaft b\u1eady thuy\u1ec1n bu\u00f4n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh, bu\u1ed9c l\u00e0 gi\u1eb7c bi\u1ec3n, r\u1ed3i b\u00e1o cho t\u1ec9nh, m\u1ea1o x\u01b0ng r\u1eb1ng m\u00ecnh \u0111i tu\u1ea7n, \u0111\u1ebfn ph\u1ea7n bi\u1ec3n Kim B\u1ed3ng, g\u1eb7p m\u1ed9t chi\u1ebfc d\u1ecb d\u1ea1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111i t\u1eeb ph\u00eda \u0111\u00f4ng l\u1ea1i, Kh\u00e1ch b\u00e8n th\u00e2n \u0111em thuy\u1ec1n l\u00ea do m\u00ecnh cai qu\u1ea3n c\u00f9ng v\u1edbi binh thuy\u1ec1n \u0111\u00f3ng gi\u1eef t\u1ea5n s\u1edf v\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Trong thuy\u1ec1n \u1ea5y c\u00f3 kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 thu\u1ed1c phi\u1ec7n, \u0111\u1ed3 qu\u1ed1c c\u1ea5m, c\u00f2n h\u00e0ng ho\u00e1 bu\u00f4n b\u00e1n do thuy\u1ec1n \u1ea5y ch\u1edf, th\u00ec Kh\u00e1ch \u1ec9m \u0111i, kh\u00f4ng n\u00f3i \u0111\u1ebfn. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1m x\u00e9t, n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u1ea5y \u0111em t\u00e2u l\u00ean. Kh\u00e1ch b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c giao \u0111\u1ec3 tra x\u00e9t. R\u1ed3i ph\u00e1i Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n hi\u1ec7p c\u00f9ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u00e3 ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u00fd, chia \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u. Khi th\u00e0nh \u00e1n, Kh\u00e1ch b\u1ecb ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i \u0111\u00e8o H\u1ea3i V\u00e2n l\u00e0m l\u00ednh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ph\u1ea9m tr\u1eadt tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed thu\u1ed9c c\u00e1c ph\u1ee7 (tr\u01b0\u1edfng s\u1eed tr\u01b0\u1edbc t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m ; ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed tr\u01b0\u1edbc ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m).<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y ba \u0111\u1ed9i L\u1ee5c, Th\u1ea5t, B\u00e1t thu\u1ed9c Thanh b\u00ecnh th\u1ef1 qu\u00ea \u1edf t\u1eeb An \u2013 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 ph\u1ea3i theo qu\u00ea qu\u00e1n g\u1ecdi \u0111\u1ebfn t\u1eadp h\u1ee3p, \u0111i v\u1ec1 phi\u1ec1n ph\u1ee9c, kh\u00f3 nh\u1ecdc, b\u00e8n chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9, cho r\u00fat v\u1ec1 b\u1ea3n t\u1ec9nh, v\u00e0 ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed7i t\u1ec9nh 5 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m nh\u1ea1c c\u00f4ng, ghi v\u00e0o s\u1ed5 h\u1ea1ng bi\u1ec7t t\u00ednh ; c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec b\u1eaft v\u1ec1 l\u00e0m d\u00e2n. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c chia ti\u1ec1n th\u1ebb h\u00e1t c\u1eeda \u0111\u00ecnh th\u00ec \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 l\u1ea1i. T\u1ec9nh n\u00e0o c\u00f3 ca c\u00f4ng, nh\u1ea1c c\u00f4ng, c\u0169ng l\u1ea5y 5 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch. L\u1ea1i sai b\u1ed9 L\u1ec5 t\u01b0 b\u1ea3o c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, m\u1ed9 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch b\u1ed5 v\u00e0o Thanh b\u00ecnh th\u1ef1 \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 m\u00faa b\u00e1t d\u1eadt.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh th\u00eam s\u1ed1 l\u1ed7 b\u1ed9 khi Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu hay vua \u0111i tu\u1ea7n du \u1edf trong hay ngo\u00e0i kinh k\u1ef3. (Khi r\u01b0\u1edbc Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu \u0111i tu\u1ea7n du trong kinh k\u1ef3, l\u1ef1a theo c\u00e1c ti\u1ebft \u0111\u1ec3 b\u00e0y \u0111\u1ed3 l\u1ed7 b\u1ed9 : 2 t\u00e1n ho\u00e0ng v\u00e2n, 2 qu\u1ea1t h\u1ed3ng loan, 2 qu\u1ea1t ho\u00e0ng ph\u01b0\u1ee3ng, 2 t\u00e1n h\u1ed3ng v\u00e2n ti\u1ec1n b\u1ed9, 10 ng\u1ef1 tr\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m nghi v\u1ec7. N\u1ebfu \u1edf ngo\u00e0i Kinh k\u1ef3 th\u00ec th\u00eam 2 c\u1edd thanh \u0111\u1ea1o, 2 c\u1edd ph\u01b0\u1ee3ng, 2 ph\u01b0\u1edbn t\u00edn phan, 2 ph\u01b0\u1edbn truy\u1ec1n gi\u00e1o, 2 ph\u01b0\u1edbn gi\u00e1ng d\u1eabn, 2 l\u1eadp qua ((1), (2) L\u1eadp qua, ngo\u1ea1 qua : \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ed3 nghi tr\u01b0\u1ee3ng, h\u00ecnh gi\u1ed1ng qu\u1ea3 d\u01b0a, s\u01a1n thi\u1ebfp v\u00e0ng, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ee9ng (l\u1eadp qua) ho\u1eb7c \u0111\u1eb7t n\u1eb1m (ngo\u1ea1 qua) tr\u00ean \u0111\u1ea7u c\u00e1n g\u1ed7 s\u01a1n \u0111\u1ecf (theo Nguy\u00ean s\u1eed D\u01b0 ph\u1ee5c ch\u00ed d\u1eabn trong T\u1eeb nguy\u00ean v\u00e0 B\u1ed9i v\u0103n v\u1eadn ph\u1ee7).1), 2 ngo\u1ea1 qua (2). Ngo\u00e0i ra l\u1ecdng \u0111i m\u01b0a, qu\u1ea1t l\u00f4ng v\u00e0 ki\u1ebfm tr\u1ea7n \u0111\u1ec1u nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc. Khi r\u01b0\u1edbc vua \u0111i tu\u1ea7n du, trong kinh k\u1ef3, th\u00ec ch\u1ecdn l\u1ea5y l\u1ed7 b\u1ed9 k\u1ef5 gi\u00e1 : 4 t\u00e1n ho\u00e0ng v\u00e2n, 2 qu\u1ea1t ho\u00e0ng long, 2 qu\u1ea1t h\u1ed3ng ph\u01b0\u1ee3ng, 1 t\u00e1n c\u00f3 c\u00e1n c\u1ed5 cong th\u00eau 9 con r\u1ed3ng. N\u1ebfu \u1edf ngo\u00e0i Kinh k\u1ef3 : th\u00eam 1 c\u1edd c\u1ea3nh t\u1ea5t, 2 c\u1edd long k\u1ef3, 1 ph\u01b0\u1edbn phu v\u0103n, 1 ph\u01b0\u1edbn ch\u1ea5n v\u0169, 1 ph\u01b0\u1edbn h\u00e0nh ch\u00ednh, 1 ph\u01b0\u1edbn thi hu\u1ec7, 2 l\u1ecdng b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n v\u0169, 2 c\u1edd v\u00e0ng, 4 l\u1eadp qua, 4 ngo\u1ea1 qua, 4 b\u00faa v\u00e0ng, 3 c\u1ed1t \u0111o\u00e1 ((2) C\u1ed1t \u0111o\u00e1 : M\u1ed9t th\u1ee9 binh kh\u00ed c\u00e1n d\u00e0i nh\u01b0 c\u00e1i c\u00f4n, \u0111\u1ea7u to nh\u01b0 c\u1ee7 t\u1ecfi l\u1edbn, l\u00e0m b\u1eb1ng s\u1eaft ho\u1eb7c g\u1ed7 r\u1eafn (theo V\u0169 b\u1ecb ch\u00ed d\u1eabn trong T\u1eeb nguy\u00ean).2). Ngo\u00e0i ra \u0111i tu\u1ef3 gi\u00e1 c\u00f2n c\u00f3 l\u1ecdng ho\u00e0ng long \u0111i m\u01b0a, th\u01b0\u01a1ng, ki\u1ebfm d\u00e2n \u0111i tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111i sau theo nh\u01b0 l\u1ec7. C\u00f2n bi\u1ec1n binh h\u1ea7u h\u1ea1, c\u1ea7m t\u00e1n, che l\u1ecdng, \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o \u0111\u1ed9i m\u0169).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cCh\u1eef hu\u00fd c\u00e1c mi\u1ebfu, khi vi\u1ebft ph\u1ea3i k\u00ednh c\u1ea9n tr\u00e1nh \u0111i, theo l\u1ec5, th\u1ebf l\u00e0 ph\u1ea3i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p l\u00e0 \u0111\u1ec3 k\u00ednh tr\u1ecdng t\u00e0ng tr\u1eef c\u0169ng nh\u01b0 Th\u1ef1c l\u1ee5c l\u00e0 \u0111\u1ec3 ghi ch\u00e9p s\u1ef1 th\u1ef1c, truy\u1ec1n l\u1ea1i \u0111\u1eddi sau, kh\u00f4ng n\u00ean ki\u00eang k\u1ef5 qu\u00e1. Chu\u1ea9n cho : t\u1eeb nay khi c\u00f3 k\u00ednh so\u1ea1n Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p v\u00e0 Th\u1ef1c l\u1ee5c, h\u1ec5 g\u1eb7p ch\u1eef hu\u00fd c\u00e1c mi\u1ebfu \u0111\u1ec1u cho \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft \u0111\u00fang m\u1eb7t ch\u1eef, kh\u00f4ng c\u1ea7n theo l\u1ed1i c\u0169, ghi l\u00e0 b\u00ean t\u1ea3 b\u1ed9 g\u00ec, b\u00ean h\u1eefu ch\u1eef g\u00ec ((1) Th\u00ed d\u1ee5 : g\u1eb7p ch\u1eef \u201cTh\u00ec\u201d, v\u00ec ki\u00eang hu\u00fd T\u1ef1 \u0110\u1ee9c, kh\u00f4ng d\u00e1m vi\u1ebft r\u00f5 l\u00e0 Th\u00ec m\u00e0 ch\u1ec9 ghi l\u00e0 \u201cb\u00ean t\u1ea3 b\u1ed9 Nh\u1eadt \u201d, \u201cb\u00ean h\u1eefu ch\u1eef T\u1ef1 \u201d.1)\u201d.<\/p>\n<p>Kho Qu\u1ea3ng Th\u1ecbnh s\u1ed1 8 b\u1ecb h\u1ecfa tai. Vi\u00ean Ph\u1ee7 do\u00e3n ki\u00eam nhi\u1ebfp l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang \u0111\u1ed1c su\u1ea5t qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n ch\u1eefa ch\u00e1y, d\u1eadp t\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Th\u01b0\u1edfng cho : H\u1eefu Quang k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n 200 quan ti\u1ec1n. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cL\u1eeda do s\u00e9t \u0111\u00e1nh ch\u1eb3ng qua l\u00e0 v\u00ec kh\u00ed \u00e2m kh\u00ed d\u01b0\u01a1ng b\u1eaft g\u1eb7p nhau, n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1eadt d\u1eabn l\u1eeda, th\u00ec b\u1ed1c ch\u00e1y ngay sao \u0111\u01b0\u1ee3c ? Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 : h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, s\u00e9t \u0111\u00e1nh x\u01b0\u1edfng T\u1ea3 ph\u00e1o, l\u1eeda t\u1eaft ngay, kh\u00f4ng h\u1ec1 ch\u00e1y \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3 v\u1eadt g\u00ec. \u0110\u1ee7 bi\u1ebft kho th\u00f3c l\u00f3t l\u00e1 d\u1eeba \u0111\u1ec3 l\u00e1 cao l\u00ean tr\u00ean th\u00f3c \u0111\u1ebfn n\u1ed7i d\u1eabn l\u1eeda, b\u1ed1c kh\u00f3i, may d\u1eadp t\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1ebfu kh\u00f4ng th\u00ec thi\u1ec7t h\u1ea1i h\u00e1 ph\u1ea3i \u00edt \u0111\u00e2u ? V\u1eady sai b\u1ed9 H\u1ed9 truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng : trong c\u00e1c ng\u0103n kho c\u00f3 l\u00f3t l\u00e1 d\u1eeba, m\u00e0 l\u00e1 cao l\u00ean tr\u00ean th\u00f3c g\u1ea1o th\u00ec ph\u1ea3i x\u00e9n b\u1eb1ng c\u1ea3 \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i c\u01a1 Tr\u1ecb tr\u00e1ng Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0m v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, c\u01a1 Nam tr\u00e1ng Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam (gi\u1ea3n binh) ; c\u01a1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0m c\u01a1 Tr\u1ecb tr\u00e1ng, c\u01a1 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0m c\u01a1 Nam tr\u00e1ng (m\u1ed9 binh).<\/p>\n<p>Ban V\u1ea1n ni\u00ean th\u01b0 m\u1edbi in cho trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh (\u1edf Kinh, cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ; \u1edf ngo\u00e0i, cho c\u00e1c tr\u1ef1c, c\u00e1c t\u1ec9nh, v\u00e0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, m\u1ed7i n\u01a1i m\u1ed9t b\u1ea3n).<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o Phan Huy Th\u1ef1c \u1edf b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm xem Hi\u1ec7p k\u1ef7 l\u1ecbch th\u1ea5y ch\u00e9p \u0111\u1ee7 c\u1ea3 c\u00e1c kh\u00e1nh ti\u1ebft v\u00e0 c\u00e1c ng\u00e0y gi\u1ed7. V\u1ea3, h\u1eb1ng n\u0103m, ban l\u1ecbch l\u00e0 khi\u1ebfn cho bi\u1ebft ti\u1ebft h\u1eadu, ng\u00e0y gi\u1edd, \u0111\u1ec3 theo l\u00e0nh, tr\u00e1nh d\u1eef m\u00e0 th\u00f4i. C\u00f2n c\u00e1c kh\u00e1nh ti\u1ebft v\u00e0 ng\u00e0y gi\u1ed7, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u1ea3n in ban h\u00e0nh cho trong ngo\u00e0i, ai m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft, sao l\u1ea1i c\u00f2n ph\u1ea3i chua \u1edf quy\u1ec3n l\u1ecbch l\u00e0m g\u00ec n\u1eefa ? T\u1eeb sau, n\u00ean b\u1ecf b\u1edbt \u0111i\u201d. Sau \u0111\u00f3 chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 : nh\u1eefng ch\u1ed7 n\u00ean \u0111\u1ec3 ho\u1eb7c n\u00ean b\u1ecf \u1edf trong l\u1ecbch v\u00e0 \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i nh\u1eadt k\u1ef3 c\u1ea5m gi\u1edbi \u1edf trong b\u1ea3n l\u1ecbch in. (Hi\u1ec7p k\u1ef7 l\u1ecbch h\u1eb1ng n\u0103m v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169, \u1edf t\u1edd th\u1ee9 nh\u1ea5t tr\u00ean ch\u1eef \u201cth\u00e1ng t\u01b0, th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t\u201d kh\u1eafc in son 2 ti\u1ebft l\u1edbn : V\u1ea1n th\u1ecd v\u00e0 Th\u00e1nh th\u1ecd. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c ng\u00e0y c\u1ee7a th\u00e1ng th\u01b0\u1eddng c\u00f3 kh\u1eafc ng\u00e0y gi\u1ed7, th\u00ec \u0111\u00ecnh ch\u1ec9. Ti\u1ebft Thi\u00ean th\u1ee5 g\u1ecdi l\u00e0 \u201cl\u1ec5 \u0111\u1ea3n \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean\u201d. C\u00e1c ch\u1eef \u201cTi\u1ebft Thi\u00ean th\u1ee5\u201d tr\u01b0\u1edbc kh\u1eafc in m\u1ef1c, c\u0169ng \u0111\u00ecnh ch\u1ec9. Nh\u1eadt k\u1ef3 c\u1ea5m gi\u1edbi : n\u1ebfu g\u1eb7p \u0111\u1ea1i l\u1ec5 t\u1ebf Nam Giao th\u00ec 3 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 ng\u00e0y ch\u00ednh l\u1ec5 ; c\u00e1c l\u1ec5 li\u1ec7t mi\u1ebfu, l\u1ec5 t\u1ebf \u0111\u00e0n x\u00e3 t\u1eafc th\u00ec 1 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 ng\u00e0y ch\u00ednh l\u1ec5 ; mi\u1ebfu \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng c\u00e1c \u0111\u1eddi, v\u0103n mi\u1ebfu v\u00e0 l\u1ec5 t\u1ebf \u0111\u00e0n ti\u00ean n\u00f4ng th\u00ec ng\u00e0y ch\u00ednh l\u1ec5, \u0111\u1ec1u c\u1ea5m gi\u1edbi nh\u01b0 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh. Ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, th\u00ec 1 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, ng\u00e0y ch\u00ednh l\u1ec5 v\u00e0 3 ng\u00e0y sau l\u1ec5, treo \u0111\u00e8n, c\u1ea5m gi\u1edbi \u0111\u1ec1u nh\u1eb1m 3 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 ng\u00e0y ch\u00ednh l\u1ec5. Ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd th\u00ec \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn, treo \u0111\u00e8n v\u00e0 c\u1ea5m gi\u1edbi nh\u1eb1m 1 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 ng\u00e0y ch\u00ednh l\u1ec5).<\/p>\n<p>Cho l\u00ednh Kinh chia ban ngh\u1ec9 ng\u01a1i (Ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i k\u1ec3 t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 5 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 6, chia l\u00e0m 2 ban, m\u1ed7i ban 1 th\u00e1ng. Ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 h\u01a1i xa, k\u1ec3 t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 4 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 6, chia l\u00e0m hai ban, m\u1ed7i ban 1 th\u00e1ng r\u01b0\u1ee1i).<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n<\/a> CLXVIII \u2013 168<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>B\u00ednh D\u1ea7n, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 17 [1836], m\u00f9a h\u1ea1 th\u00e1ng 4, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1. L\u00e0m l\u1ec5 H\u1ea1 h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Nam K\u1ef3 Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ednh m\u1edbi tuy\u1ec3n \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 d\u1ea7n \u0111\u1ee7 s\u1ed1. C\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 l\u00e0m th\u1eed \u1edf ch\u1ed7 g\u1ea7n, th\u1ea5y d\u00e2n t\u00ecnh c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng vui, nh\u01b0ng ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n \u0111o \u0111\u1ea1c. V\u00ec Nam K\u1ef3 ch\u1ee9a ch\u1ea5t t\u1ec7 h\u1ea1i \u0111\u00e3 l\u00e2u, c\u01b0\u1eddng h\u00e0o c\u1eady m\u1ea1nh, b\u00e1 chi\u1ebfm, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u00f4ng \u0111\u1ea5t c\u1eafm d\u00f9i. C\u00f3 k\u1ebb bi\u1ec7t x\u00e3 chi\u1ebfm ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t x\u00e3 kh\u00e1c, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i l\u1ea1i ph\u1ea3i t\u00e1 ng\u1ee5 \u0111\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y v\u00e0 \u1edf. C\u00f3 n\u01a1i ru\u1ed9ng c\u00f3 m\u1ed9t th\u1eeda, t\u00f4 thu\u1ebf nguy\u00ean tr\u01b0ng kh\u00f4ng qu\u00e1 3, 4 h\u1ed9c, nay \u0111\u00e3 chia l\u00e0m 6, 7 th\u1eeda b\u00e1n cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, m\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi mua \u1ea5y \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i n\u1ed9p th\u00f3c g\u1ea5p b\u1ed9i cho ch\u1ee7 nguy\u00ean tr\u01b0ng thu ri\u00eang, l\u1ea1i c\u00f2n nhi\u1ec1u n\u1ed7i s\u00e1ch nhi\u1ec5u kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft ! Nay kh\u00e1m \u0111\u1ea1c l\u1ea1i th\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u1ee9 chi\u1ebfu ph\u1ea7n m\u00ecnh c\u00e0y c\u1ea5y, n\u1ed9p thu\u1ebf, kh\u00f4ng b\u1ecb c\u01b0\u1eddng h\u00e0o \u1ee9c hi\u1ebfp. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng, c\u00f3 ra s\u1ee9c khai kh\u1ea9n c\u00e0y c\u1ea5y, th\u00ec d\u00e2n th\u01b0\u1eddng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c chia l\u1ee3i. Cho n\u00ean ng\u01b0\u1eddi th\u00edch mu\u1ed1n \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng th\u00ec nhi\u1ec1u. Th\u1ebf th\u00ec vi\u1ec7c \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng c\u0169ng l\u00e0 \u0111i\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n l\u00e0m, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 l\u00e0m \u0111au kh\u1ed5 d\u00e2n. Duy t\u1eeb quan l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ed5ng l\u00fd, kh\u00f4ng m\u1ed9t ai am t\u01b0\u1eddng v\u1ec1 \u0111\u1ecba ph\u1eadn \u0111\u00f4ng t\u00e2y, v\u1ec1 ph\u00e2n s\u1ed1 m\u1eabu s\u00e0o v\u00e0 nh\u1eefng c\u00e1ch n\u00eau ru\u1ed9ng, ghi nh\u1eadn, t\u00ednh, \u0111o ! B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 ch\u1ec9 b\u1ea3o hai, ba l\u1ea7n cho \u0111\u1ebfn khi h\u1ecd th\u00f4ng thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c, k\u1ec3 c\u0169ng r\u1ea5t gian kh\u1ed5. Trong s\u1ed1 c\u00e1c ru\u1ed9ng \u0111em \u0111\u1ea1c c\u00f3 ch\u1ed7 nguy\u00ean tr\u01b0ng l\u00e0 ru\u1ed9ng, m\u00e0 nay th\u00e0nh ra v\u01b0\u1eddn t\u01b0\u1ee3c, nh\u00e0 \u1edf ; c\u00f3 ch\u1ed7 c\u00f3 c\u1ea5y th\u1ef1c m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ed5 ; c\u00f3 ch\u1ed7 \u1edf x\u00e3 kh\u00e1c m\u00e0 ghi l\u1ea7m v\u00e0o b\u1ea3n x\u00e3 ; c\u00f3 ch\u1ed7 nguy\u00ean tr\u01b0ng l\u00e0 1 th\u1eeda m\u00e0 nay chia l\u00e0m m\u1ea5y ch\u1ee5c th\u1eeda, chuy\u1ec3n b\u00e1n cho ng\u01b0\u1eddi ta r\u1ed3i ; c\u00f3 ch\u1ed7 tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi l\u00e0 1 th\u1eeda, m\u00e0 d\u00e0i r\u1ed9ng, quanh co \u0111i \u0111\u1ebfn n\u1eeda ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi h\u1ebft ch\u1ed7 c\u00e0y c\u1ea5y th\u1ef1c. S\u1ef1 t\u00ecnh d\u01b0\u1eddng \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i k\u1ec3 m\u1ed9t n\u01a1i m\u00e0 \u0111\u1ee7 c\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c. Cho n\u00ean c\u00f3 \u0111o \u0111\u1ea1c, t\u1ea5t ph\u1ea3i k\u00ea c\u1ee9u, n\u00ean kh\u00f4ng tr\u00e1nh kh\u1ecfi k\u00e9o d\u00e0i\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cNh\u00ecn vi\u1ec7c th\u1ea5u tri\u1ec7t, n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 r\u00e0ng, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u1ea5y !\u201d. Li\u1ec1n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n l\u00ednh \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 d\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u1ee5 b\u1ea3o thi\u1ebft tha c\u1eb7n k\u1ebd. Duy vi\u1ec7c \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng l\u00e0 s\u00e1ng ki\u1ebfn m\u1edbi, s\u1ee3 r\u1eb1ng d\u00e2n quen th\u00f3i th\u01b0\u1eddng, theo n\u1ebfp c\u0169, ch\u01b0a tr\u00f4ng th\u1ea5y l\u1ee3i, c\u00f3 k\u1ebb cho l\u00e0 tai h\u1ea1i ! Kh\u00f4ng ng\u1edd m\u1ed9t khi hi\u1ec3u th\u1ecb th\u00ec h\u1ecd bi\u1ebft c\u1ed1 g\u1eafng, v\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebfng l\u01b0\u1eddi, th\u00edch l\u00e0m \u0111i\u1ec1u thi\u1ec7n, s\u1ed1t s\u1eafng vi\u1ec7c c\u00f4ng. X\u00e9t nghi\u1ec7m t\u00ecnh h\u00ecnh \u1ea5y bi\u1ebft r\u1eb1ng kh\u00f4ng nh\u1eefng sau khi xong vi\u1ec7c, c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng vui c\u00f4ng cu\u1ed9c \u0111\u00e3 th\u00e0nh, m\u00e0 ngay l\u00fac m\u1edbi l\u00e0m c\u0169ng \u0111\u00e3 th\u1ea5y s\u01a1 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng hi\u1ec7u. B\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i kinh l\u00fd \u0111\u00e3 tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u00fd c\u1ee7a tr\u1eabm, l\u00e0m y\u00ean l\u00f2ng d\u00e2n, th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi gia 1 c\u1ea5p. C\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef7 l\u1ee5c hai th\u1ee9. C\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n v\u00e0 gi\u00e1o th\u1ee5, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o c\u00f3 d\u1ef1 l\u00e0m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi k\u1ef7 l\u1ee5c m\u1ed9t th\u1ee9. C\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch, tu\u1ef3 ph\u00e1i m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c 2 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng : ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o. T\u1eeb sau, \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n c\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc, sau ng\u00e0y 15, ph\u1ea3i t\u00e2u b\u00e1o m\u1ed9t l\u1ea7n\u201d. L\u1ea1i th\u1ea5y vi\u1ec7c t\u00ednh v\u00e0 \u0111o \u0111\u1ea1c c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi, sai b\u1ed9 L\u1ea1i xem \u1edf c\u00e1c nha trong b\u1ed9, vi\u1ec7n t\u1eeb ng\u0169 ph\u1ea9m tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ebfn b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m, ai hi\u1ec3u bi\u1ebft to\u00e1n ph\u00e1p v\u1ec1 \u0111i\u1ec1n ch\u1ebf, l\u1ef1a l\u1ea5y 10 ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 nh\u1eefng vi\u00ean b\u1ed9 ty trong khoa \u0111\u1ea1o tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i theo Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng, mua c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng m\u00e0 c\u00f2n \u1edf l\u1ea1i c\u00e1c t\u1ec9nh [Nam K\u1ef3], \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho l\u1ec7 thu\u1ed9c theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110i\u1ec1n t\u00f4 v\u00e0 thu\u1ebf th\u00e2n \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u01b0\u1edbc kia th\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u00e0n : b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc thu thu\u1ebf. Nh\u01b0ng b\u1ecdn ch\u00fang bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u m\u1edbi tr\u1edf v\u1ec1, l\u00e0m \u0103n ch\u01b0a kh\u00e1, n\u00ean ru\u1ed9ng d\u00e2n v\u00e0 ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng ch\u00e8, xin c\u1ee9 theo l\u1ec7 \u0111i\u1ec1n t\u00f4 d\u00e2n Kinh, n\u0103m nay \u0111\u00e1nh thu. (S\u1ed1 ru\u1ed9ng tr\u00ean 1.480 kho\u1ea3nh, c\u1ee9 m\u1ed7i 1 th\u00fang th\u00f3c gieo th\u00ec n\u1ed9p 10 th\u01b0ng th\u00f3c, ti\u1ec1n th\u1eadp v\u1eadt 30 \u0111\u1ed3ng). \u0110\u1ebfn nh\u01b0 thu thu\u1ebf th\u00e2n (h\u1ea1ng tr\u00e1ng, m\u1ed7i m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, ti\u1ec1n thu\u1ebf 1 quan 2 ti\u1ec1n ; ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u l\u00f5i 1 ti\u1ec1n ; d\u00e2n \u0111inh gi\u00e0, t\u00e0n t\u1eadt, n\u1ed9p 1 n\u1eeda). T\u00f4 thu\u1ebf ru\u1ed9ng Phan Li\u00eau v\u00e0 ru\u1ed9ng D\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec1n (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf \u0111\u1ec3 cung h\u01b0\u01a1ng h\u1ecfa cho vua n\u01b0\u1edbc Chi\u00eam Th\u00e0nh, nay \u0111\u00e3 d\u1ef1ng mi\u1ebfu, xu\u00e2n, thu c\u00f3 t\u1ebf, n\u00ean ru\u1ed9ng n\u00e0y c\u0169ng theo l\u1ec7 ru\u1ed9ng d\u00e2n, thu thu\u1ebf) \u0111\u1ec1u gia h\u1ea1n cho \u0111\u1ebfn n\u0103m sau s\u1ebd thu\u201d. Vua y l\u1eddi t\u00e2u. Thu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt c\u1ee7a d\u00e2n Man c\u0169ng gia \u01a1n cho ho\u00e3n.<\/p>\n<p>Binh thuy\u1ec1n Ma Li C\u0103n (Malacca) \u0111\u1eadu \u1edf v\u0169ng Tr\u00e0 S\u01a1n thu\u1ed9c \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, Qu\u1ea3ng Nam, n\u00f3i c\u00f3 qu\u1ed1c th\u01b0 c\u1ea7u th\u00f4ng \u0111\u1ea1t, xin v\u00e0o ch\u1ea7u. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua h\u1ecfi Th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa r\u1eb1ng : \u201cXem t\u00ecnh \u00fd l\u1eddi l\u1ebd c\u1ee7a h\u1ecd t\u1ecf ra cung thu\u1eadn, v\u1eady c\u00f3 n\u00ean nh\u1eadn hay kh\u00f4ng ?\u201d [Tr\u00ed Ph\u00fa] th\u01b0a : \u201cH\u1ecd l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, t\u00ecnh \u00fd gi\u1ea3 d\u1ed1i c\u0169ng ch\u01b0a bi\u1ebft ch\u1eebng. Th\u1ea7n t\u01b0\u1edfng h\u00e3y cho h\u1ecd v\u00e0o Kinh, l\u01b0u \u1edf c\u00f4ng qu\u00e1n Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn kho\u1ea3n \u0111\u00e3i \u0111\u1ec3 th\u0103m d\u00f2 c\u00e1i \u00fd h\u1ecd \u0111\u1ebfn\u201d. Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u01b0\u1edbc h\u1ecd x\u1ea3o quy\u1ec7t mu\u00f4n m\u1eb7t, n\u00ean c\u1ef1 tuy\u1ec7t \u0111i. M\u1ed9t khi dung n\u1ea1p s\u1ee3 \u0111\u1ec3 lo cho \u0111\u1eddi sau. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a \u0111\u00f3ng c\u1eeda \u1ea3i Ng\u1ecdc Quan, t\u1ea1 tuy\u1ec7t T\u00e2y V\u1ef1c, th\u1ef1c l\u00e0 ch\u01b0\u1edbc hay ch\u1ed1ng c\u1ef1 Nhung \u0110\u1ecbch\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cH\u1ecd xa c\u00e1ch tr\u00f9ng d\u01b0\u01a1ng tr\u00ean 40000 d\u1eb7m, nay ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 uy \u0111\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh m\u00e0 \u0111\u1ebfn sao l\u1ea1i c\u1ef1 tuy\u1ec7t, ch\u1eb3ng ho\u00e1 t\u1ecf cho ng\u01b0\u1eddi ta th\u1ea5y m\u00ecnh kh\u00f4ng r\u1ed9ng r\u00e3i \u01b0 ?\u201d. Li\u1ec1n sai \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa c\u00f9ng v\u1edbi Th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i L\u00ea B\u00e1 T\u00fa, l\u00e0m thu\u1ed9c vi\u00ean Th\u01b0\u01a1ng b\u1ea1c, \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i u\u00fd l\u1ea1o th\u0103m h\u1ecfi. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, vi\u00ean thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng n\u00f3i l\u00e0 b\u1ecb \u1ed1m, kh\u00f4ng ti\u1ebfp ki\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta sai th\u00f4ng ng\u00f4n \u0111\u1ebfn th\u0103m ; h\u1ecd c\u0169ng sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1p l\u1ec5, r\u1ed3i ngay ng\u00e0y \u1ea5y, gi\u01b0\u01a1ng bu\u1ed3m k\u00e9o \u0111i. B\u1ecdn Tr\u00ed Ph\u00fa \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201cCh\u1ee3t \u0111\u1ebfn, ch\u1ee3t \u0111i th\u1ef1c kh\u00f4ng c\u00f3 l\u1ec5 ngh\u0129a !\u201d Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cH\u1ecd \u0111\u1ebfn, ta kh\u00f4ng ng\u0103n c\u1ea3n, h\u1ecd \u0111i, ta kh\u00f4ng \u0111u\u1ed5i theo. L\u1ec5 ph\u00e9p v\u0103n minh c\u00f3 tr\u00e1ch g\u00ec man di c\u00f5i ngo\u00e0i !\u201d<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 m\u1ed9 l\u1eadp thu\u1ed9c binh cho \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, Ph\u1ee7 do\u00e3n, Ph\u1ee7 th\u1eeba \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, cho \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3, cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, L\u00e3nh binh v\u00e0 hai \u0111\u1ea1o Binh B\u1ecb, L\u01b0\u01a1ng Tr\u1eeb \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y (Th\u1eeba Thi\u00ean : \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c m\u1ed9 10 ng\u01b0\u1eddi, Ph\u1ee7 do\u00e3n Ph\u1ee7 th\u1eeba \u0111\u1ec1u m\u1ed9 5 ng\u01b0\u1eddi ; B\u1eafc K\u1ef3 : \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c c\u00e1c h\u1ea1t m\u1ed9 20 ng\u01b0\u1eddi ; th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y : T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n m\u1ed9 40 ng\u01b0\u1eddi, Tham t\u00e1n, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c \u0111\u1ec1u m\u1ed9 30 ng\u01b0\u1eddi, Ch\u00e1nh ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u m\u1ed9 20 ng\u01b0\u1eddi ; 2 \u0111\u1ea1o Binh B\u1ecb, L\u01b0\u01a1ng Tr\u1eeb \u0111\u1ec1u m\u1ed9 5 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>\u0110\u00fac 1 \u1ea5n, 1 d\u1ea5u ki\u1ec1m cho T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 (\u0111\u1ec1u l\u00e0m b\u1eb1ng b\u1ea1c, \u1ea5n c\u00f3 hai \u0111\u1ee3t, n\u00fam kh\u1eafc con l\u00e2n, l\u1ea5y ngh\u0129a r\u1eb1ng \u201cch\u00e2n con l\u00e2n hi\u1ec1n l\u00e0nh\u201d ((1) Do ch\u1eef \u201cl\u00e2n ch\u1ec9 ch\u00e2n ch\u00e2n\u201d trong Kinh Thi.1)).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch th\u1ee9c c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a, ng\u1ed3i xe th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y cho qu\u1ea3n vi\u00ean c\u00e1c qu\u00e2n doanh \u1edf Kinh (Ch\u01b0 qu\u00e2n dinh ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 \u0111\u00f4 th\u1ed1ng, th\u1ed1ng ch\u1ebf, Th\u1ee7y qu\u00e2n \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng ra v\u00e0o \u0111\u1ec1u d\u00f9ng xe ho\u1eb7c ng\u1ef1a. C\u1ea9m y v\u1ec7 \u0111\u00f4 ch\u1ec9 huy s\u1ee9, ph\u00f3 s\u1ee9, ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7, ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, kinh th\u00e0nh \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c, ch\u01b0 v\u1ec7 qu\u1ea3n v\u1ec7. Nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng, Nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7, c\u00e1c vi\u1ec7n s\u1ee9, ph\u00f3 s\u1ee9. H\u1ed9 th\u00e0nh binh m\u00e3 s\u1ee9, ph\u00f3 s\u1ee9, Khinh xa \u0111\u00f4 u\u00fd, Ki\u00eau k\u1ef5 \u0111\u00f4 u\u00fd, Ph\u00f2 m\u00e3 \u0111\u00f4 u\u00fd, Ki\u00ean chu qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 c\u00e1c gi\u00e1m \u0111\u1ed1c : ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng v\u00e0 l\u00fac l\u00e0m vi\u1ec7c sai ph\u00e1i th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u \u0111i ng\u1ef1a. Vi\u00ean n\u00e0o 60 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, ho\u1eb7c ch\u1ee3t khi \u1ed1m \u0111au, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng xen c\u1ea3 v\u00f5ng. N\u1ebfu g\u1eb7p tr\u1eddi m\u01b0a l\u1ea7y l\u1ed9i, c\u0169ng cho ra v\u00e0o b\u1eb1ng v\u00f5ng. Ngo\u00e0i ra, hi\u1ec7u u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, th\u1ecb v\u1ec7 tam \u0111\u1eb3ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u00e1c u\u00fd t\u1eadp \u1ea5m cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf xu\u1ed1ng, v\u1eabn \u0111\u1ec1u \u0111i b\u1ed9). \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tham t\u00e1n v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u1ec1u theo nh\u01b0 l\u1ec7 c\u00e1c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c c\u00e1c t\u1ec9nh m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh. (Xe, ng\u1ef1a \u0111\u1ec1u xen d\u00f9ng).<\/p>\n<p>Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c, Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh, th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi T\u1ed1ng S\u01a1n quen bi\u1ebft l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Th\u00e0nh, trong nh\u00e0 c\u00f3 cu\u1ed1n th\u01a1, nh\u1eadn l\u00e0 ng\u1ef1 b\u00fat c\u1ee7a Hi\u1ec3n T\u00f4ng Hi\u1ebfu Minh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ((2) T\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ph\u01b0\u1edbc Chu.2), \u0111em d\u00e2ng ti\u1ebfn thay. Vua sai b\u1ecdc b\u00eca, tr\u00e2n tr\u1ecdng c\u1ea5t gi\u1eef. Sau \u0111em xem k\u1ef9 th\u00ec ng\u1edd, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cB\u00fat ph\u00e1p c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1ed5 ta c\u1ee9ng r\u1eafn, ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn bi\u1ebft. N\u00e9t ch\u1eef cu\u1ed1n th\u01a1 n\u00e0y h\u01a1i y\u1ebfu, ch\u1eafc l\u00e0 b\u1ea3n gi\u1ea3\u201d. Li\u1ec1n \u0111\u1ed1t \u0111i.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm l\u00fac c\u00f2n nh\u1ecf, nghe trong d\u00e2n gian c\u00f3 c\u00e2u ca dao n\u00f3i v\u1ec1 ch\u00faa Nguy\u1ec5n Vi\u1ec7t Nam (L\u1eddi ca r\u1eb1ng : Sinh \u0111\u1ea5t Vi\u1ec7t Nam, nh\u1edd \u01a1n ch\u00faa Nguy\u1ec5n). L\u1eddi ca n\u00e0y xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eddi c\u00e1c th\u00e1nh ((1) Ch\u1ec9 c\u00e1c ch\u00faa Nguy\u1ec5n.1), b\u1ea5y gi\u1edd n\u01b0\u1edbc ta c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 An Nam ; \u0111\u1ebfn ho\u00e0ng kh\u1ea3o Th\u1ebf t\u1ed5 Cao \u0111\u1ebf ta, sau khi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ecbnh, m\u1edbi \u0111\u1eb7t qu\u1ed1c hi\u1ec7u l\u00e0 Vi\u1ec7t Nam. Kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1eddi ca \u1ea5y t\u1eeb \u0111\u00e2u m\u00e0 ra. C\u00f3 l\u1ebd tr\u1eddi gi\u00fap nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta c\u00f3 c\u1ea3 to\u00e0n Vi\u1ec7t, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 ca dao ph\u00e1t ra tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u00e0m tri\u1ec7u ch\u1ee9ng \u0111\u00f3 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<p>Cho Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m l\u00e0m \u0110\u00f4 th\u1ed1ng dinh Th\u1ea7n c\u01a1, v\u1eabn quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n Ti\u1ec1n qu\u00e2n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i l\u1ec7 b\u00e1ch quan b\u00e1i m\u1ec7nh v\u00e0 ph\u1ee5c m\u1ec7nh (1 \u2013 Quan kh\u00e2m m\u1ec7nh b\u00f3i ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ebf Giao, l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i m\u1ec7nh, ph\u1ee5c m\u1ec7nh. 2 \u2013 Quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 l\u1edbn nh\u1ecf \u1edf Kinh khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c, b\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i m\u1ec7nh. Khi c\u00f3 k\u00ednh d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 th\u00ec do b\u1ed9 d\u1eabn \u0111\u1ebfn l\u1ea1y. 3 \u2013 Khi \u0111i s\u1ee9 ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, khi kh\u00e2m sai Kinh l\u01b0\u1ee3c c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, khi mang d\u1ee5 ch\u1ec9, ban th\u01b0\u1edfng, y\u00ean \u1ee7i v\u00e0 khi tra x\u00e9t c\u00e1c \u00e1n, \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i m\u1ec7nh, ph\u1ee5c m\u1ec7nh. 4 \u2013 Tr\u01b0\u1edbc k\u1ef3 \u0111\u1ea7u xu\u00e2n \u0111i\u1ec3m binh, \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 Binh l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i m\u1ec7nh ; vi\u1ec7c xong, mi\u1ec5n kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u1ee5c m\u1ec7nh. 5 \u2013 Thi H\u01b0\u01a1ng t\u1eeb ph\u00e2n kh\u1ea3o tr\u1edf l\u00ean, thi H\u1ed9i t\u1eeb \u0111\u1ed3ng kh\u1ea3o tr\u1edf l\u00ean, c\u00f9ng c\u00e1c quan l\u00e0m vi\u1ec7c duy\u1ec7t, tuy\u1ec3n, thanh tra, \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i m\u1ec7nh, ph\u1ee5c m\u1ec7nh. Ngo\u00e0i ra, b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c vi\u00ean v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n. 6 \u2013 Nh\u1eefng khi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i phong t\u1eb7ng, ban l\u1ec5 t\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc nh\u1eadt k\u1ef3, l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i m\u1ec7nh, vi\u1ec7c xong mi\u1ec5n kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u1ee5c m\u1ec7nh. 7 \u2013 H\u1eb1ng n\u0103m \u0111i th\u00fa, t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, khi \u0111i v\u00e0 khi v\u1ec1, \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 d\u1eabn \u0111\u1ebfn l\u1ea1y. 8 \u2013 Quan \u1edf ngo\u00e0i, \u0111\u01b0\u1ee3c sung \u00e1p t\u1ea3i c\u1ee7a c\u00f4ng, v\u0103n t\u1eeb t\u1ee9 ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 d\u1eabn \u0111\u1ebfn l\u1ea1y. 9 \u2013 Kh\u00e2m m\u1ec7nh c\u00fang l\u1ec5 c\u00e1c l\u1ec5 t\u1ebft, kh\u00f4ng ph\u1ea3i x\u1ebfp h\u00e0ng l\u1ea1y).<\/p>\n<p>Ban cho Thi\u1ec7u Ho\u00e1 qu\u1eadn c\u00f4ng Thi\u1ec7n Khu\u00ea 1 b\u1ed9 qu\u1ea7n \u00e1o c\u00f3 b\u1ed5 t\u1eed, ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m h\u00e0ng v\u00f5. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t th\u00eam thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf ph\u1ee7 : 1 t\u01b0 v\u1ee5, 1 t\u00f2ng b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 6 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, coi gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, c\u00e1c c\u00f4ng t\u1eed tu\u1ed5i c\u00f2n nh\u1ecf, \u0111\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p \u00e1o m\u1eb7c l\u00e0 do \u0111\u1eb7c \u00e2n. N\u1ebfu tu\u1ed5i \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, t\u01b0\u1edbc h\u1ea7u r\u1ed3i, l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u00e3 h\u1eadu, kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u1ea5p \u00e1o m\u00f9a xu\u00e2n kh\u00e1c n\u1eefa. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 tu\u1ea7n tra s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh. Tu\u1ea7n tra m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n. \u1edf Kinh : h\u1eb1ng th\u00e1ng ph\u00e1i 1 vi\u00ean v\u00f5, ban t\u1eeb th\u1ed1ng ch\u1ebf tr\u1edf l\u00ean, \u0111em theo 2 vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7, chia l\u00e0m 3 l\u1ea7n : l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t, tu\u1ea7n tra ho\u00e0ng th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c x\u01b0\u1edfng T\u1ea3, H\u1eefu t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n ; l\u1ea7n th\u1ee9 hai, m\u1eb7t t\u1ea3 v\u00e0 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc Kinh th\u00e0nh ; l\u1ea7n th\u1ee9 ba, m\u1eb7t sau v\u00e0 b\u00ean h\u1eefu. M\u1ed7i l\u1ea7n \u0111\u1ec1u x\u00e9t c\u00e1c c\u1eeda l\u00e2u \u0111\u00e0i c\u00f3 \u0111\u1eb7t c\u1ed7 s\u00fang, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n v\u00e0 tr\u1ea1i l\u00ednh coi gi\u1eef s\u00fang \u1ed1ng, kh\u00ed gi\u1edbi, nh\u1ea5t nh\u1ea5t ki\u1ec3m tra t\u1ea5t c\u1ea3. C\u00f2n th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i th\u00ec ph\u00e1i ri\u00eang 1 vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 xem x\u00e9t, n\u1ebfu th\u1ea5y c\u00f3 g\u00ec thi\u1ebfu, h\u1ecfng v\u1ec1 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u00e9p v\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng t\u00ecnh t\u1ec7 g\u00ec kh\u00e1c, th\u00ec ch\u1ec9 t\u00ean tham h\u1eb7c. C\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i : t\u1ea5t c\u1ea3 s\u00fang \u1ed1ng, \u0111\u1ea1n d\u01b0\u1ee3c, kh\u00ed gi\u1edbi, v\u00f5 kh\u00ed \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00e0nh ph\u1ee7 th\u00e0nh, huy\u1ec7n th\u00e0nh cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o, c\u00e1c h\u1ea3i \u0111\u00e0i v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 tr\u1ea1m h\u1eb1ng th\u00e1ng, lu\u00e2n phi\u00ean ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i tu\u1ea7n tra, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 7 n\u0103m nay.<\/p>\n<p>H\u1ed3 sen tr\u01b0\u1edbc g\u00e1c H\u1ea3i T\u0129nh Ni\u00ean Phong c\u00f3 n\u1edf hai hoa li\u1ec1n m\u1ed9t cu\u1ed1ng. Vua tri\u1ec7u \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ebfn xem, nh\u00e2n \u0111\u00e2y ban cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 th\u1ee9 qu\u1ea3 b\u1eb1ng b\u1ea1c m\u1ea1 v\u00e0ng.<\/p>\n<p>L\u00faa \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u00e3 h\u1ea1. S\u1eafc sai qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n t\u1eeb nay h\u1ec5 c\u00f3 \u0111em b\u00e1n \u0111\u00e1 n\u00fai, chu\u1ea9n cho tr\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ec1n. (Tr\u01b0\u1edbc kia, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o tr\u1ecb gi\u00e1 2 quan 4 ti\u1ec1n, m\u00e0 1 \u0111\u1ed1ng \u0111\u00e1 tr\u1ea3 cho 10 h\u1ed9c th\u00f3c. \u0110\u1ebfn \u0111\u00e2y, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng tr\u1ecb gi\u00e1 1 quan 5 ti\u1ec1n, 1 \u0111\u1ed1ng \u0111\u00e1, cho tr\u1ea3 15 quan ti\u1ec1n).<\/p>\n<p>D\u1ef1ng l\u1ea7u Quan H\u1ea3i \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng trong th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 x\u00e2y 1 to\u00e0 nh\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 cho bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef c\u01b0 tr\u00fa. N\u1ebfu c\u00f3 cu\u1ed9c tu\u1ea7n du \u0111i xem, kh\u00f4ng kh\u1ecfi ph\u1ea3i l\u00ean c\u1ed3n c\u00e1t \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh m\u00e0 tr\u00f4ng ng\u1eafm. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho bi\u1ec1n binh \u1edf t\u1ea5n s\u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n H\u1ea3i d\u1ee1 ng\u00f4i nh\u00e0 \u1ea5y \u0111i, theo m\u1eabu \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a m\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng, tr\u00ean l\u00e0m m\u1ed9t t\u1ea7ng l\u1ea7u, g\u1ecdi l\u00e0 l\u1ea7u Quan H\u1ea3i \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi vua ng\u1ef1 xem.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5t s\u1eedu. Vua \u0111i tu\u1ea7n du c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung, d\u1eebng ch\u00e2n \u1edf h\u00e0nh cung n\u00fai Thu\u00fd Hoa. D\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cC\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung th\u1ef1c l\u00e0 n\u01a1i h\u1ea3i c\u01b0\u01a1ng tr\u1ecdng y\u1ebfu. Tr\u01b0\u1edbc kia, Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf ta t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh quay c\u1edd v\u1ec1, \u0111\u00e3 t\u1eebng do c\u1eeda bi\u1ec3n n\u00e0y m\u00e0 ti\u1ebfn v\u00e0o, th\u1eb3ng ph\u00e1 Ph\u00fa Xu\u00e2n, l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u1ec7p c\u0169. Gi\u00f3 rung, s\u1ea5m \u0111\u1ed9ng, tuy ch\u1eb3ng ai d\u00e1m ch\u1ed1ng n\u1ed5i ta, nh\u01b0ng t\u01b0\u1edbng s\u0129 ta x\u00f4ng pha t\u00ean \u0111\u1ea1n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi sa s\u1ea9y \u1edf chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng. Nay xe loan \u0111i tu\u1ea7n, nh\u1edb l\u1ea1i d\u1ea5u x\u01b0a, th\u1ea5y c\u1ea3m trong l\u00f2ng. V\u1eady sai quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec5 v\u1eadt, ph\u00e1i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n v\u00f5 ban h\u1ed9 gi\u00e1 kh\u00e2m m\u1ea1ng ban tu\u1ea7n t\u1ebf\u201d.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y B\u00ednh D\u1ea7n, vua ch\u01a1i n\u00fai Linh Th\u00e1i, xem bi\u1ec3n. Chi\u1ec1u \u0111\u1ebfn, l\u1ea1i ch\u01a1i n\u00fai Thu\u00fd Hoa. S\u1eafc phong s\u01a1n th\u1ea7n l\u00e0m \u201cth\u1ea7n n\u00fai Thu\u00fd Hoa\u201d, ban t\u1ebf 1 tu\u1ea7n. Chu\u1ea9n cho d\u1ef1ng mi\u1ebfu th\u1edd \u1edf ch\u00e2n n\u00fai, h\u1eb1ng n\u0103m, c\u00f3 \u0111i tu\u1ea7n du, s\u1ebd ph\u00e1i 1 vi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan theo h\u1ea7u l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf. N\u0103m n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111i tu\u1ea7n du th\u00ec do Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u00e1i 1 vi\u00ean Kinh huy\u1ec7n \u0111\u1ebfn t\u1ebf, \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7 l\u00e2u d\u00e0i. \u1ea5p \u0110\u00f4ng Am s\u1edf t\u1ea1i c\u00f3 ph\u1ee5ng th\u1edd th\u1ea7n k\u1ef3, c\u0169ng ban 1 tu\u1ea7n t\u1ebf.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y c\u1eeda bi\u1ec3n s\u1ea3n nhi\u1ec1u mai con h\u1ea3i \u0111i\u1ec7p, b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cV\u1eadt n\u00e0y, trong Kinh c\u00f3, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ea5y nay Th\u1eeba Thi\u00ean kh\u00f4ng t\u01b0 b\u00e1o, b\u1ed9 H\u1ed9 c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00f3i r\u00f5, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng c\u1ee9 b\u1eaft Gia \u0110\u1ecbnh t\u00ecm mua, h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ecf g\u1ea7n, chu\u1ed1c xa, ph\u00ed nhi\u1ec1u s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi ? T\u1eeb nay, c\u00f3 mua v\u1eadt h\u1ea1ng g\u00ec m\u00e0 \u1edf g\u1ea7n kinh k\u1ef3 kh\u00f4ng c\u00f3, th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 gi\u1ea5y t\u1edd cam k\u1ebft r\u00f5 r\u00e0ng m\u1edbi chu\u1ea9n cho t\u01b0 mua \u1edf t\u1ec9nh xa. M\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 \u0111\u1ebfn c\u0169ng ph\u1ea3i x\u00e1c nh\u1eadn th\u1ed5 s\u1ea3n \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1edbi th\u00f4i\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cC\u00e1c v\u1eadt s\u1ea3n sinh trong tr\u1eddi \u0111\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 qui t\u1ee5 r\u1ea5t kh\u00e9o. N\u01a1i c\u00f3 \u0111\u1ed3ng, ch\u00ec, th\u00ec b\u00ean \u0111\u00f3 c\u00f3 s\u1ea3n th\u1ed5 th\u00e1n ((1) Th\u1ed5 th\u00e1n: than s\u1ea3n \u1edf trong \u0111\u1ea5t.1) \u0111\u1ec3 n\u1ea5u \u0111\u1ed3ng, ch\u00ec, kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ed1n k\u00e9m d\u00f9ng h\u0129nh th\u00e1n((2) H\u0129nh th\u00e1n: than c\u00f3 m\u00f9i kh\u00e9t.2) m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u l\u1eddi. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i l\u1ee3i t\u1ef1 nhi\u00ean. L\u00f2 gang \u1edf L\u1ea1i Th\u1ebf tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd d\u00f9ng nhi\u1ec1u h\u0129nh th\u00e1n \u0111\u1ec3 n\u1ea5u, c\u00e1i l\u1ee3i ch\u1ec9 \u0111\u1ee7 b\u00f9 cho c\u00e1i ph\u00ed t\u1ed5n th\u00ec c\u00f2n c\u00f3 l\u1ee3i g\u00ec ? V\u1ea3 l\u1ea1i, ph\u1eadn n\u00fai Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ecf ch\u00ec th\u00ec th\u1ed5 th\u00e1n ch\u1eafc c\u0169ng c\u00f3, ch\u1eb3ng qua ch\u01b0a bi\u1ebft r\u00f5 \u0111\u00f3 th\u00f4i\u201d. Ng\u00e0y K\u1ef7 T\u1ecb, vua tr\u1edf v\u1ec1 cung.<\/p>\n<p>H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean, V\u0169 Qu\u00fdnh, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cLinh c\u01a1 An Man c\u0169 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chia \u0111\u00f3ng c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n ven bi\u00ean gi\u1edbi thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t, \u0111\u00e3 th\u00e0nh n\u1ec1 n\u1ebfp r\u1ed3i. V\u1eady xin \u0111\u1ebfn k\u1ef3 l\u00e0m s\u1ed5, cho ghi v\u00e0o s\u1ed5 d\u00e2n \u0111inh s\u1edf t\u1ea1i\u201d. Vua y cho. Sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn : nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e2n s\u00e1p v\u00e0o c\u00e1c d\u00e2n x\u00e3, \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n cho ghi v\u00e0o s\u1ed5 \u0111inh, nh\u01b0ng v\u1eabn li\u1ec7t v\u00e0o \u201ch\u1ea1ng ph\u00e2n s\u00e1p\u201d cho c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t.<\/p>\n<p>S\u01a1n T\u00e2y b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Ho\u00e0ng Ph\u00f9ng Ti\u00eau (ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 H\u1eadu qu\u00e2n \u0111\u1ea1i t\u01b0\u1edbng) v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1o \u0110\u0129nh (H\u1eadu qu\u00e2n th\u1ed1ng qu\u1ea3n) \u0111em gi\u1ebft \u0111i. th\u01b0\u1edfng cho b\u1ed9 bi\u1ec1n qu\u1ea3n ph\u1ee7 Qu\u1ed1c Oai l\u00e0 Tr\u1ea7n C\u00f4ng D\u1eadt, gia qu\u00e2n c\u00f4ng 1 c\u1ea5p, cho binh l\u00ednh v\u00e0 ch\u1ee9c d\u1ecbch 400 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Ninh B\u00ecnh Tr\u1ea7n V\u0103n Trung v\u00e0 th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean m\u1eadt t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n S\u01a1n \u00c2m thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i, ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. X\u00e9t ra ch\u00fang ch\u1eb3ng qua m\u1ed9t m\u00ecnh c\u1ed1 gi\u1eef trong b\u01b0\u1edbc c\u00f4 c\u00f9ng, v\u1ed1n kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 lo. Duy b\u00e8 l\u0169 gi\u1eb7c Kinh l\u00e0 t\u00ean Khu\u00f4ng, t\u00ean Th\u1eadn t\u1eeb l\u00e2u tr\u1ed1n ch\u1ebft, ch\u01b0a ch\u1eafc kh\u00f4ng nh\u1edd \u0111\u1ea5y l\u00e0m s\u00e0o huy\u1ec7t. N\u01a1i n\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng r\u1eebng nhi\u1ec1u ng\u1ea3. N\u1ebfu ch\u1ec9 chuy\u00ean \u0111\u1ec3 t\u1ec9nh ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i ph\u00f2ng ng\u1eeba ng\u0103n ch\u1eb7n, s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eafp. V\u1eady xin sai c\u00e1c h\u1ea1t Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 H\u01b0ng Ho\u00e1 \u0111\u1ec1u n\u00ean ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 ti\u1ebfp gi\u00e1p ph\u1ea7n r\u1eebng S\u01a1n \u00c2m d\u00f2 b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>Vua m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf S\u01a1n \u00c2m l\u00e0 b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng v\u1eabn c\u00f2n tr\u1ed1n ch\u1ebft, th\u00ec vi\u1ec7c d\u00f2 b\u1eaft, c\u1ea7m ph\u00f2ng v\u1eabn l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i. Sao t\u1ef1 m\u00ecnh kh\u00f4ng h\u1ec1 nh\u1eadn ch\u00e2n m\u00e0 x\u1ebfp \u0111\u1eb7t thi th\u1ed1 ch\u00fat \u00edt m\u01b0u k\u1ebf, l\u1ea1i ch\u1ec9 chuy\u00ean mu\u1ed1n tr\u00fat cho m\u1ea5y t\u1ec9nh l\u00e2n c\u1eadn. Th\u1ef1c l\u00e0 l\u1edd m\u1edd, kh\u00f4ng c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c g\u00ec. Nay chu\u1ea9n cho b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i x\u00e9t ngay n\u01a1i \u1ea5y : n\u00fai s\u00f4ng hi\u1ec3m hay d\u1ec5, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa hay g\u1ea7n, m\u1eadt h\u1ecfi r\u00f5 r\u00e0ng c\u1eb7n k\u1ebd. R\u1ed3i ch\u1ecdn sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn, thanh li\u00eam m\u1eabn c\u00e1n, \u0111i tuy\u00ean b\u1ea3o c\u00e1c th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c : ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean y\u00ean ph\u1eadn, gi\u1eef ph\u00e9p, ai c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn T\u1ea5t C\u00f4ng ho\u1eb7c b\u00e1o quan n\u00e3 b\u1eaft th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng. Ai d\u00e1m ch\u1ee9a ch\u1ea5p gi\u1ea5u gi\u1ebfm th\u00ec c\u0169ng b\u1ecb t\u1ed9i nh\u01b0 k\u1ebb ph\u1ea1m. L\u00e0m v\u1eady \u0111\u1ec3 h\u1ecd bi\u1ebft c\u1ea3m, bi\u1ebft s\u1ee3, b\u1eaft ph\u1ea1m nh\u00e2n, \u0111i\u1ec7u \u0111\u1ebfn tra x\u00e9t. Hi\u1ec7n nay ti\u1ebft tr\u1eddi n\u00f3ng n\u1ef1c, b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ed9i v\u00e0ng c\u1ea5t qu\u00e2n x\u00f4ng pha lam ch\u01b0\u1edbng, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ed9i l\u1ed9 ra ti\u1ebfng n\u00f3i v\u00e0 n\u00e9t m\u1eb7t l\u00e0m kinh ng\u1ea1c tai m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ta, ch\u1ec9 l\u00e0 v\u00f4 \u00edch. Ch\u1edd \u0111\u1ebfn m\u00f9a thu m\u00e1t m\u1ebb, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i, t\u00e2u l\u00ean r\u00f5 r\u00e0ng\u201d.<\/p>\n<p>Trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh, \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, c\u0169ng n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, nhi\u1ec1u l\u1ea7n g\u1ecdi cho th\u00fa t\u1ed9i, nh\u01b0ng ch\u00fang kh\u00f4ng ch\u1ecbu ra. Th\u1ea7n ngh\u0129 : n\u00ean ph\u00e1i vi\u00ean L\u00e3nh binh Ninh B\u00ecnh \u0111em m\u1ea5y tr\u0103m qu\u00e2n, n\u00f3i phao l\u00e0 \u0111i tu\u1ea7n \u0111\u1ea5t m\u00ecnh, nh\u01b0ng l\u00e0 \u0111i kh\u1eafp \u0111\u1ec3 l\u00f9ng b\u1eaft\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCh\u01b0a n\u00ean \u0111\u1ed9ng binh ch\u1ec9 n\u00ean m\u1eadt ph\u00e1i theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t, nghi\u00eam kh\u1eafc ng\u0103n ch\u1eb7n, l\u1ea1i n\u00eau c\u1ea3 d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc ra cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t Nam, B\u1eafc ch\u01b0\u01a1ng kinh trong vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt. Nam ch\u01b0\u01a1ng kinh : 1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, 1 Ch\u1ee7 s\u1ef1, 1 T\u01b0 v\u1ee5 ; B\u1eafc ch\u01b0\u01a1ng kinh : 1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, 2 T\u01b0 v\u1ee5, 1 Bi\u00ean tu. L\u1ea5y nh\u1eefng h\u00e0nh t\u1ea9u c\u0169 c\u1ee7a vi\u1ec7n sung v\u00e0o. Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c vi\u1ebft d\u1ee5 ch\u1ec9, ghi ch\u00e9p b\u1ea3n l\u01b0u chi\u1ec3u, tra l\u1ea1i b\u1ea3n t\u00e2u ngh\u1ecb v\u00e0 l\u1ee5c t\u1ed1ng t\u1edd th\u00f4ng t\u01b0, nh\u1eadn l\u00e0m v\u00e0 nh\u1eadn gi\u1eef. Nh\u1eefng vi\u1ec7c quan h\u1ec7 t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 v\u00e0 \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i v\u00e0 ph\u00eda nam \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c Nam ch\u01b0\u01a1ng kinh. Nh\u1eefng vi\u1ec7c quan h\u1ec7 t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i v\u00e0 ph\u00eda b\u1eafc \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c B\u1eafc ch\u01b0\u01a1ng kinh. Ch\u1ee9c Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang ngang v\u1edbi Lang trung l\u00e0 h\u1ea1ng t\u00e1 nh\u1ecb \u1edf L\u1ee5c b\u1ed9. C\u00e1c ch\u1ee9c Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 v\u00e0 Bi\u00ean tu ngang v\u1edbi Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, Ch\u1ee7 s\u1ef1, T\u01b0 v\u1ee5 l\u00e0 h\u1ea1ng th\u1ee7 l\u0129nh \u1edf L\u1ee5c b\u1ed9. Vi\u1ec7c c\u00f3 sai l\u1ea7m, duy ch\u1ec9 tuy\u00ean tri\u1ec7u Th\u1eeba ch\u1ec9 l\u00e0m phi\u1ebfu ngh\u0129 \u0111\u1ecbnh. L\u1ed7i \u0111\u00f3 chuy\u00ean do \u0111\u1ea1i th\u1ea7n sung v\u00e0o C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n ph\u1ea3i ch\u1ecbu ; c\u00f2n th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 ph\u00e2n x\u1eed gi\u1ea3m d\u1ea7n do L\u1ee5c b\u1ed9 ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, x\u00e9t xem nguy\u00ean do b\u1edfi \u0111\u00e2u m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t kh\u00e9p t\u1ed9i. Ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u1ee9ng tr\u1ef1c, chia l\u00e0m hai ban, m\u1ed7i ban 4 ng\u01b0\u1eddi. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, m\u1ed7i ng\u00e0y c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn bu\u1ed5i s\u1edbm t\u1eeb 2 gi\u1edd, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u t\u1ec1 t\u1ef1u, 10 gi\u1edd th\u00ec lui v\u1ec1 ; 4 gi\u1edd chi\u1ec1u l\u1ea1i \u0111\u1ec1u t\u1edbi ; \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn, canh \u0111\u1ea7u, 5 kh\u1eafc th\u00ec lui : hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c, l\u00e0m vi\u1ec7c. N\u1ebfu ai c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 bi\u1ebfng nh\u00e1c coi th\u01b0\u1eddng, th\u00ec cho ph\u00e9p t\u00e2u h\u1eb7c l\u1eabn nhau.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i Nguy\u1ec5n Kim B\u1ea3ng, ch\u1ebft. Kim B\u1ea3ng \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m quan trong Kinh ngo\u00e0i tr\u1ea5n, v\u1ed1n t\u1ecf r\u00f5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi si\u00eang n\u0103ng ch\u1ecbu kh\u00f3. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u00e2n \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c Nam K\u1ef3, b\u1ed7ng b\u1ecb b\u1ec7nh n\u1eb7ng. C\u00f3 Ch\u1ec9 cho v\u1ec1 Kinh \u0111i\u1ec1u d\u01b0\u1ee1ng, ch\u01b0a k\u1ecbp v\u1ec1 th\u00ec ch\u1ebft. Quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng, cho 2 c\u00e2y g\u1ea5m Trung Qu\u1ed1c, 5 t\u1ea5m l\u1ee5a, 400 quan ti\u1ec1n. Khi linh c\u1eefu \u0111\u01b0a v\u1ec1 Kinh, vua ban 1 tu\u1ea7n t\u1ebf.<\/p>\n<p>D\u1ef1ng kho (1 to\u00e0 3 gian) th\u00e0nh Tri\u1ec7u T\u01b0\u1eddng thu\u1ed9c Thanh Hoa, thu ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00f3c, thu\u1ebf 3 t\u1ed5ng \u1edf Nga S\u01a1n g\u1ea7n \u0111\u1ea5y ch\u1ee9a v\u00e0o. Chu\u1ea9n cho t\u1ec9nh ph\u00e1i 1 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, 1 Th\u01b0 l\u1ea1i, 10 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh canh gi\u1eef, do vi\u00ean T\u1eeb t\u1ebf ph\u00f3 s\u1ee9 ki\u00eam gi\u1eef. Ph\u00e0m l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd nh\u00e0 vua \u1edf ty T\u1eeb t\u1ebf thu\u1ed9c th\u00e0nh v\u00e0 c\u1ee7a v\u0103n v\u00f5 qu\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef th\u00e0nh tr\u00ec \u0111\u1ec1u l\u1ea5y kho \u1ea5y c\u1ea5p ph\u00e1t cho.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1 v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Thanh Hoa tr\u1edf v\u00e0o Nam, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 gi\u1ea3n binh hay m\u1ed9 binh, \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y \u0111\u00e1. C\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Ninh B\u00ecnh tr\u1edf ra B\u1eafc, l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Nam th\u00ec c\u1ea5p c\u1ea3 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y \u0111\u00e1 ; l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc th\u00ec c\u1ea5p s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 s\u00fang th\u1ed5 \u0111i\u1ec3u sang. C\u00f2n l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi Nam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 l\u00ednh ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y \u0111\u00e1, nay \u0111\u1ec1u theo \u0111\u00fang s\u1ed1 m\u00e0 thay \u0111\u1ed5i cho.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 ty c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ebfn Kinh. Chu\u1ea9n cho c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ed5 ty Cam L\u1ed9 thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0o s\u00e2n r\u1ed3ng chi\u00eam b\u00e1i. D\u1ee5 r\u1eb1ng \u0111\u1ebfn ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi s\u1ebd chi\u1ebfu ph\u1ea9m m\u00ecnh, theo ban th\u1ee9 \u0111i ch\u00fac m\u1eebng. Tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y, theo c\u00e1c u\u1ef7 vi\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111i d\u1ef1 y\u1ebfn. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho \u00e1o m\u1eb7c c\u00f3 t\u1ea7ng b\u1eadc kh\u00e1c nhau. (Qu\u1ea3n c\u01a1, Cai \u0111\u1ed9i, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, th\u1ed5 Tri ph\u1ee7, th\u1ed5 Tri ch\u00e2u, th\u1ed5 Tri huy\u1ec7n, th\u1ed5 Huy\u1ec7n th\u1eeba, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 c\u1eb7p \u00e1o sa t\u1ed1t, 1 chi\u1ebfc \u00e1o nhung v\u1ea3i m\u1ed5 b\u1ee5ng, 2 qu\u1ea7n nhi\u1ec5u, 1 b\u1ed9 h\u00e0 bao g\u1ea5m. \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c, th\u1ed5 ty : m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u00e1o sa t\u1ed1t, 1 \u00e1o \u0111\u1eadu 8 \u0111\u01b0\u1eddng t\u01a1 m\u1ed5 b\u1ee5ng, 1 qu\u1ea7n tr\u1eebu nam, 1 b\u1ed9 h\u00e0 bao g\u1ea5m).<\/p>\n<p>X\u00e2y h\u1ea7m ch\u1ee9a b\u1ea1c \u1edf kho v\u00e0ng trong N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, ch\u1ee9a 200000 l\u1ea1ng b\u1ea1c (c\u1ee9 1000 l\u1ea1ng ch\u1ee9a v\u00e0o 1 h\u00f2m). Sai vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt, b\u1ed9 H\u1ed9, b\u1ed9 C\u00f4ng v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c chi\u1ebfu theo l\u1ec7 n\u0103m ngo\u00e1i, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng ki\u1ec3m so\u00e1t x\u1ebfp \u0111\u1eb7t.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7t b\u1ecf H\u1ecfa Phong \u0111\u00e0i \u1edf c\u00e1c t\u1ea5n ph\u1eadn T\u01b0 Dung, Chu M\u00e3i, v\u00e0 \u0110\u00e0 N\u1eb5ng. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, nh\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n du n\u00fai Linh Th\u00e1i \u1edf c\u1eeda T\u01b0 Dung, \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ee5c k\u00edch h\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u00e0i H\u1ecfa Phong n\u00e0y. Nh\u00e2n ngh\u0129 : \u0111\u00e0i ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef, n\u1ebfu g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, ph\u1ea3i ra bi\u1ec3n x\u00e9t \u0111\u00edch x\u00e1c m\u1edbi d\u00e1m n\u1ed5i hi\u1ec7u ; m\u00e0 \u0111\u1ed1t l\u1eeda, l\u1ea1i ph\u1ea3i k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi kh\u1eafc m\u1edbi b\u1ed1c kh\u00f3i, th\u00ec c\u0169ng ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 nhang ch\u00f3ng. V\u1ea3 l\u1ea1i, c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u1edf T\u1ea3 tr\u1ef1c, c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u1edf H\u1eefu tr\u1ef1c \u0111\u1ec1u ti\u1ebfp gi\u00e1p bi\u1ec3n. N\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t, tu\u1ea7n ti\u1ec5u ngo\u00e0i bi\u1ec3n, binh thuy\u1ec1n \u0111i l\u1ea1i nh\u01b0 m\u1eafc c\u1eedi, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec ng\u1ef1a tr\u1ea1m phi b\u00e1o, kh\u00f3 g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn ngay. So v\u1edbi c\u00e1i \u0111\u00e0i \u0111\u1eb7t h\u00e3o n\u00e0y h\u00e1 ch\u1eb3ng t\u1ed1t g\u1ea5p b\u1ed9i hay sao ? V\u1eady tri\u1ec7t b\u1ecf \u0111i\u201d. Li\u1ec1n chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh b\u00e0n \u0111\u1ecbnh th\u1ec3 l\u1ec7 binh thuy\u1ec1n c\u00e1c t\u1ea5n ph\u1eadn \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n : t\u1eeb t\u1ea5n Thu\u1eadn An tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn \u0110\u00e0 N\u1eb5ng thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn Vi\u1ec7t An thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. (C\u00e1c binh phu thu\u1ed9c t\u1ea5n ph\u1eadn ; duy 143 bi\u1ec1n binh Thu\u1eadn An, 64 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n l\u1ec7 thu\u1ed9c T\u01b0 Dung v\u1eabn y s\u1ed1 c\u0169. 2 t\u1ea5n ph\u1eadn Chu M\u00e3i v\u00e0 C\u1ea3nh D\u01b0\u01a1ng h\u1ee3p l\u00e0m m\u1ed9t v\u00e0 c\u1ea3 \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, Vi\u1ec7t An, \u0111\u1ec1u do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e1t d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn h\u01a1i bi\u1ebft ngh\u1ec1 b\u01a1i l\u1ed9i, h\u1ee3p v\u1edbi d\u00e2n thu\u1ed9c t\u1ea5n ph\u1eadn tr\u01b0\u1edbc, c\u1ed1t \u0111\u1ee7 m\u1ed7i t\u1ea5n ph\u1eadn 50 ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00f3ng thuy\u1ec1n \u00f4, c\u1ea5p cho m\u1ed7i t\u1ea5n ph\u1eadn 2 chi\u1ebfc, thuy\u1ec1n nhanh nh\u1eb9 m\u1ed7i t\u1ea5n ph\u1eadn 3 chi\u1ebfc. H\u00e0ng n\u0103m, th\u00e1ng 2 m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng 8 m\u00f9a thu, khi c\u00f3 thuy\u1ec1n c\u00f4ng v\u1eadn t\u1ea3i v\u00e0 thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u0111i l\u1ea1i, th\u00ec c\u1ee9 theo s\u1ed1 l\u00ednh, d\u00e2n, phu v\u00e0 thuy\u1ec1n \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn, chia ra hai l\u1ea7n, thay \u0111\u1ed5i l\u1eabn nhau. M\u1ed7i l\u1ea7n m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4, 15 l\u00ednh v\u00e0 phu \u0111em theo s\u00fang, kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 h\u1ecfa kh\u00ed. M\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nhanh nh\u1eb9 v\u1edbi 5 l\u00ednh v\u00e0 phu, nh\u1ea5t t\u1ec1 ra bi\u1ec3n, theo t\u1ea5n ph\u1eadn m\u00ecnh, tr\u1edf v\u00e0o Nam gi\u00e1p t\u1ea5n ph\u1eadn n\u00e0o, tr\u1edf ra B\u1eafc gi\u00e1p t\u1ea5n ph\u1eadn n\u00e0o, \u0111i l\u1ea1i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, \u0111\u1ee7 1 ng\u00e0y \u0111\u00eam th\u00ec v\u1ec1. L\u1ea7n kh\u00e1c c\u0169ng th\u1ebf. Ph\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 gi\u00e1p gi\u1edbi, c\u00e1c thuy\u1ec1n tu\u1ea7n ti\u1ec5u c\u1ee7a hai t\u1ea5n ph\u1eadn g\u1eb7p nhau, th\u00ec \u0111\u1ec1u k\u00fd k\u1ebft l\u00e0m b\u1eb1ng. N\u1ebfu t\u1ea5n ph\u1eadn n\u00e0o g\u1eb7p c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n ho\u1eb7c thuy\u1ec1n c\u00f3 d\u00e1ng l\u1ea1, ng\u00e0y th\u00ec b\u1eafn ba ph\u00e1t \u0111\u1ea1i b\u00e1c, \u0111\u00eam th\u00ec ph\u00f3ng 5 chi\u1ebfc ph\u00e1o th\u0103ng thi\u00ean l\u00e0m hi\u1ec7u. Thuy\u1ec1n \u00f4 l\u1eadp t\u1ee9c kh\u1ea9n c\u1ea5p ti\u1ebfn b\u1eaft, thuy\u1ec1n nhanh nh\u1eb9, th\u00ec t\u1edbi ch\u1ed7 g\u1ea7n nh\u1ea5t, phi b\u00e1o \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ho\u1eb7c quan ph\u1ee7, quan huy\u1ec7n, m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u00e1i th\u00eam binh thuy\u1ec1n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft, m\u1ed9t m\u1eb7t phi t\u1ea5u l\u00ean ngay. C\u00e1c t\u1ea5n ph\u1eadn gi\u00e1p gi\u1edbi th\u1ea5y hi\u1ec7u [b\u00e1o \u0111\u1ed9ng] \u1ea5y, ph\u1ea3i th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n h\u1ed9i ti\u1ec5u. T\u1ea5n ph\u1eadn n\u00e0o s\u01a1 h\u1edf tr\u1ec5 tr\u00e0ng trong vi\u1ec7c tu\u1ea7n ti\u1ec5u, \u0111\u1ec3 thuy\u1ec1n gi\u1eb7c th\u1eeba c\u01a1 l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i d\u1eady, ho\u1eb7c g\u1eb7p thuy\u1ec1n gi\u1eb7c m\u00e0 ch\u1ea1y b\u00e1o ch\u1eadm tr\u1ec5, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 n\u1ed5i hi\u1ec7u b\u00e1o \u0111\u1ed9ng m\u00e0 t\u1ea5n ph\u1eadn gi\u00e1p gi\u1edbi kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ngay, th\u00ec \u0111\u1ec1u cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nghi\u00eam h\u1eb7c, \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. L\u1ea1i, c\u00e1c t\u1edd bi\u00ean m\u1ed7i khi cu\u1ed1i th\u00e1ng, vi\u00ean gi\u1eef t\u1ea5n ph\u1eadn \u0111\u00f3ng th\u00e0nh t\u1eadp, n\u1ed9p cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n t\u01b0 b\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u. C\u00f2n kh\u00f4ng \u1edf v\u00e0o nh\u1eefng th\u00e1ng \u1ea5y((1) T\u1eeb th\u00e1ng 2 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 8.1), chu\u1ea9n cho vi\u00ean gi\u1eef t\u1ea5n ph\u1eadn v\u00e1t l\u1ea5y 1, 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u00e1nh c\u00e1, d\u0103m, ba ng\u01b0\u1eddi phu ra bi\u1ec3n tu\u1ea7n tra c\u00e1c gi\u1edbi ph\u1eadn ti\u1ebfp gi\u00e1p : g\u1eb7p c\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng kh\u1ea9n c\u1ea5p, l\u1eadp t\u1ee9c phi b\u00e1o).<\/p>\n<p>X\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00f9a, c\u00e1c, l\u1ea7u, th\u00e1p \u1edf n\u00fai Thu\u00fd Hoa v\u00e0 n\u00fai Linh Th\u00e1i. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHai n\u00fai \u1ea5y chung quanh xanh bi\u1ebfc t\u1ed1t t\u01b0\u01a1i, l\u00e0 n\u01a1i kh\u00ed thi\u00eang chung \u0111\u00fac l\u1ea1i. Ho\u00e0ng t\u1ed5 ta, Hi\u1ebfu Minh ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, c\u1ea7u Ph\u01b0\u1edbc cho d\u00e2n, \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u1eadp ch\u00f9a th\u1edd Ph\u1eadt \u1edf \u0111\u1ea5y, ri\u00eang chi\u1ebfm c\u1ea3nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1eb9p. T\u1eeb khi tr\u1ea3i qua binh l\u1eeda, \u0111\u1ea5t Ph\u1eadt c\u00f2n tr\u01a1 g\u00f2 \u0111\u1ed1ng. Ho\u00e0ng kh\u1ea3o ta, Th\u1ebf t\u1ed5 Cao ho\u00e0ng \u0111\u1ebf, l\u1ea1i s\u1eeda sang c\u01a1 \u0111\u1ed3 nh\u01b0 nh\u00e0 H\u1ea1, \u0111\u1ed5i m\u1edbi m\u1ec7nh tr\u1eddi, nh\u01b0 nh\u00e0 Chu. M\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u kinh l\u00fd, ch\u01b0a r\u1ea3nh l\u00e0m \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c kh\u00e1c. Nay trong ngo\u00e0i y\u00ean \u1ed5n, n\u01b0\u1edbc nh\u00e0 r\u1ed7i r\u00e3i. H\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, tr\u1eabm nh\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n du ven bi\u1ec3n, l\u00f2ng v\u01b0\u01a1ng d\u1ea5u c\u0169, tr\u1ea1nh ngh\u0129 \u0111\u1ebfn ph\u1eadn m\u00ecnh l\u00e0 con ph\u1ea3i tr\u00e1t v\u00e1ch l\u1ee3p m\u00e1i khi cha \u0111\u00e3 x\u00e2y t\u01b0\u1eddng, v\u00e0 s\u01a1n th\u1ebfp t\u00f4 v\u1ebd khi cha \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3 m\u1ed9c ((2) Nguy\u00ean v\u0103n l\u00e0 \u201c\u0111\u1ed3 t\u1eeb, \u0111an ho\u1ea1ch\u201d (l\u1ea5y ch\u1eef trong thi\u00ean \u201cT\u1eed t\u00e0i\u201d Kinh Th\u01b0). \u00dd n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi con ph\u1ea3i k\u1ebf t\u1ee5c s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a cha \u0111\u1ec3 l\u1ea1i m\u00e0 l\u00e0m t\u1ed1t h\u01a1n l\u00ean.2). Chu\u1ea9n cho d\u1ef1ng \u1edf n\u00fai Thu\u00fd Hoa 1 ch\u00f9a, 1 g\u00e1c, 1 th\u00e1p. Ch\u00f9a \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 Th\u00e1nh Duy\u00ean t\u1ef1, g\u00e1c \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u0110\u1ea1i T\u1eeb c\u00e1c, th\u00e1p \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u0110i\u1ec3u Ng\u1ef1 th\u00e1p. D\u1ef1ng \u1edf n\u00fai Linh Th\u00e1i 1 ch\u00f9a, 1 l\u1ea7u. Ch\u00f9a \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 Tr\u1ea5n H\u1ea3i t\u1ef1, l\u1ea7u \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 V\u1ecdng H\u1ea3i l\u1ea7u. \u0110\u1ec3 cho s\u1eafc t\u01b0\u1edbng trang nghi\u00eam, c\u00f9ng l\u00e2u d\u00e0i v\u1edbi n\u00fai, bi\u1ec3n. L\u1ea1i c\u00f2n 1 to\u00e0 c\u1ed5 th\u00e1p \u1edf g\u00f2 n\u00fai Linh Th\u00e1i, ph\u00eda d\u01b0\u1edbi c\u00f3 la li\u1ec7t t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1, l\u00e2u ng\u00e0y \u0111\u1ed5 g\u00e3y, r\u00eau c\u1ecf hoang vu. Tuy vi\u1ec7c l\u00e2u ng\u00e0y, d\u1ea5u c\u0169 m\u1ea5t \u0111i, kh\u00f4ng kh\u1ea3o c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng b\u1ee9c b\u00ecnh phong qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00f3 m\u00e2y h\u1ed9 v\u1ec7 c\u0169ng \u0111\u1ee3i c\u00f3 s\u1ef1 s\u1eeda sang. V\u1eady, n\u00ean m\u1ed9t phen s\u1eeda ch\u1eefa cho tr\u00f2n qu\u1ea3 Ph\u01b0\u1edbc. \u0110\u1ebfn khi l\u00e0m xong, ph\u00e1i V\u0169 l\u00e2m c\u1ea5m binh \u0111\u1ebfn canh gi\u1eef, m\u1ed7i th\u00e1ng thay phi\u00ean 1 l\u1ea7n\u201d. (H\u1eb1ng n\u0103m t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 2 \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 10. C\u00f3 d\u1ef1ng th\u00eam h\u00e0nh cung \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi vua \u0111\u1ebfn ch\u01a1i. M\u1ed7i ban c\u00f3 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 40 bi\u1ec1n binh. C\u00f2n nh\u1eefng th\u00e1ng kh\u00e1c, ch\u1ec9 20 bi\u1ec1n binh th\u00f4i).<\/p>\n<p>Ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd. Sai 2 b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh x\u00e9t trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, c\u00e1c quan vi\u00ean l\u1edbn nh\u1ecf, v\u00ec t\u1ed9i c\u00f4ng, b\u1ecb gi\u00e1ng, ph\u1ea1t, k\u1ec3 t\u1eeb th\u00e1ng 12 n\u0103m [Minh M\u1ec7nh] th\u1ee9 16 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, l\u00e0m danh s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd li\u1ec7u cho khai ph\u1ee5c.<\/p>\n<p>Nam K\u1ef3 Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cNay k\u00ednh g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd, \u1edf xa x\u00f4i v\u1ecdng v\u1ec1 cung khuy\u1ebft, cung ch\u00fac v\u1ea1n an. C\u00f2n nh\u1eefng s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng h\u1ebft l\u00f2ng kinh l\u00fd\u201d. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn khanh kho\u1ebb m\u1ea1nh, vi\u1ec7c binh l\u00ednh v\u00e0 vi\u1ec7c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t l\u00e0m d\u1ea7n \u0111\u00e2u ra \u0111\u00f3, xem t\u1edd t\u00e2u s\u1edb, tr\u1eabm \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i v\u00e0 vui m\u1eebng. G\u1eb7p ng\u00e0y l\u1ec5 V\u1ea1n th\u1ecd c\u1ee7a tr\u1eabm, c\u00fai tr\u00f4ng tri\u1ec1u ban, kh\u00f4ng th\u1ea5y b\u1ecdn khanh x\u1ebfp trong h\u00e0ng, l\u00f2ng tr\u1eabm c\u0169ng nao nao !\u201d Nh\u00e2n ti\u1ec7n th\u01b0\u1edfng cho Gi\u1ea3ng v\u00e0 Qu\u1ebf nh\u1eabn kim c\u01b0\u01a1ng, B\u1ea1ch v\u00e0 Tr\u00ed c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0ng nh\u1ecf k\u00e9m v\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t t\u00fai xanh \u0111eo v\u1ecb k\u1ef3 nam. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng d\u00e2ng bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n. Vua l\u1ea1i ph\u00ea b\u1ea3o : \u201cL\u00e0m b\u1ea7y t\u00f4i m\u00e0 bi\u1ebft th\u1ec3 theo l\u00f2ng vua, th\u00ec c\u00f2n vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng xong \u0111\u01b0\u1ee3c !\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u1edd vu\u00f4ng \u1edf c\u00e1c c\u1eeda Kinh th\u00e0nh v\u00e0 \u1edf c\u1eeda th\u1ee7y quan thu\u1ed9c \u0111\u00f4ng, t\u00e2y th\u00e0nh. H\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng t\u01b0 th\u00ec \u0111\u1ed5i c\u1ea5p t\u1edd kh\u00e1c. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCon \u0111\u00ea b\u1ecf C\u1ed5 Li\u00eau (t\u00ean x\u00e3) huy\u1ec7n Ph\u00fa Xuy\u00ean, nh\u00e2n ti\u1ebft Ti\u1ec3u m\u00e3n, n\u01b0\u1edbc d\u1eaby qu\u00e1 s\u1edbm, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tr\u00e0n qua \u0111\u00ea v\u1ec7 n\u00f4ng, l\u00faa ru\u1ed9ng b\u1ecb ng\u1eadp. Nh\u1eefng h\u1ea1t ti\u1ebfp gi\u00e1p l\u00e0 c\u00e1c huy\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng Ph\u01b0\u1edbc, Thanh Oai, S\u01a1n Minh, \u0111\u1ec1u \u00fang th\u1ee7y\u201d. Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, tr\u1eabm tr\u00f4ng ra B\u1eafc, l\u00f2ng nh\u1eefng b\u0103n kho\u0103n, ch\u01b0a t\u1eebng ch\u1ed1c l\u00e1t n\u00e0o xao l\u00e3ng. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u00ea b\u1ea3o, nh\u1eafc \u0111i nh\u1eafc l\u1ea1i, th\u1ebf m\u00e0 nay m\u1edbi bi\u1ebft \u0111\u1ebfn ti\u1ebft Ti\u1ec5u m\u00e3n, l\u00faa chi\u00eam s\u1eafp ch\u00edn, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng tr\u01b0\u1edbc khi vi\u1ec7c x\u1ea3y, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n ng\u1eadp, h\u00e1 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1ecdn ch\u1ee9c v\u1ee5 \u0111\u00f3 sao ? V\u1ea3 l\u1ea1i, n\u0103m nay, trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh g\u1ea7n, xa \u0111\u1ec1u vui v\u1ebb v\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. Ri\u00eang m\u1ed9t huy\u1ec7n \u1ea5y ch\u1ecbu tai ho\u1ea1, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc, \u0111\u00e1ng gi\u1eadn !\u201d. \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ecdn B\u1ed1 ch\u00ednh T\u00f4n Th\u1ecd \u0110\u1ee9c v\u00e0 ph\u1ee7, huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i, \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng, ph\u1ea1t c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. R\u1ed3i chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c t\u00ecm c\u00e1ch kh\u01a1i th\u00f4ng, khi\u1ebfn cho n\u01b0\u1edbc \u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u00eau s\u1edbm, ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f2n thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fat l\u1ee3i n\u00e0o.<\/p>\n<p>V\u00e0 b\u1ed3i \u0111\u1eafp ch\u1ed7 tr\u00e0n ng\u1eadp, kh\u01a1i nh\u1eefng ch\u1ed7 \u00fang \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n ti\u1ebfp gi\u00e1p. L\u1ea1i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 \u0111\u00ea : nay g\u1ea7n \u0111\u1ebfn m\u00f9a n\u01b0\u1edbc to, ph\u00e0m nh\u1eefng v\u1eadt li\u1ec7u c\u1ea7n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 h\u1ed9 \u0111\u00ea nh\u01b0 tre, g\u1ed7, \u0111\u1ea5t, \u0111\u00e1, ph\u1ea3i n\u00ean nh\u1ea5t nh\u1ea5t s\u1eafp x\u1ebfp cho \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01a1 s\u00f3t.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam li\u1ec1n th\u00e2n \u0111i \u0111\u1ed1c l\u00e0m, th\u1ea5y con \u0111\u00ea b\u1ecf \u1ea5y \u0111\u00e3 l\u1edf m\u1ea5t v\u00e0o s\u00f4ng, m\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ec7 n\u00f4ng b\u1ecb tr\u00e0n v\u1ee1 s\u00e2u \u0111\u1ebfn 8, 9 th\u01b0\u1edbc ; l\u1ea1i c\u00f3 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng L\u01b0\u01a1ng ((1) Nguy\u00ean v\u0103n ch\u00e9p l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng giang, c\u00f3 l\u1ebd Th\u1ef1c l\u1ee5c mu\u1ed1n ch\u1ec9 s\u00f4ng H\u1ed3ng m\u00e0 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn quen g\u1ecdi l\u00e0 s\u00f4ng Ph\u00fa L\u01b0\u01a1ng.1), s\u00f4ng Nhu\u1ec7 tr\u00e0n ng\u1eadp c\u1ea3 ru\u1ed9ng, tr\u00f4ng m\u00eanh m\u00f4ng, t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 \u0111\u1eafp m\u00e0 h\u00e0n kh\u1ea9u. Thi\u00eam \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u l\u00ean. Vi\u1ec7c [\u0111\u1eafp ch\u1ed7 \u0111\u00ea v\u1ee1] b\u00e8n \u0111\u00ecnh l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNay, v\u00f9ng \u1ea5y, l\u00faa chi\u00eam \u0111\u00e3 b\u1ecb ng\u1eadp, kh\u00f3 mong c\u00f3 l\u00faa ch\u00edn. V\u1eady gia t\u00e2m khuy\u00ean b\u1ea3o d\u00e2n \u1ea5y n\u00ean c\u1ea5y s\u1edbm \u0111\u1ec3 h\u1ea1 tu\u1ea7n th\u00e1ng 4 sang n\u0103m, thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc, kh\u1ecfi \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u1ea1i b\u1ecb ng\u1eadp v\u00e0o m\u00f9a n\u01b0\u1edbc v\u1ee5 h\u00e8, ho\u1eb7c s\u1eeda \u0111\u1eafp \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00ea v\u1ec7 n\u00f4ng c\u1ed1t c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc ti\u1ebft Ti\u1ec3u m\u00e3n, \u0111\u1ec3 gi\u1eef cho th\u00f3c chi\u00eam \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadp kho. Th\u1ebf m\u1edbi l\u00e0 th\u1eadt t\u1ed1t !\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng h\u1ed9i h\u00e0m t\u00e2u n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u00e0o s\u00f4ng C\u1eedu An (1 \u0111o\u1ea1n t\u1eeb Ba \u0110\u00f4ng \u0111\u1ebfn Quang Li\u1ec7t, 1 \u0111o\u1ea1n t\u1eeb Nghi Xuy\u00ean \u0111\u1ebfn S\u00e0i Th\u1ecb) \u0111\u00e3 g\u1ea7n xong. \u0110o\u1ea1n \u0111\u00ea ng\u1eafn \u1edf ch\u1ed7 v\u1ee1 ch\u01b0a k\u1ecbp m\u1edf cho n\u01b0\u1edbc tho\u00e1t, l\u1ea1i g\u1eb7p m\u1ea5y ng\u00e0y m\u01b0a li\u1ec1n, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng C\u00e1i l\u00ean h\u01a1n m\u1ef1c th\u01b0\u1eddng 9 th\u01b0\u1edbc, x\u00f3i v\u1ee1 \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea ng\u1eafn tr\u00e0n v\u00e0o. Ph\u1ea7n h\u1ed9 \u0111\u00ea \u1edf hai b\u1edd s\u00f4ng m\u1edbi c\u00f3 m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n v\u00ec m\u1edbi \u0111\u1eafp, \u0111\u1ea5t c\u00f2n m\u1ec1m ch\u01b0a ho\u00e0n th\u1ed5, n\u00ean b\u1ecb v\u1ee1, n\u01b0\u1edbc ng\u1eadp l\u00e0m h\u1ea1i tr\u00ean 100 m\u1eabu l\u00faa chi\u00eam. \u0110o\u1ea1n \u0111\u00ea n\u00e0y thu\u1ed9c ph\u1eadn \u0111\u1ea5t H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. V\u1eady xin ch\u1ecbu t\u1ed9i v\u00ec kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o. Tha thi\u1ebft xin \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn khi n\u01b0\u1edbc r\u00fat, s\u1ebd l\u1ea1i \u0111\u1eafp nh\u01b0 c\u0169. V\u00e0 tu b\u1ed5 l\u1ea1i lu\u00f4n c\u1ea3 hai \u0111o\u1ea1n h\u1ed9 \u0111\u00ea m\u1edbi l\u00e0m khi \u0111\u00e0o s\u00f4ng, b\u1ecb m\u01b0a l\u1ee5t, c\u00f3 ch\u1ed7 l\u1ed3i l\u00f5m kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u. Ch\u1edd l\u00faa chi\u00eam thu ho\u1ea1ch xong, s\u1ebd \u0111\u00e0o b\u1ecf \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea ng\u1eafn \u0111i, \u0111\u1ec3 d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea3y th\u00f4ng\u201d. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecb ng\u1eadp tr\u00ean 100 m\u1eabu, c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1i may trong c\u00e1i kh\u00f4ng may. Gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 c\u00f2n l\u1ea1i c\u0169ng chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc. K\u00ednh c\u1ea9n, c\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean !\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 th\u1ec3 l\u1ec7 quan vi\u00ean \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m (Ph\u00e0m s\u1ee9 b\u1ed9 v\u00e2ng m\u1ec7nh ph\u00e1i \u0111i, c\u00e1c quan \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i tr\u01b0\u1eddng thi, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p phu v\u00f5ng, phu g\u00e1nh. C\u1ea3 quan ph\u1ee7, \u0111\u1ed1c h\u1ecdc, tri ph\u1ee7, \u0111\u1ed3ng tri ph\u1ee7, tri ch\u00e2u, tri huy\u1ec7n, huy\u1ec7n th\u1eeba, gi\u00e1o th\u1ee5 \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i ng\u1ef1a tr\u1ea1m. C\u00e1c hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, c\u00e1c c\u1eed nh\u00e2n gi\u00e1m sinh \u0111i h\u1eadu b\u1ed5 \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00ec t\u1eeb Kh\u00e1nh Ho\u00e0 tr\u1edf v\u00e0o Nam, Ninh B\u00ecnh tr\u1edf ra B\u1eafc, c\u00e1c vi\u00ean \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Kh\u00e1nh Ho\u00e0 \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean, v\u00e0o Kinh tri\u1ec1u c\u1eadn, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn \u0111\u1ebfn ra m\u1eaft v\u00e0 khi \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf, v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111\u1ec1u v\u1eabn theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n c\u00e1c quan ngo\u00e0i T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf, v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf, \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec7u v\u1ec1 Kinh, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c, th\u00ec T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 2 phu v\u00f5ng, 2 phu g\u00e1nh ; \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 2 phu v\u00f5ng, 1 phu g\u00e1nh. Ngo\u00e0i ra, v\u0103n t\u1eeb t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m, v\u00f5 t\u1eeb t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean, khi \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf, ho\u1eb7c v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf, ho\u1eb7c ph\u00e1i \u0111i c\u00f4ng c\u00e1n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p 2 phu v\u00f5ng. Trong \u0111\u00f3 ai cao ph\u1ea9m v\u00e0 c\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng \u0111\u00e1ng c\u1ea5p phu g\u00e1nh th\u00ec do b\u1ed9 b\u1ea5y gi\u1edd t\u00e2u xin. T\u1eeb l\u1ee5c ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn c\u1eedu ph\u1ea9m, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng kh\u1ea9n c\u1ea5p th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 \u0111\u01b0\u1eddng xa hay g\u1ea7n, khi \u0111i hay v\u1ec1 \u0111\u1ec1u c\u1ea5p 2 phu v\u00f5ng. N\u1ebfu ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, t\u1eeb l\u1ee5c ph\u1ea9m \u0111\u1ebfn v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c, t\u00f4n sinh, \u1ea5m sinh, t\u00fa t\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i h\u1eadu b\u1ed5 c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Kh\u00e1nh Ho\u00e0 tr\u1edf v\u00e0o Nam, Ninh B\u00ecnh tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 h\u01a1i xa, v\u00e0 u\u1ef7 vi\u00ean c\u00e1c t\u1ec9nh ven bi\u00ean gi\u1edbi B\u1eafc K\u1ef3 v\u1ec1 Kinh m\u1eebng, vi\u1ec7c xong v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf, \u0111\u1ec1u cho nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng, \u0111i v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m).<\/p>\n<p>L\u1ea5y B\u00f9i Danh K\u1ef3 nguy\u00ean \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Nam \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Ho\u00e3n nh\u1eadt k\u1ef3 \u0111i tu\u1ea7n du Qu\u1ea3ng Nam. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 D\u1ee5 \u0111\u1ebfn tu\u1ea7n th\u00e1ng 5 th\u00ec \u0111i tu\u1ea7n du Qu\u1ea3ng Nam. Th\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111i tu\u1ea7n l\u00e0 \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 l\u1edbn, vi\u1ec7c ph\u1ea3i l\u00e0m, quy\u1ebft kh\u00f4ng n\u1eeda ch\u1eebng l\u1ea1i th\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y, n\u00f3ng n\u1ef1c nung n\u1ea5u, m\u00e0 t\u1eeb Kinh \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh ph\u1ea3i \u0111i b\u1ed9 nhi\u1ec1u, l\u1ea1i c\u00f2n n\u00fai non g\u1eadp gh\u1ec1nh, c\u00e1t s\u1ecfi di\u1ec7u v\u1ee3i, c\u00e0ng th\u00eam u\u1ea5t n\u00f3ng. H\u01a1n n\u1eefa, d\u01b0\u1edbi c\u1edd Thu\u00fd Hoa((1) Thu\u00fd Hoa : c\u1edd c\u1ee7a thi\u00ean t\u1eed trang s\u1ee9c b\u1eb1ng l\u00f4ng chim tr\u1ea3.1) nghi v\u1ec7 xa gi\u00e1 c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng mu\u00f4n, ngh\u00ecn ng\u1ef1a, xe, quan qu\u00e2n theo h\u1ea7u kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 ph\u1ea7n d\u1ea7u d\u00e3i. K\u1ec3 ra, \u0111i tu\u1ea7n du l\u00e0 c\u1ed1t v\u00ec ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi nh\u1ecdc m\u1ec7t, c\u00f3 n\u00ean ch\u0103ng ? V\u1eady h\u00e3y ho\u00e3n \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng th\u00e1ng 6, tu\u1ea7n du Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, kh\u00f4ng lo v\u1ea5t v\u1ea3. Vi\u1ec7c xong, tr\u1edf v\u1ec1, t\u00ednh \u0111\u1ed1t ng\u00f3n tay, v\u1eeba sang \u0111\u1ea7u thu. Nh\u00e2n khi m\u00e1t m\u1ebb \u1ea5y, l\u1ea1i \u0111i tu\u1ea7n du Qu\u1ea3ng Nam c\u0169ng kh\u00f4ng mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u ph\u00e1i vi\u00ean H\u1eefu tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n v\u1ec1 Kinh cung ch\u1ee9c. Chu\u1ea9n cho c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ee9 \u1edf l\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i, h\u1ed9i c\u00f9ng B\u1ea3o tuy\u1ec1n \u0110\u1ea1i s\u1ee9((2) Ch\u1ee9c Ch\u00e1nh s\u1ee9 tr\u00f4ng coi tr\u01b0\u1eddng \u0111\u00fac ti\u1ec1n.2) l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9 mua c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam v\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh T\u00f4n Th\u1ecd \u0110\u1ee9c ki\u00eam coi c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1ea5y.<\/p>\n<p>H\u00e0 N\u1ed9i, do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, ch\u1edf \u0111\u1ec7 v\u00e0o Kinh v\u1ea3i qu\u1ea3 ph\u01a1i kh\u00f4 c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua. Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cB\u1ea5y nay v\u1ec1 l\u1ec7 ti\u1ebfn c\u1ed1ng ng\u1ef1 d\u00f9ng, d\u00f9 l\u00e0 tr\u00e1i c\u00e2y t\u01b0\u01a1i m\u1edbi, tr\u1eabm c\u00f2n kh\u00f4ng mu\u1ed1n v\u00ec mi\u1ebfng \u0103n v\u00e0o b\u1ee5ng m\u00e0 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f3 nh\u1ecdc, n\u00ean th\u01b0\u1eddng v\u1eabn ra l\u1ec7nh cho b\u1ecf b\u1edbt. Nay th\u1ee9 v\u1ea3i kh\u00f4 n\u00e0y ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng, ho\u00e3n l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sao, m\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1ng m\u00f9a n\u1eafng g\u1eaft, ph\u1ea3i g\u1ea5p \u0111\u01b0\u1eddng giong ru\u1ed5i l\u00e0m cho qu\u00e1 m\u1ec7t s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi ? T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam, l\u1eadp t\u1ee9c b\u1ecb ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng. Gia \u00e2n th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c tr\u1ea1m d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1ed7i tr\u1ea1m 300 quan ti\u1ec1n\u201d. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u1ed9 : t\u1eeb sau h\u1ec5 c\u00f3 t\u01b0 cho gi\u1ea3i n\u1ed9p c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng, c\u00e1i g\u00ec n\u00ean \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ee7y, c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u01b0\u1ee3ng t\u00ednh cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. R\u1ed3i trong t\u1edd t\u01b0, n\u00f3i r\u00f5 : ho\u1eb7c do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m l\u1ea5y, ho\u1eb7c do \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u1ec7 \u0111i, ho\u1eb7c nh\u00e2n ti\u1ec7n ch\u1edf \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n. C\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u0169ng n\u00ean l\u01b0\u1ee3ng t\u00ednh c\u1ed1t cho v\u1eeba ph\u1ea3i, n\u1eb7ng hay nh\u1eb9, ho\u00e3n hay c\u1ea5p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01a1 su\u1ea5t m\u00e0 b\u1ecb \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb t\u1ed9i. V\u1eady \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y th\u00f4ng d\u1ee5 cho t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u01b0 nh\u00e2n thu\u1ed9c c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, nh\u01b0 b\u1ecdn su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ed9i Di\u1ec7u v\u00f5, H\u1eefu v\u00f5, T\u00edn sai, L\u01b0\u1ee3ng v\u00f5, Tr\u1ef1c v\u00f5, Th\u1eafng sai, \u0110\u1eb1ng v\u00f5, S\u00e1ch c\u1ea7n v\u00e0 th\u01b0\u1eddng ban thu\u1ed9c binh, t\u1eeb nay v\u1eabn c\u1ee9 l\u01b0u l\u1ea1i nguy\u00ean ng\u0169 \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 n\u01a1i kh\u00e1c. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 \u0111\u1ea1i k\u1ebf((1) \u0110\u1ea1i k\u1ebf : k\u1ef3 x\u00e9t th\u00e0nh t\u00edch c\u00e1c quan l\u1ea1i.1), c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7n theo l\u1ec7 l\u00e0m danh s\u00e1ch. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7nh (L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : trong b\u1ea3n s\u00e1ch b\u1ed5ng m\u00e3n, ai d\u1ef1 h\u1ea1ng b\u00ecnh, \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean b\u1ed5 l\u00e0m quan \u1edf ngo\u00e0i).<\/p>\n<p>D\u00f9ng Th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 sung bi\u1ec7n vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 H\u00e0 Quy\u1ec1n l\u00e0m H\u1eefu tham tri b\u1ed9 Binh, l\u1ea1i sung l\u00e0m C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ; chuy\u1ec3n b\u1ed5 H\u1eefu tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu l\u00e0m T\u1ea3 tham tri.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t l\u01b0u quan c\u00e1c th\u1ed5 huy\u1ec7n \u1edf Ninh B\u00ecnh. Ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan \u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t qu\u1ea3n ph\u1ee7 v\u00e0 Tri ph\u1ee7, m\u00e0 3 huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 l\u00e0 Ph\u1ee5ng Ho\u00e1, An Ho\u00e1 v\u00e0 L\u1ea1c Th\u1ed5 ch\u01b0a c\u00f3 l\u01b0u quan chia nh\u1eadn. B\u00e8n chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n : huy\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ho\u00e1 thu\u1ed9c ph\u1ee7 nha ki\u00eam l\u00fd, An Ho\u00e1 v\u00e0 L\u1ea1c Th\u1ed5 \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t m\u1ed7i huy\u1ec7n 1 Tri huy\u1ec7n ; gi\u00e1o ch\u1ee9c th\u00ec l\u1ea5y c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n ki\u00eam gi\u1eef.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Ninh B\u00ecnh Tr\u1ea7n V\u0103n Trung v\u00e0 th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean m\u1eadt t\u00e2u : \u201cNg\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5 l\u00e0 b\u1ecdn Qu\u00e1ch V\u0103n M\u1ea1i, B\u00f9i V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Ch\u01b0\u01a1ng t\u1ed1 c\u00e1o r\u1eb1ng th\u1ee7 ph\u1ea1m Qu\u00e1ch C\u00f4ng \u00d4n, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Nhu\u1eadn c\u00f9ng v\u1edbi b\u00e8 \u0111\u1ea3ng th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi gi\u1eb7c, gi\u1ebft tr\u00e2u h\u1ed9i h\u1ecdp \u0103n u\u1ed1ng. Qu\u00e1ch T\u1ea5t Nhu\u1eadn, con t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i, l\u1ea5y con g\u00e1i C\u00f4ng \u00d4n, b\u1eaft b\u1ecdn kia ph\u1ea3i bi\u1ebfu th\u1ecbt, r\u01b0\u1ee3u. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 thu l\u1ea5y \u0111\u01a1n ki\u1ec7n cho v\u1ec1 do th\u00e1m\u201d. Vua m\u1eadt d\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i l\u00e0 gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e2u n\u0103m, d\u00e1m c\u00f4ng nhi\u00ean \u0111\u00f2i l\u1ec5 v\u1eadt, t\u1ed1ng ti\u1ec1n c\u1ee7a, l\u1ea5y v\u1ee3 cho con, \u0111\u00e3 b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta c\u00e1o gi\u00e1c, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn Tr\u1ea7n V\u0103n Trung, B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean trong m\u01b0u c\u01a1 \u0111\u00e1nh b\u1eaft, kh\u00f4ng t\u1eebng t\u00ednh \u0111\u1ebfn, r\u00f5 l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c g\u00ec \u0111\u00e1ng ph\u00f3 th\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ! Ninh B\u00ecnh l\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, kh\u00f4ng ti\u1ec5u tr\u1eeb ngay \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e8 \u0111\u1ea3ng Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i th\u00ec l\u00e0 nu\u00f4i m\u00e3i qu\u00e2n \u00e1c. N\u1ebfu v\u1ed9i k\u1ec3 t\u1ed9i ch\u00fang m\u00e0 \u0111i \u0111\u00e1nh th\u00ec m\u00f9a h\u1ea1 kh\u00ed lam ch\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u01a1ng d\u1eef, kh\u00f4ng nh\u1eefng qu\u00e2n \u0111i kh\u00f4ng ti\u1ec7n, m\u00e0 b\u1ecdn ch\u00fang nghe tin tr\u1ed1n tr\u01b0\u1edbc, c\u0169ng ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3. V\u1ea3 l\u1ea1i, m\u1ed9t d\u1ea3i S\u01a1n \u00c2m b\u1ecb che l\u1ea5p \u0111\u00e3 s\u00e2u. Ngay nh\u01b0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng \u00d4n l\u00e0 ph\u1ec9 ph\u1ea1m ra th\u00fa, may \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n t\u1ed9i, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ec1 ngo\u00e0i quy thu\u1eadn, b\u1ec1 trong ch\u1ed1ng ng\u1ea7m, ngang nhi\u00ean l\u00e0m th\u00f4ng gia v\u1edbi gi\u1eb7c, t\u00e2m \u0111\u1ecba nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng c\u00f2n n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa r\u1ed3i. Nay ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 thu l\u1ea5y l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi khi\u1ebfn h\u1ecd bi\u1ebft uy \u0111\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. \u0110\u1ed1i v\u1edbi h\u1ea1ng nh\u01b0 Qu\u00e1ch V\u0103n M\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u1ee9ng nguy\u00ean \u0111\u01a1n t\u1ed1 c\u00e1o, th\u00ec n\u00ean v\u1ed7 v\u1ec1, y\u00ean \u1ee7i \u01b0u h\u1eadu. Ho\u1eb7c n\u00ean m\u1eadt sai ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n t\u00edn \u0111i d\u00f2 b\u1eaft, ho\u1eb7c n\u00ean ph\u00e1i quan qu\u00e2n sai ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng, t\u00ecm c\u00e1ch l\u00f9ng b\u1eaft, c\u1ed1t sao cho \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i, T\u1ea5t T\u1ebf, v\u00e0 b\u00e8 l\u0169 a t\u00f2ng l\u00e0 b\u1ecdn Qu\u00e1ch C\u00f4ng \u00d4n, C\u00f4ng Nhu\u1eadn \u0111em \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u00e1n nghi\u00eam tr\u1ecb. Th\u1ebf m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 u\u1ef7 th\u00e1c. N\u1ebfu c\u00f3 t\u00ed g\u00ec kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o \u0111\u1ec3 ti\u1ebft l\u1ed9 t\u0103m h\u01a1i, hay d\u00f9 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn a t\u00f2ng m\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m v\u1eabn tr\u1ed1n tho\u00e1t, th\u00ec cu\u1ed1i c\u00f9ng v\u1eabn l\u00e0 v\u00f4 \u00edch cho c\u00f4ng vi\u1ec7c ! C\u1ea7n n\u00ean xem x\u00e9t c\u1ea9n th\u1eadn, tr\u00f9 t\u00ednh cho ch\u00edn, l\u00e0m m\u1ed9t t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Thi\u00eam m\u1eadt t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9t x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m, \u0111\u1ea5t hi\u1ec3m tr\u1edf, lam ch\u01b0\u1edbng n\u1eb7ng. N\u01a1i \u1edf c\u1ee7a b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, l\u1ea1i r\u1ea5t hi\u1ec3m h\u00f3c, b\u1ecdn th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ea1i l\u00e0 th\u00f4ng gia, l\u00e1ng gi\u1ec1ng th\u00e2n thi\u1ebft v\u1edbi ch\u00fang, che gi\u1ea5u l\u1eabn cho nhau. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u1ee7 d\u1ee5, nh\u01b0ng kh\u00f4ng t\u1eebng c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o ra s\u1ee9c d\u1eabn b\u1eaft. Nay b\u1ecdn Qu\u00e1ch V\u0103n M\u1ea1i ra m\u1eb7t t\u1ed1 c\u00e1o, \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng l\u00f2ng b\u1ecdn kia, th\u00ec ch\u1eafc c\u00f3 c\u01a1 c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady, ngh\u0129 n\u00ean m\u1eadt g\u1ecdi b\u1ecdn V\u0103n M\u1ea1i \u0111\u1ebfn, v\u1ed7 v\u1ec1, y\u00ean \u1ee7i r\u1ed3i g\u1ea1n h\u1ecfi s\u00e0o huy\u1ec7t b\u1ecdn T\u1ea5t C\u00f4ng, d\u1ed7 cho tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng, sai c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ed5 d\u00e2n h\u1ee3p s\u1ee9c b\u00ed m\u1eadt b\u1eaft l\u1ea5y, ho\u1eb7c sai b\u1ecdn V\u0103n M\u1ea1i d\u1eabn \u0111\u01b0\u1eddng cho quan qu\u00e2n, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu u\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi tin c\u1ea9n \u0111i d\u00f2 b\u1eaft th\u00ec d\u00f9 c\u00f3 \u0111\u1ebfn t\u1ea1i ch\u1ed7 \u0111i n\u1eefa, nh\u01b0ng s\u1ee9c \u0111u\u1ed1i, th\u1ebf c\u00f4, c\u0169ng kh\u00f3 tr\u1edf tay \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu ph\u00e1i quan qu\u00e2n \u0111i, \u00e9p ph\u1ea3i b\u00e1o d\u1eabn, th\u00ec ch\u01b0a ch\u1eafc th\u1ed5 nh\u00e2n \u0111\u00e3 th\u1ef1c l\u00f2ng, ch\u1ecbu h\u1ebft s\u1ee9c. L\u00e0m nh\u01b0 hai c\u00e1ch \u1ea5y s\u1ee3 ch\u01b0a ti\u1ec7n\u201d.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y c\u01a1 nghi ch\u01b0a \u0111\u00fang, l\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung, B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng l\u00e0 l\u0169 ti\u1ec3u y\u00eau, quy\u1ebft kh\u00f4ng d\u00e1m ra kh\u1ecfi S\u01a1n \u00c2m m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 v\u00ec n\u00fai khe v\u1eafng v\u1ebb, xa c\u00e1ch, n\u00ean d\u1ec5 l\u00e9n l\u00fat. Nay \u0111\u01b0\u01a1ng gi\u1eefa m\u00f9a h\u1ea1, ch\u01b0a ti\u1ec7n \u0111\u1ed9ng binh, hu\u1ed1ng chi l\u1ea1i l\u00e0 n\u01a1i hi\u1ec3m tr\u1edf xa x\u00f4i, ph\u1ea3i c\u00f3 th\u1ed5 d\u00e2n quen thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 h\u01b0\u1edbng d\u1eabn, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i ch\u1ecbu tr\u1ecdng tr\u00e1ch m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft chia lo v\u1edbi tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u00ec ch\u1ee9c ph\u1eadn \u0111\u1ec3 \u0111\u00e2u ? V\u1ea3 l\u1ea1i, th\u1ed5 ty h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i t\u1eebng ch\u1ecbu quan ch\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh v\u1ed1n kh\u00f4ng \u00edt, trong \u0111\u00f3 h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb c\u1ea3m \u01a1n, quy thu\u1eadn, t\u1ef1 nguy\u1ec7n \u0111i gi\u1ebft gi\u1eb7c l\u1eadp c\u00f4ng hay sao ? Ch\u1ec9 t\u1ea1i b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u1ebft l\u00f2ng v\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u1ec3 h\u1ecd c\u1ea3m k\u00edch c\u1ed1 g\u1eafng \u0111\u00f3 th\u00f4i ! Chu\u1ea9n cho m\u1eadt g\u1ecdi ngay b\u1ecdn t\u1ed1 c\u00e1o l\u00e0 Qu\u00e1ch V\u0103n M\u1ea1i \u0111\u1ebfn, tuy\u00ean Ch\u1ec9 ban khen. R\u1ed3i h\u1ecfi r\u00f5 b\u1ecdn T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i \u1edf s\u00e0o huy\u1ec7t n\u00e0o ; c\u00f3 nh\u1eefng c\u1eed \u0111\u1ed9ng g\u00ec ; th\u01b0\u1eddng \u1ea9n hi\u1ec7n \u1edf n\u01a1i n\u00e0o ; nh\u1eefng th\u1ed5 ty th\u1ed5 m\u1ee5c th\u00e2n t\u00edn m\u00e0 ch\u00fang n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a nh\u01b0 b\u1ecdn Qu\u00e1ch C\u00f4ng \u00d4n, C\u00f4ng Nhu\u1eadn \u0111\u00f3 g\u1ed3m c\u00f3 m\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi ; th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi s\u1ee3 ph\u1ee5c ch\u00fang n\u00f3 hay \u0111\u00e3 kh\u00f4ng thu\u1eadn theo ; nay mu\u1ed1n b\u1eaft hai t\u00ean ph\u1ea1m \u1ea5y, n\u00ean l\u00e0m c\u00e1ch g\u00ec \u0111\u1ec3 d\u1ec5 th\u00e0nh c\u00f4ng, b\u1ea3o h\u1ecd nh\u1ea5t nh\u1ea5t tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng. L\u1ea1i x\u00e9t k\u1ef9 trong \u0111\u00e1m th\u1ed5 ty, ch\u1ecdn l\u1ea5y m\u1ed9t, hai ng\u01b0\u1eddi th\u1ef1c l\u00f2ng, th\u1ef1c s\u1ee9c, c\u00f3 th\u1ec3 tin d\u00f9ng l\u00e0m t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc, th\u00ec m\u1eadt b\u1ea3o h\u1ecd bi\u1ebft : b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i mang t\u1ed9i r\u1ea5t n\u1eb7ng, ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng tha gi\u1ebft. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 treo gi\u1ea3i tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng : ai b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c hai t\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i \u1ea5y, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 100 l\u1ea1ng b\u1ea1c, cho l\u00e0m quan l\u1ee5c ph\u1ea9m. Nay th\u01b0\u1edfng h\u1eadu h\u01a1n : ai b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, th\u01b0\u1edfng 1.000 quan ti\u1ec1n ; Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i, th\u01b0\u1edfng 500 quan ; l\u1ea1i cho l\u00e0m quan ch\u1ee9c nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc. Th\u1ef1c v\u00ec cho r\u1eb1ng m\u1ea7m \u00e1c kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng d\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean kh\u00f4ng ti\u1ebfc tr\u1ecdng th\u01b0\u1edfng. B\u1ecdn ch\u00fang \u0111\u00e3 ch\u1ecbu \u01a1n d\u00e0y c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh n\u00ean ra s\u1ee9c v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh : n\u1ebfu t\u1ef1 nguy\u1ec7n b\u1eaft ch\u00e9m hai t\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3n l\u1ea5y th\u01b0\u1edfng th\u00ec c\u00e0ng t\u1ed1t, n\u1ebfu ra s\u1ee9c m\u1ed9t m\u00ecnh kh\u00f3 l\u00e0m, th\u00ec xin h\u01b0\u1edbng d\u1eabn quan qu\u00e2n, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn tu\u1ea7n th\u00e1ng 5, th\u00e1ng 6, ho\u1eb7c v\u00e0o th\u00e1ng n\u00e0o \u0111\u00f3, khi lam ch\u01b0\u1edbng \u0111\u00e3 nh\u1eb9, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, cho c\u1ee9 th\u1ef1c tr\u00ecnh b\u00e0y. R\u1ed3i [c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i] li\u1ec7u t\u00ednh cho ch\u00edn, n\u1ebfu c\u00f3 th\u1ec3 th\u1eeba c\u01a1 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec chu\u1ea9n cho m\u1ed9t m\u1eb7t l\u00e0m ngay, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean. N\u1ebfu xem c\u01a1 h\u1ed9i c\u00f2n ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i m\u1ed9t ch\u00fat, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y xem c\u01a1 m\u01b0u \u0111\u00e3 ngh\u0129, l\u00e0m t\u1eadp m\u1eadt t\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, b\u1ecdn Trung m\u1eadt t\u00e2u : \u201cC\u00f3 cha con th\u1ed5 ty Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ti\u1ebfp \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, xin ra s\u1ee9c d\u1eabn qu\u00e2n l\u00ednh \u0111i b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i. V\u1eady ngh\u0129 n\u00ean ph\u00e1i bi\u1ec1n binh th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn s\u00e0o huy\u1ec7t gi\u1eb7c \u1edf S\u01a1n \u00c2m, tu\u1ef3 c\u01a1 v\u00e2y b\u1eaft\u201d. Vua th\u1ea5y ti\u1ebft tr\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng gi\u1eefa m\u00f9a h\u1ea1, ch\u01b0a n\u00ean \u0111\u1ed9ng binh v\u1ed9i. Sai tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft th\u01b0\u1edfng cho cha con Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ti\u1ebfp m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 b\u1ed9 \u00e1o sa t\u1ed1t v\u00e0 5 \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long h\u1ea1ng l\u1edbn khi\u1ebfn cho c\u1ea3m kh\u00edch b\u1ed9i ph\u1ea7n, b\u00ed m\u1eadt t\u00ednh vi\u1ec7c b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i \u0111\u1ec3 l\u1eadp c\u00f4ng. \u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng th\u00e1ng 7, th\u00e1ng 8, [c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i] \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc, s\u1ebd gi\u00e1ng Ch\u1ec9 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>S\u00e1ch phong truy t\u1eb7ng b\u00e0 nguy\u00ean ph\u1ed1i((1) Nguy\u00ean ph\u1ed1i : v\u1ee3 c\u1ea3.1) l\u00e0 Chi\u00eau nghi H\u1ed3 th\u1ecb (t\u1ee9c Nh\u00e2n ho\u00e0ng h\u1eadu((2) T\u1ee9c v\u1ee3 Minh M\u1ec7nh.2)) l\u00e0m Th\u1ea7n phi. (S\u00e1ch l\u00e0m b\u1eb1ng b\u1ea1c r\u00f2ng, m\u1ea1 v\u00e0ng). S\u00e1ch v\u0103n r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm ngh\u0129 : th\u00e1nh nh\u00e2n d\u1ef1a v\u00e0o l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ch\u1ebf ra l\u1ec5, \u0111\u00f4n h\u1eadu \u0111\u1ea1o th\u01b0\u1eddng. B\u1eadc v\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 tr\u1ecdng \u0111\u01b0\u1eddng nh\u00e2n h\u1eadu m\u00e0 ban \u01a1n khen, n\u00eau b\u1eadc kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng. Gi\u1edd l\u00e0nh \u0111\u00e3 ch\u1ecdn, s\u00e1ch phong ban ra. Nh\u1edb nguy\u00ean t\u1eb7ng Chi\u00eau Nghi H\u1ed3 th\u1ecb x\u01b0a : c\u1eeda t\u01b0\u1edbng n\u1ed5i danh, qu\u1ef3nh dao ch\u1ea5t qu\u00fd. B\u00e0i khu\u00ea ch\u00e2m((3) Khu\u00ea ch\u00e2m : b\u00e0i ch\u00e2m khuy\u00ean d\u1ea1y \u0111\u00e0n b\u00e0.3) gi\u1eef n\u01a1i ti\u1ec1m \u0111\u1ec3((4) Ti\u1ec1m \u0111\u1ec3 : N\u01a1i \u1edf c\u1ee7a th\u00e1i t\u1eed khi ch\u01b0a l\u00ean ng\u00f4i vua.4), \u0111\u1ee9c t\u1ed1t n\u1ed5i b\u1eadt \u1edf \u0111\u1ed3 \u0111eo b\u1eb1ng ng\u1ecdc v\u0169, ng\u1ecdc h\u00e0nh. B\u00f3ng c\u1ea3 che m\u00e1t c\u00e0nh th\u01a1m, Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh th\u1ea5y \u1edf \u0111\u00f4ng con nhi\u1ec1u ch\u00e1u. Thoa v\u00e0ng t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 gi\u1ea5u v\u1ebb \u0111\u1eb9p, ng\u00f2i b\u00fat n\u1eef s\u1eed c\u00f2n \u0111\u1ec3 d\u1ea5u th\u01a1m. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc ban \u01a1n, truy t\u1eb7ng th\u00eam t\u00f4n tr\u1ecdng l\u1ec5 th\u1edd c\u00fang l\u00e2u d\u00e0i. Ng\u00e0y nay cung giai((5) Cung giai : ph\u1ea9m tr\u1eadt trong cung s\u1eafp x\u1ebfp theo th\u1ee9 t\u1ef1 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi.5) m\u1edbi \u0111\u1ecbnh, thanh danh vinh hi\u1ec3n c\u00e0ng th\u01a1m \u0111\u1ebfn ti\u1ec1m linh. L\u1ea1i ban s\u1eafc ch\u01b0\u01a1ng, \u01a1n th\u00eam nhu\u1ea7n th\u1ea5m. Nay \u0111\u1eb7c c\u00e1ch t\u1ea5n phong ng\u01b0\u01a1i((6) Ch\u1ec9 Chi\u00eau Nghi H\u1ed3 th\u1ecb.6) l\u00e0m Th\u1ea7n phi, v\u1eabn \u0111\u1eb7t t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 Thu\u1eadn \u0110\u1ee9c. Mong theo m\u1ec7nh vua s\u1ee7ng \u00e1i, k\u00ednh nh\u1eadn danh hi\u1ec7u t\u00f4n x\u01b0ng. M\u1ed9t ch\u1eef s\u1eafc phong th\u00eam, y\u00ean \u1ee7i h\u01b0\u01a1ng h\u1ed3n ch\u00edn su\u1ed1i ; ngh\u00ecn n\u0103m h\u01b0ng th\u1ecbnh c\u00f2n m\u00e3i vinh quang c\u00f5i \u0111\u1eddi. K\u00ednh thay !\u201d Sai Ch\u01b0\u1edfng Ti\u1ec1n qu\u00e2n Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m sung l\u00e0m Ch\u00e1nh s\u1ee9, Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5 Phan Huy Th\u1ef1c l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9, c\u1ea7m c\u1edd ti\u1ebft, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1n th\u1edd [Chi\u00eau Nghi H\u1ed3 th\u1ecb] l\u00e0m l\u1ec5 tuy\u00ean phong.<\/p>\n<p>T\u1ea5n phong : Hi\u1ec1n t\u1ea7n Ng\u00f4 th\u1ecb l\u00e0m Hi\u1ec1n phi ; ngo\u00e0i ra \u0111\u01b0\u1ee3c phong t\u1eeb trang t\u1ea7n \u0111\u1ebfn t\u00e0i nh\u00e2n g\u1ed3m 26 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n<\/a> CLXIX \u2013 169<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>B\u00ednh Th\u00e2n, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 17 [1836], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 5, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. Theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u00f3 hai l\u1ea7n \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u v\u00e0o m\u1ed3ng 1 v\u1edbi ng\u00e0y r\u1eb1m v\u00e0 c\u00f3 4 l\u1ea7n th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u (ng\u00e0y m\u1ed3ng 5, ng\u00e0y 25 ; ng\u00e0y 11, ng\u00e0y 21). B\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u1ec1u theo k\u1ef3 h\u1ea1n, l\u00e0m th\u1ebb b\u00e0i \u0111\u01b0a m\u1eddi tr\u01b0\u1edbc. Sau v\u00ec th\u1ea5y phi\u1ec1n ph\u1ee9c, m\u1edbi ra l\u1ec7nh : ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u00e0y \u0111\u1ea1i tri\u1ec1u v\u00e0 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n thi\u1ebft ph\u1ea3i thi\u1ebft tri\u1ec1u th\u00ec mi\u1ec5n. \u0110\u1ebfn nay, chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ec5 : m\u1ed7i n\u0103m c\u1ee9 m\u1ed3ng 1 v\u00e0 ng\u00e0y r\u1eb1m h\u1eb1ng th\u00e1ng, kh\u00f4ng g\u1eb7p nh\u1eefng l\u1ec5 ti\u1ebft th\u1edd c\u00fang v\u00e0 kh\u00e1nh h\u1ea1, h\u1ec5 \u0111\u1ebfn nh\u1eadt k\u1ef3 th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u00e0y l\u1ed7 b\u1ed9 \u1edf s\u00e2n \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 c\u00e1c t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng c\u00f9ng v\u1edbi v\u0103n t\u1eeb th\u1ef1 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u1ebfn khoa \u0111\u1ea1o v\u00e0 v\u00f5 t\u1eeb th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u m\u1eb7c \u00e1o c\u00f3 b\u1ed5 t\u1eed, theo ban th\u1ee9 \u0111\u1ebfn chi\u00eam b\u00e1i. L\u00e0m l\u1ec5 xong, c\u00e1c nha theo th\u1ee9 t\u1ef1, t\u00e2u vi\u1ec7c. (Nha n\u00e0o c\u00f3 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng c\u1ea7n t\u00e2u, th\u00ec 1 vi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan \u0111em b\u1ea3n ch\u00ednh ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb, \u0111\u00e3 ni\u00eam phong t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0o ph\u00eda t\u1ea3 gian gi\u1eefa, quay m\u1eb7t v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng b\u1eafc, qu\u1ef3 d\u00e2ng. Vi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan N\u1ed9i c\u00e1c ti\u1ebfp l\u1ea5y, m\u1edf ni\u00eam phong, chuy\u1ec3n ti\u1ebfn l\u00ean \u00e1n ng\u1ef1, m\u1edf r\u1ed9ng ra. Vi\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng quan kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u \u0111\u1ee9ng d\u1eady, r\u1ea3o b\u01b0\u1edbc sang b\u00ean, \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 t\u00e2u vi\u1ec7c, c\u00f9ng \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ea3n nha \u0111\u1ec1u qu\u1ef3 xu\u1ed1ng. R\u1ed3i tuy\u00ean \u0111\u1ecdc ph\u00f3 b\u1ea3n, v\u00e2ng l\u0129nh ch\u1ec9 d\u1ee5, \u0111\u0103ng k\u00fd \u0111\u1ec3 tu\u00e2n l\u00e0m. Vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng c\u1ea7n di\u1ec7n t\u00e2u). Ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh n\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng n\u00e0y. N\u1ebfu vua \u0111i tu\u1ea7n du trong Kinh k\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i, g\u1eb7p m\u1ed3ng 1, ng\u00e0y r\u1eb1m, \u1edf n\u01a1i h\u00e0nh t\u1ea1i \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n \u0111\u1eb7t tri\u1ec1u nghi.<\/p>\n<p>Tri huy\u1ec7n Ph\u01b0\u1edbc An thu\u1ed9c Bi\u00ean H\u00f2a, L\u00ea C\u00f4ng Huy, c\u00f3 con c\u00f4ng tr\u1eafng. Nh\u00e2n Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1 Kinh, nh\u1edd \u0111em ti\u1ebfn. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cLo\u00e0i c\u1ea7m n\u00e0y tr\u1eabm v\u1ed1n kh\u00f4ng qu\u00fd, nh\u01b0ng t\u1eeb x\u01b0a c\u0169ng cho l\u00e0 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho 10 l\u1ea1ng b\u1ea1c\u201d.<\/p>\n<p>Ti\u1ebft \u0110oan d\u01b0\u01a1ng. Quan ngo\u00e0i, t\u1eeb T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u1ebfn Tri huy\u1ec7n, tr\u00ean 10 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 y\u1ebfn. Vua th\u00e2n l\u00e0m b\u00e0i th\u01a1 ng\u1ee5 \u00fd khuy\u00ean g\u1eafng l\u1eabn nhau, sai N\u1ed9i c\u00e1c sao l\u1ee5c ph\u00e2n ph\u00e1t cho h\u1ecd.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, cho th\u1ed5 ty c\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 v\u00e0o y\u1ebft ki\u1ebfn, h\u1ecfi h\u1ecd t\u00ean, quan h\u00e0m v\u00e0 n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i v\u00e0o Kinh chi\u00eam c\u1eadn, l\u00e0 do quan t\u1ec9nh sai \u0111i, hay t\u1ef1 \u00fd t\u00ecnh nguy\u1ec7n ?\u201d H\u1ecd th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn th\u1ea7n h\u1ebbo l\u00e1nh \u1edf n\u01a1i bi\u00ean vi\u1ec5n, \u0111\u00e3 l\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd \u01a1n che ch\u1edf, thi\u1ebft tha mong chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng, nh\u01b0ng ch\u01b0a \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay k\u00ednh g\u1eb7p kh\u00e1nh ti\u1ebft, \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n v\u1ec1 Kinh chi\u00eam b\u00e1i, ng\u01b0\u1edbc nh\u00ecn \u0111\u1ee9c ho\u00e1 t\u00e1c th\u00e0nh c\u1ee7a th\u00e1nh th\u01b0\u1ee3ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do ai sai khi\u1ebfn\u201d. Vua \u00e2n c\u1ea7n y\u00ean \u1ee7i. Khi h\u1ecd ra r\u1ed3i, vua s\u1eafc sai b\u1ed9 L\u1ec5 truy\u1ec1n d\u1ee5 : ai mu\u1ed1n \u1edf l\u1ea1i Kinh ho\u1eb7c v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n \u0111\u1ec1u cho tu\u1ef3 \u00fd. Sau \u0111\u00f3 b\u1ecdn th\u1ed5 Tri ph\u1ee7 Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i c\u01a1 Th\u00e1i h\u00f9ng thu\u1ed9c Th\u00e1i Nguy\u00ean l\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u1eadn 8 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u xin \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua b\u00e8n chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 Binh, b\u1ea1t b\u1ed5 Nguy\u1ec5n V\u0103n Bi\u1ec3u v\u00e0 N\u00f4ng V\u0103n V\u1eadn l\u00e0m Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, l\u0129nh c\u00f4ng vi\u1ec7c Cai \u0111\u1ed9i ; c\u00f2n th\u00ec b\u1ed5 l\u00e0m Thi\u00ean h\u1ed9, B\u00e1 h\u1ed9, sung bi\u1ec7n Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, ph\u00e1i theo qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u00e1c b\u1ea3o \u0111\u1ec3 h\u1ecdc t\u1eadp.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i ngh\u0129 : b\u1ecdn h\u1ecd xa nh\u00e0, xa qu\u00ea, sinh tr\u01b0\u1edfng ch\u1ed1n s\u01a1n l\u00e2m, ch\u01b0a quen th\u1ee7y th\u1ed5 Kinh k\u1ef3, b\u00e8n d\u1ee5 sai : n\u1ebfu ai mu\u1ed1n l\u01b0u l\u1ea1i \u1edf Kinh, ch\u1edd 1, 2 n\u0103m sau, xin ngh\u1ec9 v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n, ho\u1eb7c ngay b\u00e2y gi\u1edd, xin ngh\u1ec9 gi\u1ea3 h\u1ea1n 3 th\u00e1ng, r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u1ebfn cung ch\u1ee9c, \u0111\u1ec1u cho tu\u1ef3 nguy\u1ec7n v\u1ecdng.<\/p>\n<p>L\u00e1t l\u1ea1i s\u00e2n \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh (tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng g\u1ea1ch B\u00e1t Tr\u00e0ng, nay l\u1ea1i l\u00e1t b\u1eb1ng g\u1ea1ch vu\u00f4ng Trung Qu\u1ed1c). L\u1ea1i sai l\u00e1t g\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ed1 b\u1ed1n m\u1eb7t ngo\u00e0i h\u00e0o Kim Th\u1ee7y \u1edf Ho\u00e0ng th\u00e0nh (d\u00f9ng g\u1ea1ch B\u00e1t Tr\u00e0ng, chi\u1ec1u ngang m\u1ed7i \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u 7 vi\u00ean ; hai b\u00ean \u0111\u1ec1u hai l\u1ea7n th\u00e0nh g\u1ea1ch, d\u00e0i 687 tr\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh h\u1ea1n \u0111i v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ea5y nay thuy\u1ec1n ch\u1edf v\u1eadt h\u1ea1ng c\u1ee7a c\u00f4ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u00ec ch\u1eadm tr\u1ec5, l\u00e0m l\u1ee1 vi\u1ec7c, cho n\u00ean ph\u1ea3i l\u1eadp ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh r\u00f5 r\u00e0ng : n\u0103m n\u00e0o ph\u1ea3i \u00e1p t\u1ea3i 1 l\u1ea7n ho\u1eb7c 2 l\u1ea7n, n\u00ean kh\u1edfi h\u00e0nh th\u00e1ng n\u00e0o, tr\u1edf v\u1ec1 th\u00e1ng n\u00e0o, v\u00e0 k\u1ef3 h\u1ea1n nh\u1eadn l\u0129nh, giao n\u1ed9p ra sao, th\u00ec hai b\u1ed9 H\u1ed9, C\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi T\u00e0o ch\u00ednh v\u00e0 b\u00e0n k\u1ef9. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ph\u00e1i \u0111i c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean tr\u1edf v\u1ec1 Nam, c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ph\u00e1i \u0111i c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Ngh\u1ec7 An tr\u1edf ra B\u1eafc, k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111i kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00e0o Kinh, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf l\u1ea1i ch\u1edd th\u00e0nh \u0111o\u00e0n, th\u00ec \u0111\u1ec1u ch\u1ec9nh l\u00fd \u1edf s\u1edf t\u1ea1i cho th\u00edch \u0111\u00e1ng, r\u1ed3i \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c \u0111\u1ec3 thu\u1eadn ti\u1ec7n ra \u0111i, cho k\u1ecbp chi\u1ec1u gi\u00f3. Sau \u0111\u00f3 chu\u1ea9n y ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m c\u00e1c thuy\u1ec1n c\u00f4ng do Kinh ph\u00e1i hay t\u1ec9nh ph\u00e1i v\u00e0 c\u1ee7a Nam t\u00e0o, B\u1eafc t\u00e0o, n\u0103m n\u00e0o v\u1eadn t\u1ea3i 1 l\u1ea7n, th\u00ec th\u00e1ng 7 \u0111i, th\u00e1ng 5 tr\u1edf v\u1ec1 ; ch\u1edf 2 l\u1ea7n th\u00ec l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, th\u00e1ng 3 \u0111i, th\u00e1ng 4 v\u1ec1 ; l\u1ea7n sau, th\u00e1ng 5 \u0111i, th\u00e1ng 6 v\u1ec1. Th\u00e1ng 3, nh\u1eb1m tr\u01b0\u1edbc, sau ti\u1ebft C\u1ed1c v\u0169((1) C\u1ed1c v\u0169 : th\u1eddi ti\u1ebft \u201cm\u01b0a r\u00e0o\u201d kho\u1ea3ng 20-21 th\u00e1ng 4 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch.1) ; th\u00e1ng 4, nh\u1eb1m tr\u01b0\u1edbc, sau ti\u1ebft Ti\u1ec3u m\u00e3n((2) Ti\u1ec3u m\u00e3n : m\u1ed9t th\u1eddi ti\u1ebft kho\u1ea3ng 21-22 th\u00e1ng 5 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch.2) ; th\u00e1ng 5, nh\u1eb1m tr\u01b0\u1edbc, sau ti\u1ebft H\u1ea1 ch\u00ed((3) H\u1ea1 ch\u00ed : m\u1ed9t th\u1eddi ti\u1ebft kho\u1ea3ng 21-22 th\u00e1ng 6 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch.3) ; th\u00e1ng 6, nh\u1eb1m tr\u01b0\u1edbc, sau ti\u1ebft \u0110\u1ea1i th\u1eed((4) \u0110\u1ea1i th\u1eed : m\u1ed9t th\u1eddi ti\u1ebft kho\u1ea3ng 23-24 th\u00e1ng 7 d\u01b0\u01a1ng l\u1ecbch.4), \u0111\u1ec1u l\u1ea5y m\u1ed3ng 6, m\u1ed3ng 7 l\u00e0m chu\u1ea9n \u0111\u00edch. C\u00f2n k\u1ef3 h\u1ea1n nh\u1eadn l\u0129nh v\u00e0 giao n\u1ed9p : \u1edf Kinh, do c\u00e1c nha t\u1ed1ng, thu ; \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec1u h\u1ea1n 10 ng\u00e0y.<\/p>\n<p>Ch\u1ebf c\u1ea5p \u201cd\u1ea5u ki\u1ec1m h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng\u201d (\u1ea5n tri\u1ec7n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng kh\u1eafc 6 ch\u1eef \u201cT\u1ee9 nha h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ki\u1ec1m c\u00e1i\u201d) cho b\u1ed1n nha H\u1ed9 b\u1ed9, C\u00f4ng b\u1ed9, \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n v\u00e0 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, do b\u1ed9 H\u1ed9 k\u00ednh gi\u1eef. Ph\u00e0m b\u1ed1n nha ki\u1ec3m so\u00e1t x\u00e9t nghi\u1ec7m c\u00e1c c\u1eeda \u1edf kho, th\u00ec d\u00f9ng \u0111\u00f3ng v\u00e0o ch\u1ed7 s\u1ed1 m\u1ee5c trong t\u1edd phi\u1ebfn, t\u1edd t\u1ea5u.<\/p>\n<p>H\u00e0 N\u1ed9i, Cao B\u1eb1ng m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 Nam, m\u1ed7i t\u1ec9nh 50 ng\u01b0\u1eddi ; chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 \u0111\u1ed9i th\u1ee9 3 v\u1ec7 Cao B\u1eb1ng. H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 500 ng\u01b0\u1eddi ; chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m H\u1eefu c\u01a1 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Ban s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y \u0111\u00e1 cho Lang trung b\u1ed9 Binh Nguy\u1ec5n Song Thanh. Vua n\u00f3i : \u201cNguy\u1ec5n Song Thanh do khoa m\u1ee5c xu\u1ea5t th\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc, theo \u0111i tr\u1eadn, Thanh \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u1ea7m s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang b\u1eafn gi\u1ebft gi\u1eb7c, tr\u1eabm r\u1ea5t khen, n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch th\u01b0\u1edfng cho, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u00e1c quan v\u0103n\u201d.<\/p>\n<p>Sai Kinh do\u00e3n \u0111i thay l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t, nh\u1eb1m ng\u00e0y Canh D\u1ea7n th\u00e1ng n\u00e0y l\u00e0m l\u1ec5. G\u1eb7p th\u1eddi ti\u1ebft n\u1eafng g\u1eaft qu\u00e1, vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cKhi ch\u00ednh m\u00ecnh c\u00e0y t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, tr\u1eabm c\u00e0y \u0111i 3 \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00e0y l\u1ea1i 3 \u0111\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m m\u1ec7t, nh\u01b0ng c\u00f4ng khanh ch\u1ea5p s\u1ef1, v\u0103n v\u00f5 theo h\u1ea7u kh\u00f4ng kh\u1ecfi n\u1eafng nh\u1ecdc. V\u1eady chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y \u1ea5y, d\u00f9ng Kinh do\u00e3n l\u00e0m thay\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n du c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, h\u00f4m sau, tr\u1edf v\u1ec1. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm, nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111i tu\u1ea7n du trong Kinh k\u1ef3, ch\u00ednh m\u1eaft th\u1ea5y x\u00e3 th\u00f4n 2 b\u1edd s\u00f4ng th\u1eafp \u0111u\u1ed1c, \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng, qu\u1ef3 l\u1ea1y \u0111\u01b0a \u0111\u00f3n. \u0110\u00f3 tuy l\u00e0 l\u00f2ng d\u00e2n ta tha thi\u1ebft t\u00f4n k\u00ednh vua, th\u00e2n m\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean, nh\u01b0ng ng\u00e0y \u0111\u00eam ph\u1ea3i ch\u1edd \u0111\u1ee3i \u1edf b\u1edd s\u00f4ng, l\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i t\u00e1c gi\u00e0 nua ph\u1ea3i d\u00e3i gi\u00f3, b\u00eau n\u1eafng, tr\u1eabm r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng. V\u1eady sai b\u1ed9 L\u1ec5 truy\u1ec1n Ch\u1ec9 : t\u1eeb nay h\u1ec5 c\u00f3 \u0111i tu\u1ea7n, nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i qua n\u01a1i n\u00e0o, l\u00fac m\u1edbi \u0111i th\u00ec cho theo th\u01b0\u1eddng l\u1ec7, qu\u1ef3 \u0111\u00f3n ; khi ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i qua r\u1ed3i th\u00ec cho v\u1ec1 l\u00e0ng y\u00ean ngh\u1ec9. Khi vua h\u1ed3i loan, s\u1ebd l\u1ea1i qu\u1ef3 ti\u1ec5n, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u1edf l\u1ea1i \u0111\u1ee3i ch\u1edd. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1eddng xa kh\u00f4ng k\u1ecbp, th\u00ec th\u1ebf n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 t\u1eeb 70 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 ph\u1ea3i \u0111\u00f3n v\u00e0 \u0111\u01b0a, ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t l\u1ea7n \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh c\u0169ng \u0111\u1ee7. Kh\u00f4ng n\u00ean c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 y\u1ebfu. C\u00f2n gi\u1eefa ban ng\u00e0y m\u00e0 \u0111\u1ed1t \u0111u\u1ed1c th\u00ec v\u00f4 v\u1ecb m\u00e0 ph\u00ed, n\u00ean th\u00f4i \u0111i\u201d. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u1ed9 : t\u1eeb nay, h\u1ec5 vua c\u00f3 \u0111i tu\u1ea7n du, tu\u1ef3 l\u00e2u hay ch\u00f3ng, xa hay g\u1ea7n, n\u00ean li\u1ec7u t\u00e2u xin c\u1ea5p th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u00e1i qu\u1ef3 \u0111\u00f3n \u0111\u01b0a \u1edf d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec3 bi\u1ebft tr\u1eabm m\u1ed7i khi \u0111i tu\u1ea7n h\u00e0nh ho\u1eb7c du l\u00e3m, kh\u00f4ng bao gi\u1edd kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u00e2n ta.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Y\u00ean Tr\u1ea7n Quang D\u01b0\u01a1ng gi\u00e0 y\u1ebfu, b\u1eaft ph\u1ea3i v\u1ec1 h\u01b0u. L\u1ea5y nguy\u00ean V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00ecn thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>D\u00f9ng nguy\u00ean V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 B\u1eafc Ninh l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u01b0, l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Ph\u00fa Y\u00ean. Th\u0103ng nguy\u00ean V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu th\u0103ng l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m.<\/p>\n<p>Nam K\u1ef3 Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf t\u00e2u n\u00f3i : \u201cPh\u00f3 l\u00e3nh binh Gia \u0110\u1ecbnh, Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u1ed9i, c\u00f3 tu\u1ed5i, s\u1ee9c \u0111\u00e3 y\u1ebfu, l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1eadm ch\u1ea1p, xin n\u00ean b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u. C\u00f3 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ti\u1ebfn, nhanh nh\u1eb9n, gi\u1ecfi giang, l\u1ea1i c\u00f3 chi\u1ebfn c\u00f4ng, v\u1eady xin sung b\u1ed5 l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Gia \u0110\u1ecbnh. L\u1ea1i c\u00f3 Cai \u0111\u1ed9i Tr\u1ea7n V\u0103n Qu\u1ea3n \u0111\u00e3 t\u1eebng tr\u1ea3i tr\u1eadn m\u1ea1c, v\u1eady xin cho th\u0103ng th\u1ee5 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 H\u1eadu b\u1ea3o\u201d. Vua cho vi\u1ec7c \u1ea5y l\u00e0 ph\u1ea3i. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c khanh v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c, ngay m\u1ed9t vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 th\u1ea5y c\u00f3 l\u00f2ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, trung th\u1ef1c v\u00ec n\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 t\u00ean nh\u0169ng l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 T\u1ed1ng H\u1eefu T\u00e0i nh\u00e2n \u0111\u01b0a quy th\u1ee9c \u0111\u1ea1c \u0111i\u1ec1n, s\u00e1ch nhi\u1ec5u l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u1ee7a d\u00e2n. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, b\u1ecdn Gi\u1ea3ng li\u1ec1n \u0111em ch\u00e9m \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng r\u0103n. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, vua khen ph\u1ea3i. (T\u1ed1ng H\u1eefu T\u00e0i l\u00e0 l\u1ea1i vi\u00ean ph\u1ee7 Ki\u1ebfn An, can \u00e1n theo ngu\u1ef5, \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u l\u1ef1c chu\u1ed9c t\u1ed9i. Vua ph\u00ea b\u00ean c\u1ea1nh t\u00ean h\u1eafn trong t\u1eadp t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201cCho d\u1eddi c\u00e2y g\u1ed7, t\u1ecf ra m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u0111\u00e1ng tin ((1), (2) L\u1ea5y t\u00edch Th\u01b0\u01a1ng \u01af\u1edfng \u0111\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c mu\u1ed1n bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i ph\u00e1p lu\u1eadt, s\u1ee3 d\u00e2n kh\u00f4ng tin, b\u00e8n d\u1ef1ng c\u00e2y g\u1ed7 v\u00e0 treo th\u01b0\u1edfng 10 l\u1ea1ng v\u00e0ng cho ai d\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb c\u1eeda Nam \u0111\u1ebfn c\u1eeda B\u1eafc. D\u00e2n l\u1ea5y l\u00e0m s\u1eedng s\u1ed1t, kh\u00f4ng ai ch\u1ecbu d\u1eddi. Gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng l\u1ea1i t\u0103ng l\u00ean 50 l\u1ea1ng v\u00e0ng. C\u00f3 1 ng\u01b0\u1eddi d\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u00e0 l\u0129nh \u0111\u00fang s\u1ed1 v\u00e0ng \u0111\u00e3 treo th\u01b0\u1edfng. \u00fd n\u00f3i b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111ang gi\u1eef s\u1ef1 tin th\u1eadt trong vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n, th\u1ebf m\u00e0 t\u00ean T\u1ed1ng H\u1eefu T\u00e0i l\u1ea1i d\u00e1m \u0111em th\u00e2n l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ea1m ph\u00e1p \u0111\u1ec3 th\u1eed lu\u1eadt l\u1ec7 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc.1). N\u00f3 d\u00e1m l\u1ea5y th\u00e2n \u0111\u1ec3 th\u1eed ph\u00e1p lu\u1eadt (2). Kh\u00f4ng cho k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi, k\u00edn \u0111\u00e1o tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp\u201d).<\/p>\n<p>Kinh s\u01b0 m\u01b0a gi\u00f3 l\u1edbn. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, s\u1ed1 ti\u1ec1n, g\u1ea1o c\u1ee7a kho B\u1eafc K\u1ef3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Hai l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Kinh g\u1ea7n 200 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n. Duy c\u00f3 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u1ea3i v\u1eadn H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea v\u00e0 \u0110o\u00e0n Kim th\u00e2n \u0111\u1ed1c h\u01a1n 60 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n l\u1edbn \u0111i tr\u01b0\u1edbc, kh\u00f4ng theo \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y nay m\u1edbi b\u00e1o l\u00e0 ra bi\u1ec3n. Tr\u1eabm r\u1ea5t lo cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n. Kh\u00e1 truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf v\u1ec1 B\u1eafc \u0111\u1ebfn Ngh\u1ec7 An, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n ra bi\u1ec3n gi\u00fap \u0111\u1ee1 h\u1ed9 v\u1ec7. N\u1ebfu c\u1ea3 \u0111o\u00e0n \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c \u00eam th\u1ea5m xong xu\u00f4i th\u00ec phi t\u00e2u \u0111\u1ec3 tr\u1eabm bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i th\u1ea5y binh thuy\u1ec1n t\u1ea5n ph\u1eadn Thu\u1eadn An nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u00e1p t\u1ea3i c\u00e1c thuy\u1ec1n ch\u1edf c\u1ee7a c\u00f4ng, v\u00e0o c\u1eeda bi\u1ec3n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n, b\u00e8n th\u01b0\u1edfng cho 300 quan ti\u1ec1n, 300 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0129nh Long. (L\u1ec7 \u0111\u1ecbnh ch\u1ec9 c\u00f3 1 L\u00e3nh binh, nay v\u00ec s\u1ed1 gi\u1ea3n binh m\u1edbi c\u1ee7a t\u1ec9nh c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u01a1n, cho n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00eam). L\u1ea5y th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy L\u00ea Quang Qu\u1ea3ng l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0129nh Long.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long, V\u00f5 Xu\u00e2n Di\u1ec7u, ch\u1ebft. Th\u0103ng Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Nghi l\u00ean l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam \u1edf V\u0169 kh\u1ed1 1 ch\u1ee7 s\u1ef1, 1 t\u01b0 v\u1ee5.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh, Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n, trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cTh\u1ef1 Tri ph\u1ee7 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh thu\u1ed9c h\u1ea1t l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Huy Thu\u1eadt, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m Tri huy\u1ec7n Th\u1ea5t Tuy\u1ec1n, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f2n nh\u1edb sau khi \u0111i. X\u00e9t ra, Huy Thu\u1eadt th\u1eadt l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n. Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u1eb7ng Huy Thu\u1eadt c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch ch\u00ednh s\u1ef1 nh\u01b0 th\u1ebf, n\u00ean \u0111\u00e3 cho th\u0103ng h\u00e0m m\u1edbi th\u1ef1 Tri ph\u1ee7 r\u1ed3i. Th\u1ebf l\u00e0 c\u00f3 ch\u00fat s\u1edf tr\u01b0\u1eddng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi c\u00f4ng. V\u1eady, n\u00ean \u0111em \u00fd n\u00e0y truy\u1ec1n b\u1ea3o cho bi\u1ebft !\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ee7 ng\u1ef1 th\u1ee7 s\u1edf An Th\u00e1i thu\u1ed9c V\u0129nh Long l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Nhu\u1eadn \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9, tha ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i bu\u00f4n nh\u00e0 Thanh ch\u1edf g\u1ea1o l\u1eadu ra bi\u1ec3n. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, sai c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft Nhu\u1eadn \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n c\u00f3 s\u1edb xin ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00e1c thuy\u1ec1n. \u0110\u1ea1i \u00fd n\u00f3i c\u00e1c l\u00e1i bu\u00f4n g\u1ea1o \u0111i l\u1ea1i ph\u1ea3i b\u1ea9m r\u00f5 c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u01b0 cho nhau bi\u1ebft \u0111\u1ec3 chi\u1ebfu theo b\u1eb1ng ch\u1ee9ng. V\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5m ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c [\u0111em g\u1ea1o] ra bi\u1ec3n bu\u00f4n b\u00e1n. Tr\u1eabm th\u1ea5y l\u1eddi \u1ea5y l\u00e0 v\u00ec mu\u1ed1n ng\u0103n c\u1ea5m k\u1ebb bu\u00f4n l\u1eadu m\u00e0 n\u00f3i ra. C\u00f3 Ch\u1ec9 giao cho b\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 b\u00e0n l\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u00e3 d\u1ee5 cho thi h\u00e0nh r\u1ed3i. Nh\u00e2n ngh\u0129 : v\u1ec1 vi\u1ec7c gian th\u01b0\u01a1ng ch\u1edf l\u1eadu g\u1ea1o, b\u1ea5y nay v\u1eabn \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u1ec7nh c\u1ea5m, nh\u01b0ng b\u1ecdn l\u00e1i bu\u00f4n gian gi\u1ea3o bi\u1ebfn tr\u00e1 tr\u0103m khoanh, ch\u01b0a ch\u1eafc kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 gian l\u1eadu ngo\u00e0i v\u00f2ng ph\u00e1p lu\u1eadt. V\u00ec th\u1ebf, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, t\u1eadp t\u00e2u c\u1ee7a th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh \u0111em vi\u1ec7c thuy\u1ec1n bu\u00f4n ch\u1edf g\u1ea1o, xin ph\u1ea3i do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i ph\u00ea b\u1eb1ng ; khi v\u1ec1 ph\u1ea3i tr\u00ecnh x\u00e9t t\u1edd bi\u00ean k\u1ebft c\u1ee7a vi\u00ean gi\u1eef t\u1ea5n s\u1edf n\u01a1i \u0111\u00e3 \u0111i qua. Nh\u1eefng l\u1eddi \u1ea5y, \u00fd ngh\u0129a th\u1ef1c h\u1ee3p v\u1edbi l\u1eddi t\u00e2u c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n. Tr\u1eabm ngh\u0129 l\u00e0m th\u1ebf phi\u1ec1n nhi\u1ec5u, s\u1ee3 kh\u1ed5 cho d\u00e2n bu\u00f4n. Cho n\u00ean \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n y l\u1eddi \u0111\u00ecnh th\u1ea7n b\u00e0n : ch\u1ec9 ra l\u1ec7nh \u0111\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 th\u00f4i, kh\u00f4ng ng\u1edd k\u1ebb ti\u1ec3u d\u00e2n tham l\u1ee3i, m\u1edd t\u1ed1i, kh\u00f4ng s\u1ee3 ph\u00e1p lu\u1eadt, c\u00f3 k\u1ebb ch\u1edf l\u1eadu g\u1ea1o sang nh\u00e0 Thanh, c\u0169ng c\u00f3 k\u1ebb l\u00e9n \u0111i H\u1ea1 Ch\u00e2u, khi v\u1ec1 l\u1ea1i \u0111em theo thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea5m, ng\u1ea7m ng\u1ea5m b\u00e1n ch\u00e1c. Nh\u1eefng t\u1ec7 h\u1ea1i \u1ea5y, v\u1ed1n \u0111\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5 c\u1ea3, t\u1ee9c nh\u01b0 c\u00e1i \u00e1n L\u00ea V\u0103n Nhu\u1eadn \u0111\u00f3. Ngo\u00e0i ra, ch\u1eafc c\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111\u00e1m ch\u01b0a v\u1ee1 l\u1edf, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 v\u1eady th\u00f4i. Cho n\u00ean \u0111\u1ed1i v\u1edbi l\u1eddi t\u00e2u xin c\u1ee7a Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n, tr\u1eabm kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u00fai theo \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ef1c v\u00ec c\u1edb : n\u1ebfu kh\u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i t\u1ec7 bu\u00f4n l\u1eadu. L\u1ea1i ngh\u0129 : c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ec3 theo \u00fd tr\u1eabm, cho l\u1ec7nh c\u1ea5m l\u00e0 gi\u1ea5y t\u1edd l\u00e0m v\u00ec, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 t\u1ea5n vi\u00ean h\u01b0 h\u1ecfng, m\u01b0u \u0111\u1ea7y t\u00fai ri\u00eang th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 r\u1ed3i bu\u00f4ng tha [k\u1ebb gian], nh\u01b0 v\u1ee5 L\u00ea V\u0103n Nhu\u1eadn, th\u00ec ph\u00e1p lu\u1eadt ch\u1ec9 l\u00e0 ph\u00e1p lu\u1eadt m\u00e0 th\u00f4i, c\u00f2n qu\u00fd g\u00ec \u0111\u1eb7t ra ph\u00e1p lu\u1eadt ? Cho n\u00ean n\u00f3i r\u1eb1ng d\u00f9ng ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng b\u1eb1ng d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 th\u1ebf. V\u1eady kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng nh\u1eafc l\u1ea1i D\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n L\u1ee5c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 cho \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb nay ph\u1ea3i k\u00ednh theo c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ngh\u1ecb : ph\u00e0m c\u00f3 thuy\u1ec1n bu\u00f4n qua l\u1ea1i, c\u1ea7n ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng tra x\u00e9t, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 b\u1ecdn bu\u00f4n l\u1eadu l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi. V\u00e0 nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf, th\u1ee7 s\u1edf ph\u1ea3i tra so\u00e1t x\u00e9t h\u1ecfi nghi\u00eam kh\u1eafc h\u01a1n n\u1eefa, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea3y may v\u00ec ch\u00fat t\u00ecnh ri\u00eang, \u0103n h\u1ed1i l\u1ed9 m\u00e0 bu\u00f4ng th\u1ea3, c\u1ed1t mong sao ph\u00e1p l\u1ec7nh \u0111\u00e3 ra th\u00ec ph\u1ea3i thi h\u00e0nh, d\u1ee9t h\u1eb3n m\u1ed1i t\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i, \u0111\u1ec3 ph\u1ec9 l\u00f2ng tr\u1eabm tha thi\u1ebft tr\u1eeb h\u1ea1i cho d\u00e2n. N\u1ebfu phen n\u00e0y \u0111\u00e3 hu\u1ea5n th\u1ecb c\u1eb7n k\u1ebd, m\u00e0 c\u00f2n d\u00e1m h\u01b0 \u1ee9ng nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ec3 k\u1ebb gian l\u1ecdt ra ngo\u00e0i ph\u00e1p lu\u1eadt, khi vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, tr\u1eabm quy\u1ebft kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u00ec b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i m\u00e0 l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e1p lu\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u00fac xong ch\u00edn c\u00e1i \u0111\u1ec9nh ((1) Ch\u00edn c\u00e1i \u0111\u1ec9nh : xem Th\u1ef1c l\u1ee5c \u0111\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 , quy\u1ec3n CLX \u2013 160.). Sai ch\u1ecdn th\u1ee3 kh\u00e9o ch\u1ea1m kh\u1eafc h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0o \u0111\u1ec9nh. Tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y th\u01b0\u1edfng t\u1eeb \u0110\u1ed1c bi\u1ec7n \u0111\u1ebfn bi\u1ec1n binh 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng. Th\u1ee3 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m, th\u01b0\u1edfng chung cho 300 quan ti\u1ec1n. Vua b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c \u0111\u00fac, c\u1ed1 nhi\u00ean l\u00e0 \u1edf nh\u00e2n c\u00f4ng, nh\u01b0ng \u0111\u1ed3 qu\u00fd tr\u1ecdng m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ea7n gi\u00fap s\u1ee9c\u201d. V\u1eady sai b\u1ed9 L\u1ec5 s\u1eeda l\u1ec5 t\u1ea1.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam ph\u1ee7 S\u01a1n \u0110\u1ecbnh thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Y\u00ean. L\u1ea5y 4 huy\u1ec7n, ch\u00e2u : Hoa Phong, Y\u00ean H\u01b0ng, V\u1ea1n Ninh, V\u00e2n \u0110\u1ed3n v\u1eabn l\u00e0 ph\u1ee7 H\u1ea3i Ninh, ki\u00eam l\u00fd Hoa Phong v\u00e0 V\u00e2n \u0110\u1ed3n, th\u1ed1ng h\u1ea1t Y\u00ean H\u01b0ng v\u00e0 V\u1ea1n Ninh. R\u00fat huy\u1ec7n Ho\u00e0nh B\u1ed3 v\u00e0 ch\u00e2u Ti\u00ean Y\u00ean \u0111\u1eb7t l\u00e0m ph\u1ee7 S\u01a1n \u0110\u1ecbnh, ki\u00eam l\u00fd Ho\u00e0nh B\u1ed3, th\u1ed1ng h\u1ea1t Ti\u00ean Y\u00ean, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y Tri huy\u1ec7n c\u00e1c huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd \u0111\u1ec3 ki\u00eam nhi\u1ebfp vi\u1ec7c ph\u1ee7. Ch\u1ee9c gi\u00e1o quan \u1edf S\u01a1n \u0110\u1ecbnh, l\u1ea5y gi\u00e1o th\u1ee5 H\u1ea3i Ninh ki\u00eam l\u00e0m ; v\u1eabn \u0111\u1eb7t hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o Ho\u00e0nh B\u1ed3 nh\u01b0 c\u0169, b\u1ecf b\u1edbt hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o Hoa Phong. (Ph\u1ee7 l\u1ef5 H\u1ea3i Ninh \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 Y\u00ean Kho\u00e1i thu\u1ed9c Hoa Phong ; ph\u1ee7 l\u1ef5 S\u01a1n \u0110\u1ecbnh \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 Tr\u00ed Xuy\u00ean thu\u1ed9c Ho\u00e0nh B\u1ed3 ; m\u1ed7i ph\u1ee7 d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, m\u1ed9t nh\u00e0 ng\u1ee5c, c\u1ea5p ti\u1ec1n th\u1ee3 v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u 130 quan. \u1edf ph\u1ee7, \u0111\u1eb7t 1 tri s\u1ef1, 6 th\u00f4ng l\u1ea1i, 30 l\u00ednh l\u1ec7. H\u1eb1ng n\u0103m c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu 50 quan. Ch\u00e2u Ti\u00ean Y\u00ean c\u0169ng \u0111\u1eb7t 1 tri s\u1ef1).<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Tuy\u00ean Quang Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc L\u00e2m d\u00e2ng s\u1edb xin v\u1ec1 Kinh tri\u1ec1u c\u1eadn. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 l\u00e2u ph\u1ea3i kh\u00f3 nh\u1ecdc \u1edf ngo\u00e0i, nay tuy c\u00f3 l\u00f2ng th\u00e0nh th\u1ef1c mu\u1ed1n tri\u1ec1u ki\u1ebfn, nh\u01b0ng h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i m\u1edbi y\u00ean, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1ed7 v\u1ec1 cho d\u00e2n y\u00ean \u1ed5n. V\u1eady chu\u1ea9n cho h\u00e3y cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng th\u00eam l\u00ean, r\u1ed9ng m\u1edf m\u01b0u hay mong sao cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp im b\u1eb7t \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng tr\u1eabm, th\u1eddi t\u1ee9c nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng ng\u00e0y \u1edf tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t vua, cha r\u1ed3i. Ch\u1edd vi\u1ec7c t\u1ec9nh l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u v\u00e0o \u0111\u1ea5y, s\u1ebd tuy\u00ean tri\u1ec7u ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Cai \u0111\u1ed3n Thu\u1eadn An Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0u l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Nh\u1ecb v\u1ec7 Th\u1ee7y qu\u00e2n.<\/p>\n<p>T\u1ea3, h\u1eefu v\u00e0 m\u1eb7t sau ph\u00eda trong Kinh th\u00e0nh b\u1ecb s\u1ee5t l\u1edf l\u00e2u ng\u00e0y, v\u00ec c\u00f3 vi\u1ec7c, ch\u01b0a r\u1ed7i \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, sai 2 b\u1ed9 Binh, C\u00f4ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng h\u1ebft s\u1ed1 l\u00ednh Kinh \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i ng\u0169 \u0111\u1ec3 s\u1eeda sang x\u00e2y l\u1ea1i. (\u0110\u1eb7t h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh : tr\u00ean r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 2 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, ch\u00e2n r\u1ed9ng 2 th\u01b0\u1edbc 9 t\u1ea5c 5 ph\u00e2n, cao 9 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c). M\u1eb7t trong \u0111\u00e0i Th\u00e1i B\u00ecnh c\u0169ng c\u00f3 s\u1ee5t l\u1edf, lu\u00f4n d\u1ecbp cho kh\u1edfi c\u00f4ng ch\u1eefa l\u1ea1i. (\u0110\u1eb7t h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh : tr\u00ean r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 2 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, cao 7 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c). S\u1eafc cho vi\u00ean th\u1ed1ng qu\u1ea3n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1c th\u00fac qu\u00e1 \u0111\u1ed9, d\u00e8 d\u1eb7t s\u1ee9c qu\u00e2n l\u00ednh.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 th\u1ea7n Th\u1eeba Thi\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrong Kinh th\u00e0nh c\u00f2n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1ng \u0111\u1ea5t, ch\u01b0a d\u1ecdn xong ; nay nh\u00e2n vi\u1ec7c n\u00f4ng \u0111\u00e3 r\u1ed7i r\u00e3i, xin thu\u00ea d\u00e2n ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m\u201d. Vua y cho, sai h\u1eadu c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y th\u1eddi ti\u1ebft \u0111\u1ebfn l\u00fac n\u1eafng n\u1ef1c, sai vi\u1ec7n Th\u00e1i y ph\u00e1i c\u00e1c y sinh chia \u0111i c\u00e1c n\u01a1i th\u1ee3 l\u00e0m, xem c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb c\u1ea3m th\u00ec ch\u1eefa.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cH\u00f4m tr\u01b0\u1edbc, x\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng b\u1ecb s\u00e9t \u0111\u00e1nh. L\u00fac \u0111\u1ea7u, nghe n\u00f3i ch\u01b0a ch\u1ebft, tr\u1eabm toan sai \u0111em thu\u1ed1c \u0111\u1ebfn ch\u1eefa. \u0110\u00f3 l\u00e0 do l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n m\u00e0 ra, c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ea5y tr\u1ebb con v\u00e0o g\u1ea7n gi\u1ebfng, n\u00ean kh\u00f4ng n\u1ee1 ng\u1ed3i nh\u00ecn \u0111\u1ea5y th\u00f4i. R\u1ed3i l\u1ea1i ngh\u0129 : ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u1ea5y ph\u1ea3i t\u1ed9i v\u1edbi tr\u1eddi, n\u00ean b\u1ecb tr\u1eddi \u0111\u00e1nh. Tr\u1eabm l\u00e0 con tr\u1eddi, n\u1ebfu sai \u0111em thu\u1ed1c ch\u1eefa cho ch\u1eb3ng c\u0169ng tr\u00e1i v\u1edbi tr\u1eddi hay sao ? Do \u0111\u1ea5y m\u1edbi th\u00f4i. R\u1ed3i sai x\u00e9t h\u1ecfi h\u1ea1nh ki\u1ec3m ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, th\u00ec c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi khen l\u00e0 l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n. V\u1eady th\u00ec \u0111\u1ea1o tr\u1eddi c\u0169ng sai l\u1ea7m ch\u0103ng ? V\u1ea3 l\u1ea1i, tr\u1eabm, trong s\u1ef1 soi x\u00e9t c\u00f2n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o, ho\u1eb7c gi\u1ea3 ch\u00ed c\u00f4ng, ch\u00ed minh, Ph\u01b0\u1edbc ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec7n, ho\u1ea1 k\u1ebb d\u00e2m, t\u01a1 t\u00f3c kh\u00f4ng sai. \u0110\u1ea1i \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh kia b\u00ecnh sinh t\u1ea5t c\u00f3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u00e1c ng\u1ea7m, n\u00ean tr\u1eddi m\u1edbi gi\u00e1ng ho\u1ea1, ch\u1ec9 v\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u00f3 th\u00f4i. Kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1eeb x\u01b0a nh\u1eefng b\u1eadc hi\u1ebfu t\u1eed, trung th\u1ea7n nh\u01b0 M\u1eabn T\u1eed Khi\u00ean, V\u0103n Thi\u00ean T\u01b0\u1eddng, ch\u01b0a nghe c\u00f3 ai g\u1eb7p tai n\u1ea1n nh\u01b0 th\u1ebf. V\u1eady b\u1ea3o l\u00e0 ng\u1eabu nhi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103ng ?\u201d<\/p>\n<p>Sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n, B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n, B\u1ed1 ch\u00ednh Cao B\u1eb1ng Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c \u0111\u1ec1u v\u1ec1 l\u1ef5 s\u1edf cung ch\u1ee9c. Cho : quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa th\u1ef1c th\u1ee5 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c V\u0129nh Long, ch\u1edd Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, th\u00ec v\u1ec1 ngay l\u1ef5 s\u1edf c\u0169 ; Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n gi\u1ea3i ch\u1ee9c quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa, v\u1eabn l\u00e0m th\u1ef1 T\u1ea3 qu\u00e2n \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ph\u1ee7 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 s\u1ef1. B\u1ed5 B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>Th\u0103ng \u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y Tr\u1ea7n Quang Ti\u1ebfn l\u00e0m th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh. B\u1ed5 th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Nam \u0110\u1ecbnh Ph\u1ea1m L\u01b0\u01a1ng Ph\u00fa l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t S\u01a1n T\u00e2y. Nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh, quy\u1ec1n bi\u1ec7n C\u00f4ng b\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u0129nh l\u00e0m vi\u1ec7c k\u00e9m c\u1ecfi, t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Nam \u0110\u1ecbnh. L\u1ea5y th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng L\u00ea V\u0103n H\u00e0o quy\u1ec1n l\u0129nh vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>Sai T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t ki\u00eam h\u1eefu Tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t gi\u1ea3i ch\u1ee9c C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n chuy\u00ean l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 H\u00ecnh v\u00e0 vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t.<\/p>\n<p>Cho : Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n l\u00e0m Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 H\u00ecnh, Do\u00e3n U\u1ea9n l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i. L\u1ea5y Lang trung b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ee3p l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Nguy\u1ec5n Song Thanh l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>Ty B\u1ed1 ch\u00ednh S\u01a1n T\u00e2y c\u00f3 h\u1eefu Th\u00f4ng ph\u00e1n Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n D\u1ee5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gian tham gi\u1ea3o quy\u1ec7t, gia t\u01b0 k\u1ec3 c\u00f3 h\u00e0ng ngh\u00ecn. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng, sai ki\u1ec3m tra ni\u00eam phong \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi. D\u1ee5 s\u1ee3 t\u1ed9i, t\u1ef1 t\u1eed. Vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua sai b\u1ed9 L\u1ea1i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho th\u01b0\u1ee3ng ty c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u n\u00ean gia t\u00e2m ki\u1ec3m s\u00e1t thu\u1ed9c vi\u00ean m\u00ecnh : n\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb nh\u01b0 b\u1ecdn D\u1ee5 \u1ea5y th\u00ec ph\u00e1t gi\u00e1c ngay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c dung t\u00fang. Gia s\u1ea3n t\u00ean D\u1ee5 kh\u00f4ng th\u00e8m sung c\u00f4ng. Chu\u1ea9n cho b\u00e1n th\u00e0nh ti\u1ec1n, c\u1ea5t ri\u00eang, \u0111\u1ec3 ph\u00e1t ch\u1ea9n cho ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o t\u00fang trong h\u1ea1t.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh b\u00e0n t\u00e2u : \u201cV\u1ec1 l\u00ednh coi kho Gia \u0110\u1ecbnh, n\u0103m tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y 100 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n M\u1ef9 Ho\u00e0 (t\u00ean th\u00f4n) ph\u1ee5 c\u1eadn sung vi\u1ec7c canh gi\u1eef. Xin ch\u1edd m\u00e3n kho\u00e1 thanh tra, s\u1ebd do t\u1ec9nh v\u00e1t 100 l\u00ednh c\u01a1 \u0111\u1ebfn thay. C\u00f2n l\u00ednh coi kho c\u0169 v\u00e0 d\u00e2n trong s\u1ed5 th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7, l\u1ef1a b\u1ed5 v\u00e0o s\u1ed1 thi\u1ebfu trong ng\u1ea1ch l\u00ednh c\u01a1\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m, t\u01b0\u1edbc T\u00e2n Th\u00e1i t\u1eed, sung \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c h\u1ea3i v\u1eadn l\u00e0 H\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea, t\u1eeb B\u1eafc K\u1ef3 v\u1ec1, thuy\u1ec1n qua h\u1ea3i ph\u1eadn Ng\u01b0u S\u01a1n (t\u00ean th\u00f4n) thu\u1ed9c H\u00e0 T\u0129nh, ch\u1ee3t g\u1eb7p b\u00e3o to b\u1ea1o ph\u00e1t, thuy\u1ec1n b\u1ecb v\u1ee1, Khu\u00ea c\u0169ng ch\u1ebft ch\u00ecm. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cH\u1ed3 V\u0103n Khu\u00ea chuy\u1ebfn n\u00e0y, \u0111i hay \u0111\u1ed7, tr\u00e1i v\u1edbi c\u01a1 nghi, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ecfng vi\u1ec7c, nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 t\u1ed9i. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : s\u00f3ng gi\u00f3 d\u1eef d\u1ed9i, s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi kh\u00f3 ch\u1ed1ng m\u00e0 Khu\u00ea kh\u00f4ng may l\u1ea1i ch\u1ebft, c\u0169ng l\u00e0 ch\u1ebft v\u00ec vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng ! V\u1eady ra l\u1ec7nh, theo l\u1ec7 c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam cho 500 quan ti\u1ec1n, 2 c\u00e2y g\u1ea5m Trung Qu\u1ed1c, 2 t\u1ea5m l\u1ee5a, 10 t\u1ea5m v\u1ea3i, v\u00e1t c\u00e1c tr\u1ea1m d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0a v\u1ec1 qu\u00ea qu\u00e1n an t\u00e1ng\u201d. Ph\u1eadn bi\u1ec3n Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u0169ng c\u00f3 thuy\u1ec1n t\u1ea3i c\u1ee7a c\u00f4ng, v\u00ec b\u00e3o b\u1ecb \u0111\u1eafm, quan qu\u00e2n b\u1ecb ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i nhi\u1ec1u. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng, xu\u1ed1ng d\u1ee5 c\u1ea5p th\u00eam v\u1ea3i, l\u1ee5a cho t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 \u0111\u1ebfn binh l\u00ednh v\u00e0 thuy\u1ec1n h\u1ed9 (Qu\u1ea3n v\u1ec7 : 3 t\u1ea5m v\u1ea3i, 2 t\u1ea5m l\u1ee5a ; Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i : 2 t\u1ea5m v\u1ea3i, 1 t\u1ea5m l\u1ee5a ; \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng : v\u1ea3i, l\u1ee5a \u0111\u1ec1u 1 t\u1ea5m ; l\u00ednh v\u00e0 thuy\u1ec1n h\u1ed9 : \u0111\u1ec1u 1 t\u1ea5m v\u1ea3i) do 3 t\u1ec9nh s\u1edf t\u1ea1i ((1) H\u00e0 T\u0129nh, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.1) li\u1ec7u l\u00fd vi\u1ec7c kh\u00e2m li\u1ec7m ch\u00f4n c\u1ea5t. R\u1ed3i m\u1ed7i t\u1ec9nh t\u1ebf 1 tu\u1ea7n \u1edf b\u1edd bi\u1ec3n. Ai c\u00f2n s\u1ed1ng c\u1ea5p l\u1ed9 ph\u00ed cho v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 ho\u1eb7c qu\u00ea qu\u00e1n (Qu\u1ea3n v\u1ec7 : 10 quan ti\u1ec1n ; Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i : 5 quan ; \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng : 3 quan ; l\u00ednh : 2 quan ; thuy\u1ec1n h\u1ed9, l\u00e1i thuy\u1ec1n, th\u1ee7y th\u1ee7 : \u0111\u1ec1u 1 quan). Li\u1ec1n sai Th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n, Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u1ed9 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea, quy\u1ec1n bi\u1ec7n C\u00f4ng b\u1ed9 L\u00ea V\u0103n H\u00e0o \u0111em theo khoa \u0111\u1ea1o v\u00e0 th\u1ecb v\u1ec7 chia \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh, h\u1ed9i c\u00f9ng quan t\u1ec9nh, v\u00e1t nhi\u1ec1u qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ebfn nh\u1eefng n\u01a1i thuy\u1ec1n \u0111\u1eafm, m\u00f2 c\u00e1c c\u1ee7a c\u00f4ng, l\u1ea5y ti\u1ec1n kho li\u1ec7u ph\u00e1t cho h\u1ecd (H\u00e0 T\u0129nh : 500 quan ; Qu\u1ea3ng B\u00ecnh : 300 quan ; Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb : 200 quan).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh v\u1eadn t\u1ea3i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, t\u1eebng \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n s\u1eafc sai b\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, tr\u1eabm l\u1ea1i tu\u1ef3 t\u1eebng vi\u1ec7c ra hu\u1ea5n th\u1ecb c\u1eb7n k\u1ebd. Th\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n l\u00e3nh th\u1ee7y qu\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1eddi th\u01b0\u1eddng thao di\u1ec5n, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i g\u1eb7p vi\u1ec7c kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u1ee1 l\u00e0ng ! Ngay nh\u01b0 chuy\u1ebfn n\u00e0y, \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb \u0111\u1eafm. \u0110\u00f3 tuy v\u00ec s\u00f3ng gi\u00f3 g\u1ea5p b\u1ed9i l\u00fac th\u01b0\u1eddng nh\u01b0ng c\u0169ng do vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadn thi\u1ec7n. V\u1eady kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i k\u1ef7 lu\u1eadt \u0111\u1ec3 m\u01b0u \u0111\u01b0\u1eddng thi\u1ec7n h\u1eadu. Nay chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : \u0111\u1ebfn m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 6, to\u00e0n s\u1ed1 th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh ph\u1ea3i l\u01b0u ban, r\u1ed3i do b\u1ecdn Th\u1ed1ng qu\u1ea3n \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c, ph\u1ea3i si\u00eang di\u1ec5n t\u1eadp h\u01a1n n\u1eefa. Ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c ch\u00e8o, l\u00e1i, b\u01a1i, l\u01b0\u1ee3n, bu\u00f4ng gi\u1eef bu\u1ed3m l\u00e8o v\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n hi\u1ec3m hay d\u1ec5, chi\u1ec1u gi\u00f3, th\u1eddi ti\u1ebft, kh\u00ed h\u1eadu ra sao, ph\u1ea3i gi\u1ea3ng gi\u1ea3i cho k\u1ef9, khi\u1ebfn cho l\u00ednh ng\u1ea1ch c\u0169 c\u00e0ng \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00e8n luy\u1ec7n, l\u00ednh m\u1edbi b\u1ed5 sung ng\u00e0y m\u1ed9t quen d\u1ea7n, r\u1ed3i sau s\u1ebd chia ban th\u00ec h\u01a1n. L\u1ea1i n\u1eefa, \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, g\u1eb7p b\u00e3o ph\u1ea3i n\u00ean ch\u1ea1y xa ra \u1edf kh\u01a1i, \u0111\u1ec3 thuy\u1ec1n c\u1ee9 vi\u1ec7c \u0111i nhanh, tr\u00f4i xa, m\u1edbi kh\u1ecfi lo ng\u1ea1i ; n\u1ebfu h\u1ea5p t\u1ea5p v\u1ed9i quay v\u00e0o b\u1edd ho\u1eb7c khinh su\u1ea5t th\u1ea3 neo, th\u00ec ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb s\u00f3ng gi\u00f3 ph\u00e1 v\u1ee1. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y, tr\u1eabm c\u0169ng \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u phen hu\u1ea5n th\u1ecb, th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y b\u1ecb \u0111\u1eafm, l\u00e0 v\u00ec thuy\u1ec1n b\u00e8 v\u1eabn gi\u1eef th\u00f3i l\u1ec7 \u1ea5y, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng gi\u1eadn ! T\u1eeb nay, n\u00ean b\u00e1o cho nhau bi\u1ebft. R\u0103n \u0111\u1ea5y, nghi\u00eam c\u1ea9n tu\u00e2n theo \u0111\u1ea5y !\u201d<\/p>\n<p>L\u1ea1i b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cS\u1ed1 t\u00edch tr\u1eef c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc nh\u00e0, t\u1ed5ng k\u00ea l\u00e0 : th\u00f3c tr\u00ean 4000000 h\u1ed9c, ti\u1ec1n tr\u00ean 14000000 v\u1ea1n quan, so v\u1edbi kho\u1ea3ng ni\u00ean hi\u1ec7u Gia Long th\u00ec s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u00f3 h\u01a1i h\u01a1n, nh\u01b0ng s\u1ed1 th\u00f3c c\u00f3 s\u00fat k\u00e9m. Tr\u1eabm th\u01b0\u1eddng ngh\u0129 : th\u00f3c g\u1ea1o qu\u00fd h\u01a1n v\u00e0ng ng\u1ecdc. Kinh s\u01b0 l\u00e0 n\u01a1i c\u0103n b\u1ea3n, n\u00ean mu\u1ed1n cho kho ch\u1ee9a th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea7y. Tuy \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng lo c\u00f3 c\u00e1i lo gi\u00f3 s\u00f3ng, nh\u01b0ng kh\u00e9o lo t\u00ednh th\u00ec t\u1ea5t c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, mi\u1ec5n l\u00e0 ph\u1ea3i l\u00e0m h\u1ebft s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi th\u00f4i. Nghe n\u00f3i : nh\u00e0 Thanh m\u1ed7i n\u0103m, c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Kinh k\u1ef3 tr\u1edf v\u1ec1 Nam, c\u00e1c thuy\u1ec1n ch\u1edf g\u1ea1o \u0111\u1ebfn Kinh kh\u00f4ng k\u00e9m tr\u00ean 1000 chi\u1ebfc. \u0110\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n s\u00f3ng gi\u00f3 c\u0169ng th\u01b0\u1eddng \u0111\u1eafm thuy\u1ec1n ; v\u00e0 t\u1eeb Y\u00ean Kinh tr\u1edf l\u00ean B\u1eafc, \u0111\u1ea5t \u0111ai s\u1ea3n sinh ch\u1ec9 c\u00f3 l\u00faa m\u00ec, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3 g\u1ea1o \u0111\u1ec3 tr\u00f4ng nh\u1edd nu\u00f4i s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c. \u1edf Kinh quanh n\u0103m c\u1ea7n d\u00f9ng ch\u1ec9 c\u00f3 g\u1ea1o c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Kinh \u0111\u00f4 tr\u1edf v\u1ec1 Nam m\u00e0 th\u00f4i. N\u01b0\u1edbc ta kh\u00f4ng th\u1ebf. Kinh s\u01b0 \u1edf v\u00e0o gi\u1eefa n\u01b0\u1edbc, g\u1ea1o B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1edf \u0111i Nam K\u1ef3 r\u1ea5t thu\u1eadn ti\u1ec7n. Qu\u1ed1c k\u1ebf, v\u00ec th\u1ebf c\u00f2n kh\u00e1 d\u1ec5 d\u00e0ng\u201d.<\/p>\n<p>Cho : Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ea1o l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng Nh\u1ecb, H\u1ed3 V\u0103n Th\u1eadp l\u00e0m ph\u00f3 V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 ; Phan Ng\u1ecdc L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd V\u00f5ng th\u00e0nh.<\/p>\n<p>Th\u0103ng H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb \u0111\u1ed9c L\u00e2m Duy Ngh\u0129a v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ho\u1ea1t l\u00e0m Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129, tham bi\u1ec7n N\u1ed9i c\u00e1c s\u1ef1 v\u1ee5.<\/p>\n<p>Cho : H\u00e0 Th\u00fac Giao l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 Binh, Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n C\u1ea3nh l\u00e0m Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean, Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01b0\u1ee3ng l\u00e0m T\u01b0 nghi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u0129nh l\u00e0m T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9.<\/p>\n<p>D\u00f9ng Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n l\u00e0m Ch\u01b0 qu\u00e2n Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, v\u1eabn coi c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man, ki\u00eam vi\u1ec7c Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd ph\u1ee7 Cam L\u1ed9.<\/p>\n<p>\u00e1c man Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i t\u1ee5 h\u1ecdp tr\u00ean 700 qu\u00e2n ch\u00fang l\u1ebbn xu\u1ed1ng \u0111\u1ed3n b\u1ea3o T\u1ee9 K\u1ef3 thu\u1ed9c T\u0129nh Man, c\u01b0\u1edbp gi\u1ebft d\u00e2n Kinh, b\u1ecb l\u00ednh \u0111\u1ed3n ch\u1eb7n \u0111\u00e1nh, b\u00e8n ch\u1ea1y tr\u1ed1n v\u00e0o r\u1eebng s\u00e2u. L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0129nh v\u00ec ph\u00f2ng b\u1ecb s\u01a1 h\u1edf, b\u1ecb ph\u1ea1t. Ch\u01b0a bao l\u00e2u, b\u1ecdn Man l\u1ea1i l\u00e9n xu\u1ed1ng c\u01b0\u1edbp gia s\u00fac v\u00e0 t\u00e0i s\u1ea3n nh\u00e0 d\u00e2n. Nguy\u1ec5n V\u0129nh th\u00e2n \u0111\u1ed1c qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n b\u1eafn gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ean 10 t\u00ean, ch\u00e9m 1 \u0111\u1ea7u, \u0111u\u1ed5i l\u1ea5y l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft nh\u1eefng c\u1ee7a \u0111\u00e3 b\u1ecb c\u01b0\u1edbp b\u00f3c. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, ban khen, th\u01b0\u1edfng cho V\u0129nh k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, b\u1ea1c 10 l\u1ea1ng ; th\u01b0\u1edfng chung cho qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Sai l\u0129nh Th\u1ecb v\u1ec7 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i \u0111em theo b\u1ed9 ty chia \u0111i c\u00e1c ph\u1eadn r\u1eebng mua g\u1ed7 v\u00e0 v\u00e1n.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho : bi\u1ec1n binh do Kinh ph\u00e1i \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n nh\u1eb1m th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 6, theo s\u1ed1 thay phi\u00ean, v\u1eabn do Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 v\u00e0 V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n qu\u1ea3n l\u00e3nh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cQu\u1ea3ng Nam \u1edf g\u1ea7n Kinh k\u1ef3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 \u0111i tu\u1ea7n d\u1ee5 \u0111\u1ec3 xem phong t\u1ee5c, x\u00e9t quan l\u1ea1i, khi\u1ebfn cho s\u1ef1 t\u1ec9nh k\u1ebb d\u01b0\u1edbi c\u00f3 b\u1ecb che l\u1ea5p th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng \u0111\u1ea1t l\u00ean tr\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, v\u00ec v\u00e0o m\u00f9a h\u00e8 \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1eafng n\u1ef1c, n\u00ean h\u00e3y ho\u00e3n l\u1ea1i. Ng\u1eb7t v\u00ec d\u00e2n t\u00ecnh m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng thi\u1ebft tha mong vua \u0111i tu\u1ea7n du, e l\u00e0m c\u00f4 ph\u1ee5 l\u00f2ng h\u1ecd. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u1ea3 qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n h\u1ea1t \u1ea5y, n\u1ebfu t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, quan l\u1ea1i \u1edf t\u1ec9nh c\u00f3 \u0103n ti\u1ec1n c\u1ee7a, l\u00e0m sai ph\u00e1p lu\u1eadt, vi\u1ec7c c\u00f3 tai h\u1ea1i gh\u00ea g\u1edbm, ph\u1ea3i ch\u1ecbu u\u1ea5t \u1ee9c kh\u1ed5 s\u1edf trong l\u00f2ng, th\u00ec chu\u1ea9n cho \u0111\u1ebfn ngay Kinh \u0111\u00f4, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng \u0110\u0103ng v\u0103n, \u0111\u1ec3 tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1ed1 c\u00e1o. Tr\u1eabm s\u1ebd l\u1eadp t\u1ee9c g\u1ee1 oan r\u1eeda h\u1eadn cho. N\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1ea5t b\u00ecnh t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng th\u00ec cho \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 g\u1ea7n, k\u00eau th\u01b0a v\u1edbi H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 m\u1edbi l\u00e0 H\u1ed3 H\u1ef1u, H\u1ef1u s\u1ebd c\u00f4ng b\u1eb1ng x\u00e9t x\u1eed cho. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vu kh\u1ed1ng v\u00ec hi\u1ec1m th\u00f9 nhau \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ph\u1ea3i t\u1ed9i\u201d. Nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ea5y nay, nh\u00e2n d\u00e2n v\u00e0o Kinh ch\u1ed1ng \u00e1n, khi gi\u1ea3i \u0111i, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111eo g\u00f4ng. Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ecb oan \u0111i k\u00eau, l\u1ea1i c\u00f2n b\u1eaft g\u00f4ng \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i \u0111i ch\u1eb3ng c\u0169ng kh\u1ed5 sao ? T\u1eeb nay, c\u00f3 ai \u0111i k\u00eau, x\u00e9t ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 k\u1ebb \u0111i\u00eau toa ngang ng\u1ea1nh th\u00ec chu\u1ea9n cho mi\u1ec5n \u0111eo g\u00f4ng, r\u1ed3i v\u1ec1 t\u1ec9nh ch\u1edd \u00e1n [x\u1eed l\u1ea1i]\u201d.<\/p>\n<p>Chuy\u1ec3n b\u1ed5 Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m, Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, l\u00e0m Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u1ea3 d\u1ef1c. Th\u0103ng V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb l\u0129nh \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c kinh th\u00e0nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u1ea3o, l\u00e0m th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m. B\u1ed5 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9, l\u00e0m \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c kinh th\u00e0nh, ki\u00eam l\u00fd vi\u1ec7c ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>Th\u1ee7y s\u01b0 \u0110\u00f4 \u0111\u1ed1c V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb b\u1ecb b\u1ec7nh, xin ngh\u1ec9. Sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng dinh Th\u1ea7n c\u01a1 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m ki\u00eam l\u0129nh \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u1ee7y qu\u00e2n. Khi V\u00f5 V\u0103n T\u1eeb kh\u1ecfi b\u1ec7nh, cung ch\u1ee9c, ra l\u1ec7nh cho hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m, b\u00e0n l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>D\u00f9ng L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ed9t l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1, tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, v\u1eabn sung L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Chia ph\u00e1i ti\u1ebfn s\u0129 v\u00e0 ph\u00f3 b\u1ea3ng t\u00e2n khoa \u0111i h\u1eadu b\u1ed5 c\u00e1c t\u1ec9nh. Ti\u1ebfn s\u0129 d\u00f9ng l\u00e0m Tri ph\u1ee7, ph\u00f3 b\u1ea3ng d\u00f9ng l\u00e0m \u0111\u1ed3ng Tri ph\u1ee7 ; c\u00f3 ch\u1ee9c n\u00e0o khuy\u1ebft s\u1ebd do t\u1ec9nh t\u00e2u xin th\u0103ng th\u1ef1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i c\u1ea5p d\u1ea5u ki\u1ec1m cho c\u00e1c ph\u1ee7, c\u00e1c huy\u1ec7n, c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1 v\u00e0 c\u00e1c L\u00e3nh binh. (T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc d\u1ea5u ki\u1ec1m l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7 \u0111\u1ec1u kh\u1eafc ch\u1eef \u201ct\u00edn\u201d, nay \u0111\u1ed5i l\u1ea1i : ph\u1ee7, huy\u1ec7n l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng. D\u1ea5u c\u1ee7a ph\u1ee7, 5 ph\u00e2n vu\u00f4ng ; c\u1ee7a huy\u1ec7n, 4 ph\u00e2n 5 ly vu\u00f4ng, \u0111\u1ec1u kh\u1eafc r\u00f5 danh hi\u1ec7u, th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 Tri\u1ec7u Phong kh\u1eafc hai ch\u1eef \u201cTri\u1ec7u Phong\u201d, huy\u1ec7n H\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0 kh\u1eafc hai ch\u1eef \u201cH\u01b0\u01a1ng Tr\u00e0\u201d ; ph\u00e2n ph\u1ee7, ph\u00e2n huy\u1ec7n kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef \u201cm\u1ed7 ph\u1ee7 ph\u00e2n ph\u1ee7\u201d, ho\u1eb7c \u201cm\u1ed7 huy\u1ec7n ph\u00e2n huy\u1ec7n\u201d. N\u1ebfu huy\u1ec7n v\u00e0 ph\u1ee7 tr\u00f9ng t\u00ean, nh\u01b0 Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc ph\u1ee7, Thi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc huy\u1ec7n, th\u00ec huy\u1ec7n kh\u1eafc ba ch\u1eef \u201cThi\u00ean Ph\u01b0\u1edbc huy\u1ec7n\u201d. Hai ph\u1ee7 Khai Bi\u00ean, Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, \u0111\u1eb7t 1 \u00e1n ph\u1ee7, kh\u1eafc b\u1ed1n ch\u1eef \u201cKhai Bi\u00ean, Qu\u1ea3ng Bi\u00ean\u201d. Huy\u1ec7n n\u00e0o ch\u1ec9 c\u00f3 1 ch\u1eef nh\u01b0 huy\u1ec7n Kh\u00e2m, th\u00ec kh\u1eafc 2 ch\u1eef \u201cKh\u00e2m huy\u1ec7n\u201d. D\u1ea5u ki\u1ec1m c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1 v\u00e0 c\u00e1c L\u00e3nh binh \u0111\u1ec1u l\u00e0m b\u1eb1ng ng\u00e0 v\u00e0 theo y ki\u1ec3u m\u1eabu c\u1ee7a ph\u1ee7 nha. V\u1ec7, c\u01a1 th\u00ec kh\u1eafc t\u00ean v\u1ec7 g\u00ec, c\u01a1 g\u00ec. V\u1ec7 n\u00e0o tr\u00f9ng t\u00ean v\u1edbi c\u01a1, th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 L\u1ea1ng S\u01a1n v\u1ec7, L\u1ea1ng S\u01a1n c\u01a1, th\u00ec v\u1ec7 kh\u1eafc 2 ch\u1eef \u201cL\u1ea1ng S\u01a1n\u201d, c\u01a1 kh\u1eafc 3 ch\u1eef \u201cL\u1ea1ng S\u01a1n c\u01a1\u201d. L\u00e3nh binh th\u00ec kh\u1eafc nh\u1eefng ch\u1eef \u201cm\u1ed7 t\u1ec9nh th\u00e0nh L\u00e3nh binh\u201d ho\u1eb7c \u201cPh\u00f3 l\u00e3nh binh\u201d ; \u201cm\u1ed7 t\u1ec9nh Th\u1ee7y s\u01b0 L\u00e3nh binh\u201d ho\u1eb7c \u201cTh\u1ee7y s\u01b0 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh\u201d).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u01a1 V\u00f5 c\u1ef1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh xin y theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : c\u00f3 vi\u1ec7c th\u00ec t\u1eadp h\u1ee3p \u0111\u1ee7, kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec th\u00ec v\u1ec1 qu\u00ea l\u00e0m \u0103n. Sau \u0111\u00f3 c\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u0103ng n\u1eefa \u0111\u1ec1u ghi l\u00e0m l\u00ednh c\u01a1 V\u00f5 c\u1ef1, h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 2 v\u1ec1 t\u1ec9nh thao di\u1ec5n m\u1ed9t l\u1ea7n\u201d. Chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a b\u1ed9 Binh, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u00e1ng 6 n\u0103m nay, theo hi\u1ec7n s\u1ed1 l\u00ednh c\u01a1 226 ng\u01b0\u1eddi, h\u1eb1ng th\u00e1ng r\u00fat 1 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, 40 bi\u1ec1n binh l\u01b0u t\u1ea1i ng\u0169, chi l\u01b0\u01a1ng, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng thao di\u1ec5n. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u cho \u1edf qu\u00ea qu\u00e1n, \u0111\u1ea7y th\u00e1ng, l\u00ean thay \u0111\u1ee7 s\u1ed1, h\u1ebft l\u01b0\u1ee3t l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u. H\u1eb1ng n\u0103m, m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 2, t\u1ec1 t\u1ef1u thao di\u1ec5n, 1 th\u00e1ng, xong vi\u1ec7c, l\u1ea1i theo l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng, lu\u00e2n phi\u00ean thay \u0111\u1ed5i nhau. C\u00f3 vi\u1ec7c sai ph\u00e1i th\u00ec tr\u01b0ng d\u1ee5ng h\u1ebft s\u1ed1. T\u1eeb sau c\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u0103ng n\u1eefa, c\u0169ng theo y l\u1ec7 n\u00e0y, li\u1ec7u cho l\u01b0u ng\u0169.<\/p>\n<p>L\u00faa chi\u00eam B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a to. C\u00e1c t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y t\u00e2u b\u00e1o l\u00ean. Vua m\u1eebng, b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00ea quai s\u00f4ng C\u1eedu An tr\u01b0\u1edbc v\u00ec m\u00f9a n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n v\u00e0o tr\u00ean 100 m\u1eabu ru\u1ed9ng chi\u00eam, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u00e0 \u0110\u1ed1c bi\u1ec7n xin ch\u1ecbu t\u1ed9i. Nay to\u00e0n h\u1ea1t H\u01b0ng Y\u00ean l\u00faa ru\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a c\u1ea3 10 ph\u1ea7n, ch\u1ec9 c\u00f3 tr\u00ean 100 m\u1eabu \u1ea5y b\u1ecb h\u1ea1i v\u00ec l\u1ee5t, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i h\u1ea1i cho d\u00e2n ta. V\u1eady mi\u1ec5n t\u1ed9i [cho Tr\u1ee9]\u201d.<\/p>\n<p>Nam K\u1ef3 kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u00e0 b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh V\u0129nh Long Tr\u01b0\u01a1ng V\u0103n Uy\u1ec3n v\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng Tr\u1ea7n Tuy\u00ean \u0111\u1ec1u n\u00f3i : \u0111\u1ea5t s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 thuy\u1ec1n, d\u00e2n l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng tr\u1ed1n tr\u00e1nh vi\u1ec7c \u0111i l\u00ednh v\u00e0 dao d\u1ecbch, c\u00f4n \u0111\u1ed3 nh\u00e2n s\u01a1 h\u1edf, m\u00f2 m\u1eabm \u0111\u1ec1u do \u0111\u1ea5y. V\u1eady xin : ph\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 thuy\u1ec1n b\u00e8 m\u1edbi c\u0169 c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u1ec1u cho tr\u00ecnh s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec3 c\u1ea5p b\u00e0i ch\u00ed ((1) B\u00e0i ch\u00ed: th\u1ebb b\u00e0i \u0111\u1ec3 ghi.1) c\u1eafm \u1edf m\u0169i thuy\u1ec1n, ho\u1eb7c l\u00e0 kh\u1eafc ch\u1eef (ghi kh\u1eafc t\u00ean x\u00e3, th\u00f4n) \u1edf m\u0169i thuy\u1ec1n. L\u1ea1i chia \u0111\u1eb7t vi\u1ec7c tu\u1ea7n s\u00f4ng, li\u1ec7u thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u1ed3n x\u00edch h\u1eadu ((2) X\u00edch h\u1eadu : tu\u1ea7n tra d\u00f2 th\u00e1m.2), x\u00e9t ra k\u1ebb n\u00e0o \u0111\u1ed9i t\u00ean gi\u1ea3 m\u1ea1o th\u00ec b\u1eaft t\u1ed9i. V\u1ec1 vi\u1ec7c thuy\u1ec1n b\u00e8, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho b\u00e0n x\u00e9t v\u00e0 ki\u1ec3m tra l\u1ea1i, th\u00ec n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n c\u00f3 b\u00e0n, ch\u1eafc \u0111\u00e3 chu t\u1ea5t c\u1ea3 r\u1ed3i, n\u1ebfu quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng bi\u1ebft th\u1ec3 theo m\u00e0 l\u00e0m, t\u1ef1 kh\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i t\u1ec7 tr\u1ed1n tr\u00e1nh, kh\u00f4ng c\u00f2n ph\u1ea3i t\u00ecm ki\u1ebfm \u1edf \u0111\u00e2u kh\u00e1c n\u1eefa. N\u1ebfu quy cho v\u00ec c\u1edb nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n, r\u1ed3i \u0111\u1eb7t ph\u00e1p l\u1ec7nh \u0111\u1ec3 nghi\u00eam ph\u00f2ng, th\u00ec m\u1ed7i khi \u0111\u1eb7t m\u1ed9t ph\u00e1p l\u1ec7nh l\u1ea1i sinh m\u1ed9t t\u1ec7 h\u1ea1i, phi\u1ec1n ph\u1ee9c s\u1ebd kh\u00f4ng k\u1ec3 xi\u1ebft ! Ngay nh\u01b0 \u0111\u00f3ng 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n nho nh\u1ecf, ph\u1ea3i tr\u00ecnh quan c\u1ea5p b\u00e0i, b\u00e1o quan kh\u1eafc ch\u1eef, v\u1eady c\u00f3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn l\u1ea1i d\u1ecbch kh\u1ecfi kh\u00f3 d\u1ec5 y\u00eau s\u00e1ch kh\u00f4ng ? Ch\u1ec9 v\u00ec Nam K\u1ef3 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u1ea3, c\u00f4n \u0111\u1ed3 d\u1ec5 ra v\u00e0o, b\u1ecdn du th\u1ee7 du th\u1ef1c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u0169ng m\u01b0\u1ee3n cu\u1ed9c s\u1ed1ng l\u00eanh \u0111\u00eanh \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf qua kh\u1ecfi t\u1ea1m th\u1eddi. V\u1eady xin : \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i gi\u00e1p gi\u1edbi gi\u1eefa s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, ch\u1ecdn ch\u1ed7 xung y\u1ebfu, d\u1ef1ng 1 s\u1edf tu\u1ea7n t\u1ea5n, ph\u00e1i l\u00ednh ph\u00f2ng gi\u1eef. Ph\u00e0m thuy\u1ec1n d\u00e2n qua l\u1ea1i, x\u00e9t \u0111\u1ee7 t\u1edd b\u1eb1ng chi\u1ebfu m\u1edbi cho \u0111i. L\u1ea1i \u1edf c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n ven s\u00f4ng, li\u1ec7u ch\u1ed7 \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n x\u00edch h\u1eadu, ki\u1ec3m so\u00e1t th\u00ecnh l\u00ecnh h\u1ec5 thuy\u1ec1n n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng chi\u1ebfu th\u00ec b\u1eaft gi\u1ea3i t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb. N\u1ebfu mu\u1ed1n ph\u00e2n bi\u1ec7t thuy\u1ec1n t\u1eebng t\u1ec9nh h\u1ea1t, th\u00ec xin s\u01a1n m\u00e0u s\u1eafc \u1edf m\u0169i thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n nh\u1eadn x\u00e9t (Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ea7u thuy\u1ec1n s\u01a1n tuy\u1ec1n m\u00e0u \u0111\u1ecf, Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t c\u0169ng s\u01a1n \u0111\u1ecf, ngo\u00e0i vi\u1ec1n m\u00e0u \u0111en. V\u0129nh Long, m\u0169i thuy\u1ec1n s\u01a1n tuy\u1ec1n m\u00e0u \u0111en ; \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t c\u0169ng s\u01a1n \u0111en, ngo\u00e0i vi\u1ec1n m\u00e0u h\u1ed3ng. Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 An Giang m\u0169i thuy\u1ec1n s\u01a1n tuy\u1ec1n m\u00e0u l\u1ee5c ; H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 ki\u00eam h\u1ea1t c\u0169ng s\u01a1n m\u00e0u l\u1ee5c, ngo\u00e0i vi\u1ec1n m\u00e0u \u0111\u1ecf). K\u1ebb n\u00e0o s\u01a1n gi\u1ea3 m\u1ea1o, s\u1ebd tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec d\u00e2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 n\u00e0o \u0111\u1ec3 dung th\u00e2n ; m\u00e0 c\u00f4n \u0111\u1ed3 gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ed7 \u1ea9n n\u00fap\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Gi\u1ea3ng l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1ea5n ph\u1eadn C\u1ea7n Gi\u1edd thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 100 m\u1ed9 binh, ch\u1ec9 c\u00f2n tr\u00ean 50 ng\u01b0\u1eddi. tr\u01b0\u1edbc kia \u0110\u1ed1c th\u1ea7n Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00ec th\u1ea5y t\u1ea5n ph\u1eadn nhi\u1ec1u vi\u1ec7c, n\u00ean xin l\u1ea5y th\u00f4n C\u1ea7n Th\u1ecbnh \u1edf g\u1ea7n ch\u1ecbu c\u1ea3 s\u1ed1 l\u00ednh t\u1ea5n ph\u1eadn m\u00e0 mi\u1ec5n vi\u1ec7c \u0111i\u1ec3m \u0111inh, tuy\u1ec3n l\u00ednh ; \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ee5 cho t\u1ea1m mi\u1ec5n, theo t\u1ea5n ph\u1eadn sai ph\u00e1i, ch\u1edd khi vi\u1ec7c chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch, li\u1ec1n s\u1ebd r\u00fat v\u1ec1 ch\u1ecbu l\u1ec7 gi\u1ea3n binh \u0111\u1ec3 cho vi\u1ec7c ph\u00fa d\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e2n b\u00ecnh. Thi\u1ebft ngh\u0129 : gi\u1ea3n binh \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch, h\u00e1 n\u00ean c\u1ea7u xin \u0111\u1ec3 m\u1edf l\u1ed1i cho ng\u01b0\u1eddi ta tr\u00e1nh vi\u1ec7c n\u1eb7ng, t\u00ecm vi\u1ec7c nh\u1eb9 ? Vi\u00ean \u0110\u1ed1c th\u1ea7n v\u00ec t\u1ea5n ph\u1eadn c\u1ea7n ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean theo t\u00ecnh ri\u00eang, c\u1ea7u xin mi\u1ec5n, th\u1ef1c ch\u01b0a th\u00edch \u0111\u00e1ng. V\u1ea3 l\u1ea1i, x\u00e9t l\u00ednh th\u00f4n C\u1ea7n Th\u1ecbnh, gi\u1ea3n binh c\u0169 5 ng\u01b0\u1eddi, gi\u1ea3n binh m\u1edbi 35 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e3 g\u1ea7n m\u1ed9t \u0111\u1ed9i. Nay m\u1ed9t phen \u0111i\u1ec3m \u0111inh, tuy\u1ec3n l\u00ednh, n\u1ebfu cho t\u1ea1m mi\u1ec5n, th\u00ec s\u1ed1 tr\u00ean 170 ng\u01b0\u1eddi s\u1edf t\u1ea1i ri\u00eang chi\u1ebfm ti\u1ec7n nghi, m\u00e0 vi\u00ean gi\u1eef t\u1ea5n ph\u1eadn c\u0169ng l\u1ee3i c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi sai b\u1ea3o, sao c\u00f2n ch\u1ecbu h\u1ebft l\u00f2ng chi\u00eau m\u1ed9 n\u1eefa ? S\u1ee3 ng\u1ea1ch l\u00ednh th\u00f4n \u1ea5y sau kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00f3 k\u1ef3 l\u1ea1i chi\u00eau m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c ! Chi b\u1eb1ng chi\u1ebfu theo l\u1ec7, sung tuy\u1ec3n l\u00e0m l\u00ednh. C\u00f2n t\u1ea5n ph\u1eadn C\u1ea7n Gi\u1edd th\u00ec do t\u1ec9nh ph\u00e1i ri\u00eang m\u1ed9t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ebfn tr\u00fa ph\u00f2ng, r\u1ed3i nghi\u00eam h\u1ea1n cho nh\u1eefng l\u00ednh t\u1ea5n ph\u1eadn \u0111\u00e3 sung m\u1ed9 l\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ed9i ng\u0169, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi d\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i t\u1ec7 tr\u00e1nh n\u1eb7ng, t\u00ecm nh\u1eb9. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c l\u00e0m \u0111\u1ec3 k\u1ecbp k\u1ef3 tuy\u1ec3n l\u00ednh\u201d.<\/p>\n<p>Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cN\u00f3i th\u00ec ch\u00ednh tr\u1ef1c v\u00f4 t\u01b0, l\u00e0m th\u00ec qu\u1ea3 quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e1nh l\u1edbi k\u1ebb gian, d\u1ee9t \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c l\u1eeba d\u1ed1i tr\u01b0\u1edbc\u201d. L\u1ea1i gi\u00e1ng d\u1ee5 ban khen [b\u1ecdn Gi\u1ea3ng]. Ph\u1ea1t Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Th\u0103ng T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i L\u00ea B\u00e1 T\u00fa l\u00ean th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i. Cho nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean H\u00f2a Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft Du bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5.<\/p>\n<p>Qu\u1ea3ng Y\u00ean c\u00f3 gi\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u0111\u00f3n c\u01b0\u1edbp thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn V\u00e2n \u0110\u1ed3n. Th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ecd \u0111em th\u1ee7 h\u1ea1 v\u00e0 d\u00e2n phu v\u00e2y b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 4 \u0111\u1ea7u gi\u1eb7c, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 10 t\u00ean ph\u1ea1m, c\u00f2n c\u00e1c t\u00ean kh\u00e1c ng\u00e3 xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ebft. L\u1ea1i thu \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n, s\u00fang v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi c\u1ee7a gi\u1eb7c \u0111\u1ec3 n\u1ed9p. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua khen, cho Nguy\u1ec5n H\u1eefu Th\u1ecd l\u00e0m Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, th\u01b0\u1edfng 100 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u00e1c quan ngo\u00e0i khi ti\u1ebfp bi\u1ec7n, quy\u1ec1n bi\u1ec7n v\u00e0 d\u00e2ng t\u1eadp t\u00e2u.<\/p>\n<p>( \u2013 1. \u0110\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, ch\u00e1nh, ph\u00f3 l\u00e3nh binh, vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5, \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 hay th\u0103ng th\u1ef1, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 quan t\u1eeb Kinh \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf ho\u1eb7c ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u nh\u1eb1m ng\u00e0y \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, truy\u1ec1n l\u1ec7nh t\u1eadp h\u1ee3p v\u0103n v\u00f5 thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u1edf h\u00e0nh cung, b\u00e0y nghi ti\u1ebft, l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i v\u1ecdng, \u0111o\u1ea1n, ti\u1ebfp nh\u1eadn \u1ea5n l\u00e0m vi\u1ec7c, ngay sau \u0111\u00f3 l\u00e0m t\u1eadp tr\u1ea7n t\u1ea5u, \u0111\u1ea1i \u00fd : tr\u01b0\u1edbc k\u1ec3 ng\u00e0y n\u00e0o k\u00ednh v\u00e2ng Ch\u1ec9 vua, ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, r\u1ed3i theo l\u1ec7 \u0111\u00e3 b\u00e0y l\u1ec5 b\u00e1i v\u1ecdng, nh\u1eadn \u1ea5n, l\u00e0m vi\u1ec7c ; sau n\u00f3i : \u201cM\u00ecnh l\u00e0 k\u1ebb b\u1ea5t t\u00e0i, b\u1ea5t \u0111\u1ee9c, nh\u1edd \u01a1n c\u1ea5t nh\u1eafc, \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho tr\u1ecdng tr\u00e1ch gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i, duy c\u00f3 c\u1ed1 g\u1eafng l\u00e0m h\u1ebft ch\u1ee9c v\u1ee5, ng\u00f5 h\u1ea7u b\u00e1o \u0111\u00e1p ch\u00fat \u00edt\u2026\u201d. L\u1eddi l\u1ebd h\u01a1i gi\u1ed1ng b\u00e0i bi\u1ec3u t\u1ea1 \u01a1n nh\u01b0ng s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c h\u01a1n. L\u1eddi v\u0103n, ch\u1eef ngh\u0129a ph\u1ea3i ph\u00e9p t\u1eafc, tao nh\u00e3, kh\u00f4ng n\u00ean ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed1i nhau. C\u00e1c quan m\u1edbi nh\u01b0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 th\u00ec t\u1ef1 l\u00e0m chuy\u00ean t\u1eadp. B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, Ch\u00e1nh, ph\u00f3 l\u00e3nh binh th\u00ec m\u1ed9t m\u1eb7t l\u00e0m chuy\u00ean t\u1eadp, m\u1ed9t m\u1eb7t tr\u00ecnh \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 trong h\u1ea1t l\u00e0m bi\u1ec7t t\u1eadp \u0111\u1ec7 l\u00ean. \u0110\u1ed1c, ph\u1ee7 v\u00e0 quan m\u1edbi \u0111\u1ed3ng th\u00e0nh \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec7 chung 1 \u1ed1ng, ph\u00e1t \u0111\u1ec7 ; \u1edf th\u00e0nh kh\u00e1c th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ec7 ri\u00eang.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 2. V\u00f5 t\u1eeb Ch\u00e1nh, ph\u00f3 Qu\u1ea3n v\u1ec7, Ch\u00e1nh, ph\u00f3 Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd ; v\u0103n t\u1eeb \u0110\u1ed1c h\u1ecdc, Tri ph\u1ee7, \u0111\u1ed3ng Tri ph\u1ee7, Tri huy\u1ec7n v\u00e0 Huy\u1ec7n th\u1eeba, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5 h\u00e0m m\u1edbi, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 \u1edf l\u1ef5 s\u1edf m\u1edbi hay \u1edf nguy\u00ean h\u1ea1t, \u0111\u1ec1u ngay ng\u00e0y \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh v\u00e0 ti\u1ebfp Ch\u1ec9 vua, ph\u1ea3i do th\u01b0\u1ee3ng ty b\u00e0y nghi ti\u1ebft \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i v\u1ecdng, xong m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u cung ch\u1ee9c. Ngo\u00e0i ra, v\u0103n t\u1eeb Th\u00f4ng ph\u00e1n tr\u1edf xu\u1ed1ng, v\u00f5 t\u1eeb Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafc m\u1ec7nh m\u1edbi, m\u1ed3ng m\u1ed9t ng\u00e0y r\u1eb1m, theo l\u1ec7 c\u00f3 b\u00e1i v\u1ecdng \u1edf h\u00e0nh cung th\u00ec cho l\u00e0m l\u1ec5 b\u00e1i m\u1ec7nh ng\u00e0y \u0111\u00f3. Th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ec1u t\u01b0 l\u00ean b\u1ed9 bi\u1ebft.<\/p>\n<p>\u00a0\u2013 3. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 khi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng ra ngo\u00e0i, ho\u1eb7c v\u00e2ng m\u1ec7nh v\u1ec1 Kinh tri\u1ec1u c\u1eadn, m\u00e0 c\u00f3 Ch\u1ec9 d\u1ee5 r\u00f5 r\u00e0ng th\u00ec giao \u1ea5n quan ph\u00f2ng cho b\u1ed1, \u00e1n, L\u00e3nh binh hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng quy\u1ec1n gi\u1eef ; \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 l\u00e0m chuy\u00ean t\u1eadp, b\u1ecdn quy\u1ec1n gi\u1eef c\u0169ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean h\u1ed9i h\u00e0m l\u00e0m chuy\u00ean t\u1eadp ri\u00eang. Trong t\u1eadp, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft tr\u00ecnh b\u00e0y s\u1ef1 th\u1ef1c v\u00e0 nh\u1eadt k\u1ef3 ; sau n\u00f3i \u0111\u1ea1i \u00fd l\u00e0 : \u201c\u2026 t\u1ef1 ngh\u0129 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m n\u1eb7ng, t\u00e0i m\u00ecnh k\u00e9m, c\u00e0ng th\u00eam s\u1ee3 h\u00e3i b\u1ed9i ph\u1ea7n ; ch\u1ec9 xin c\u1ed1 g\u1eafng, ho\u00e0 l\u00f2ng chung s\u1ee9c, h\u1ebft s\u1ee9c c\u00f9ng l\u00e0m, kh\u00f4ng d\u00e1m v\u00ec t\u1ea1m quy\u1ec1n m\u00e0 c\u1ea9u th\u1ea3\u2026\u201d. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 b\u1ed1, \u00e1n, khi v\u00ec vi\u1ec7c c\u00f4ng, ra ngo\u00e0i, giao \u1ea5n tri\u1ec7n cho \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 ho\u1eb7c \u0111\u1ed3ng s\u1ef1 quy\u1ec1n gi\u1eef, c\u0169ng theo l\u1ec7, vi\u1ebft t\u1eadp t\u00e2u c\u00f9ng \u0111\u1ec7 l\u00ean. Duy trong t\u1eadp tu\u1ef3 theo s\u1ef1 vi\u1ec7c tr\u00ecnh b\u00e0y, b\u1ea5t t\u1ea5t c\u00e2u n\u1ec7).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i ph\u1ea9m tr\u1eadt qu\u1ea3n su\u1ea5t c\u00e1c v\u1ec7, \u0111\u1ed9i : Th\u00e2n b\u00ecnh, C\u1ea9m y, Loan gi\u00e1, V\u0169 l\u00e2m ngang v\u1edbi C\u1ea5m binh : V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m (nguy\u00ean tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m) ; ph\u00f3 V\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt t\u00f2ng tam ph\u1ea9m (nguy\u00ean tr\u1eadt ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m) ; ch\u00e1nh \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt t\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m (nguy\u00ean tr\u1eadt ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m). L\u1ea1i v\u00ec c\u00e1c v\u1ec7 V\u0169 l\u00e2m, m\u1ed7i v\u1ec7 ch\u1ec9 c\u00f3 5 \u0111\u1ed9i, s\u1ed1 l\u00ednh m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 120 ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean cho chia m\u1ed7i v\u1ec7 l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 60 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t 1 cai \u0111\u1ed9i ho\u1eb7c 1 ch\u00e1nh \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ; c\u00f2n ph\u00f3 \u0111\u1ed9i b\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec3 h\u1ee3p v\u1edbi l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : ph\u00f3 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, v\u1eabn chuy\u00ean coi qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c v\u00e0 ty Tr\u1ea5n ph\u1ee7 ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m Ho\u00e0ng V\u0103n H\u1eadu l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, hi\u1ec7p c\u00f9ng L\u00ea V\u0103n Ph\u00fa, chuy\u00ean coi qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i T\u00fac tr\u1ef1c. Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m v\u1eabn chuy\u00ean coi c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c thu\u1ed9c v\u1ec7 C\u1ea9m y ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 Ph\u1ea1m V\u0103n Ho\u00e0 l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 C\u1ea9m y, hi\u1ec7p c\u00f9ng Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn L\u00e2m, chuy\u00ean coi c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tr\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c, Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c. Ph\u00f3 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m H\u1ed3 B\u00ecnh, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb V\u0169 Phi Gi\u00e1m, ph\u00f3 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Hu\u1ea5n, Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Nh\u00e0n, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd c\u00e1c v\u1ec7. Th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t Nguy\u1ec5n Vi\u1ebft Tri\u1ec7u, th\u1ef1 ph\u00f3 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc, th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t \u0110o\u00e0n Quang M\u1eadt \u0111\u1ec1u th\u1ef1c th\u1ee5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd c\u00e1c v\u1ec7.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ed3n B\u1eafc C\u1ea1n thu\u1ed9c Tuy\u00ean Quang l\u00e0m \u0111\u1ed3n Tuy\u00ean T\u0129nh (\u1edf x\u00e3 An L\u00e3ng, huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh x\u00e9t d\u00e2n 2 huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh \u0110i\u1ec7n, ai ch\u01b0a ch\u1ecbu ph\u1ea7n l\u00ednh, theo l\u1ec7 c\u1ee9 10 ng\u01b0\u1eddi tuy\u1ec3n l\u1ea5y 1 (t\u1eeb \u0110\u01b0\u1eddng \u00e2m \u0111\u1ebfn \u00e2n Quang 13 x\u00e3, s\u1ed1 \u0111inh tr\u00ean 260 ng\u01b0\u1eddi, tuy\u1ec3n l\u1ea5y 26 ng\u01b0\u1eddi) b\u1ed5 l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Tuy\u00ean Quang \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng gi\u1eef (s\u1ed1 gi\u1ea3n binh c\u1ee7a ch\u00e2u, huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1t tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 169 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i Tuy\u00ean Quang Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i 50 ng\u01b0\u1eddi, th\u1eeba 19 ng\u01b0\u1eddi g\u1ed9p v\u1edbi 26 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i T\u1ee9).<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Th\u1ecb lang N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, Tr\u1ea7n Ch\u1ea5n, l\u1ea5y tr\u1eebu ta ph\u00e1t cho quan tam ph\u1ea9m l\u00e0m \u00e1o m\u00f9a xu\u00e2n. B\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p v\u00e0 \u0111\u1ed5i. Ch\u1ea5n d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n hi\u1ec7u \u201cNam H\u01b0ng\u201d \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u1edf ph\u00eda \u0110\u00f4ng. Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cC\u00f2n bi\u1ebft h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng, c\u00f2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1. Vi\u1ec7c xong l\u1ea1i d\u1ee5ng, th\u00e2n ng\u01b0\u01a1i s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebb vang\u201d. B\u00e8n cho l\u00e0m T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m quan \u0111\u1ec3 \u0111i. Khi v\u1ec1, \u0111\u1ebfn t\u1ea5n ph\u1eadn \u0110\u1ea1i Chi\u00eam, Ch\u1ea5n b\u1ecb b\u1ec7nh ch\u1ebft, v\u00ec thi\u1ebfu h\u1ee5t c\u1ee7a c\u00f4ng, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, Ch\u1ea5n b\u1ecb \u0111o\u1ea1t l\u1ea1i c\u00e1o s\u1eafc.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb sau, ph\u00e0m ph\u00e1i vi\u00ean \u0111i ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i mua h\u00e0ng, th\u00ec gi\u00e1 ti\u1ec1n, s\u1ed1 m\u1ee5c, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u1ea5y \u0111\u1ee7 ho\u00e1 \u0111\u01a1n c\u00f3 \u0111\u00f3ng d\u1ea5u. Khi \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng v\u1ec1, \u0111\u1ec7 n\u1ed9p l\u00ean b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ki\u1ec3m tra.<\/p>\n<p>B\u1ed5 th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng quy\u1ec1n bi\u1ec7n vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u00e0o l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng, bi\u1ec7n l\u00fd c\u00f4ng vi\u1ec7c N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 t\u00e2u b\u00e1o n\u01b0\u1edbc l\u00ean g\u1ea5p b\u1ed9i, nay h\u01a1n m\u1ef1c th\u01b0\u1eddng 7, 8 th\u01b0\u1edbc. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1eafc K\u1ef3, h\u1eb1ng n\u0103m m\u00f9a n\u01b0\u1edbc, th\u1ebf n\u01b0\u1edbc m\u00f9a h\u1ea1 kh\u00f4ng to b\u1eb1ng th\u1ebf n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu. Nay n\u01b0\u1edbc m\u00f9a h\u1ea1 nh\u01b0 th\u1ebf, th\u00ec n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu s\u1ebd th\u1ebf n\u00e0o ? Th\u1eadt l\u00e0m l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi b\u0103n kho\u0103n kh\u00f4ng y\u00ean ! V\u1eady h\u1ea1 l\u1ec7nh cho b\u1ed9 C\u00f4ng truy\u1ec1n Ch\u1ec9 s\u1ee9c h\u1ecfi c\u00e1c t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, H\u01b0ng Y\u00ean : t\u00ednh \u0111\u1ed1t ng\u00f3n tay g\u1ea7n ti\u1ebft s\u01a1 ph\u1ee5c, n\u1ebfu th\u1ebf n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 v\u1eady ch\u01b0a r\u00fat, th\u00ec \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean to c\u00f3 \u0111\u00e1ng lo ng\u1ea1i kh\u00f4ng ? Chu\u1ea9n cho ph\u1ea3i \u0111em t\u00ecnh h\u00ecnh phi t\u1ea5u l\u00ean ngay, v\u00e0 ph\u1ea3i d\u1ef1 tr\u00f9 k\u1ebf gi\u1eef \u0111\u00ea\u201d. Sau \u0111\u00f3 c\u00e1c t\u1ec9nh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea xung y\u1ebfu \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 s\u1ee9c b\u1ed3i \u0111\u1eafp th\u00eam v\u00e0 \u0111\u00e3 d\u1ef1 b\u1ecb c\u00e1c v\u1eadt h\u1ed9 \u0111\u00ea\u201d. C\u00f3 t\u1ec9nh n\u00f3i : h\u1ecfi k\u1ef3 l\u00e3o ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc, h\u1ecd n\u00f3i l\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u00f9a h\u00e8 l\u00ean qu\u00e1 s\u1edbm th\u00ec \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng lo l\u00ean to g\u1ea5p b\u1ed9i. T\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 t\u1eebng kinh nghi\u1ec7m nh\u01b0 th\u1ebf. C\u00f3 t\u1ec9nh n\u00f3i : H\u1ea1 l\u01b0u s\u00f4ng Nh\u1ecb \u0111\u00e3 c\u00f3 d\u00f2ng s\u00f4ng C\u1eedu An, n\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u1ed7 tho\u00e1t th\u00ec \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i d\u1eef d\u1ed9i nh\u01b0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc\u201d. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201c\u1edf B\u1eafc K\u1ef3, v\u1ec1 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, n\u00ean b\u1ecf \u0111i, hay n\u00ean gi\u1eef l\u1ea1i, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi b\u00e0n lu\u1eadn m\u1ed7i \u0111\u1eb1ng m\u1ed9t kh\u00e1c. Tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam lo ngh\u0129 ch\u01b0a y\u00ean l\u00f2ng. V\u1ea3 l\u1ea1i, s\u1ef1 th\u1ebf B\u1eafc K\u1ef3 kh\u00e1c v\u1edbi t\u1eeb Thanh, Ngh\u1ec7 tr\u1edf v\u1ec1 Nam. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a \u0111\u1eafp \u0111\u00ea c\u0169ng l\u00e0 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. N\u1ebfu b\u1ecf \u0111\u00ea, qu\u1ea3 c\u00f3 l\u1ee3i tr\u01b0\u1edbc m\u1eaft, c\u00f2n kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi b\u1ecf \u0111\u00ea m\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tr\u00e0n v\u00e0o, h\u1ea1i \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn ngay, th\u00ec r\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 \u0111\u00ea kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u1ebfu khinh su\u1ea5t b\u00e0n b\u1ecf \u0111\u00ea, kh\u00f4ng kh\u1ecfi \u0111\u1ec3 c\u01b0\u1eddi v\u1ec1 sau. Nay tr\u1eabm sai \u0111\u00e0o s\u00f4ng C\u1eedu An, l\u00e0 v\u00ec \u0111\u1ec3 chia x\u1ebb b\u1edbt l\u00f2ng n\u01b0\u1edbc Nh\u1ecb H\u00e0. T\u01b0\u1edfng s\u00f4ng \u1ea5y \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o r\u1ed3i, n\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111\u01b0\u1eddng tho\u00e1t th\u00ec mu\u00f4n \u0111\u1eddi sau, d\u00e2n s\u1ebd ca t\u1ee5ng c\u00f4ng \u0111\u1ee9c kh\u00f4ng ng\u1edbt, c\u00f2n ai n\u00f3i v\u00e0o \u0111\u00e2u n\u1eefa !\u201d.<\/p>\n<p>Vua s\u1eafp \u0111i tu\u1ea7n du Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, sai Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 C\u00f4ng, H\u00e0 Duy Phi\u00ean, \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01a1i x\u00e2y d\u1ef1ng h\u00e0nh cung, ch\u1ec9 b\u1ea3o c\u00e1ch th\u1ee9c. Chu\u1ea9n cho H\u1eefu tham tri b\u1ed9 Binh, H\u00e0 [T\u00f4ng] Quy\u1ec1n, do ch\u1ee9c \u0111ang l\u00e0m, quy\u1ec1n ki\u00eam c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i : c\u01a1 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng thu\u1ed9c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0m v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng, c\u01a1 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0m v\u1ec7 Ph\u00fa Y\u00ean ; Kh\u00e1nh Ho\u00e0 T\u1ea3 c\u01a1 l\u00e0m v\u1ec7 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 ; H\u1eefu c\u01a1 l\u00e0m c\u01a1 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 ; c\u01a1 Kh\u00e1nh Ho\u00e0 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m c\u01a1 Ho\u00e0 tr\u00e1ng ; B\u00ecnh Thu\u1eadn Trung c\u01a1 l\u00e0m v\u1ec7 B\u00ecnh Thu\u1eadn ; T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ee7y c\u01a1 Bi\u00ean H\u00f2a, Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0m T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ee7y v\u1ec7 ; th\u1ee7y c\u01a1 An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0m th\u1ee7y v\u1ec7, \u0111\u1ec1u tr\u00f9m l\u00ean tr\u00ean b\u1eb1ng t\u00ean t\u1ec9nh. N\u0103m c\u01a1 An b\u00ecnh Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam, T\u1ee9, Ng\u0169 thu\u1ed9c An Giang \u0111\u1ed5i l\u00e0m 5 c\u01a1 An Giang Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu. Hai c\u01a1 H\u00e0 ph\u00fa, H\u00e0 Ti\u00ean thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 2 c\u01a1 H\u00e0 Ti\u00ean T\u1ea3, H\u1eefu.<\/p>\n<p>Sai Thanh Hoa tuy\u1ec3n 100 ng\u01b0\u1eddi tinh luy\u1ec7n v\u00e0 kho\u1ebb m\u1ea1nh \u1edf huy\u1ec7n T\u1ed1ng S\u01a1n, d\u1ed3n l\u00e0m l\u00ednh 2 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb \u1edf \u0111\u1ed3n b\u1ea3o Tr\u1ea5n Man. M\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t m\u1ed9t \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 Ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng m\u1ed7i ch\u1ee9c 2 ng\u01b0\u1eddi, giao cho vi\u00ean gi\u1eef \u0111\u1ed3n b\u1ea3o ki\u00eam coi qu\u1ea3n c\u1ea3.<\/p>\n<p>Ngu\u1ed3n An \u0110\u1ea1i t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u00f3 qu\u00e2n L\u00e0o l\u1ea5n c\u01b0\u1edbp ng\u01b0\u1eddi Man thu\u1ed9c. Quan t\u1ec9nh \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 th\u00f3i th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a Man L\u1ea1o \u0111\u1ea5y th\u00f4i. N\u00ean s\u1ee9c cho c\u00e1c ngu\u1ed3n \u1edf g\u1ea7n \u0111\u00f3 c\u00f9ng nhau ch\u1ed1ng gi\u1eef, b\u1ea3o kh\u1eafp cho d\u00e2n Man \u0111\u1eebng v\u00ec c\u1edb qu\u00e2n L\u00e0o \u0111e do\u1ea1 m\u00e0 l\u00f2ng s\u1ee3 h\u00e3i, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean t\u1ef1 c\u01b0\u1eddng gi\u1eef g\u00ecn b\u1edd c\u00f5i. N\u1ebfu ch\u00fang d\u00e1m l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u1eefa th\u00ec h\u1ee3p s\u1ee9c l\u1ea1i, b\u1eaft gi\u1ea3i l\u0129nh th\u01b0\u1edfng. N\u1ebfu s\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1ed5i, chu\u1ea9n cho b\u00e1o quan ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u0169ng ch\u01b0a mu\u1ed9n\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i tuy\u1ec3n l\u00ednh \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00e0 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh. B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ednh l\u00e0 nanh vu\u1ed1t c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 gi\u1eef trong, ch\u1ed1ng ngo\u00e0i, th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c. Hu\u1ed1ng chi Kinh s\u01b0, l\u00e0 c\u0103n b\u1ea3n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc nh\u00e0, \u1edf ch\u1ed7 tr\u1ecdng \u0111\u1ecba kh\u1ed1ng ch\u1ebf n\u01a1i khinh, ph\u1ea3i th\u00eam nhi\u1ec1u qu\u00e2n c\u1ee9ng m\u1ea1nh m\u1edbi \u0111\u1ee7 l\u00e0m cho cu\u1ed9c b\u1ea3o v\u1ec7 th\u00e1i b\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9ng tr\u00e1ng. M\u00e0 t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ebfn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ea5t tr\u1ef1c k\u1ef3, s\u1ed1 l\u00ednh hi\u1ec7n t\u1ea1i c\u00f2n \u00edt, c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t th\u00eam \u0111\u1ec3 nghi\u00eam vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb. V\u1ea3 l\u1ea1i, c\u00e1c h\u1ea1t \u1ea5y, ho\u1eb7c \u1edf d\u01b0\u1edbi b\u00e1nh xe loan, ho\u1eb7c \u1edf g\u1ea7n Kinh k\u1ef3, nh\u1edd \u01a1n nhu\u1ea7n th\u1ea5m, y\u00ean \u1ed5n h\u00e0ng tr\u00ean 30 n\u0103m, sinh t\u1ee5 \u0111\u00e3 l\u00e2u, h\u1ed9 kh\u1ea9u ng\u00e0y th\u00eam \u0111\u00f4ng, so v\u1edbi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 g\u1ea5p b\u1ed9i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, t\u1eeb Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ebfn s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t t\u0103ng ng\u1ea1ch gi\u1ea3n binh l\u00ean nhi\u1ec1u h\u01a1n, th\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1t \u1ea5y ch\u01b0a t\u1eebng b\u00e0n t\u1edbi ! Nay xin ra l\u1ec7nh cho \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111em s\u1ed5 binh, s\u1ed5 h\u1ed9 v\u00e0 s\u1ed5 tuy\u1ec3n l\u00ednh h\u1ee3p l\u1ea1i m\u00e0 t\u00ednh chi\u1ebfu theo l\u1ec7, 3 \u0111inh l\u1ea5y 1, \u0111\u1ed5 \u0111\u1ed3ng c\u1ea3 c\u0169 m\u1edbi m\u00e0 d\u1ed3n b\u1ed5, ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n n\u00fai th\u00ec l\u1ea5y l\u00e0m b\u1ed9 binh, ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n bi\u1ec3n th\u00ec l\u1ea5y l\u00e0m th\u1ee7y binh, b\u00e0n \u0111\u1eb7t danh s\u1eafc [cho c\u00e1c h\u1ea1ng qu\u00e2n l\u00ednh] l\u00e0m b\u1ea3n s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfu s\u1ed1 tuy\u1ec3n l\u00ednh, sung \u0111\u1ee7 ng\u1ea1ch. L\u00ednh thu\u1ed9c Kinh v\u1ec7 th\u00ec giao \u0111\u1ed9i ng\u0169 Kinh, l\u00ednh thu\u1ed9c t\u1ec9nh v\u1ec7 th\u00ec l\u01b0u \u0111\u1ed9i ng\u0169 t\u1ec9nh, c\u1ea5p cho kh\u00ed gi\u1edbi thao di\u1ec5n, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c lu\u1eadt qu\u00e2n, th\u00eam n\u1ed5i ti\u1ebfng qu\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i. Tr\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ebfn b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 bi\u1ec7n 1000 quan ti\u1ec1n. L\u1ea1i ngh\u0129 quan l\u1ea1i \u1edf Kinh \u0111\u1ea1i \u0111a s\u1ed1 qu\u00ea \u1edf n\u01a1i k\u1ef3 ph\u1ee5 ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb x\u1ea5u, v\u00ec t\u00ecnh ri\u00eang n\u1ec3 nang ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea qu\u00e1n, c\u1ed1 \u00fd l\u00e0m l\u1ec7ch l\u1ea1c \u0111i, b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 nghi\u00eam r\u0103n : ph\u00e0m nh\u1eefng quan l\u1ea1i c\u00f9ng huy\u1ec7n, chu\u1ea9n cho h\u1ed3i t\u1ecb, \u0111\u1ed5i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c h\u1ea1t kh\u00e1c. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c h\u1ea1t l\u00e0m b\u1ea3n s\u00e1ch t\u00e2u l\u00ean, sau khi tuy\u1ec3n, s\u1ed1 \u0111inh \u0111\u0103ng trong \u201chao s\u00e1ch\u201d((1) Hao s\u00e1ch : nh\u01b0 s\u1ed5 khai t\u1eed.1), so v\u1edbi s\u1ed1 tuy\u1ec3n n\u0103m [Minh M\u1ec7nh] th\u1ee9 15 th\u00ec h\u01a1i gi\u1ea3m.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTuy\u1ec3n l\u00ednh l\u00e0 ch\u00ednh s\u1ef1 tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i, qu\u00fd \u1edf ch\u1ed7 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc v\u1eeba ph\u1ea3i, kh\u00f4ng h\u1ec1 l\u00e0m n\u1eb7ng hay nh\u1eb9 m\u1ed9t m\u1ea3y n\u00e0o, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i mu\u1ed1n t\u0103ng d\u00e2n \u0111\u1ec3 th\u00eam l\u00ednh. Hu\u1ed1ng chi t\u1eeb khi \u0111i\u1ec3m \u0111inh tuy\u1ec3n l\u00ednh \u0111\u1ebfn nay h\u01a1n 30 n\u0103m, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi h\u00e1 l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u0103ng, gi\u1ea3m ? \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng tr\u00e1ch l\u1eafm. Duy vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn d\u00e2n ch\u00ednh, Kinh do\u00e3n v\u00e0 b\u1ecdn \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n n\u00ean truy\u1ec1n b\u1ea3o cho t\u1ed5ng l\u00fd trong h\u1ea1t : t\u1eeb nay, h\u1ec5 c\u00f3 d\u00e2n \u1ea9n l\u1eadu, ph\u1ea3i ti\u1ebfp t\u1ee5c ghi th\u00eam v\u00e0o s\u1ed5 ngay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea9n l\u1eadu t\u1eeb 1 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean m\u00e0 khai gian l\u00e0 tr\u1ed1n hay ch\u1ebft. K\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m s\u1ebd b\u1eaft t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam b\u1eadc n\u1eefa\u201d. B\u00e8n chu\u1ea9n y s\u1ef1 vi\u1ec7c \u0111i\u1ec3m \u0111inh tuy\u1ec3n l\u00ednh do \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u00e3 b\u00e0n. (X\u00e3, th\u00f4n n\u00e0o chi\u1ebft tr\u1eeb r\u1ed3i, tuy\u1ec3n ch\u01b0a \u0111\u1ee7 s\u1ed1 b\u1ed1n l\u00ednh m\u00e0 c\u00f2n th\u1eeba 2 \u0111inh th\u00ec l\u1ea5y 1. X\u00e3, th\u00f4n n\u00e0o t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a ch\u1ecbu ph\u1ea7n l\u00ednh v\u00e0 phi\u00eau t\u00e1n m\u1edbi v\u1ec1, th\u00ec 2 \u0111inh l\u1ea5y 1, ho\u1eb7c 5 \u0111inh l\u1ea5y 2. L\u1ea1i nh\u01b0 2 l\u0103ng V\u0129nh Di\u00ean, V\u0129nh Di\u1ec5n tr\u01b0\u1edbc l\u1ea5y x\u00e3 Chi\u00eam S\u01a1n sung l\u00e0m thu\u1ed9c l\u1ec7, nay r\u00fat ra 50 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i Th\u1ee7 h\u1ed9, c\u00f2n th\u1eeba th\u00ec theo l\u1ec7, chi\u1ebft tr\u1eeb m\u00e0 tuy\u1ec3n 5 x\u00e3, \u1ea5p tr\u01b0\u1edbc kia c\u1ea5p l\u00e0m d\u00e2n th\u1edd c\u00fang c\u00f4ng th\u1ea7n V\u00f5 T\u00e1nh, v\u00e0 Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u, nay c\u0169ng \u0111i\u1ec3m \u0111inh tuy\u1ec3n l\u00ednh theo nh\u01b0 l\u1ec7, 8 x\u00e3 thu\u1ed9c Ph\u00fa Xu\u00e2n nguy\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c sung l\u00e0m thu\u1ed9c l\u1ec7 kinh th\u00e0nh, tuy\u1ec3n b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh. Duy nh\u1eefng x\u00e3 l\u00e0 h\u1ed9 \u0111\u00e1nh c\u00e1, sinh nhai b\u1eb1ng ngh\u1ec1 ch\u00e0i, l\u01b0\u1edbi, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 d\u00e2n c\u00e1c x\u00e3 kh\u00e1c. V\u1eady c\u1ee9 l\u01b0u 50 ng\u01b0\u1eddi \u1edf ng\u1ea1ch c\u0169, c\u00f2n th\u00ec r\u00fat v\u1ec1 \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n l\u00ednh, chu\u1ea9n cho 4 \u0111inh l\u1ea5y 1. Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, \u1edf ven n\u00fai, c\u00e1c th\u00f4n, \u1ea5p canh gi\u1eef \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u0111\u1ec1u l\u1ea5y h\u1ebft s\u1ed1 \u0111inh trong s\u1ed5 d\u1ed3n l\u00e0m h\u01b0\u01a1ng binh. L\u00fac v\u00f4 s\u1ef1, th\u00ec l\u00e0m \u0103n c\u00e0y c\u1ea5y n\u1ed9p thu\u1ebf. N\u1ebfu c\u00f3 gi\u1eb7c Man l\u00e9n l\u00fat n\u1ed5i d\u1eady th\u00ec cho theo quan \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Vi\u1ec7c xong, l\u1ea1i v\u1ec1 l\u00e0m ru\u1ed9ng).<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn khi b\u1ea3n s\u00e1ch tuy\u1ec3n l\u00ednh d\u00e2ng l\u00ean, vua chu\u1ea9n cho tu\u1ef3 theo s\u1ef1 li\u00ean l\u1ea1c gi\u1eefa c\u00e1c huy\u1ec7n, c\u00e1c x\u00e3, d\u1ed3n th\u00e0nh v\u1ec7, \u0111\u1ed9i, sung b\u1ed5 C\u1ea5m binh, 10 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m, 25 v\u1ec7 trong 5 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, H\u1ed5 uy, H\u00f9ng nhu\u1ec7, 10 v\u1ec7 trong Ng\u0169 b\u1ea3o thu\u1ed9c Ng\u0169 qu\u00e2n\u2026 (C\u00e1c v\u1ec7, \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c V\u0169 l\u00e2m, nguy\u00ean m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u 60 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ecbnh l\u1ea5y 55 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m h\u1ea1n. Ai qu\u00ea thu\u1ed9c Th\u1eeba Thi\u00ean, d\u1ed3n l\u00e0m 4 v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, Trung nh\u1ecb, Ti\u1ec1n nh\u1ea5t, Ti\u1ec1n nh\u1ecb ; ai qu\u00ea Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, d\u1ed3n l\u00e0m 4 v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t, T\u1ea3 nh\u1ecb, H\u1eefu nh\u1ea5t, H\u1eefu nh\u1ecb. Ai thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng B\u00ecnh d\u1ed3n l\u00e0m 2 v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t, H\u1eadu nh\u1ecb. L\u1ea5y : 119 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, 13 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Trung nh\u1ecb, 4 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb, 145 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb, 80 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t v\u00e0 2 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 188 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 551 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t ; 25 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, 60 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb, 168 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb v\u00e0 147 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 150 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n c\u1ed9ng 550 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t ; 25 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t, 73 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Trung nh\u1ecb, 192 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb v\u00e0 222 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 38 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 550 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t ; 197 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, 166 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t, 83 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Trung nh\u1ecb v\u00e0 49 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 55 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 550 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t ; 118 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t, 117 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t, 57 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t, 88 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb v\u00e0 91 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 79 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 550 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t ; 156 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, 137 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Trung nh\u1ecb, 161 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb, 20 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t v\u00e0 16 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 61 ng\u01b0\u1eddi, c\u1ed9ng 551 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 Trung nh\u1ecb ; 15 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Trung nh\u1ecb, 185 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t, 187 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t v\u00e0 44 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 119 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 550 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb ; 81 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Trung nh\u1ecb, 216 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t, 19 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t v\u00e0 194 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 40 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 550 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb ; 193 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb, 34 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t, 49 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb, 18 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb, 123 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ea5t, 74 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb v\u00e0 10 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 49 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 550 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb ; 79 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Trung nh\u1ecb, 95 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t, 60 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb, 32 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb, 66 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t v\u00e0 57 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 160 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 549 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb.<\/p>\n<p>N\u0103m v\u1ec7 thu\u1ed9c dinh Th\u1ea7n c\u01a1, l\u1ea5y : 398 ng\u01b0\u1eddi \u1edf v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t, Ti\u1ec1n nh\u1ea5t, H\u1eadu nh\u1ea5t, H\u1eefu nh\u1ecb, H\u1eadu nh\u1ecb thu\u1ed9c dinh V\u0169 l\u00e2m tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 110 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 508 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea Th\u1eeba Thi\u00ean, d\u1ed3n l\u00e0m Trung v\u1ec7 ; 84 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c v\u1ec7 dinh V\u0169 l\u00e2m, 226 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, 103 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 v\u00e0 8 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Phi k\u1ef5 tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 82 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 503 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, d\u1ed3n l\u00e0m Ti\u1ec1n v\u1ec7 ; 102 ng\u01b0\u1eddi Trung v\u1ec7, 49 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, 27 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m, 64 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb, 41 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Trung nh\u1ecb, 35 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb, 64 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 122 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 504 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, d\u1ed3n l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7 ; 340 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7, 25 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, 2 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7 v\u00e0 5 ng\u01b0\u1eddi Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 132 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 504 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, d\u1ed3n l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7 ; 7 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7, 45 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, 135 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7 doanh Long v\u00f5, 10 ng\u01b0\u1eddi Trung v\u1ec7 doanh H\u00f9ng nhu\u1ec7, 67 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1n v\u1ec7, 5 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea3 v\u1ec7, 19 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 214 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 502 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea Qu\u1ea3ng Nam, d\u1ed3n l\u00e0m H\u1eadu v\u1ec7.<\/p>\n<p>N\u0103m v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, l\u1ea5y : 31 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Trung nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m tr\u01b0\u1edbc, 37 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb, 81 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ecb, 21 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb, 17 ng\u01b0\u1eddi Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, 79 ng\u01b0\u1eddi Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5, 69 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7, 16 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i D\u1ef1c th\u1ecbnh Nh\u1ea5t, 5 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5 Nh\u1ea5t v\u00e0 2 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 157 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 515 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea Th\u1eeba Thi\u00ean, d\u1ed3n l\u00e0m Trung v\u1ec7 ; c\u00e1c h\u1ea1ng l\u00ednh ng\u1ea1ch c\u0169 v\u00e0 m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 504 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, d\u1ed3n l\u00e0m Ti\u1ec1n v\u1ec7 ; 276 ng\u01b0\u1eddi Trung v\u1ec7 dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7, 18 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1n v\u1ec7, 1 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7, v\u00e0 70 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 135 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 500 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea Qu\u1ea3ng Nam, d\u1ed3n l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7 ; H\u1eefu v\u1ec7 v\u00e0 T\u1ea3 v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc g\u1ed3m v\u1edbi l\u00ednh m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 508 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, d\u1ed3n l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7 ; 378 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 130 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 508 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea Qu\u1ea3ng Nam, d\u1ed3n l\u00e0m H\u1eadu v\u1ec7.<\/p>\n<p>N\u0103m v\u1ec7 dinh Long v\u00f5, l\u1ea5y : 152 ng\u01b0\u1eddi Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, 60 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m, 41 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t, 18 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee7y qu\u00e2n Ng\u0169 v\u1ec7 v\u00e0 95 ng\u01b0\u1eddi B\u00e1t v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 148 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 514 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea Th\u1eeba Thi\u00ean, d\u1ed3n l\u00e0m Trung v\u1ec7 ; c\u00e1c h\u1ea1ng l\u00ednh ng\u1ea1ch c\u0169 v\u00e0 m\u1edbi tuy\u1ec3n c\u1ed9ng 500 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, d\u1ed3n l\u00e0m Ti\u1ec1n v\u1ec7 ; 35 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7, 3 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, 175 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7 Ti\u1ec1n phong, 6 ng\u01b0\u1eddi Trung v\u1ec7 dinh H\u00f9ng nh\u1ee5\u00ea, 15 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1n v\u1ec7 v\u00e0 72 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea3 v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 197 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 503 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea Qu\u1ea3ng Nam, d\u1ed3n l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7 ; 10 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7, 298 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, 42 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7 doanh H\u1ed5 uy, v\u00e0 92 ng\u01b0\u1eddi Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c T\u1ea3 b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 65 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 570 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, d\u1ed3n l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7 ; 138 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7, 37 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea3 v\u1ec7, 30 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7, 58 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7, 23 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7 doanh Th\u1ea7n c\u01a1 v\u00e0 2 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 215 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 503 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea Qu\u1ea3ng Nam, d\u1ed3n l\u00e0m H\u1eadu v\u1ec7. Nguy\u00ean H\u1eadu v\u1ec7 \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean, qu\u00ea Ph\u00fa Y\u00ean, r\u00fat \u0111\u1ed5i l\u00e0m v\u1ec7 Ph\u00fa Y\u00ean. Nguy\u00ean v\u1ec7 Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u01a1 Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n<p>N\u0103m v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy, l\u1ea5y : 100 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ee7y s\u01b0, 14 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 H\u1eadu nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m, 14 ng\u01b0\u1eddi Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, 90 ng\u01b0\u1eddi Trung v\u1ec7 dinh Long v\u00f5, 32 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7, 13 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5 Nh\u1ea5t v\u00e0 27 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 232 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 522 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea Th\u1eeba Thi\u00ean, d\u1ed3n l\u00e0m Trung v\u1ec7. Nguy\u00ean Trung v\u1ec7, ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea Thanh Hoa, \u0111\u1ed5i l\u00e0m v\u1ec7 Nhu\u1ec7 v\u00f5, v\u1eabn l\u1ec7 thu\u1ed9c dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 ; 228 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1n v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 249 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Qu\u1ea3ng d\u0169ng tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 9 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 486 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, d\u1ed3n l\u00e0m Ti\u1ec1n v\u1ec7 ; 78 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, 15 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5, 5 ng\u01b0\u1eddi Trung v\u1ec7 doanh H\u00f9ng nhu\u1ec7 v\u00e0 172 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 231 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 501 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea Qu\u1ea3ng Nam, d\u1ed3n l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7 ; 311 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7, 9 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, 49 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy v\u00e0 20 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Nh\u1ea5t thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 116 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 505 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, d\u1ed3n l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7 ; 30 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, 228 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c c\u01a1 T\u0129nh man v\u00e0 144 ng\u01b0\u1eddi c\u01a1 Ngh\u0129a tr\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 98 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 500 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, d\u1ed3n l\u00e0m H\u1eadu v\u1ec7.<\/p>\n<p>N\u0103m v\u1ec7 dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7, l\u1ea5y : 36 ng\u01b0\u1eddi Trung v\u1ec7, 205 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1n v\u1ec7, 26 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea3 v\u1ec7 v\u00e0 2 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 232 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 501 ng\u01b0\u1eddi, qu\u00ea Qu\u1ea3ng Nam, d\u1ed3n l\u00e0m Trung v\u1ec7 ; 36 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1n v\u1ec7, 85 ng\u01b0\u1eddi Trung v\u1ec7, 115 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea3 v\u1ec7, 51 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7, 29 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7 v\u00e0 1 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 185 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 502 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m Ti\u1ec1n v\u1ec7 ; 221 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea3 v\u1ec7, 33 ng\u01b0\u1eddi Trung v\u1ec7 v\u00e0 60 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1n v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 186 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 500 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7 ; nguy\u00ean 345 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7 v\u00e0 9 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea3 v\u1ec7 g\u1ed3m v\u1edbi 146 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 500 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7 ; nguy\u00ean 160 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7, 43 ng\u01b0\u1eddi Trung v\u1ec7, 51 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea3 v\u1ec7 v\u00e0 122 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7 g\u1ed3m v\u1edbi 125 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 501 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m H\u1eadu v\u1ec7.<\/p>\n<p>Ng\u0169 qu\u00e2n, Ng\u0169 b\u1ea3o \u0111\u1ec1u qu\u00ea thu\u1ed9c B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh : nguy\u00ean 376 ng\u01b0\u1eddi Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n Trung b\u1ea3o v\u00e0 32 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, g\u1ed3m v\u1edbi 95 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 505 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o ; nguy\u00ean 312 ng\u01b0\u1eddi Nh\u1ecb v\u1ec7 v\u00e0 127 ng\u01b0\u1eddi Nh\u1ea5t v\u1ec7, g\u1ed3m v\u1edbi 65 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 504 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Trung b\u1ea3o ; nguy\u00ean 400 ng\u01b0\u1eddi Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n qu\u00e2n Ti\u1ec1n b\u1ea3o v\u00e0 13 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, g\u1ed3m v\u1edbi 94 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 507 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o ; nguy\u00ean 405 ng\u01b0\u1eddi Nh\u1ecb v\u1ec7 v\u00e0 30 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy, g\u1ed3m v\u1edbi 56 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 491 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o ; nguy\u00ean 418 ng\u01b0\u1eddi Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n T\u1ea3 b\u1ea3o, g\u1ed3m v\u1edbi 86 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 504 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c T\u1ea3 b\u1ea3o ; nguy\u00ean 475 ng\u01b0\u1eddi Nh\u1ecb v\u1ec7, g\u1ed3m v\u1edbi 35 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 510 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c T\u1ea3 b\u1ea3o ; nguy\u00ean 411 ng\u01b0\u1eddi Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n H\u1eefu b\u1ea3o, g\u1ed3m v\u1edbi 102 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 513 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eefu b\u1ea3o ; nguy\u00ean 369 ng\u01b0\u1eddi Nh\u1ecb v\u1ec7, 12 ng\u01b0\u1eddi Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eadu b\u1ea3o v\u00e0 16 ng\u01b0\u1eddi H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy, g\u1ed3m v\u1edbi 108 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 505 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eefu b\u1ea3o ; nguy\u00ean 462 ng\u01b0\u1eddi Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n H\u1eadu b\u1ea3o v\u00e0 5 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 Phi k\u1ef5, g\u1ed3m v\u1edbi 38 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 505 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eadu b\u1ea3o ; nguy\u00ean 443 ng\u01b0\u1eddi Nh\u1ecb v\u1ec7, 8 ng\u01b0\u1eddi Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eefu b\u1ea3o v\u00e0 23 ng\u01b0\u1eddi H\u1eefu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy, g\u1ed3m 32 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 506 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c H\u1eadu b\u1ea3o).<\/p>\n<p>\u2026 V\u00e0 2 v\u1ec7 Khinh k\u1ef5, Phi k\u1ef5 vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, c\u00f9ng v\u1edbi v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh, th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh, c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5. (V\u1ec7 Khinh k\u1ef5, l\u1ea5y : 245 ng\u01b0\u1eddi \u1edf v\u1ec7 \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 v\u1ec7 Phi k\u1ef5 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ed9i t\u00e2n sai ph\u1ee7 binh, g\u1ed3m v\u1edbi 253 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 498 ng\u01b0\u1eddi, ai qu\u00ea Th\u1eeba Thi\u00ean th\u00ec d\u1ed3n l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed9i t\u1eeb Nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn Th\u1ea5t, ai qu\u00ea B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh th\u00ec d\u1ed3n l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed9i t\u1eeb B\u00e1t \u0111\u1ebfn Th\u1eadp.<\/p>\n<p>V\u1ec7 Phi k\u1ef5, l\u1ea5y : 305 ng\u01b0\u1eddi \u1edf v\u1ec7 \u1ea5y tr\u01b0\u1edbc c\u00f9ng v\u1edbi v\u1ec7 Khinh k\u1ef5 v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5, g\u1ed3m v\u1edbi 195 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 500 ng\u01b0\u1eddi, ai qu\u00ea Qu\u1ea3ng Nam th\u00ec d\u1ed3n l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed9i t\u1eeb Nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn B\u00e1t v\u00e0 ai qu\u00ea Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, th\u00ec d\u1ed3n l\u00e0m hai \u0111\u1ed9i C\u1eedu, Th\u1eadp.<\/p>\n<p>B\u1ed1n \u0111\u1ed9i v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh, l\u1ea5y : gi\u1ea3n binh ng\u1ea1ch c\u0169 8 x\u00e3 \u1edf \u0111\u1ed9i Tam tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi l\u00ednh m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 116 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m hai \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, c\u00f2n m\u1ed9 binh c\u00e1c \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, T\u1ee9 c\u0169 th\u00ec \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tam, T\u1ee9, Ng\u0169.<\/p>\n<p>Ba \u0111\u1ed9i th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh, l\u1ea5y : l\u00ednh ng\u1ea1ch c\u0169 trong \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 l\u00ednh m\u1edbi tuy\u1ec3n, 30 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea Qu\u1ea3ng Nam, 15 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, 16 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, c\u1ed9ng 61 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t. L\u00ednh m\u1ed9 c\u00e1c \u0111\u1ed9i Nh\u1ecb, Tam v\u1eabn \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Ba \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5, l\u1ea5y : 34 ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t c\u0169, g\u1ed3m v\u1edbi 24 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 58 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t ; 52 ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u1ed9i Nh\u1ecb tr\u01b0\u1edbc, v\u1eabn \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u1ed9i Nh\u1ecb ; 42 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9i Tam tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 10 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 52 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tam).<\/p>\n<p>L\u00ednh m\u1ed9 c\u00e1c v\u1ec7 \u1edf 5 dinh, \u1edf v\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5 v\u00e0 \u1edf vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1eb7t ri\u00eang l\u00e0m 4 v\u1ec7 dinh K\u1ef3 v\u00f5. (L\u1ea5y 293 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, 121 ng\u01b0\u1eddi 5 \u0111\u1ed9i \u1edf Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy m\u00e0 qu\u00ea thu\u1ed9c T\u1ed1ng S\u01a1n, 98 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, T\u1ee9 \u1edf v\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5, s\u1ed1 th\u1eeba 1 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, 3 Th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong v\u00e0 T\u1ea3 v\u1ec7 doanh H\u1ed5 uy, c\u1ed9ng 516 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 Nh\u1ea5t ; 225 ng\u01b0\u1eddi Trung v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, 286 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1n v\u1ec7, c\u1ed9ng 511 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 Nh\u1ecb ; 212 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Long v\u00f5, 193 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea3 v\u1ec7, 113 ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tam, Ng\u0169, L\u1ee5c, Th\u1ea5t v\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5, 1 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u1eeba \u1edf Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong, c\u1ed9ng 519 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 Tam ; 272 ng\u01b0\u1eddi Ti\u1ec1n v\u1ec7 doanh Th\u1ea7n c\u01a1, 250 ng\u01b0\u1eddi T\u1ea3 v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy, 2 \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u1eeba \u1edf Ti\u1ec1n v\u1ec7 v\u00e0 v\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5 dinh Ti\u1ec1n phong, c\u1ed9ng 524 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 T\u1ee9).<\/p>\n<p>Nguy\u00ean c\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ee7y qu\u00e2n v\u00e0 gi\u1ea3n binh m\u1edbi chia \u0111\u1eb7t l\u00e0m 15 v\u1ec7, 3 doanh Trung, T\u1ea3, H\u1eefu thu\u1ed9c Th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf Kinh k\u1ef3. (5 v\u1ec7 Trung dinh, l\u1ea5y : 1.054 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea Th\u1eeba Thi\u00ean, d\u1ed3n l\u00e0m 2 v\u1ec7 Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1ec1u 527 ng\u01b0\u1eddi ; 502 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 Tam ; 531 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 T\u1ee9 ; 509 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea Qu\u1ea3ng Nam, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 Ng\u0169. 5 v\u1ec7 T\u1ea3 dinh, l\u1ea5y : 1.050 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea Th\u1eeba Thi\u00ean, d\u1ed3n l\u00e0m hai v\u1ec7 Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb : v\u1ec7 Nh\u1ea5t 517 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ec7 Nh\u1ecb 533 ng\u01b0\u1eddi ; 502 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea Qu\u1ea3ng Nam, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 Tam ; 505 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 T\u1ee9 ; 508 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 Ng\u0169. 5 v\u1ec7 H\u1eefu dinh, l\u1ea5y : 532 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea Th\u1eeba Thi\u00ean, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 Nh\u1ea5t ; 1.009 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea Qu\u1ea3ng Nam d\u1ed3n l\u00e0m 2 v\u1ec7 Nh\u1ecb, Tam : v\u1ec7 Nh\u1ecb 508 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ec7 Tam 501 ng\u01b0\u1eddi ; 509 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 T\u1ee9 ; 503 ng\u01b0\u1eddi qu\u00ea B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, d\u1ed3n l\u00e0m v\u1ec7 Ng\u0169).<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ed3n b\u1ed5 qu\u00e2n hi\u1ec7u c\u00e1c h\u1ea1t. (4 \u0111\u1ed9i l\u00ednh ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean v\u1eabn \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169. V\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, l\u1ea5y : 457 gi\u1ea3n binh c\u0169, g\u1ed3m v\u1edbi 38 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 495 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i. Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, l\u1ea5y : 244 gi\u1ea3n binh c\u0169 g\u1ed3m v\u1edbi 246 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 490 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i ; 2 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7, l\u1ea5y : 49 gi\u1ea3n binh c\u0169 qu\u00ea Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t ; 33 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh m\u1ed9 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t c\u0169, d\u1ed3n l\u00e0m \u0111\u1ed9i Nh\u1ecb. C\u01a1 \u0110\u1ecbnh man v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169. V\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, l\u1ea5y : 381 gi\u1ea3n binh c\u0169, g\u1ed3m v\u1edbi 118 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 499 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i ; th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, l\u1ea5y : 95 gi\u1ea3n binh c\u00e1c v\u1ec7 Th\u1ee7y qu\u00e2n c\u0169, g\u1ed3m v\u1edbi 5 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, v\u00e0 408 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n to\u00e0n tr\u1eeb ven bi\u1ec3n, c\u1ed9ng 508 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i. C\u01a1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, l\u1ea5y : 337 gi\u1ea3n binh c\u0169 \u1edf c\u00e1c c\u01a1 c\u00e1c v\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 167 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 504 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i. Nguy\u00ean 5 \u0111\u1ed9i l\u00ednh m\u1ed9 \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh c\u0169 \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u01a1 B\u00ecnh Tr\u00e1ng ; 2 \u0111\u1ed9i ph\u00e1o th\u1ee7, l\u1ea5y : 109 gi\u1ea3n binh c\u0169 v\u00e0 d\u00e2n to\u00e0n tr\u1eeb d\u1ed3n b\u1ed5 v\u00e0o. V\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, l\u1ea5y : 127 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c c\u00e1c h\u1ea1ng gi\u1ea3n binh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat v\u1ec1, g\u1ed3m v\u1edbi 373 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 500 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i. 2 v\u1ec7 T\u1ea3 th\u1ee7y, H\u1eefu th\u1ee7y Qu\u1ea3ng Nam, l\u1ea5y : th\u1ee7y binh ng\u1ea1ch c\u0169 v\u00e0 m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 993 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n b\u1ed5 v\u00e0o. 3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu Qu\u1ea3ng Nam, l\u1ea5y : 179 gi\u1ea3n binh c\u0169, g\u1ed3m v\u1edbi 337 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 516 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m Trung c\u01a1 ; 163 gi\u1ea3n binh c\u0169, g\u1ed3m v\u1edbi 337 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 500 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m T\u1ea3 c\u01a1 ; 208 gi\u1ea3n binh c\u0169, g\u1ed3m v\u1edbi 295 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 503 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m H\u1eefu c\u01a1. 3 \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7, l\u1ea5y : 100 gi\u1ea3n binh m\u1edbi d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i : Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb. Nguy\u00ean m\u1ed9 binh \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tam. V\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, l\u1ea5y : 403 gi\u1ea3n binh c\u0169 c\u01a1 th\u1ee9 6 T\u0129nh man tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m v\u1edbi 97 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, c\u1ed9ng 500 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i. Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, 5 c\u01a1 T\u0129nh man v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169. 2 v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh T\u1ea3, H\u1eefu \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, l\u1ea5y : H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy c\u0169 \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1, g\u1ed3m v\u1edbi 499 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi tuy\u1ec3n, d\u1ed3n l\u00e0m T\u1ea3 v\u1ec7 ; 592 ng\u01b0\u1eddi v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng d\u1ed3n l\u00e0m H\u1eefu v\u1ec7. 3 c\u01a1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh Trung, T\u1ea3, H\u1eefu, l\u1ea5y : H\u1eefu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 tr\u01b0\u1edbc, g\u1ed3m c\u00e1c c\u01a1, v\u1ec7 \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c tuy\u1ec3n l\u1ea1i, c\u1ed9ng 1.503 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n b\u1ed5 v\u00e0o. Th\u1ee7y v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u1eabn nh\u01b0 c\u0169).<\/p>\n<p>Qu\u1ea3n su\u1ea5t c\u00e1c dinh K\u1ef3 v\u00f5 v\u00e0 v\u1ec7 Nhu\u1ec7 v\u00f5 thu\u1ed9c Th\u1ee7y s\u01b0, ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u0169ng nh\u01b0 C\u1ea5m binh. H\u1eadu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 v\u00e0 H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1 th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Vua li\u1ec1n sai khoa \u0111\u1ea1o, b\u1ed9 ty chia \u0111i c\u00e1c h\u1ea1t, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec3 tuy\u1ec3n l\u00ednh. D\u1ee5 r\u1eb1ng : khi tuy\u1ec3n th\u00eam l\u00ednh, n\u00ean ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c hu\u1ea5n luy\u1ec7n l\u00e0m l\u00ednh n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, t\u1eebng am hi\u1ec3u qu\u00e2n s\u1ef1, l\u1ea5y h\u1ebft sung v\u00e0o c\u00e1c v\u1ec7 l\u00ednh Kinh ; c\u00f3 thi\u1ebfu m\u1edbi l\u1ea5y d\u00e2n tr\u00e1ng \u0111i\u1ec1n v\u00e0o \u0111\u1ec3 c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi l\u00ednh t\u1ec9nh. Chu\u1ea9n cho : nh\u1eb1m ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 10, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i, thao di\u1ec5n 1 th\u00e1ng, r\u1ed3i chi\u1ebfu theo l\u1ec7, chia ban. L\u1ea1i v\u00ec l\u00ednh m\u1edbi tuy\u1ec3n v\u00e0o \u0111\u1ed9i ng\u0169, \u00e1o m\u1eb7c, kh\u0103n, n\u00f3n, kh\u00f4ng th\u1ee9 g\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i ti\u00eau d\u00f9ng, n\u00ean ph\u00e0m nh\u1eefng ai \u0111\u01b0\u1ee3c sung v\u00e0o l\u00ednh Kinh \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 5 quan ti\u1ec1n, sung v\u00e0o l\u00ednh b\u1ea3n h\u1ea1t \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng 3 quan. Ph\u00e1i vi\u00ean v\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia c\u1ea5p, k\u1ef7 l\u1ee5c, ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a><\/a><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXX \u2013 170<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>B\u00ednh Th\u00e2n, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 17 [1836], m\u00f9a h\u1ea1, th\u00e1ng 6.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 c\u00e1c quan t\u1ea1 \u01a1n v\u00e0 nh\u1eadn ph\u1ea7n bi\u1ebfu. (Ph\u00e0m vua th\u01b0\u1edfng \u00e1o v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee9 ph\u1ea9m v\u1eadt, t\u1eeb c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ee3i khi vua ng\u1ef1 tr\u00ean \u0111i\u1ec7n, theo ban l\u1ea1y t\u1ea1. N\u1ebfu vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai Trung s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ban cho t\u1ea1i ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, ho\u1eb7c c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, th\u00ec \u1edf ngay ph\u1ee7 ri\u00eang v\u00e0 c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eb7t h\u01b0\u01a1ng \u00e1n l\u1ea1y t\u1ea1 m\u00e0 l\u0129nh. N\u1ebfu vua cho th\u1ee9c \u0103n, \u0111\u1eb7t \u00e1n \u1edf nh\u00e0 Duy\u1ec7t Th\u1ecb, \u0111\u1ec3 c\u00e1c ph\u1ea9m v\u1eadt th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ; \u0111\u1eb7t \u00e1n \u1edf vi\u1ec7n T\u1ea3 \u0110\u00e3i l\u1eadu, \u0111\u1ec3 ph\u1ea9m v\u1ecb th\u01b0\u1edfng cho c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, th\u00ec 1 vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n l\u1ea1y t\u1ea1, n\u01a1i Th\u1ecb v\u1ec7 s\u1ebd b\u00e1o cho thu\u1ed9c vi\u00ean c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Duy\u1ec7t Th\u1ecb k\u00ednh l\u0129nh, quan v\u0103n v\u00f5 sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n \u0110\u00e3i l\u1eadu chia nhau m\u00e0 l\u0129nh. Duy \u1edf \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, ch\u1ee3t c\u00f3 ban th\u1ee9c \u0103n, c\u00e1c qu\u1ea3 c\u00e2y v\u00e0 cho \u0103n u\u1ed1ng, th\u00ec mi\u1ec5n l\u1ea1y t\u1ea1. C\u00f2n l\u1ec7 \u0111\u01b0a ph\u1ea7n bi\u1ebfu : h\u1eb1ng n\u0103m, g\u1eb7p c\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft nh\u01b0 t\u1ebf Giao, t\u1ebf H\u01b0\u1edfng \u1edf mi\u1ebfu, c\u00f9ng t\u1ebf \u1edf \u0111\u00e0n X\u00e3 t\u1eafc v\u00e0 c\u00e1c ng\u00e0y gi\u1ed7 \u1edf H\u01b0ng mi\u1ebfu v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean, sau khi t\u1ebf l\u1ec5 xong, \u0111\u1ec1u li\u1ec7u tr\u00edch x\u00f4i, c\u01a1m v\u00e0 \u0111\u1ed3 c\u00fang v\u00e0i b\u1ed1n m\u00f3n \u0111em \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n T\u1ea3 \u0110\u00e3i l\u1eadu, \u0111\u1eb7t \u00e1n b\u00e0y ra, do vi\u00ean \u0111\u01b0\u01a1ng tr\u1ef1c l\u1ea1y t\u1ea1 nh\u1eadn l\u0129nh. C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng tr\u1edf xu\u1ed1ng h\u1ec5 ai \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebfu th\u00ec ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn vi\u1ec7n \u0110\u00e3i l\u1eadu v\u00e0 s\u1edf L\u00fd thi\u1ec7n m\u00e0 l\u0129nh ; \u0111\u00e0n Nam Giao, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t h\u01a1i xa, \u0111\u1ec1u cho ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn Th\u1ea7n tr\u00f9((1) Th\u1ea7n tr\u00f9 : b\u1ebfp l\u00e0m l\u1ec5 v\u1eadt \u0111\u1ec3 c\u00fang t\u1ebf th\u1ea7n linh.1) m\u00e0 k\u00ednh l\u0129nh).<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m ; V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn T\u00e1 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Trung nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 Tr\u1ea7n C\u00f4ng \u0110i\u1ec1n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m ; V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00e2m l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 V\u0169 V\u0103n Tr\u00ed l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e1i l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh H\u00f9ng du\u1ec7.<\/p>\n<p>Cho T\u1ea3 Th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang l\u00e0m Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1 khanh, bi\u1ec7n l\u00fd Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng ((1) Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng : kho ch\u1ee9a th\u00f3c g\u1ea1o.1) l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e0n b\u1ecb b\u1ec7nh. Sai bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ee3p chuy\u00ean coi Th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, ki\u00eam l\u0129nh hai kho s\u00fang \u1ed1ng, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n.<\/p>\n<p>Truy t\u1eb7ng Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Li\u00eau l\u00e0m Ch\u1ee7 s\u1ef1 b\u1ed9 L\u1ea1i. Li\u00eau tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u00fa Y\u00ean can \u00e1n b\u1ecb c\u00e1ch, ph\u00e1i \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i ; \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd \u1ed1m ch\u1ebft, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7c c\u00e1ch truy t\u1eb7ng.<\/p>\n<p>B\u00e3i l\u01b0\u01a1ng ban binh l\u00ednh thu\u1ed9c h\u1ed9 \u0111\u00e1nh c\u00e1, cho v\u1ec1 l\u00e0m \u0103n sinh s\u1ed1ng. S\u1eafc sai : t\u1eeb nay h\u1ec5 ai ch\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i, th\u00ec do vi\u00ean cai qu\u1ea3n li\u1ec7u g\u1ecdi \u0111\u1ebfn, c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng \u0103n h\u1eb1ng ng\u00e0y, vi\u1ec7c xong, li\u1ec1n th\u00f4i.<\/p>\n<p>Vua ra ch\u01a1i s\u00f4ng Ng\u1ef1 H\u00e0 th\u1ea5y d\u00e2n phu g\u00e1nh \u0111\u1ea5t \u0111em \u0111\u1ed5 v\u00e0o ch\u1ed7 h\u01a1i xa, c\u00f3 h\u1ecfi, th\u00ec Ph\u1ee7 do\u00e3n V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang t\u00e2u r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 do b\u1ed9 C\u00f4ng v\u00e0 ty H\u1ed9 th\u00e0nh ch\u1ec9 cho d\u00e2n \u0111\u1ed5 \u0111\u1ea5t \u1edf \u0111\u1ea5y\u201d. Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9t d\u1ea3i b\u1edd b\u1eafc s\u00f4ng Ng\u1ef1 H\u00e0, \u0111\u1ecba th\u1ebf ph\u1ed1 ph\u01b0\u1eddng nhi\u1ec1u ch\u1ed7 tr\u0169ng th\u1ea5p, sao kh\u00f4ng \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t v\u00e0o \u0111\u1ea5y, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111em xa ngo\u00e0i v\u00e0i d\u1eb7m \u0111\u1ec3 nh\u1ecdc nh\u00e2n d\u00e2n ? T\u00f3m l\u1ea1i, vi\u1ec7c d\u00e2n, vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc, l\u0169 ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn, ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u1ef1c giao cho thu\u1ed9c l\u1ea1i tu\u1ef3 \u00fd ch\u1ec9 b\u1ea3o \u1edf \u0111\u00f4ng hay \u1edf t\u00e2y m\u00e0 th\u00f4i. V\u1eady \u0111\u01b0\u1eddng quan b\u1ed9 C\u00f4ng, Binh m\u00e3 s\u1ee9 ty H\u1ed9 th\u00e0nh c\u00f9ng v\u1edbi \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, Ph\u1ee7 do\u00e3n v\u00e0 Ph\u1ee7 th\u1eeba \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng ph\u1ea1t. L\u1ea1i n\u1eefa, ch\u1ee9c Ng\u00f4n quan, t\u1eeb khi ta theo c\u1ed5, \u0111\u1eb7t ra v\u1eabn mong h\u1ecd bi\u1ebft d\u00e2ng \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i, ng\u0103n \u0111i\u1ec1u tr\u00e1i, \u0111\u1ec3 gi\u00fap ch\u1ed7 ta kh\u00f4ng ngh\u0129 \u0111\u1ebfn. Th\u1ebf m\u00e0, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, v\u1eafng ti\u1ebfng ki\u1ebfn ngh\u1ecb, t\u00e2u b\u00e0y, ch\u1ec9 th\u1ea5y d\u1ef1a d\u1eabm nhau, im h\u01a1i n\u00edn ti\u1ebfng. Ngay nh\u01b0 m\u1ed9t vi\u1ec7c l\u00e0m b\u1eady \u1edf M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng ((2) M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng : kho ch\u1ee9a g\u1ed7 v\u00e0 v\u00e1n.2) ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ta th\u00e2n \u0111\u1ebfn, ch\u00ednh m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y, m\u1edbi kh\u00e1m ph\u00e1 ra vi\u1ec7c gian ; nay \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c n\u00e0y, l\u1ea1i nh\u00e2n \u0111i ch\u01a1i, x\u00e9t th\u1ea5y kh\u00f4ng \u0111\u00fang. Th\u1ebf th\u00ec nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t ch\u1ee9c ng\u00f4n quan, ph\u1ecfng c\u00f3 \u00edch g\u00ec ? V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf\u201d.<\/p>\n<p>\u1ea5n ng\u1ecdc t\u1ef7 ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u00e3 kh\u1eafc xong. Th\u01b0\u1edfng cho th\u1ee3 100 quan ti\u1ec1n. B\u1ed9 L\u1ea1i v\u00e0 b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u xin ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t, \u0111\u1eb7t bu\u1ed5i ch\u1ea7u, tr\u00ecnh d\u00e2ng v\u00e0 quy \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch d\u00f9ng \u1ea5n \u1ea5y. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee9 ng\u1ecdc t\u1ed1t, \u0111\u00e3 l\u00e0m th\u00e0nh h\u00ecnh \u1ea5n, m\u00e0 ch\u01b0a c\u00f3 ch\u1eef ; n\u0103m ngo\u00e1i sai kh\u1eafc 4 ch\u1eef \u201cHo\u00e0ng \u0111\u1ebf chi t\u1ec9\u201d, nh\u01b0ng ph\u01b0\u01a1ng Nam kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ee3 kh\u1eafc ng\u1ecdc, n\u00ean Nam tri\u1ec1u t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, \u1ea5n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ec1u d\u00f9ng b\u1eb1ng v\u00e0ng ; nay sai kh\u1eafc ch\u1eef v\u00e0o \u1ea5n ng\u1ecdc, th\u1ee3 \u0111\u1ec1u cho l\u00e0 kh\u00f3. Tr\u1eabm nh\u00e2n ngh\u0129 : kim c\u01b0\u01a1ng c\u00f2n r\u1eafn h\u01a1n, b\u00e8n sai l\u1ea5y kim c\u01b0\u01a1ng kh\u1eafc ch\u1eef v\u00e0o \u1ea5n ng\u1ecdc. N\u0103m nay, \u1ea5n ng\u1ecdc l\u00e0m xong, n\u00e9t ch\u1eef r\u00f5 r\u00e0ng, b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, l\u00f2ng tr\u1eabm r\u1ea5t vui m\u1eebng ; \u0111\u00e3 ch\u1ecdn ng\u00e0y t\u1ed1t, \u0111em \u1ea5n \u1ea5y c\u1ea5t v\u00e0o n\u1ed9i cung r\u1ed3i, v\u1eady c\u1ea7n g\u00ec c\u00f2n ph\u1ea3i ch\u1ecdn ng\u00e0y thi\u1ebft tri\u1ec1u, tr\u00ecnh d\u00e2ng n\u1eefa ? \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1ch d\u00f9ng \u1ea5n \u1ea5y th\u00ec chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m g\u1eb7p nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u1edbn nh\u01b0 \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u, cho \u0111\u1ea1i x\u00e1, \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh \u0111\u00e0m \u00e2n, th\u00ec \u0111\u00f3ng \u1ea5n ng\u1ecdc n\u00e0y m\u00e0 ban h\u00e0nh, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 long tr\u1ecdng\u201d. B\u00e8n sai vi\u1ebft r\u00f5 b\u00e0i d\u1ee5 n\u00e0y, \u0111\u00f3ng \u1ea5n ng\u1ecdc, ban c\u1ea5p cho c\u00e1c tr\u1ef1c, c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y m\u1ed7i n\u01a1i 1 \u0111\u1ea1o. L\u1ea1i \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb sau, ph\u00e0m nh\u1eefng t\u1edd c\u00e1o d\u1ee5 c\u00e1c b\u1eadc th\u00e2n hu\u00e2n, b\u00e0i hu\u1ea5n d\u1ee5 cho c\u00e1c quan to trong ngo\u00e0i khi vua \u0111i tu\u1ea7n th\u00fa xem x\u00e9t c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ban s\u1eafc th\u01b0 cho ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u1ea5n \u201cHo\u00e0ng \u0111\u1ebf chi b\u1ea3o\u201d, cho c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t. (Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ph\u00e0m g\u1eb7p vi\u1ec7c cho \u0111\u1ea1i x\u00e1, ho\u1eb7c \u0111\u00e0m \u00e2n, c\u00e1o d\u1ee5 c\u00e1c b\u1eadc th\u00e2n hu\u00e2n, hu\u1ea5n d\u1ee5 quan l\u1ea1i khi \u0111i tu\u1ea7n th\u00fa xem x\u00e9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ban s\u1eafc th\u01b0 cho ngo\u1ea1i qu\u1ed1c, \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng \u1ea5n \u201cHo\u00e0ng \u0111\u1ebf chi b\u1ea3o\u201d ; \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y m\u1edbi \u0111\u1ed5i : ph\u00e0m g\u1eb7p khi \u0111\u1ed5i ni\u00ean hi\u1ec7u, ban \u0111\u1ea1i x\u00e1, \u0111\u1ea1i kh\u00e1nh \u0111\u00e0m \u00e2n, th\u00ec \u0111\u00f3ng \u1ea5n ng\u1ecdc t\u1ec9 ; c\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c t\u1eeb c\u00e1o d\u1ee5 th\u00e2n hu\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng v\u1eabn \u0111\u00f3ng \u1ea5n v\u00e0ng b\u1ea3o).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cSang n\u0103m, \u0110inh D\u1eadu, Th\u00e1nh m\u1eabu Ho\u00e0ng th\u00e1i h\u1eadu ta 70 tu\u1ed5i th\u1ecd, kho\u1ebb m\u1ea1nh mu\u00f4n n\u0103m. Tr\u1eabm h\u1eb1ng ng\u00e0y v\u00e0o h\u1ea7u, g\u1eb7p m\u1eb7t vui v\u1ebb, trong l\u00f2ng xi\u1ebft bao m\u1eebng r\u1ee1. Nay \u0111\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ec5 ch\u00fac th\u1ecd cho long tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh. V\u1ea3 l\u1ea1i, g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u00f3c l\u00faa \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a, trong ngo\u00e0i y\u00ean l\u1eb7ng, l\u1ea5y c\u1ee7a b\u1ed1n bi\u1ec3n k\u00ednh nu\u00f4i m\u1eb9 hi\u1ec1n, \u0111\u1ee7 m\u1ecdi nghi l\u1ec5, mong \u0111\u01b0\u1ee3c vui h\u1ea3, k\u1ec3 v\u1ec1 l\u00fd th\u1ef1c n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u00e1c quan ch\u1ee9c trong ngo\u00e0i, c\u00f3 vua cha \u1edf tr\u00ean, th\u00ec t\u00f4i con kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 chuy\u00ean, v\u1ed1n kh\u00f4ng n\u00ean k\u00ednh d\u00e2ng l\u1ec5 ph\u1ea9m. Nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 : N\u0103m Th\u00e1nh m\u1eabu 60 tu\u1ed5i, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng, c\u00e1c quan v\u0103n v\u00f5 trong ngo\u00e0i \u0111\u00e3 tha thi\u1ebft xin d\u00e2ng l\u1ec5 m\u1eebng. Ph\u1ea9m v\u1eadt d\u1eabu kh\u00f4ng l\u00e0 bao, nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 t\u1ecf t\u1ea5c th\u00e0nh, n\u00ean \u0111\u00e3 cho l\u00e0m theo l\u1eddi xin. N\u0103m nay, l\u1ea1i th\u00eam th\u01b0\u1ee3ng th\u1ecd, tu\u1ed5i tr\u1eddi l\u00e2u d\u00e0i, con ch\u00e1u h\u1ecd h\u00e0ng, b\u1ea7y t\u00f4i, l\u00f2ng r\u1ea5t vui m\u1eebng, n\u1ebfu kh\u00f4ng cho d\u00e2ng l\u1ec5 m\u1eebng, th\u00ec kh\u00f4ng y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng th\u00e0nh c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady chu\u1ea9n cho ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng, t\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c quan trong ngo\u00e0i ch\u1ec9 n\u00ean k\u00ednh d\u00e2ng l\u1ec5 ph\u1ea9m, kh\u00f4ng c\u1ea7n t\u00ecm mua c\u1ee7a qu\u00fd v\u1eadt l\u1ea1 ; cho \u0111\u1ebfn thu\u1ed9c qu\u1ed1c ngo\u1ea1i phi\u00ean v\u00e0 th\u1ed5 ty bi\u00ean vi\u1ec5n, c\u0169ng n\u00ean \u0111em v\u00e0i th\u1ee9 th\u1ed5 ng\u01a1i, \u0111\u1ebfn ng\u00e0y th\u00ec cung ti\u1ebfn, g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ecf ch\u00fat l\u00f2ng th\u00e0nh vui m\u1eebng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady \u0111em l\u1eddi n\u00e0y th\u00f4ng d\u1ee5 cho trong ngo\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh, chi\u1ebfu theo s\u1ed1 d\u00e2n l\u1ec7 thu\u1ed9c \u1edf kho t\u1ec9nh khi tr\u01b0\u1edbc (11 x\u00e3, th\u00f4n thu\u1ed9c huy\u1ec7n Y\u00ean Kh\u00e1nh) tuy\u1ec3n th\u00eam l\u00e0m l\u00ednh, h\u1ee3p v\u1edbi 2 \u0111\u1ed9i Ninh tr\u00e1ng Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, d\u1ed3n l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam, T\u1ee9. (2 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 97 ng\u01b0\u1eddi, nay tuy\u1ec3n th\u00eam 81 ng\u01b0\u1eddi).<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean t\u00e2u : \u201cD\u00e2n hai huy\u1ec7n Ki\u00ean Giang, H\u00e0 Ch\u00e2u trong h\u1ea1t l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t tr\u1edf v\u1ec1, \u0111\u00e3 theo l\u1ec7 5 \u0111inh l\u1ea5y 1 (x\u00e3 n\u00e0o ch\u1ec9 c\u00f3 4 \u0111inh, c\u0169ng l\u1ef1a l\u1ea5y 1 \u0111inh) l\u00e0m l\u00ednh, \u0111\u01b0\u1ee3c 117 ng\u01b0\u1eddi, xin b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ng\u0169, L\u1ee5c, Th\u1ea5t thu\u1ed9c Th\u1ee7y v\u1ec7 H\u00e0 Ti\u00ean. C\u00f2n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a v\u1ec1, l\u1ea1i gia h\u1ea1n 1 n\u0103m n\u1eefa, s\u1ebd chi\u00eau t\u1eadp sung v\u00e0o ng\u1ea1ch binh\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCh\u00e2u Th\u1ee7y V\u0129 thu\u1ed9c h\u1ea1t, c\u00f3 b\u1ecdn 50 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh c\u1ea7m kh\u00ed gi\u1edbi, v\u01b0\u1ee3t sang nh\u1eadn b\u1eady \u0111\u1ecba gi\u1edbi, d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e3 ch\u1ed1ng c\u1ef1 ch\u1eb7n l\u1ea1i. Ch\u00fang b\u00e8n \u0111i, r\u1ed3i l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea7u \u0111\u1ea5t nh\u00e0 Thanh, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111i l\u1ea1i. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c sai c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00f2ng b\u1ecb nghi\u00eam ng\u1eb7t\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cCh\u00e2u \u1ea5y li\u1ec1n v\u1edbi \u0111\u1ea5t nh\u00e0 Thanh, ch\u1eb3ng qua qu\u00e2n gi\u1eb7c tr\u1ed1n v\u00f9ng \u1ea5y \u0111\u1ebfn n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a h\u1ecd, b\u1ecdn quan l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u1ed1t th\u1eeba c\u01a1 d\u1eabn d\u1ee5 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 do\u1ea1 n\u1ea1t d\u00e2n ngo\u00e0i bi\u00ean \u0111\u00f3 th\u00f4i. Ta ch\u1ec9 n\u00ean t\u1ef1 gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i cho nghi\u00eam gi\u1edbi h\u1ea1n, kh\u00f4ng n\u00ean t\u1ef1 m\u00ecnh g\u00e2y h\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u1ee1 x\u1ea3y hi\u1ec1m th\u00f9 ngo\u00e0i bi\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Binh thuy\u1ec1n t\u1ec9nh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n, g\u1eb7p gi\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn Phan Thi\u1ebft ; b\u1ed9 bi\u1ec1n l\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0110\u1ed7 Vi\u1ebft S\u1eedu \u0111\u1ed1c qu\u00e2n b\u1eafn s\u00fang, gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u00ean gi\u1eb7c, c\u01b0\u1edbp \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfc thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n. S\u1eedu l\u1ea1i b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eafn tr\u00fang, ng\u00e3 xu\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ebft. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua d\u1ee5 quan t\u1ec9nh l\u1eadp t\u1ee9c l\u1ea5y vi\u00ean quan m\u1eabn c\u00e1n \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 qu\u1ea3n \u0111\u1ed1c binh thuy\u1ec1n \u0111\u00e3 sai ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc, v\u00e0 \u0111u\u1ed5i b\u1eaft gi\u1eb7c. \u0110\u1ed7 Vi\u1ebft S\u1eedu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u1ef1a tuy\u1ec3n nh\u00e2n vi\u00ean h\u1eadu b\u1ed5, ph\u00e2n ph\u00e1t \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e2n vi\u00ean h\u1eadu b\u1ed5 l\u00e0 h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi s\u1eafp c\u00f3 tr\u00e1nh nhi\u1ec7m cai tr\u1ecb d\u00e2n, x\u00e3 ; l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ph\u00e2n ph\u00e1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf t\u1ec9nh, l\u00e0 mu\u1ed1n h\u1ecd h\u1ecdc t\u1eadp ch\u00ednh s\u1ef1 \u0111\u1ec3 thi th\u1ed1 th\u1ef1c h\u00e0nh, th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd kh\u00f4ng th\u1ea5y t\u1ec9nh sai ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00e2u, \u0111\u1ebfn khi th\u1eed l\u00e0m ch\u00ednh s\u1ef1 h\u1ecd kh\u00f4ng kh\u1ecfi b\u1ee1 ng\u1ee1, kh\u00e1c g\u00ec \u201cc\u00f3 g\u1ea5m \u0111\u1eb9p m\u00e0 \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi t\u1eadp c\u1eaft \u00e1o\u201d nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a \u0111\u00e3 n\u00f3i kh\u00f4ng ? Chu\u1ea9n cho t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c t\u1ec9nh, h\u1ec5 g\u1eb7p vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng nh\u01b0 vi\u1ec7c \u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho x\u00e9t, th\u00ec n\u00ean ph\u00e1i nh\u00e2n vi\u00ean h\u1eadu b\u1ed5 hi\u1ec7p c\u00f9ng quan \u0111\u1ea7u ph\u1ee7, \u0111\u1ea7u huy\u1ec7n h\u1ed9i x\u00e9t, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c khinh su\u1ea5t ri\u00eang giao cho th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch. L\u1ea1i, h\u1ea1t n\u00e0o h\u1ebft ng\u1ea1ch h\u1eadu b\u1ed5, th\u00ec cho tr\u01b0\u1edbc t\u01b0 l\u00ean b\u1ed9 \u0111\u1ec3 ph\u00e2n ph\u00e1t. N\u1ebfu h\u1ea1t n\u00e0o c\u00f3 khuy\u1ebft ph\u1ee7 huy\u1ec7n, m\u00e0 \u1edf t\u1ec9nh ch\u01b0a c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng ph\u00e1i \u0111i, hay l\u00e0 th\u1ed5 ph\u1ee7, huy\u1ec7n, ch\u00e2u \u1edf ven bi\u00ean gi\u1edbi n\u1ebfu ch\u01b0a \u0111\u1eb7t gi\u00e1o ch\u1ee9c, th\u00ec cho b\u1ecdn thu\u1ed9c vi\u00ean tam quy\u1ec1n l\u00e0m. Ngo\u00e0i ra ph\u1ee7 huy\u1ec7n n\u00e0o \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t gi\u00e1o th\u1ee5, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o th\u00ec cho \u0111i quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, khi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft r\u00f5 ch\u00ednh s\u1ef1. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 th\u00f4ng ph\u00e1n, kinh l\u1ecbch, t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho \u0111i quy\u1ec1n nhi\u1ebfp ph\u1ee7, huy\u1ec7n. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7nh\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean c\u00f3 k\u1ebb l\u1ea1i vi\u00ean tham tang, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111\u1ed5i t\u00ean, l\u1ea1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c, b\u1ecb khoa \u0111\u1ea1o tham h\u1eb7c. Vua gh\u00e9t h\u1eafn gian gi\u1ea3o, xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng x\u00e9t h\u1ecfi, l\u1eadp t\u1ee9c chi\u1ebfu lu\u1eadt k\u1ebft t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam b\u1eadc n\u1eefa. Chu\u1ea9n y ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a b\u1ed9 L\u1ea1i, t\u1eeb nay, ph\u00e0m l\u1ea1i \u0111i\u1ec3n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o h\u00e0 l\u1ea1m, tham tang, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c tha, l\u1ea1i \u0111\u1ed5i t\u00ean, m\u1ea1o nh\u1eadn ch\u1ee9c kh\u00e1c, th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u201cnha d\u1ecbch ph\u1ea1m t\u1ed9i, l\u1ea1i v\u00e0o nha kh\u00e1c l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d, x\u1eed t\u1ed9i m\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng((1) M\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng : \u0111\u00e1nh \u0111\u1ee7 100 tr\u01b0\u1ee3ng.1) v\u00e0 t\u1ed9i \u0111\u1ed3. Quan tr\u01b0\u1edfng dung t\u00fang ho\u1eb7c b\u1ea3o c\u1eed l\u1edd m\u1edd th\u00ec chi\u1ebfu lu\u1eadt \u201cc\u1ea5t d\u00f9ng quan l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ed7i\u201d b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng n\u1eefa. N\u1ebfu c\u00f3 tham tang, h\u1ed1i l\u1ed9 th\u00ec kh\u00e9p v\u00e0o lu\u1eadt \u201cu\u1ed5ng ph\u00e1p\u201d m\u00e0 x\u1eed n\u1eb7ng, c\u00f2n th\u1ea5t s\u00e1t((2) Th\u1ea5t s\u00e1t : s\u01a1 s\u00f3t trong vi\u1ec7c soi x\u00e9t.2) th\u00ec gi\u1ea3m nh\u1eb9 m\u1ed9t b\u1eadc. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o can \u00e1n, m\u1ea5t vi\u1ec7c, d\u1eabu kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 t\u00ecnh tham tang h\u1ed1i l\u1ed9 g\u00ec kh\u00e1c, m\u00e0 d\u00e1m \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u1ea1i \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, giao cho d\u00e2n qu\u1ea3n th\u00fac ; ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft m\u00e0 v\u1eabn b\u1ea3o c\u1eed th\u00ec x\u1eed nh\u1eb9 h\u01a1n 1 b\u1eadc. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u00ecnh nguy\u1ec7n sung l\u00e0m vi\u1ec7c, th\u00ec ph\u1ea3i t\u01b0 ngay cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nguy\u00ean qu\u00e1n, l\u1ea5y gi\u1ea5y L\u00fd tr\u01b0\u1edfng cam k\u1ebft nh\u1eadn th\u1ef1c m\u1edbi cho v\u00e0o ng\u1ea1ch, n\u1ebfu L\u00fd tr\u01b0\u1edfng cam k\u1ebft l\u1edd m\u1edd, c\u00f9ng b\u1ecb t\u1ed9i nh\u01b0 ph\u1ea1m nh\u00e2n.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, l\u00faa chi\u00eam b\u1ecb m\u1ea5t m\u00f9a, gi\u00e1 g\u1ea1o cao. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u xin c\u1ee9u ch\u1eefa cho d\u00e2n. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 chu\u1ea9n cho th\u00f3c t\u00f4 n\u0103m nay, m\u1ed9t n\u1eeda n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n, m\u1ed9t n\u1eeda ho\u00e3n \u0111\u1ebfn sang n\u0103m.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh An Giang t\u00e2u n\u00f3i : \u201cBi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh, theo ngh\u1ecb \u0111\u1ecbnh, h\u1eb1ng n\u0103m, ph\u00e1i 1 c\u01a1 \u0111i th\u00fa th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, 2 c\u01a1 \u0111i th\u00fa t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, l\u00ednh c\u00f2n l\u1ea1i kh\u00f4ng bao nhi\u00eau, xin l\u01b0u c\u1ea3 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i\u201d. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cAn Giang c\u00f9ng Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 H\u00e0 Ti\u00ean, \u0111\u1ea5t gi\u00e1p li\u1ec1n nhau, th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u xung y\u1ebfu, ch\u00ednh n\u00ean c\u00f3 tr\u1ecdng binh \u0111\u00f3ng s\u1eb5n \u0111\u1ec3 nghi\u00eam ph\u00f2ng gi\u1eef v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng ti\u1ebfp cho nhau \u0111\u01b0\u1ee3c. Chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c tr\u00edch l\u1ea5y m\u1ed9t c\u01a1 l\u00ednh th\u00fa H\u00e0 Ti\u00ean tr\u01b0\u1edbc, c\u00f9ng v\u1edbi 1 c\u01a1 l\u00ednh th\u00fa \u1edf Tr\u1ea5n T\u00e2y tr\u01b0\u1edbc, r\u00fat v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf t\u1ec9nh An Giang, chi\u1ebfu l\u1ec7 chia ban ; v\u1ec1 sau kh\u00f4ng ph\u00e1i \u0111i n\u1eefa. \u0110\u1ee3i \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10 l\u00e0 k\u1ef3 ph\u00f2ng b\u1ecb m\u00f9a \u0111\u00f4ng, s\u1ebd ph\u00e1i 1 c\u01a1 c\u1ee7a V\u0129nh Long \u0111\u1ebfn th\u00fa th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y ; 1 c\u01a1 c\u1ee7a Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn th\u00fa t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, c\u1ee9 6 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay phi\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ednh th\u00fa An Giang quen thu\u1ed9c th\u1ee7y th\u1ed5, c\u00f3 ti\u1ebfng l\u00e0 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, v\u1eady xin tr\u00edch l\u1ea5y l\u01b0u l\u1ea1i m\u1ed9t n\u1eeda\u201d. Vua l\u1ea1i cho l\u01b0u c\u1ea3, m\u00e0 mi\u1ec5n cho V\u0129nh Long kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111i l\u00ednh \u0111\u1ebfn th\u00fa Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i l\u1ec7 ph\u00e2n x\u1eed l\u00ednh m\u1ed9 \u0111\u00e0o ng\u0169 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee9a ch\u1ea5p l\u00ednh tr\u1ed1n. (C\u00e1c l\u00ednh m\u1ed9, trong 1 n\u0103m, tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 4 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ee9ng m\u1ed9 ph\u1ea3i ph\u1ea1t 60 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u1ee9 tr\u1ed1n th\u00eam 2 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb gia n\u1eb7ng l\u00ean 1 b\u1eadc. Tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 12 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ph\u1ea3i ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c ; Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i ph\u1ea3i ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 6 th\u00e1ng. Tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 14 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ph\u1ea3i gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, l\u01b0u ; tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 16 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec ph\u1ea3i c\u00e1ch h\u1eb3n. N\u1ebfu \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng m\u1ed9, th\u00ec ph\u1ea1t 40 roi ; tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 16 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec ph\u1ea3i tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ; Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i b\u1ecb ph\u1ea1t 2 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng. Tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 18 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ph\u1ea3i gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, l\u01b0u ; tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 20 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea3i c\u00e1ch h\u1eb3n. M\u1ed7i v\u1ec7, m\u1ed7i c\u01a1 tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 40 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec qu\u1ea3n vi\u00ean ph\u1ea3i ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 6 th\u00e1ng ; tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 140 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, l\u01b0u ; tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 160 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ph\u1ea3i c\u00e1ch h\u1eb3n. Nh\u1eefng vi\u00ean b\u1ecb gi\u00e1ng, ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng m\u1ed9 l\u00ednh tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec \u0111\u1ee3i m\u00e3n 1 n\u0103m m\u1ed9 \u0111\u1ee7, s\u1ebd li\u1ec7u cho khai ph\u1ee5c. L\u1ea1i, ng\u1ea1ch thi\u1ebfu hi\u1ec7n t\u1ea1i, m\u00e0 trong n\u0103m m\u1ed9 \u0111\u1ee7, ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda, th\u00ec li\u1ec7u cho l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng. Nh\u1eefng vi\u00ean \u0111\u1ee9ng m\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1. N\u1ebfu kh\u00f4ng m\u1ed9 v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, hay l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda, th\u00ec c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t x\u00e9t x\u1eed. N\u1ebfu ng\u1ea1ch thi\u1ebfu ch\u01b0a \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ee7, m\u00e0 l\u00ednh hi\u1ec7n t\u1ea1i l\u1ea1i tr\u1ed1n, th\u00ec chi\u1ebfu nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 x\u00e9t x\u1eed. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 s\u1ed1 ng\u1ea1ch \u0111\u00e3 thi\u1ebfu t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf ti\u1ebfp l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u0103m, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n kh\u00f4ng ph\u1ea3i ph\u00e2n x\u1eed. \u0110\u1ebfn sang n\u0103m v\u1eabn tr\u1ed1n v\u00e0 thi\u1ebfu, ho\u1eb7c l\u1ea1i tr\u1ed1n th\u00eam, th\u00ec chi\u1ebfu ngay l\u1ec7 kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u1ee9ng m\u1ed9 m\u00e0 kh\u00e9p t\u1ed9i. Ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf ti\u1ebfp l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c 1 n\u0103m, m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 s\u1ed1, hay \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda s\u1ebd li\u1ec7u cho l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng. H\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ee9 k\u1ef3 th\u00e1ng 6, l\u00e0m danh s\u00e1ch \u0111\u01b0a l\u00ean b\u1ed9 Binh x\u00e9t l\u1ea1i.<\/p>\n<p>L\u1ea1i, c\u00e1c h\u1ea1ng binh l\u00ednh \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 gi\u1ea3n binh hay m\u1ed9 binh, h\u1ec5 tr\u1ed1n v\u1ec1 qu\u00ea m\u00ecnh hay l\u00e0ng kh\u00e1c, m\u00e0 d\u00e2n x\u00e3 tri t\u00ecnh, v\u1eabn gi\u1ea5u gi\u1ebfm, th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng. Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 ho\u1eb7c h\u1ecd h\u00e0ng gi\u1ea5u gi\u1ebfm, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1eed nh\u1eb9 h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng 2 b\u1eadc, ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng. L\u00fd tr\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng b\u1eaft gi\u1ea3i, c\u0169ng ph\u1ea1t 80 tr\u01b0\u1ee3ng ; n\u1ebfu l\u00e0 tri t\u00ecnh th\u00ec \u0111\u00f3ng g\u00f4ng n\u00eau t\u1ed9i 1 th\u00e1ng, \u0111\u00e1nh 100 tr\u01b0\u1ee3ng r\u1ed3i b\u00e3i d\u1ecbch. Quan s\u1edf t\u1ea1i tri t\u00ecnh, dung t\u00fang, th\u00ec th\u01b0\u1ee3ng ty s\u1ebd ch\u1ec9 t\u00ean, tham h\u1eb7c, tr\u1ecb t\u1ed9i. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00e1o gi\u00e1c v\u00e0 b\u1eaft gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00edch th\u1ef1c, th\u00ec m\u1ed7i t\u00ean l\u00ednh tr\u1ed1n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c 30 quan ti\u1ec1n, do thu \u1edf ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 ch\u1ee9a ch\u1ea5p m\u00e0 th\u01b0\u1edfng cho).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho gi\u1ea3n binh \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t trong Kinh, ngo\u00e0i tr\u1ea5n, nh\u1eb1m m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 7, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 12, ph\u00e0m \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i ng\u0169, m\u00e0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 c\u1ea5p m\u1ed7i th\u00e1ng 5 ti\u1ec1n, ho\u1eb7c ch\u1ec9 c\u1ea5p 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, th\u00ec c\u1ee9 s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u1ea1i, c\u1ea5p th\u00eam m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ee7 1 quan ti\u1ec1n ; c\u1ea5m kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau s\u00e1ch ti\u1ec1n \u201cph\u1ee5 d\u01b0\u1ee1ng\u201d((1) Ti\u1ec1n \u201cph\u1ee5 d\u01b0\u1ee1ng\u201d : s\u1ed1 ti\u1ec1n ph\u1ee5, thu th\u00eam \u0111\u1ec3 nu\u00f4i m\u00ecnh.1) c\u1ee7a d\u00e2n x\u00e3.<\/p>\n<p>Ho\u00e3n vi\u1ec7c \u0111i tu\u1ea7n du Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 d\u1ee5 \u0111\u1ebfn r\u1eb1m th\u00e1ng n\u00e0y s\u1ebd kh\u1edfi h\u00e0nh, v\u00e0 kho\u1ea3ng ng\u00e0y 21 th\u00ec tr\u1edf v\u1ec1, nh\u01b0ng g\u1eb7p b\u1ea5y gi\u1edd n\u00f3ng n\u1ef1c qu\u00e1, b\u00e8n ho\u00e3n.<\/p>\n<p>Cho Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1eeba ch\u1ec9, sung ch\u1ee9c H\u00e0nh t\u1ea9u \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c. Thanh Gi\u1ea3n tr\u01b0\u1edbc v\u00ec can ng\u0103n vi\u1ec7c tu\u1ea7n du, ph\u1ea3i gi\u00e1ng l\u00e0m thu\u1ed9c vi\u00ean l\u1ee5c ph\u1ea9m \u1edf Qu\u1ea3ng Nam, theo t\u1ec9nh hi\u1ec7u l\u1ef1c ; \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd, tri\u1ec7u v\u1ec1, b\u1ed5 cho ch\u1ee9c n\u00e0y.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00f3 \u00e2n chi\u1ebfu tha thu\u1ebf hay gi\u1ea3m thu\u1ebf, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m xong, \u0111\u1ec1u t\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c s\u1ed1 m\u1ee5c t\u00e2u l\u00ean, r\u1ed3i \u0111em ph\u00e2n s\u1ed1 thu\u1ebf h\u1ea1t \u1ea5y, n\u00ean thu v\u00e0 n\u00ean tha l\u00e0 bao nhi\u00eau, k\u00ea r\u00f5 t\u01b0 b\u1ed9, \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u00e1n l\u01b0u chi\u1ec3u.<\/p>\n<p>B\u1ecdn Tr\u01b0\u1edfng s\u1eed Tr\u1ea7n H\u01b0ng H\u00f3a l\u00e0 ph\u00e1i vi\u00ean thuy\u1ec1n Ph\u1ea5n B\u1eb1ng, t\u1eeb H\u1ea1 Ch\u00e2u v\u1ec1, \u0111em theo thu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u1eadu v\u00e0 s\u00e1ch \u0111\u1ea1o Gia T\u00f4 l\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea5m. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. Vua giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam x\u00e9t. H\u00f2a b\u1ecb t\u1ed9i, ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed3n Du B\u00ecnh. \u0110\u1ed3ng s\u1ef1 l\u00e0 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang V\u0169 T\u1ec3 v\u00e0 Hi\u1ec7u u\u00fd Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Huy b\u1ecb ph\u00e1t \u0111i sung qu\u00e2n \u1edf \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t l\u00e0m l\u00ednh Th\u1ee7y qu\u00e2n. Vua b\u00e8n chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 H\u00ecnh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m thuy\u1ec1n c\u00f4ng ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c v\u1ec1, thuy\u1ec1n n\u00e0o t\u1ea1m \u0111\u1ed7 \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn n\u00e0o, th\u00ec vi\u00ean coi gi\u1eef t\u1ea5n ph\u1eadn \u0111\u00f3 m\u1ed9t m\u1eb7t ph\u00e1i l\u00ednh \u0111\u1ebfn kh\u00e1m x\u00e9t, m\u1ed9t m\u1eb7t \u0111em nh\u1eadt k\u00fd thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn t\u00e2u l\u00ean, do b\u1ed9 H\u1ed9, b\u1ed9 C\u00f4ng, \u0110\u00f4 s\u00e1t v\u00e0 Th\u1ecb v\u1ec7 \u0111\u1ec1u ph\u00e1i 1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn c\u1eeda \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, \u0111\u1ee3i ng\u00e0y thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng kh\u00e1m x\u00e9t. N\u1ebfu c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 g\u00ec kh\u00e1c, th\u00ec ch\u1ec9 t\u00ean tham h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb. Thuy\u1ec1n n\u00e0o \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng c\u1eeda \u0110\u00e0 N\u1eb5ng ho\u1eb7c c\u1eeda Thu\u1eadn An, th\u00ec vi\u00ean coi t\u1ea5n ph\u1eadn l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i binh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng kh\u00f4ng cho l\u00ean b\u1edd, r\u1ed3i l\u00e0m gi\u1ea5y t\u00e2u b\u00e1o, theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, ph\u00e1i ch\u1ee9c vi\u00ean \u0111\u1ebfn tra x\u00e9t.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111i c\u00f4ng sai v\u1ec1, th\u00ec : \u1edf Kinh do c\u00e1c nha, \u1edf c\u1eeda \u0110\u00e0 N\u1eb5ng do hai th\u00e0nh An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi vi\u00ean coi t\u1ea5n ph\u1eadn chi\u1ebfu l\u1ec7, kh\u00e1m x\u00e9t. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111em theo c\u1ea5m v\u1eadt v\u00e0 \u0111\u1ed3 ri\u00eang c\u1ee7a ph\u00e1i vi\u00ean th\u00ec \u0111\u1ec1u ni\u00eam phong, \u0111\u1ee3i \u00e1n x\u00e9t. Ch\u1edd khi b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t r\u00f5, c\u00f3 thanh tho\u1ea3 hay kh\u00f4ng, s\u1ebd l\u1ea1i t\u01b0 b\u00e1o.<\/p>\n<p>C\u00f2n c\u00e1c \u0111\u1ed3 ri\u00eang c\u1ee7a v\u0103n v\u00f5, l\u00e1i thuy\u1ec1n v\u00e0 th\u1ee7y th\u1ee7 kh\u00e1m xong, giao tr\u1ea3 ngay, kh\u1ecfi ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 l\u00e2u, l\u00e0m phi\u1ec1n lu\u1ef5. Tr\u1ea7n H\u01b0ng H\u00f2a, ch\u01b0a bao l\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 v\u1ec1 l\u00e0ng.<\/p>\n<p>Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng, th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i: \u201c Th\u00e0nh h\u1ea1t g\u1ea7n \u0111\u00e2y kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, duy c\u00f3 l\u0169 L\u00fd My, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh, t\u1ef1 n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam tr\u1ed1n v\u1ec1, b\u1ecb l\u00ednh \u0111i tu\u1ea7n \u1edf ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Bi\u00ean b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a v\u1ec1 t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean tra x\u00e9t\u201d. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y gi\u00e1p g\u1ea7n n\u01b0\u1edbc Xi\u00eam. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 d\u1ee5 b\u1ea3o t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 th\u00e1m cho bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u1ecbch, th\u1ebf m\u00e0 nay b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb t\u1eeb b\u00ean \u0111\u1ecbch tr\u1ed1n v\u1ec1, l\u1ea1i kh\u00f4ng x\u00e9t h\u1ecfi ngay \u0111\u1ec3 t\u00e2u r\u00f5 r\u00e0ng l\u00ean, th\u00ec c\u00f2n c\u1ea7n g\u00ec ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i d\u00f2 x\u00e9t cho th\u00eam nh\u1ecdc n\u1eefa ? Nay T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e2ng m\u1ec7nh \u0111i c\u00f4ng sai, vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f2n kh\u00f4ng th\u00f4ng hi\u1ec3u th\u00ec \u0111\u01b0\u01a1ng sao n\u1ed5i g\u00e1nh n\u1eb7ng \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng ! Tr\u1eabm lo cho c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u1eafm ! V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf : t\u1eeb sau kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u01a1 su\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf, s\u1ebd b\u1ecb \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb x\u1eed !\u201d.<\/p>\n<p>Sai ch\u1ebf \u1ea5n ng\u00e0 c\u1ea5p cho Tham t\u00e1n v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y. (\u1ea5n vu\u00f4ng 5 ph\u00e2n, 1 c\u00e1i kh\u1eafc \u201cTr\u1ea5n T\u00e2y Tham t\u00e1n\u201d, 1 c\u00e1i kh\u1eafc \u201cTr\u1ea5n T\u00e2y \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c\u201d, m\u1ed7i c\u00e1i \u0111\u1ec1u 4 ch\u1eef).<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh b\u00e0n t\u00e2u : \u201cPh\u00e0m bi\u1ec1n binh trong Kinh, ngo\u00e0i tr\u1ea5n do \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 b\u1ea1t b\u1ed5 l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i, ch\u00e1nh \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5, th\u00ec xin sao l\u1ee5c ch\u1ec9 d\u1ee5, v\u1eabn c\u1ee9 l\u0129nh ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ee3i ng\u00e0y x\u00e9t b\u1ed5, s\u1ebd chi l\u01b0\u01a1ng theo tr\u1eadt m\u1edbi th\u0103ng. L\u1ea1i, t\u1eeb Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean, khi \u0111\u1ed5i \u0111i, \u0111\u01b0\u1ee3c ngang h\u00e0ng, \u0111\u1ea1i lo\u1ea1i nh\u01b0 : 2 d\u1ef1c T\u1ea3, H\u1eefu dinh V\u0169 l\u00e2m \u1edf Kinh, c\u00e1c c\u01a1 Gia trung Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh \u1edf ngo\u00e0i, c\u00f9ng v\u1edbi c\u01a1 Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ed5i l\u00e0m c\u01a1 Nam tr\u00e1ng, d\u1eabu kh\u00e1c c\u01a1, kh\u00e1c v\u1ec7 m\u00e0 s\u1ef1 th\u1ec3 gi\u1ed1ng nhau, th\u00ec xin n\u00ean sao ch\u1ec9 d\u1ee5. C\u00f2n nh\u1eefng lo\u1ea1i nh\u01b0 V\u0169 l\u00e2m \u0111\u1ed5i sang Th\u1ea7n c\u01a1, Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ed5i sang V\u0129nh Long v\u00e0 c\u01a1 Tr\u1ecb tr\u00e1ng \u0111\u1ed5i l\u00e0m v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, qu\u00e2n hi\u1ec7u kh\u00e1c nhau, th\u00ec n\u00ean c\u1ea5p cho chi\u1ebfu v\u0103n. T\u1eeb Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng tr\u1edf xu\u1ed1ng, vi\u00ean n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec c\u1ea5p cho v\u0103n b\u1eb1ng c\u1ee7a b\u1ed9, ch\u01b0a th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec do quan th\u1ed1ng l\u0129nh, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u1ea5p b\u1eb1ng. T\u1eeb sau, l\u1ea5y \u0111\u1ea5y l\u00e0m l\u1ec7\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>Khai m\u1ecf s\u1eaft \u1edf x\u00e3 T\u00e2n Lang thu\u1ed9c L\u1ea1ng S\u01a1n. (M\u1ed7i n\u0103m, n\u1ed9p s\u1eaft ch\u00edn 160 c\u00e2n ; n\u1ed9p thay b\u1eb1ng b\u1ea1c : 8 l\u1ea1ng).<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u Th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n v\u1ec1 Kinh l\u00e0m vi\u1ec7c. Kh\u1eafc Tu\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc kia \u0111i Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, \u0111\u1ed1c bi\u1ec7n vi\u1ec7c l\u1eb7n m\u00f2 c\u1ee7a c\u00f4ng, l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng tr\u1ea1ng g\u00ec, n\u00ean tri\u1ec7u v\u1ec1. Bi\u1ec7n l\u00fd N\u1ed9i v\u1ee5 l\u00e0 L\u00ea V\u0103n H\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf H\u00e0 T\u0129nh, \u0111\u1ec1u m\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u00edt c\u1ee7a c\u00f4ng, sau \u0111\u00f3 c\u0169ng r\u00fat v\u1ec1. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ee7y s\u01b0 do Kinh ph\u00e1i \u0111i v\u1eadn t\u1ea3i c\u1ee7a c\u00f4ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, khi tr\u1edf v\u1ec1, l\u0169 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c h\u1ea3i v\u1eadn \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n kh\u00f4ng \u0111\u00fang vi\u1ec7c ti\u1ebfn \u0111i hay ng\u1eebng \u0111\u1ed7, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i thuy\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1eafm \u0111\u1ebfn h\u01a1n 10 chi\u1ebfc, m\u1ea5t ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o h\u01a1n 60 v\u1ea1n, c\u00e1c th\u1ee9 \u0111\u1ed3ng s\u1eaft c\u0169ng v\u00e0i m\u01b0\u01a1i v\u1ea1n. S\u1ef1 l\u1ea7m l\u1ee1 \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng. Ph\u00f3 \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c \u0110o\u00e0n Kim \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i c\u00e1ch, nh\u01b0ng ngh\u0129 s\u00f3ng gi\u00f3 b\u1ea5t tr\u1eafc, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 tha \u0111\u01b0\u1ee3c ; v\u1eady gia \u01a1n cho gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i kh\u00e1m b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c thuy\u1ec1n nh\u00e0 Thanh ch\u1edf l\u1eadu thu\u1ed1c phi\u1ec7n s\u1ed1ng 65 c\u00e2n, thu\u1ed1c phi\u1ec7n ch\u00edn 25 l\u1ea1ng, \u0111\u1ec7 v\u1ec1 N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi xin \u0111\u1ee3i d\u1ecbp ti\u1ec7n s\u1ebd ch\u1edf sang Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng b\u00e1n. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cThu\u1ed1c phi\u1ec7n n\u00e0y l\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ed9c l\u00e0m m\u00ea ng\u01b0\u1eddi, m\u00ecnh \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u01b0a, l\u1ea1i mu\u1ed1n tr\u00fat cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c hay sao ?\u201d. L\u1eadp t\u1ee9c sai \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn Tam ph\u00e1p ty, ti\u00eau hu\u1ef7 ngay \u1edf C\u00f4ng ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1eddng. L\u1ea1i b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cThu\u1ed1c phi\u1ec7n l\u00e0 v\u1eadt r\u1ea5t \u00e1c \u1edf trong thi\u00ean h\u1ea1. V\u1eeba r\u1ed3i, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn, tr\u1eabm sai n\u1eef quan n\u1ebfm th\u1eed, v\u1eeba m\u1edbi xu\u1ed1ng c\u1ed5 h\u1ecdng, \u0111\u00e3 n\u00f4n \u1ecde kh\u00f4ng th\u00f4i, ph\u1ea3i cho \u0103n ch\u00e1o \u0111\u1eadu \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00e8n \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i \u0111\u1ed9c m\u1edbi kh\u1ecfi. N\u00f3 \u0111\u1ed9c nh\u01b0 th\u1ebf, sao ng\u01b0\u1eddi ta l\u1ea1i \u0111am m\u00ea nghi\u1ec7n ng\u1eadp m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ec9nh ng\u1ed9 ?\u201d.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 \u00edt m\u01b0a.<\/p>\n<p>S\u1eeda l\u1ea1i \u0111\u1ec1n Thi\u1ec7u Ho\u00e1 qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng (l\u00e0m th\u00eam 2 b\u00ean gi\u1ea3i v\u0169 \u1edf tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1n). Sai quan ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean thu\u00ea 300 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n trong h\u1ea1t l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1eadm, \u0111em gi\u1ebft \u0111i. Vua th\u01b0\u1edfng cho b\u1ed9 bi\u1ec1n l\u00e0 Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i L\u00ea Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1t 200 quan ti\u1ec1n, qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n 500 quan.<\/p>\n<p>C\u1ea5p s\u1ef1 trung Binh khoa l\u00e0 V\u0169 Quy\u1ec1n v\u00e0 Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa l\u00e0 Ng\u00f4 V\u0103n \u0110\u1ecbch d\u00e2ng t\u1edd s\u1edb phong k\u00edn, n\u00f3i : \u201cC\u00e1c t\u1ec9nh bi\u00ean gi\u1edbi B\u1eafc K\u1ef3, m\u1ed9t d\u1ea3i ven n\u00fai, \u0111\u1ec1u l\u00e0 d\u00e2n Th\u1ed5. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, gi\u1eb7c c\u01b0\u1edbp th\u01b0\u1eddng sinh s\u1ef1 \u1edf \u0111\u00e2y, k\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ed1n c\u0169ng n\u00e1u n\u00fap \u1edf \u0111\u1ea5y. B\u1edfi v\u00ec th\u1ebf \u0111\u1ea5t hi\u1ec3m tr\u1edf xa kh\u01a1i, n\u00fai hang g\u1eadp gh\u1ec1nh. Nh\u1eefng l\u00fac v\u00f4 s\u1ef1, quan qu\u00e2n \u00edt \u0111\u1ebfn, khi c\u00f3 vi\u1ec7c, \u0111i l\u1ea1i c\u0169ng r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n. V\u1ea3 l\u1ea1i, theo th\u1ed5 t\u1ee5c, gi\u1eefa \u0111\u00e1m t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u00f4ng gia v\u1edbi nhau, ch\u00fang k\u00e9o b\u00e8 c\u1ee9u gi\u00fap l\u1eabn nhau. D\u00e2n th\u00ec \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi ph\u1ee5c t\u00f9ng, ch\u1ec9 bi\u1ebft c\u00f3 t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Trong \u1ea5y ho\u1eb7c gi\u1ea3 c\u00f3 k\u1ebb ch\u1ee9a ch\u1ea5p c\u00f4n \u0111\u1ed3, m\u01b0u l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u00e1i ph\u00e9p, d\u00e2n \u0111\u1ec1u nghe ch\u00fang sai khi\u1ebfn. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, quan qu\u00e2n \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh, k\u1ebb n\u00e0o l\u1ecdt l\u01b0\u1edbi th\u00ec l\u1ea1i \u0111\u1ebfn n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a ch\u1ed7 th\u00f4ng gia ; d\u00e2n c\u0169ng theo \u0111i. \u0110\u1ebfn l\u00fac vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p h\u01a1i y\u00ean, ch\u00fang l\u1ea1i quay v\u1ec1 ch\u1ed7 c\u0169. Th\u1ed5 ty \u1edf \u0111\u1ea5y c\u0169ng gi\u1ea5u gi\u1ebfm cho ch\u00fang. Quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1ec5 c\u00f3 s\u1eafp x\u1ebfp g\u00ec, th\u00ec ch\u00fang li\u1ec1n b\u00e1o tin t\u1ee9c cho nhau. V\u00ec th\u1ebf, nhi\u1ec1u l\u1ea7n nghi\u00eam h\u1ea1n n\u00e3 b\u1eaft, r\u00fat c\u1ee5c v\u1eabn kh\u00f4ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean n\u00e0o !<\/p>\n<p>\u201cNay xin, ph\u00e0m nh\u1eefng th\u1ed5 ty c\u00f3 quan ch\u1ee9c, th\u00ec chuy\u1ec3n b\u1ed5 \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh xa, kh\u00f4ng cho cai qu\u1ea3n qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u1edf b\u1ea3n h\u1ea1t ; nh\u1eefng k\u1ebb ch\u01b0a c\u00f3 quan ch\u1ee9c m\u00e0 l\u00e0 h\u00e0o c\u01b0\u1eddng th\u1ebf l\u1ef1c, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ed5 d\u00e2n s\u1ee3 v\u00e0 ph\u1ee5c th\u00ec g\u1ecdi l\u00ean t\u1ec9nh l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng, ti\u1ebfng l\u00e0 sai ph\u00e1i, th\u1ef1c \u0111\u1ec3 r\u00e0ng bu\u1ed9c. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u1ed9t l\u00f2ng trung th\u00e0nh, ra s\u1ee9c v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec c\u1ea5t b\u1ed5 l\u00e0m th\u1ed5 quan c\u00f2n khuy\u1ebft \u1edf t\u1ec9nh kh\u00e1c. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u1eebng kh\u1eebng nghe ng\u00f3ng, h\u01a1i c\u00f3 \u00fd kh\u00e1c, th\u00ec t\u00e2u xin tr\u1ecb t\u1ed9i. Nh\u01b0 th\u1ebf, h\u1ea1ng gi\u1eb7c tr\u1ed1n s\u1ebd m\u1ea5t b\u00e8 \u0111\u1ea3ng c\u1ee9u gi\u00fap, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng n\u1ebfu c\u00f3 b\u00ed m\u1eadt d\u00f2 th\u00e1m n\u00e3 b\u1eaft, kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i ti\u1ebft l\u1eadu tin t\u1ee9c.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i xin chi\u1ebfu s\u1ed1 \u0111inh \u0111i\u1ec1n, tu\u1ef3 theo \u0111\u1ecba th\u1ebf, chia l\u1eadp x\u00e3, th\u00f4n, \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t m\u1ed9t L\u00fd tr\u01b0\u1edfng, kh\u00f4ng cho h\u1ecd h\u00e0ng t\u00f9 tr\u01b0\u1edfng c\u0169 l\u00e0m L\u00fd tr\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i \u0111\u1ed1c th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i ch\u1eb7t c\u00e2y n\u00fai r\u1eebng, m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, ph\u00e0m nh\u1eefng ch\u1ed7 gi\u1eb7c tr\u1ed1n ra v\u00e0o, c\u0169ng \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i theo \u0111\u1ecba th\u1ebf, m\u1edf ngay th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, th\u00ec nh\u1eefng gi\u1eb7c \u1ea9n n\u1ea5p b\u1ee5i r\u1eadm, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o hi\u1ec3m tr\u1edf n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 quan qu\u00e2n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh c\u0169ng d\u1ec5\u201d. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng l\u1eddi n\u00f3i \u0111\u00f3 c\u0169ng nghe \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng ch\u01b0a ph\u1ea3i c\u1ea3. Thong th\u1ea3 s\u1ebd b\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean \u0111\u1ed3n Chi N\u00ea thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u1ed3n Ninh C\u01b0\u01a1ng. Sai quan t\u1ec9nh ph\u00e1i 1 Qu\u1ea3n c\u01a1 v\u00e0 100 bi\u1ec1n binh \u0111\u00f3ng gi\u1eef. M\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n thay phi\u00ean.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 V\u0169 Ti\u1ebfn M\u00e2u v\u00e0 L\u00e3nh binh L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng \u0110i\u1ec3n \u0111\u1ec1u \u1ed1m ch\u1ebft. Cho : V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Tuy\u00ean v\u00f5 dinh H\u1ed5 oai l\u00e0 T\u00f4 Hu\u1ec7 V\u00e2n l\u00e0m L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; nguy\u00ean V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Ho\u00e0ng Quang Tr\u1eebng th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay, tr\u1eadt Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m, sung l\u00e0m L\u00e3nh binh L\u1ea1ng S\u01a1n ; nguy\u00ean V\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Phan V\u0103n \u0110\u1ea1t th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u1ea5n v\u00f5.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh kho\u00e1 tr\u00ecnh cho h\u1ecdc tr\u00f2 qu\u00e1n T\u1ee9 d\u1ecbch, h\u1ecdc t\u1eadp v\u0103n t\u1ef1 ngo\u1ea1i qu\u1ed1c. (Thanh \u00e2m v\u00e0 t\u1eeb ng\u1eef T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng kh\u00f3 h\u01a1n ti\u1ebfng Xi\u00eam, L\u00e0o. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi h\u1ecdc, trong 3 th\u00e1ng, ch\u1eef T\u00e2y m\u1ed7i ng\u00e0y 2, 3 ch\u1eef ; ch\u1eef Xi\u00eam, L\u00e0o m\u1ed7i ng\u00e0y 7, 8 ch\u1eef ; ngo\u00e0i 5, 6 th\u00e1ng, ch\u1eef T\u00e2y m\u1ed7i ng\u00e0y 4, 5 ch\u1eef, th\u00eam l\u00ean \u0111\u1ebfn 6, 7 ch\u1eef ; ch\u1eef Xi\u00eam, L\u00e0o m\u1ed7i ng\u00e0y 8, 9 ch\u1eef, th\u00eam l\u00ean \u0111\u1ebfn 11, 12 ch\u1eef. N\u1ebfu c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng minh th\u00ec kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 theo h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh n\u00e0y. C\u1ee9 3 th\u00e1ng 1 k\u1ef3, m\u1ed9t thu\u1ed9c vi\u00ean b\u1ed9 L\u1ec5 v\u00e0 m\u1ed9t thu\u1ed9c vi\u00ean N\u1ed9i c\u00e1c s\u1ebd chia \u0111\u1ebfn n\u01a1i h\u1ecdc, s\u00e1t h\u1ea1ch : ai tinh th\u00f4ng chuy\u00ean c\u1ea7n th\u00ec khen th\u01b0\u1edfng ; ai xao l\u00e3ng l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, ng\u01b0\u1eddi d\u1ea1y, ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc kh\u00f4ng si\u00eang n\u0103ng, \u0111\u1ec1u tr\u1eebng ph\u1ea1t c\u1ea3. \u0110\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, b\u1ed9 v\u00e0 N\u1ed9i c\u00e1c s\u1ebd h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng s\u00e1t h\u1ea1ch, chia h\u1ea1ng, l\u00e0m danh s\u00e1ch, t\u00e2u l\u00ean).<\/p>\n<p>Cho : H\u1eefu tham tri b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n th\u0103ng th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i ; T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, sung bi\u1ec7n vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m T\u1ea3 Th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i, th\u1ef1 T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 T\u00fa sung l\u00e0m vi\u1ec7c N\u1ed9i c\u00e1c.<\/p>\n<p>Sai : bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ec5n Du l\u00e0m \u0111\u1ed5ng l\u00fd thanh tra V\u0169 kh\u1ed1 ; tham bi\u1ec7n N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ho\u1ea1t v\u00e0 th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 Binh l\u00e0 H\u1ed3 Ng\u1ecdc T\u00e0i \u0111\u1ec1u l\u00e0m ph\u00f3. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cV\u0169 kh\u1ed1 l\u00e0 ch\u1ed7 c\u1ee7a c\u1ea3i t\u00edch t\u1ee5. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e1m th\u1ee7 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u chi ph\u00e1t theo n\u1ebfp c\u0169 : nh\u1eefng th\u1ee9 ch\u1ebf t\u1ea1o \u0111\u00e1ng d\u00f9ng th\u1ee9 x\u1ea5u, l\u1ea1i chi th\u1ee9 t\u1ed1t, \u0111\u00e1ng d\u00f9ng \u00edt l\u1ea1i chi nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00e2n nh\u1eafc n\u1eb7ng nh\u1eb9, l\u00e0m ph\u00ed c\u1ee7a kho. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c b\u1ea3o r\u00f5 m\u00e0 t\u1ec7 \u1ea5y v\u1eabn ch\u01b0a tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c. Ngay nh\u01b0 s\u1ef1 treo \u0111\u00ecnh li\u1ec7u l\u00e0 vi\u1ec7c t\u1ea1m th\u1eddi, th\u1eebng tre, th\u1eebng d\u1eeba, c\u00e1i g\u00ec ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ea5y nay chuy\u00ean d\u00f9ng th\u1eebng \u0111ay, th\u1eadm ch\u00ed l\u1ea1i nhu\u1ed9m m\u00e0u s\u1eafc. Xem m\u1ed9t vi\u1ec7c \u1ea5y, th\u00ec bi\u1ebft vi\u1ec7c kh\u00e1c. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho l\u0169 Nguy\u1ec5n Vi\u1ec5n Du : ph\u1ea3i h\u1ebft l\u00f2ng xem x\u00e9t, ph\u00e0m c\u00f3 g\u00ec chi ti\u00eau kh\u00f4ng \u0111\u00fang, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 th\u1ef1c chi hay th\u1ef1c ti\u00eau, \u0111\u1ec1u cho n\u00eau ngay t\u1eebng kho\u1ea3n m\u00e0 nghi\u00eam h\u1eb7c. C\u00f2n c\u00e1c nha nh\u1eadn l\u0129nh c\u1ee7a kho \u0111\u1ec3 l\u00e0m, c\u0169ng ph\u1ea3i x\u00e9t ra m\u00e0 t\u00e2u h\u1eb7c, \u0111\u1ec3 r\u0103n v\u1ec1 sau\u201d.<\/p>\n<p>\u1ea5m th\u1ee5 ch\u1ee9c h\u00e0m cho ch\u00ednh con c\u1ee7a T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Con Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean, l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tu\u1ea5n, \u1ea5m th\u1ee5 Cai \u0111\u1ed9i, tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m ; con L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n M\u1eadu v\u00e0 con \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n S\u0129, \u0111\u1ec1u \u1ea5m th\u1ee5 Ch\u1ee7 s\u1ef1 ; con Tr\u1ecbnh Quang Khanh th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean l\u00e0 Tr\u1ecbnh Quang Hy v\u00e0 con D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Thu\u1eadn \u2013 Kh\u00e1nh l\u00e0 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Th\u1ee9c, \u0111\u1ec1u \u1ea5m th\u1ee5 T\u01b0 v\u1ee5. Cho L\u00ea V\u0103n M\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c theo \u0111i ch\u1ed7 cha l\u00e0m vi\u1ec7c, c\u00f2n \u0111\u1ec1u giao cho hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh x\u00e9t b\u1ed5. Chu\u1ea9n cho : con Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0, l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Thi, \u0103n l\u01b0\u01a1ng th\u1ea5t ph\u1ea9m ; con \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Th\u01b0 \u0103n l\u01b0\u01a1ng c\u1eedu ph\u1ea9m, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 20 tu\u1ed5i, s\u1ebd li\u1ec7u cho quan ch\u1ee9c. \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam d\u00e2ng bi\u1ec3u xin \u0111\u1ec3 cho con h\u1ecdc t\u1eadp 4, 5 n\u0103m n\u1eefa, c\u00f3 ch\u00fat ki\u1ebfn th\u1ee9c, s\u1ebd do b\u1ed9 cho h\u1eadu b\u1ed5. Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 c\u00e1c t\u1ec9nh l\u1ef1a c\u1eed ph\u00e1i vi\u00ean. (Ph\u00e0m g\u1eb7p c\u00e1c ti\u1ebft kh\u00e1nh h\u1ea1, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc nh\u1eadt k\u1ef3, \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng x\u00e9t c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n, chuy\u00ean h\u1ea1t hay ki\u00eam h\u1ea1t, ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi gi\u1ecfi giang sung l\u00e0m ph\u00e1i vi\u00ean. N\u1ebfu s\u1ed1 ph\u1ee7 huy\u1ec7n h\u1ea1t \u1ea5y \u00edt, th\u00ec ch\u1ecdn sang h\u1ea1t kh\u00e1c, kh\u00f4ng c\u1ee9 m\u1ed7i t\u1ec9nh ph\u1ea3i ch\u1ecdn ph\u00e1i vi\u00ean m\u1ed9t l\u1ea7n, v\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ee9 vin l\u1ec7, \u0111\u1ec3 ph\u00e1i vi\u00ean \u1ea5y ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn v\u00e0o ra m\u1eaft vua, m\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i khinh su\u1ea5t u\u1ef7 th\u00e1c ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng t\u1ed1t. C\u00e1c t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean th\u00ec tr\u01b0\u1edbc ng\u00e0y kh\u00e1nh ti\u1ebft 2 th\u00e1ng ; c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng Ho\u00e1, Tuy\u00ean Quang, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Qu\u1ea3ng Y\u00ean, B\u1eafc Ninh, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc 1 th\u00e1ng r\u01b0\u1ee1i. C\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh v\u00e0 Thanh Hoa tr\u01b0\u1edbc 1 th\u00e1ng : \u0111\u1ec1u \u0111em t\u1eadp ch\u1ee9c h\u00e0m, h\u1ecd t\u00ean c\u1ee7a ph\u00e1i vi\u00ean, do b\u1ed9 L\u1ec5 tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111\u1ec1 l\u00ean. Sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9, sao l\u1ee5c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, l\u1eadp t\u1ee9c m\u1ed9t m\u1eb7t c\u1ea5p b\u1eb1ng cho l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng : n\u1ebfu l\u00e0 ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd th\u00ec tr\u01b0\u1edbc nh\u1eadt k\u1ef3 5 ng\u00e0y, ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd th\u00ec tr\u01b0\u1edbc 10 ng\u00e0y, hi\u1ec7n \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn b\u1ed9 di\u1ec5n t\u1eadp, m\u1ed9t m\u1eb7t ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn quy\u1ec1n nhi\u1ebfp \u1ea5n tri\u1ec7n v\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf ph\u1ee7 huy\u1ec7n, l\u00e0m th\u00e0nh t\u1eadp do b\u1ed9 L\u1ea1i t\u00e2u l\u00ean. C\u00f2n ng\u00e0y ph\u00e1i vi\u00ean l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng, t\u01b0 ri\u00eang \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean Tr\u1ecbnh Quang Khanh v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng k\u00fd t\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng C\u1eedu An \u0111\u00e3 xong, s\u1ed1 ti\u1ec1n chi nhi\u1ec1u, xin ph\u00e1i quan Kinh \u0111\u1ebfn kh\u00e1m nghi\u1ec7m\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ed1c, ph\u1ee7 l\u00e0 quan to \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. Ph\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c qu\u00e2n, d\u00e2n, t\u00e0i ch\u00ednh, ph\u00fa thu\u1ebf \u0111\u1ec1u u\u1ef7 cho c\u1ea3. Hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c \u0111\u00e0o s\u00f4ng ti\u00eau c\u00f3 h\u01a1n 90000 quan, c\u00f2n vi\u1ec7c kh\u00e1c h\u00e1 kh\u00f4ng c\u00f3 chi ti\u00eau nhi\u1ec1u h\u01a1n \u00e0 ? L\u0169 ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ch\u00e2n tay c\u1ee7a ta, nh\u1eefng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 l\u00e0m, t\u1ef1 h\u1ecfi kh\u00f4ng th\u1eb9n l\u00f2ng, t\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u00e2n m\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u1eefa l\u00e0 \u0111\u1ed1i v\u1edbi vua, cha. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean t\u1ef1 ki\u1ec3m so\u00e1t, c\u1ee9 th\u1ef1c bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 chi ti\u00eau, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn kh\u00e1m. V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u00e0o s\u00f4ng l\u00e0 vi\u1ec7c b\u1eadn r\u1ed9n quan tr\u1ecdng, l\u0169 ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c xong s\u1edbm, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho gia 1 c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9 ; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo l\u00e0m vi\u1ec7c, t\u1eeb ph\u1ee7 huy\u1ec7n tr\u1edf xu\u1ed1ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc\u201d.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cTh\u00e1ng tr\u01b0\u1edbc, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng C\u00e1i d\u1ea7n \u0111\u00e3 r\u00fat xu\u1ed1ng. T\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u00e0o b\u1ecf c\u00e1i \u0111\u00ea ng\u0103n, n\u01b0\u1edbc theo s\u00f4ng C\u1eedu An thu\u1eadn d\u00f2ng, ti\u00eau ra bi\u1ec3n, kh\u00f4ng c\u00f3 tr\u00e0n ng\u1eadp. Nay n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng C\u00e1i l\u1ea1i l\u00ean, m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc cao h\u01a1n l\u00fac th\u01b0\u1eddng 10 th\u01b0\u1edbc. T\u1eeb Nghi Xuy\u00ean tr\u1edf v\u00e0o, m\u1ed9t d\u1ea3i s\u00f4ng m\u1edbi ch\u1ea3y m\u1ea1nh, r\u00f3t xu\u1ed1ng B\u1eb1ng Ngang, ti\u1ebfp li\u1ec1n s\u00f4ng c\u0169, v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u00ea gi\u1eef, n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n b\u1ed1n m\u1eb7t : c\u00e1c huy\u1ec7n Thi\u00ean Thi, Kim \u0110\u1ed9ng, \u0110\u00f4ng An, Ph\u00f9 Dung, Ti\u00ean L\u1eef thu\u1ed9c H\u01b0ng Y\u00ean v\u00e0 c\u00e1c huy\u1ec7n Thanh Mi\u1ec7n, \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o thu\u1ed9c H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, nh\u00e0 c\u1eeda ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00ecm ng\u1eadp ! R\u1ea5t s\u1ee3 sang n\u0103m, l\u00faa chi\u00eam ch\u01b0a ch\u00edn, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t m\u00f9a h\u00e8 \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn ; l\u00faa m\u00f9a ch\u01b0a g\u1eb7t, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t m\u00f9a thu d\u1eaby l\u00ean, th\u00ec d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i l\u1ea5y g\u00ec s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ? Nay s\u00f4ng m\u1edbi \u0111\u00e3 xong, \u0111\u00ea ng\u0103n \u0111\u00e3 b\u1ecf, mu\u1ed1n m\u01b0u t\u1ed1t \u0111\u1eb9p v\u1ec1 sau, ph\u1ea3i d\u1ef1 tr\u00f9 tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady t\u1eeb Nghi Xuy\u00ean \u0111\u1ebfn B\u1eb1ng Ngang \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u00ea gi\u1eef, n\u00ean b\u1ed3i \u0111\u1eafp th\u00eam ; c\u00f2n t\u1eeb B\u1eb1ng Ngang \u0111\u1ebfn Ba \u0110\u00f4ng, c\u00f9ng nh\u1eefng ch\u1ed7 th\u1ebf n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n \u0111\u1ebfn \u1edf huy\u1ec7n Thanh Mi\u1ec7n, xin li\u1ec7u \u0111\u1eafp \u0111\u00ea th\u00eam cao, th\u00eam r\u1ed9ng, hai b\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u1ed1ng \u0111\u1ec1u 15 tr\u01b0\u1ee3ng. Duy t\u1eeb Ba \u0110\u00f4ng \u0111\u1ebfn Quang Li\u1ec7t, tr\u00f3t \u0111\u00e3 kh\u01a1i \u0111\u1eafp, n\u1ebfu thay \u0111\u1ed5i th\u00ec u\u1ed5ng ph\u00ed nh\u00e2n c\u00f4ng v\u1eadt li\u1ec7u, n\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc th\u00ec tr\u00ean r\u1ed9ng, d\u01b0\u1edbi h\u1eb9p, v\u1eady n\u00ean \u0111\u1eafp sang m\u1ed9t b\u00ean cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 42 tr\u01b0\u1ee3ng, ng\u00f5 h\u1ea7u d\u00f2ng s\u00f4ng s\u1ebd ch\u1ea3y tu\u1ed9t m\u1ed9t lo\u1ea1t. V\u00e0 xin ph\u00e1i quan Kinh \u0111\u1ebfn tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c, b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m nay kh\u1edfi c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c tr\u1ecb h\u00e0, tr\u1eabm ng\u00e0y \u0111\u00eam ngh\u0129 ng\u1ee3i, ph\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 ngh\u1ec1 n\u00f4ng, l\u00e0m l\u1ee3i cho d\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0m \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed1n. Nay khai s\u00f4ng C\u1eedu An, c\u1ed1t \u0111\u1ec3 s\u1ebb b\u1edbt n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng C\u00e1i. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng thu\u1eadn d\u00f2ng, c\u00e1c h\u1ea1t th\u01b0\u1ee3ng du \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, c\u0169ng \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u00e0nh hi\u1ec7u r\u00f5 r\u00e0ng r\u1ed3i. Duy c\u00e1c v\u00f9ng h\u1ea1 l\u01b0u kh\u00f4ng kh\u1ecfi tr\u00e0n ng\u1eadp l\u00e0 b\u1edfi n\u0103m nay n\u01b0\u1edbc l\u00ean qu\u00e1 to g\u1ea5p \u0111\u00f4i m\u1ef1c th\u01b0\u1eddng. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ed5 cho s\u00f4ng m\u1edbi. Nh\u01b0ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n, l\u00f2ng ta v\u1eabn r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t ! Nay m\u1ea5y huy\u1ec7n \u1ea5y ri\u00eang ch\u1ecbu thi\u1ec7t h\u1ea1i, h\u00e1 n\u1ee1 ng\u1ed3i tr\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng kh\u00f3c th\u1ea7m ? Tr\u1eabm \u0111\u00e3 x\u00e9t nh\u1eefng vi\u1ec7c tr\u00f9 t\u00ednh \u1edf trong t\u1eadp t\u00e2u, c\u0169ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea5p thi\u1ebft, v\u1eady \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd b\u00e0n. Duy c\u00f3 vi\u1ec7c g\u1ea5p hi\u1ec7n nay l\u00e0 theo th\u1ebf n\u01b0\u1edbc, nh\u00e2n ch\u1ed7 tr\u0169ng th\u1ea5p m\u00e0 kh\u01a1i th\u00f4ng cho thu\u1eadn d\u00f2ng \u0111\u1ec3 ti\u00eau ra bi\u1ec3n. N\u01b0\u1edbc \u00fang c\u1ea1n s\u1edbm m\u1ed9t ng\u00e0y, th\u00ec ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng kh\u1ecfi ng\u1eadp l\u1ee5t s\u1edbm m\u1ed9t ng\u00e0y. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng, n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng t\u00ednh to\u00e1n, c\u1ed1t sao n\u01b0\u1edbc \u00fang ti\u00eau s\u1edbm, vi\u1ec7c l\u00e0m ru\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn l\u1ee3i, \u0111\u1ec3 h\u1ea3 l\u00f2ng ta\u201d. L\u1ea1i sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m, \u0111\u1ebfn xem x\u00e9t.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 v\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ebf n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng C\u00e1i ng\u00e0y c\u00e0ng r\u00fat xu\u1ed1ng, m\u00e0 n\u01b0\u1edbc do s\u00f4ng m\u1edbi tr\u00e0n v\u00e0o \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng v\u1eabn c\u00f2n \u1ee9 \u0111\u1ecdng, b\u1edfi v\u00ec s\u00f4ng c\u0169 \u1edf c\u00e1c huy\u1ec7n h\u1ea1 l\u01b0u ph\u1ea7n nhi\u1ec1u quanh co ch\u1eadt h\u1eb9p, n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ch\u1ea3y m\u1ea1nh. V\u1eady ngh\u0129 n\u00ean kh\u01a1i cho r\u1ed9ng, n\u1eafn cho th\u1eb3ng, khi\u1ebfn cho n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y th\u00f4ng su\u1ed1t, th\u00ec n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng m\u1edbi c\u00f9ng n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng C\u00e1i \u0111\u1ec1u m\u1ed9t lo\u1ea1t ti\u00eau tho\u00e1t. Nh\u01b0ng nay \u0111\u01b0\u01a1ng k\u1ef3 m\u01b0a l\u1ee5t, ch\u01b0a ti\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c ; ch\u1ec9 n\u00ean m\u1edf r\u1ed9ng, kh\u01a1i s\u00e2u c\u00e1c \u0111o\u1ea1n h\u1ea1 l\u01b0u \u0111\u00e0o tr\u01b0\u1edbc \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean, khi\u1ebfn th\u1ebf n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y m\u1ea1nh ra s\u00f4ng, ng\u00f5 h\u1ea7u ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng m\u1edbi s\u1edbm kh\u1ecfi lo ng\u1eadp l\u1ee5t\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cN\u01b0\u1edbc l\u1ee5t ch\u01b0a ti\u00eau h\u1ebft, ch\u1ec9 c\u1ea7n theo th\u1ebf, kh\u01a1i \u0111\u00e0o, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ea5y l\u00e2u tr\u00f9 t\u00ednh, n\u01b0\u1edbc \u1edf \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng v\u1eabn c\u00f2n \u1ee9 \u0111\u1ecdng, ch\u1ec9 l\u00e0m th\u00eam lo cho ta th\u00f4i. Nay l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o, theo th\u1ebf n\u01b0\u1edbc, t\u00ecm c\u00e1ch kh\u01a1i th\u00f4ng, khi\u1ebfn n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t s\u1edbm r\u00fat, th\u00ec l\u0169 ng\u01b0\u01a1i m\u1edbi kh\u00f4ng th\u1eb9n v\u1edbi ch\u1ee9c ph\u1eadn l\u00e0m t\u00f4i, c\u1ea7n g\u00ec n\u00f3i nhi\u1ec1u ?\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng c\u00e1 voi b\u1ea5y l\u00e2u nay c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb n\u1ea1n gi\u00f3 b\u00e3o, v\u1eabn c\u00f3 linh nghi\u1ec7m. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, h\u1ec5 c\u00f3 c\u00e1 voi ch\u1ebft gi\u1ea1t v\u00e0o c\u00e1c c\u1eeda bi\u1ec3n thu\u1ed9c Kinh k\u1ef3, th\u00ec ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u1ea3i \u0111em ch\u00f4n, c\u1ea5p cho 1 t\u1ea5m v\u1ea3i, 10 quan ti\u1ec1n. L\u1ec7nh n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u00e0m l\u1ec7. Nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1 voi l\u00e0 gi\u1ed1ng c\u00e1 bi\u1ec3n to, t\u00ednh hay c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 \u201cNh\u00e2n ng\u01b0\u201d. C\u00f2n nh\u1eefng t\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 \u201cNg\u1ecdc l\u00e2n\u201d hay \u201cH\u1ea3i long\u201d, l\u00e0 t\u1ee5c truy\u1ec1n l\u1ea7m. Ch\u1ec9 l\u1ea1 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn n\u01b0\u1edbc ta truy\u1ec1n nhau r\u1eb1ng c\u00e1 \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u thi\u00eang, c\u00f2n bi\u1ec3n nam t\u1eeb H\u00e0 Ti\u00ean tr\u1edf v\u00e0o Nam, bi\u1ec3n b\u1eafc t\u1eeb Qu\u1ea3ng Y\u00ean tr\u1edf ra B\u1eafc, th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng th\u1ebf, n\u00ean nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y th\u1ecbt c\u00e1 \u1ea5y \u0111em n\u1ea5u d\u1ea7u, g\u1ecdi l\u00e0 d\u1ea7u c\u00e1 thu t\u1ee9c l\u00e0 c\u00e1 \u1ea5y, kh\u00f4ng bi\u1ebft v\u00ec l\u1ebd g\u00ec !\u201d<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn, H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Tuy\u00ean Quang ch\u1ecdn con em c\u1ee7a k\u1ebb s\u0129 v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n, cho h\u1ecd \u0111i h\u1ecdc t\u1eadp ch\u1eef v\u00e0 ti\u1ebfng n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Chi\u00eam, ng\u01b0\u1eddi Ni, ng\u01b0\u1eddi Thanh, ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua \u0111i ch\u01a1i c\u1eeda bi\u1ec3n T\u01b0 Dung, l\u00ean xem n\u00fai Linh Th\u00e1i, th\u1ea5y th\u00e1p \u0111\u00e1 v\u00e0 c\u1ed9t hoa bi\u1ec3u c\u00f3 kh\u1eafc ch\u1eef Man, c\u00e1c th\u00f4ng ng\u00f4n \u1edf Kinh \u0111\u1ec1u n\u00f3i kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1eef Xi\u00eam, L\u00e0o, ch\u1eb3ng ai phi\u00ean d\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua nh\u00e2n s\u1eafc cho B\u00ecnh Thu\u1eadn ch\u1ecdn ph\u00e1i 1 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng th\u1ea1o ch\u1eef Chi\u00eam Th\u00e0nh \u0111\u1ebfn Kinh. Khi \u0111\u1ebfn, ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y n\u00f3i r\u1eb1ng Th\u1ed5 nh\u00e2n c\u00f3 hai th\u1ee9 v\u0103n t\u1ef1 l\u00e0 Chi\u00eam Th\u00e0nh v\u00e0 B\u00e0 Ni, h\u1eafn ch\u1ec9 h\u1ecdc ch\u1eef Chi\u00eam Th\u00e0nh th\u00f4i, c\u00f2n \u0111\u00e2y l\u00e0 ch\u1eef B\u00e0 Ni kh\u00f4ng d\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua sai in ra 1 t\u1edd, ra l\u1ec7nh cho Tu\u1ea7n ph\u1ee7 D\u01b0\u01a1ng V\u0103n Phong h\u1ecfi kh\u1eafp trong h\u1ea1t, c\u00f3 ai hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eef \u1ea5y v\u00e0 d\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u00fd t\u00e2u l\u00ean. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho ch\u1ecdn trong t\u1ec9nh h\u1ea1t l\u1ea5y 1, 2 ng\u01b0\u1eddi am t\u01b0\u1eddng ch\u1eef Chi\u00eam, ch\u1eef Ni, l\u1ea1i bi\u1ebft ch\u1eef H\u00e1n v\u00e0 5, 6 ng\u01b0\u1eddi con em s\u0129, d\u00e2n, t\u01b0 ch\u1ea5t h\u01a1i s\u00e1ng, \u0111\u1ec3 c\u00f9ng d\u1eady b\u1ea3o nhau ng\u00f4n ng\u1eef v\u0103n t\u1ef1 \u1ea5y. L\u1ea1i sai : H\u00e0 N\u1ed9i ch\u1ecdn l\u1ea5y 2, 3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh trong t\u1ec9nh th\u00e0nh v\u00e0 10 ng\u01b0\u1eddi con em s\u0129 d\u1eabn \u0111\u1ec3 d\u1ea1y v\u00e0 h\u1ecdc thanh \u00e2m ng\u00f4n ng\u1eef Trung Qu\u1ed1c ; Tuy\u00ean Quang ch\u1ecdn 1, 2 ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 trong h\u1ea1t, v\u00e0 5, 6 con em s\u0129 d\u00e2n \u0111\u1ec3 d\u1ea1y v\u00e0 h\u1ecdc ch\u1eef ngh\u0129a ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 \u1edf \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh v\u00e0 V\u0129nh \u0110i\u1ec7n ven bi\u00ean gi\u1edbi. H\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u cho ch\u1ecdn ch\u1ed7 c\u01b0 tr\u00fa \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh, th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n l\u01b0\u01a1ng (ng\u01b0\u1eddi d\u1ea1y, m\u1ed7i th\u00e1ng, ti\u1ec1n 1 quan 5 ti\u1ec1n, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc, m\u1ed7i th\u00e1ng ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng), r\u1ed3i th\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c nh\u1eafc nh\u1edf cho ch\u00f3ng th\u00f4ng th\u1ea1o \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c sai ph\u00e1i, phi\u00ean d\u1ecbch.<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, B\u1eafc Ninh, S\u01a1n T\u00e2y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 k\u1ebb s\u0129 v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n trong h\u1ea1t, c\u00f3 ai vi\u1ebft ch\u1eef gi\u00e0 gi\u1eb7n, t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, m\u1ed7i t\u1ec9nh ch\u1ecdn l\u1ea5y 5, 6 ng\u01b0\u1eddi, ph\u00e1i d\u1eabn v\u00e0o Kinh \u0111\u1ec3 b\u1ed9 s\u00e1t h\u1ea1ch ; chia b\u1ed5 \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf c\u00e1c nha.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 c\u00f3 b\u1ec7nh d\u1ecbch. Sai quan t\u1ec9nh l\u1eadp \u0111\u00e0n t\u1ebf k\u1ef3 y\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Tri ph\u1ee7 \u1edf hai ph\u1ee7 Y\u00ean Ninh, Y\u00ean B\u00ecnh thu\u1ed9c Tuy\u00ean Quang. Hai ph\u1ee7 n\u00e0y, \u0111\u1ecba th\u1ebf ti\u1ebfp gi\u00e1p c\u00e1c h\u1ea1t Cao B\u1eb1ng, Th\u00e1i Nguy\u00ean, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng Ho\u00e1, r\u1ea5t l\u00e0 xung y\u1ebfu. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u1eabn l\u1ea5y c\u00e1c vi\u00ean ch\u00e2u, huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00e0m vi\u1ec7c ph\u1ee7 ; \u0111\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd quan t\u1ec9nh xin \u0111\u1eb7t Tri ph\u1ee7. Vua b\u00e8n sai \u0111\u1eb7t. (Ph\u1ee7 Y\u00ean Ninh ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n V\u0129nh \u0110i\u1ec7n, th\u1ed1ng nhi\u1ebfp 3 huy\u1ec7n, ch\u00e2u : Chi\u00eam Ho\u00e1, V\u1ecb Xuy\u00ean v\u00e0 \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh ; ph\u1ee7 Y\u00ean B\u00ecnh ki\u00eam l\u00fd Thu Ch\u00e2u, th\u1ed1ng nhi\u1ebfp 3 ch\u00e2u : H\u00e0m Y\u00ean, L\u1ee5c Y\u00ean v\u00e0 V\u0129nh Tuy).<\/p>\n<p>L\u00ednh c\u01a1 Bi\u00ean H\u00f2a (tr\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 m\u1ed9 c\u00f3 2 \u0111\u1ed9i), tr\u1ed1n \u0111i, ch\u1ec9 c\u00f2n 17 ng\u01b0\u1eddi. Vua chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh \u0111em sung b\u1ed5 v\u00e0o s\u1ed1 thi\u1ebfu c\u1ee7a \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7, b\u1ecf t\u00ean c\u01a1 \u0111i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m quan vi\u00ean v\u0103n v\u00f5 trong Kinh, ngo\u00e0i tr\u1ea5n, t\u1eeb sau h\u1ec5 c\u00f3 d\u1ee5 sai t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi cho r\u00f5 r\u00e0ng, v\u1ec1 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng th\u00ec ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y ph\u1ea3i t\u00e2u l\u1ea1i ngay ; n\u1ebfu vi\u1ec7c t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 3 ng\u00e0y. Ai tr\u00e1i l\u1ec7nh, s\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ed9i.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n L\u00fd l\u1ea5y con g\u00e1i nh\u00e0 d\u00e2n b\u1eb1ng c\u00e1ch c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p v\u00e0 \u1ee9c hi\u1ebfp l\u1ea5y ti\u1ec1n t\u00e0i c\u1ee7a d\u00e2n. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. B\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf tra x\u00e9t th\u00ec L\u00fd \u0111\u1ec1u th\u00fa nh\u1eadn, li\u1ec1n tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y thu b\u1eb1ng s\u1eafc, \u0111em giam, ngh\u0129 kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i gi\u1ea3o giam h\u1eadu. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng l\u1ea1i xin l\u1ea5y Ph\u00f3 l\u00e3nh binh th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 Ho\u00e0ng Quang Th\u00f4ng sung b\u1ed5 L\u00e3nh binh H\u00e0 Ti\u00ean. Vua chu\u1ea9n y v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u00f5 bi\u1ec1n h\u00e8n m\u1ea1t l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n L\u00fd, \u0111\u00e0nh r\u1eb1ng t\u1ed9i kh\u00f4ng th\u1ec3 tha, nh\u01b0ng L\u00e3nh binh c\u0169ng l\u00e0 quan to m\u1ed9t t\u1ec9nh, n\u1ebfu ph\u1ea1m t\u1ed9i, n\u00ean thu \u1ea5n, gi\u1eef l\u1ea1i, tham h\u1eb7c, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 m\u1edbi ph\u1ea3i ; ch\u1ee9 n\u1ebfu v\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1eaft giam, ch\u01b0a t\u00e2u \u0111\u00e3 x\u00e9t x\u1eed tr\u01b0\u1edbc, th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00e2u. C\u00e1c Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u00e0 b\u1ea7y t\u00f4i th\u00e2n t\u00edn c\u1ee7a ta, phen n\u00e0y cho \u0111i kinh l\u00fd, nh\u1eb1m nh\u1eefng vi\u1ec7c qu\u00e2n d\u00e2n tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i \u0111\u1ec1u u\u1ef7 th\u00e1c cho c\u1ea3, duy \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t quan to, h\u00e1 n\u00ean chuy\u00ean quy\u1ec1n nh\u01b0 th\u1ebf ! Sau n\u00e0y n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh l\u1eddi c\u00f4ng ngh\u1ecb c\u1ee7a \u0111\u00ecnh th\u1ea7n\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00f2 h\u1ecfi ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n nh\u00e0 Thanh th\u1ea5y n\u00f3i c\u00f3 thuy\u1ec1n c\u00f4ng tr\u00f4i gi\u1ea1t \u0111\u1ebfn Nhai Ch\u00e2u\u201d. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, B\u1eafc K\u1ef3 c\u00f3 5 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n ch\u1edf c\u1ee7a c\u00f4ng v\u00e0 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n t\u00e0o v\u1eadn, b\u1ecb b\u00e3o \u0111\u00e1nh b\u1ea1t \u0111i, \u0111\u00e3 l\u00e2u kh\u00f4ng c\u00f3 tin t\u1ee9c. Nay c\u1ee9 l\u1eddi b\u00e1o th\u00ec nh\u1eefng thuy\u1ec1n \u1ea5y t\u01b0\u1edfng c\u0169ng ch\u1eb3ng v\u01b0\u1ee3t ngo\u00e0i m\u1ed9t d\u1ea3i h\u1ea3i ph\u1eadn Qu\u1ea3ng \u0110\u00f4ng\u201d. B\u00e8n sai b\u1ecdn Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 C\u00f4ng L\u00fd V\u0103n Ph\u1ee9c, Ch\u1ee7 s\u1ef1 L\u00ea Quang Qu\u1ef3nh \u0111em th\u1ee7y s\u01b0 v\u00e0 l\u00ednh ph\u00e1o th\u1ee7 \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n sang dinh Th\u1ea7n c\u01a1 \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 d\u00f2\u201d.<\/p>\n<p>Sai qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 c\u1eaft l\u01b0\u1ee3t nhau \u0111i tu\u1ea7n x\u00e9t c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt b\u00e0y \u1edf cung Kh\u00e1nh Ninh, \u0111\u1ecbnh c\u1ee9 10 ng\u00e0y \u0111i 1 l\u1ea7n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 : H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh ; Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Song Thanh l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 ; \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 B\u00f9i Qu\u1ef9 l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9. B\u1ed5 th\u1ee5 Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Chu\u1ea9n l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng v\u1edbi L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Tr\u1ecb \u2013 B\u00ecnh.<\/p>\n<p>Thu\u1ed9c vi\u00ean t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean c\u00f3 nh\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c 1 t\u1edd ngu\u1ef5 t\u1eeb \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda th\u00e0nh. Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng \u0111em t\u1edd \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cX\u00e9t v\u1ec1 t\u00ecnh, l\u00fd, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 tin. N\u1ebfu l\u0169 kia qu\u1ea3 m\u01b0u l\u00e0m s\u1ef1 tr\u00e1i ph\u00e9p, th\u00ec t\u1ef1 che \u0111\u1eady c\u0169ng ch\u1eb3ng r\u1ed3i, c\u00f2n r\u1ea3nh \u0111\u00e2u k\u1ec3 \u0111\u00fang t\u00ean h\u1ecd, chua r\u00f5 qu\u00ea qu\u00e1n \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi d\u1ec5 t\u00ecm b\u1eaft ? \u0110\u00f3 h\u00ecnh nh\u01b0 do \u0111\u1ee9a gi\u1ea3o quy\u1ec7t nham hi\u1ec3m v\u00ec hi\u1ec1m th\u00f9, th\u00eau d\u1ec7t ra, c\u00f3 \u00fd vu h\u00e3m, kh\u00f4ng n\u00ean nghe l\u1eddi b\u00f3ng gi\u00f3, \u0111\u00e3 v\u1ed9i n\u00e3 b\u1eaft tra h\u1ecfi. V\u1eady cho chi\u1ebfu theo t\u00ean ng\u01b0\u1eddi trong t\u1edd \u1ea5y, b\u00ed m\u1eadt d\u00f2 h\u1ecfi : n\u1ebfu c\u00f3 kh\u1ea3 nghi th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ec3 tra, kh\u00f4ng th\u00ec \u0111\u1eebng x\u00e9t, \u0111\u1ec3 kh\u1ecfi lu\u1ef5 \u0111\u1ebfn d\u00e2n th\u01b0\u1eddng\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t l\u1ec7 tr\u1eeb hao v\u1ec1 luy\u1ec7n thu\u1ed1c s\u00fang. (Gi\u00e3 b\u1eb1ng s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc : m\u1ed7i 100 c\u00e2n tr\u1eeb hao 5 c\u00e2n 5 l\u1ea1ng ; gi\u00e3 tr\u00ean c\u1ea1n : m\u1ed7i 100 c\u00e2n tr\u1eeb hao 5 c\u00e2n 8 l\u1ea1ng).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh c\u00e1ch th\u1ee9c c\u1edd \u1edf k\u1ef3 \u0111\u00e0i trong Kinh. (1 l\u00e1 c\u1edd \u0111ai v\u00e0ng b\u1eb1ng tr\u1eebu v\u0169, r\u1ed9ng 9 th\u01b0\u1edbc, d\u00e0i 10 th\u01b0\u1edbc ; h\u1eb1ng n\u0103m treo trong b\u1ed1n ti\u1ebft l\u1edbn v\u00e0 nh\u1eefng ng\u00e0y ng\u1ef1 gi\u00e1 ra v\u00e0o. M\u1ed9t l\u00e1 c\u1edd v\u00e0ng b\u1eb1ng tr\u1eebu ta, r\u1ed9ng 8 th\u01b0\u1edbc, d\u00e0i 9 th\u01b0\u1edbc, treo v\u00e0o nh\u1eefng ng\u00e0y m\u1ed3ng 1, r\u1eb1m l\u00e0m l\u1ec5 th\u01b0\u1ee3ng tri\u1ec1u. 1 l\u00e1 c\u1edd v\u00e0ng b\u1eb1ng v\u1ea3i, r\u1ed9ng 7 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, d\u00e0i 8 th\u01b0\u1edbc, treo v\u00e0o nh\u1eefng khi c\u00f3 ti\u1ec7c h\u00e1t b\u1ed9i v\u00e0 ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng).<\/p>\n<p>Vua mu\u1ed1n tr\u1eeb s\u1ef1 nh\u0169ng t\u1ec7 c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ea1i vi\u00ean, b\u00e8n th\u00f4ng d\u1ee5 c\u00e1c quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng r\u1eb1ng : \u201c Vi\u1ec7c cai tr\u1ecb d\u00e2n t\u1ed1t hay x\u1ea5u, c\u1ed1t \u1edf quan l\u1ea1i hi\u1ec1n hay kh\u00f4ng. B\u1ea5y nay nh\u1eefng k\u1ebb l\u1ea1i vi\u00ean kh\u00f4ng t\u1ed1t, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f3 l\u00f2ng tham lam h\u00e8n h\u1ea1, m\u01b0\u1ee3n vi\u1ec7c c\u00f4ng c\u1ea7u l\u1ee3i ri\u00eang, khua m\u00faa l\u00fd s\u1ef1, xoay tr\u1edf ph\u00e1p lu\u1eadt. \u0110\u00f3 th\u1ef1c b\u1edfi quan tr\u00ean kh\u00f4ng bi\u1ebft x\u00e9t r\u00f5, nh\u1ea5t nh\u1ea5t giao ph\u00f3 cho h\u1ebft, \u0111\u1ec3 ch\u00fang d\u1ec5 b\u1ec1 d\u1edf ng\u00f3n x\u1ea3o quy\u1ec7t, kh\u00f4ng s\u1ee3 h\u00e3i g\u00ec. V\u00ec th\u1ebf, d\u00e2n ch\u1ec9 s\u1ee3 b\u1ecdn nha l\u1ea1i m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00f3 quan tr\u00ean, m\u1ed7i khi c\u00f3 ki\u1ec7n c\u00e1o g\u00ec, t\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc qua nha l\u1ea1i, r\u1ed3i sau m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn quan. Nh\u1eefng th\u00f3i t\u1ec7 h\u1ea1i \u1ea5y, c\u1ea7n ph\u1ea3i s\u1eeda \u0111\u1ed5i. V\u1eady chu\u1ea9n cho : c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 kinh do\u00e3n v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u00e0m vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 t\u00e2m x\u00e9t k\u1ef9, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1ee3n tay nha l\u1ea1i. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i n\u00ean hi\u1ec3u th\u1ecb cho d\u00e2n trong h\u1ea1t : t\u1eeb nay, c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u00eau, th\u00ec \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng quan m\u00e0 tr\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nha l\u1ea1i, c\u1ea7u xin n\u00f3i l\u00f3t. N\u1ebfu b\u1ecdn nha l\u1ea1i c\u00f2n d\u00e1m sinh s\u1ef1 l\u00e0m b\u1eady, m\u1ed9t khi ph\u00e1t gi\u00e1c, th\u00ec c\u00e1i l\u1ed7i thi\u1ebfu s\u1ef1 soi x\u00e9t, c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f3 ch\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng hi\u1ebfm m\u01b0a. Quan t\u1ec9nh l\u00e0m l\u1ec5 c\u1ea7u \u0111\u1ea3o, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u01b0\u01a1ng lo n\u01b0\u1edbc l\u1edbn, l\u1ea1i ph\u1ea3i c\u1ea7u m\u01b0a ! Vi\u1ec7c \u0111\u1eddi sao c\u00f3 nh\u1eefng s\u1ef1 tr\u00e1i ng\u01b0\u1ee3c nhau nh\u01b0 b\u00e1nh xe b\u00ean b\u1eafc l\u1ea1i ch\u1ea1y b\u00ean nam th\u1ebf !\u201d.<\/p>\n<p>Vua th\u1ea5y vi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u00ednh v\u00e0 \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng \u1edf Nam K\u1ef3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u00e0 l\u0169 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf t\u00e2u b\u00e1o \u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng th\u00e1ng 6, th\u00e1ng 7 n\u00e0y th\u00ec xong, b\u00e8n d\u1ee5 sai x\u00e9t c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean h\u1ed9i bi\u1ec7n v\u00e0 tu\u1ef3 bi\u1ec7n, chia t\u1eebng h\u1ea1ng \u0111\u1ec3 h\u1eadu th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc. Khi t\u1edd t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean, th\u00ec s\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ng\u00e2n ti\u1ec1n ch\u1ec9 c\u00f3 3, 5 \u0111\u1ed3ng, ho\u1eb7c 1, 2 \u0111\u1ed3ng. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho : h\u1ea1ng \u01b0u, th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 30 quan ti\u1ec1n ; h\u1ea1ng b\u00ecnh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 20 quan. Trong nh\u1eefng thu\u1ed9c ty \u1edf b\u1ed9 do Kinh ph\u00e1i \u0111i, t\u1eeb vi\u00ean ngo\u1ea1i lang \u0111\u1ebfn b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m, c\u00f9ng v\u1edbi gi\u00e1o th\u1ee5, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, th\u00f4ng ph\u00e1n v\u00e0 kinh l\u1ecbch \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, ph\u1ee7 huy\u1ec7n, kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 th\u1ef1 h\u00e0m hay th\u00ed sai, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1ng \u01b0u \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p, ai \u0111\u00e3 th\u1ef1c th\u1ee5 r\u1ed3i th\u00ec do b\u1ed9 ghi t\u00ean, g\u1eb7p ch\u1ed7 khuy\u1ebft, s\u1ebd th\u0103ng b\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc ; ai ch\u01b0a th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec cho th\u1ef1c th\u1ee5 ngay. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1ng b\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p ; ai ch\u01b0a th\u1ef1c th\u1ee5 c\u0169ng cho th\u1ef1c th\u1ee5 ngay. C\u00f3 3 ng\u01b0\u1eddi Cai t\u1ed5ng cho con \u0111i l\u00ednh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu cho d\u00e2n, khi\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c ho\u00e0n th\u00e0nh nhanh ch\u00f3ng. V\u1eady m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam 100 quan ti\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 th\u1ef1c th\u1ee5 th\u00ec gia th\u01b0\u1edfng h\u00e0m b\u00e1t ph\u1ea9m, ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n th\u00ed sai th\u00ec cho th\u1ef1c th\u1ee5. L\u1ea1i do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ban ti\u1ec7c r\u01b0\u1ee3u v\u1edbi th\u1ecbt d\u00ea \u0111\u1ec3 u\u00fd l\u1ea1o.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i d\u1ed3n l\u00ednh th\u1ed5 \u1edf 4 hi\u1ec7u Ninh h\u00f9ng thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh (m\u1ed7i hi\u1ec7u h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi) l\u00e0m 10 \u0111\u1ed9i c\u01a1 Ninh h\u00f9ng. Cho chia l\u00e0m 2 ban, nh\u1eefng l\u00ednh \u0111\u01b0\u01a1ng ban, th\u00ec tr\u00edch ph\u00e1i \u0111i phu gi\u1eef \u0111\u1ed3n Ninh C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u1ed3n An L\u1ea1i, m\u1ed7i \u0111\u1ed3n 1 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1ed3n Y Na n\u1eeda \u0111\u1ed9i, c\u00f2n th\u00ec l\u01b0u l\u1ea1i h\u00e0ng ng\u0169 \u1edf t\u1ec9nh. Nguy\u00ean ch\u00e1nh ph\u00f3 qu\u1ea3n hi\u1ec7u \u1edf hi\u1ec7u Nh\u1ea5t l\u00e0 Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 l\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ch\u1ebf v\u00e0 Cao Vi\u1ebft Kho\u00e1i \u0111\u1ec1u th\u0103ng th\u1ee5 Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd, \u0111i H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean, theo t\u1ec9nh sai ph\u00e1i. Nguy\u00ean ph\u00f3 qu\u1ea3n hi\u1ec7u \u1edf 2 hi\u1ec7u Nh\u1ecb, T\u1ee9 l\u00e0 Ph\u00f2ng ng\u1ef1 \u0111\u1ed3ng tri Qu\u00e1ch C\u00f4ng To\u1ea3n v\u00e0 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Kim, \u0111\u1ec1u b\u1ed5 th\u1ee5 l\u00e0m Cai \u0111\u1ed9i \u1edf 2 \u0111\u1ed9i Ninh h\u00f9ng Nh\u1ecb v\u00e0 T\u1ee9. Nguy\u00ean ch\u00e1nh qu\u1ea3n hi\u1ec7u \u1edf hi\u1ec7u Tam l\u00e0 Ph\u00f2ng ng\u1ef1 s\u1ee9 Qu\u00e1ch C\u00f4ng Huynh, tu\u1ed5i gi\u00e0, \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u1ea5y nguy\u00ean h\u00e0m v\u1ec1 h\u01b0u d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 c\u00e1c tr\u1ea1m trong Kinh, ngo\u00e0i tr\u1ea5n ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a c\u00f4ng. (Con ng\u1ef1a n\u00e0o gi\u00e0 \u1ed1m, kh\u00f4ng giong ru\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec tr\u00ecnh quan s\u1edf t\u1ea1i, h\u1ea1 gi\u00e1 b\u00e1n \u0111i, mua con kh\u00e1c \u0111i\u1ec1n v\u00e0o ; n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ti\u1ec1n, l\u1ea5y ti\u1ec1n c\u00f4ng ph\u1ee5 th\u00eam. Con n\u00e0o \u1ed1m ch\u1ebft, th\u00ec b\u00e1o quan ph\u00e1i kh\u00e1m, mua con kh\u00e1c b\u00f9 v\u00e0o. Trong 1 n\u0103m, n\u1ebfu \u1ed1m ch\u1ebft 1, 2 con th\u00ec ng\u01b0\u1eddi cai tr\u1ea1m ph\u1ea3i ph\u1ea1t 40 roi ; \u1ed1m ch\u1ebft \u0111\u1ebfn 3 con, ph\u1ea3i 80 tr\u01b0\u1ee3ng ; \u1ed1m ch\u1ebft s\u1ea1ch c\u1ea3 ph\u1ea3i 100 tr\u01b0\u1ee3ng. C\u00f2n ng\u1ed9 gi\u00f3 m\u00e0 ch\u1ebft th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ed3i ; nu\u00f4i kh\u00f4ng kh\u00e9o m\u00e0 ng\u1ef1a ch\u1ebft th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ec1n).<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>CLXXI \u2013 171<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>B\u00ednh Th\u00e2n, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 17 [1836], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 7, m\u1ed3ng 1, l\u00e0m l\u1ec5 Thu h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Trong Kinh k\u1ef3 c\u00f3 m\u01b0a. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u1ea1i h\u1ea1n \u0111\u1ebfn v\u00e0i tu\u1ea7n. Sai c\u1ea7u \u0111\u1ea3o \u1edf mi\u1ebfu V\u0169 s\u01b0, ch\u01b0a \u1ee9ng nghi\u1ec7m, vua \u0111\u1ecbnh c\u1ea7u \u0111\u1ea3o l\u1ea7n n\u1eefa, nh\u00e2n g\u1ea7n l\u1ec5 Thu h\u01b0\u1edfng, n\u00ean ch\u01b0a l\u00e0m, ch\u1ec9 l\u00e0m l\u1ec5 m\u1eadt \u0111\u1ea3o \u1edf trong cung. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, l\u00e0m l\u1ec5 h\u01b0\u1edfng xong, vua v\u1ec1 cung, gi\u00f3 b\u1eafc n\u1ed5i d\u1ea7n, \u0111\u00eam \u0111\u1ebfn, m\u00e2y k\u00e9o \u0111\u00f9n \u0111\u00f9n. Gi\u1edd D\u1ea7n, ng\u00e0y h\u00f4m sau, m\u01b0a to, ph\u00fat ch\u1ed1c nhu\u1ea7n th\u1ea5m kh\u1eafp g\u1ea7n xa. B\u00e8n sai quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111\u01b0a ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh nh\u1eefng ng\u00e0y treo \u0111\u00e8n v\u00e0 ki\u00eang c\u1eef cho trong Kinh ngo\u00e0i tr\u1ea5n. (Nh\u1eefng \u0111\u00eam tr\u01b0\u1edbc ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd 1 ng\u00e0y, ng\u00e0y ch\u00ednh l\u1ec5 v\u00e0 sau 3 ng\u00e0y, c\u1ed9ng 5 ng\u00e0y, nh\u1eefng nh\u00e0 quan, qu\u00e2n, d\u00e2n \u1edf trong ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh v\u00e0 \u1edf l\u1ef5 s\u1edf c\u00e1c tr\u1ef1c, c\u00e1c t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i treo \u0111\u00e8n \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda. Tr\u01b0\u1edbc 3 ng\u00e0y ti\u1ebft V\u1ea1n th\u1ecd v\u00e0 h\u00f4m ch\u00ednh nh\u1eadt, c\u1ed9ng 4 ng\u00e0y \u0111\u1ec1u c\u1ea5m x\u1eed h\u00ecnh v\u00e0 s\u00e1t sinh. \u0110\u00eam ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd, nh\u1eefng nh\u00e0 quan, qu\u00e2n, d\u00e2n \u1edf trong ngo\u00e0i Kinh th\u00e0nh v\u00e0 \u1edf l\u1ef5 s\u1edf c\u00e1c tr\u1ef1c, c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u treo \u0111\u00e8n \u1edf tr\u01b0\u1edbc c\u1eeda. Tr\u01b0\u1edbc 1 ng\u00e0y ti\u1ebft Th\u00e1nh th\u1ecd v\u00e0 ng\u00e0y ch\u00ednh \u0111\u1ec1u c\u1ea5m x\u1eed h\u00ecnh v\u00e0 s\u00e1t sinh. Tr\u01b0\u1edbc 3 ng\u00e0y v\u00e0 ng\u00e0y ch\u00ednh l\u1ec5 l\u1edbn t\u1ebf Giao, tr\u01b0\u1edbc 1 ng\u00e0y v\u00e0 ng\u00e0y ch\u00ednh 5 l\u1ec5 t\u1ebf h\u01b0\u1edfng \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu, v\u00e0 2 ng\u00e0y t\u1ebf xu\u00e2n, thu \u1edf \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc, c\u00f9ng v\u1edbi ng\u00e0y ch\u00ednh 2 k\u1ef3 t\u1ebf xu\u00e2n, thu \u1edf mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u0103n mi\u1ebfu, ng\u00e0y ch\u00ednh t\u1ebf m\u00f9a h\u1ea1 \u1edf \u0111\u00e0n Ti\u00ean N\u00f4ng, \u0111\u1ec1u c\u1ea5m x\u1eed h\u00ecnh v\u00e0 s\u00e1t sinh. Ng\u00e0y ch\u00ednh nh\u1eadt c\u00e1c gi\u1ed7 : m\u1ed3ng 10 th\u00e1ng gi\u00eang ; m\u1ed3ng 3 v\u00e0 26 th\u00e1ng hai ; 19 th\u00e1ng 3 ; 20, 21 th\u00e1ng t\u01b0 ; 20 th\u00e1ng n\u0103m ; m\u1ed3ng 3 th\u00e1ng s\u00e1u ; 10, 14, 18 th\u00e1ng ch\u00edn ; 10 th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi ; 19 th\u00e1ng ch\u1ea1p, \u0111\u1ec1u c\u1ea5m x\u1eed h\u00ecnh, s\u00e1t sinh v\u00e0 c\u1ea5m h\u00e1t x\u01b0\u1edbng, y\u1ebfn ti\u1ec7c, m\u1eb7c \u00e1o m\u00e0u \u0111\u1ecf, m\u00e0u t\u00eda. C\u00f2n ch\u00ednh nh\u1eadt nh\u1eefng ng\u00e0y : 23 th\u00e1ng gi\u00eang ; 12 th\u00e1ng hai ; 21, 22 th\u00e1ng ba ; 16, 17 th\u00e1ng n\u0103m ; 16 th\u00e1ng b\u1ea3y ; 6 th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi ; 9, 27 th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, \u0111\u1ec1u c\u1ea5m x\u1eed h\u00ecnh v\u00e0 s\u00e1t sinh ; c\u00f2n c\u00e1c nh\u00e0 c\u00f3 vi\u1ec7c qu\u00e1n, h\u00f4n, tang, t\u1ebf((1) Qu\u00e1n : l\u1ec5 \u0111\u1ed9i m\u0169 cho con trai \u0111\u1ebfn 20 tu\u1ed5i ; h\u00f4n : l\u1ec5 l\u1ea5y v\u1ee3 l\u1ea5y ch\u1ed3ng ; tang : tang ma ; t\u1ebf : t\u1ebf th\u1ea7n v\u00e0 t\u1ed5 ti\u00ean.1), \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u1edf l\u1ec7 c\u1ea5m n\u00e0y).<\/p>\n<p>R\u00fat v\u1ec1 nh\u1eefng l\u00ednh \u0111i tu\u1ea7n bi\u1ec3n do Kinh \u0111\u00e3 ph\u00e1i, Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u00fd v\u00e0 V\u0169 Vi\u1ebft Tu\u1ea5n, c\u00f9ng v\u1edbi s\u00e1u bi\u1ec1n binh \u0111i chuy\u1ebfn \u1ea5y \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c, g\u1ea1o, ti\u1ec1n c\u00f3 t\u1eebng b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>D\u01b0\u01a1ng Th\u1ecb Vi\u1ec7t, ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 \u0110an H\u00e0, huy\u1ec7n H\u1ea1 Hoa, t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y, n\u0103m 14 tu\u1ed5i, v\u1ec1 nh\u00e0 ch\u1ed3ng, trong l\u00e0ng c\u00f3 t\u00ean c\u01b0\u1eddng b\u1ea1o, h\u00e1m s\u1eafc \u0111\u1eb9p, mu\u1ed1m h\u00e3m hi\u1ebfp. Th\u1ecb Vi\u1ec7t ki\u00ean tr\u00ec, kh\u00f4ng ch\u1ecbu, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u1ecb n\u00f3 l\u00e0m h\u1ea1i. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua sai b\u1ed9 L\u1ec5 chi\u1ebfu l\u1ec7, n\u00eau khen.<\/p>\n<p>Sai quan t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0m l\u1ea1i ch\u00f9a Kh\u1ea3i T\u01b0\u1eddng. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u01a1i \u1ea5y l\u00e0 \u0111\u1ea5t qu\u00fd ph\u00e1t Ph\u01b0\u1edbc, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u1eadp ch\u00f9a \u0111\u1ec3 l\u01b0u di t\u00edch danh th\u1eafng. Nay vi\u1ec7c t\u1ec9nh h\u01a1i r\u1ed7i, n\u00ean s\u1eeda sang ch\u00f9a \u1ea5y l\u1ea1i. L\u1ea1i d\u1ef1ng h\u00e0nh cung \u1edf tr\u01b0\u1edbc ch\u00f9a \u0111\u1ec3 ng\u01b0ng t\u1ee5 l\u1ea5y Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0nh v\u00e0 ghi nh\u1edb \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t l\u1edbn. V\u1ec1 sau, x\u00e2y d\u1ef1ng t\u1ec9nh th\u00e0nh, kh\u00f4ng l\u00e0m h\u00e0nh cung \u1edf trong th\u00e0nh n\u1eefa. Sau \u0111\u00f3, \u0111\u1eb7t 20 m\u1eabu l\u00e0m ru\u1ed9ng th\u1edd c\u00fang c\u1ee7a ch\u00f9a v\u00e0 10 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m phu ch\u00f9a.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cM\u1ed9t khu h\u00e0nh cung H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ebfn h\u01a1n 20 to\u00e0 nh\u00e0, so v\u1edbi c\u00e1c t\u1ec9nh nhi\u1ec1u g\u1ea5p m\u1ea5y l\u1ea7n, m\u00e0 l\u1ed9ng l\u1eaby, r\u1ed9ng r\u00e3i l\u1ea1i h\u01a1n n\u1eefa. \u0110\u00f3 l\u00e0 b\u1edfi n\u0103m tr\u01b0\u1edbc L\u00ea Ch\u1ea5t t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m b\u1eady m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi k\u1ebf ch\u1ee9c sau l\u1ea1i kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00e2u xin gi\u1ea3m b\u1edbt, m\u1ed7i n\u0103m l\u1ea1i s\u1eeda sang, ch\u1ec9 th\u00eam ph\u00ed t\u1ed5n. V\u1ea3 l\u1ea1i, h\u00e0nh cung \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp, l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m n\u01a1i quan l\u1ea1i m\u1ed9t t\u1ec9nh chi\u00eam b\u00e1i, m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1eb7t 1 to\u00e0 l\u00e0 \u0111\u1ee7 r\u1ed3i ; n\u1ebfu g\u1eb7p khi vua \u0111i tu\u1ea7n du th\u00ec l\u00e2m th\u1eddi l\u00e0m th\u00eam, c\u0169ng ch\u1eb3ng sao, c\u1ea7n g\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m nhi\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf ?\u201d. B\u00e8n sai quan t\u1ec9nh li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u1ea1i c\u00e1i ch\u00ednh \u0111i\u1ec7n, c\u00e1i ti\u1ec1n \u0111i\u1ec7n v\u00e0 hai to\u00e0 t\u1ea3 h\u1eefu \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ec1u d\u1ee1 \u0111i. H\u00e0nh cung \u1edf Thanh Hoa c\u00f3 h\u01a1n 10 to\u00e0, c\u0169ng sai theo l\u1ec7 n\u00e0y d\u1ee1 b\u1edbt.<\/p>\n<p>Vua \u0111i th\u0103m l\u00faa \u1edf ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, b\u1ea3o Kinh do\u00e3n V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m ru\u1ed9ng l\u00e0 vi\u1ec7c g\u1ed1c. Tr\u1eabm c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch d\u00e2n trong n\u01b0\u1edbc. Nay l\u00faa t\u1ed1t, c\u00f3 hy v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f9a. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ed1c s\u1ee9c n\u00f4ng phu l\u00e0m c\u1ecf, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 cho c\u1ecf l\u1ea5n l\u00faa m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Khi ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111i qua c\u1eeda b\u1eafc, th\u1ea5y c\u00e1c qu\u00e2n \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00e0m vi\u1ec7c x\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh, vua \u0111o\u00e1i b\u1ea3o ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng v\u00e0 Ninh Thu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Nghi r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm v\u1eeba xem x\u00e2y \u0111\u1eafp m\u1eb7t trong v\u1ec1 b\u00ean t\u1ea3 Kinh th\u00e0nh, sai \u0111em con tr\u00e2u nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ra k\u00e9o xe \u0111\u1ea5t, tr\u00e2u t\u1ee9c th\u00ec n\u1eb1m ph\u1ee5c xu\u1ed1ng kh\u00f4ng \u0111i. \u0110\u00f3 v\u00ec tr\u00e2u \u1ea5y \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u0103n nu\u00f4i \u0111\u00e3 ba n\u0103m nay, ch\u01b0a t\u1eebng b\u1eaft \u0111i c\u00e0y, n\u00ean l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng quen t\u00ednh, m\u1ed9t khi d\u00f9ng \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed5i ! Tr\u00e2u c\u00f2n nh\u01b0 th\u1ebf, hu\u1ed1ng chi l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ! Ph\u00e0m nh\u1eefng con nh\u00e0 \u0103n ngon m\u1eb7c \u0111\u1eb9p, sinh tr\u01b0\u1edfng trong c\u1ea3nh gi\u00e0u sang, kh\u00f4ng quen v\u1ea5t v\u1ea3, th\u00ec \u0111\u1ebfn l\u00fac l\u00e0m vi\u1ec7c c\u0169ng kh\u00f3 ch\u1ecbu n\u1ed5i. Tr\u1eabm t\u1eeb ng\u00e0y l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, m\u1ed7i khi coi ch\u1ea7u x\u00e9t x\u1eed ch\u00ednh s\u1ef1, m\u00e3i \u0111\u1ebfn l\u00fac m\u1eb7t tr\u1eddi x\u1ebf b\u00f3ng m\u1edbi ngh\u1ec9 ; d\u1eabu \u1edf trong cung, v\u1eabn m\u1edf xem h\u1ebft c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng s\u1edb b\u1ed1n ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn. B\u1edfi v\u00ec ta ngh\u0129 si\u00eang n\u0103ng mu\u00f4n vi\u1ec7c m\u1edbi th\u00e0nh, cho n\u00ean kh\u00f4ng d\u00e1m nh\u00e0n r\u1ed7i. C\u00e1c con, tu\u1ed5i gi\u00e0u, s\u1ee9c m\u1ea1nh, n\u00ean t\u1eadp luy\u1ec7n c\u1ea7n lao, ch\u1edb ham ch\u01a1i b\u1eddi, bi\u1ebfng nh\u00e1c c\u00f4ng vi\u1ec7c. Kinh D\u1ecbch n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed t\u1ef1 c\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng ng\u1eebng\u201d. Kinh Th\u01b0 n\u00f3i : \u201cNg\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed kh\u00f4ng s\u1ed1ng nh\u00e0n r\u1ed7i\u201d. C\u00e1c con c\u1ed1 g\u1eafng l\u00ean !\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e0m l\u1ea1i nh\u00e0 bia \u201cT\u1ee9 c\u1ea3nh\u201d \u1edf Thu\u1eadn An. (4 nh\u00e0 bia ch\u1ee9a 4 c\u00e1i bia \u0111\u00e1 ki\u1ec3u c\u0169 ch\u1eadt h\u1eb9p, n\u00ean nay l\u00e0m l\u1ea1i).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i t\u00ean Th\u00e1i B\u00ecnh \u0111\u00e0i l\u00e0m Tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0111\u00e0i ; Th\u00e1i B\u00ecnh m\u00f4n l\u00e0m Tr\u1ea5n B\u00ecnh m\u00f4n.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 \u0110\u1ed7 Huy C\u1ea3nh c\u00f3 tang, ngh\u1ec9 vi\u1ec7c. D\u00f9ng H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Ngu\u1ef5 Kh\u1eafc Tu\u1ea7n l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Cho : Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Quang l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu th\u1ee7y Gia \u0110\u1ecbnh ; Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e2y l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eefu th\u1ee7y V\u0129nh Long ; T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc B\u1ea3o l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu th\u1ee7y \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; L\u00ea V\u0103n Tu l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 th\u1ee7y Bi\u00ean H\u00f2a.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng nh\u00e0 Thanh \u0111\u01b0a t\u1edd t\u01b0 \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Y\u00ean, nh\u1edd giao tang v\u1eadt m\u1ea5t c\u01b0\u1edbp v\u00e0 n\u00f3i : d\u00e2n trong h\u1ea1t l\u00e0 b\u1ecdn L\u00fd Ch\u01b0\u01a1ng Th\u1eafng c\u01b0\u1edbp b\u00f3c thuy\u1ec1n bu\u00f4n \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn Ti\u00eam Ba La, nh\u1edd giao cho s\u1ef1 ch\u1ee7 nh\u1eadn l\u1ea5y xong xu\u00f4i. Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ed9 bi\u1ec1n Qu\u1ea3ng Nam b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c bi\u1ec3n l\u00e0 l\u0169 L\u01b0\u01a1ng Khai Ph\u00e1t, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a giao [L\u01b0\u1ee1ng Qu\u1ea3ng] tra x\u00e9t. Ngo\u00e0i vi\u1ec7c \u1ea5y ra, \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ven bi\u1ec3n c\u0169ng kh\u00f4ng t\u00e2u b\u00e1o c\u00f3 gi\u1eb7c bi\u1ec3n n\u00e0o ph\u00e1t ra \u1edf \u0111\u00e2u ; h\u01a1n n\u1eefa \u0111\u1ecba d\u01b0 n\u01b0\u1edbc ta kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ean \u0111\u1ea5t Ti\u00eam Ba La, th\u00ec v\u1ee5 c\u01b0\u1edbp c\u1ee7a l\u0169 L\u00fd Ch\u01b0\u01a1ng Th\u1eafng kh\u00f4ng ph\u1ea3i x\u1ea3y ra \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn n\u01b0\u1edbc ta l\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng l\u1eafm. K\u1ec3 ra, kh\u00f4ng cho v\u00e0i ngh\u00ecn d\u1eb7m l\u00e0 xa m\u00e0 \u0111\u01b0a tang v\u1eadt \u0103n c\u01b0\u1edbp \u0111\u1ebfn, s\u1ef1 kh\u00f3 nh\u1ecdc c\u00f2n c\u00f3 h\u1ea1n, nh\u01b0ng mu\u1ed1n \u0111i\u1ec1u tra h\u00e0ng tr\u0103m v\u1ea1n h\u1ed9 \u0111\u1ec3 t\u00ecm h\u1ecfi s\u1ef1 ch\u1ee7, th\u00ec bi\u1ebft bao gi\u1edd cho xong ! Vi\u1ec7c n\u00e0y ch\u01b0a ch\u1eafc nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd, m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u1ecb phi\u1ec1n lu\u1ef5 ! Vi\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c nh\u00e0 Thanh, th\u1eadt c\u0169ng l\u1eafm chuy\u1ec7n !\u201d. B\u00e8n sai b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 v\u00e0 tr\u1ea3 l\u1ea1i tang v\u1eadt.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn \u0110\u00e0 N\u1eb5ng b\u1ed9n nhi\u1ec1u, xin l\u1ea5y 39 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u1edf x\u00e3 H\u1ea3i Ch\u00e2u Ch\u00ednh sung l\u00e0m thu\u1ed9c l\u1ec7 \u1edf \u0111\u1ed3n ; sau n\u00e0y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u0103ng b\u1ea1 s\u1ed5 \u0111inh, th\u00ec cho bi\u00ean lu\u00f4n v\u00e0o ng\u1ea1ch l\u00ednh\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>C\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu cho H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n (m\u1ed7i n\u0103m 40 quan).<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n l\u1ec5 \u1edf mi\u1ebfu L\u1ecbch \u0111\u1ea1i \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng. (1. \u0110\u1ed3 th\u1edd \u2013 H\u1eb1ng n\u0103m xu\u00e2n thu hai k\u1ef3 t\u1ebf, \u1edf ch\u00ednh mi\u1ebfu 5 \u00e1n, m\u1ed7i \u00e1n m\u1ed9t c\u00e1i be l\u1edbn, m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u0103ng ((1) \u0110\u0103ng : b\u00e1t n\u1eafp cao ch\u00e2n.1), 2 c\u00e1i h\u00ecnh ((2) H\u00ecnh : \u0111\u1ec9nh \u0111\u1ef1ng canh c\u00f3 n\u1eafp, 3 ch\u00e2n.2), m\u1ed9t c\u00e1i ph\u1ee7 ((3) Ph\u1ee7 : ph\u1ea1ng vu\u00f4ng.3), 1 c\u00e1i qu\u1ef7 ((4) Qu\u1ef7 : ph\u1ea1ng tr\u00f2n.4), 10 c\u00e1i bi\u00ean ((5) Bi\u00ean : \u0111\u1ed3 \u0111an b\u1eb1ng tre.5), 10 c\u00e1i \u0111\u1eadu ((6) \u0110\u1eadu : b\u00e1t cao ch\u00e2n c\u00f3 n\u1eafp.6), 3 c\u00e1i b\u00e0n \u0111\u1ec3 tam sinh, 1 c\u00e1i gi\u1ecf((7) Gi\u1ecf : \u0111\u1ef1ng l\u1ee5a c\u00fang.7). Nh\u1eefng be l\u1edbn, \u0111\u0103ng, h\u00ecnh, ph\u1ee7, qu\u1ef7, \u0111\u1eadu v\u00e0 m\u00f4i \u0111\u1ec1u l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng ; c\u00e1i bi\u00ean \u0111an b\u1eb1ng tre, trong l\u00f3t thau ; c\u00e1i gi\u1ecf \u0111an b\u1eb1ng tre trong l\u00f3t v\u00e1n ; bi\u00ean v\u00e0 gi\u1ecf \u0111\u1ec1u s\u01a1n m\u00e0u v\u00e0ng. M\u01b0\u1eddi \u00e1n th\u1edd ph\u1ee5 \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu vu : m\u1ed7i \u00e1n, 1 c\u00e1i h\u00ecnh, 1 c\u00e1i qu\u1ef7, 1 c\u00e1i ph\u1ee7, 4 c\u00e1i bi\u00ean, 4 c\u00e1i \u0111\u1eadu, 1 c\u00e1i b\u00e0n \u0111\u1ec3 tam sinh v\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i gi\u1ecf, ch\u1ea5t v\u00e0 d\u00e1ng \u0111\u1ec1u y nh\u01b0 \u0111\u1ed3 \u1edf ch\u00ednh mi\u1ebfu, duy bi\u00ean, \u0111\u1eadu th\u00ec s\u01a1n son. Ch\u00ednh mi\u1ebfu, khi tr\u01b0\u1edbc m\u1ed7i v\u1ecb \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u00e1i be b\u1eb1ng b\u1ea1c, 3 c\u00e1i ch\u00e9n, 1 c\u00e1i \u0111\u0129a ; nay l\u00e0m th\u00eam 1 c\u00e1i be tr\u00e1ng men v\u00e0ng ; 3 c\u00e1i t\u01b0\u1edbc ((8) T\u01b0\u1edbc : ch\u00e9n to \u0111\u1ef1ng r\u01b0\u1ee3u, c\u00f3 2 c\u00e0ng v\u00e0 3 ch\u00e2n.8), 3 c\u00e1i \u0111\u0129a, cho \u0111\u1ee7 3 tu\u1ea7n d\u00e2ng r\u01b0\u1ee3u. Hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu vu, m\u1ed7i \u00e1n th\u1edd ph\u1ee5 3 danh v\u1ecb th\u1ea7n, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t m\u1ed9t c\u00e1i be b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, 3 c\u00e1i ch\u00e9n ; 1 c\u00e1i \u0111\u0129a ; nay l\u00e0m th\u00eam m\u1ed7i \u00e1n 6 c\u00e1i ch\u00e9n \u0111\u1ed3ng, 1 c\u00e1i \u0111\u0129a, c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u0129a ch\u00e9n tr\u01b0\u1edbc, m\u1ed7i \u00e1n \u0111\u1ec1u 3 b\u1ed9. C\u00e1i kh\u0103n ph\u1ee7 b\u00e0i v\u1ecb \u1edf \u00e1n gi\u1eefa, tr\u01b0\u1edbc b\u1eb1ng nhi\u1ec5u \u0111i\u1ec1u, nay \u0111\u1ed5i d\u00f9ng nhi\u1ec5u v\u00e0ng. C\u00e1i kh\u0103n ph\u1ee7 b\u1ea3n \u0111\u1ecdc ch\u00fac tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng v\u1ea3i \u0111\u1ecf, nay \u0111\u1ed5i \u0111o\u1ea1n v\u0169 \u0111\u1ecf. Kh\u0103n ph\u1ee7 th\u1ea7n v\u1ecb \u1edf \u00e1n th\u1edd ph\u1ee5, tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng v\u1ea3i \u0111\u1ecf, nay \u0111\u1ed5i \u0111o\u1ea1n v\u0169 \u0111\u1ecf. M\u00e0n song khai \u1edf 5 gian ch\u00ednh mi\u1ebfu, m\u1ed7i gian m\u1ed9t c\u00e1i di\u1ec1m m\u00e0n tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng l\u1ee5a m\u00e0u lam, nay \u0111\u1ed5i d\u00f9ng \u0111o\u1ea1n v\u0169 \u0111\u1ecf ; th\u00e2n m\u00e0n song khai tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng l\u1ee5a v\u00e0ng, nay \u0111\u1ed5i \u0111o\u1ea1n v\u0169 v\u00e0ng.<\/p>\n<p>2. L\u1ec5 ph\u1ea9m \u2013 5 \u00e1n \u1edf ch\u00ednh mi\u1ebfu : m\u1ed7i \u00e1n 1 tr\u00e2u, 1 d\u00ea, 1 l\u1ee3n, 1 x\u00f4i, 1 n\u01b0\u1edbc xu\u00fdt, 1 n\u01b0\u1edbc l\u00e3, 1 c\u00e1i \u0111\u1ec9nh \u0111\u1ef1ng canh ; 10 c\u00e1i bi\u00ean, 10 c\u00e1i \u0111\u1eadu \u0111\u1ec1u \u0111\u1ef1ng \u0111\u1ed3 l\u1ec5 ; 1 c\u00e1i ph\u1ee7, 1 c\u00e1i qu\u1ef7 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ef1ng \u0111\u1ed3 c\u00fang. Ch\u00ednh v\u1ecb \u1edf \u00e1n ch\u00ednh gi\u1eefa, m\u1ed7i v\u1ecb 1 t\u1ea5m l\u1ee5a ; 4 \u00e1n \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu, m\u1ed7i \u00e1n 1 t\u1ea5m l\u1ee5a, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng l\u1ee5a h\u1ea1ng nh\u1ea5t, hai \u0111\u1ea7u t\u1ea5m l\u1ee5a c\u00f3 vi\u1ebft 4 ch\u1eef v\u00e0ng : \u201cl\u1ec5 th\u1ea7n ch\u1ebf b\u1ea1ch\u201d, 10 \u00e1n \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu vu, m\u1ed7i \u00e1n 1 l\u1ee3n, 1 x\u00f4i, 1 \u0111\u0129nh canh, 4 c\u00e1i bi\u00ean, 4 c\u00e1i \u0111\u1eadu \u0111\u1ec1u \u0111\u1ef1ng \u0111\u1ed3 l\u1ec5, 1 c\u00e1i ph\u1ee7, 1 c\u00e1i qu\u1ef7 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ef1ng \u0111\u1ed3 c\u00fang ; 1 t\u1ea5m l\u1ee5a, d\u00f9ng l\u1ee5a h\u1ea1ng nh\u00ec, hai \u0111\u1ea7u t\u1ea5m l\u1ee5a vi\u1ebft ch\u1eef b\u1ea1c.<\/p>\n<p>3. Nh\u1ea1c ch\u01b0\u01a1ng \u2013 C\u00f3 6 b\u00e0i t\u1ea5u : khi ngh\u00eanh th\u1ea7n t\u1ea5u b\u00e0i C\u1ea3nh huy ; khi d\u00e2ng l\u1ee5a v\u00e0 tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ea7u, t\u1ea5u b\u00e0i Di\u00ean huy ; khi tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u th\u1ee9 hai, t\u1ea5u b\u00e0i S\u00f9ng huy ; tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u th\u1ee9 ba, t\u1ea5u b\u00e0i An huy ; khi h\u1ea1 c\u01a1m c\u00fang, t\u1ea5u b\u00e0i Minh huy ; khi t\u1ed1ng th\u1ea7n, t\u1ea5u b\u00e0i Th\u1ecd huy. H\u1eb1ng n\u0103m, t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, l\u00e0m l\u1ec5 d\u00e2ng 1 tu\u1ea7n r\u01b0\u1ee3u, d\u00f9ng \u0111\u00e8n, h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u).<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 l\u1ee5a c\u00fang, ch\u1ec9 d\u00f9ng \u1edf l\u1ec5 t\u1ebf Giao, t\u1ebf Mi\u1ebfu, \u0111\u00e0n X\u00e3 T\u1eafc v\u00e0 V\u0103n mi\u1ebfu, c\u00f2n \u0111\u1ec1u th\u00f4i c\u1ea3.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : h\u1eb1ng n\u0103m, v\u1ec1 t\u1ebft Trung nguy\u00ean ((1) R\u1eb1m th\u00e1ng b\u1ea3y.1), \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, b\u00e0y m\u0169 \u0111ai xi\u00eam, \u00e1o b\u1eb1ng \u0111\u1ed3 m\u00e3, v\u00e0ng gi\u1ea5y, b\u1ea1c gi\u1ea5y, m\u00e2m gi\u1ea5y, h\u00f2m gi\u1ea5y, kho gi\u1ea5y ; khi l\u1ec5 xong, \u0111\u1ed1t m\u00e3 \u0111i v\u00e0 theo l\u1ec7 nh\u01b0 hai ti\u1ebft Th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean ((2) R\u1eb1m th\u00e1ng gi\u00eang.2), Trung thu, th\u1eafp \u0111\u00e8n su\u1ed1t \u0111\u00eam.<\/p>\n<p>L\u00e0m chay \u1edf l\u0103ng Anh Du\u1ec7 ho\u00e0ng th\u00e1i t\u1eed v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1n hai qu\u1eadn v\u01b0\u01a1ng Thi\u1ec7u Ho\u00e1, V\u0129nh T\u01b0\u1eddng. Sai T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7, L\u1ec5 b\u1ed9 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 tr\u00f4ng coi vi\u1ec7c \u1ea5y. \u0110\u1ebfn ng\u00e0y t\u1ebft Trung nguy\u00ean m\u1eddi c\u00e1c s\u01b0 \u0111\u1ebfn t\u1ee5ng kinh 7 ng\u00e0y \u0111\u00eam, \u0111\u1ed1t nhi\u1ec1u v\u00e0ng m\u00e3 ti\u1ec1n gi\u1ea5y \u0111\u1ec3 c\u1ea7u \u00e2m Ph\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh B\u1eafc Ninh m\u01b0a \u00edt, g\u1ea1o \u0111\u1eaft. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u xin c\u1ee9u gi\u00fap. Vua cho thu\u1ebf v\u1ee5 chi\u00eam n\u0103m nay, c\u00f9ng s\u1ed1 th\u00f3c t\u00f4 v\u00e0 th\u00f3c n\u1ee3 c\u00f2n thi\u1ebfu \u0111\u1ec1u n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Sai t\u1ea3i 10 v\u1ea1n quan ti\u1ec1n \u1edf kho Kinh \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 V\u0129nh Long, m\u1ed7i t\u1ec9nh 50000 quan, ch\u1ee9a \u0111\u1ec3 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Ng\u1ef1 s\u1eed \u0111\u1ea1o L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Ph\u1ea1m Huy Di\u1ec7u h\u1eb7c t\u00e2u v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c dinh, c\u00e1c v\u1ec7 b\u1ed5 thu ti\u1ec1n c\u1ee7a l\u00ednh. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c giao b\u1ed9 H\u00ecnh tra x\u00e9t ngh\u1ecb x\u1eed. Khi \u00e1n th\u00e0nh, t\u1eeb qu\u1ea3n l\u00e3nh tr\u1edf xu\u1ed1ng c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1890 ng\u01b0\u1eddi li\u00ean can. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cV\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ed5 thu ti\u1ec1n c\u1ee7a l\u00ednh, ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1ee5 b\u1ea3o c\u1eb7n k\u1ebd, th\u1ebf m\u00e0 \u1edf Kinh c\u00f2n x\u1ea3y ra v\u1ee5 \u00e1n n\u00e0y ! Duy trong \u00e1n, vi\u1ec7c \u0111\u01b0a l\u1ec5 th\u00ec \u00edt, m\u00e0 chi bi\u1ec7n vi\u1ec7c c\u00f4ng th\u00ec nhi\u1ec1u. V\u1eady gia \u01a1n cho c\u00e1c tr\u01b0\u1edfng quan qu\u1ea3n l\u0129nh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i gi\u00e1ng ph\u1ea1t nh\u1eb9, c\u00f2n \u0111\u1ec1u tha c\u1ea3. T\u1eeb sau, c\u00e1c qu\u1ea3n l\u0129nh v\u00e0 qu\u1ea3n v\u1ec7, \u0111\u1ec1u n\u00ean gi\u1eef l\u00f2ng trong s\u1ea1ch, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn \u0111\u1ed3 l\u1ec5 v\u00e0 c\u1ee7a bi\u1ebfu \u0111\u1ec3 m\u1eafc t\u1ed9i v\u1ea1. C\u00f2n l\u0169 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 th\u01b0 l\u1ea1i b\u1ea5y nay v\u1eabn hay h\u00f9a nhau th\u00fac \u0111\u1ea9y ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00f3ng g\u00f3p nhi\u1ec1u ti\u1ec1n, m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng l\u00e0 \u0111\u01b0a l\u1ec5 t\u1ebft v\u00e0 m\u1eebng kh\u00e1nh h\u1ec9, nh\u01b0ng th\u1ef1c ra th\u00ec l\u1ee3i d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 ch\u1ea5m m\u00fat. \u0110\u1ebfn l\u00fac vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, ch\u00fang l\u1ea1i khai l\u00e0 bi\u1ebfu x\u00e9n t\u1ebft nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh t\u1ed9i. Nh\u1eefng th\u00f3i l\u1ec7 \u1ea5y \u0111\u00e3 th\u01b0\u1eddng nghe th\u1ea5y. X\u00e9t \u0111\u1ebfn nguy\u00ean nh\u00e2n, th\u00ec \u00e1n b\u1ed5 thu ti\u1ec1n c\u1ee7a l\u00ednh, n\u00ean cho l\u0169 n\u00e0y l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 phen n\u00e0y \u0111\u00e3 x\u1eed khoan h\u1ed3ng, th\u00ec kh\u00f4ng n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9. T\u1eeb sau c\u00e1c dinh, c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c \u0111\u1ed9i, n\u1ebfu tr\u01b0\u1edfng quan n\u00e0o m\u01b0u vi\u1ec7c l\u1ee3i ri\u00eang, \u0111\u1ee5c kho\u00e9t c\u1ee7a l\u00ednh th\u00ec l\u00e0 t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m b\u1eady, t\u1ed9i kh\u00f4ng ch\u1ed1i c\u00e3i \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n l\u0169 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 l\u1ea1i d\u1ecbch, n\u1ebfu nh\u01b0 kh\u00f4ng b\u00e0y vi\u1ec7c, t\u1ef1 b\u1ed5 b\u00e1n ri\u00eang, m\u01b0u toan \u00edch m\u00ecnh, \u0111em ch\u00fat l\u1ec5 v\u1eadt n\u1ecbnh h\u00f3t l\u1ec5 quan tr\u01b0\u1edfng, th\u1ebf l\u00e0 t\u1ef1 \u0111\u1eb7t c\u1ea1m b\u1eaby, d\u1eabn ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o ch\u1ed7 ph\u1ea1m ph\u00e9p, \u0111\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n c\u00e1i m\u01b0u \u00e1p ch\u1ebf. Nh\u1eefng k\u1ebb \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 th\u1ee7 ph\u1ea1m, cho ph\u00e9p ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u tra ngay, tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n b\u1eadc n\u1eefa. L\u1ea1i, vi\u1ec7c c\u00f4ng, \u0111\u00e3 c\u00f3 ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu. C\u00e1c qu\u1ea3n l\u0129nh kh\u00f4ng n\u00ean th\u00f4ng s\u1ee9c cho b\u1ecdn ch\u00fang ; ph\u00e0m chi ti\u00eau v\u1eadt li\u1ec7u v\u00e0o vi\u1ec7c c\u00f4ng, n\u00ean \u0111\u00e1nh gi\u00e1 cho ph\u1ea3i, l\u1eadp s\u1ed5 s\u00e1ch r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n tra x\u00e9t. N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m nh\u00e2n vi\u1ec7c l\u00e0m b\u1eady, ph\u1ea3i nghi\u00eam h\u1eb7c ngay\u201d.<\/p>\n<p>Tr\u1ea5n T\u00e2y Binh b\u1ecb \u0111\u1ea1o T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng ch\u1ebft. Th\u0103ng b\u1ed5 th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u1ed1 l\u00e0m Tr\u1ea5n T\u00e2y Binh b\u1ecb \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p>Cho \u00e1n s\u00e1t Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ea3o l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 ; Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Ng\u00f4 Du, tu\u1ed5i gi\u00e0, h\u01b0u tr\u00ed. Cho Binh khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 V\u0169 Quy\u1ec1n l\u00e0m \u0110\u1ed1c h\u1ecdc H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Sai H\u00e0 N\u1ed9i ph\u00e1i 1 qu\u1ea3n c\u01a1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh, \u0111em 500 l\u00ednh c\u01a1 Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ninh B\u00ecnh. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng ph\u1ee7 th\u00e0nh Thi\u00ean Quan l\u00e0 n\u01a1i r\u1ea5t xung y\u1ebfu, b\u00e8n chu\u1ea9n cho quan t\u1ec9nh ph\u00e1i th\u00eam bi\u1ec1n binh \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef, m\u1ed7i th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n thay phi\u00ean (tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i 100, nay ph\u00e1i th\u00eam 100 n\u1eefa).<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n C\u1ea3i, tu\u1ed5i gi\u00e0, v\u1ec1 h\u01b0u d\u01b0\u1ee1ng. Cho Ph\u00f3 l\u00e3nh binh V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang l\u00ean thay. Th\u1ef1 V\u1ec7 \u00fay Nh\u1ea5t v\u1ec7 thu\u1ed9c Ti\u1ec1n b\u1ea3o l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n B\u1ea1t, \u0111\u1ed5i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd, T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i.<\/p>\n<p>Vua s\u1eafp \u0111i tu\u1ea7n du Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, sai Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng hi\u1ec7p c\u00f9ng kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Ho\u00e1n v\u00e0 Th\u1ed1ng ch\u1ebf T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng \u1edf l\u1ea1i coi gi\u1eef Kinh \u0111\u00f4. Th\u1ecb lang L\u00ea V\u0103n Trung v\u00e0 bi\u1ec7n l\u00fd Nguy\u1ec5n Song Thanh \u0111\u1ec1u sung l\u00e0m H\u1ed9 l\u01b0u Kinh \u1ea5n((1) \u1edf l\u1ea1i gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a Kinh \u0111\u00f4.1). Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1eb7t l\u1ec5 th\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111i tu\u1ea7n th\u00fa, \u0111\u1ec3 t\u1ecf \u00fd xem x\u00e9t \u0111\u1ed5i m\u1edbi ch\u00ednh s\u1ef1. Nay, nh\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n du Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ec3 x\u00e9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, xem phong t\u1ee5c, ta ngh\u0129 Kinh s\u01b0 l\u00e0 n\u01a1i c\u0103n b\u1ea3n, n\u00ean sai con c\u00f9ng kh\u00e2m ph\u00e1i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u01b0u l\u1ea1i coi gi\u1eef, h\u1eb1ng ng\u00e0y, gi\u1edd M\u00e3o, con \u0111\u1ebfn t\u1ea3 vu \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u01b0u Kinh, gi\u1edd T\u1ecb v\u1ec1 ph\u1ee7, gi\u1edd M\u00f9i l\u1ea1i v\u00e0o, gi\u1edd Th\u00e2n l\u1ea1i v\u1ec1 ph\u1ee7 ; r\u1ed3i \u0111\u1ebfn gi\u1edd D\u1eadu, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u1edf l\u1ea1i t\u00fac tr\u1ef1c. Nh\u1eefng vi\u00ean h\u1ed9 \u1ea5n, cho ph\u00e9p h\u1eb1ng ng\u00e0y, gi\u1edd M\u00e3o, \u0111\u1ebfn ban l\u00e0m vi\u1ec7c, gi\u1edd Th\u00e2n th\u00ec v\u1ec1. Con l\u1ea1i th\u1eddi th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn cung T\u1eeb Th\u1ecd \u0111\u1ec3 v\u1ea5n an. C\u00f2n nh\u1eefng quan ch\u1ee9c l\u1edbn nh\u1ecf kh\u00f4ng \u0111i theo ng\u1ef1 gi\u00e1 th\u00ec cho \u1edf d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a con v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u01b0u Kinh. N\u1ebfu ti\u1ebfp t\u1eadp t\u1ea5u, c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1t \u0111\u1ec7 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i, do ty Th\u00f4ng ch\u00ednh chuy\u1ec3n giao b\u1ed9 th\u1ea7n \u0111\u1ec1 t\u1ea5u ; n\u1ebfu vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, cho con c\u00f9ng nhau ph\u00e2n x\u1eed. L\u1ea1i, ban cho 1 c\u00e1i \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng ng\u00e0, ph\u00e0m c\u00f3 vi\u1ec7c v\u00e2ng m\u1ec7nh T\u1eeb Ch\u1ec9 v\u00e0 vi\u1ec7c trong cung th\u00ec cho t\u1ef1 l\u00e0m t\u1eadp t\u00e2u. V\u00e0 m\u1ed7i ng\u00e0y th\u1ec9nh an m\u1ed9t l\u1ea7n. Ngo\u00e0i ra \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m\u201d.<\/p>\n<p>Sai \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m sung l\u00e0m H\u00e0nh doanh \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. L\u1ea1i sai quy\u1ec1n th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n qu\u1ea3n l\u0129nh bi\u1ec1n binh \u0111i h\u1ed9 gi\u00e1 \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn \u0111\u1ee3i h\u1ea7u \u1edf h\u00e0nh t\u1ea1i Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, mi\u1ec5n kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111i quanh \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ch\u1ed7 vua ngh\u1ec9 tr\u01b0a v\u00e0 ng\u1ee7 \u0111\u00eam. Ph\u00e0m r\u01a1m c\u1ecf cho voi ng\u1ef1a \u0111\u1ec1u do bi\u1ec1n binh ch\u0103n nu\u00f4i t\u1ef1 lo l\u1ea5y, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o d\u00e2n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Nh\u00e2m Th\u00ecn, thuy\u1ec1n ng\u1ef1 kh\u1edfi h\u00e0nh t\u1eeb s\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng (theo nghi ti\u1ebft b\u1ed9 L\u1ec5, ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u00f9ng c\u00e1c vi\u00ean h\u1ed9 \u1ea5n l\u01b0u \u1edf Kinh \u0111\u1ec1u qu\u1ef3 ti\u1ec5n, qu\u1ef3 \u0111\u00f3n \u1edf b\u1ebfn s\u00f4ng, nay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh \u1edf ngo\u00e0i c\u1eeda \u0110\u1ea1i Cung). Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, vua \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec1n, \u0111\u00f3ng l\u1ea1i. C\u00f3 hai b\u00e0 gi\u00e0 qu\u1ef3 \u1edf tr\u00ean b\u1edd ; sai h\u1ecfi th\u00ec h\u1ecd th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 ngh\u00e8o, th\u00e2n gi\u00e0, kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ; nay nghe n\u00f3i xe vua \u0111i qua, n\u00ean qu\u00ean m\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e0m b\u1ee3n, l\u00e0m nh\u00e0m, tr\u00f4ng mong \u01a1n tr\u1eddi th\u01b0\u01a1ng cho k\u1ebb c\u00f4 \u0111\u1ed9c ngh\u00e8o kh\u1ed5\u201d. Vua sai ban cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Qu\u00fd T\u1ecb, ng\u1ef1 gi\u00e1 \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, d\u00e2n trong h\u1ea1t \u0111em d\u00e2ng ph\u1ea9m v\u1eadt th\u1ed5 ng\u01a1i (g\u1ea1o tr\u1eafng Minh Xu\u00e2n, ho\u00e0ng tinh, \u00fd d\u0129, \u1ed1c \u0111\u00e1, \u1ed1c h\u01b0\u01a1ng, h\u1ed3 ti\u00eau tr\u1eafng, m\u0103ng t\u01b0\u01a1i, m\u0103ng kh\u00f4). Vua n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng v\u1eadt n\u00e0y d\u1eabu nh\u1ecf, c\u0169ng \u0111\u1ee7 th\u1ea5y l\u00f2ng trung th\u00e0nh c\u1ee7a d\u00e2n ta\u201d. Sai th\u01b0\u1edfng cho ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long, c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. R\u1ed3i chia nh\u1eefng ph\u1ea9m v\u1eadt ti\u1ebfn \u1ea5y cho c\u00e1c quan \u0111i theo. Xu\u1ed1ng d\u1ee5 gi\u1ea3m 2 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf th\u00e2n n\u0103m n\u00e0y cho d\u00e2n \u1ea5y.<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n cho qu\u00e2n, d\u00e2n v\u00e0 th\u1ee3 l\u00e0m c\u00e1c s\u1edf h\u00e0nh cung, c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c d\u00e2n x\u00e3 \u1edf ven \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 b\u00e0y h\u01b0\u01a1ng \u00e1n qu\u1ef3 \u0111\u00f3n, qu\u1ef3 ti\u1ec5n (1 s\u1edf h\u00e0nh cung Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, th\u01b0\u1edfng 100 quan ti\u1ec1n ; 2 s\u1edf Ph\u01b0\u1edbc \u0110i\u1ec1n v\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u1ed9c, m\u1ed7i s\u1edf 70 quan ; 1 s\u1edf Kim \u0110\u00f4i, 50 quan ti\u1ec1n ; d\u00e2n x\u00e3 n\u00e0o \u1edf xa, th\u01b0\u1edfng cho 20 quan, \u1edf g\u1ea7n 15 quan).<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh \u0111em h\u01a1n 500 k\u1ef3 l\u00e3o \u1edf trong h\u1ea1t v\u00e0o chi\u00eam b\u00e1i, c\u00f3 5 ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i 100 tu\u1ed5i. Vua tri\u1ec7u l\u00ean th\u1ec1m, cho ng\u1ed3i th\u01b0\u1edfng cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi v\u1ea3i, l\u1ee5a \u0111\u1ec1u 1 t\u1ea5m. V\u00e0 h\u1ecfi c\u00f3 mu\u1ed1n g\u00ec kh\u00f4ng, th\u00ec h\u1ecd th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cVua ban cho, t\u1ee9c l\u00e0 \u01a1n hu\u1ec7 r\u1ed3i, \u0111\u00e2u d\u00e1m xa v\u1ecdng g\u00ec n\u1eefa\u201d. Vua sai th\u01b0\u1edfng th\u00eam m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ba \u0111\u1ed3ng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi Long h\u1ea1ng l\u1edbn. C\u00f2n t\u1eeb 70 \u0111\u1ebfn 90 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, sai quan t\u1ec9nh l\u1ea5y ng\u00e2n ti\u1ec1n h\u1ea1ng l\u1edbn ban c\u1ea5p ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t (90 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean 24 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 \u0111\u1ed3ng ; 80 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean 130 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 2 \u0111\u1ed3ng ; 70 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean 379 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n<p>Th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c \u1edf c\u00e1c ch\u00e2u \u0111\u1ea1o Cam L\u1ed9 \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 vua \u0111\u00f3ng, l\u1ea1y ra m\u1eaft. Vua ban ti\u1ec1n, l\u1ee5a, r\u1ed3i cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p Ng\u1ecd, ng\u1ef1 gi\u00e1 h\u1ed3i loan. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cL\u1ea7n n\u00e0y nh\u00e2n \u0111i tu\u1ea7n du \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng tr\u00f4ng th\u1ea5y l\u00faa ru\u1ed9ng \u0111\u1ec1u xanh t\u1ed1t ; duy hai b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng V\u0129nh \u0110\u1ecbnh nhi\u1ec1u ch\u1ed7 kh\u00f4ng c\u00e0y c\u1ea5y, h\u1ecfi ra th\u00ec d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u n\u00f3i : \u201c\u0110\u00f3 b\u1edfi l\u00e0m h\u01a1i kh\u00f3, n\u00ean \u0111\u1ec3 c\u1ea5y c\u1ea3 m\u1ed9t v\u1ee5 chi\u00eam cho \u0111\u1ee1 t\u1ed1n c\u00f4ng\u201d. X\u00e9t l\u1eddi l\u1ebd, t\u00ecnh h\u00ecnh, th\u00ec \u0111\u1ea5t \u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea5y m\u00f9a \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1eb3ng qua ti\u1ec3u d\u00e2n ho\u1eb7c v\u00ec s\u1ee3 kh\u00f3 nh\u1ecdc, ho\u1eb7c kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 v\u1ed1n, n\u00ean kh\u00f4ng nh\u1ea5t t\u1ec1 c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u1ec3 ra, \u0111\u1eddi s\u1ed1ng c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n, ch\u1eb3ng g\u00ec b\u1eb1ng c\u1ea5y g\u1eb7t. Tr\u1eabm \u0111\u1ed1i v\u1edbi vi\u1ec7c khuy\u1ebfn kh\u00edch l\u00e0m ru\u1ed9ng, tr\u1ed3ng d\u00e2u, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, \u0111\u00e3 d\u1ea1y b\u1ea3o c\u1eb7n k\u1ebd, \u0111\u00e3 v\u00ec th\u1ef1c mu\u1ed1n d\u00e2n ta ch\u0103m vi\u1ec7c canh n\u00f4ng, c\u00f9ng vui no \u0111\u1ee7. Hu\u1ed1ng chi Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 n\u01a1i g\u1ea7n Kinh k\u1ef3, d\u00e2n \u1ea5y c\u00f3 ti\u1ebfng c\u1ea7n c\u00f9 ch\u0103m ch\u1ec9. Nay l\u1ea1i s\u1ef1 bi\u1ebfng nh\u00e1c kh\u00f4ng khai kh\u1ea9n h\u1ebft nh\u1eefng ru\u1ed9ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea5y l\u00faa nh\u01b0 v\u1eady, th\u1ebf m\u00e0 quan l\u1ea1i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u0169ng ch\u1eb3ng \u0111\u1ec3 t\u00e2m khuy\u00ean b\u1ea3o, th\u00ec sao cho x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u00fd ta d\u1ea1y d\u00e2n ch\u0103m lo ngh\u1ec1 g\u1ed1c ? V\u1eady ra l\u1ec7nh cho quan t\u1ec9nh x\u00e9t nghi\u1ec7m : n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o ngh\u00e8o t\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c th\u00ec cho vay th\u00f3c gi\u1ed1ng, ho\u1eb7c ti\u1ec1n ho\u1eb7c th\u00f3c, \u0111\u1ec3 h\u1ecd ch\u0103m vi\u1ec7c c\u00e0y c\u1ea5y, c\u1ed1t mong \u0111\u1ed3ng kh\u00f4ng b\u1ecf hoang, d\u00e2n c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng th\u1eeba, m\u1edbi y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng ta\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, quan t\u1ec9nh t\u01b0 l\u00ean b\u1ed9 cho l\u00e0 : d\u00e2n l\u1ea5y c\u1edb v\u00ec \u0111\u1ea5t m\u1edbi v\u1ee1 \u1edf gi\u00e1p b\u1edd s\u00f4ng, n\u00ean kh\u00f4ng mu\u1ed1n vay m\u01b0\u1ee3n \u0111\u1ec3 khai kh\u1ea9n. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c n\u00e0y l\u00e0 do khi ta \u0111i tu\u1ea7n du, gia \u01a1n cho d\u00e2n ngh\u00e8o ; n\u1ebfu ch\u1ed7 \u1ea5y nay \u0111\u00e3 c\u00e0y c\u1ea5y, d\u00e2n kh\u00f4ng d\u00e1m vay m\u01b0\u1ee3n, th\u00ec 1 h\u1ea1t Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, \u0111\u1ea5t x\u1ea5u, d\u00e2n ngh\u00e8o, \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang kh\u00f4ng nh\u1eefng m\u1ed9t ch\u1ed7 \u0111\u00f3 th\u00f4i. Sao ch\u1eb3ng th\u1ec3 theo \u00fd ta, suy cho r\u1ed9ng ra : ai kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd th\u01b0\u1edfng, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o. Ph\u00e0m vay m\u01b0\u1ee3n c\u1ee7a c\u00f4ng, kh\u00f4ng m\u1ea5t qua 1 \u0111\u1ed3ng, 1 h\u1ed9t ti\u1ec1n l\u00e3i, h\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o d\u00e2n l\u1ea1i kh\u00f4ng mu\u1ed1n ? D\u00e2n kh\u00f4ng mu\u1ed1n vay l\u00e0 t\u1ea1i l\u0169 ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu t\u1ef1 m\u00ecnh l\u00e0m l\u1ea5y, ch\u1ec9 giao ph\u00f3 cho ng\u01b0\u1eddi coi kho, xoay xo\u1ea3 tr\u0103m c\u00e1ch \u0111\u00f3 th\u00f4i ! Sao kh\u00f4ng t\u1ef1 x\u00e9t m\u00ecnh l\u1ea1i, l\u1ea1i b\u1ea3o l\u00e0 d\u00e2n kh\u00f4ng mu\u1ed1n vay ? V\u1ea3 l\u1ea1i, ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, sao kh\u00f4ng t\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi, l\u1ea1i ch\u1ec9 l\u00e0m t\u1edd t\u01b0 th\u01b0\u1eddng, khinh su\u1ea5t s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u1ee9c tr\u00e1ch \u1edf \u0111\u00e2u ? V\u1eady L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh v\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Chu\u1ea9n \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. T\u1eeb nay, n\u00ean khuy\u00ean b\u1ea3o d\u00e2n trong h\u1ea1t c\u1ed1 khai kh\u1ea9n r\u1ed9ng, sau n\u00e0y tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c, c\u00f3 ai mu\u1ed1n l\u0129nh th\u00f3c gi\u1ed1ng, ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tu\u00e2n d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc, c\u1ea5p cho\u201d.<\/p>\n<p>Vua th\u01b0\u1eddng b\u1ea3o qu\u1ea7n th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cCung T\u1eeb Th\u1ecd c\u00f3 nh\u00e0 nu\u00f4i t\u1eb1m, \u01b0\u01a1m \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u t\u01a1. \u0110\u00f3 b\u1edfi m\u1eb9 ta c\u00f3 t\u00ednh c\u1ea7n c\u00f9, bi\u1ebft r\u00f5 tr\u1ed3ng d\u00e2u ch\u0103n t\u1eb1m l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c \u0111\u1ec3 may m\u1eb7c, n\u00ean t\u1ef1 m\u00ecnh nu\u00f4i t\u1eb1m \u01b0\u01a1m t\u01a1, \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng cho ng\u01b0\u1eddi trong cung<\/p>\n<p>v\u00e0 Kinh \u0111\u00f4. N\u1ebfu kh\u00f4ng th\u1ebf, ta l\u1ea5y c\u1ee7a thi\u00ean h\u1ea1 nu\u00f4i m\u1eb9, c\u00f2n c\u00f3 thi\u1ebfu g\u00ec m\u00e0 ph\u1ea3i nu\u00f4i t\u1eb1m\u201d.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 C\u00f4ng d\u1ef1ng bia \u1edf b\u00ean b\u1edd s\u00f4ng, kh\u1eafc 1 b\u00e0i th\u01a1 c\u1ee7a vua l\u00e0m, ghi vi\u1ec7c s\u00f4ng V\u0129nh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>C\u1ea5m c\u00e1c quan ch\u1ee9c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 y\u1ebft \u1edf ph\u1ee7 \u0111\u1ec7. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng, c\u1ed1t \u1edf h\u1ecdc t\u1eadp k\u1ecbp th\u1eddi, c\u1eed \u0111\u1ed9ng h\u1ee3p l\u1ec5, kh\u00f4ng d\u00ednh l\u00edu \u0111\u1ebfn ch\u00ednh s\u1ef1 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. C\u00f2n c\u00e1c quan trong tri\u1ec1u \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ee9c ph\u1eadn, kh\u00f4ng can thi\u1ec7p \u0111\u1ebfn nhau. C\u00e1c th\u00e1nh ta \u0111\u00e3 c\u00f3 hi\u1ebfn ch\u01b0\u01a1ng r\u00f5 r\u00e0ng : ph\u00e0m nh\u1eefng quan vi\u00ean giao th\u00f4ng v\u1edbi ho\u00e0ng th\u00e2n, ph\u1ea3i t\u1ed9i \u0111\u1ebfn c\u00e1ch, b\u00e3i. S\u1ef1 ng\u0103n ng\u1eeba t\u1eeb l\u00fac m\u1edbi nhen, t\u1ecf ra lo ngh\u0129 s\u00e2u xa l\u1eafm. Ta k\u00ednh n\u1ed1i nghi\u1ec7p tr\u01b0\u1edbc, mong gi\u1eef nh\u1eefng c\u00e1ch th\u1ee9c then ch\u1ed1t cho \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o ch\u1eb7t ch\u1ebd. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1edd, ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c can d\u1ef1 vi\u1ec7c ngo\u00e0i v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a gi\u1ea5y t\u1edd cho c\u00e1c nha m\u00f4n \u1edf ngo\u00e0i, l\u00e0 \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n s\u1ef1 giao thi\u1ec7p ri\u00eang, t\u1ecf r\u00f5 ph\u00e9p t\u1eafc \u0111\u1ec3 m\u00e3i m\u00e3i v\u1ec1 sau. Th\u1ebf m\u00e0 ta nghe c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i k\u1ebb kh\u00f4ng t\u1ed1t, h\u00e3y c\u00f2n th\u1eadm th\u1ee5t \u0111\u1ebfn c\u1eeda quy\u1ec1n, c\u1ea7u c\u1ea1nh y\u1ebft ki\u1ebfn. L\u0169 \u1ea5y n\u00e0o c\u00f3 gi\u00fap \u00edch v\u1ec1 vi\u1ec7c b\u1ea3o \u0111i\u1ec1u ph\u1ea3i, khuy\u00ean \u0111i\u1ec1u nh\u00e2n g\u00ec \u0111\u00e2u ! N\u1ebfu kh\u00f4ng m\u01b0u toan ch\u1ea1y v\u1ea1y, th\u00ec c\u0169ng c\u1ea7u c\u1ea1nh t\u00ecnh ri\u00eang. Nay ta d\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m vi\u1ec7c, v\u1ed1n gi\u1eef ch\u00ed c\u00f4ng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng gia ph\u00e1p v\u1eabn nghi\u00eam : nh\u1eefng l\u00fac ch\u1ea7u h\u1ea7u \u1edf trong n\u1ed9i \u0111\u00ecnh, ngo\u00e0i vi\u1ec7c th\u0103m h\u1ecfi s\u1ee9c kh\u1ecfe, h\u1ea7u h\u1ea1 c\u01a1m n\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 cho n\u00f3i chuy\u1ec7n s\u1eed s\u00e1ch, th\u01a1 v\u0103n m\u00e0 th\u00f4i. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c l\u1ee3i, vi\u1ec7c h\u1ea1i, ng\u01b0\u1eddi hay, ng\u01b0\u1eddi d\u1edf, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea3y may \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn, th\u00ec c\u00f2n b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi ta xui xi\u1ec3m v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c ! K\u1ebb kia ngu t\u1ed1i, kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, l\u1ea1i c\u00f2n c\u00e0y c\u1ee5c y\u1ebft ki\u1ebfn, th\u1ebf t\u1ea5t d\u1eabn d\u1ee5 ch\u01a1i b\u1eddi \u0111\u00f9a gi\u1ee1n, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c ph\u00f3ng t\u00fang b\u1eady b\u1ea1, l\u00e2u ng\u00e0y sinh t\u1ec7, c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc. V\u1ea3 l\u1ea1i, tri\u1ec1u quan \u0111\u1ed1i v\u1edbi ho\u00e0ng t\u1eed, th\u00e2n c\u00f4ng, n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng g\u00ec c\u1ea7n tr\u00ecnh b\u1ea9m, th\u00ec l\u00e0m c\u00f4ng v\u0103n ; n\u1ebfu vi\u1ec7c g\u00ec n\u00ean b\u1ea9m t\u1eadn m\u1eb7t, th\u00ec n\u00f3i chuy\u1ec7n ngay l\u00fac tri\u1ec1u h\u1ed9i c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c, can g\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn y\u1ebft ki\u1ebfn \u1edf nh\u00e0 ri\u00eang, g\u00e2y ra m\u1ed1i t\u1ec7 ! V\u1eady c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7, \u0111\u1ec3 h\u1ecd bi\u1ebft r\u0103n ch\u1eeba. Nay cho 2 b\u1ed9 L\u1ea1i, L\u1ec5 h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng b\u00e0n k\u1ef9 ; quan ch\u1ee9c v\u0103n v\u00f5 t\u1eeb ph\u1ea9m n\u00e0o tr\u1edf l\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn t\u01b0 y\u1ebft \u1edf nh\u00e0 ri\u00eang ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng ; n\u1ebfu ai vi ph\u1ea1m th\u00ec n\u00ean tr\u1ecb t\u1ed9i th\u1ebf n\u00e0o, r\u1ed3i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh, t\u00e2u l\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb t\u1ea3 h\u1eefu t\u00f4n khanh \u0111\u1ebfn thu\u1ed9c ty th\u1eeba bi\u1ec7n \u1edf T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7, h\u1ec5 c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng, \u0111\u1ec1u cho b\u1ea9m tr\u00ecnh \u1edf c\u00f4ng th\u1ef1, c\u00f2n ng\u00e0y t\u1ebft, ng\u00e0y sinh nh\u1eadt, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 y\u1ebft ki\u1ebfn. C\u00e1c quan trong Kinh, ngo\u00e0i tr\u1ea5n, v\u0103n t\u1eeb t\u01b0 v\u1ee5, v\u00f5 t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xin \u0111\u1ebfn t\u01b0 y\u1ebft \u1edf ph\u1ee7 ri\u00eang c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng. Ai vi ph\u1ea1m, s\u1ebd gh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i tr\u00e1i m\u1ec7nh l\u1ec7nh, b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, c\u00e1ch ch\u1ee9c, kh\u00f4ng d\u00f9ng n\u1eefa. Ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng, n\u1ebfu ai v\u00ec t\u00ecnh ri\u00eang, gi\u1ea5u gi\u1ebfm cho y\u1ebft ki\u1ebfn, s\u1ebd ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i ch\u1ec9 ph\u00e2n x\u1eed. Thu\u1ed9c vi\u00ean \u1edf ph\u1ee7 c\u00f9ng v\u1edbi B\u1ed9, Vi\u1ec7n, v\u00e0 Qu\u00e2n dinh bi\u1ebft m\u00e0 kh\u00f4ng t\u1ed1 c\u00e1o, c\u0169ng s\u1ebd ph\u1ea3i t\u1ed9i nh\u01b0 k\u1ebb ph\u1ea1m.<\/p>\n<p>Sinh nh\u1eadt n\u0103m 40 tu\u1ed5i c\u1ee7a \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng B\u00ednh (ng\u00e0y 16 th\u00e1ng 7). Vua sai ph\u00e1t c\u1ee7a kho N\u1ed9i ph\u1ee7 th\u01b0\u1edfng cho. (V\u0103n ph\u00f2ng t\u1ee9 b\u1ea3o, 1 th\u1ee9 \u0111\u1ed3 ch\u01a1i b\u1eb1ng ng\u1ecdc, 2 th\u1ee9 \u0111\u1ed3 ch\u01a1i b\u1eb1ng th\u1ee7y tinh, 1 h\u00f2m ch\u00e8, 12 cu\u1ed1n g\u1ea5m hoa, 1 b\u1ed9 \u0111\u1ed3 u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u, 1 \u0111\u00f4i gi\u00e0y \u0111\u1ecf th\u00eau con m\u00e3ng). Sau nh\u1edb ra h\u00f4m \u1ea5y l\u00e0 ng\u00e0y c\u00f3 gi\u1ed7 \u1edf mi\u1ebfu, m\u1edf l\u1ecbch ra xem, th\u00ec l\u00e0 ng\u00e0y gi\u1ed7 l\u0103ng V\u0129nh Phong ((1) L\u0103ng Hi\u1ebfu Minh ho\u00e0ng h\u1eadu.1). Vua b\u00e8n xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u00e0y gi\u1ed7 l\u0103ng V\u0129nh Phong, d\u1eabu l\u1ec7 kh\u00f4ng c\u1ea5m y\u1ebfn ti\u1ec7c v\u00e0 m\u1eb7c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ecf, t\u00eda ; nh\u01b0ng \u0111\u1ea5y l\u00e0 n\u00f3i v\u1ec1 d\u00e2n gian m\u00e0 th\u00f4i ; \u0111\u1ebfn nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i con, g\u1eb7p ng\u00e0y gi\u1ed7 t\u1ed5 m\u00e0 c\u1ee9 \u0111i\u1ec1m nhi\u00ean y\u1ebfn ti\u1ec7c, vui ch\u01a1i, ph\u1ecfng c\u00f3 y\u00ean l\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng ? V\u1eady, ng\u00e0y sinh nh\u1eadt \u0110\u1ecbnh Vi\u1ec5n c\u00f4ng, t\u1eeb nay cho ho\u00e3n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y h\u00f4m sau, m\u1edbi l\u00e0 h\u1ee3p l\u1ec5. V\u1ea3 l\u1ea1i, N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0m phi\u1ebfu v\u1ec1 ch\u1ec9 d\u1ee5 ban th\u01b0\u1edfng, cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u00e2u l\u1ea1i r\u00f5 r\u00e0ng, c\u0169ng l\u00e0 s\u01a1 su\u1ea5t. V\u1eady b\u1ecdn \u0111\u01b0\u1eddng quan l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea B\u00e1 T\u00fa \u0111\u1ec1u ph\u1ea1t l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng\u201d.<\/p>\n<p>C\u00f4ng ch\u00faa th\u1ee9 ba l\u00e0 Uy\u1ec3n Di\u1ec5m ch\u1ebft. Ch\u00faa m\u1edbi l\u1ea5y ch\u1ed3ng l\u00e0 Ho\u00e0i b\u00e1 V\u0169 M\u1ef9, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd \u1ed1m ch\u1ebft. Vua r\u1ea5t th\u01b0\u01a1ng, truy t\u1eb7ng l\u00e0 An Th\u00e0nh c\u00f4ng ch\u00faa, ban t\u00ean thu\u1ef5 l\u00e0 \u0110oan Khi\u1ebft.<\/p>\n<p>Sai Ph\u00fa Y\u00ean d\u1ed3n l\u00ednh ph\u1ea1m t\u1ed9i \u1edf t\u1ec9nh h\u01a1n 20 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ph\u00fa thi\u1ec7n, chia \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u1edf ven bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n qu\u1ea3n th\u00fac c\u1ee7a vi\u00ean coi \u0111\u1ed3n.<\/p>\n<p>L\u00ednh 3 \u0111\u1ed9i \u1edf c\u01a1 Giang \u0111\u1ecbnh, t\u1ec9nh An Giang (nguy\u00ean l\u00e0 l\u00ednh 4 th\u1ee7 s\u1edf C\u01b0\u1eddng Th\u00e0nh, C\u01b0\u1eddng Uy, Tr\u1ea5n Giang v\u00e0 Thu\u1eadn Phi\u1ebfm ; h\u01a1n 140 ng\u01b0\u1eddi d\u1ed3n b\u1ed5) tr\u1ed1n \u0111i h\u1ebft s\u1ea1ch. Quan t\u1ec9nh b\u1ecb ph\u1ea1t. Vua sai x\u00e9t theo s\u1ed1, xo\u00e1 b\u1ecf ng\u1ea1ch l\u00ednh, cho v\u1ec1 l\u00e0m d\u00e2n, m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c sung b\u1ed5 v\u00e0o.<\/p>\n<p>Gi\u00e1m th\u1ee7 ty T\u1eeb t\u1ebf l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110a l\u1ea5y tr\u1ed9m c\u00e1i n\u00f5 \u0111i\u1ebfu b\u1eb1ng v\u00e0ng \u1edf chi\u1ebfc \u0111i\u1ebfu \u1ed1ng l\u00e0 \u0111\u1ed3 th\u1edd nh\u00e0 Th\u00e1i mi\u1ebfu. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. Vua giao cho b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t ngay. T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110a b\u1ecb t\u01b0\u1edbc h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t, \u0111\u1ed5i theo h\u1ecd m\u1eb9 l\u00e0 h\u1ecd Tr\u1ea7n. Sau \u0111\u00f3, b\u1ecdn ph\u00e1i vi\u00ean Nguy\u1ec5n Hanh l\u1ea1i x\u00e9t ra th\u1ea5y \u0111\u1ed3 th\u1edd nh\u00e0 Th\u1ebf mi\u1ebfu c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1ee9 l\u00e0m b\u1eb1ng v\u00e0ng gi\u1ea3. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ed3 th\u1edd r\u1ea5t qu\u00fd tr\u1ecdng, nh\u01b0 th\u00eca m\u00fac n\u01b0\u1edbc, \u0111i\u1ebfu \u1ed1ng, h\u1ecfa l\u00f2, g\u01b0\u01a1ng soi, \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ed3 th\u1ea7n ng\u1ef1, h\u00e1 c\u00f3 l\u1ebd n\u00e0o l\u1ea1i l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u1ed3 m\u1ea1 v\u00e0ng ? R\u00f5 r\u00e0ng l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 h\u1ed9 \u0111\u00e3 gian d\u1ed1i \u0111\u00e1nh tr\u00e1o. Th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng gh\u00e9t ! V\u1eady b\u1ecdn T\u1eeb t\u1ebf Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00f4n Th\u1ea5t Di\u1ec7u \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c ngay, giao b\u1ed9 H\u00ecnh nghi\u00eam x\u00e9t. V\u1ea3 l\u1ea1i t\u00ecnh h\u00ecnh n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i m\u1ed9t s\u1edbm m\u1ed9t t\u1ed1i x\u1ea3y ra th\u1ebf, m\u00e0 b\u1ea5y l\u00e2u b\u1ed9 L\u1ec5 kh\u00f4ng bi\u1ebft ki\u1ec3m tra, ph\u00e1t gi\u00e1c, Khoa \u0111\u1ea1o \u0111i tu\u1ea7n tra c\u0169ng kh\u00f4ng x\u00e9t l\u1ea1i ! V\u1eady \u0111\u1ec1u cho b\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n t\u00e2u, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9\u201d. B\u00e8n sai ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n chia nhau \u0111\u1ebfn c\u00e1c mi\u1ebfu, \u0111i\u1ec7n chi\u1ebfu theo nh\u1eefng \u0111\u1ed3 th\u1edd b\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, tra k\u1ef9 s\u1ed5 s\u00e1ch m\u00e0 ki\u1ec3m so\u00e1t l\u1ea1i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 x\u00e9t c\u00f4ng v\u1ec1 vi\u1ec7c ph\u1ee7 huy\u1ec7n v\u00e0 Cai t\u1ed5ng \u0111\u1ed1c th\u00fac binh l\u00ednh v\u00e0 gi\u1ea3i n\u1ed9p l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c. (Ph\u00e0m ph\u1ee7 huy\u1ec7n trong 3 n\u0103m, vi\u00ean n\u00e0o thu thu\u1ebf v\u00e0 g\u1ecdi l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c 10 ph\u1ea7n ho\u00e0n to\u00e0n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ; vi\u00ean n\u00e0o thi\u1ebfu t\u1eeb 2 ph\u1ea7n tr\u0103m tr\u1edf xu\u1ed1ng th\u00ec \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c cho ph\u00e9p quan tr\u00ean c\u1ea5p b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c ly ch\u1ee9c((1) Ly ch\u1ee9c : \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng l\u00e0m ch\u1ee9c kh\u00e1c, ho\u1eb7c ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c.1). N\u1ebfu thi\u1ebfu qu\u00e1 2 ph\u1ea7n tr\u0103m, th\u00ec t\u00e2u xin l\u01b0u l\u1ea1i ; thi\u1ebfu t\u1eeb 1 ph\u1ea7n 10 tr\u1edf l\u00ean, cho h\u1ea1n 6 th\u00e1ng ; 6 ph\u1ea7n tr\u0103m tr\u1edf l\u00ean, cho h\u1ea1n 5 th\u00e1ng ; 2 ph\u1ea7n tr\u0103m tr\u1edf l\u00ean, cho h\u1ea1n 3 th\u00e1ng. N\u1ebfu trong h\u1ea1n m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec cho ly ch\u1ee9c. Ngo\u00e0i h\u1ea1n m\u00e0 binh \u0111\u1ee7 l\u01b0\u01a1ng thi\u1ebfu, ho\u1eb7c l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee7 binh thi\u1ebfu, t\u00e2u xin \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 ; c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u thi\u1ebfu, th\u00ec \u0111\u00ecnh l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng.<\/p>\n<p>Cai t\u1ed5ng th\u1ef1c th\u1ee5, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u1edf trong n\u0103m, thu thu\u1ebf g\u1ecdi l\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, th\u00ec li\u00ean t\u1ee5c c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o, theo nh\u01b0 l\u1ec7. N\u1ebfu thi\u1ebfu 5 ph\u1ea7n tr\u0103m tr\u1edf l\u00ean, th\u00f4i kh\u00f4ng c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng, thi\u1ebfu 1 ph\u1ea7n 10 tr\u1edf l\u00ean, t\u00e2u xin c\u00e1ch l\u01b0u, \u0111\u1ee3i ng\u00e0y n\u00e0o thu \u0111\u1ee7, m\u1edbi cho chi l\u01b0\u01a1ng v\u00e0 t\u00e2u xin khai ph\u1ee5c. C\u00f2n Cai t\u1ed5ng th\u00ed sai, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o thi\u1ebfu 5 ph\u1ea7n tr\u0103m tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea3i ph\u1ea1t 60 tr\u01b0\u1ee3ng ngay, t\u01b0 v\u1ec1 b\u1ed9 l\u01b0u \u00e1n. M\u00e3n h\u1ea1n th\u00ed sai, ai b\u1ecb ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng 1 l\u1ea7n, th\u00ec \u0111\u00ecnh l\u01b0u 1 n\u0103m ; ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng 2 l\u1ea7n, \u0111\u00ecnh l\u01b0u 2 n\u0103m ; ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng 3 l\u1ea7n, \u0111\u00ecnh l\u01b0u 3 n\u0103m).<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng H\u1eefu Quang, v\u00ec nh\u00e0 c\u00f3 cha gi\u00e0, d\u00e2ng s\u1edb xin \u1edf nh\u00e0 nu\u00f4i cha. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho ngh\u1ec9 6 th\u00e1ng ; l\u1ea1i gia \u01a1n th\u01b0\u1edfng cho cha Quang 3 thanh qu\u1ebf Thanh, 1 c\u1eb7p nhung l\u1ed9c, 5 t\u1ea5m sa, 5 t\u1ea5m l\u1ee5a, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c thu\u1ed1c thang v\u00e0 \u00e1o m\u1eb7c.<\/p>\n<p>Vua v\u1edbi Tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu h\u1ecfi r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ng\u01b0\u01a1i v\u1ec1 th\u0103m m\u1eb9 gi\u00e0, c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng g\u00ec kh\u00f4ng ?\u201d M\u1eadu th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cMay nh\u1edd th\u01b0\u01a1ng t\u1edbi, m\u1eb9 th\u1ea7n tu\u1ed5i gi\u00e0, ban cho s\u00e2m v\u00e0 thu\u1ed1c, m\u1eb9 th\u1ea7n l\u1ea1y t\u1ea1 c\u1ea3m \u01a1n, r\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ee7i trong nh\u1eefng ng\u00e0y s\u1ed1ng th\u1eeba\u201d. Vua nh\u00e2n b\u1ea3o N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cCh\u00ednh s\u1ef1 V\u01b0\u01a1ng gi\u1ea3 l\u1ea5y vi\u1ec7c k\u1ecbp th\u1eddi ban \u01a1n cho ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc nh\u1ea5t. \u0110\u1eddi x\u01b0a, \u00f4ng T\u00e2y B\u00e1 ((1) T\u00e2y B\u00e1 : t\u1ee9c Chu V\u0103n v\u01b0\u01a1ng.1) kh\u00e9o nu\u00f4i ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 ; vua Hi\u1ebfu V\u0103n ((2) Hi\u1ebfu V\u0103n : t\u1ee9c H\u00e1n V\u0103n \u0111\u1ebf.2) hay th\u0103m h\u1ecfi h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 l\u00e3o. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch thi\u00ean h\u1ea1 hi\u1ebfu v\u1edbi cha m\u1eb9. Nay nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u l\u00ean c\u00f5i nh\u00e2n th\u1ecd. Tr\u1eabm t\u1eeb l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, r\u1ed9ng m\u1edf \u0111\u1ea1o hi\u1ebfu, ph\u00e0m d\u00e2n gian c\u00f3 c\u00e1c th\u1ecd nam, th\u1ecd ph\u1ee5, \u0111\u1ec1u ban t\u1ea5m bi\u1ec3n c\u00f9ng b\u1ea1c v\u00e0 l\u1ee5a cho \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ebb vang \u0111\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 \u0111i\u1ec3m t\u1ed1t c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ee9 c\u00f3 c\u1ea7u ti\u1ebfng khen \u0111\u00e2u ! N\u1ed9i c\u00e1c c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1ecfi kh\u1eafp c\u00e1c \u0111\u00ecnh th\u1ea7n, ai c\u00f2n c\u00f3 cha m\u1eb9 gi\u00e0 t\u1eeb 60 tu\u1ed5i tr\u1edf l\u00ean, k\u00ea th\u00e0nh danh s\u00e1ch, t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p\u201d. Khi t\u1edd t\u00e2u d\u00e2ng l\u00ean, th\u00ec c\u00e1c b\u00e0 m\u1eb9 Tham tri Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, th\u1ef1 Tham tri Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu, th\u1ef1 Tham tri L\u00ea B\u00e1 T\u00fa, Bi\u1ec7n l\u00fd V\u0169 \u0110\u1ee9c Khu\u00ea v\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u1ecb \u0111\u1ec1u tr\u00ean 70 tu\u1ed5i, m\u1ed7i b\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 3 thanh qu\u1ebf Thanh, 1 c\u1eb7p l\u1ed9c nhung, 5 t\u1ea5m sa nam c\u00e1c m\u00e0u v\u00e0 5 t\u1ea5m l\u1ee5a ; c\u00e1c b\u00e0 m\u1eb9 Tham tri H\u00e0 [T\u00f4ng] Quy\u1ec1n v\u00e0 Th\u1ecb lang Do\u00e3n U\u1ea9n c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi cha c\u1ee7a Th\u1ecb lang Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u tu\u1ed5i ngo\u1ea1i 60, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 5 thanh qu\u1ebf Thanh, 1 c\u1eb7p l\u1ed9c nhung, 3 t\u1ea5m sa nam c\u00e1c m\u00e0u v\u00e0 3 t\u1ea5m l\u1ee5a.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i b\u1ed5 t\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 ty T\u1eeb t\u1ebf l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u00ednh l\u00e0m T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 T\u1ea3 ty t\u1eeb t\u1ebf, chuy\u00ean coi T\u1ea3 ty. \u0110\u1eb7t th\u00eam 1 t\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 H\u1eefu ty t\u1eeb t\u1ebf, chuy\u00ean coi H\u1eefu ty. B\u1ed5 Vi\u00ean ngo\u1ea1i lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u00e0m sung l\u00e0m Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 Ch\u1ee7 s\u1ef1. Th\u0103ng T\u00f4n Th\u1ea5t Thi\u1ebft l\u00e0m th\u1ef1 T\u1eeb t\u1ebf ph\u00f3 s\u1ee9. (Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t 1 T\u1eeb t\u1ebf s\u1ee9 ty T\u1eeb t\u1ebf, tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m chuy\u00ean l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c T\u1ea3 ty, 1 T\u1eeb t\u1ebf ph\u00f3 s\u1ee9, tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m, chuy\u00ean l\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c H\u1eefu ty).<\/p>\n<p>Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ec5, l\u00e0 Phan Huy Th\u1ef1c, ph\u1ea3i t\u1ed9i, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Cho H\u1eefu tham tri b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu \u0111\u1ed5i b\u1ed5 T\u1ea3 tham tr\u1ecb b\u1ed9 L\u1ec5, ki\u00eam qu\u1ea3n H\u00e0m l\u00e2m vi\u1ec7n, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 v\u00e0 Quang l\u1ed9c t\u1ef1 hi\u1ec7p c\u00f9ng Bi\u1ec7n l\u00fd Nguy\u1ec5n H\u1ea3o, gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 L\u1ec5. Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cPhan Huy Th\u1ef1c ch\u1ecbu \u01a1n d\u00e0y n\u1eb7ng, l\u00e0m \u0111\u1ebfn Th\u01b0\u1ee3ng khanh, \u0111\u00e1ng ph\u1ea3i ng\u00e0y \u0111\u00eam k\u00ednh c\u1ea9n, gi\u1eef h\u1ebft ch\u1ee9c ph\u1eadn, th\u1ebf m\u00e0 \u0111\u1ed3 th\u1edd nh\u00e0 T\u00f4n mi\u1ebfu b\u1ecb b\u1ecdn th\u1ee7 h\u1ed9 \u0111\u00e1nh tr\u00e1o, Huy Th\u1ef1c d\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng nghe bi\u1ebft g\u00ec. Ta \u0111\u00e3 giao xu\u1ed1ng \u0111\u1ec3 ngh\u1ecb t\u1ed9i r\u1ed3i. Nay ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 \u0111\u00ecnh th\u1ea7n chia \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01a1i ki\u1ec3m tra, th\u1ea5y c\u00f2n l\u1ea1o th\u1ea3o s\u01a1 su\u1ea5t kh\u00e1 nhi\u1ec1u, th\u1eadm ch\u00ed \u0111\u1ed3 th\u1edd giao cho b\u1ecdn th\u1ee7 h\u1ed9 \u0111\u1ebfn 6, 7 n\u0103m nay, kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ed5 s\u00e1ch g\u00ec l\u00e0m b\u1eb1ng c\u1edb. Nh\u01b0 v\u1eady t\u1ecf ra vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng quan t\u00e2m ! \u0110i\u1ec3n l\u1ec5 l\u00e0 vi\u1ec7c long tr\u1ecdng, kh\u00f4ng v\u00ed nh\u01b0 vi\u1ec7c sai l\u1ea7m t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady ph\u1ea3i c\u1ea5t ch\u1ee9c ngay v\u00e0 \u0111\u1ee3i x\u00e9t\u201d. Sau \u0111\u00f3, v\u00ec vi\u1ec7c b\u1ed9 b\u1ec1 b\u1ed9n, cho Huy Th\u1ef1c l\u00e0m thu\u1ed9c vi\u00ean b\u1ed9 L\u1ec5, c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m vi\u1ec7c chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ef1 Thanh b\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t 3 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u1ee9ng tr\u1ef1c ; l\u1ea1i \u0111\u1eb7t th\u00eam nh\u1eefng \u0111\u1ed9i T\u1ee9, Ng\u0169, L\u1ee5c, Th\u1ea5t, B\u00e1t, C\u1eedu, theo l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c chia ban. V\u1eeba r\u1ed3i, b\u1edbt \u0111i 3 \u0111\u1ed9i L\u1ee5c, Th\u1ea5t, B\u00e1t, ch\u1ec9 c\u00f2n 6 \u0111\u1ed9i, trong \u1ea5y l\u1ea1i c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb b\u1ecf tr\u1ed1n. V\u1eady 3 \u0111\u1ed9i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u1edf Kinh, xin do ng\u01b0\u1eddi cai qu\u1ea3n chi\u00eau m\u1ed9 \u0111i\u1ec1n v\u00e0o cho \u0111\u1ee7, r\u1ed3i chi\u1ebfu theo l\u1ec7 th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh, c\u1ea5p cho kh\u1ea9u ph\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ru\u1ed9ng kh\u1ea9u ph\u1ea7n 8 ph\u1ea7n, ru\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng 7 ph\u1ea7n). L\u1ea1i ra l\u1ec7nh c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i \u0111\u1eb7t th\u00eam 4 \u0111\u1ed9i cho \u0111\u1ee7 1 th\u1ef1 10 \u0111\u1ed9i. Qu\u1ea3ng Nam : tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111\u1ed9i th\u1ee9 4, nay m\u1ed9 th\u00eam 1 \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i th\u1ee9 5. Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i : \u0111\u1ed9i th\u1ee9 5 tr\u01b0\u1edbc, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed9i th\u1ee9 6, m\u1ed9 th\u00eam 1 \u0111\u1ed9i \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i th\u1ee9 7. Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb : \u0111\u1ed9i th\u1ee9 9 tr\u01b0\u1edbc, nay \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed9i th\u1ee9 8. B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh : m\u1ed9 2 \u0111\u1ed9i, \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i th\u1ee9 9 v\u00e0 th\u1ee9 10. Ngo\u00e0i \u0111\u00f3 ra, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb K\u1ef3 ph\u1ee5 tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ec1u cho l\u1eadp ban h\u00e1t m\u1ed7i ban 50 ng\u01b0\u1eddi, t\u1ec9nh h\u1ea1t l\u1edbn 2 ban, t\u1ec9nh h\u1ea1t nh\u1ecf 1 ban. T\u1eeb sau, c\u00e1c nh\u00e0 quan, qu\u00e2n, d\u00e2n n\u1ebfu c\u00f3 h\u1ed9i h\u1ecdp bi\u1ec3u di\u1ec5n, \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, do 3 \u0111\u1ed9i th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh ; \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, do c\u00e1c \u0111\u1ed9i v\u00e0 c\u00e1c ban m\u1edbi l\u1eadp, \u0111\u1ec1u d\u00f9ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh l\u00e0m ngh\u1ec1 h\u00e1t x\u01b0\u1edbng, ng\u01b0\u1eddi ngo\u00e0i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c xen v\u00e0o. Ai tr\u00e1i l\u1ec7 n\u00e0y, s\u1ebd b\u1eaft \u0111\u01b0a quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng tr\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>Vua sai \u0110\u00f4 s\u00e1t vi\u1ec7n b\u00e0n l\u1ea1i. Vi\u1ec7n cho r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eb7t ra th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u1ec1 t\u1ebf Giao, t\u1ebf Mi\u1ebfu v\u00e0 n\u01a1i tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c. L\u1eddi xin c\u1ee7a b\u1ed9 th\u1ea7n l\u00e0 ph\u1ea3i. C\u00f2n ban h\u00e1t \u1edf d\u00e2n gian, ch\u1eb3ng qua \u0111ua nhau l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4i h\u00e0i, ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f4 c\u01b0\u1eddi, th\u00eam ki\u00eau ng\u1ea1o, tho\u1ea3 l\u00f2ng d\u1ee5c, m\u1ed7i ng\u00e0y c\u00e0ng t\u1ec7, c\u1ea5m \u0111i c\u00f2n s\u1ee3 kh\u00f4ng xong, h\u00e1 l\u1ea1i kh\u01a1i g\u1ee3i ra n\u1eefa ? V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u01b0 gia h\u00e1t x\u01b0\u1edbng, t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u00f3n th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh v\u00e0 ban h\u00e1t, th\u00ec h\u1ecd vi\u1ec7n l\u1ebd ca c\u00f4ng c\u00f3 ng\u1ea1ch, s\u1ebd y\u00eau c\u1ea7u th\u1ebb th\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 nguy\u1ec7n th\u00ec kh\u00f4ng th\u00f4i ; th\u1eadm ch\u00ed nh\u1eadn nu\u00f4i \u0111\u1ed3 du c\u00f4n, do\u1ea1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm l\u1ee3i, t\u1ec7 h\u1ea1i \u1ea5y kh\u00f4ng sao n\u00f3i xi\u1ebft ! V\u1eady : t\u1eeb nay, ph\u00e0m d\u00e2n x\u00e3 h\u1ec5 c\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c xu\u00e2n thu c\u1ea7u c\u00fang v\u00e0 vui m\u1eebng, \u1edf s\u1edf t\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi h\u00e1t hay th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 ti\u1ec7n chi\u00eau t\u1eadp bi\u1ec3u di\u1ec5n, h\u1ea1n 1 ng\u00e0y \u0111\u00eam th\u00ec th\u00f4i\u201d. Vua y l\u1eddi b\u00e0n. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 sai truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, th\u1eddi th\u01b0\u1eddng ki\u1ec3m so\u00e1t, d\u00e2n gian c\u00f3 vi\u1ec7c c\u0169ng cho h\u00e1t x\u01b0\u1edbng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n ch\u01a1i l\u00e2u ng\u00e0y, no say b\u1eeba b\u00e3i, c\u00f3 h\u1ea1i \u0111\u1ebfn s\u1ef1 l\u00e0m \u0103n, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eau m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi l\u1eadp \u0111\u1ed9i, chia ban, \u0111\u1eb7t ra ch\u1ee9c s\u1eafc, t\u1ee5 t\u1eadp nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi. Ai tr\u00e1i l\u1ec7nh, s\u1ebd b\u1eaft t\u1ed9i.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh vi\u1ec7c \u0111i tu\u1ea7n du Qu\u1ea3ng Nam. Vua b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, tr\u1eabm \u0111\u1ecbnh \u0111i tu\u1ea7n du ph\u00eda nam, h\u00e0nh cung \u0111\u00e3 s\u1eeda sang r\u1ed3i, nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac tr\u1eddi h\u00e8 n\u1eafng n\u1ef1c, n\u00ean t\u1ea1m ho\u00e3n nh\u1eadt k\u1ef3. Nay \u0111i tu\u1ea7n du Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb m\u1edbi v\u1ec1, s\u1eafp \u0111\u1ebfn m\u00f9a n\u01b0\u1edbc cu\u1ed1i thu, n\u1ebfu l\u1ea1i \u0111i n\u1eefa, th\u00ec quan qu\u00e2n \u0111i theo, kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u1eb7n l\u1ed9i \u01b0\u1edbt \u00e1t. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i ngh\u0129 sao ?\u201d. B\u1ecdn Nguy\u1ec5n Khoa Minh v\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111\u1ec1u n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c Nam tu\u1ea7n, b\u00e0n \u0111\u00e3 l\u00e2u, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111i, s\u1ee3 c\u00f4 ph\u1ee5 l\u00f2ng d\u00e2n tr\u00f4ng ng\u00f3ng\u201d. Vua b\u00e8n sai Bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 B\u00f9i Qu\u1ef9 \u0111i \u0111\u1ebfn th\u0103m d\u00f2 t\u00ecnh h\u00ecnh. Qu\u1ef9 \u0111i v\u1ec1, n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ecba th\u1ebf n\u01a1i h\u00e0nh cung nhi\u1ec1u ch\u1ed7 tr\u0169ng th\u1ea5p \u1ea9m \u01b0\u1edbt, m\u00e0 nh\u1eefng tre g\u1ed7 \u0111\u00e3 d\u00f9ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u1ed1i m\u1ecdt. M\u1ed9t d\u1ea3i ven \u0111\u01b0\u1eddng, l\u00faa \u0111ang s\u1eafp ch\u00edn\u201d. Vua cho l\u00e0 kh\u00f4ng ti\u1ec7n, b\u00e8n th\u00f4i.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb Ninh B\u00ecnh tr\u1edf ra B\u1eafc, ph\u00e0m ai m\u1ed9 l\u00ednh m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c quan ch\u1ee9c, n\u1ebfu c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, n\u00ean cho l\u01b0u gi\u1eef ch\u1ee9c c\u0169, tu\u1ed5i ngo\u00e0i 60, cho gi\u1eef nguy\u00ean h\u00e0m, b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u ; ai kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00f4ng tr\u1ea1ng, xin ph\u00e2n ph\u00e1t \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh ven bi\u00ean gi\u1edbi \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i, \u0111\u1ee3i c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng, s\u1ebd do t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>Vua \u0111i tu\u1ea7n du c\u1eeda bi\u1ec3n Thu\u1eadn An, l\u00ean l\u1ea7u Quan H\u1ea3i, duy\u1ec7t th\u1ee7y s\u01b0 thao di\u1ec5n, th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh 100 quan ti\u1ec1n. Ngay h\u00f4m \u1ea5y, ng\u1ef1 gi\u00e1 h\u1ed3i loan.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cBa m\u1eb7t t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu n\u01a1i ph\u1ee5 qu\u00e1ch Kinh th\u00e0nh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00ec g\u1ea1o \u0111\u1eaft, chu\u1ea9n cho qu\u00e2n, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i tu\u1ef3 ti\u1ec7n tr\u1ed3ng tr\u1ecdt. \u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m quy\u1ec1n nghi. Nay gi\u00e1 g\u1ea1o \u0111\u00e3 r\u1ebb, d\u00e2n \u0103n \u0111\u00e3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 ; hu\u1ed1ng chi \u0111\u1ea5t ph\u1ee5 qu\u00e1ch kh\u00f4ng gi\u1ed1ng v\u1edbi n\u01a1i kh\u00e1c, h\u00e1 n\u00ean c\u1ee9 \u0111\u1ec3 cho ng\u01b0\u1eddi ta l\u00e0m v\u00ec l\u1ee3i ri\u00eang m\u00e3i \u01b0 ? V\u1eady sai Kinh do\u00e3n chuy\u1ec3n s\u1ee9c : k\u1ec3 t\u1eeb cu\u1ed1i n\u0103m nay tr\u1edf \u0111i, ph\u1ea3i \u0111\u00ecnh ch\u1ec9 ngay ; sau n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 ti\u1ec7n tr\u1ed3ng tr\u1ecdt \u1edf \u0111\u00f3 n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi trong h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t, h\u1ec5 \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf c\u00e1c h\u1ea1t t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb tr\u1edf ra B\u1eafc ; Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam, tr\u1eeb nh\u1eefng vi\u1ec7c sai ph\u00e1i c\u00f3 s\u1eafc ch\u1ec9, c\u00f2n vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec do qu\u1ea3n vi\u00ean trong T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 c\u1ea5p cho gi\u1ea5y th\u00f4ng h\u00e0nh. N\u1ebfu ai t\u1ef1 ti\u1ec7n ra kh\u1ecfi Kinh, s\u1ebd gh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i tr\u00e1i ph\u00e9p.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf 190000 quan ti\u1ec1n, m\u00e0 l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 m\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1ebfn b\u1ebfn s\u00f4ng H\u1ed3 X\u00e1, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb. L\u1ea1i ph\u00e1i quy\u1ec1n th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Li\u1ec5u, \u0111em binh thuy\u1ec1n tr\u1edf ti\u1ebfp v\u1ec1 Kinh d\u00e2ng n\u1ed9p.<\/p>\n<p>B\u1ed5 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1p l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 Th\u1ee7y qu\u00e2n v\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 T\u00ecnh l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ee9 v\u1ec7 Th\u1ee7y qu\u00e2n, \u0111\u1ec1u th\u0103ng th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>Binh thuy\u1ec1n tu\u1ea7n bi\u1ec3n \u1edf Ph\u00fa Y\u00ean b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 8 t\u00ean gi\u1eb7c bi\u1ec3n Ch\u00e0 V\u00e0. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Th\u01b0\u1edfng quan t\u1ec9nh k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, v\u00e0 th\u01b0\u1edfng chung c\u00e1c bi\u1ec1n binh 100 quan ti\u1ec1n. Nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec1u \u0111em ch\u00e9m c\u1ea3. Vua nh\u00e2n b\u1ea3o b\u1ed9 H\u00ecnh r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn kia d\u1eabu l\u00e0 gi\u1eb7c Man L\u1ea1o, c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u00ec b\u1ecb n\u1ea1n b\u00e3o, th\u00ec ta \u0111\u00f3n ti\u1ebfp th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t c\u1ee9u gi\u00fap ; nay ch\u00fang c\u01b0\u1edbp b\u00f3c thuy\u1ec1n bu\u00f4n, th\u00ec ta gi\u1ebft \u0111i. Tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, khi th\u01b0\u1edfng, khi l\u00e0m t\u1ed9i, \u0111\u1ec1u ch\u00ednh \u0111\u1ea1i quang minh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i gh\u00e9t ch\u00fang m\u00e0 gi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng \u1edf s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 \u0111\u00e3 xong. B\u1ecdn Kinh L\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch, Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed l\u00e0m s\u1edb b\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 18, 19 th\u00e1ng n\u00e0y chia ra t\u1eebng \u0111\u1ee3t \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m v\u1ec1 Kinh ph\u1ee5c m\u1ec7nh. Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng c\u0169ng nh\u1eb1m ng\u00e0y 19 v\u1ec1 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y cung ch\u1ee9c. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft h\u1ecd \u0111\u1ec7 tr\u00ecnh b\u1ea3n s\u00e1ch ghi s\u1ed1 m\u1ee5c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t (tr\u01b0\u1edbc ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t n\u1ed9p thu\u1ebf l\u00e0 linh 20197 s\u1edf, 13 d\u00e2y, 8 kho\u1ea3nh v\u00e0 h\u01a1n 3464 m\u1eabu. Nay \u0111\u1ea1c th\u00e0nh c\u00e1c h\u1ea1ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t l\u00e0 h\u01a1n 630075 m\u1eabu. L\u1ea1i nguy\u00ean ru\u1ed9ng tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 h\u01a1n 65 s\u1edf, nay kh\u00e1m ra \u0111\u00e3 th\u00e0nh 1017 c\u00e1i ao c\u00e1) v\u00e0 m\u1ecdi \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n \u0111\u1ecbnh n\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>1. \u2013 Tr\u01b0\u1edbc trong s\u1ed5 n\u1ed9p thu\u1ebf l\u00e0 ru\u1ed9ng, nay kh\u00e1m \u0111\u1ea1c l\u00e0 th\u1ed5 ; tr\u01b0\u1edbc trong s\u1ed5 n\u1ed9p thu\u1ebf l\u00e0 th\u1ed5, nay kh\u00e1m \u0111\u1ea1c l\u00e0 ru\u1ed9ng ; tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 hoang vu, nay hi\u1ec7n \u0111\u00e3 th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00e0y c\u1ea5y ; tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 hoang, nay l\u1ea1i c\u00e0y, ch\u01b0a k\u1ecbp khai \u0111\u01a1n n\u1ed9p thu\u1ebf, \u0111\u1ec1u theo th\u1ef1c s\u1ef1, khai v\u00e0o c\u00e1c h\u1ea1ng. Gi\u00e1n ho\u1eb7c tr\u01b0\u1edbc trong s\u1ed5 l\u00e0 ru\u1ed9ng th\u1ef1c canh, m\u00e0 nay kh\u00e1m ra to\u00e0n tr\u1ed3ng d\u00e2u, m\u00eda v\u00e0 cau, c\u0169ng c\u00f3 m\u1ed9t, hai ph\u1ea7n t\u00e1ch ra, th\u00ec c\u0169ng theo th\u1ef1c s\u1ef1, khai v\u00e0o c\u00e1c h\u1ea1ng th\u1ed5 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf.<\/p>\n<p>2. \u2013 C\u00e1c h\u1ea1ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t n\u1ed9p thu\u1ebf tr\u01b0\u1edbc, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 x\u00e2y d\u1ef1ng mi\u1ebfu m\u1ea1o, \u0111\u1ec1n, ch\u00f9a v\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1ec3 m\u1ed3 m\u1ea3 th\u00ec t\u00e1ch ra, li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng ri\u00eang ; c\u00f2n th\u00ec c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 th\u1ef1c canh, chi\u1ebfu \u0111\u1ea1c bi\u00ean v\u00e0o s\u1ed5.<\/p>\n<p>3. \u2013 Nh\u1eefng \u0111\u1ea5t d\u00e2n c\u01b0, ch\u1ed7 n\u00e0o l\u00e0 \u0111\u1ea5t hoang v\u00e0 g\u00f2 \u0111\u1ed1ng, trong s\u1ed5 kh\u00f4ng ghi ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 n\u1ed9p thu\u1ebf th\u00ec li\u1ec7t l\u00e0m h\u1ea1ng \u0111\u1ea5t d\u00e2n c\u01b0, mi\u1ec5n thu\u1ebf ; n\u1ebfu c\u00f3 ch\u1ee7 khai nh\u1eadn, th\u00ec cho d\u00e2n \u0111\u00e1nh gi\u00e1, n\u1ed9p thu\u1ebf theo h\u1ea1ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng.<\/p>\n<p>4. \u2013 Trong s\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 th\u1ef1c tr\u01b0ng, nay kh\u00e1m ra c\u00f2n m\u1ed9t, hai ch\u1ed7 hoang vu th\u00ec c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o ru\u1ed9ng th\u1ef1c canh, \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1c th\u00e0nh m\u1eabu, th\u00e0nh s\u00e0o, tr\u01b0\u1edbc b\u1ea1 ; c\u00f2n th\u00ec li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng l\u01b0u hoang, \u0111\u1ec1u do qu\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1ee9c d\u00e2n khai kh\u1ea9n c\u00e0y c\u1ea5y th\u00e0nh ru\u1ed9ng, cho l\u00e0m h\u1ea1ng c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n, b\u1eaft n\u1ed9p thu\u1ebf.<\/p>\n<p>5. \u2013 C\u00e1c h\u1ea1ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 n\u1ed9p thu\u1ebf, c\u00f3 l\u1ec7 thu\u1ebf trong \u0111i\u1ec1n b\u1ea1 \u1edf th\u00f4n n\u00e0y, m\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t to\u1ea1 l\u1ea1c \u1edf t\u1ec9nh kh\u00e1c, nay cho tr\u1ea3 v\u1ec1 s\u1ed5 \u0111\u1ecba b\u1ea1 c\u1ee7a t\u1ec9nh v\u00e0 th\u00f4n m\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 to\u1ea1 l\u1ea1c \u1edf \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>6. \u2013 Ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t th\u1ef1c canh, \u1edf trong s\u1ed5 khai l\u00e0 c\u1ea3 th\u00f4n \u1ea5y c\u00f9ng c\u00e0y c\u1ea5y, th\u00ec cho l\u00e0 h\u1ea1ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 nh\u1eefng ch\u1ee7 ru\u1ed9ng tr\u1ed1n \u0111i ho\u1eb7c ch\u1ebft, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 con c\u00e1i, th\u00ec giao cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i nh\u1eadn c\u00e0y c\u1ea5y, n\u1ed9p thu\u1ebf theo h\u1ea1ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f4ng.<\/p>\n<p>7. \u2013 \u1edf ngo\u00e0i ph\u1ee5 qu\u00e1ch th\u00e0nh Phi\u00ean An c\u0169, tr\u1eeb ra nh\u1eefng n\u01a1i \u0111\u1eb7t l\u00e0m th\u00e0nh m\u1edbi Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ed7 li\u1ec7u \u0111\u1ec3 l\u00e0m quan x\u00e1, qu\u00e2n tr\u1ea1i, th\u1ee7y tr\u01b0\u1eddng, c\u00f2n th\u00ec \u0111\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 440 m\u1eabu, cho d\u00e2n ph\u1ee5 c\u1eadn l\u1eadp s\u1ed5 \u0111\u1ecba b\u1ea1, n\u1ed9p thu\u1ebf theo h\u1ea1ng c\u00f4ng th\u1ed5.<\/p>\n<p>8. \u2013 M\u1ed9t th\u1eeda \u0111\u1ea5t th\u00e0nh c\u0169 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 40 m\u1eabu, cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i khai kh\u1ea9n c\u00e0y c\u1ea5y, n\u1ed9p thu\u1ebf theo h\u1ea1ng c\u00f4ng th\u1ed5.<\/p>\n<p>9. \u2013 \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh c\u00f3 3 th\u1eeda ru\u1ed9ng b\u1ecf hoang, tr\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho \u0111\u1ed9i An l\u01b0\u01a1ng khai kh\u1ea9n c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u00e3 th\u00e0nh ru\u1ed9ng, nay \u0111\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 14 m\u1eabu, cho d\u00e2n nh\u1eadn l\u0129nh canh t\u00e1c, n\u1ed9p thu\u1ebf theo h\u1ea1ng ru\u1ed9ng c\u00f4ng.<\/p>\n<p>10. \u2013 \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean c\u00f3 3 th\u1eeda ru\u1ed9ng quan \u0111i\u1ec1n, tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf, c\u1ea5p cho c\u01a1 H\u00e0 Ti\u00ean c\u00e0y c\u1ea5y ; nay \u0111\u1ea1c th\u00e0nh ru\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 75 m\u1eabu, v\u1eabn \u0111\u1ec3 cho l\u00ednh c\u01a1, n\u1ed9p thu\u1ebf theo h\u1ea1ng quan \u0111i\u1ec1n.<\/p>\n<p>11. \u2013 \u1edf \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, tr\u01b0\u1edbc kia T\u00f4n Th\u1ea5t Ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i 2 th\u1eeda ru\u1ed9ng c\u1ecf, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc v\u1eabn cho ng\u01b0\u1eddi t\u00e1 canh, n\u1eeda v\u1eddi, c\u00e1c \u0111i\u1ec1n h\u1ed9 chuy\u1ec1n tay nhau b\u00e1n \u0111i ; nay kh\u00e1m ra l\u00e0 50 th\u1eeda, m\u00e0 d\u1ea5u t\u00edch t\u00e1 canh h\u00e3y c\u00f2n r\u00f5 r\u00e0ng th\u00ec c\u00f3 6 th\u1eeda \u0111\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 398 m\u1eabu, v\u1eabn giao cho ch\u1ee7 tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n 44 th\u1eeda, \u0111\u1ea1c th\u00e0nh h\u01a1n 359 m\u1eabu, th\u00ec cho d\u00e2n nh\u1eadn l\u0129nh tr\u01b0\u1edbc n\u1ed9p thu\u1ebf, li\u1ec7t v\u00e0o h\u1ea1ng ru\u1ed9ng c\u00f4ng.<\/p>\n<p>12. \u2013 Nh\u00e2n d\u00e2n th\u00f4n x\u00e3 n\u00e0o tr\u1ed1n tr\u00e1nh tan t\u00e1c, \u0111\u1ecba ph\u1eadn c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00f4ng ai \u0111\u1ee9ng nh\u1eadn \u0111o \u0111\u1ea1c th\u00ec s\u1ee9c cho T\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng s\u1edf t\u1ea1i g\u1ecdi nh\u1eefng x\u00e3 th\u00f4n b\u00ean c\u1ea1nh nh\u00f3m l\u1ea1i, ti\u1ebfp nh\u1eadn, kh\u00e1m \u0111\u1ea1c, r\u1ed3i c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, l\u1eadp th\u00e0nh s\u1ed5 \u0111\u1ecba b\u1ea1, cho ng\u01b0\u1eddi t\u00e1 canh n\u1ed9p thu\u1ebf ; \u0111\u1ee3i khi d\u00e2n \u1ea5y v\u1ec1, l\u1ea1i cho nh\u1eadn ru\u1ed9ng c\u00e0y c\u1ea5y v\u00e0 c\u01b0 tr\u00fa.<\/p>\n<p>13. \u2013 Th\u00f4n x\u00e3 n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecba ph\u1eadn, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t n\u1ed9p thu\u1ebf \u1edf \u0111\u00e2u, duy c\u00f3 mua \u0111\u01b0\u1ee3c 1, 2 th\u1eeda ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf th\u00f4n kh\u00e1c \u0111\u1ec3 ng\u1ee5 c\u01b0 m\u00e0 hi\u1ec7n c\u00f3 s\u1ed5 d\u00e2n v\u00e0 ng\u1ea1ch l\u00ednh, th\u00ec cho t\u00e1ch l\u1ea5y ch\u1ed7 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 mua \u1ea5y l\u00e0m \u0111\u1ecba ph\u1eadn, x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ecba b\u1ea1. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 1, 2 x\u00e3 th\u00f4n, tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecba ph\u1eadn, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 mua v\u00e0 \u0111\u00f3ng thu\u1ebf, m\u00e0 ch\u1ec9 \u1edf nh\u1edd ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 kh\u00e1c, hi\u1ec7n nay \u0111\u00e3 th\u00e0nh l\u00e0ng x\u00f3m th\u00ec c\u0169ng cho x\u1eafn l\u1ea5y s\u1ed1 ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 \u1edf nh\u1edd \u0111\u00f3 l\u00e0m \u0111\u1ecba ph\u1eadn m\u00ecnh. N\u1ebfu th\u00f4n x\u00e3 n\u00e0o \u1edf t\u1ea3n m\u00e1t, kh\u00f4ng th\u00e0nh th\u00f4n x\u00f3m, th\u00ec do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng x\u00e9t xem trong h\u1ea1t, nh\u1eefng n\u01a1i r\u1eebng r\u00fa g\u00f2 \u0111\u1ed1ng b\u1ecf hoang m\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y, c\u01b0 tr\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec cho h\u1ecd l\u1eadp \u1ea5p, l\u00e0m s\u1ed5 \u0111\u1ecba b\u1ea1, \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean c\u01b0.<\/p>\n<p>14. \u2013 C\u00e1c h\u1ea1ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, tr\u01b0\u1edbc \u1edf trong s\u1ed5, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 tr\u01b0\u1edbc b\u1ea1 hai l\u1ea7n ho\u1eb7c c\u00f3 ch\u1ed7 b\u1ecf hoang m\u00e0 kh\u00f4ng r\u00f5 to\u1ea1 l\u1ea1c \u1edf \u0111\u00e2u, nay x\u00e9t ra qu\u1ea3 th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00fang th\u00ec \u0111\u1ec1u cho mi\u1ec5n tr\u1eeb.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cS\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, b\u1ea5y nay nh\u1eefng x\u1ee9 s\u1edf b\u1edd m\u1ed1c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec1u l\u1ed9n x\u1ed9n. Nay Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n th\u00e2n \u0111i xem x\u00e9t t\u1ea1i ch\u1ed7, b\u00e0n k\u1ef9 t\u1eebng kho\u1ea3n, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ed5n tho\u1ea3, h\u1ee3p l\u00fd, chu\u1ea9n cho thi h\u00e0nh nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 b\u00e0n. L\u1ea1i ngh\u0129 : ch\u00ednh s\u1ef1 nh\u00e2n \u0111\u1ee9c c\u1ed1t \u1edf s\u1eeda sang \u0111\u1ecba gi\u1edbi tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ecba gi\u1edbi c\u00f3 \u0111\u00fang, r\u1ed3i sau m\u1edbi truy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0i l\u00e2u v\u00e0 ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i tranh gi\u00e0nh. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n chi\u1ebfu theo nh\u1eefng x\u00e3 th\u00f4n thu\u1ed9c h\u1ea1t ph\u1ea3i l\u1ea5y s\u1ed5 ru\u1ed9ng m\u1edbi \u0111\u1ea1c l\u00e0m chu\u1ea9n \u0111\u00edch ; l\u1eadp r\u00f5 gi\u1edbi h\u1ea1n, ho\u1eb7c d\u00f9ng n\u00eau g\u1ed7, ho\u1eb7c ch\u00f4n m\u1ed1c \u0111\u00e1, ghi d\u1ea5u r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ec3 trong ch\u1ed7 l\u00e0ng m\u1ea1c c\u1ee9 noi theo \u0111\u1ea5y, c\u00f9ng s\u1ed1ng y\u00ean \u1ed5n. \u0110\u00f3 ch\u00ednh l\u00e0 s\u1ef1 tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i trong vi\u1ec7c tr\u1ecb \u0111\u1ea5t, y\u00ean d\u00e2n. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1ee9c r\u00f5 r\u00e0ng cho c\u00e1c thu\u1ed9c vi\u00ean th\u1eeba h\u00e0nh th\u1eadt \u0111\u00fang, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c thay \u0111\u1ed5i m\u1ea3y may. N\u1ebfu g\u00e2y m\u1ed1i t\u1ec7 h\u1ea1i sinh s\u1ef1 tranh gi\u00e0nh th\u00ec k\u1ebb ph\u1ea1m ph\u00e1p s\u1ebd b\u1ecb x\u1eed v\u00e0o t\u1ed9i ch\u1ebft, m\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n th\u01b0\u1ee3ng ty c\u0169ng b\u1ecb ph\u00e2n bi\u1ec7t tr\u1ecb n\u1eb7ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u0111\u00e3 kh\u1edfi h\u00e0nh t\u1eeb Kinh, \u0111\u00e3 th\u01b0\u1edfng cho 400 quan ti\u1ec1n l\u00e0m l\u1ed9 ph\u00ed ; Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i g\u1ea7n h\u01a1n c\u0169ng cho truy th\u01b0\u1edfng 300 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 l\u1ea1i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cVi\u1ec7c tuy\u1ec3n l\u00ednh v\u00e0 \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 \u0111\u00e2u ra \u0111\u00f3, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u00eam th\u1ea5m, t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00e1c. Duy l\u1eadp ph\u00e1p d\u1eabu l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f3, m\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1p ch\u1ebf l\u1ea1i c\u00e0ng kh\u00f3 h\u01a1n, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ngh\u0129 k\u1ef9 c\u00e1i k\u1ebf thi\u1ec7n h\u1eadu. L\u00ednh Nam K\u1ef3 s\u1edf d\u0129 tr\u1ed1n nhi\u1ec1u, l\u00e0 ho\u1eb7c v\u00ec T\u1ed5ng l\u00fd gi\u1ea5u gi\u1ebfm cho k\u1ebb h\u00e0o ph\u00fa, m\u00e0 b\u1eaft h\u1ea1ng c\u00f9ng \u0111inh ra l\u00ednh, ho\u1eb7c v\u00ec ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n su\u1ea5t cay nghi\u1ec7t nhi\u1ec1u \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0m cho binh l\u00ednh kh\u00f4ng sao ch\u1ecbu n\u1ed5i. Nh\u01b0 v\u1eady c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean ch\u1ec9 quy t\u1ed9i cho binh l\u00ednh hay tr\u1ed1n. V\u1eady n\u00ean \u0111\u1eb7t ph\u00e9p \u0111\u1ec3 ng\u0103n ng\u1eeba, tr\u1eeb b\u1ecf c\u00e1i t\u1ec7 \u0111\u00e3 ch\u1ee9a ch\u1ea5t l\u00e2u ng\u00e0y \u1ea5y \u0111i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ebfn nh\u01b0 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang c\u00f2n c\u00f3 nhi\u1ec1u kho\u1ea3nh, nhi\u1ec1u th\u1eeda ru\u1ed9ng m\u00e0u m\u1ee1 c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ed3ng c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng n\u00ean b\u00e0n \u0111\u1ecbnh th\u1ec3 l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 khuy\u00ean r\u0103n. (1. Ph\u00e2n x\u1eed vi\u1ec7c l\u00ednh tr\u1ed1n, thi\u1ebfu. \u2013 Quy \u0111\u1ecbnh c\u1ee9 m\u1ed7i m\u1ed9t qu\u00fd l\u1ea1i ki\u1ec3m so\u00e1t m\u1ed9t l\u1ea7n : ph\u1ea7n binh th\u00f4n x\u00e3 n\u00e0o t\u1eeb 1 \u0111\u1ebfn 5 ng\u01b0\u1eddi, trong qu\u00fd 1 n\u1ebfu thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec L\u00fd tr\u01b0\u1edfng ph\u1ea3i 50 roi, c\u1ee9 thi\u1ebfu 1 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i t\u0103ng t\u1ed9i l\u00ean 1 b\u1eadc ; n\u1ebfu thi\u1ebfu c\u1ea3 th\u00ec ph\u1ea1t 90 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1n ngay. Qu\u00fd 2, n\u1ebfu v\u1eabn c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng. Ph\u1ea7n binh th\u00f4n x\u00e3 n\u00e0o t\u1eeb 6 \u0111\u1ebfn 15 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 qu\u00fd 1 thi\u1ebfu 1 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec ph\u1ea1t 40 roi, c\u1ee9 th\u00eam 1 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i t\u0103ng t\u1ed9i l\u00ean 1 b\u1eadc ; n\u1ebfu thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn 6 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ph\u1ea1t 90 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1n v\u00e0o. Qu\u00fd 2, n\u1ebfu v\u1eabn c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng. Ph\u1ea7n binh th\u00f4n x\u00e3 n\u00e0o t\u1eeb 16 \u0111\u1ebfn 30 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 qu\u00fd 1 thi\u1ebfu 1 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec ph\u1ea1t 30 roi, c\u1ee9 th\u00eam 1 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i t\u0103ng t\u1ed9i l\u00ean 1 b\u1eadc ; n\u1ebfu thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn 7 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ph\u1ea1t 90 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1n v\u00e0o. Qu\u00fd 2, n\u1ebfu v\u1eabn c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng. Ph\u1ea7n binh th\u00f4n x\u00e3 n\u00e0o t\u1eeb 31 \u0111\u1ebfn 50 ng\u01b0\u1eddi, m\u00e0 qu\u00fd 1 thi\u1ebfu 1 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ph\u1ea1t 20 roi, c\u1ee9 th\u00eam 1 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i t\u0103ng t\u1ed9i l\u00ean 1 b\u1eadc ; n\u1ebfu thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn 8 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec ph\u1ea1t 90 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1n v\u00e0o. Qu\u00fd 2 n\u1ebfu v\u1eabn c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng. Ph\u1ea7n binh th\u00f4n x\u00e3 n\u00e0o t\u1eeb 51 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, m\u00e0 qu\u00fd 1 thi\u1ebfu 1 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec ph\u1ea1t 10 roi, c\u1ee9 th\u00eam 1 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i t\u0103ng t\u1ed9i l\u00ean 1 b\u1eadc ; n\u1ebfu thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn 9 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec ph\u1ea1t 90 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1n v\u00e0o. Qu\u00fd 2 n\u1ebfu v\u1eabn c\u00f2n thi\u1ebfu th\u00ec ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng. Ph\u00e0m t\u1ed9i \u0111\u1ebfn m\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng ((1) M\u00e3n tr\u01b0\u1ee3ng : t\u1ed9i ph\u1ea3i \u0111\u00e1nh \u0111\u1ee7 100 tr\u01b0\u1ee3ng.1) v\u00e0 l\u00ednh tuy\u1ec3n b\u1ed5 sung n\u1ebfu v\u1eabn c\u00f2n d\u00e1m tr\u1ed1n, khi b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, s\u1ebd ph\u00e1t \u0111i th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0m h\u1ea1ng n\u00f4 ch\u0103n nu\u00f4i.<\/p>\n<p>C\u00e1c cai, ph\u00f3 t\u1ed5ng, qu\u00fd 1 n\u1ebfu l\u00ednh thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn 20 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec ph\u1ea1t 60 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u1ee9 th\u00eam 10 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i t\u0103ng t\u1ed9i l\u00ean 1 b\u1eadc ; thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn 60 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean th\u00ec ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, cho l\u01b0u d\u1ecbch ((1) L\u01b0u d\u1ecbch : \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c.1), b\u1eaft ph\u1ea3i g\u1ecdi \u0111i\u1ec1n \u0111\u1ee7 s\u1ed1. Qu\u00fd 2, n\u1ebfu v\u1eabn c\u00f2n thi\u1ebfu, th\u00ec ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng, b\u1ecb c\u00e1ch d\u1ecbch.<\/p>\n<p>C\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n, c\u1ee9 t\u1eebng qu\u00fd ph\u1ea3i ki\u1ec3m so\u00e1t, \u0111\u1ed1c s\u1ee9c gi\u1ee5c \u0111i\u1ec1n ; n\u1ebfu trong huy\u1ec7n, 2 qu\u00fd thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn 100 ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec do quan t\u1ec9nh nghi\u00eam h\u1eb7c, tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>C\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c qu\u1ea3n su\u1ea5t, c\u0169ng quy \u0111\u1ecbnh : m\u1ed7i qu\u00fd, 1 l\u1ea7n so\u00e1t l\u1ea1i. Qu\u00fd 1, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 6 ng\u01b0\u1eddi, th\u00ec \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng ph\u1ea3i ph\u1ea1t 20 roi ; su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m 1 b\u1eadc. C\u1ee9 th\u00eam 3 l\u00ednh tr\u1ed1n l\u1ea1i ph\u1ea3i t\u0103ng t\u1ed9i l\u00ean 1 b\u1eadc. M\u1ed7i v\u1ec7, m\u1ed7i c\u01a1 tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 30 ng\u01b0\u1eddi, l\u1ea1i t\u0103ng t\u1ed9i l\u00ean 1 b\u1eadc, v\u00e0 t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 c\u00f9ng.<\/p>\n<p>N\u1ebfu \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n, l\u00e3nh binh kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ed1c s\u1ee9c ch\u1eb7t ch\u1ebd \u0111\u1ec3 bi\u1ec1n binh trong t\u1ec9nh tr\u1ed1n \u0111\u1ebfn 2 ph\u1ea7n m\u01b0\u1eddi tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u, k\u1ec3 r\u00f5 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9.<\/p>\n<p>2. Ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u0103ng hay gi\u1ea3m c\u00f3 th\u01b0\u1edfng, ph\u1ea1t ph\u00e2n bi\u1ec7t. \u2013 X\u00e3 tr\u01b0\u1edfng, th\u00f4n tr\u01b0\u1edfng n\u00e0o bi\u1ebft x\u01b0\u1edbng su\u1ea5t nh\u00e2n d\u00e2n khai kh\u1ea9n, trong 1 n\u0103m, t\u0103ng \u0111\u1ebfn 20 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec th\u01b0\u1edfng ng\u00e2n ti\u1ec1n Phi long l\u1edbn, nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 1 \u0111\u1ed3ng ; 50 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng ng\u00e2n ti\u1ec1n l\u1edbn, nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 3 \u0111\u1ed3ng ; 100 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng ng\u00e2n ti\u1ec1n l\u1edbn, nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 5 \u0111\u1ed3ng ; 200 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng ng\u00e2n ti\u1ec1n l\u1edbn, nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 10 \u0111\u1ed3ng. N\u1ebfu trong x\u00e3 th\u00f4n, ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng b\u1ecf hoang, gi\u1ea3m s\u00fat t\u1eeb 1 m\u1eabu \u0111\u1ebfn 5 m\u1eabu, th\u00ec ph\u1ea1t 60 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u1ee9 m\u1ed7i m\u1eabu, l\u1ea1i n\u1eb7ng th\u00eam 1 b\u1eadc ; gi\u1ea3m \u0111\u1ebfn 25 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch d\u1ecbch. T\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng bi\u1ebft \u0111\u1ed1c su\u1ea5t nh\u00e2n d\u00e2n khai kh\u1ea9n, trong 1 n\u0103m, l\u1ea1i t\u0103ng \u0111\u1ebfn 100 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec th\u01b0\u1edfng ng\u00e2n ti\u1ec1n l\u1edbn, nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 3 \u0111\u1ed3ng ; 200 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng ng\u00e2n ti\u1ec1n l\u1edbn, nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 5 \u0111\u1ed3ng ; 400 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng ng\u00e2n ti\u1ec1n l\u1edbn, nh\u1ecf m\u1ed7i th\u1ee9 10 \u0111\u1ed3ng. N\u1ebfu l\u00e0 T\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng th\u00ed sai th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5. N\u1ebfu b\u1ecf hoang, gi\u1ea3m \u0111\u1ebfn 30 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean th\u00ec ph\u1ea1t 60 tr\u01b0\u1ee3ng, c\u1ee9 m\u1ed7i 10 m\u1eabu l\u1ea1i th\u00eam t\u1ed9i l\u00ean 1 b\u1eadc ; 70 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea1t 100 tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 c\u00e1ch d\u1ecbch.<\/p>\n<p>C\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n n\u1ebfu bi\u1ebft ch\u0103m ch\u1ec9 khuy\u1ebfn n\u00f4ng, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t trong huy\u1ec7n t\u0103ng \u0111\u1ebfn 200 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng ; t\u1eeb 400 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng 6 th\u00e1ng ; t\u1eeb 600 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9, l\u1ea1i th\u01b0\u1edfng th\u00eam ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng 3 th\u00e1ng ; n\u1ebfu b\u1ecf hoang gi\u1ea3m \u0111\u1ebfn 50 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec ph\u1ea1t 6 th\u00e1ng l\u01b0\u01a1ng ; 100 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, ph\u1ea1t 1 n\u0103m l\u01b0\u01a1ng ; 200 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean s\u1ebd do quan t\u1ec9nh h\u1eb7c t\u00e2u \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>H\u1eb1ng n\u0103m, \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00e1c t\u1ed5ng x\u00e3. N\u1ebfu x\u00e3 n\u00e0o ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u0103ng \u0111\u1ebfn 300 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, t\u1ed5ng n\u00e0o ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t t\u0103ng \u0111\u1ebfn 500 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, huy\u1ec7n n\u00e0o t\u0103ng \u0111\u1ebfn 800 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec do t\u1ec9nh ghi l\u1ea5y t\u00ean nh\u1eefng vi\u00ean t\u1ed5ng, l\u00fd, ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u1ea5y t\u00e2u l\u00ean, xin cho khen th\u01b0\u1edfng \u01b0u h\u1eadu. N\u1ebfu trong t\u1ec9nh h\u1ea1t, ru\u1ed9ng n\u01b0\u01a1ng t\u0103ng \u0111\u1ebfn 1000 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, ho\u1eb7c gi\u1ea3m \u0111\u1ebfn 300 m\u1eabu tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u1edf t\u1ec9nh \u1ea5y c\u0169ng s\u1ebd do b\u1ed9 c\u1ee9 th\u1ef1c k\u1ec3 r\u00f5, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t).<\/p>\n<p>V\u1ea3 l\u1ea1i, s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb du th\u1ee7 du th\u1ef1c, l\u00e2u d\u1ea7n th\u00e0nh quen, kh\u00f4ng l\u00e0m \u0103n g\u00ec, t\u1edbi khi b\u1ea7n c\u00f9ng th\u00ec \u0111\u00e0o t\u01b0\u1eddng kho\u00e9t ng\u1ea1ch, s\u1edbm t\u1ed1i s\u1ed1ng b\u1eb1ng ngh\u1ec1 tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp. B\u1ea5y nay h\u1ec5 c\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em \u0111\u1ebfn quan, ch\u1eb3ng qua l\u1ea1i theo lu\u1eadt, \u0111\u00e1nh \u0111\u00f2n qu\u1edf tr\u00e1ch r\u1ed3i tha. Ch\u00fang l\u1ea1i cho l\u00e0 \u0111\u1eafc s\u00e1ch, th\u00f9 h\u1eb1n \u0111\u1ebfn nh\u00e0 m\u1ea5t c\u1ee7a, n\u00e9m g\u1ea1ch \u0111\u1ed1t nh\u00e0, kh\u00f4ng g\u00ec kh\u00f4ng l\u00e0m ; khi\u1ebfn cho ng\u01b0\u1eddi ta th\u00e0 ch\u1ecbu m\u1ea5t c\u1ee7a ch\u1ee9 kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i b\u1eaft ch\u00fang n\u1eefa. Tr\u1ed9m c\u1eafp nhi\u1ec1u, v\u1ecb t\u1ea5t kh\u00f4ng v\u00ec c\u1edb \u0111\u00f3. V\u1eady xin ph\u00e0m nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u00e0o t\u01b0\u1eddng kho\u00e9t ng\u1ea1ch, \u0103n tr\u1ed9m \u0103n c\u01b0\u1edbp, m\u1ed9t khi b\u1eaft gi\u1ea3i, h\u1ec5 c\u00f3 th\u1ef1c tr\u1ea1ng, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 l\u00e0 m\u1edbi ph\u1ea1m hay t\u00e1i ph\u1ea1m, \u0111\u1ec1u cho th\u00edch ch\u1eef, x\u00edch l\u1ea1i ; giao cho c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1 qu\u1ea3n th\u00fac, b\u1eaft l\u00e0m kh\u1ed5 sai ; \u0111\u1ee7 h\u1ea1n 3 n\u0103m, giao v\u1ec1 d\u00e2n ghi v\u00e0o s\u1ed5. L\u00e0m v\u1eady \u0111\u1ec3 k\u1ebb ch\u01a1i b\u1eddi l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng bi\u1ebft r\u0103n s\u1ee3, ng\u00f5 h\u1ea7u tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp m\u1edbi im b\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cKinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n n\u00eau ra nh\u1eefng c\u00e1i t\u1ec7 h\u1ea1i ch\u1ee9a ch\u1ea5t v\u1ec1 vi\u1ec7c qu\u00e2n d\u00e2n \u1edf Nam K\u1ef3, b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111\u1eb7t ra nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u l\u1ec7nh nghi\u00eam kh\u1eafc \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea5m. C\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 thi\u1ebft th\u1ef1c v\u00e0 tr\u00fang b\u1ec7nh. Nh\u01b0ng ta xem ra : d\u00e2n ta t\u1ef1 c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng tri, thay \u0111\u1ed5i phong t\u1ee5c th\u00ec ph\u1ea3i d\u1ea7n d\u1ea7n. Phen n\u00e0y tuy\u1ec3n l\u00ednh \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c m\u1edbi m\u1ebb \u0111\u1ea7u ti\u00ean. Th\u1ebf m\u00e0, sau khi hi\u1ec3u d\u1ee5 ch\u1ec9 th\u1ecb, d\u00e2n ta li\u1ec1n hi\u1ec3u r\u00f5 l\u1ebd ph\u1ea3i, s\u1ed1t s\u1eafng vi\u1ec7c c\u00f4ng, m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u \u0111\u00e2u ra \u0111\u00f3. Ch\u00ednh tr\u1ecb \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u01a1 \u0111\u1ed5i m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady x\u1eed b\u1eb1ng oai h\u00ecnh sao b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e3y trau gi\u1ed3i d\u1ea1y d\u1ed7, g\u1ea5p r\u00fat l\u00e0m nhanh \u0111\u1ec3 ch\u00f3ng c\u00f4ng sao b\u1eb1ng thong th\u1ea3 \u0111\u1ee3i cho d\u00e2n t\u1ef1 c\u1ea3m ho\u00e1 c\u00f3 h\u01a1n kh\u00f4ng ? Nay chu\u1ea9n cho : tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y truy\u1ec1n d\u1ee5 c\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n s\u00e1u t\u1ec9nh, s\u1ee9c r\u00f5 cho c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, t\u1ed5ng, l\u00fd, qu\u1ea3n su\u1ea5t v\u00e0 qu\u00e2n d\u00e2n m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n n\u00ean m\u1edf r\u1ed9ng l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng h\u01a1n l\u00ean. Nay s\u1ed5 l\u00ednh \u0111\u00e3 xong, \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh. \u1edf trong d\u00e2n gian, n\u00ean l\u1ef1a ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o ng\u1ea1ch l\u00ednh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea7n c\u00f9ng. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m binh l\u00ednh, n\u00ean y\u00ean t\u00e2m \u1edf h\u00e0ng ng\u0169, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed1n tr\u00e1nh, thay th\u1ebf. C\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n n\u00ean ki\u1ec3m so\u00e1t k\u1ef9 c\u00e0ng, ch\u1edb \u0111\u1ec3 k\u1ebb gian \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 l\u00f2ng d\u1ed1i tr\u00e1 che gi\u1ea5u. L\u00e3nh binh, qu\u1ea3n v\u1ec7 th\u1eddi th\u01b0\u1eddng v\u1ed7 v\u1ec1, th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, ch\u1edb \u0111\u1ec3 b\u1ecdn \u0111\u1ea7u m\u1ee5c h\u00e0 kh\u1eafc b\u1ea1o ng\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u00e2n d\u00e2n ; l\u00fac b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng th\u00ec th\u01b0\u1eddng b\u1eaft thao di\u1ec5n luy\u1ec7n t\u1eadp, kh\u00f4ng n\u00ean sai khi\u1ebfn m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c ri\u00eang cho m\u00ecnh ; \u0111\u1ebfn k\u1ef3 chia ban, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c th\u1ea3 cho l\u00ednh v\u1ec1, kh\u00f4ng n\u00ean c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p gi\u1eef l\u1ea1i m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i n\u1eefa, \u0111i\u1ec1n gi\u1edbi \u0111\u00e3 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh, m\u00e0 \u0111\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f2n nhi\u1ec1u. C\u0169ng n\u00ean ch\u0103m ch\u1ec9 khuy\u1ebfn n\u00f4ng, \u0111\u1ec3 gieo c\u1ea5y k\u1ecbp th\u1eddi, khai kh\u1ea9n ng\u00e0y r\u1ed9ng, mong sao l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Th\u1eed xem trong n\u0103m, l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u0103m ch\u1ec9 hay tr\u1ec5 n\u1ea3i ra sao, chu\u1ea9n cho c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, li\u1ec1n c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o c\u00e1i s\u1ed1 ph\u1ea7n l\u00ednh trong h\u1ea1t \u0111\u1ee7 hay thi\u1ebfu, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t khai kh\u1ea9n hay b\u1ecf hoang c\u00f9ng v\u1edbi h\u1ecd t\u00ean quan ch\u1ee9c hay c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, t\u1ed5ng l\u00fd, qu\u1ea3n su\u1ea5t li\u1ec7t k\u00ea t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 b\u1eb1ng c\u1ee9 v\u00e0o \u0111\u00f3, ph\u00e2n bi\u1ec7t k\u1ebb x\u1ea5u ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 th\u01b0\u1edfng, ph\u1ea1t, \u0111\u1ec3 khuy\u00ean, r\u0103n. N\u1ebfu trong n\u0103m, ng\u1ea1ch l\u00ednh thi\u1ebfu nhi\u1ec1u, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u1ecf hoang nhi\u1ec1u, th\u1ebf l\u00e0 \u0111\u00e3 gi\u00e1o ho\u00e1 m\u00e0 v\u1eabn c\u1ed1 vi ph\u1ea1m th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng ra oai b\u1eb1ng h\u00ecnh ph\u1ea1t. Sang n\u0103m, s\u1ebd chi\u1ebfu theo nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kho\u1ea3n do Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111\u00e3 ngh\u0129 m\u00e0 xu\u1ed1ng Ch\u1ec9 thi h\u00e0nh, th\u00ec k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i quy\u1ebft ph\u1ea3i tr\u1eebng tr\u1ecb, \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u00f2n khoan gi\u1ea3m ch\u00fat n\u00e0o n\u1eefa. C\u00f2n v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, cho thi h\u00e0nh nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 b\u00e0n\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ng\u1ea1ch binh \u1edf 2 t\u1ec9nh An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean ; L\u00e3nh \u0111\u1ed1c Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 b\u00e0n xin 5 \u0111inh tuy\u1ec3n 1 l\u00e0m l\u00ednh. Tr\u1eabm cho l\u1eddi t\u00e2u \u0111\u00f3 l\u00e0 h\u1ee3p l\u00fd, n\u00ean \u0111\u00e3 chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n m\u00e0 thi h\u00e0nh. V\u1ea3, c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 b\u1ea5y l\u00e2u quen th\u00f3i l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, m\u1ed9t phen s\u1eeda sang, th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u00f3, th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecdn Gi\u1ea3ng bi\u1ebft gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng b\u1eb1ng, l\u00e0m s\u00e1t th\u1ef1c t\u1ebf, m\u1ecdi vi\u1ec7c s\u1edbm \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u ra \u0111\u1ea5y. Nay 4 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo \u0111\u00f3, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u1ea1i tuy\u1ec3n, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u do b\u1ecdn Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean x\u01b0\u1edbng ra l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y \u0111\u1ec3 kh\u01a1i g\u1ee3i tr\u01b0\u1edbc, khi\u1ebfn ng\u01b0\u1eddi ta quen m\u1eaft quen tai, tr\u00f4ng nhau b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc. S\u1ef1 c\u01a1 \u0111\u00fang kh\u1edbp, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t th\u00e0nh c\u00f4ng. Nay ngh\u0129 : b\u1ecdn Gi\u1ea3ng bi\u1ebft nh\u00ecn xa ; \u0111\u1ea7u ti\u00ean ki\u1ebfn ngh\u1ecb, h\u1ee3p \u0111\u00fang s\u1ef1 nghi : r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen th\u01b0\u1edfng. V\u1eady chu\u1ea9n cho Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p ; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 d\u1ef1 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1c t\u01b0 m\u1ee5c, ph\u1ee7, huy\u1ec7n c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p. C\u00e1c \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u1edf 4 t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean, Long, T\u01b0\u1eddng cho ch\u00ed b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 bi\u1ec7n s\u1ebd c\u00f3 t\u1edd d\u1ee5 kh\u00e1c, th\u01b0\u1edfng cho gia c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c c\u00f3 t\u1ea7ng b\u1eadc kh\u00e1c nhau\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt r\u1eb1ng : \u201cBi\u00ean thu\u1ef3 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 ch\u1ed7 tr\u1ecdng \u0111\u1ecba. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e2ng m\u1ec7nh c\u00f4ng sai ph\u1ee5 tr\u00e1ch ho\u00e0n to\u00e0n ; Tham t\u00e1n L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean th\u00ec hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c th\u00e0nh. H\u1ecd v\u1ed7 v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00edch \u0111\u00e1ng, khi\u1ebfn nh\u00e2n d\u00e2n \u1edf y\u00ean, ngo\u00e0i bi\u00ean kh\u00f4ng s\u1ef1 lo ng\u1ea1i ; th\u1ef1c kh\u00f4ng ph\u1ee5 v\u1edbi ch\u1ee9c ph\u1eadn \u0111\u00e3 giao ph\u00f3. V\u1eady chu\u1ea9n cho L\u00ea \u0110\u1ea1i C\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u00f9i C\u00f4ng Huy\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh, l\u0129nh 2 huy\u1ec7n T\u00e2n Ninh v\u00e0 Quang Ho\u00e1.<\/p>\n<p>M\u1ed9t d\u1ea3i \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh Quang Ho\u00e1, t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, gi\u00e1p gi\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee7 Tuy L\u1ea1p, T\u1ea7m \u0110\u00f4n, Kha L\u00e2m v\u00e0 B\u00e0 Nam thu\u1ed9c th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ecba th\u1ebf r\u1ea5t l\u00e0 xung y\u1ebfu. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1 v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee7 s\u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh, Quang Phong, Quang Ph\u1ee5c, Quang Uy, Ki\u00ean Uy \u0111\u1ec3 coi gi\u1eef ; c\u00e1c tr\u1ea1i Phi\u00ean, Ch\u00e0m quy ph\u1ee5 k\u1ec3 c\u00f3 h\u00e0ng ng\u00e0n. Nguy\u00ean T\u1ed5ng tr\u1ea5n L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t chi\u1ebfm l\u1ea5y d\u00e2n \u1ea5y l\u00e0m c\u1ee7a ri\u00eang m\u00ecnh, v\u01a1 v\u00e9t s\u1ea3n v\u1eadt nh\u01b0 : s\u1eebng t\u00ea, ng\u00e0 voi v\u00e0 g\u1ed7. Thu\u1ed9c h\u1ea1 h\u1eafn l\u00e0 ngh\u1ecbch ph\u1ea1m L\u00ea V\u0103n Kh\u00f4i nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ee5c kho\u00e9t (v\u1ee5 \u00e1n v\u1ec1 g\u1ed7 l\u00e0 do \u0111\u1ea5y). Quan l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1 \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00fang sai khi\u1ebfn, t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch che \u0111\u1eady, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u1edbi. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd b\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, th\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i, xem th\u1ea5y t\u1eeb c\u1ea7u T\u00e2y Hu\u00ea ngo\u00e0i t\u1ec9nh th\u00e0nh th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn 1 con \u0111\u01b0\u1eddng l\u1edbn ph\u1ee7 Kha L\u00e2m, kho\u1ea3ng gi\u1eefa c\u00f3 \u0111\u1ed3n X\u1ec9 Kh\u00ea (t\u1ee9c l\u00e0 ch\u1ed7 \u1edf c\u1ee7a Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 C\u1ed1 tr\u01b0\u1edbc) \u0111\u1ea5t r\u1ed9ng, ph\u1eb3ng m\u00e0 m\u00e0u m\u1ee1, ng\u01b0\u1eddi Kinh, ng\u01b0\u1eddi Phi\u00ean \u1edf xen nhau, l\u00e0m \u0103n c\u00e0y c\u1ea5y. B\u00ean t\u1ea3 c\u00f3 s\u00f4ng nh\u1ecf \u0103n th\u00f4ng v\u1edbi s\u00f4ng Quang Ho\u00e1 (s\u00f4ng n\u00e0y ph\u00e1t nguy\u00ean t\u1eeb ph\u1ee7 Ba Nam m\u00e0 ch\u1ea3y \u0111\u1ebfn) ; b\u00ean h\u1eefu c\u00f3 con \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, \u0103n th\u00f4ng \u0111\u1ebfn s\u00f4ng \u0110\u1ee5c ((1) H\u00e1n v\u0103n ch\u00e9p l\u00e0 Tr\u1ecdc giang.1) (thu\u1ed9c th\u1ee7 s\u1edf Quang Phong, gi\u00e1p gi\u1edbi h\u1ea1t Bi\u00ean H\u00f2a), h\u00ecnh th\u1ebf kh\u00e1 \u0111\u1eb9p. B\u1ecdn Gi\u1ea3ng b\u00e8n d\u00e2ng s\u1edb xin \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 l\u1ef5 \u1edf \u0111\u00f3, r\u1ed3i tu\u1ef3 \u0111\u1ecba th\u1ebf li\u00ean l\u1ea1c n\u00ean chia \u0111\u1eb7t 2 huy\u1ec7n l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t 1 \u0111\u1ed3n b\u1ea3o \u1edf b\u00ean s\u00f4ng \u0110\u1ee5c \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u1ebf \u1ef7 gi\u1ed1c v\u1edbi th\u00e0nh Quang Ho\u00e1, trong c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m ph\u00ean gi\u1eadu gi\u1eef v\u1eefng cho Gia \u0110\u1ecbnh, ngo\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 t\u0103ng th\u00eam thanh th\u1ebf cho Tr\u1ea5n T\u00e2y. V\u00e0 lu\u00f4n th\u1ec3 h\u1ecd t\u00e2u l\u00ean t\u1ea5t c\u1ea3 t\u00ecnh t\u1ec7 d\u1ed1i tr\u00e1, gi\u1ea5u gi\u1ebfm c\u1ee7a quan l\u1ea1i \u1edf Quang Ho\u00e1.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPh\u1ea1m vi\u00ean ((2) Ph\u1ea1m vi\u00ean : vi\u00ean quan ph\u1ea1m t\u1ed9i.2) L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t, l\u00fac c\u00f2n s\u1ed1ng, m\u1ea1o danh ngh\u0129a, t\u1ef1 cho m\u00ecnh l\u00e0 c\u00f4ng b\u1eb1ng trung tr\u1ef1c \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng x\u00e9t \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c l\u00e0m, \u0111i\u1ec1u g\u00ec c\u0169ng ng\u00f4ng cu\u1ed3ng b\u1ed9i ngh\u1ecbch, d\u1ea7n d\u1ea7n g\u00e2y n\u00ean v\u1ee5 \u00e1n quan tr\u1ecdng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ta \u0111\u00e3 giao cho [\u0111\u00ecnh th\u1ea7n] c\u00f4ng ngh\u1ecb, n\u00eau r\u00f5 t\u1ed9i danh, \u0111\u1ee7 l\u00e0m g\u01b0\u01a1ng r\u0103n ng\u00e0n \u0111\u1eddi cho k\u1ebb ho\u1ea1n quan chuy\u00ean quy\u1ec1n. Nay x\u00e9t l\u1eddi t\u00e2u th\u1ea5y r\u1eb1ng [V\u0103n Duy\u1ec7t] th\u1ef1c c\u00f3 l\u00f2ng tham lam b\u1ec9 \u1ed5i, ngay nh\u01b0 vi\u1ec7c \u1ea9n l\u1eadu d\u00e2n Man \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 l\u1ea1i u\u1ef7 cho h\u1ea1ng t\u00e2m Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0 ngh\u1ecbch Kh\u00f4i, thu v\u00e9t s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ec3 l\u00e0m l\u1ee3i ri\u00eang cho m\u00ecnh ! Ngh\u1ecbch Kh\u00f4i nh\u00e2n \u0111\u00f3 g\u00e2y n\u00ean t\u1ec7 h\u1ea1i, ph\u1ea1m ph\u00e1p, l\u00e0m lo\u1ea1n, n\u00f3i sao cho xi\u1ebft t\u1ed9i n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ! Qu\u1ea3n \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u00e1i b\u1ea5y l\u00e2u n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a c\u1eeda quy\u1ec1n ho\u1ea1n quan, kh\u00e9o l\u00e9o xoay xo\u1ea3, v\u1eady chu\u1ea9n cho l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1t v\u00e3ng th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0m l\u00ednh ; \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, l\u1ea1i d\u1ecbch l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng Phi H\u00e1n, L\u00ea C\u00f4ng Hi, 10 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u1ea9n l\u1eadu, \u0111\u1ec1u ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111\u1ed3n C\u00f4n L\u00f4n l\u00e0m l\u00ednh. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, B\u1ed1 ch\u00ednh T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng bi\u1ebft ki\u1ec3m s\u00e1t, t\u00e2u tr\u00ecnh, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p. Nay \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n X\u1ec9 Kh\u00ea l\u00e0m huy\u1ec7n T\u00e2n Ninh ; \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1 l\u00e0m huy\u1ec7n Quang Ho\u00e1, g\u1ecdi th\u00e0nh Quang Ho\u00e1 l\u00e0 huy\u1ec7n th\u00e0nh. L\u1ea1i \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n T\u00e2n Ninh. Nh\u00e2n c\u00e1i \u0111\u1ed3n b\u1ea3o c\u0169, ch\u1eefa cao r\u1ed9ng th\u00eam, \u0111\u1ec3 l\u00e0m th\u00e0nh ph\u1ee7 th\u00e0nh. \u0110\u1ed5i s\u00f4ng \u0110\u1ee5c l\u00e0 s\u00f4ng Thanh L\u01b0u, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n, b\u1ea3o Thanh L\u01b0u, cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o huy\u1ec7n T\u00e2n Ninh\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng t\u00e2u xin tr\u00edch c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n, chia cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o c\u00e1c t\u1ed5ng, c\u00e1c huy\u1ec7n, tuy\u1ec3n l\u00ednh Phi\u00ean, \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thu\u1ebf v\u00e0 m\u1ecdi c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m. Vua \u0111\u1ec1u chu\u1ea9n y. (L\u1ea5y 25 x\u00e3 d\u00e2n Phi\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi 6 x\u00e3, th\u00f4n d\u00e2n Kinh \u1edf 2 huy\u1ec7n Thu\u1eadn An, B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfp c\u1eadn huy\u1ec7n T\u00e2n Ninh, chia l\u00e0m 2 t\u1ed5ng cho l\u1ec7 thu\u1ed9c huy\u1ec7n T\u00e2n Ninh. L\u1ea5y 30 x\u00e3 d\u00e2n Phi\u00ean c\u00f9ng v\u1edbi 8 th\u00f4n d\u00e2n Kinh \u1edf huy\u1ec7n Thu\u1eadn An, gi\u00e1p g\u1ea7n \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1, chia l\u00e0m 2 t\u1ed5ng, cho l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o huy\u1ec7n Quang Ho\u00e1. T\u1ed5ng \u0111\u1eb7t 1 cai t\u1ed5ng, ch\u1ecdn d\u00e2n Kinh ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o m\u1eabn c\u00e1n cho l\u00e0m. Hi\u1ec7n s\u1ed1 d\u00e2n Phi\u00ean l\u00e0 1.224 ng\u01b0\u1eddi, g\u1ed9p v\u1edbi 15 ng\u01b0\u1eddi trong \u0111\u1ed9i Gia ho\u00e1, nguy\u00ean qu\u00e1n d\u00e2n Phi\u00ean thu\u1ed9c trong t\u1ec9nh h\u1ea1t, c\u1ee9 5 \u0111inh tuy\u1ec3n 1 l\u00e0m l\u00ednh, g\u1ed3m h\u01a1n 400 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 4 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam, T\u1ee9 c\u01a1 Gia ho\u00e1. \u0110\u1ed9i, \u0111\u1eb7t 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 4 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 ngo\u1ea1i u\u1ef7 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, 3 \u0111\u1ed9i l\u1ec7 thu\u1ed9c ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh, 1 \u0111\u1ed9i l\u1ec7 thu\u1ed9c huy\u1ec7n Quang Ho\u00e1. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u00eam l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh 2 \u0111\u1ed9i, \u1edf huy\u1ec7n Quang Ho\u00e1 1 \u0111\u1ed9i. C\u00f2n 7 ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u1ed9i Gia ho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc, qu\u00e1n thu\u1ed9c Tr\u1ea5n T\u00e2y, giao cho th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y cai qu\u1ea3n. C\u00f2n 19 ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh thu\u1ed9c \u0111\u1ed9i thuy\u1ec1n Tam \u1edf \u0111\u1ea1o Quang Ho\u00e1, c\u00f9ng v\u1edbi 6 l\u00ednh th\u1ee7 s\u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh, 14 l\u00ednh th\u1ee7 s\u1edf Quang Phong, 17 l\u00ednh th\u1ee7 s\u1edf Quang Ph\u1ee5c, 7 l\u00ednh th\u1ee7 s\u1edf Quang Uy, 7 l\u00ednh th\u1ee7 s\u1edf Ki\u00ean Uy, c\u1ed9ng 70 ng\u01b0\u1eddi, d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i l\u00ednh thu\u1ed9c l\u1ec7, 1 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c T\u00e2y Ninh, 1 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c Quang Ho\u00e1, r\u00fat b\u1edbt c\u00e1c th\u1ee7 s\u1edf Thu\u1eadn Th\u00e0nh, Quang Phong, Quang Ph\u1ee5c, Quang Uy v\u00e0 Ki\u00ean Uy. M\u1ed7i ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t 1 l\u1ea1i m\u1ee5c, 4 th\u00f4ng l\u1ea1i. V\u1ec1 thu\u1ebf kho\u00e1 d\u00e2n Phi\u00ean, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb sang n\u0103m, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m n\u1ed9p ti\u1ec1n thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u1ea7u l\u00f5i l\u00e0 1 quan 4 ti\u1ec1n, cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng d\u1ea7u r\u00e1i 10 c\u00e2n, nh\u1ef1a tr\u00e1m 8 c\u00e2n. C\u00f2n d\u00e2n Kinh, ti\u1ec1n ho\u1eb7c th\u00f3c t\u00f4 thu\u1ebf th\u00ec n\u1ed9p \u1edf kho c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c chi c\u1ea5p. Ph\u1ee7 th\u00e0nh T\u00e2y Ninh, th\u00f4ng th\u1ee7y r\u1ed9ng 32 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n th\u00e0nh d\u00e0y 1 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 7 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, c\u00f3 3 c\u1eeda. \u0110\u1ed3n b\u1ea3o Thanh L\u01b0u, th\u00f4ng th\u1ee7y r\u1ed9ng 15 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n d\u00e0y 8 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, cao 5 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, c\u00f3 2 c\u1eeda).<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Gia \u0110\u1ecbnh Ho\u00e0ng V\u0103n Minh c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Cho : \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0110inh Do\u00e3n Trung \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 \u00e1n s\u00e1t Gia \u0110\u1ecbnh, th\u1ef1 Tr\u1ea5n T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng Tr\u1eeb \u0111\u1ea1o l\u00e0 Do\u00e3n V\u0103n Xu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 th\u1ee5 \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 T\u00e0o Quang L\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u th\u1ef1 Tr\u1ea5n T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng Tr\u1eeb \u0111\u1ea1o. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, gi\u1eb7c Kh\u00f4i g\u00e2y bi\u1ebfn, c\u00f3 t\u00ean ngu\u1ef5 th\u1ed1ng \u0111\u1ed3n Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0, \u0111\u1ed1i v\u1edbi nguy\u00ean \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Gia khi b\u1ecb gi\u1eb7c b\u1eaft, m\u1eafng gi\u1eb7c, kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t, b\u1ecb Kh\u00f4i sai \u0111em voi gi\u00e0y cho ch\u1ebft, Th\u01b0 l\u1ea1i ch\u1eb7t \u0111\u1ea7u Gia \u0111em b\u00eau. V\u1ec1 sau, con Th\u01b0 l\u00e0 L\u00ea, b\u1ecb m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o l\u00e0 n\u00f2i gi\u1ed1ng gi\u1eb7c v\u00e0 thu\u1eadt l\u1ea1i vi\u1ec7c c\u0169. Ho\u00e0ng V\u0103n Minh \u1edf c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng, b\u1ea3o [ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o \u1ea5y] r\u1eb1ng : \u201cT\u00f4n Th\u1ea5t Gia kh\u00f4ng ph\u1ea3i th\u00e2n thu\u1ed9c c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i, Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0 kh\u00f4ng c\u00f3 hi\u1ec1m th\u00f9 v\u1edbi ng\u01b0\u01a1i, vi\u1ec7c g\u00ec m\u00e0 mang l\u00f2ng c\u0103m gi\u1eadn, g\u00e2y ra ki\u1ec7n c\u00e1o !\u201d. R\u1ed3i Minh giao cho l\u1ea1i vi\u00ean \u1edf t\u1ec9nh tra x\u00e9t, v\u00f9i d\u1eadp vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111i. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, ng\u01b0\u1eddi kia l\u1ea1i t\u1ed1 c\u00e1o v\u1edbi Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9. \u00e1n ngh\u1ecb x\u1eed : Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u00ea, con ph\u1ea1m nh\u00e2n ph\u1ea3i t\u1ed9i ch\u00e9m ; Minh ph\u1ea3i t\u1ed9i \u0111\u1ed3.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNgu\u1ef5 ph\u1ea1m Nguy\u1ec5n V\u0103n Th\u01b0, t\u1ed9i n\u1eb7ng \u0111\u1ea1i ngh\u1ecbch \u0111\u00e3 b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c, th\u1ebf m\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Minh l\u1ea1i n\u00f3i c\u00e0n b\u1eady, \u0111\u1ec3 \u0111\u00e8 n\u00e9n b\u00e1c b\u1ebb ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o, m\u01b0u toan che \u0111\u1eady cho t\u00ean ph\u1ea3n ngh\u1ecbch. V\u1ea3, T\u00f4n Th\u1ea5t Gia m\u1eafng gi\u1eb7c cho \u0111\u1ebfn ch\u1ebft, kh\u00ed ti\u1ebft trung li\u1ec7t \u1ea5y, ai nghe m\u00e0 ch\u1eb3ng ca ng\u1ee3i, k\u00ednh tr\u1ecdng, m\u00e0 c\u0103m gi\u1eadn l\u0169 ngh\u1ecbch t\u1eb7c hung t\u00e0n ? Ho\u00e0ng V\u0103n Minh, ph\u1eadn l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i, \u0111\u1ed1i v\u1edbi T\u00f4n Th\u1ea5t Gia, c\u00f3 t\u00ecnh ngh\u0129a l\u00e0 \u0111\u1ed3ng li\u00eau ((1) \u0110\u1ed3ng li\u00eau : c\u00f9ng b\u1ea1n l\u00e0m quan.1), v\u1eady m\u00e0 ph\u00e1t ng\u00f4n nh\u01b0 th\u1ebf, \u0111\u1ec3 cho l\u1ea1i vi\u00ean \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbp c\u1ed1 t\u00ecnh c\u1edfi g\u1ee1 cho con t\u00ean ngu\u1ef5 ph\u1ea1m, th\u00ec k\u1ebb c\u00f3 t\u00e2m \u0111\u1ecba \u1ea5y th\u1eadt kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 l\u00e0 lo\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi n\u1eefa. \u0110\u00e1ng l\u1ebd n\u00ean ch\u00e9m \u0111\u1ec3 r\u0103n k\u1ebb sau, nh\u01b0ng ngh\u0129 ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n thu\u1ed9c k\u1ebb ph\u1ea1m \u0111\u00e3 b\u1ecb \u00e1n, ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ecf s\u00e1ng th\u00ec chu\u1ea9n cho : Ho\u00e0ng V\u0103n Minh ph\u1ea3i ph\u00e1t v\u00e3ng \u0111i th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y sung qu\u00e2n, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi s\u01a1 su\u1ea5t trong vi\u1ec7c ki\u1ec3m s\u00e1t l\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng v\u00e0 nguy\u00ean Tu\u1ea7n ph\u1ee7 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa, \u0111\u1ec1u gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p\u201d.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf thuy\u1ec1n \u0111i s\u00f4ng \u1edf s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3. Tr\u01b0\u1edbc kia vua sai Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 \u0111em vi\u1ec7c nguy\u00ean th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh An Giang l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Ph\u01b0\u1edbc C\u01b0\u01a1ng xin \u0111\u00e1nh thu\u1ebf c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111i s\u00f4ng nh\u00e2n ti\u1ec7n h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng c\u00f9ng c\u00e1c t\u1ec9nh b\u00e0n x\u00e9t. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, l\u1eddi b\u00e0n d\u00e2ng l\u00ean, h\u1ecd n\u00f3i : \u201c\u0110\u01b0\u1eddng s\u00f4ng \u1edf Nam K\u1ef3 nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ea5n s\u1edf \u1edf c\u00e1c s\u00f4ng Quang Ho\u00e1, L\u1eadt Giang, Ph\u00fa M\u1ef9, T\u00e2y Giang thu\u1ed9c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; \u0110\u1ecbnh Quan, B\u00ecnh L\u1ee3i, An L\u1ee3i, Ph\u01b0\u1edbc Thu\u1eadn v\u00e0 c\u00e1c th\u1ee7 s\u1edf \u1edf s\u00f4ng Ph\u01b0\u1edbc Ch\u00e2u, s\u00f4ng Ph\u01b0\u1edbc L\u1ec5 [thu\u1ed9c Bi\u00ean H\u00f2a], s\u00f4ng Long H\u1ed3 thu\u1ed9c V\u0129nh Long ; H\u00f9ng Ng\u1ef1, Tuy\u00ean U\u00fd v\u00e0 s\u00f4ng Ph\u00fa Kh\u01b0\u01a1ng thu\u1ed9c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; Ch\u00e2u Giang, T\u00e2n Ch\u00e2u, An L\u1ea1c, Tr\u1ea5n Di v\u00e0 \u0110\u00f4ng Xuy\u00ean thu\u1ed9c An Giang, th\u1ee7 s\u1edf Giang Th\u00e0nh H\u00e0 Ti\u00ean ; ho\u1eb7c tr\u00ean th\u00f4ng t\u1eeb \u0111\u1ea7u ngu\u1ed3n, ho\u1eb7c \u1edf ng\u00e3 ba s\u00f4ng, \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng thuy\u1ec1n b\u00e8 t\u1ea5t ph\u1ea3i qua l\u1ea1i. N\u0103m s\u1edf l\u00e0 Quang Ho\u00e1, \u0110\u1ecbnh Quang, B\u00ecnh L\u1ee3i, An L\u1ee3i v\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc Thu\u1eadn, \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1edf thu\u1ebf quan ; c\u00f2n th\u00ec ph\u00e0m c\u00f3 t\u1ea5n s\u1edf \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u1ec1 t\u1ea5n vi\u00ean coi qu\u1ea3n ; n\u1ebfu ch\u01b0a c\u00f3 t\u1ea5n vi\u00ean th\u00ec m\u1ed7i n\u01a1i \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t 1 tu\u1ea7n t\u1ea5n, ph\u00e1i nh\u00e2n vi\u00ean \u0111\u1ebfn ph\u00f2ng th\u1ee7. H\u1ec5 thuy\u1ec1n bu\u00f4n ch\u1edf h\u00e0ng ho\u00e1 \u0111i quan t\u1ea5n ph\u1eadn, nh\u1eefng thuy\u1ec1n b\u1ec1 ngang t\u1eeb 4 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean, l\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t, \u0111\u00e1nh thu\u1ebf 1 quan 5 ti\u1ec1n ; t\u1eeb 5 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean th\u00ec 3 quan ; t\u1eeb 6 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean th\u00ec 5 quan (n\u1ebfu thuy\u1ec1n Bi\u00ean H\u00f2a \u0111i An Giang bu\u00f4n b\u00e1n ph\u1ea3i qua d\u0103m ba t\u1ea5n s\u1edf, ch\u1ec9 ph\u1ea3i n\u1ed9p thu\u1ebf \u1edf t\u1ea5n s\u1edf \u0111\u1ea7u, c\u00f2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i n\u1ed9p n\u1eefa. C\u00e1c ch\u1ed7 kh\u00e1c c\u0169ng suy theo l\u1ec7 n\u00e0y). Trong m\u1ed9t n\u0103m, thuy\u1ec1n n\u00e0o \u0111i \u0111\u1ebfn 2, 3 l\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean, c\u0169ng c\u1ee9 t\u00ednh t\u1eebng l\u1ea7n m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf ; duy ch\u1edf th\u00f3c, g\u1ea1o v\u00e0 khi qua l\u1ea1i th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 \u0111em nh\u1eefng v\u1eadt c\u1ea7n d\u00f9ng l\u1eb7t v\u1eb7t, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n thu\u1ebf\u201d ! Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y. Chu\u1ea9n cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh t\u1eeb ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 9 n\u0103m nay.<\/p>\n<p>C\u00e1c t\u1ec9nh : V\u0129nh Long, Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u1ea1i xin \u0111\u1eb7t th\u00eam tu\u1ea7n t\u1ea5n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf theo l\u1ec7. Vua \u0111\u1ec1u y cho.(4 s\u1edf \u1edf c\u00e1c giang ph\u1eadn T\u00e2n H\u1ed9i, B\u1ea3o Th\u1ecbnh, Thi\u1ec7n M\u1ef9 v\u00e0 H\u00e0m Long thu\u1ed9c V\u0129nh Long. 1 s\u1edf \u1edf ng\u00e3 ba B\u00ecnh Thuy\u00ean thu\u1ed9c Gia \u0110\u1ecbnh. 1 s\u1edf \u1edf s\u00f4ng \u0110i\u1ec1u Ho\u00e0 thu\u1ed9c \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng). Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i sai ch\u1ebf cho m\u1ed7i s\u1edf tu\u1ea7n ty 1 con d\u1ea5u \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng g\u1ed7.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh cho th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y v\u00e0 t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean : n\u1ebfu b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec, th\u00ec 1 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n t\u00e2u ; g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u1ee9 theo \u0111\u1ecbnh k\u1ef3, d\u00e2ng t\u1eadp t\u1ea5u, ch\u1ec9 k\u1ec3 qua v\u00e0i l\u1eddi l\u00e0 trong h\u1ea1t v\u00f4 s\u1ef1 m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u01b0ng h\u1ea1t \u1ea5y l\u00e0 b\u1edd c\u00f5i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, xa c\u00e1ch h\u00e0ng v\u00e0i ng\u00e0n d\u1eb7m, th\u1ebf m\u00e0 t\u00e2u b\u00e1o to\u00e0n l\u00e0 v\u00f4 s\u1ef1 c\u1ea3, th\u00ec c\u00f3 \u00edch g\u00ec ! V\u1ea3 l\u1ea1i, Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 n\u01a1i bi\u00ean thu\u1ef3 tr\u1ecdng \u0111\u1ecba, hi\u1ec7n nay phong t\u1ee5c b\u1ea3n th\u1ed5, t\u00e2m t\u00ecnh nh\u00e2n d\u00e2n, s\u1ea3n v\u1eadt \u0111\u1ed3ng ru\u1ed9ng, ng\u00e0y c\u00f3 m\u1edf mang c\u01b0 t\u1ee5 th\u00eam kh\u00f4ng ; l\u00ednh Kinh, l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u0111\u00e3 t\u1eadp luy\u1ec7n th\u00e0nh thu\u1ed9c ch\u01b0a ; l\u00ednh Phi\u00ean m\u1edbi l\u1ec7 thu\u1ed9c h\u00e0ng ng\u0169 \u0111\u00e3 t\u1eadp bi\u1ebft k\u1ef7 lu\u1eadt ch\u01b0a. \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn bi\u00ean ph\u00f2ng. H\u00e0 Ti\u00ean c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u xung y\u1ebfu, d\u00e2n Man \u1edf xen l\u1eabn, \u0111\u00e3 d\u1ea7n th\u1ea5m theo phong t\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi Kinh, m\u1ed9t lo\u1ea1t y\u00ean t\u0129nh c\u1ea3 ch\u01b0a. Cho c\u00e1c th\u00e0nh th\u1ea7n v\u00e0 t\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111\u1ebfn k\u1ef3 t\u00e2u b\u00e1o, c\u1ee9 th\u1ef1c tr\u00ecnh b\u00e0y k\u00e8m theo, \u0111\u1ec3 ta bi\u1ebft r\u00f5 t\u00ecnh h\u00ecnh ngo\u00e0i bi\u00ean\u201d.<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh th\u1ec3 l\u1ec7 B\u1eafc K\u1ef3 t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean xu\u1ed1ng. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c ph\u00f2ng ng\u1eeba n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3, ta ng\u00e0y \u0111\u00eam \u0111\u1ec3 t\u00e2m, ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3 ch\u00fat xao nh\u00e3ng ; nh\u00e2n ngh\u0129 : th\u1ebf n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng Nh\u1ecb, h\u1eb1ng n\u0103m, t\u1eeb h\u1ea1 \u0111\u1ebfn thu, ho\u1eb7c l\u00ean ho\u1eb7c xu\u1ed1ng, th\u1eddi ti\u1ebft kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau. Nay \u0111\u00e3 qu\u00e1 k\u1ef3 ti\u1ebft b\u1ea1ch l\u1ed9((1) B\u1ea1ch l\u1ed9 : m\u1ed9t trong 24 th\u1eddi ti\u1ebft, v\u00e0o kho\u1ea3ng m\u1ed3ng 8, m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng 9 h\u1eb1ng n\u0103m.1) r\u1ed3i, ra l\u1ec7nh cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam c\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i, b\u00e1o tr\u01b0\u1edbc 1 l\u1ea7n ; c\u00f2n t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, c\u1ee9 15 h\u00f4m, ho\u1eb7c 20 h\u00f4m, g\u1eb7p c\u00f3 t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 gi\u00e1 g\u1ea1o ho\u1eb7c c\u00f3 s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u, c\u0169ng cho n\u00f3i k\u00e8m v\u1ec1 m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng l\u00ean hay xu\u1ed1ng, ho\u1eb7c l\u00e0m t\u1edd phi\u1ebfn ph\u1ee5 v\u00e0o t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ebfn ti\u1ebft h\u00e0n l\u1ed9((2) H\u00e0n l\u1ed9 : m\u1ed9t trong 24 th\u1eddi ti\u1ebft, v\u00e0o kho\u1ea3ng m\u1ed3ng 8, m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng 10 h\u1eb1ng n\u0103m.2) th\u00ec th\u00f4i. R\u1ed3i t\u1edbi ti\u1ebft s\u01b0\u01a1ng gi\u00e1ng((3) S\u01b0\u01a1ng gi\u00e1ng : m\u1ed9t trong 24 th\u1eddi ti\u1ebft, v\u00e0o kho\u1ea3ng 23, 24 th\u00e1ng 10 h\u1eb1ng n\u0103m.3) l\u1ea1i theo l\u1ec7, t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng \u0111\u00e3 y\u00ean. Sang n\u0103m tr\u1edf \u0111i, t\u1eeb ti\u1ebft ti\u1ec3u m\u00e3n((4) Ti\u1ec3u m\u00e3n : m\u1ed9t trong 24 th\u1eddi ti\u1ebft, v\u00e0o kho\u1ea3ng 21, 22 th\u00e1ng 5 h\u1eb1ng n\u0103m.4) \u0111\u1ebfn ti\u1ebft h\u00e0n l\u1ed9 c\u0169ng theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n, k\u00ednh \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec7n Th\u1ee5y Kh\u00e1nh v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Minh Th\u00e0nh, ki\u1ec3m tra \u0111\u1ed3 th\u1edd b\u1eb1ng v\u00e0ng b\u1ea1c. L\u1ea1i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho B\u1ed1, \u00e1n Thanh Hoa k\u00ednh \u0111\u1ebfn Nguy\u00ean mi\u1ebfu xem x\u00e9t.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i l\u1ea1i gi\u00e1 c\u1ea5p c\u01b0\u1edbc ph\u00ed cho \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n Nam t\u00e0o, B\u1eafc t\u00e0o v\u00e0 c\u00e1c thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch ph\u1ea3i ch\u1edf. (Thuy\u1ec1n Nam t\u00e0o ch\u1edf t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam \u0111\u1ebfn Kinh : m\u1ed7i 100 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, c\u1ea5p cho 1 quan ti\u1ec1n ; t\u1eeb Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i : 1 quan 7 ti\u1ec1n ; t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh : 2 quan 4 ti\u1ec1n ; t\u1eeb Ph\u00fa Y\u00ean : 3 quan 1 ti\u1ec1n ; t\u1eeb Kh\u00e1nh Ho\u00e0 : 3 quan 8 ti\u1ec1n ; t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn : 4 quan 5 ti\u1ec1n ; t\u1eeb s\u00e1u t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 : 5 quan 2 ti\u1ec1n. Thuy\u1ec1n B\u1eafc t\u00e0o ch\u1edf t\u1eeb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ebfn Kinh : m\u1ed7i 100 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, c\u1ea5p cho 3 quan ti\u1ec1n ; t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh : 5 quan 1 ti\u1ec1n ; t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh \u2013 Ngh\u1ec7 An : 7 quan 2 ti\u1ec1n ; t\u1eeb Thanh Hoa : 9 quan 3 ti\u1ec1n ; c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Ninh B\u00ecnh tr\u1edf ra B\u1eafc : 11 quan 4 ti\u1ec1n. C\u00e1c thuy\u1ec1n mi\u1ec5n d\u1ecbch v\u00e0 \u0111\u1ea1i d\u1ecbch ph\u1ea3i chuy\u00ean ch\u1edf th\u00ec gi\u00e1 c\u01b0\u1edbc ph\u00ed nh\u01b0 l\u1ec7 Nam t\u00e0o, r\u1ed3i chi\u1ebfu s\u1ed1, kh\u1ea5u tr\u1eeb v\u1ec1 ng\u1ea1ch thu\u1ebf, thi\u1ebfu th\u00ec truy \u0111\u00f2i, th\u1eeba th\u00ec tr\u1ea3 cho. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i thuy\u1ec1n v\u00e0 th\u1ee7y th\u1ee7 ph\u1ea3i thu\u00ea m\u01b0\u1edbn, n\u1ebfu ch\u1edf \u0111i qua 1 t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn 4 t\u1ec9nh, theo l\u1ec7, ch\u1edf g\u1ea1o t\u1eeb 450 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn 850 ph\u01b0\u01a1ng th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n 6 quan, g\u1ea1o 6 ph\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb 1000 \u0111\u1ebfn 1600 ph\u01b0\u01a1ng, th\u00ec ti\u1ec1n 7 quan, g\u1ea1o 7 ph\u01b0\u01a1ng ; t\u1eeb 1800 ph\u01b0\u01a1ng tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec ti\u1ec1n 8 quan, g\u1ea1o 8 ph\u01b0\u01a1ng ; ch\u1edf qua 5 t\u1ec9nh tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec chi\u1ebfu t\u1eebng h\u1ea1ng, tr\u1ea3 th\u00eam ti\u1ec1n 3 quan, g\u1ea1o 3 ph\u01b0\u01a1ng).<\/p>\n<p>L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : thuy\u1ec1n Nam t\u00e0o, n\u0103m n\u00e0o ph\u1ea3i ch\u1edf m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ch\u1edf, v\u00e0 thuy\u1ec1n B\u1eafc t\u00e0o, n\u0103m n\u00e0o n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ch\u1edf, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u0111o x\u00e0 ngang c\u1ee7a thuy\u1ec1n \u0111\u1ea1i d\u1ecbch m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung m\u1eadt t\u00e2u : \u201cM\u1ed9t d\u1ea3i S\u01a1n \u00e2m, n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf, xa x\u00f4i, quan qu\u00e2n \u0111i l\u1ea1i v\u1ea5t v\u1ea3, kh\u00f3 nh\u1ecdc, n\u00ean c\u00e1c t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n l\u00e0 b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i, nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00e9o d\u00e0i h\u01a1i t\u00e0n. Nay hai huy\u1ec7n An Ho\u00e1 v\u00e0 L\u1ea1c Th\u1ed5 \u0111\u00e3 chia \u0111\u1eb7t l\u01b0u quan, xin th\u00e2n \u0111i ph\u1ee7 th\u00e0nh Thi\u00ean Quan, kinh l\u00ed m\u1ed9t phen, nh\u00e2n \u0111\u00f3 t\u1eadp h\u1ee3p c\u00e1c th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c, m\u1edf b\u1ea3o con \u0111\u01b0\u1eddng ho\u1ea1, Ph\u01b0\u1edbc, sai h\u1ecd ra s\u1ee9c n\u00e3 b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m\u201d. Vua m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cK\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ed1n tr\u00e1nh ch\u01b0a tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u01b0a l\u00e0m xong c\u1ee7a \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ng\u01b0\u01a1i. V\u1ea3 l\u1ea1i, v\u1ec1 c\u01a1 m\u01b0u n\u00e3 b\u1eaft, ta \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u l\u1ea7n d\u1ee5 b\u1ea3o r\u00f5 r\u00e0ng. Ng\u01b0\u01a1i \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y, n\u00ean tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng uy \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ec3 b\u1ecdn th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u00e1i l\u1ebd ph\u1ea3i, tr\u00e1i, \u0111\u1ec1u bi\u1ebft s\u1ee3 oai v\u00e0 m\u1ebfn \u01a1n, \u1eaft h\u1eb3n \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb c\u00f3 t\u1ed9i, th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee7a nh\u00e0 ng\u01b0\u01a1i, ch\u1eb3ng g\u00ec to b\u1eb1ng, ta nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd h\u1eadu th\u01b0\u1edfng\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 c\u0169ng d\u00e2ng t\u1eadp m\u1eadt t\u1ea5u, n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn T\u1ea5t C\u00f4ng h\u00e3y c\u00f2n tr\u1ed1n tr\u00e1nh ch\u01b0a b\u1ecb gi\u1ebft, l\u00e0 v\u00ec b\u1ecdn th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c c\u00f2n \u0111\u1ed3ng t\u00ecnh v\u00e0 ch\u1ee9a ch\u1ea5p. V\u1eady xin cho g\u1ecdi h\u1ecd \u0111\u1ebfn giam l\u1ea1i, tr\u00e1ch c\u1ee9 em v\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a h\u1ecd ph\u1ea3i \u0111i b\u00e1o n\u00e3 b\u1eaft, v\u00e0 ph\u00e1i bi\u1ec1n binh chia \u0111\u01b0\u1eddng ch\u1eb7n b\u1eaft\u201d. Nh\u1eefng l\u1eddi H\u1eefu L\u1ec5 tr\u00ecnh b\u00e0y v\u1ec1 n\u00fai s\u00f4ng hi\u1ec3m, d\u1ec5, \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i \u0111i l\u1ea1i r\u1ea5t l\u00e0 minh b\u1ea1ch. Vua cho r\u1eb1ng h\u1ecd c\u00f3 s\u1edf ki\u1ebfn v\u1eefng v\u00e0ng, xu\u1ed1ng d\u1ee5 ban khen.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n V\u0103n Trung \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Thi\u00ean Quan m\u1eadt t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCha con Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ti\u1ebfp d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed7 \u0111\u00edch x\u00e1c \u1ea9n n\u00e1u c\u1ee7a b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i, nh\u01b0ng nay kh\u00ed lam ch\u01b0\u1edbng \u0111\u01b0\u01a1ng n\u1eb7ng, t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i thu \u0111\u1ea7u \u0111\u00f4ng m\u1edbi n\u00ean ph\u00e1i binh l\u00f9ng b\u1eaft. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 s\u1ee9c sai c\u00e1c th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c, b\u00ed m\u1eadt m\u01b0u t\u00ednh b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m gi\u1ea3i n\u1ed9p quan \u0111\u1ec3 l\u0129nh h\u1eadu th\u01b0\u1edfng\u201d ! Vua y cho.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u0110\u1ee9c d\u00e2ng t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 ng\u1ea1ch thuy\u1ec1n \u1edf t\u1ec9nh c\u00f3 nhi\u1ec1u, xin li\u1ec7u l\u01b0u l\u1ea1i bi\u1ec1n binh Th\u1ee7y v\u1ec7 \u0111\u1ec3 canh gi\u1eef. V\u1ea3 l\u1ea1i, theo l\u1ec7, th\u00e0nh An H\u1ea3i v\u00e0 th\u00e0nh \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i m\u1ed7i th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9a g\u1ea1o 500 ph\u01b0\u01a1ng, ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i 200 ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ecbnh c\u1ee9 2 n\u0103m 1 l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, l\u00e2u ng\u00e0y hao \u0111i, bi\u1ec1n binh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u m\u1eafc lu\u1ef5 ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng ; nay xin cho \u0111\u1ed5i l\u1ea5y th\u00f3c\u201d ! Vua d\u1ee5 sai H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u1ed3 C\u01a1 r\u00fat b\u1edbt v\u1ec1 2 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 100 l\u00ednh m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef 2 th\u00e0nh An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, \u0111\u1ec3 chuy\u00ean coi gi\u1eef x\u01b0\u1edfng thuy\u1ec1n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 \u1edf th\u00e0nh v\u00e0 \u0111\u00e0i chu\u1ea9n cho ch\u1ee9a c\u1ea3 th\u00f3c v\u00e0 g\u1ea1o ; 2 th\u00e0nh An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i m\u1ed7i n\u01a1i ch\u1ee9a 400 h\u1ed9c th\u00f3c, 50 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o. G\u1ea1o ch\u1ee9a th\u00ec 3 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay \u0111\u1ed5i, ph\u00e1t cho bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng v\u00e0 tu\u1ef3 ti\u1ec7n chi cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf g\u1ea7n. N\u1ebfu g\u1eb7p khi ph\u1ea3i chi nhi\u1ec1u, th\u00ec \u0111em s\u1ed1 th\u00f3c \u0111\u00e3 ch\u1ee9a xay gi\u00e3 th\u00e0nh g\u1ea1o \u0111\u1ec3 cho \u0111\u1ee7 d\u00f9ng. Vi\u1ec7c n\u00e0y b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u00e0m t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 10 n\u0103m n\u00e0y.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXXII \u2013 172<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>B\u00ednh Th\u00e2n, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 17 [1836], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 8.<\/p>\n<p>Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed, t\u1eeb Nam K\u1ef3 v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Kinh, v\u00e0o ch\u1ea7u. Vua v\u1eddi l\u00ean \u0111i\u1ec7n, u\u00fd l\u1ea1o h\u1ed3i l\u00e2u, th\u00e2n r\u00f3t r\u01b0\u1ee3u ban cho, r\u1ed3i xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111i v\u00e0o Nam K\u1ef3 \u0111o \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, bi\u1ebft gi\u1eef c\u00f4ng b\u1eb1ng ngay th\u1eb3ng, v\u00f4 t\u01b0, ho\u00e0n th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng vi\u1ec7c, kh\u00f4ng l\u00e0m nh\u1ee5c m\u1ec7nh vua, d\u1eabu kh\u00f4ng so s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf c\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng, m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111ai b\u1edd c\u00f5i, nh\u01b0ng l\u1ea7n \u0111\u1ea7u \u0111i kinh l\u00fd, l\u00e0m cho c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n minh, nh\u00e2n d\u00e2n s\u00e1u t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i \u00edch v\u00e0 vui v\u1ebb. V\u1ea3 l\u1ea1i, x\u1ebfp \u0111\u1eb7t ph\u1ee7 T\u00e2y Ninh, khi\u1ebfn cho d\u00e2n Man \u1ea9n l\u1eadu \u0111\u1ec1u tr\u1edf th\u00e0nh l\u00e0ng, \u1ea5p t\u1ea5t c\u1ea3. Nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng kh\u00e1c g\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 c\u00f4ng m\u1edf mang \u0111\u1ea5t \u0111ai b\u1edd c\u00f5i. Th\u1ef1c r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady th\u01b0\u1edfng cho [Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf] : 1 con c\u00e1 b\u1eb1ng v\u00e0ng, \u0111\u1ec3 ng\u1ee5 \u00fd c\u00e1 n\u01b0\u1edbc duy\u00ean \u01b0a, 1 th\u1ebb b\u00e0i b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng c\u00f3 ch\u1eef \u201cth\u1ecd\u201d b\u1eb1ng b\u00e1t b\u1ea3o, c\u00f3 d\u00e2y \u0111eo x\u00e2u san h\u00f4 r\u1ee7 xu\u1ed1ng, 1 c\u00e1i ch\u00e9n b\u1eb1ng ng\u1ecdc li\u1ec7u b\u1ecbt v\u00e0ng v\u00e0 1 qu\u1ea3 c\u00e2y b\u1eb1ng v\u00e0ng. T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u00f4ng vi\u1ec7c, c\u0169ng \u0111\u00e1ng khen, v\u1eady \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 1 th\u1ebb b\u00e0i b\u1eb1ng ng\u1ecdc tr\u1eafng c\u00f3 ch\u1eef \u201cth\u1ecd\u201d, c\u00f3 d\u00e2y \u0111eo x\u00e2u san h\u00f4 r\u1ee7 xu\u1ed1ng, 1 qu\u1ea3 c\u00e2y b\u1eb1ng v\u00e0ng, 1 c\u00e1i ch\u00e9n c\u00f3 n\u1eafp b\u1eb1ng ng\u1ecdc li\u1ec7u. C\u00f4ng lao Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng c\u0169ng ngang v\u1edbi Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, v\u1eady th\u01b0\u1edfng cho c\u0169ng nh\u01b0 nhau. Ph\u00e1i th\u1ecb v\u1ec7 mang \u0111i ban cho. B\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi do Kinh ph\u00e1i \u0111i gi\u00fap vi\u1ec7c c\u0169ng \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho \u00e1o m\u1eb7c.<\/p>\n<p>Cho : Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u00e0m \u0110\u00f4ng c\u00e1c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 H\u00e0 ; Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf l\u00e0m Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh, sung C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ; T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch l\u00e0m T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i ; Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng, ki\u00eam Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9. L\u1ea1i ngh\u0129 : \u1edf C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n c\u00f3 l\u1ec7 t\u00fac tr\u1ef1c ban \u0111\u00eam, Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c m\u1edbi v\u1ec1, chu\u1ea9n cho mi\u1ec5n t\u00fac tr\u1ef1c n\u1eeda th\u00e1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c ngh\u1ec9 ng\u01a1i.<\/p>\n<p>Cho T\u1ea3 ph\u00f3 \u0111\u00f4 ng\u1ef1 s\u1eed ki\u00eam H\u1eefu tham tri b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Phan B\u00e1 \u0110\u1ea1t sung l\u00e0m C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n. Nguy\u1ec5n Khoa Minh v\u00e0 H\u00e0 [T\u00f4ng] Quy\u1ec1n \u0111\u1ec1u gi\u1ea3i ch\u1ee9c C\u01a1 m\u1eadt, chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1ed9. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n l\u00e0m H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u B\u1ed1 ch\u00ednh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 Kinh ; cho T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Ho\u00e0ng Qu\u00fdnh \u0111\u1ebfn thay. Qu\u00fdnh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ea7n l\u00e0m quan \u1edf ngo\u00e0i, nh\u00e0 ngh\u00e8o, con nh\u1ecf, kh\u00f4ng tr\u00f4ng v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0103n. V\u1eady xin l\u01b0u s\u1ed1 g\u1ea1o l\u01b0\u01a1ng \u1edf nh\u00e0 \u0111\u1ec3 nh\u00e0 l\u0129nh d\u00f9ng\u201d. Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cTh\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n 100 quan, g\u1ea1o 100 ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ec3 cho con c\u00e1i \u0103n. Tr\u1eabm v\u1ed1n bi\u1ebft ng\u01b0\u01a1i ngh\u00e8o, c\u0169ng kh\u00f4ng tr\u1eeb v\u00e0o l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i. T\u00ednh ng\u01b0\u01a1i s\u01a1, t\u00e1o ((1) S\u01a1 su\u1ea5t v\u00e0 n\u00f3ng n\u1ea3y.1). T\u1eeb nay c\u1ea7n n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn cho kh\u1ecfi l\u1ed7i\u201d.<\/p>\n<p>Qu\u00fdnh \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh r\u1ed3i d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cTh\u1ea7n l\u00e0 k\u1ebb b\u1ea5t t\u00e0i, \u0111\u01b0\u1ee3c \u01a1n b\u1ecf c\u00e1c t\u00ec v\u1ebft m\u00e0 l\u1ef1a d\u00f9ng, giao cho tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef b\u1edd c\u00f5i ngo\u00e0i bi\u00ean, kh\u00f4ng nh\u1eefng ban \u01a1n \u0111\u1ebfn b\u1ea3n th\u00e2n k\u1ebb h\u1ea1 th\u1ea7n, m\u00e0 l\u1ea1i \u0111\u1ebfn c\u1ea3 con c\u00e1i th\u1ea7n n\u1eefa. V\u1ea3, l\u1eddi d\u1ea1y b\u1ea3o 2 ch\u1eef \u201cs\u01a1, t\u00e1o\u201d kh\u00f4ng kh\u00e1c th\u1ea7n \u0111ang b\u1ecb t\u00ea b\u1ea1i, ch\u00edch m\u1ea1nh cho m\u1ed9t m\u0169i ch\u00e2m c\u1ee9u. Th\u1ea7n k\u00ednh c\u1ea9n \u0111\u1ecdc l\u1eddi ch\u00e2u ph\u00ea, b\u1ea5t gi\u00e1c nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t h\u1eb3n b\u1ec7nh c\u0103n. \u0110\u00f3, th\u1ef1c nh\u1edd th\u00e1nh qu\u00e2n m\u00e0 l\u00e0 t\u1eeb ph\u1ee5, nghi\u00eam s\u01b0, th\u1ea7n tuy \u1edf xa ngo\u00e0i ngh\u00ecn d\u1eb7m, d\u00e1m ch\u1eb3ng k\u00ednh c\u1ea9n nh\u01b0 g\u1ea7n g\u0169i gang t\u1ea5c. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, k\u00ednh xin tinh t\u1ebf k\u00edn \u0111\u00e1o \u0111\u1ec3 ch\u1eefa b\u1ec7nh s\u01a1 su\u1ea5t, c\u1ea9n th\u1eadn tr\u1ecbnh tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 ch\u1eefa b\u1ec7nh n\u00f3ng n\u1ea3y, ng\u00f5 h\u1ea7u g\u1ecdi l\u00e0 b\u00e1o \u0111\u00e1p c\u00f4ng \u0111\u1ee9c sinh th\u00e0nh trong mu\u00f4n m\u1ed9t\u201d. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cKh\u1ecfi \u0111au r\u1ed3i m\u1edbi nh\u1edb bi\u1ebft \u0111au, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean h\u1eb1ng ng\u00e0y \u0111\u1eebng qu\u00ean, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 400 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch. Chu\u1ea9n cho d\u1ed3n b\u1ed5 l\u00e0m 8 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c v\u1ec7 H\u00e0 T\u0129nh.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c t\u1ec9nh B\u1eafc K\u1ef3 theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, h\u1eb1ng n\u0103m c\u1ee9 nh\u1eefng th\u00e1ng 9, 10, 11, chi\u1ebfu nh\u1eefng bi\u1ec1n binh trong h\u1ea1t \u0111\u01b0\u01a1ng t\u1ea1i ban ho\u1eb7c \u0111i th\u00fa, chi c\u1ea5p cho thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n, b\u1ea5y l\u00e2u ch\u1eafc \u0111\u00e3 th\u00f4ng th\u1ea1o. V\u1eady xin t\u1eeb n\u0103m nay v\u1ec1 sau, t\u1edbi k\u1ef3 thao di\u1ec5n, do qu\u1ea3n vi\u00ean hu\u1ea5n luy\u1ec7n ph\u00e9p b\u1eafn s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 c\u00e1c tr\u1eadn ph\u00e1p, c\u00f2n thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea5p n\u1eefa\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, h\u1ec5 vua \u0111i tu\u1ea7n du trong Kinh k\u1ef3, n\u1ebfu c\u00f3 n\u1ea1o v\u00e9t l\u00f2ng s\u00f4ng, s\u1eeda sang c\u1ea7u c\u1ed1ng, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ee5ng \u0111\u1ebfn c\u1ee7a d\u00e2n v\u00e0 s\u1ee9c d\u00e2n, th\u00ec kh\u00f4ng k\u1ec3 ng\u00e0y th\u00e1ng l\u00e2u hay ch\u00f3ng, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo v\u1eadt li\u1ec7u nhi\u1ec1u hay \u00edt, nh\u00e2n c\u00f4ng nh\u1eb9 hay n\u1eb7ng, do ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean t\u00e2u xin, s\u1ebd theo gi\u00e1 c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh mua v\u00e1n l\u00e0m th\u00e2n thuy\u1ec1n (Qu\u1ea3ng Nam 300 t\u1ea5m, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh 500 t\u1ea5m, d\u00e0i t\u1eeb 15 t\u1ea5c tr\u1edf l\u00ean, b\u1ec1 m\u1eb7t 4, 5 t\u1ea5c tr\u1edf l\u00ean, d\u00e0y tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1 t\u1ea5c). Theo gi\u00e1, tr\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc cho c\u00e1c nghi\u1ec7p h\u1ed9. Vua r\u0103n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00e1ch c\u1ee9 chia g\u00e1n cho d\u00e2n.<\/p>\n<p>Ph\u00e1t 3 \u1ed1ng k\u00ednh thi\u00ean l\u00fd cho th\u1ee7y qu\u00e2n (khi c\u00f3 ph\u00e1i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n v\u00e0 ra tu\u1ea7n ti\u1ec5u ngo\u00e0i kh\u01a1i, th\u00ec \u0111em theo \u0111\u1ec3 nh\u00f2m ng\u1eafm), 3 \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t b\u1eb1ng pha l\u00ea, v\u00e0 ph\u00e1t cho tr\u1ea1m \u1edf Kinh 1 \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 c\u00e1t b\u1eb1ng pha l\u00ea (khi c\u00f3 truy\u1ec1n b\u00e1o vi\u1ec7c c\u00f4ng, th\u00ec \u0111\u1ec3 x\u00e9t nghi\u1ec7m th\u1eddi kh\u1eafc).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ed3n Minh L\u01b0\u01a1ng trong h\u1ea1t (thu\u1ed9c huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng) l\u00e0 ch\u1ed7 r\u1ea5t xung y\u1ebfu, xin mi\u1ec5n cho th\u1ed5 d\u00e2n 9 x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i vi\u1ec7c ph\u1ea3i tuy\u1ec3n l\u00ednh, r\u1ed3i c\u1ee9 s\u1ed1 \u0111inh 178 ng\u01b0\u1eddi, chia l\u00e0m 4 ban, lu\u00e2n phi\u00ean nhau \u0111\u00f3ng gi\u1eef, \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 qu\u1ea3n l\u0129nh c\u1ee7a vi\u00ean coi \u0111\u1ed3n, v\u00e0 mi\u1ec5n cho c\u00e1c t\u1ea1p d\u1ecbch\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>D\u00f9ng : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Phan V\u0103n \u0110i\u1ec7n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 nh\u1ea5t dinh V\u0169 l\u00e2m ; V\u1ec7 u\u00fd Nh\u1ecb v\u1ec7 thu\u1ed9c T\u1ea3 b\u1ea3o l\u00e0 Phan V\u0103n C\u1eedu l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ti\u1ec1n nh\u1ecb dinh V\u0169 l\u00e2m.<\/p>\n<p>D\u1eddi t\u1ec9nh th\u00e0nh Ph\u00fa Y\u00ean ra ch\u1ed7 kh\u00e1c (\u1edf \u0111\u1ecba ph\u1eadn th\u00f4n Long Xuy\u00ean, huy\u1ec7n \u0110\u1ed3ng Xu\u00e2n, c\u00e1ch l\u1ef5 s\u1edf c\u0169 h\u01a1n 560 tr\u01b0\u1ee3ng. B\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh \u0111\u1ec1u d\u00e0i 60 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n th\u00e0nh cao 8 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, d\u00e0y 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 t\u1ea5c). L\u1ef5 s\u1edf c\u0169 \u1edf Sa \u0110\u00f4i, ph\u00eda \u0111\u00f4ng th\u00ec h\u01a1i g\u1ea7n s\u00f4ng B\u00ecnh B\u00e1, ph\u00eda b\u1eafc th\u00ec n\u00fai Xu\u00e2n \u0110\u00e0i g\u1ea7n k\u1ec1 r\u1ee7 xu\u1ed1ng : kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t h\u1eb9p, n\u00ean sai d\u1eddi \u0111i. Khi c\u00f4ng cu\u1ed9c x\u00e2y d\u1ef1ng xong, th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u0111\u00e3 l\u00e0m vi\u1ec7c l\u00e0 3000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Di\u1ec5n t\u1eadp voi tr\u1eadn \u1edf gi\u00e1o tr\u01b0\u1eddng. Vua th\u00e2n \u0111\u1ebfn duy\u1ec7t. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111i tu\u1ea7n du s\u00f4ng L\u1ee3i N\u00f4ng, th\u0103m l\u00faa. Ng\u00e0y h\u00f4m sau, vua v\u1ec1.<\/p>\n<p>Kinh s\u01b0 gi\u00f3 to, m\u01b0a l\u1edbn, n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t tr\u00e0n tr\u1ec1.<\/p>\n<p>Vua ra ng\u1ef1 K\u1ef3 \u0111\u00e0i, xem n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng, b\u1ea3o b\u1ea7y t\u00f4i theo h\u1ea7u r\u1eb1ng : \u201cL\u00faa \u0111\u01b0\u01a1ng ng\u1eadm m\u00e0u th\u1ebf m\u00e0 g\u1eb7p gi\u00f3 b\u00e3o m\u01b0a l\u1ee5t, e b\u1ecb t\u1ed5n h\u1ea1i ; nh\u01b0ng m\u01b0a tr\u01b0\u1edbc, gi\u00f3 sau, g\u1ed1c l\u00faa c\u00f3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i \u0111\u1ed5 non ; d\u00f9 c\u00f3 t\u1ed5n h\u1ea1i c\u0169ng ch\u1eb3ng qua 1, 2 ph\u1ea7n th\u00f4i. Ng\u00e0y h\u00f4m sau n\u01b0\u1edbc r\u00fat, tr\u1eddi m\u01b0a nh\u1ecf. Vua n\u00f3i : \u201cT\u1ee5c truy\u1ec1n m\u01b0a r\u1eeda b\u00f9n, t\u1ee9c l\u00e0 m\u01b0a n\u00e0y ; v\u00ec c\u1ecf c\u00e2y m\u1ed9t khi b\u1ecb ng\u1eadp l\u1ee5t, c\u00e0nh l\u00e1 d\u00ednh b\u00f9n, l\u00e2u th\u00ec kh\u00f4 h\u00e9o, cho n\u00ean n\u01b0\u1edbc r\u00fat m\u00e0 c\u00f3 m\u01b0a nh\u1ecf \u0111\u1ec3 r\u1eeda \u0111i, r\u1ed3i mu\u00f4n lo\u1ea1i c\u1ecf hoa nh\u1edd \u0111\u00f3 n\u1ea3y n\u1edf t\u01b0\u01a1i t\u1ed1t. Th\u1ebf m\u1edbi g\u1ecdi l\u00e0 sau c\u01a1n s\u1ea5m s\u00e9t, t\u1ea5t c\u00f3 m\u00f3c m\u01b0a. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ee9ng nghi\u1ec7m v\u1ec1 l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb c\u1ee7a tr\u1eddi sinh ra mu\u00f4n v\u1eadt !\u201d Sau \u0111\u00f3 ph\u1ee7 th\u1ea7n Th\u1eeba Thi\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cXem kh\u1eafp ru\u1ed9ng l\u00faa trong Kinh k\u1ef3 : ch\u1ed7 th\u1ea5p c\u00f3 t\u1ed5n h\u1ea1i ch\u00fat \u00edt, ch\u1ed7 cao \u0111\u1ec1u t\u1ed1t ; nh\u00e0 c\u1eeda nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng b\u1ecb \u0111\u1ed5\u201d. Vua c\u1ea3 m\u1eebng.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u0169ng m\u01b0a l\u1ee5t. Nh\u00e0 c\u1eeda nh\u00e2n d\u00e2n b\u1ecb \u0111\u1ed5 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1.000 n\u00f3c v\u00e0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i. Vua d\u1ee5 cho quan t\u1ec9nh tr\u00edch ti\u1ec1n kho ra ph\u00e1t ch\u1ea9n.<\/p>\n<p>Ba ch\u00e2u T\u1ea7m B\u1ed3n, Ba Lan, M\u01b0\u1eddng B\u1ed5ng thu\u1ed9c ph\u1ee7 Cam L\u1ed9, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec ngo\u00e0i bi\u00ean c\u00f3 lo\u1ea1n, d\u00e2n ph\u1ea3i phi\u00eau t\u00e1n ch\u01b0a v\u1ec1 h\u1ebft, thu\u1ebf kho\u00e1 c\u00f2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u. Quan t\u1ec9nh t\u00e2u xin c\u1ee9u ch\u1eefa cho. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch cho ho\u00e3n 5 ph\u1ea7n 10 thu\u1ebf b\u1ea1c n\u0103m nay.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Thanh Hoa t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1edd h\u00e0o b\u1ed1n m\u1eb7t ngo\u00e0i th\u00e0nh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y b\u00f3. V\u1eady xin cho l\u01b0u l\u1ea1i h\u1ebft c\u1ea3 bi\u1ec1n binh h\u1ea1 ban \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n c\u1ea5p v\u00e0 th\u00e1ng 9 c\u00f2n l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 ng\u1eadp l\u1ee5t, \u0111i\u1ec1u \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u00fang l\u00fac. V\u1eady h\u00e3y ho\u00e3n\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i Ch\u01b0\u1edfng c\u01a1 l\u00e0m Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7, v\u1eabn tr\u1eadt T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>H\u1ed9 ph\u1ee7 Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 V\u0169 Qu\u00fdnh b\u1ecb t\u1ed9i, ph\u1ea3i mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Cho nguy\u00ean B\u1ed1 ch\u00ednh Gia \u0110\u1ecbnh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u00fa Y\u00ean, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng Tu\u1ea7n ph\u1ee7. Qu\u00fdnh, tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0m Tu\u1ea7n ph\u1ee7 Bi\u00ean H\u00f2a, hai l\u1ea7n bu\u00f4ng b\u1ecf th\u00e0nh tr\u00ec ; khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec7u b\u1ed5 \u0111i Ph\u00fa Y\u00ean, kh\u00f4ng bi\u1ebft h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng, l\u1ea1i t\u1ef1 ti\u1ec7n l\u01b0u bi\u1ec1n binh \u1edf l\u1ea1i, chi c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o. Vua gh\u00e9t Qu\u00fdnh h\u00e8n k\u00e9m, ra l\u1ec7nh cho gi\u1ea3i ch\u1ee9c, v\u1ec1 Kinh, giao b\u1ed9 H\u00ecnh ngh\u1ecb x\u1eed. Cu\u1ed1i c\u00f9ng Qu\u00fdnh b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u1ea3i hi\u1ec7u l\u1ef1c \u0111\u1ec3 chu\u1ed9c t\u1ed9i.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 xin : \u201cPh\u00e0m c\u00e1c huy\u1ec7n ki\u00eam l\u00fd thu\u1ed9c ph\u00e2n ph\u1ee7 ph\u1ee7 nha c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean cho gi\u1ea3m b\u1ecf huy\u1ec7n th\u1eeba v\u00e0 li\u1ec7u b\u1edbt tri s\u1ef1, l\u1ea1i m\u1ee5c\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u1eb7t ra quan l\u1ea1i l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c cho d\u00e2n, qu\u00fd \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, kh\u00f4ng c\u1ed1t \u1edf s\u1ed1 nhi\u1ec1u. L\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a V\u0103n \u0110\u1ee9c kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1edf ki\u1ebfn. Nh\u01b0ng s\u1ed1 nh\u00e2n vi\u00ean nhi\u1ec1u hay \u00edt, c\u0169ng tu\u1ef3 theo c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1eadn r\u1ed9n hay gi\u1ea3n \u0111\u01a1n ; n\u1ebfu nh\u1ea5t kh\u00e1i gi\u1ea3m b\u1edbt, th\u00ec ch\u1ed7 c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u, c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0m kh\u00f4ng xu\u1ec3. V\u1eady ph\u1ea3i n\u00ean s\u1eafp x\u1ebfp cho th\u00edch nghi m\u1edbi l\u00e0 th\u1eadt ph\u1ea3i\u201d. B\u00e8n sai b\u1ed9 L\u1ea1i duy\u1ec7t k\u1ef9, b\u00e0n cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : Ph\u00e0m ph\u1ee7 n\u00e0o t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft m\u00e0 th\u1ed1ng h\u1ea1t t\u1eeb 2 huy\u1ec7n tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec v\u1eabn \u0111\u1eb7t huy\u1ec7n th\u1eeba v\u00e0 1 tri s\u1ef1, 2 l\u1ea1i m\u1ee5c ; ph\u1ee7 v\u00e0 c\u00e1c huy\u1ec7n thu\u1ed9c h\u1ea1ng y\u1ebfu khuy\u1ebft \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m b\u1edbt huy\u1ec7n th\u1eeba ; ph\u1ee7 n\u00e0o thu\u1ed9c h\u1ea1ng t\u1ed1i y\u1ebfu khuy\u1ebft th\u1ed1ng h\u1ea1t ch\u1ec9 c\u00f3 1 huy\u1ec7n, v\u00e0 nh\u1eefng ph\u1ee7 y\u1ebfu khuy\u1ebft, trung gi\u1ea3n khuy\u1ebft, \u0111\u1eb7t 2 l\u1ea1i m\u1ee5c ; huy\u1ec7n y\u1ebfu khuy\u1ebft v\u00e0 trung gi\u1ea3n khuy\u1ebft, \u0111\u1eb7t 1 l\u1ea1i m\u1ee5c. C\u00f2n th\u1eeba tri s\u1ef1 v\u00e0 l\u1ea1i m\u1ee5c \u0111\u1ec1u r\u00fat b\u1edbt \u0111i. Duy h\u1ea1ng th\u00f4ng l\u1ea1i, theo l\u1ec7, c\u00f3 chia ban, v\u1eabn \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m, trong t\u1eadp th\u1ec9nh an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh h\u1ea1t c\u00f3 nhi\u1ec1u k\u1ebb \u0111i\u00eau \u00e1c gi\u1ea3o quy\u1ec7t, xui gi\u1ee5c ng\u01b0\u1eddi ta vu kh\u1ed1ng, th\u01b0\u1eddng g\u00e2y ra ki\u1ec7n c\u00e1o. V\u1eady xin : ph\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c h\u1ed9, gi\u00e1 th\u00fa, \u0111i\u1ec1n, th\u1ed5 v\u00e0 c\u00e1c t\u1ea1p t\u1ee5ng, kh\u00f4ng n\u00ean h\u1ebft th\u1ea3y l\u1eadp \u00e1n, l\u1ea5y cung, cho \u0111\u1ee1 b\u1ec1 b\u1ed9n gi\u1ea5y t\u1edd, v\u0103n \u00e1n ; vi\u1ec7c n\u00e0o \u0111\u00e3 t\u1ed1 c\u00e1o n\u00e3 b\u1eaft, m\u00e0 mu\u1ed1n xin th\u00f4i, th\u00ec cho r\u00fat \u0111\u01a1n ; ho\u1eb7c \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u1ed1 c\u00e1o tra x\u00e9t, m\u00e0 k\u1ebb b\u1ecb c\u00e1o c\u00f2n t\u1ea1i \u0111\u00e0o th\u00ec c\u0169ng th\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u00f2i b\u1eaft\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c Tr\u1eabm t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, th\u01b0\u1eddng xu\u1ed1ng chi\u1ebfu c\u1ea7u l\u1eddi n\u00f3i th\u1eb3ng, m\u1edf l\u00f2ng \u0111\u1ec3 nghe l\u1eddi can. Ph\u00e0m c\u00e1c t\u00f4i con c\u00f3 ai ki\u1ebfn ngh\u1ecb v\u00e0 tr\u00ecnh b\u00e0y \u0111i\u1ec1u g\u00ec, c\u0169ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ec3 \u00fd, li\u1ec7u ti\u1ebfp th\u1ee5, \u0111\u1ec3 thi th\u1ed1 ra vi\u1ec7c l\u00e0m, ch\u1ee9 ch\u01b0a t\u1eebng c\u1ef1 tuy\u1ec7t ru\u1ed3ng r\u1eaby ai bao gi\u1edd. Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m l\u00e0 v\u00f5 quan v\u00f4 h\u1ecdc, ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 nghe ng\u01b0\u1eddi ta n\u00f3i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i do \u00fd ki\u1ebfn m\u00ecnh ngh\u0129 ra, trong \u0111\u00f3 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u mu\u1ed1n u\u1ed1n n\u1eafn l\u1ea1i, tr\u1edf th\u00e0nh qu\u00e1 \u0111\u00e1ng ! Nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u00fd Tr\u1ea1m mu\u1ed1n ng\u0103n ng\u1eeba ki\u1ec7n c\u00e1o, n\u1ebfu v\u1ed9i ru\u1ed3ng b\u1ecf, k\u1ebb kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ea1i cho r\u1eb1ng tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft dong n\u1ea1p, ai c\u00f2n d\u00e1m n\u00f3i n\u1eefa ! V\u1eady cho tr\u00edch l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e0y giao b\u1ed9 H\u00ecnh x\u00e9t r\u00f5, b\u00e0n cho tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng\u201d. B\u1ed9 th\u1ea7n cho r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eadn \u0111\u01a1n x\u00e9t ki\u1ec7n, l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 ngay, gian, c\u1edfi g\u1ee1 oan khu\u1ea5t. N\u1ebfu b\u00ean nguy\u00ean xin r\u00fat \u0111\u01a1n, m\u00e0 m\u1ed9t m\u1ef1c cho th\u00f4i ki\u1ec7n th\u00ec k\u1ebb x\u1ea3o quy\u1ec7t l\u1ea1i \u0111\u00e1nh l\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng c\u00e1ch gian tr\u00e1, \u0111en tr\u1eafng v\u1eabn l\u1eabn l\u1ed9n m\u1eadp m\u1edd ; k\u1ebb b\u1ecb c\u00e1o c\u00f2n tr\u1ed1n m\u00e0 th\u00f4i kh\u00f4ng n\u00e3 b\u1eaft th\u00ec \u0111\u1ee9a b\u1ea5t l\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0a may tho\u00e1t kh\u1ecfi, d\u00e2n l\u00e0nh kh\u00f4ng ch\u1ed7 t\u1ecf b\u00e0y l\u1ebd ph\u1ea3i. L\u1eddi vi\u00ean T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c xin nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng th\u1ec3 thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy c\u00e1i t\u1ec7 v\u01b0\u1ee3t c\u1ea5p b\u1eadc, ki\u1ec7n vu c\u00e1o b\u1ea5y l\u00e2u c\u00f2n d\u1ed3n ch\u1ee9a l\u1ea1i, ch\u01b0a tr\u1eeb b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec t\u1eeb nay, h\u1ec5 c\u00f3 nh\u01b0 th\u1ebf, li\u1ec1n \u0111em tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng h\u01a1n b\u1eadc n\u1eefa nh\u1eefng k\u1ebb nguy\u00ean c\u00e1o v\u00e0 xui ki\u1ec7n !\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 L\u1ea1ng \u2013 B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u00e2n trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cTh\u1ed5 d\u00e2n 2 t\u1ec9nh [L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng] \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u00ean trong s\u1ed5 \u0111inh th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh, th\u1ebf m\u00e0 h\u1eb1ng n\u0103m, \u1edf t\u1ec9nh c\u1ee9 theo l\u1ec7, \u0111\u01b0a s\u1ed5 ch\u1ea5p b\u1eb1ng cho d\u00e2n. V\u1eady xin cho b\u1ecf b\u1edbt \u0111i !\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n \u0111\u1ecbnh c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9 : ph\u00e0m s\u1ed5 \u0111inh th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh c\u1ee7a c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi B\u1eafc K\u1ef3 v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n \u1edf ven bi\u00ean gi\u1edbi Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh, c\u1ee9 5 n\u0103m l\u00e0 k\u1ef3 \u0111\u1ea1i tu, th\u00ec \u0111\u01b0a cho d\u00e2n 1 l\u1ea7n \u0111\u1ec3 gi\u1eef l\u00e0m b\u1eb1ng ; c\u00f2n s\u1ed5 ru\u1ed9ng th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh c\u0169ng nh\u01b0 th\u1ebf. Trong \u0111\u00f3 n\u0103m n\u00e0o gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u1ec7c d\u00e2n phi\u00eau l\u01b0u l\u1ea1i tr\u1edf v\u1ec1, ho\u1eb7c ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t khai hoang t\u0103ng hay gi\u1ea3m, th\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0a s\u1ed5 ch\u1ea5p b\u1eb1ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 \u0110\u1eb7ng Kim Gi\u00e1m trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cL\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec1n sung l\u00ednh Kinh, do d\u00e2n x\u00e3 ph\u1ea3i gi\u1ea3i \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn b\u1ed9 ; b\u1ec7nh binh c\u0169ng ph\u1ea3i do b\u1ed9 duy\u1ec7t th\u1ef1c, r\u1ed3i sau m\u1edbi th\u1ea3i v\u1ec1. Nh\u01b0 th\u1ebf qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng ti\u1ec7n. V\u1eady xin : t\u1eeb nay, h\u1ec5 c\u00f3 \u0111i\u1ec1n l\u00ednh, th\u00ec do t\u1ec9nh ph\u00e1i \u0111\u01b0a l\u00ean b\u1ed9, mi\u1ec5n cho d\u00e2n x\u00e3 \u0111i theo ; b\u1ec7nh binh n\u00e0o qu\u00ea qu\u00e1n \u1edf xa th\u00ec do t\u1ec9nh x\u00e9t nghi\u1ec7m, th\u1ea3i v\u1ec1, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i quan b\u1ed9 duy\u1ec7t l\u1ea1i n\u1eefa\u201d ! Vua cho thi h\u00e0nh nh\u01b0 l\u1eddi xin ; duy b\u1ec7nh binh qu\u00ea \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, v\u1eabn do b\u1ed9 Binh c\u1ee9 theo l\u1ec7, duy\u1ec7t l\u1ea1i, r\u1ed3i m\u1edbi th\u1ea3i v\u1ec1.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Khu\u00ea trong t\u1eadp th\u1ec9nh an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201c\u1edf B\u1eafc K\u1ef3 b\u1ea5y nay l\u00ednh tr\u1ed1n, l\u01b0\u01a1ng thi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u do l\u00fd tr\u01b0\u1edfng nh\u0169ng l\u1ea1m g\u00e2y n\u00ean. V\u1eady xin : m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n tu\u1ebf k\u1ebf((1) Tu\u1ebf k\u1ebf : ki\u1ec3m tra th\u00e0nh t\u00edch c\u1ee7a quan l\u1ea1i v\u00e0 ch\u1ee9c d\u1ecbch theo k\u1ef3 h\u1ea1n t\u1eebng n\u0103m m\u1ed9t.1) s\u00e1t h\u1ea1ch k\u1ebb hay ng\u01b0\u1eddi d\u1edf \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t, khi\u1ebfn b\u1ecdn l\u00fd tr\u01b0\u1edfng bi\u1ebft s\u1ef1 khuy\u00ean r\u0103n, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi c\u00e1ch b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i t\u1ec7\u201d. Vua sai b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n. B\u1ed9 cho r\u1eb1ng l\u1eadp ph\u00e1p c\u1ed1t \u1edf gi\u1ea3n d\u1ecb, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 thi h\u00e0nh \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c. Trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i tr\u1ea5n c\u1ee9 3 n\u0103m 1 l\u1ea7n \u0111\u1ea1i k\u1ebf : m\u1ee9c \u0111\u1ed9 \u1ea5y th\u1ef1c l\u00e0 ph\u00e9p t\u1ed1t, kh\u00f4ng bu\u00f4ng l\u1ecfng, kh\u00f4ng g\u00f2 b\u00f3. Su\u1ed1t trong c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc r\u1ed9ng l\u1edbn, l\u00fd tr\u01b0\u1edfng c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn, h\u00e0ng tr\u0103m, n\u1ebfu nay l\u1ea1i h\u1eb1ng n\u0103m s\u00e1t h\u1ea1ch, r\u1ed3i th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t t\u1eebng ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t, th\u00ec trong s\u1ef1 th\u1eeba h\u00e0nh c\u00e0ng th\u1ea5y b\u1ec1 b\u1ed9n, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 c\u00e1ch b\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed1i t\u1ec7, m\u00e0 e m\u1ed1i t\u1ec7 do \u0111\u1ea5y l\u1ea1i n\u1ea3y ra. V\u1eady k\u1ef3 s\u00e1t h\u1ea1ch th\u00e0nh t\u00edch, xin c\u1ee9 theo l\u1ec7 c\u0169, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i thay \u0111\u1ed5i l\u00e0m g\u00ec !\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Hoan trong t\u1eadp th\u1ec9nh an, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cC\u00e1c th\u1ed5 huy\u1ec7n thu\u1ed9c ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ho\u00e1 trong t\u1ec9nh li\u1ec1n \u0111\u1ea5t v\u1edbi c\u00e1c huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5 thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh, k\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ed1n tr\u00e1nh r\u1ea5t d\u1ec5 l\u1ea9n l\u00fat. V\u1eady xin ph\u00e1i l\u00ednh lu\u00e2n phi\u00ean \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u\u201d. Vua d\u1ee5 chu\u1ea9n cho li\u1ec7u ph\u00e1i 1 qu\u1ea3n v\u1ec7 c\u01a1 v\u00e0 100 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh \u0111i \u0111\u1ebfn, theo \u0111\u1ecba ph\u1eadn, nghi\u00eam ng\u1eb7t n\u00e3 b\u1eaft.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, h\u1ec5 quan Phi\u00ean \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 ch\u1ee9c ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 khuy\u1ebft, quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y ph\u1ea3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean ngay. Ai b\u1ecb b\u1ec7nh th\u00ec ph\u00e1i th\u1ea7y thu\u1ed1c \u0111\u1ebfn ch\u1eefa ; ai qua \u0111\u1eddi th\u00ec theo l\u1ec7, c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t, \u0111\u1ec3 t\u1ecf ra r\u1eb1ng coi quan Phi\u00ean c\u0169ng nh\u01b0 quan ta.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 thu\u1ebf ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u1edf Nam K\u1ef3. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y b\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng v\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf, khi kh\u00e1m \u0111\u1ea1c xong, c\u00f3 d\u00e2ng s\u1edb xin ph\u00e2n bi\u1ec7t t\u1eebng \u0111\u1eb3ng h\u1ea1ng, \u0111\u1ec3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc quy \u0111\u1ecbnh ng\u1ea1ch thu\u1ebf. (C\u00e1c h\u1ea1ng ru\u1ed9ng tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t lo\u1ea1i \u0111i\u1ec1n t\u00f4, lo\u1ea1i ru\u1ed9ng n\u00fai, lo\u1ea1i ru\u1ed9ng c\u1ecf kh\u00e1c nhau ; m\u00e0 ru\u1ed9ng n\u00fai, ru\u1ed9ng c\u1ecf l\u1ea1i c\u00f3 3 h\u1ea1ng : nh\u1ea5t, nh\u1ecb, tam. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf theo d\u00e2y, theo th\u1eeda, c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf theo m\u1eabu, s\u00e0o. Nay xin \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i : ru\u1ed9ng c\u1ecf h\u1ea1ng nh\u1ea5t, c\u1ee9 10 m\u1eabu tr\u00edch ra 2 m\u1eabu l\u00e0 nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng, 3 m\u1eabu l\u00e0 nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng, 5 m\u1eabu l\u00e0 tam \u0111\u1eb3ng ; ru\u1ed9ng c\u1ecf h\u1ea1ng nh\u00ec, 1 m\u1eabu r\u01b0\u1ee1i l\u00e0 nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng, 2 m\u1eabu l\u00e0 nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng, 6 m\u1eabu r\u01b0\u1ee1i l\u00e0 tam \u0111\u1eb3ng ; ru\u1ed9ng c\u1ecf h\u1ea1ng ba, 1 m\u1eabu l\u00e0 nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng, 1 m\u1eabu l\u00e0 nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng, 8 m\u1eabu l\u00e0 tam \u0111\u1eb3ng.<\/p>\n<p>Ru\u1ed9ng n\u00fai h\u1ea1ng nh\u1ea5t coi nh\u01b0 ru\u1ed9ng c\u1ecf h\u1ea1ng nh\u00ec ; ru\u1ed9ng n\u00fai h\u1ea1ng nh\u00ec, coi nh\u01b0 ru\u1ed9ng c\u1ecf h\u1ea1ng ba. Ru\u1ed9ng n\u00fai h\u1ea1ng ba c\u1ee9 10 m\u1eabu tr\u00edch ra 1 m\u1eabu l\u00e0 nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng, 9 m\u1eabu l\u00e0 tam \u0111\u1eb3ng ; kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 10 m\u1eabu tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u0169ng theo \u0111\u00f3, chia ra t\u1eebng h\u1ea1ng, t\u00ednh tr\u1eeb \u0111i m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf.<\/p>\n<p>Lo\u1ea1i \u0111i\u1ec1n m\u1eabu v\u00e0 lo\u1ea1i \u0111i\u1ec1n t\u00f4 tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng chia t\u1eebng h\u1ea1ng. Lo\u1ea1i quan \u0111i\u1ec1n v\u00e0 c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n v\u00e0 nh\u1eefng ru\u1ed9ng c\u1ea5p cho d\u00e2n x\u00e3 c\u00f9ng c\u00e0y c\u1ea5y, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 thu\u1ed9c h\u1ea1ng ru\u1ed9ng n\u00fai hay ru\u1ed9ng c\u1ecf n\u00e0o, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo c\u00e1i l\u1ec7 c\u1ee9 m\u1ed7i 10 m\u1eabu, th\u00ec 2 m\u1eabu l\u00e0 nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng, 3 m\u1eabu l\u00e0 nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng v\u00e0 5 m\u1eabu l\u00e0 tam \u0111\u1eb3ng m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf.<\/p>\n<p>C\u00e1c h\u1ea1ng th\u1ed5 : \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng d\u00e2u, tr\u1ed3ng m\u00eda, v\u00e0 v\u01b0\u1eddn tr\u1ed3ng tr\u1ea7u kh\u00f4ng, l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u1ea5t ; v\u01b0\u1eddn tr\u1ed3ng cau, \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng khoai, \u0111\u1eadu v\u00e0 \u0111\u1ea5t th\u1ed5 tr\u1ea1ch \u0111\u1ec1u l\u00e0 h\u1ea1ng nh\u00ec ; \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng tre, ru\u1ed9ng tr\u1ed3ng d\u1eeba l\u00e0 h\u1ea1ng ba. Duy v\u01b0\u1eddn tr\u1ed3ng h\u1ed3 ti\u00eau, c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ebfm g\u1ed1c c\u00e2y \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, c\u00f3 ch\u1ed7 \u0111\u1ebfm t\u1eebng th\u1eeda \u0111\u00e1nh thu\u1ebf v\u00e0 ru\u1ed9ng mu\u1ed1i th\u00ec c\u00f3 thu\u1ebf ri\u00eang v\u1ec1 mu\u1ed1i. V\u1eady c\u1ee9 l\u00e0m theo nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 ru\u1ed9ng \u0111\u00f3ng thu\u1ebf, m\u00e0 nay kh\u00e1m ra, \u0111\u00e3 th\u00e0nh nh\u1eefng th\u1eeda ao c\u00e1, th\u00ec do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u0111\u1ea7m v\u00e0 ao m\u00e0 \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf, cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i l\u0129nh tr\u01b0ng).<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n k\u1ef9. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, b\u1ea3n t\u00e2u c\u1ee7a b\u1ed9 d\u00e2ng l\u00ean. (Ru\u1ed9ng c\u1ecf h\u1ea1ng nh\u1ea5t, xin y l\u1eddi b\u00e0n tr\u01b0\u1edbc : c\u1ee9 m\u1ed7i 10 m\u1eabu, l\u1ea5y 2 m\u1eabu l\u00e0 nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng, 3 m\u1eabu l\u00e0 nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng, 5 m\u1eabu l\u00e0 tam \u0111\u1eb3ng. C\u00f2n h\u1ea1ng nh\u00ec th\u00ec quy \u0111\u1ecbnh : 1 m\u1eabu r\u01b0\u1ee1i l\u00e0 nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng, 2 m\u1eabu r\u01b0\u1ee1i l\u00e0 nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng, 6 m\u1eabu tam \u0111\u1eb3ng ; h\u1ea1ng ba : 1 m\u1eabu l\u00e0 nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng, 2 m\u1eabu l\u00e0 nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng, 7 m\u1eabu l\u00e0 tam \u0111\u1eb3ng.<\/p>\n<p>Ru\u1ed9ng n\u00fai : h\u1ea1ng nh\u1ea5t coi nh\u01b0 ru\u1ed9ng c\u1ecf h\u1ea1ng nh\u00ec ; h\u1ea1ng nh\u00ec coi nh\u01b0 ru\u1ed9ng c\u1ecf h\u1ea1ng ba ; h\u1ea1ng ba l\u1ea5y n\u1eeda m\u1eabu l\u00e0m nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng, 1 m\u1eabu r\u01b0\u1ee1i l\u00e0 nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng, 8 m\u1eabu l\u00e0 tam \u0111\u1eb3ng.<\/p>\n<p>H\u1eb1ng n\u0103m thu th\u00f3c t\u00f4 : nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng, m\u1ed7i m\u1eabu 40 th\u0103ng ; nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng 30 th\u0103ng ; tam \u0111\u1eb3ng 20 th\u0103ng. Ti\u1ec1n th\u1eadp v\u1eadt : m\u1ed7i m\u1eabu \u0111\u1ec1u 3 ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>H\u1eb1ng n\u0103m thu ti\u1ec1n thu\u1ebf v\u1ec1 c\u00e1c h\u1ea1ng th\u1ed5 : h\u1ea1ng nh\u1ea5t, m\u1ed7i m\u1eabu 2 quan 2 ti\u1ec1n ; h\u1ea1ng nh\u00ec, 1 quan 1 ti\u1ec1n ; h\u1ea1ng ba, 6 ti\u1ec1n. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 hai lo\u1ea1i \u0111i\u1ec1n m\u1eabu v\u00e0 \u0111i\u1ec1n t\u00f4, xin chi\u1ebfu xem thu\u1ed9c c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n th\u00ec v\u00e0o s\u1ed5 l\u00e0 h\u1ea1ng c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n, thu\u1ed9c t\u01b0 \u0111i\u1ec1n th\u00ec v\u00e0o s\u1ed5 l\u00e0 h\u1ea1ng t\u01b0 \u0111i\u1ec1n. V\u01b0\u1eddn h\u1ed3 ti\u00eau c\u0169ng t\u00ednh m\u1eabu m\u00e0 \u0111\u00e1nh thu\u1ebf, kh\u00f4ng n\u00ean nh\u1ea5t kh\u00e1i theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc. C\u00f2n th\u00ec l\u00e0m nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 b\u00e0n. Nh\u1eefng ng\u1ea1ch thu\u1ebf n\u00ean thu \u0111\u1ec1u b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay).<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1ea5t Nam K\u1ef3 v\u1ed1n m\u00e0u m\u1ee1, kh\u00f4ng nh\u01b0 c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c ch\u1ed7 x\u1ea5u, ch\u1ed7 t\u1ed1t kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u. Ngay nh\u01b0 ru\u1ed9ng trong m\u1ed9t x\u1ee9 \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ea1ng, s\u1ef1 th\u00edch nghi c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ee9 l\u00faa v\u00e0 s\u1ef1 s\u1edbm mu\u1ed9n c\u1ee7a th\u1eddi ti\u1ebft, ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 kh\u00e1c nhau, th\u1ebf m\u00e0 nay l\u1ea1i chia trong 10 m\u1eabu : 2 m\u1eabu l\u00e0 nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng, 3 m\u1eabu l\u00e0 nh\u1ecb \u0111\u1eb3ng, 5 m\u1eabu l\u00e0 tam \u0111\u1eb3ng, thu\u1ebf l\u1ec7 c\u0169ng tu\u1ef3 theo t\u1eebng \u0111\u1eb3ng h\u1ea1ng m\u00e0 ph\u00e2n bi\u1ec7t kh\u00e1c nhau ! Th\u1eed ngh\u0129 : ru\u1ed9ng c\u00f9ng m\u1ed9t x\u1ee9, c\u00e0y c\u1ea5y kh\u00f4ng ph\u1ea3i 1 h\u1ed9, th\u00ec bi\u1ebft ch\u1ed7 n\u00e0o l\u00e0 nh\u1ea5t, ch\u1ed7 n\u00e0o l\u00e0 nh\u1ecb, ch\u1ed7 n\u00e0o l\u00e0 tam ? Ch\u1eafc r\u1eb1ng Kinh l\u01b0\u1ee3c th\u1ea7n c\u0169ng kh\u00f4ng nh\u1ea5t nh\u1ea5t th\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i, ch\u1eb3ng qua \u0111o\u00e1n ph\u1ecfng m\u00e0 g\u01b0\u1ee3ng g\u1ea1o ph\u00e2n chia, b\u1ed9 th\u1ea7n c\u0169ng c\u1ee9 theo tr\u00ean gi\u1ea5y m\u00e0 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc l\u1ea1i. X\u00e9t v\u1ec1 s\u1ef1 l\u00fd v\u00e0 nh\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u1ec1u ch\u01b0a th\u00edch \u0111\u00fang c\u1ea3. Hu\u1ed1ng chi ru\u1ed9ng \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u h\u1ea1ng, ng\u1ea1ch thu\u1ebf c\u0169ng c\u00f3 n\u1eb7ng nh\u1eb9 kh\u00e1c nhau. Sau n\u00e0y khai kh\u1ea9n th\u00eam ra, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 k\u1ebb tr\u00e1nh kh\u00f3 t\u00ecm d\u1ec5, l\u1ea1i m\u1edf c\u00e1i m\u1ed1i gi\u1ea3 m\u1ea1o d\u1ed1i tr\u00e1 cho gian d\u00e2n, m\u00e0 k\u1ebb l\u1ea1i vi\u00ean kh\u00f4ng t\u1ed1t c\u00f3 khi l\u1ea1i nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 m\u1edf c\u00e1i t\u00fai v\u01a1 v\u00e9t. V\u1ea3, thu\u1ebf ru\u1ed9ng l\u00e0 ch\u00ednh s\u00e1ch tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, l\u1eadp ph\u00e1p n\u00ean b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, gi\u1ea3n d\u1ecb khi\u1ebfn k\u1ebb ti\u1ec3u d\u00e2n ngu k\u00e9m tr\u00f4ng \u0111\u1ebfn bi\u1ebft ngay, m\u00e0 s\u1ed5 s\u00e1ch kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ec1 b\u1ed9n, tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, ti\u1ec7n l\u1ee3i, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i chia \u0111\u1eb3ng h\u1ea1ng v\u1ee5n v\u1eb7t l\u00e0m g\u00ec ! Nay ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t s\u00e1u t\u1ec9nh \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1eabu, s\u00e0o, th\u01b0\u1edbc, t\u1ea5c, gi\u1edbi h\u1ea1n h\u1eb3n hoi, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 ru\u1ed9ng c\u1ecf c\u00f2n h\u01a1n ru\u1ed9ng n\u00fai \u0111\u00f4i ch\u00fat th\u00f4i. Chi b\u1eb1ng nh\u00e2n \u0111\u00f3 ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc ph\u00e2n bi\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 c\u00f4ng b\u1eb1ng v\u1eeba ph\u1ea3i c\u00f3 h\u01a1n kh\u00f4ng. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : kh\u00f4ng k\u1ec3 c\u00e1c \u0111\u1eb3ng h\u1ea1ng, ch\u1ec9 ph\u00e2n bi\u1ec7t l\u00e0 ru\u1ed9ng c\u1ecf hay ru\u1ed9ng n\u00fai. Ph\u00e0m nh\u1eefng t\u00ean c\u0169 g\u1ecdi l\u00e0 \u0111i\u1ec1n t\u00f4, \u0111i\u1ec1n m\u1eabu, quan \u0111i\u1ec1n, c\u00f4ng \u0111i\u1ec1n v\u00e0 ru\u1ed9ng c\u1ea5p cho d\u00e2n x\u00e3 c\u00f9ng c\u00e0y c\u1ea5y, h\u1ec5 l\u00e0 c\u1ee7a c\u00f4ng th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ea1ng \u201cru\u1ed9ng c\u1ecf c\u00f4ng\u201d, c\u1ee7a t\u01b0 th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 h\u1ea1ng \u201cru\u1ed9ng c\u1ecf t\u01b0\u201d. C\u00f2n thu\u1ebf l\u1ec7, kh\u00f4ng c\u1ee9 c\u00f4ng, t\u01b0, \u0111\u1ec1u quy \u0111\u1ecbnh : h\u1ea1ng ru\u1ed9ng c\u1ecf, m\u1ed7i m\u1eabu h\u1eb1ng n\u0103m, thu th\u00f3c t\u00f4 26 th\u0103ng ; h\u1ea1ng ru\u1ed9ng n\u00fai, 23 th\u0103ng ; ti\u1ec1n th\u1eadp v\u1eadt, \u0111\u1ec1u l\u00e0 3 ti\u1ec1n. C\u00e1c h\u1ea1ng th\u1ed5 v\u00e0 nh\u1eefng ru\u1ed9ng mu\u1ed1i, ao c\u00e1, tr\u1ed3ng tr\u1ecdt c\u00f3 s\u1ef1 th\u00edch nghi kh\u00e1c nhau th\u00ec v\u1eadt ph\u1ea9m s\u1ea3n sinh c\u0169ng c\u00f3 c\u00e1i qu\u00fd, c\u00e1i r\u1ebb kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u. Nay \u0111\u1ecbnh : \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng d\u00e2u, tr\u1ed3ng m\u00eda, v\u01b0\u1eddn tr\u1ed3ng tr\u1ea7u kh\u00f4ng, m\u1ed7i m\u1eabu h\u1eb1ng n\u0103m thu thu\u1ebf l\u00e0 2 quan ti\u1ec1n ; v\u01b0\u1eddn cau 1 quan 4 ti\u1ec1n ; \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng khoai, \u0111\u1eadu v\u00e0 \u0111\u1ea5t th\u1ed5 tr\u1ea1ch \u0111\u1ec1u 8 quan ti\u1ec1n ; \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng tre, tr\u1ed3ng d\u1eeba : 4 ti\u1ec1n. V\u01b0\u1eddn h\u1ed3 ti\u00eau, m\u1ed7i m\u1eabu h\u1eb1ng n\u0103m thu thu\u1ebf 30 c\u00e2n h\u1ed3 ti\u00eau ; ru\u1ed9ng mu\u1ed1i, m\u1ed7i m\u1eabu h\u1eb1ng n\u0103m thu thu\u1ebf 7 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i. C\u1ee9 \u0111\u1eb7t nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0m quy t\u1eafc nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh l\u00e2u d\u00e0i. Sau n\u00e0y, khai kh\u1ea9n ng\u00e0y th\u00eam t\u0103ng l\u00ean, th\u00ec theo t\u1eebng h\u1ea1ng m\u00e0 n\u1ed9p thu\u1ebf. Duy nh\u1eefng th\u1eeda ao c\u00e1 l\u1edbn, nh\u1ecf kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nhau, kh\u00f3 quy \u0111\u1ecbnh ngay \u0111\u01b0\u1ee3c. Chu\u1ea9n cho do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u0111\u1ea7m v\u00e0 ao, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf, giao cho d\u00e2n l\u0129nh tr\u01b0ng. C\u00f2n c\u00e1c danh s\u1eafc nh\u01b0 ng\u1ee5 l\u1ed9c, b\u1ea1ch c\u00e1nh v\u00e0 cung \u0111\u1ed1n \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n c\u1ea3.<\/p>\n<p>\u201cPh\u00e0m ng\u1ea1ch thu\u1ebf m\u1edbi \u0111\u1ecbnh n\u00e0y, \u0111\u1ec1u l\u00e0 thu\u1ebf ch\u00ednh cung. Nh\u01b0ng ngh\u0129 c\u00f4ng vi\u1ec7c l\u1ea7n \u0111\u1ea7u, ch\u01b0a n\u1ee1 v\u1ed9i b\u1eaft \u0111\u00f3ng g\u00f3p ngay. V\u1eady gia \u01a1n cho c\u00e1c h\u1ea1ng ru\u1ed9ng t\u00f4 thu\u1ebf n\u0103m nay v\u1eabn thu nh\u01b0 c\u0169. \u0110\u1ebfn Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 18, s\u1ebd \u0111\u00e1nh thu\u1ebf theo l\u1ec7 m\u1edbi, ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3m hai ph\u1ea7n ba ; n\u0103m th\u1ee9 19, gi\u1ea3m m\u1ed9t ph\u1ea7n ba ; n\u0103m th\u1ee9 20 m\u1edbi thu c\u1ea3. C\u00e1c h\u1ea1ng thu\u1ebf th\u1ed5, thu\u1ebf mu\u1ed1i c\u0169ng gia \u01a1n : n\u0103m nay thu nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, sang n\u0103m s\u1ebd theo l\u1ec7 m\u1edbi, thu c\u1ea3. V\u00e0 chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 18, quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111em thu\u1ebf l\u1ec7 ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t n\u0103m nay, y theo ng\u1ea1ch thu\u1ebf m\u1edbi \u0111\u1ecbnh, l\u00e0m th\u00e0nh 2 t\u1eadp t\u1ea5u s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean, c\u1ed1t ph\u1ea3i \u0111\u1ec7 \u0111i tu\u1ea7n th\u00e1ng t\u01b0 \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng k\u00ea c\u1ee9u.<\/p>\n<p>\u201cK\u1ec3 ra, s\u00e1u t\u1ec9nh l\u00e0 x\u1ee9 \u0111\u1ea5t \u0111ai m\u00e0u m\u1ee1, th\u00f3c g\u1ea1o th\u1eeba b\u1ee9a. L\u1ec7 c\u0169, c\u00f3 ch\u1ed7 1 m\u1eabu ru\u1ed9ng thu th\u00f3c t\u00f4 \u0111\u1ebfn h\u01a1n 50 th\u0103ng. Th\u1ef1c v\u00ec s\u00e1u t\u1ec9nh gi\u00e0u c\u00f3 h\u01a1n c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c. Nh\u01b0ng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t b\u00e1t ng\u00e1t m\u00e0 m\u1eabu, s\u00e0o, th\u01b0\u1edbc, t\u1ea5c, ch\u01b0a c\u00f3 quy ch\u1ebf nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, gi\u1edbi h\u1ea1n \u0111\u00f4ng t\u00e2y t\u1ee9 ch\u00ed c\u0169ng ch\u01b0a r\u00f5 r\u00e0ng, n\u1ebfu d\u00e2n gian c\u00f3 x\u1ea3y tranh gi\u00e0nh ki\u1ec7n c\u00e1o, th\u00ec ph\u1ea3i, tr\u00e1i, th\u1ef1c, h\u01b0, s\u1ed5 s\u00e1ch kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng ; d\u1eabu quan l\u1ea1i c\u00f3 thanh li\u00eam s\u00e1ng su\u1ed1t, t\u01b0\u1edfng c\u0169ng kh\u00f4ng d\u1ef1a v\u00e0o \u0111\u00e2u m\u00e0 kh\u00e1m x\u00e9t ph\u00e1n \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c ! Phen n\u00e0y tr\u1eabm ph\u00e1i c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111i kinh l\u00fd, l\u00e0 c\u1ed1t mu\u1ed1n s\u1eeda \u0111\u00fang l\u1ea1i c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n m\u1ed1i tranh gi\u00e0nh, khi\u1ebfn cho ti\u1ec3u d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc gi\u00e0u c\u00f3 b\u1ed1n bi\u1ec3n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 thi\u1ebfu \u1edf ti\u1ec1n t\u00e0i, v\u1ed1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec c\u1ed1t \u0111\u00e1nh thu\u1ebf n\u1eb7ng, thu l\u1ea5y nhi\u1ec1u ti\u1ec1n m\u00e0 t\u1ed1n c\u00f4ng m\u1ed9t phen x\u1ebfp \u0111\u1eb7t nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y \u0111\u00e2u. Nay vi\u1ec7c kh\u00e1m \u0111\u1ea1c \u0111\u00e3 xong, l\u1ea1i li\u1ec7u \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 thu\u1ebf, r\u1ed9ng ra \u00e2n \u0111i\u1ec3n khoan h\u1ed3ng, so v\u1edbi c\u00e1c h\u1ea1t trong c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc, th\u00ec s\u00e1u t\u1ec9nh c\u00f2n l\u00e0 nh\u1eb9 \u0111\u00f3. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7, b\u1ed1, \u00e1n \u0111\u1ec1u n\u00ean th\u1ec3 theo \u00fd ta, tuy\u00ean th\u1ecb cho r\u1ed9ng kh\u1eafp. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 d\u00e2n ta l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u, k\u1ec3 c\u00f3 h\u01a1n 110 n\u0103m nay, nh\u1edd \u01a1n \u0111\u1ee9c, h\u01b0\u1edfng kh\u00ed vui ho\u00e0 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ng\u00e0y d\u1ea7n th\u1ea5m nhu\u1ea7n gi\u00e1o ho\u00e1. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea5y, v\u00ec c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi ch\u01b0a ph\u00e2n minh, k\u1ebb gi\u00e0u b\u00e1 chi\u1ebfm [ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t], ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o l\u1ea1i b\u1ecb k\u1ebb gi\u00e0u sai khi\u1ebfn \u0111\u1ebfn n\u1ed7i kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec \u0111\u1ec3 nu\u00f4i cha m\u1eb9 v\u1ee3 con \u0111\u01b0\u1ee3c ! Nay ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 r\u00f5 r\u00e0ng, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edfng l\u1ee3i l\u1ea1c. Ng\u01b0\u1eddi \u0111i l\u00ednh n\u00ean y\u00ean t\u00e2m \u1edf h\u1ea1ng ng\u0169, k\u1ebb l\u00e0m d\u00e2n n\u00ean vui v\u1ebb \u0111\u00f3ng g\u00f3p, ch\u1edb tr\u1ed1n tr\u00e1nh, ch\u1edb thi\u1ebfu \u0111\u1ecdng, th\u00ec ti\u1ec1n c\u1ee7a \u0111\u1ee7 chi v\u00e0o qu\u00e2n l\u01b0\u01a1ng, binh l\u00ednh \u0111\u1ee7 b\u1ea3o v\u1ec7 cho d\u00e2n, trong kh\u00f4ng c\u00f3 b\u1ecdn l\u00e0m tr\u00e1i ph\u00e9p, ngo\u00e0i kh\u00f4ng c\u00f3 k\u1ebb ng\u1ea5p ngh\u00e9 nom d\u00f2m. Nh\u01b0 th\u1ebf ch\u1eafc l\u00e0ng m\u1ea1c c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng s\u1ed1ng y\u00ean vui, chung h\u01b0\u1edfng Ph\u01b0\u1edbc th\u0103ng b\u00ecnh mu\u00f4n th\u1ee7a. T\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y, ban cho s\u00e1u t\u1ec9nh, m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 b\u1ea3n v\u00e0 ch\u00e9p tinh t\u01b0\u1eddng ra gi\u1ea5y v\u00e0ng, chia \u0111\u01b0a c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, t\u1ed5ng, l\u00fd \u0111em treo l\u00ean, \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nghe bi\u1ebft\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea1o tr\u1ecb d\u00e2n, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb vi\u1ec7c \u0111\u1ecba gi\u1edbi tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady n\u00ean ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ph\u1ea3i l\u1ea5y m\u1eabu, s\u00e0o, \u0111\u1eb3ng h\u1ea1ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m gi\u1edbi h\u1ea1n. C\u00e1c h\u1ea1t trong c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc th\u1ea3y \u0111\u1ec1u nh\u01b0 th\u1ebf. V\u1eady m\u00e0 t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn b\u1ea5y nay v\u1eabn c\u1ee9 noi theo th\u00f3i c\u0169, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 kho\u1ea3nh, l\u00e0 th\u1eeda, c\u01b0\u01a1ng gi\u1edbi kh\u00f4ng ph\u00e2n minh, k\u1ebb h\u00e0o ph\u00fa v\u00ec x\u1ea3o quy\u1ec7t m\u00e0 tranh chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin chi\u1ebfu theo c\u00e1i l\u1ec7 \u0111\u00e3 kinh l\u00fd \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, ph\u00e1i nh\u00e2n vi\u00ean \u1edf Kinh \u0111i \u0111\u1ebfn kh\u00e1m \u0111\u1ea1c. V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u1ea5t Kh\u00e1nh Ho\u00e0 \u01b0a tr\u1ed3ng tr\u1ea7u kh\u00f4ng, c\u00e1c v\u01b0\u1eddn tr\u1ea7u \u1edf \u0111\u00f3 c\u00f2n ghi l\u00e0 kho\u1ea3nh, l\u00e0 th\u1eeda. V\u1eady c\u0169ng xin do quan t\u1ec9nh kh\u00e1m \u0111\u1ea1c, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. Sai Th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa, \u0111em theo ty thu\u1ed9c trong b\u1ed9, t\u1edbi h\u1ed9i v\u1edbi quan t\u1ec9nh B\u00ecnh Thu\u1eadn xem x\u00e9t \u0111\u1ec3 l\u00e0m. Khi vi\u1ec7c kh\u00e1m \u0111\u1ea1c \u0111\u00e3 xong, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf l\u1ec7, b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u00e1nh thu\u1ebf t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 18. (Ru\u1ed9ng 9.051 kho\u1ea3nh v\u00e0 th\u1eeda \u0111o th\u00e0nh h\u01a1n 42000 m\u1eabu, chia l\u00e0m hai h\u1ea1ng ru\u1ed9ng n\u00fai v\u00e0 ru\u1ed9ng c\u1ecf. Ru\u1ed9ng c\u1ecf h\u1eb1ng n\u0103m m\u1ed7i m\u1eabu thu 26 th\u0103ng th\u00f3c t\u00f4 ; ru\u1ed9ng n\u00fai 23 th\u0103ng ; ti\u1ec1n th\u1eadp v\u1eadt \u0111\u1ec1u 3 ti\u1ec1n. Th\u1ed5, 380 kho\u1ea3nh \u0111\u1ea1c th\u00e0nh h\u01a1n 3200 m\u1eabu. \u0110\u1ea5t tr\u1ed3ng d\u00e2u, tr\u1ed3ng m\u00eda, v\u01b0\u1eddn tr\u1ed3ng tr\u1ea7u kh\u00f4ng, h\u1eb1ng n\u0103m, m\u1ed7i m\u1eabu thu thu\u1ebf 3 quan ti\u1ec1n ; v\u01b0\u1eddn cau, 1 quan 4 ti\u1ec1n ; \u0111\u1ea5t tr\u1ed3ng khoai, \u0111\u1eadu, hoa m\u00e0u v\u00e0 \u0111\u1ea5t th\u1ed5 tr\u1ea1ch \u0111\u1ec1u 8 ti\u1ec1n. Ru\u1ed9ng mu\u1ed1i, 254 th\u1eeda \u0111\u1ea1c th\u00e0nh h\u01a1n 300 m\u1eabu ; h\u1eb1ng n\u0103m, m\u1ed7i m\u1eabu thu thu\u1ebf 7 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i ; n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n, th\u00ec c\u1ee9 10 ph\u01b0\u01a1ng mu\u1ed1i l\u00e0 2 quan 5 ti\u1ec1n). Th\u01b0\u1edfng cho \u0110\u00e0o Tr\u00ed Ph\u00fa gia 1 c\u1ea5p, v\u00e0 3 cu\u1ed1n sa ; quan t\u1ec9nh v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p. Sau \u0111\u00f3, t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 c\u0169ng t\u00e2u l\u00ean. Vua cho \u0111\u00e1nh theo thu\u1ebf tr\u1ea7u \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n<p>Cho Th\u1ecb lang b\u1ed9 Binh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Trung l\u00e0m Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t quan ch\u1ee9c \u1edf T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 : 1 T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 T\u00f4n nh\u00e2n l\u1ec7nh, 1 T\u1ea3 t\u00f4n ch\u00ednh, 1 H\u1eefu t\u00f4n ch\u00ednh, 1 T\u1ea3 t\u00f4n nh\u00e2n, 1 H\u1eefu t\u00f4n nh\u00e2n (gi\u1eef s\u1ed5 h\u1ecd nh\u00e0 vua, th\u1eddi th\u01b0\u1eddng tu s\u1eeda Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p, ph\u00e2n bi\u1ec7t h\u00e0ng chi\u00eau, h\u00e0ng m\u1ee5c, li\u1ec7t k\u00ea t\u01b0\u1edbc l\u1ed9c, qu\u00e2n ph\u00e2n b\u1ed5ng l\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i, ban b\u1ed1 gi\u00e1o ho\u00e1, ch\u00ednh l\u1ec7nh. Ph\u00e0m t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 \u0111\u1ec1u ki\u00eam gi\u1eef c\u1ea3 c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi h\u1ecd g\u1ea7n h\u1ecd xa \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n qu\u1ea3n tr\u1ecb). 1 T\u1ea3 t\u00f4n khanh, 1 H\u1eefu t\u00f4n khanh (gi\u1eef s\u1ed5 h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t, k\u00ea c\u1ee9u th\u1ee9 t\u1ef1 k\u1ebf th\u1eeba t\u1eadp t\u01b0\u1edbc, c\u1ea5p b\u1eadc ph\u1ea9m tr\u1eadt l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, c\u00f9ng v\u1edbi nh\u1eefng vi\u1ec7c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng chu c\u1ea5p ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o, tr\u1ebb nh\u1ecf, h\u1eadu c\u1ea5p ti\u1ec1n tu\u1ea5t, c\u01b0\u1edbi xin, ma chay. L\u1ea1i bi\u00ean ch\u00e9p c\u00e1c vi\u1ec7c sinh \u0111\u1ebb con c\u00e1i d\u00f2ng \u0111\u00edch, d\u00f2ng th\u1ee9, khi sinh, khi ch\u1ebft, khi l\u1ea5y v\u1ee3 g\u1ea3 ch\u1ed3ng, khi l\u00e0m quan t\u01b0\u1edbc, khi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean thu\u1ef5, \u0111\u1ec3 cung c\u1ea5p t\u00e0i li\u1ec7u cho vi\u1ec7c ch\u00e9p \u0111i\u1ec7p ph\u1ea3. D\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n T\u00f4n nh\u00e2n l\u1ec7nh, T\u1ea3 h\u1eefu t\u00f4n ch\u00ednh v\u00e0 T\u1ea3 h\u1eefu t\u00f4n nh\u00e2n \u0111\u1ec1u c\u00f9ng gi\u00fap vi\u1ec7c. T\u1eeb T\u00f4n nh\u00e2n l\u1ec7nh \u0111\u1ebfn T\u1ea3 H\u1eefu t\u00f4n khanh, ph\u1ea9m tr\u1eadt kh\u00f4ng \u1ea5n \u0111\u1ecbnh, \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 cho b\u1ed5 th\u1ee5 hay ki\u00eam nhi\u1ebfp). 1 T\u1ea3 t\u00e1 l\u00fd, 1 h\u1eefu t\u00e1 l\u00fd (tr\u1eadt ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m, d\u00f9ng quan trong tri\u1ec1u ki\u00eam nhi\u1ebfp. Ph\u00e0m trong T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 c\u00f3 thi h\u00e0nh vi\u1ec7c g\u00ec, th\u1eddi th\u01b0\u1eddng xem x\u00e9t. T\u1eeb t\u00f4n nh\u00e2n l\u1ec7nh \u0111\u1ebfn t\u1ea3 h\u1eefu t\u00f4n khanh c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd ki\u1ebfn, th\u00ec tu\u1ef3 vi\u1ec7c s\u1eeda ch\u1eefa l\u1ea1i ; n\u1ebfu can ng\u0103n kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec l\u00e0m ngay chuy\u00ean t\u1eadp t\u00e2u l\u00ean. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 h\u1ebft th\u1ea3y vi\u1ec7c c\u00f4ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 b\u00e0n ; t\u1eadp t\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c li\u00ean danh \u0111\u1ee9ng t\u00ean).<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam 1 L\u1ec5 khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung v\u00e0 1 Kinh k\u1ef3 \u0111\u1ea1o Gi\u00e1m s\u00e1t ng\u1ef1 s\u1eed c\u00f9ng v\u1edbi nha m\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u01b0 th\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i ki\u00eam xem x\u00e9t c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba h\u00e0nh trong ph\u1ee7, n\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec b\u1ea5t c\u00f4ng, tr\u00e1i ph\u00e9p, l\u1eeba g\u1ea1t, che gi\u1ea5u, chuy\u00ean quy\u1ec1n, l\u00e0m kh\u00f4ng h\u1ee3p l\u00fd, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c h\u1eb7c t\u00e2u. C\u00f2n t\u01b0 gi\u00e1o c\u00e1c h\u1ec7, nh\u00e2n vi\u00ean T\u00f4n th\u1ea5t v\u00e0 nh\u00e2n vi\u00ean d\u1ecbch l\u1ea1i th\u1eeba h\u00e0nh trong nha, n\u1ebfu x\u00e9t th\u1ea5y qu\u1ea3 c\u00f3 nh\u1eefng t\u1ec7 b\u00ea tr\u1ec5 ch\u1ee9c v\u1ee5, ch\u1ea5m m\u00fat, l\u1eeba g\u1ea1t, gian d\u1ed1i th\u00ec cho \u0111\u01b0\u1ee3c tham h\u1eb7c.<\/p>\n<p>Cho : Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng ki\u00eam nhi\u1ebfp ch\u1ee9c T\u1ea3 t\u00f4n ch\u00ednh ; Th\u1ecd Xu\u00e2n c\u00f4ng Mi\u00ean \u0110\u1ecbnh ki\u00eam nhi\u1ebfp H\u1eefu t\u00f4n ch\u00ednh ; Ninh Thu\u1eadn c\u00f4ng Mi\u00ean Nghi ki\u00eam nhi\u1ebfp T\u1ea3 t\u00f4n nh\u00e2n ; Ph\u00fa B\u00ecnh c\u00f4ng Mi\u00ean An ki\u00eam nhi\u1ebfp H\u1eefu t\u00f4n nh\u00e2n ; T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch ki\u00eam nhi\u1ebfp T\u1ea3 t\u00f4n khanh ; V\u1ec7 u\u00fd Loan gi\u00e1 T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng ki\u00eam nhi\u1ebfp H\u1eefu t\u00f4n khanh. C\u1ea5p cho \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7. C\u00f2n ch\u1ee9c t\u01b0 gi\u00e1o v\u1eabn \u0111\u1eb7t nh\u01b0 c\u0169. Nh\u1eefng quan l\u1ea1i ty thu\u1ed9c th\u1eeba h\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t t\u01b0 v\u1ee5 v\u00e0 2 b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 2 c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 15 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i, nay \u0111\u1eb7t th\u00eam : 1 vi\u00ean ngo\u1ea1i lang, 1 ch\u1ee7 s\u1ef1, 1 t\u01b0 v\u1ee5, 2 b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 2 c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 5 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho d\u00f9ng nh\u00e0 \u0110oan b\u1ea3n \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea1m l\u00e0m n\u01a1i l\u00e0m vi\u1ec7c ; 1 gian b\u00ean t\u1ea3 nh\u00e0 \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 \u1ea5n tri\u1ec7n, do b\u1ed9 Binh li\u1ec7u ph\u00e1i 20 bi\u1ec1n binh c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean l\u1ea1i d\u1ecbch ty thu\u1ed9c th\u1eeba bi\u1ec7n \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 gi\u1eef. H\u1eb1ng n\u0103m, c\u1ea5p ti\u1ec1n c\u00f4ng nhu 100 quan. Sau \u0111\u00f3 chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec3n l\u1ec7 thi h\u00e0nh.<\/p>\n<p>(1 \u2013 H\u1eb1ng n\u0103m, c\u00e1c \u0111\u1ea1i l\u1ec5 t\u1ebf Giao, t\u1ebf Mi\u1ebfu c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c ti\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n, \u0110oan d\u01b0\u01a1ng, \u0110\u00f4ng ch\u00ed, Tr\u1eeb t\u1ecbch, th\u00ec h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ed9 L\u1ec5, ngh\u0129 ph\u00e1i c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 v\u0103n v\u00f5 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n sung vi\u1ec7c l\u00e0m l\u1ec5. Tr\u01b0\u1edbc nh\u1eadt k\u1ef3, t\u00e2u l\u00ean ; khi \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9, theo l\u1ec7, t\u01b0 \u0111\u01b0a c\u00e1c n\u01a1i.<\/p>\n<p>2 \u2013 H\u1eb1ng n\u0103m, Ti\u1ebft thanh minh, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ed9 L\u1ec5, ngh\u0129 ph\u00e1i c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 nh\u00e2n vi\u00ean T\u00f4n th\u1ea5t k\u00ednh \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u00f4n l\u0103ng l\u00e0m l\u1ec5, c\u0169ng t\u00e2u l\u00ean, tr\u01b0\u1edbc nh\u1eadt k\u1ef3.<\/p>\n<p>3 \u2013 \u1edf c\u00e1c mi\u1ebfu, ph\u00e0m l\u1ec5 s\u00f3c, v\u1ecdng((1) S\u00f3c : ng\u00e0y m\u1ed3ng 1 ; v\u1ecdng : ng\u00e0y r\u1eb1m.1) v\u00e0 c\u00e1c ti\u1ebft tam nguy\u00ean((2) Tam nguy\u00ean : t\u1ee9c l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng nguy\u00ean (r\u1eb1m th\u00e1ng gi\u00eang), trung nguy\u00ean (r\u1eb1m th\u00e1ng b\u1ea3y) v\u00e0 h\u1ea1 nguy\u00ean (r\u1eb1m th\u00e1ng ch\u1ea1p)2), th\u1ea5t t\u1ecbch((3) Th\u1ea5t t\u1ecbch : m\u1ed3ng 7 th\u00e1ng 7.3), trung thu v\u00e0 tr\u00f9ng d\u01b0\u01a1ng((4) Tr\u00f9ng d\u01b0\u01a1ng : m\u1ed3ng 9 th\u00e1ng 9.4) : \u1edf Th\u00e1i mi\u1ebfu do th\u00e2n c\u00f4ng ; \u1edf Th\u1ebf mi\u1ebfu v\u00e0 \u0111i\u1ec7n Ph\u1ee5ng ti\u00ean do ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 ho\u00e0ng t\u1eed, \u0111\u1ec1u h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng v\u1edbi b\u1ed9 L\u1ec5 ngh\u0129 ph\u00e1i, lu\u00e2n ban l\u00e0m l\u1ec5. \u1edf Tri\u1ec7u mi\u1ebfu v\u00e0 H\u01b0ng mi\u1ebfu th\u00ec ph\u00e1i u\u1ef7 c\u00e1c vi\u00ean T\u00f4n th\u1ea5t \u1edf T\u1eeb t\u1ebf ty \u0111i l\u00e0m l\u1ec5. N\u1ebfu ch\u1ee3t c\u00f3 l\u1ec5 d\u00e2ng c\u1ee7a m\u1edbi, th\u00ec chuy\u1ec3n b\u00e1o cho c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng, c\u1ee9 theo th\u1ee9 t\u1ef1 l\u00e0m l\u1ec5.<\/p>\n<p>4 \u2013 Bi\u00ean so\u1ea1n Ng\u1ecdc \u0111i\u1ec7p v\u00e0 T\u00f4n ph\u1ea3 ; ph\u00e0m g\u1eb7p nh\u1eefng n\u0103m \u1ea5t, \u0110inh, K\u1ef7, T\u00e2n, Qu\u00fd, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc nh\u1eadt k\u1ef3, xin d\u1ee5 ch\u1ec9, vua s\u1ebd \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ph\u00e1i cho tu s\u1eeda.<\/p>\n<p>5 \u2013 Ph\u00e0m c\u00f3 ban b\u1ed1 gi\u00e1o l\u1ec7nh, th\u00ec k\u00ednh \u0111\u01b0a cho t\u01b0 giao c\u00e1c h\u1ec7, tuy\u00ean b\u1ea3o cho bi\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3.<\/p>\n<p>6 \u2013 Trong T\u00f4n th\u1ea5t c\u00f3 ai mu\u1ed1n \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n ho\u1eb7c th\u1ec9nh c\u1ea7u \u0111i\u1ec1u g\u00ec, h\u1ec5 l\u00e0 vi\u1ec7c \u0111\u00e1ng t\u00e2u th\u00ec t\u00e2u ngay, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t.<\/p>\n<p>7 \u2013 Trong c\u00e1c ng\u00e0nh T\u00f4n th\u1ea5t \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ec7 c\u1ea5p ti\u1ec1n cho nh\u1eefng l\u1ec5 hi\u1ebfu, h\u1ec9 ; x\u00e9t qu\u1ea3 th\u1ef1c th\u00ec ban c\u1ea5p cho, cu\u1ed1i n\u0103m k\u00ea th\u00e0nh danh s\u00e1ch, do b\u1ed9 H\u1ed9 \u0111\u1ec1 v\u00e0o s\u1ed5 chi ti\u00eau.<\/p>\n<p>8 \u2013 Ph\u00e0m trong T\u00f4n th\u1ea5t ai \u0111\u01b0\u1ee3c \u0103n l\u01b0\u01a1ng theo l\u1ec7 ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c ban th\u01b0\u1edfng, th\u00ec chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho t\u01b0 gi\u00e1o chia c\u1ea5p \u0111\u00fang s\u1ed1. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o ch\u1ea5m m\u00fat, m\u1eadp m\u1edd th\u00ec tham h\u1eb7c.<\/p>\n<p>9 \u2013 T\u1eeb c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng tr\u1edf xu\u1ed1ng, c\u00f3 ai tu\u1ed5i tr\u1ebb, say \u0111\u1eafm ch\u01a1i b\u1eddi \u0111\u00e0n h\u00e1t, m\u00ea \u0111\u00e0o, k\u00e9p, v\u00e0 th\u1ea3 ch\u00f3 s\u0103n chim m\u1ed3i \u1edf n\u01a1i c\u1eeda th\u00e0nh v\u00e0 ph\u1ed1 s\u00e1 trong ngo\u00e0i kinh th\u00e0nh qu\u1ea5y nhi\u1ec5u c\u01b0 d\u00e2n th\u00ec cho x\u00e9t th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi T\u00f4n th\u1ea5t nh\u00e0n t\u1ea3n, n\u1ebfu ph\u1ea1m nh\u1eefng l\u1ed7i n\u00f3i tr\u00ean, c\u0169ng th\u1ebf.<\/p>\n<p>10 \u2013 Nh\u00e2n vi\u00ean T\u00f4n th\u1ea5t kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u01a1i phi\u1ebfm v\u1edbi h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi x\u1ea5u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9a ch\u1ea5p ho\u1eb7c \u0111\u00f3n m\u1eddi nh\u1eefng \u0111\u1ed3 khinh b\u1ea1c hi\u1ebfu s\u1ef1 \u0111\u1ec3 d\u1ea1y con em. K\u1ebb n\u00e0o vi ph\u1ea1m, s\u1ebd b\u1ecb nghi\u00eam h\u1eb7c.<\/p>\n<p>11 \u2013 C\u00e1c T\u00f4n sinh \u1edf Gi\u00e1m, theo l\u1ec7, h\u1ea1n l\u00e0 60 ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng t\u1ef1u trung con em c\u00e1c ng\u00e0nh, n\u1ebfu ai th\u00f4ng s\u00e1ng, ch\u0103m h\u1ecdc, th\u00ec kh\u00f4ng c\u00e2u n\u1ec7 s\u1ed1 h\u1ea1n nhi\u1ec1u \u00edt, \u0111\u1ec1u c\u1ee9 th\u1ef1c khai r\u00f5, t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 b\u1ed5 l\u00e0m sinh vi\u00ean, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd gi\u00e1o d\u1ee5c ; x\u00e9t ra k\u1ebb n\u00e0o tr\u1ec5 n\u1ea3i, l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, ch\u01a1i b\u1eddi, h\u1ecdc h\u00e0nh kh\u00f4ng ti\u1ebfn th\u00ec t\u00e2u xin t\u01b0\u1edbc b\u1ecf \u0111i.<\/p>\n<p>12 \u2013 Ph\u00e0m khi c\u00f3 vi\u1ec7c tuy\u1ec3n b\u1ed5 t\u00f4n sinh \u1edf Gi\u00e1m th\u00ec do quan coi Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m l\u1ef1a ch\u1ecdn ; \u1edf c\u00e1c ng\u00e0nh th\u00ec do tr\u01b0\u1edfng ng\u00e0nh ch\u1ecdn x\u00e9t : n\u1ebfu ai c\u00f3 h\u1ecdc h\u1ea1nh, t\u00e0i ngh\u1ec7, \u0111\u00e1ng l\u1ee5c d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng cam k\u1ebft, do T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 s\u00e1t h\u1ea1ch, \u0111\u1ec1u khai t\u00ean t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i l\u1ef1a b\u1ed5.<\/p>\n<p>13 \u2013 Ph\u00e0m nh\u1eefng n\u0103m s\u1eedu, Th\u00ecn, M\u00f9i, Tu\u1ea5t, chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho t\u01b0 gi\u00e1o c\u00e1c h\u1ec7, l\u1ef1a k\u1ef9 nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean nh\u00e0n t\u1ea3n trong T\u00f4n th\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o tu\u1ed5i gi\u00e0u, s\u1ee9c m\u1ea1nh, t\u01b0 ch\u1ea5t th\u00f4ng minh, kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng th\u00ec b\u1ed5 l\u00e0m T\u00f4n th\u1ea5t h\u1ecdc sinh ; ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u00e0i gi\u1ecfi nhanh nh\u1eb9n b\u1ed5 v\u00e0o ty H\u1ed9 v\u1ec7, \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 t\u00e0i l\u1ef1a ra, k\u00ea khai t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 b\u1ed5 d\u00f9ng.<\/p>\n<p>14- S\u00e1ch l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng c\u1ee7a T\u00f4n th\u1ea5t, 3 n\u0103m 1 l\u1ea7n s\u1eeda l\u1ea1i, theo l\u1ec7 chia t\u1eebng h\u1ea1ng, t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9.<\/p>\n<p>15 \u2013 Ph\u00e0m c\u00e1c ty thu\u1ed9c T\u00f4n th\u1ea5t, v\u0103n t\u1eeb t\u01b0 v\u1ee5, v\u00f5 t\u1eeb su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, g\u1eb7p c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft b\u1ed5 \u0111i, theo l\u1ec7, n\u00ean l\u1ef1a ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi T\u00f4n th\u1ea5t sung b\u1ed5, c\u1ee9 \u1edf b\u1ed9 b\u00e1o cho bi\u1ebft, gi\u1eef c\u00f4ng b\u1eb1ng, l\u1ef1a tuy\u1ec3n, k\u00ea khai t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9.<\/p>\n<p>16 \u2013 Ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi T\u00f4n th\u1ea5t, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ea3n c\u01b0 tr\u1edf v\u1ec1, t\u1ef1 nh\u1eadn c\u00f3 h\u1ecd th\u00ec giao cho ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng ng\u00e0nh x\u00e9t r\u00f5 th\u1ebf th\u1ee9, t\u00ean v\u00e0 t\u1ef1, r\u1ed3i x\u00e9t l\u1ea1i s\u1ef1 tr\u1ea1ng cho k\u1ef9 c\u00e0ng h\u01a1n, tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 r\u00e0ng, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111o\u1ea1t. N\u1ebfu c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o c\u1ed1 \u00fd m\u1eadp m\u1edd, tr\u00e0 tr\u1ed9n th\u00ec n\u00eau ra tham h\u1eb7c, \u0111\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n s\u1ef1 gi\u1ea3 m\u1ea1o c\u1ea7u may.<\/p>\n<p>17 \u2013 C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c sung ki\u00eam nhi\u1ebfp c\u00f4ng vi\u1ec7c T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7, h\u1ec5 trong nha c\u00f3 vi\u1ec7c n\u00ean t\u00e2u th\u00ec \u0111\u1ec1 ch\u1ee9c h\u00e0m T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 tr\u00f9m l\u00ean, c\u00f2n th\u00ec ch\u1ec9 x\u01b0ng t\u00ean c\u1ee7a k\u1ebb l\u00e0m t\u00f4i con cho h\u1ee3p s\u1ef1 th\u1ec3.<\/p>\n<p>18 \u2013 \u1ea5n tri\u1ec7n c\u1ee7a T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7, do T\u1ea3 t\u00f4n ch\u00ednh chuy\u00ean gi\u1eef kho\u00e1 v\u00e0 ch\u00eca kh\u00f3a, c\u00f3 H\u1eefu t\u00f4n ch\u00ednh, T\u1ea3 H\u1eefu t\u00f4n nh\u00e2n, v\u00e0 T\u1ea3 H\u1eefu t\u00f4n khanh h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng ni\u00eam phong \u0111\u00e1nh d\u1ea5u. Ph\u00e0m trong nha c\u00f3 vi\u1ec7c c\u00f4ng, n\u00ean t\u00e2u hay t\u01b0 \u0111i cho c\u00e1c nha \u1edf Kinh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ebfn. C\u00f2n n\u1ebfu ph\u1ea3i t\u01b0 \u0111i c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf ngo\u00e0i, h\u1ec5 c\u00f4ng vi\u1ec7c thu\u1ed9c b\u1ed9 n\u00e0o th\u00ec do b\u1ed9 \u1ea5y chuy\u1ec3n ngay \u0111\u1ec3 l\u00e0m, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0 th\u1eb3ng [cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1ea5y].<\/p>\n<p>19 \u2013 Ph\u00e0m khi c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ed9 \u0111\u1ee9ng t\u00ean chung v\u00e0o t\u1edd t\u00e2u th\u00ec \u1edf sau ch\u1ed7 ni\u00ean hi\u1ec7u, \u0111\u00f3ng 2 \u1ea5n tri\u1ec7n, \u1ea5n ph\u1ee7 \u1edf tr\u01b0\u1edbc, \u1ea5n b\u1ed9 \u1edf sau. Ch\u1ed7 k\u00fd t\u00ean c\u0169ng theo th\u1ee9 t\u1ef1 ban th\u1ee9 tr\u00ean d\u01b0\u1edbi.<\/p>\n<p>20 \u2013 C\u00e1ch th\u1ee9c t\u1edd t\u01b0 : n\u1ebfu t\u01b0 cho c\u1eedu khanh v\u0103n nha v\u00e0 qu\u1ea3n l\u0129nh c\u00e1c qu\u00e2n dinh v\u00f5 nha \u1edf trong Kinh th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 \u201ct\u01b0 di\u201d. T\u01b0 \u0111i N\u1ed9i c\u00e1c, N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1 v\u00e0 c\u00e1c T\u1ef1, Vi\u1ec7n, Gi\u00e1m, th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 \u201c chi\u1ebfu h\u1ed9i\u201d ; t\u01b0 \u0111\u00e1p l\u1ea1i th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 \u201ct\u01b0 tr\u00ecnh\u201d, v\u1eabn theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc. Duy t\u01b0 cho c\u00e1c ph\u1ee7 v\u01b0\u01a1ng c\u00f4ng, m\u00e0 vi\u1ec7c c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn c\u00f4ng nha \u1ea5y, th\u00ec c\u00f4ng v\u0103n t\u01b0 \u0111i g\u1ecdi l\u00e0 \u201ct\u01b0 di\u201d, c\u00f4ng v\u0103n \u0111\u00e1p l\u1ea1i, c\u0169ng g\u1ecdi l\u00e0 \u201ct\u01b0 di\u201d. Ngo\u00e0i ra, kh\u00f4ng ph\u1ea3i vi\u1ec7c nha, m\u00e0 l\u00e0 gi\u1ea5y t\u1edd qua l\u1ea1i gi\u1eef ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ki\u00eam nhi\u1ebfp v\u1edbi c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng, h\u00e0ng tr\u00ean th\u00ec d\u00f9ng \u201ct\u01b0 tr\u00ecnh\u201d, ngang h\u00e0ng th\u00ec d\u00f9ng \u201ct\u01b0 di\u201d, h\u00e0ng d\u01b0\u1edbi th\u00ec d\u00f9ng \u201cchi\u1ebfu h\u1ed9i\u201d, \u0111\u1ec1u tu\u1ef3 theo th\u1ee9 t\u1ef1 l\u1edbn nh\u1ecf, cho c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t).<\/p>\n<p>Thu\u1ebf kho\u00e1 c\u00e1c h\u1ea1t B\u1eafc K\u1ef3 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u1eadm, thi\u1ebfu. B\u1ed9 H\u1ed9 tham h\u1eb7c, t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1i t\u1ec7 n\u00e0y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u do t\u1ed5ng l\u00fd ti\u00eau b\u1eeba \u0111i, kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed9p xong, \u0111\u1ec3 mong \u0111\u01b0\u1ee3c tha gi\u1ea3m. \u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i v\u00e0 b\u1ecdn th\u00fac thu\u1ebf ho\u1eb7c chu\u1ed1c ti\u1ebfng l\u00e0 \u0111\u1eb9p l\u00f2ng d\u00e2n, ho\u1eb7c t\u01b0 v\u1ecb l\u00e0m theo c\u00e1i l\u1ee3i c\u1ea7u c\u1ea1nh, ho\u1eb7c cho r\u1eb1ng s\u1ed1 thu\u1ebf t\u00edch khi\u1ebfm kh\u00f4ng ph\u1ea3i thu\u1ed9c ph\u1ea7n n\u0103m m\u00ecnh l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1eb3ng ai quan t\u00e2m, n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ebf !\u201d Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c quan \u0111\u1ecba \u0111\u1ebfn c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc : chi\u1ebfu s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c n\u0103m nay c\u00f2n thi\u1ebfu v\u00e0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ecdng l\u1ea1i, ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 t\u00e2m \u0111\u1ed1c th\u00fac, c\u1ed1t trong n\u0103m nay ph\u1ea3i n\u1ed9p cho xong c\u1ea3, n\u1ebfu ch\u01b0a th\u1ec3 xong, c\u0169ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb 7 ph\u1ea7n tr\u1edf l\u00ean, m\u1edbi cho mi\u1ec5n t\u1ed9i, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 7 ph\u1ea7n, th\u00ec giao \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ngh\u1ecb t\u1ed9i kh\u00f4ng tha.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m c\u00e1c nha tra x\u00e9t c\u1ee7a kho, c\u00e1i n\u00e0o ph\u1ea3i b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u cho b\u1edbt gi\u00e1 \u0111i ; m\u00e0 gi\u00e1 c\u1ea3 do ty h\u1eefu quan \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, chu\u1ea9n cho vi\u00ean khoa \u0111\u1ea1o x\u00e9t l\u1ea1i r\u00f5 r\u00e0ng t\u1ec9 m\u1ec9, n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u00fang th\u00ec cho t\u00e2u h\u1eb7c ; n\u1ebfu a dua gi\u1ea5u gi\u1ebfm th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i (l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 chuy\u00ean nha tra x\u00e9t l\u1ea1i).<\/p>\n<p>Th\u1ea3 cho bi\u1ec1n binh Trung v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy v\u1ec1 qu\u00ea ngh\u1ec9 ng\u01a1i, mi\u1ec5n cho chia ban ; v\u00ec c\u1edb b\u1ea5y nay h\u1ecd ph\u1ea3i \u0111i tr\u1eadn, \u0111i th\u00fa kh\u00f3 nh\u1ecdc m\u00e0 qu\u00ea qu\u00e1n l\u1ea1i \u1edf xa.<\/p>\n<p>B\u1ed9 C\u00f4ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c h\u1ea1ng th\u1ee3, do b\u1ed9 coi qu\u1ea3n c\u1ea3, m\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ed5 s\u00e1ch l\u00e0m b\u1eb1ng c\u1ee9, khi c\u00f3 vi\u1ec7c ph\u1ea3i tra x\u00e9t, t\u01b0 h\u1ecfi r\u1ea5t phi\u1ec1n ! V\u1eady xin : t\u1eeb nay \u0111\u1ebfn k\u1ef3 4 th\u00e1ng, tu s\u1eeda s\u1ed5 s\u00e1ch ng\u1ea1ch binh c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, n\u00ean cho s\u1eeda ri\u00eang l\u1ea1i s\u1ed1 m\u1ee5c c\u00e1c th\u1ee3, l\u00e0m th\u00e0nh t\u01b0 s\u00e1ch, \u0111\u01b0a l\u00ean b\u1ed9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>Ph\u00e1t v\u00e3ng c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m \u1edf Nam K\u1ef3 \u0111i l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y m\u1edbi \u0111\u1ea7u khai th\u00e1c, ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t m\u00e0u m\u1ee1, m\u00e0 hoang c\u00f2n nhi\u1ec1u, ta \u0111\u00e3 t\u1eebng sai bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 400 m\u1eabu ; n\u1ebfu c\u1ee9 khai kh\u1ea9n d\u1ea7n d\u1ea7n, th\u00ec \u0111\u1ea5t \u0111ai ng\u00e0y m\u1edf mang, th\u00f3c g\u1ea1o th\u1eeba th\u00e3i, th\u1ef1c \u0111\u1ee7 l\u00e0m l\u1ee3i v\u00f4 c\u00f9ng cho ngh\u00ecn mu\u00f4n \u0111\u1eddi. Nh\u00e2n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u, \u0111\u1ed3 t\u00f9, c\u1ee9 giam c\u1ea7m m\u00e3i c\u0169ng v\u00f4 \u00edch ; sao b\u1eb1ng cho sung l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n, \u0111\u1ec3 ch\u00fang ch\u0103m vi\u1ec7c khai kh\u1ea9n ; l\u1ea1i \u1edf xen l\u1eabn v\u1edbi d\u00e2n Ch\u00e2n L\u1ea1p, khi\u1ebfn h\u1ecd t\u1eadp nhi\u1ec5m th\u00f3i Kinh, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch bi\u1ebfn Man di th\u00e0nh v\u0103n minh. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho s\u00e1u t\u1ec9nh \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean, Long, T\u01b0\u1eddng, An, H\u00e0 : \u0111em nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m qu\u00e2n l\u01b0u, \u0111\u1ed3 v\u00e0 sung l\u00e0m l\u00ednh \u0111ang b\u1ecb giam giao cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n \u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, g\u1ed9p v\u1edbi nh\u1eefng t\u00f9 ph\u1ea1m qu\u00e2n l\u01b0u, \u0111\u1ed3 v\u00e0 sung l\u00e0m l\u00ednh th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, chi\u1ebfu theo t\u1ed9i t\u00ecnh n\u1eb7ng hay nh\u1eb9, nh\u1eefng t\u00f9 b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3 v\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea3i sung l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n binh ; nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ecb t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u v\u1eabn b\u1ecb xi\u1ec1ng x\u00edch nh\u01b0 c\u0169, c\u0169ng cho sung v\u00e0o s\u1edf \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, r\u1ed3i li\u1ec7u c\u1ea5p cho tr\u00e2u c\u00e0y, \u0111\u1ed3 l\u00e0m ru\u1ed9ng, \u0111\u1ec3 ch\u00fang khai kh\u1ea9n. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o nguy\u00ean l\u00e0 l\u00ednh, th\u00ec h\u1eb1ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho 5 ti\u1ec1n, 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, c\u00f2n th\u00ec ch\u1ec9 c\u1ea5p g\u1ea1o th\u00f4i, \u0111\u1ebfn khi th\u00e0nh ru\u1ed9ng r\u1ed3i th\u00ec th\u00f4i kh\u00f4ng c\u1ea5p n\u1eefa. N\u1ebfu c\u00f3 v\u1ee3 con mu\u1ed1n \u0111i theo c\u0169ng cho\u201d. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n v\u00e0 Tham t\u00e1n ph\u1ea3i hi\u1ec3u d\u1ee5 t\u1eadn m\u1eb7t : ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean y\u00ean ph\u1eadn, gi\u1eef ph\u00e9p, g\u1eafng s\u1ee9c m\u01b0u sinh, khi\u1ebfn ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t ng\u00e0y c\u00e0ng m\u1edf mang, sinh n\u1edf ng\u00e0y \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac, \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 cho ngo\u00e0i bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1nh m\u1ebd.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, l\u1ea1i ph\u00e1t v\u00e3ng c\u00e1c t\u00f9 ph\u1ea1m t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn B\u00ecnh Thu\u1eadn b\u1ecb t\u1ed9i d\u1ecbch \u0111\u1ed3 v\u00e0 b\u1ecb sung l\u00e0m l\u00ednh \u0111\u1ec1u \u0111i Tr\u1ea5n T\u00e2y sung l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n binh. D\u1ee5 sai : ai n\u1ea5y c\u1ed1 s\u1ee9c khai kh\u1ea9n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, th\u00f3c g\u1ea1o c\u00e0y c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, cho ri\u00eang d\u00f9ng \u0111\u1ec3 \u0103n, mi\u1ec5n cho t\u00f4 thu\u1ebf 2 n\u0103m, \u0111\u1ebfn n\u0103m th\u1ee9 ba th\u00ec b\u1eaft \u0111\u1ea7u thu thu\u1ebf theo l\u1ec7. Sau \u0111\u1ea5y 4 n\u0103m, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean b\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u1ed3 tr\u1edf xu\u1ed1ng, n\u1ebfu c\u00f3 gia s\u1ea3n xin \u1edf l\u1ea1i th\u00ec cho \u1edf, kh\u00f4ng mu\u1ed1n \u1edf, th\u00ec cho v\u1ec1 nguy\u00ean qu\u00e1n ; duy nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nguy\u00ean b\u1ecb t\u1ed9i qu\u00e2n l\u01b0u tr\u1edf l\u00ean, m\u00e0 \u0111\u00e3 cho l\u00e0m l\u00ednh, th\u00ec kh\u00f4ng \u1edf trong l\u1ec7 cho v\u1ec1.<\/p>\n<p>Tr\u1ea1m H\u1ea3i V\u00e2n quan \u0111\u1ec7 t\u1edd phi\u1ebfn t\u00e2u v\u1ec1 Kinh, ch\u1eadm \u0111\u1ebfn 2 gi\u1edd, phu tr\u1ea1m \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u b\u1ecb qu\u1edf tr\u00e1ch ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng. Vua nh\u00e2n \u0111\u00f3 sai d\u1ee5 l\u1ea1i cho c\u00e1c quan tr\u1ea1m trong Kinh, ngo\u00e0i tr\u1ea5n : t\u1eeb nay, ph\u00e0m ch\u1ea1y tr\u1ea1m chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 v\u0103n th\u01b0, ho\u1eb7c th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n, ho\u1eb7c th\u1ee9 kh\u1ea9n, ho\u1eb7c b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 ch\u1eadm. N\u1ebfu tr\u00e1i l\u1ec7nh th\u00ec \u1edf trong Kinh, do Th\u00f4ng ch\u00ednh ty, \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, do \u00e1n s\u00e1t ty, tra x\u00e9t tr\u1eebng tr\u1ecb. N\u1ebfu khi ch\u1ea1y tr\u1ea1m b\u1eb1ng ng\u1ef1a, ph\u1ea3i chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 nh\u01b0 bay, hay chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 g\u1ea5p v\u00e0 khi H\u1ea3i V\u00e2n quan ph\u1ea3i \u0111\u1ec7 t\u1edd t\u1ea5u, \u0111\u1ec1u l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u1ea9n y\u1ebfu c\u1ea3, h\u1ec5 \u0111\u1ec3 ch\u1eadm tr\u1ec5 gi\u1edd kh\u1eafc, th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam b\u1eadc n\u1eefa.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 50 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam. Vua chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1.<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Cao B\u1eb1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cKho ch\u1ee9a th\u00f3c \u1edf t\u1ec9nh ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, m\u00e0 trong 1 n\u0103m, s\u1ed1 th\u00f3c thu v\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 cung cho s\u1ed1 th\u00f3c chi ra. V\u1eady xin \u0111\u1ebfn m\u00f9a g\u1eb7t h\u00e1i r\u1ed3i, ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi chia \u0111i c\u00e1c ch\u1ee3, n\u00e2ng th\u00eam gi\u00e1, \u0111ong g\u1ea1o v\u00e0o \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee7 chi d\u00f9ng\u201d! Vua y cho. L\u1ea1i sai L\u1ea1ng S\u01a1n chuy\u1ec3n c\u1ea5p 10000 quan ti\u1ec1n kho l\u00ean Cao B\u1eb1ng ; r\u1ed3i B\u1eafc Ninh l\u1ea1i ch\u1edf \u0111\u1ebfn cho L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u1ee7 s\u1ed1 ti\u1ec1n \u1ea5y.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i : tr\u1eadt \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c l\u00e0 Ch\u00e1nh nh\u1ecb ph\u1ea9m (tr\u01b0\u1edbc : T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m). Chu\u1ea9n cho : \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c Kinh th\u00e0nh l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1ef9, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n An \u0111\u1ec1u do nguy\u00ean h\u00e0m T\u00f2ng nh\u1ecb ph\u1ea9m, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng th\u1ef1.<\/p>\n<p>D\u00f9ng th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n l\u00e0m Th\u1ef1 l\u00fd T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa, chu\u1ea9n cho c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ed1, \u00e1n, h\u1ed9 l\u00fd \u1ea5n quan ph\u00f2ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, h\u1ed9 l\u00fd h\u1ed9i l\u1ea1i c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c. Th\u0103ng L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt l\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh. Chu\u1ea9n cho: t\u1eeb nay, ph\u00e0m t\u00e2u b\u00e1o vi\u1ec7c qu\u00e2n, n\u1ebfu l\u00e0 binh c\u01a1 kh\u1ea9n y\u1ebfu, th\u00ec \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9ng li\u00ean danh v\u00e0o t\u1edd t\u1ea5u, k\u00fd t\u00ean \u1edf d\u01b0\u1edbi T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ; c\u00f2n vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, ai n\u1ea5y gi\u1eef ph\u1ea7n vi\u1ec7c m\u00ecnh, kh\u00f4ng c\u1ea7n ki\u00eam d\u1ef1.<\/p>\n<p>Chuy\u1ec3n b\u1ed5 L\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 V\u0169 \u0110\u00ecnh Quang l\u00e0m L\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y. Th\u0103ng Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Ph\u1ea1m Phi l\u00ean th\u1ef1 l\u00e3nh binh H\u00e0 N\u1ed9i. \u0110\u1ed5i th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 Gi\u00e1p V\u0103n T\u00e2n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd T\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u1eafc Ninh. \u0110i\u1ec7u b\u1ed5 L\u00e3nh binh Thanh Hoa l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Hu\u00e2n l\u00e0m L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam. Chuy\u1ec3n b\u1ed5 L\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 l\u00e0m L\u00e3nh binh Thanh Hoa. Th\u0103ng Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u1eedu \u0110\u1ee9c l\u00ean V\u1ec7 u\u00fd Ch\u00e1nh tam ph\u1ea9m l\u00e0m th\u1ef1 L\u00e3nh binh Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam 1 l\u00e3nh binh quan \u1edf Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0 1 ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh (Qu\u1ea3ng Nam tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t 1 l\u00e3nh binh, 1 ph\u00f3 l\u00e3nh binh ; B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t 1 L\u00e3nh binh. \u0110\u1ebfn b\u00e2y gi\u1edd l\u1ea1i tuy\u1ec3n l\u00ednh, d\u1ed3n b\u1ed5 nhi\u1ec1u v\u1ec7, nhi\u1ec1u c\u01a1, n\u00ean \u0111\u1eb7t th\u00eam). Cho : L\u00e3nh binh m\u1edbi b\u1ed5 l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Hu\u00e2n, \u0111\u1ed5i sang ch\u1ee9c Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7, L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu Ch\u00ednh sung b\u1ed5 Ph\u00f3 l\u00e3nh binh B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ; L\u00e3nh binh Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3ng v\u1eabn chuy\u00ean qu\u1ea3n bi\u1ec1n binh \u1edf 2 th\u00e0nh An H\u1ea3i, \u0110i\u1ec7n H\u1ea3i, ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u0110\u1ecbnh H\u1ea3i v\u00e0 t\u1ea5n s\u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam 1 Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd \u1edf \u1ea3i H\u1ea3i V\u00e2n (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t 1 vi\u00ean). L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc : bi\u1ec1n binh tr\u00fa ph\u00f2ng, m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay phi\u00ean, c\u00f2n Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd \u0111\u00f3ng gi\u1eef m\u00e3i. Vua cho r\u1eb1ng n\u01a1i \u1ea5y lam ch\u01b0\u1edbng h\u01a1i n\u1eb7ng, \u0111\u1ed5i l\u1ea1i : bi\u1ec1n binh, 15 ng\u00e0y m\u1ed9t l\u1ea7n thay phi\u00ean ; Ph\u00f2ng th\u1ee7 u\u00fd 1 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n thay phi\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam nh\u00e2n vi\u00ean, l\u1ea1i d\u1ecbch \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. (T\u01b0 v\u1ee5, 2 b\u00e1t ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 2 c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, 5 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay \u1edf V\u0169 kh\u1ed1 c\u00f3 thu v\u00e0 chi \u0111\u1ed3 v\u1eadt g\u00ec, ph\u1ea3i d\u00f9ng c\u00e2n m\u00e0 c\u00e2n ; tr\u1eeb ra nh\u1eefng th\u1ee9 kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 120 c\u00e2n th\u00ec th\u00f4i, c\u00f2n t\u1eeb 120 c\u00e2n tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i c\u00e2n. M\u1ed7i tao c\u1ee9 l\u1ea5y x\u1ea5p x\u1ec9 120 c\u00e2n l\u00e0m l\u00e0o. B\u1ea5y nay nh\u1eefng \u0111\u1ed3 v\u1eadt \u0111\u00e3 c\u00e2n, nhi\u1ec1u hay \u00edt ch\u01b0a c\u00f3 h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng c\u00e2n kh\u00f4ng kh\u1ecfi t\u1ef1 \u00fd l\u00e0m nh\u1eb9 n\u1eb7ng, \u0111\u1ec3 l\u1ea5y ch\u1ed7 ch\u1ea5m m\u00fat x\u00e9o x\u00e9n, cho n\u00ean \u0111\u1eb7t ra ph\u00e9p n\u00e0y \u0111\u1ec3 tri\u1ec7t m\u1ed1i gian d\u1ed1i.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCa m\u00faa B\u00e1t d\u1eadt \u0111\u1ec3 d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c t\u1ebf Giao, t\u1ebf Mi\u1ebfu v\u00e0 l\u1ec5 l\u1edbn tri\u1ec1u h\u1ea1, th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu ; m\u00e0 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi m\u00faa b\u00e1t d\u1eadt ch\u1ec9 c\u1ed1t sung \u0111\u1ee7 l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 cho th\u00e0nh l\u1ec5 th\u00f4i. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n xin m\u1ed9 th\u00eam 4 \u0111\u1ed9i v\u00e0o th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh, e r\u1eb1ng nh\u1eefng qu\u00e2n v\u00f4 l\u1ea1i m\u1ea1o t\u00ean nh\u1eadp v\u00e0o, kh\u00f4ng kh\u1ecfi sinh ra m\u1ed1i t\u1ec7. T\u1edbi k\u1ef3 t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea9n tr\u00e1nh tr\u00f9ng tr\u00ecnh, l\u1ea1i th\u00eam nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u kh\u00f4ng ti\u1ec7n. V\u1ea3 l\u1ea1i, m\u00faa b\u00e1t d\u1eadt ch\u1eb3ng qua d\u00f9ng \u0111\u1ec3 t\u00f4 \u0111i\u1ec3m l\u1ec5 nghi, l\u1ec5 xong th\u00ec th\u00f4i, h\u00e0 t\u1ea5t \u0111\u1eb7t s\u1eb5n nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn 10 \u0111\u1ed9i ! Hu\u1ed1ng chi nh\u1ea3y m\u00faa ca h\u00e1t t\u1ef1 c\u00f3 \u00e2m ti\u1ebft, ai c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 luy\u1ec7n t\u1eadp, m\u00e0 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n nh\u1ea3y nh\u00f3t m\u00e0 m\u00faa c\u00e1i v\u0169((1) V\u0169 : \u0111\u1ed3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 m\u00faa khi bi\u1ec3u di\u1ec5n \u00e2m nh\u1ea1c, \u0111\u1ea7u k\u1ebft b\u1eb1ng l\u00f4ng chim tr\u0129, c\u00f3 c\u00e1n d\u00e0i.1), c\u00e1i c\u1edd mao((2) C\u1edd mao l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111u\u00f4i con ly ng\u01b0u.2), c\u00e1i m\u1ed9c, c\u00e1i b\u00faa l\u1edbn, \u0111\u1ec3 t\u01b0\u1ee3ng tr\u01b0ng cho s\u1ef1 r\u1ef1c r\u1ee1 c\u1ee7a v\u0103n tr\u1ecb v\u00f5 c\u00f4ng, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong qu\u00e2n \u0111\u1ed9i luy\u1ec7n t\u1eadp r\u1ed3i l\u00e0m, ai m\u00e0 ch\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i \u0111\u1ee3i con h\u00e1t, ca c\u00f4ng l\u00e0nh ngh\u1ec1 r\u1ed3i sau m\u1edbi l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c sao ? V\u1ea3 l\u1ea1i, s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi m\u00faa B\u00e1t d\u1eadt \u0111\u00e1ng l\u00fd ra, ch\u1ec9 d\u00f9ng 268 ng\u01b0\u1eddi. Hi\u1ec7n t\u1ea1i l\u00ednh Kinh c\u00f3 h\u01a1n 60 v\u1ec7, n\u1ebfu ch\u1ecdn trong s\u1ed1 \u1ea5y l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 di\u1ec5n t\u1eadp l\u00e0m l\u1ec5, h\u00e1 ch\u1eb3ng th\u1eeba qu\u00e1 hay sao ? C\u1ea7n g\u00ec l\u1ea1i ph\u1ea3i ho\u00e0i ph\u00ed cho c\u00e1c t\u1ec9nh m\u1ed9 l\u1eadp n\u1eefa ! Nguy\u00ean ng\u1ea1ch ba \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam trong Thanh b\u00ecnh th\u1ef1 v\u00e0 40 con h\u00e1t \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u1ec7 thu\u1ed9c v\u00e0o ba \u0111\u1ed9i Thanh b\u00ecnh th\u1ef1, xin v\u1eabn \u0111\u1ec3 cho \u1edf ng\u1ea1ch ; c\u00f3 thi\u1ebfu th\u00ec ng\u01b0\u1eddi coi qu\u1ea3n m\u1ed9 th\u00eam cho \u0111\u1ee7 150 ng\u01b0\u1eddi, \u1ee9ng tr\u1ef1c th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean, \u0111\u1ec3 khi t\u1edbi k\u1ef3 th\u00ec bi\u1ec3u di\u1ec5n. T\u1eeb nay, h\u1ec5 t\u1edbi k\u1ef3 \u0111\u1ea1i l\u1ec5, xin do b\u1ed9 L\u1ec5 x\u00e9t s\u1ed1 l\u00ednh c\u00e1c dinh, c\u00e1c v\u1ec7 \u1edf Kinh, ai bi\u1ebft \u0111\u00e0n h\u00e1t, th\u00ec giao th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh, cho di\u1ec5n t\u1eadp tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o m\u00faa b\u00e1t d\u1eadt, vi\u1ec7c xong th\u00ec l\u1ea1i v\u1ec1 h\u00e0ng ng\u0169\u201d. Vua y theo. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i : chi\u1ebfu theo nh\u1eefng \u0111\u1ed9i th\u1ee9 4, th\u1ee9 5 v\u00e0 th\u1ee9 9, thu\u1ed9c th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh tr\u01b0\u1edbc, l\u1ef1a l\u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0nh ngh\u1ec1, sung b\u1ed5 v\u00e0o 3 \u0111\u1ed9i Thanh b\u00ecnh th\u1ef1, c\u00f2n th\u00ec cho r\u00fat v\u1ec1 s\u1ed5 d\u00e2n, \u0111\u00f3ng g\u00f3p sai d\u1ecbch. Sau \u0111\u00f3, d\u1ed3n 20 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi l\u1ef1a g\u1ed9p v\u1edbi s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u1ea1i 80 ng\u01b0\u1eddi, bi\u00ean l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, \u0111\u1ec3 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u1ee9ng tr\u1ef1c. C\u00f2n 51 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi l\u1ef1a, l\u1eadp l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tam, chia phi\u00ean thay nhau.<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o b\u1ed9 L\u1ec5 r\u1eb1ng : \u201cB\u1ea5y nay, nh\u1eefng k\u1ef3 s\u00f3c, v\u1ecdng, \u0111\u1eb7t l\u1ec5 th\u01b0\u1eddng tri\u1ec1u, khi l\u1ec5 xong, l\u00ean tr\u00ean \u0111i\u1ec7n, v\u0103n v\u00f5 tr\u0103m quan \u0111\u1ec1u chia ban \u0111\u1ee9ng h\u1ea7u, th\u1ebf m\u00e0 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ri\u00eang nghi\u1ec5m nhi\u00ean ng\u1ed3i, th\u00ec ch\u01b0a h\u1ee3p l\u1ec5. V\u1eady chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb sau, n\u1ebfu c\u00f3 tuy\u00ean g\u1ecdi cho u\u1ed1ng tr\u00e0, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u1ed3i h\u1ea7u \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3 h\u1eefu. Nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ec3 tri\u1ec1u nghi \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam t\u00fac\u201d.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXXIII \u2013 17<\/a>3<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>B\u00ednh Th\u00e2n, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 17 [1836], m\u00f9a thu, th\u00e1ng 9.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, v\u00ec trong h\u1ea1t c\u00f3 t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i, \u0111\u00e3 t\u1eebng nghi\u00eam h\u1ea1n t\u1ea7m n\u00e3, m\u00e0 h\u01a1n n\u0103m ch\u01b0a b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u00f2ng r\u1ea5t lo s\u1ee3, kh\u00f4ng d\u00e1m xin gia h\u1ea1n l\u1ea7n n\u1eefa, n\u00ean t\u01b0 v\u1ec1 b\u1ed9 H\u00ecnh, nh\u1edd chuy\u1ec3n t\u01b0 cho vi\u1ec7n C\u01a1 m\u1eadt \u0111\u1ec3 t\u00e2u h\u1ed9 m\u00ecnh. Vua m\u1eadt d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ea3ng Kh\u1ea3i, t\u1ed9i \u00e1c r\u1ea5t n\u1eb7ng, m\u00e0 ch\u01b0a b\u1ecb b\u1eaft, t\u1ee9c l\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i ch\u01b0a xong. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : ng\u01b0\u01a1i n\u0103m tr\u01b0\u1edbc hai l\u1ea7n c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p gi\u1eb7c V\u00e2n, v\u01b0\u1ee3t n\u00fai, l\u1ed9i khe, tr\u1ea3i nhi\u1ec1u kh\u00f3 nh\u1ecdc l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng ; duy c\u00f2n 1 t\u00ean ph\u1ea1m trong t\u00e0n \u0111\u1ea3ng ch\u01b0a tr\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c. N\u00f3, s\u1edbm t\u1ed1i c\u00f2n k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fat s\u1ed1ng th\u1eeba, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng bao l\u00e2u ch\u1eafc c\u0169ng b\u1ecb gi\u1ebft. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean y\u00ean t\u00e2m l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i lo s\u1ee3 qu\u00e1. Nay cho gia h\u1ea1n 6 th\u00e1ng n\u1eefa, n\u1ebfu hay b\u00e0y c\u00e1ch b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec ch\u1eb3ng nh\u1eefng tha l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc, m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f2n h\u1eadu th\u01b0\u1edfng n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed5 : \u0110\u00e0o Quang B\u1eb1ng l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ea7n uy dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ; Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e3n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ea5t thu\u1ed9c T\u1ea3 b\u1ea3o ; Phan V\u0103n T\u00fac l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang l\u00e0 Ho\u00e0ng Trung H\u1eadu b\u1ecb \u1ed1m, mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Cho : Ph\u00f3 l\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Kh\u00e1nh l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Tuy\u00ean Quang ; V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Cung v\u00f5 dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Vi\u1ec7n l\u00e0m Ph\u00f3 l\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>N\u1ed9i c\u00e1c Ph\u01b0\u1edbc t\u00e2u v\u1ec1 c\u00e1c \u0111\u01a1n ki\u1ec7n m\u00e0 ty Tam ph\u00e1p \u0111\u00e3 thu nh\u1eadn. Vua n\u00f3i : \u201c\u0110\u1eddi x\u01b0a \u0111\u1eb7t c\u00e2y tr\u1ee5 g\u1ed7 cho d\u00e2n ghi l\u1eddi ch\u00ea bai((1) Nguy\u00ean v\u0103n : \u201cPh\u1ec9 b\u00e1ng chi m\u1ed9c\u201d. \u00fd n\u00f3i c\u00e2y hoa bi\u1ec3u (nh\u01b0 c\u00e2y c\u1ed9t tr\u1ee5), do vua Thu\u1ea5n d\u1ef1ng l\u00ean, \u0111\u1ec3 nh\u00e2n d\u00e2n g\u00f3p \u00fd ki\u1ebfn v\u00e0o \u0111\u00f3 nh\u1eefng vi\u1ec7c ch\u00ednh s\u1ef1 t\u1ed1t hay x\u1ea5u, hay hay d\u1edf (theo Ho\u00e0i nam t\u1eed d\u1eabn trong T\u1eeb H\u1ea3i, tr. 1247).1) \u0111\u1ec3 m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng ch\u00ednh tr\u1ecb v\u00e0 th\u00f4ng \u0111\u1ea1t t\u00ecnh k\u1ebb d\u01b0\u1edbi. Nh\u01b0ng \u0110\u01b0\u1eddng, Ngu l\u00e0 \u0111\u1eddi \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed3ng, d\u00e2n \u0111en c\u1ea3m ho\u00e1, li\u1ec1n nh\u00e0 \u0111\u00e1ng n\u00eau khen c\u1ea3, thi\u1ebft t\u01b0\u1edfng tr\u1ee5 g\u1ed7 \u1ea5y c\u0169ng \u0111\u1eb7t l\u00e0m v\u00ec \u0111\u00f3 th\u00f4i. T\u1eeb l\u00fac th\u00f3i thu\u1ea7n h\u1eadu chuy\u1ec3n sang t\u1ee5c ki\u00eau b\u1ea1c, ba \u0111\u1eddi H\u1ea1, Th\u01b0\u01a1ng, Chu \u0111\u00e3 kh\u00f4ng b\u1eb1ng \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1eddi Ngu, m\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1eddi H\u00e1n, \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ed1ng l\u1ea1i kh\u00f4ng b\u1eb1ng H\u1ea1, Th\u01b0\u01a1ng, Chu. Nay tr\u1eabm \u0111\u1eb7t ty Tam ph\u00e1p, \u0111\u1ecbnh nh\u1eadt k\u1ef3 thu nh\u1eadn \u0111\u01a1n ki\u1ec7n. Ph\u00e0m th\u1ea7n d\u00e2n trong Kinh, ngo\u00e0i tr\u1ea5n, ai c\u00f3 oan u\u1ed5ng, cho \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111\u01a1n t\u1ed1 c\u00e1o ; l\u1ea1i \u0111\u1eb7t c\u00e1i tr\u1ed1ng \u201c\u0111\u0103ng v\u0103n\u201d ((2) Tr\u1ed1ng \u0111\u0103ng v\u0103n : tr\u1ed1ng \u0111\u00e1nh \u0111\u1ec3 l\u1ecdt \u0111\u1ebfn tai vua.2), ai c\u00f3 vi\u1ec7c b\u1ecb h\u1ea1i thi\u1ebft th\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh l\u00ean. \u0110\u00f3 l\u00e0 mu\u1ed1n cho n\u1ed7i u \u1ea9n c\u1ee7a k\u1ebb d\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec1 b\u1ea1t l\u00ean vua nghe. Th\u1ebf m\u00e0 g\u1ea7n \u0111\u00e2y, nh\u1eefng \u0111\u01a1n t\u1ed1 c\u00e1o, ho\u1eb7c n\u00f3i quan l\u1ea1i tham nh\u0169ng, ho\u1eb7c n\u00f3i c\u01b0\u1eddng h\u00e0o l\u1ea5n \u00e1p, t\u1edbi khi giao xu\u1ed1ng tra x\u00e9t, th\u00ec ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 b\u1ecba \u0111\u1eb7t. Phong t\u1ee5c ki\u00eau b\u1ea1c nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u1ea5y ! N\u1ebfu l\u1ea1i theo c\u1ed5, d\u1ef1ng c\u00e2y c\u1ed9t tr\u1ee5, th\u00ec nh\u1eefng k\u1ebb gh\u00e9t ai, ch\u1eafc s\u1ebd ghi r\u00f5 t\u00ean h\u1ecd ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y v\u00e0o c\u1ed9t tr\u1ee5 \u0111\u00f3, kh\u00f4ng ng\u00e0y n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3. Tr\u1eabm \u0111\u00e3 ban b\u1ed1 gi\u00e1o \u0111i\u1ec1u, ch\u01b0a t\u1eebng kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn nh\u00e2n t\u00e2m, phong t\u1ee5c l\u00e0 vi\u1ec7c c\u1ea7n nh\u1ea5t. C\u00f3 l\u1ebd ph\u1ea3i nhu\u1ea7n th\u1ea5m l\u00e2u ng\u00e0y r\u1ed3i sau trong n\u01b0\u1edbc m\u1edbi c\u1ea3m ho\u00e1 ho\u00e0n to\u00e0n ch\u0103ng ?\u201d<\/p>\n<p>Quan t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 \u0111inh th\u1ed5 d\u00e2n trong h\u1ea1t h\u01a1n 2000 ng\u01b0\u1eddi, kho\u1ea3ng n\u0103m Gia Long, l\u1ef1a ch\u1ea5m 10 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y 1, d\u1ed3n l\u00e0m 2 \u0111\u1ed9i Nh\u1ea5t v\u00e0 Nh\u1ecb thu\u1ed9c c\u01a1 Qu\u1ea3ng h\u00f9ng. Nay \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t l\u01b0u quan, s\u1ef1 th\u1ec3 c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c. V\u1eady xin theo l\u1ec7 7 \u0111inh l\u1ea5y 1, tuy\u1ec3n th\u00eam, sung b\u1ed5 l\u00e0m l\u00ednh l\u1ec7 \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i\u201d. Vua cho l\u1eddi t\u00e2u l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 tr\u1eeb hao cho k\u1ebdm t\u1ea5m m\u1ecfng \u0111\u00fac th\u00e0nh ti\u1ec1n. (M\u1ed7i 100 c\u00e2n tr\u1eeb hao 18 c\u00e2n 15 l\u1ea1ng 6 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n ; khi th\u00e0nh kh\u00ed l\u00e0 81 c\u00e2n 4 \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, t\u1ee9c l\u00e0 ti\u1ec1n 6 ph\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c 3 quan l\u1ebb 6 \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n<p>B\u1ed5 th\u1ee5 : Nguy\u1ec5n H\u1eefu Hanh l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5, ki\u00eam nhi\u1ebfp T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 t\u1ea3 t\u00e1 l\u00fd ; th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 L\u00ea Khi\u00eam Quang l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i, ki\u00eam nhi\u1ebfp T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 H\u1eefu t\u00e1 l\u00fd.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam : 1 Kinh k\u1ef3 th\u1ee7y s\u01b0 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng (tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t 1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c) v\u00e0 3 dinh Th\u1ee7y s\u01b0 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu. M\u1ed7i dinh \u0111\u1eb7t 1 ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7, chuy\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7 Nh\u1ea5t v\u00e0 ki\u00eam qu\u1ea3n 4 v\u1ec7 Nh\u1ecb, Tam, T\u1ee9, Ng\u0169. Cho : th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 \u0110o\u00e0n Kim \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 v\u1ec7 Nh\u1ea5t Trung dinh ; quy\u1ec1n th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd L\u01b0\u01a1ng C\u00f4ng Trung \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ea5t ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u0110inh V\u0103n L\u00e2m \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ecb ; th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Ph\u00e1p \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tam ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0u \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ee9 ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u00fd \u0111\u1ed5i l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ng\u0169. Th\u0103ng v\u1ec7 u\u00fd \u0110o\u00e0n V\u0103n Su\u1ea5t l\u00ean th\u1ef1 ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 v\u1ec7 Nh\u1ecb, T\u1ea3 dinh. \u0110\u1ed5i quy\u1ec1n th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd L\u00ea V\u0103n S\u1ee9c l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ea5t [T\u1ea3 dinh] ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u0110\u1ed3ng V\u0103n C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ecb ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tam ; V\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n B\u00e1 T\u00ecnh l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ee9 ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u0110o\u00e0n L\u00e2u l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ng\u0169. \u0110\u1ed5i : th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Phan V\u0103n M\u1eabn l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 Nh\u1ea5t, H\u1eefu dinh ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Tr\u1ea7n V\u0103n V\u00f4 l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ecb ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd \u0110o\u00e0n Kh\u00e1c l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Tam ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Phan C\u00f4ng Qu\u00fd l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ee9 ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Phan C\u00f4ng Qu\u00fd l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ee9 ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n H\u00e1n l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ng\u0169.<\/p>\n<p>Sai quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c ch\u1ebf 1 \u1ea5n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng v\u00e0 1 d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 c\u1ea5p cho Kinh k\u1ef3 th\u1ee7y s\u01b0 \u0110\u00f4 th\u1ed1ng ; 1 \u1ea5n b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, 1 d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 v\u00e0 1 \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng ng\u00e0, c\u1ea5p cho \u0111\u1ec1 \u0111\u1ed1c. C\u00f2n 3 dinh : Trung, T\u1ea3, H\u1eefu th\u00ec \u1ea5n quan ph\u00f2ng b\u1eb1ng<\/p>\n<p>ng\u00e0 m\u1ed7i dinh 1 c\u00e1i ; 15 v\u1ec7 : \u1ea5n \u0111\u1ed3 k\u00fd b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, d\u1ea5u ki\u1ec1m b\u1eb1ng ng\u00e0 m\u1ed7i v\u1ec7 m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e1i.<\/p>\n<p>\u0110i\u1ec1u : th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u01b0\u01a1ng v\u00f5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1eadp l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd Ti\u1ec1n v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 ; th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 \u00fay Trung v\u1ec7 dinh Ti\u1ec1n phong l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 ; V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Minh v\u00f5 l\u00e0 Tr\u1ea7n Nh\u1eef \u0110oan b\u1ed5 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy. Th\u0103ng : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Li\u1ec7u l\u00ean Th\u1ef1 v\u1ec7 u\u00fd ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Khinh k\u1ef5 l\u00e0 Ho\u00e0ng Cung b\u1ed5 l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy. \u0110i\u1ec7u b\u1ed5 : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ki\u00eau k\u1ef5 l\u00e0 B\u00f9i V\u0103n Th\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Khinh k\u1ef5 ; V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh Tuy\u1ec3n phong l\u00e0 Ho\u00e0ng Ph\u01b0\u1edbc L\u1ee3i l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy. Th\u0103ng : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ng\u1ecdc Ngh\u0129a l\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ecb dinh K\u1ef3 v\u00f5 ; Qu\u1ea3n c\u01a1 Tr\u1ea7n V\u0103n Duy\u00ean l\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Tam dinh K\u1ef3 v\u00f5 ; Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n S\u1ef1 l\u00ean l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ee9 dinh K\u1ef3 v\u00f5 ; Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn V\u1ea1n l\u00ean Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nhu\u1ec7 v\u00f5 ; Qu\u1ea3n c\u01a1 Ph\u1ea1m V\u0103n T\u1ee9 l\u00ean V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng d\u0169ng l\u00e0 H\u00e0 V\u0103n C\u1ee7 l\u00ean V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 B\u00f9i \u0110\u00ecnh Th\u1ea1c l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 T\u1ea3 th\u1ee7y Qu\u1ea3ng Nam. Th\u0103ng b\u1ed5 Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Chung l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu th\u1ee7y Qu\u1ea3ng Nam. \u0110\u1ed5i th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh Long v\u00f5 l\u00e0 Ho\u00e0ng Ngh\u0129a Th\u1ecbnh l\u00e0m th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam. Th\u0103ng b\u1ed5 Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u00fac l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ; Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Ho\u00e0ng V\u0103n T\u1ee5y l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. \u0110\u1ed5i b\u1ed5 : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eadu v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed3n l\u00e0m V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 \u0110\u1ecbnh d\u0169ng l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Nghi l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd H\u1eefu v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ; Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n Quang T\u00edn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ph\u00fa Y\u00ean ; Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Nh\u00e0n l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd V\u1ec7 Kh\u00e1nh Ho\u00e0. Th\u0103ng h\u1eadu b\u1ed5 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 V\u0169 V\u0103n Nh\u01b0\u1ee3ng l\u00ean th\u1ef1 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 Bi\u00ean H\u00f2a.<\/p>\n<p>Sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc Ninh : s\u00e1t h\u1ea1ch c\u00e1c m\u1ed9 binh \u1edf c\u00e1c c\u01a1 thu\u1ed9c t\u1ec9nh m\u00ecnh, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, h\u1ec5 ai \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i th\u00fa, m\u00e0 y\u00ean t\u00e2m \u1edf h\u00e0ng ng\u0169, kh\u00f4ng tr\u1ed1n tr\u00e1nh, th\u00ec chu\u1ea9n cho h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p \u00e1o qu\u1ea7n \u0111\u1ec1u m\u1ed9t b\u1ed9. N\u1ebfu ai ch\u1ec9 \u1edf t\u1ec9nh th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay ph\u00e0m nh\u1eefng \u1ea5m sinh, h\u1eadu b\u1ed5 \u1edf t\u1ec9nh, c\u00f3 ai \u1ed1m ch\u1ebft th\u00ec c\u1ea5p cho ti\u1ec1n tu\u1ea5t 15 quan.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb l\u00e0 L\u00ea \u0110\u0103ng Doanh trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc mua than g\u1ed7 nhi\u1ec1u, gi\u00e1 v\u1ecdt cao l\u00ean, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecdn t\u1ed5ng m\u1ee5c b\u1ed5 d\u00e2n \u0111\u00f3ng ti\u1ec1n, mua v\u1edbi gi\u00e1 cao h\u01a1n \u0111\u1ec3 n\u1ed9p, trong \u0111\u00f3 kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 c\u00e1i t\u1ec7 ch\u1ea5m m\u00fat chia tay nhau\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c mua h\u00e0ng v\u1edbi gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn, l\u00e0 mu\u1ed1n l\u00e0m l\u1ee3i cho d\u00e2n, \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 d\u1ee5 Ch\u1ec9 chi\u1ebfu theo th\u1ed5 s\u1ea3n v\u00e0 nghi\u1ec7p h\u1ed9, mua b\u1eb1ng gi\u00e1 h\u1eadu. Th\u1ebf m\u00e0 nay tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o t\u1ed5ng l\u00fd, \u0111\u1ec3 l\u00e0m kh\u1ed5 cho d\u00e2n, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i v\u00ec ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng l\u00e0m tr\u1ecdn ch\u1ee9c ph\u1eadn \u0111\u00f3 sao ? Nh\u01b0ng ngh\u0129 : ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 \u0111em n\u1ed7i \u1ea9n khu\u1ea5t c\u1ee7a d\u00e2n tr\u00ecnh b\u00e0y th\u1eb3ng l\u00ean, n\u1ebfu l\u1ea1i b\u1eaft t\u1ed9i, th\u00ec sau n\u00e0y nh\u1eefng k\u1ebb \u01b0\u01a1n h\u00e8n l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, l\u1ea1i c\u00e0ng b\u01b0ng b\u1ecbt \u0111\u1ec3 m\u01b0u tr\u00e1nh l\u1ed7i ; v\u1eady h\u00e3y cho mi\u1ec5n ngh\u1ecb. T\u1eeb sau, c\u00f3 c\u1ea7n d\u00f9ng v\u1eadt g\u00ec th\u00ec chu\u1ea9n cho V\u0169 kh\u1ed1 t\u00e2u xin, s\u1ebd \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ph\u00e1i chuy\u00ean vi\u00ean \u0111i, kh\u00f4ng ph\u1ea3i u\u1ef7 cho \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i th\u00eam nhi\u1ec1u chuy\u1ec7n n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh l\u00e0 Ng\u00f4 D\u01b0\u1ee1ng H\u1ea1o trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cC\u00e1i t\u1ec7 gi\u1ea3n binh trong t\u1ec9nh b\u1ea5y nay tr\u1ed1n thi\u1ebfu, \u0111\u1ec1u do t\u1ed5ng l\u00fd tha ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0u, b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o ; m\u00e0 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh ph\u00e2n x\u1eed l\u00ednh tr\u1ed1n, ch\u01b0a t\u1eebng b\u00e0n \u0111\u1ebfn [t\u1ed9i c\u1ee7a] Cai t\u1ed5ng. V\u1eady xin ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c Cai t\u1ed5ng, tr\u00e1ch c\u1ee9 l\u00fd tr\u01b0\u1edfng cam k\u1ebft nh\u1eadn th\u1ef1c, ph\u1ea3i c\u1ea5p \u0111i\u1ec1n v\u00e0o ; n\u1ebfu sau c\u00f2n c\u00f3 l\u00ednh tr\u1ed1n m\u1ea5t, th\u00ec li\u1ec1n theo ph\u00e2n s\u1ed1 \u0111\u00e3 thi\u1ebfu, s\u1ebd ngh\u1ecb x\u1eed nghi\u00eam kh\u1eafc \u0111\u1ec3 h\u1ecd bi\u1ebft r\u0103n s\u1ee3\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c binh ch\u00ednh s\u1ef1 tr\u1ecdng \u0111\u1ea1i c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 ghi t\u00ean v\u00e0o s\u1ed5 l\u00ednh, h\u00e1 l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0 ! Nay ngh\u0129 : Tr\u1ef1c k\u1ef3 g\u1ea7n g\u1ee5i kinh \u0111\u00f4, t\u1ea5t l\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edbng theo gi\u00e1o ho\u00e1. N\u1ebfu nghi\u00eam \u0111\u1eb7t \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m \u0111\u1ec3 tr\u1ecb d\u00e2n, chi b\u1eb1ng hu\u1ea5n th\u1ecb d\u1ee5 b\u1ea3o \u0111\u1ec3 cho c\u1ea3m ho\u00e1 m\u00e0 theo ph\u00e9p t\u1eafc. V\u1ea3, v\u1ec1 vi\u1ec7c binh l\u00ednh h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac \u0111\u01b0\u01a1ng l\u1ef1a ch\u1ecdn d\u1ed3n b\u1ed5. V\u1eady n\u00ean th\u00f4ng s\u1ee9c cho ph\u1ee7, huy\u1ec7n v\u00e0 b\u1ecdn t\u1ed5ng l\u00fd : ph\u00e0m nh\u1eefng gi\u1ea3n binh c\u0169 v\u00e0 m\u1edbi, \u0111\u1ec1u c\u1ea7n ph\u1ea3i sung \u0111i\u1ec1n \u0111\u00fang k\u1ef3 h\u1ea1n. L\u1ea1i n\u00ean l\u1ef1a l\u1ea5y nh\u1eefng con nh\u00e0 gi\u00e0u, m\u1ea1nh, ch\u1edb \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ea5y h\u1ea1ng c\u00f9ng \u0111inh thay th\u1ebf. N\u1ebfu tr\u00e1i l\u1ec7nh s\u1ebd ph\u1ea3i b\u1ecb t\u1ed9i\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cBi\u1ec1n binh trong t\u1ec9nh, h\u1eb1ng n\u0103m, ph\u00e1i \u0111i th\u00fa th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 500 ng\u01b0\u1eddi, 6 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay phi\u00ean. M\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn k\u1ef3 thay nhau \u1ea5y, l\u00ednh ph\u00e1i \u0111i th\u00ec \u0111\u00e3 xu\u1ea5t ph\u00e1t, l\u00ednh \u0111i th\u00fa tr\u01b0\u1edbc th\u00ec ch\u01b0a v\u1ec1, s\u1ed1 l\u00ednh hi\u1ec7n \u1edf t\u1ec9nh kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i\u201d. Vua sai \u0111\u1ed5i l\u1ea1i : l\u00ednh th\u00fa l\u00e0 300 ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay phi\u00ean. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng t\u1ec9nh h\u1ea1t [Kh\u00e1nh Ho\u00e0], \u0111\u1ea5t nhi\u1ec1u r\u1eebng r\u00fa, ng\u01b0\u1eddi \u1edf c\u00f2n th\u01b0a, d\u1ee5 sai thu\u00ea m\u1ed9 d\u00e2n phu, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft ph\u00e1t b\u1ecf c\u1ecf c\u00e2y \u1edf hai b\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1i quan cho quang \u0111\u00e3ng, r\u1ed3i ng\u01b0\u01a1i th\u00e2n h\u00e0nh \u0111i khuy\u00ean b\u1ea3o nh\u00e2n d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i : tu\u1ef3 ti\u1ec7n g\u1eafng s\u1ee9c khai kh\u1ea9n tr\u1ed3ng tr\u1ecdt \u1edf r\u1eebng v\u00e0 ch\u1eb1m. L\u1ea1i v\u00ec \u1edf r\u1eebng c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u00fa d\u1eef, d\u00e2n trong h\u1ea1t c\u00f3 ai mu\u1ed1n l\u0129nh s\u00fang v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111\u1ec3 s\u0103n b\u1eafn th\u00ec li\u1ec7u c\u1ea5p cho. Ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c voi th\u00ec n\u1ed9p ng\u00e0, ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ea gi\u00e1c th\u00ec n\u1ed9p s\u1eebng : ngo\u00e0i ra cho \u0103n d\u00f9ng ri\u00eang.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Th\u00e2n trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cL\u00ednh \u0111\u1ec3 gi\u1eef n\u01b0\u1edbc, c\u1ed1t ph\u1ea3i gi\u1ea3ng t\u1eadp s\u1eb5n s\u00e0ng. Bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh, xin c\u1ee9 h\u1eb1ng th\u00e1ng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng ban ph\u1ea3i theo ph\u00e9p thao di\u1ec5n m\u1ed9t l\u1ea7n, c\u1ed1t sao h\u00e0ng ng\u0169 t\u1ec1 ch\u1ec9nh, tr\u1eadn ph\u00e1p am t\u01b0\u1eddng. L\u1ea1i th\u01b0\u1eddng trau d\u1ed3i c\u00e1c m\u00f4n v\u00f5 ngh\u1ec7 nh\u01b0 b\u1eafn cung, b\u1eafn n\u1ecf, m\u00faa dao, b\u1eafn s\u00fang, l\u0103n khi\u00ean, \u0111\u00e1nh c\u00f4n, \u0111\u00e1nh quy\u1ec1n. C\u00f3 ai tinh th\u00f4ng c\u1ea3, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng hay binh l\u00ednh, \u0111\u1ec1u x\u00e9t th\u1ef1c, t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i n\u1eefa, \u1edf d\u00e2n gian, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp l\u00e0m h\u1ea1i kh\u00f4ng \u00edt, th\u1ebf m\u00e0 theo ph\u00e1p lu\u1eadt tr\u1eebng tr\u1ecb, ch\u1eb3ng qua ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 t\u1ed9i \u0111\u1ed3 th\u00f4i, t\u1ef1u trung nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m nhi\u1ec1u l\u1ea7n, c\u00f3 tang v\u1eadt n\u1eb7ng, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y. V\u1ec1 ph\u1ea7n quan tr\u00ean, d\u00f9 mu\u1ed1n tr\u1eeb t\u1eadn g\u1ed1c \u00e1c, nh\u01b0ng b\u1ecb ph\u00e1p lu\u1eadt b\u00f3 bu\u1ed9c, kh\u00f4ng d\u00e1m khinh su\u1ea5t l\u00e0m m\u1ea1nh, th\u00e0nh th\u1eed tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 v\u1ec1, l\u1ea1i n\u1ea3y th\u00f3i c\u0169, r\u1ea5t l\u00e0 m\u1ecdt d\u00e2n ! V\u1eady xin chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt nghi\u00eam kh\u1eafc, khi\u1ebfn ch\u00fang kh\u00f4ng d\u00e1m ph\u1ea1m n\u1eefa\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u1eddi th\u00e1i b\u00ecnh, v\u00f5 b\u1ecb th\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf, m\u00e0 thao di\u1ec5n s\u0129 t\u1ed1t c\u0169ng n\u00ean nh\u1eb1m v\u00e0o ch\u1ed7 thi\u1ebft th\u1ef1c. V\u1eady th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam : h\u1eb1ng n\u0103m, nh\u1eefng k\u1ef3 thao di\u1ec5n \u0111\u1ec1u theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n bi\u1ec1n binh \u0111\u01b0\u01a1ng ban c\u1ee9 h\u1eb1ng th\u00e1ng l\u1ea1i thao di\u1ec5n m\u1ed9t l\u1ea7n. M\u00e0 thao di\u1ec5n th\u00ec n\u00ean l\u1ea5y tr\u1eadn ph\u00e1p c\u00f9ng s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 gi\u00e1o d\u00e0i l\u00e0m \u0111\u1ea7u, mong sao cho chi\u00eang, tr\u1ed1ng, ti\u1ebfn, lui, ng\u1eafm, b\u1eafn, \u0111\u00e1nh, \u0111\u00e2m, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng th\u1ea1o ; th\u1ee9 \u0111\u1ebfn d\u1ea1y l\u0103n khi\u00ean, \u0111\u00e1nh c\u00f4n, \u0111\u00e1nh quy\u1ec1n, khi\u1ebfn cho g\u00e2n s\u1ee9c ng\u00e0y m\u1ea1nh, ai n\u1ea5y kho\u1ebb v\u00e0 nhanh, tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ed9i qu\u00e2n h\u00f9ng c\u01b0\u1eddng. C\u00f2n cung n\u1ecf ch\u1eb3ng c\u1ea7n t\u1eadp luy\u1ec7n. R\u1ed3i trong 1 n\u0103m quan t\u1ec9nh h\u1ed9i c\u00f9ng l\u00e3nh binh x\u00e9t h\u1ea1ch, th\u1ea5y ai s\u1ee9c l\u1ef1c kho\u1ebb, v\u00f5 ngh\u1ec7 tinh th\u00f4ng, tr\u1ed9i h\u01a1n t\u1ea5t c\u1ea3 bi\u1ec1n binh 1 t\u1ec9nh, th\u00ec t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, s\u1ebd li\u1ec7u c\u1ea5t nh\u1eafc. N\u1ebfu ch\u1ec9 gi\u1ecfi h\u01a1n trong 1 c\u01a1, 1 \u0111\u1ed9i, th\u00ec chu\u1ea9n cho \u1edf t\u1ec9nh ph\u00e1t th\u01b0\u1edfng, g\u1eb7p ch\u1ed7 khuy\u1ebft, t\u00e2u xin th\u0103ng b\u1ed5.<\/p>\n<p>\u201c\u0110\u1ebfn nh\u01b0 xin \u0111\u1eb7t \u0111i\u1ec1u l\u1ec7nh nghi\u00eam kh\u1eafc \u0111\u1ec3 tr\u1ecb tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 \u00fd c\u1ee9u ch\u1eefa nh\u1eefng c\u00e1i t\u1ec7 h\u1ea1i l\u1ec7ch l\u1ea1c. Nh\u01b0ng h\u00ecnh ph\u1ea1t l\u00e0 kh\u00ed c\u1ee5 gi\u00fap cho ch\u00ednh tr\u1ecb, nay \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi th\u1ecbnh, \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u lu\u1eadt r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea5m k\u1ebb t\u00e0n b\u1ea1o, tr\u1eebng tr\u1ecb k\u1ebb gian t\u00e0. Nay n\u1ebfu kh\u00f4ng k\u1ec3 tang v\u1eadt v\u00e0 l\u1ea7n ph\u1ea1m nhi\u1ec1u hay \u00edt, m\u00e0 c\u1ee9 m\u1ed9t m\u1ef1c nghi\u00eam tr\u1ecb, ch\u1eb3ng h\u1ea7u nh\u01b0 m\u1eafc ph\u1ea3i c\u00e1i l\u1ed7i h\u00ecnh ph\u1ea1t qu\u00e1 n\u1eb7ng \u0111\u00f3 sao ? \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3, \u0111\u00e3 cho l\u00e0m theo l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a Kinh l\u01b0\u1ee3c th\u1ea7n r\u1ed3i. V\u1eady, n\u00ean th\u00f4ng s\u1ee9c cho c\u00e1c nha m\u00f4n x\u1eed h\u00ecnh ng\u1ee5c \u1edf c\u00e1c tr\u1ef1c, c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn tr\u1edf ra B\u1eafc : khi x\u1eed c\u00e1c \u00e1n tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp, d\u00f9 k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u1eafp ch\u1ec9 1, 2 l\u1ea7n, nh\u01b0ng h\u1ecfi l\u00e1ng gi\u1ec1ng l\u00e0ng x\u00f3m, n\u1ebfu ai c\u0169ng gh\u00e9t c\u1ea3, th\u00ec chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u201ct\u00edch ph\u1ec9\u201d ((1) T\u00edch ph\u1ec9 : ch\u1ee9a ch\u1ea5t nhi\u1ec1u l\u1ea7n ph\u1ea1m t\u1ed9i tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp.1) m\u00e0 kh\u00e9p t\u1ed9i ; c\u00f2n vi\u1ec7c tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp th\u01b0\u1eddng th\u00ec theo lu\u1eadt l\u1ec7 m\u00e0 x\u1eed \u0111o\u00e1n, kh\u00f4ng n\u00ean h\u1ebft th\u1ea3y gia n\u1eb7ng t\u1ed9i l\u00ean. Duy nh\u1eefng \u00e1n b\u1ecb x\u1eed ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00edch ch\u1eef v\u00e0 b\u1ecb d\u1ecbch \u0111\u1ed3, khi \u0111\u00e3 m\u00e3n h\u1ea1n, th\u1ea3 v\u1ec1 d\u00e2n x\u00e3 : k\u1ebb n\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n x\u00e3 mu\u1ed1n b\u1ea3o l\u00e3nh, th\u00ec giao cho \u0111\u0103ng v\u00e0o s\u1ed5 \u0111inh ; k\u1ebb n\u00e0o m\u00e0 d\u00e2n x\u00e3 kh\u00f4ng mu\u1ed1n b\u1ea3o l\u00e3nh th\u00ec l\u00e0 k\u1ebb b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng \u0111\u1ec1u gh\u00e9t, c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p, chu\u1ea9n cho ph\u00e1t v\u00e3ng ngay \u0111i t\u1ec9nh kh\u00e1c l\u00e0m l\u00ednh, ho\u1eb7c sung l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00e1c tr\u1ea1m\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 L\u00ea H\u1eefu \u0110\u1ee9c trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cNgu\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n trong t\u1ec9nh l\u00e0 n\u01a1i t\u1ee5 t\u1eadp bu\u00f4n b\u00e1n. Nh\u1eefng k\u1ebb x\u1ea5u ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e9n \u0111i doanh th\u01b0\u01a1ng ((2) Doanh th\u01b0\u01a1ng : kinh doanh bu\u00f4n b\u00e1n.2) \u1edf c\u00e1c tr\u1ea1i Man, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i th\u01b0\u1eddng hay g\u00e2y h\u1ea5n sinh s\u1ef1. L\u00ednh l\u1ec7 \u1edf th\u1ee7 s\u1edf th\u00ec \u00edt, x\u00e9t h\u1ecfi kh\u00f4ng chu\u201d. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho d\u1ef1ng m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1ed3n nh\u1ecf \u1edf n\u01a1i y\u1ebfu h\u1ea1i t\u1ea1i ch\u1ed7 ngu\u1ed3n \u1ea5y, g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed3n Chi\u00ean \u0110\u00e0n (\u1edf g\u00f2 \u0111\u1ea5t x\u00e3 \u0110\u1ea1i An, c\u00e1ch ch\u1ed7 th\u1ee7 s\u1edf 550 tr\u01b0\u1ee3ng. B\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u1ed3n chu vi 80 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 5 th\u01b0\u1edbc ; h\u00e0o r\u1ed9ng 6 th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 3 th\u01b0\u1edbc) ; ph\u00e1i 1 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, 50 bi\u1ec1n binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh, lu\u00e2n l\u01b0u \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng gi\u1eef, 3 th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay phi\u00ean. L\u1ea1i ra l\u1ec7nh cho d\u1ef1ng c\u00e1i kho t\u1ea1m th\u01b0\u01a1ng, tr\u01b0ng thu ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c ch\u00ednh cung 1 t\u1ed5ng (t\u1ed5ng Ti\u00ean Giang th\u01b0\u1ee3ng, 16 x\u00e3 th\u00f4n) thu\u1ed9c H\u00e0 \u0110\u00f4ng g\u1ea7n \u0111\u00f3 ch\u1ee9a v\u00e0o, \u0111\u1ec3 chi c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Th\u1ebf \u0110\u1ea1o trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cL\u1ec7 kh\u1ea3o th\u00e0nh t\u00edch \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n, h\u1ea1n l\u00e0 3 n\u0103m. Gi\u00e1n ho\u1eb7c trong h\u1ea1n, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i, m\u00e0 c\u00e1i \u00e1n quan tr\u1ecdng \u0111\u01b0\u01a1ng ph\u00e2n x\u1eed ch\u01b0a xong, b\u00e8n \u0111\u00f9n l\u1ea1i cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. V\u1eady xin giao cho b\u1ed9 b\u00e0n l\u1ea1i : ph\u00e0m nh\u1eefng khi nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec \u0111\u1ec1u cho ti\u1ec7t l\u01b0u ((3) Ti\u1ec7t l\u01b0u : c\u1eaft ngang vi\u1ec7c th\u0103ng ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i, b\u1eaft h\u00e3y l\u01b0u l\u1ea1i.3), \u0111\u1eb7t k\u1ef3 h\u1ea1n ph\u1ea3i l\u00e0m cho xong \u0111\u00e3. Nh\u01b0 v\u1eady khi\u1ebfn cho ai n\u1ea5y g\u1eb7p vi\u1ec7c, ph\u1ea3i c\u1ed1 s\u1ee9c l\u00e0m, \u0111\u1ec3 v\u0103n \u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c xong xu\u00f4i\u201d. Vua sai b\u1ed9 L\u1ea1i ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc b\u00e0n x\u00e9t, r\u1ed3i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : ph\u00e0m c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng \u0111i\u1ec7u, m\u00e0 c\u00f3 v\u1ee5 \u00e1n qua tay ch\u01b0a x\u1eed xong, n\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec do th\u01b0\u1ee3ng ty t\u01b0 gi\u1ea5y cho \u0111i nh\u1eadn ch\u1ee9c ; n\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng v\u1ec1 t\u00ecnh v\u00e0 l\u00fd th\u00ec t\u00e2u xin ngay cho ti\u1ec7t l\u01b0u, \u0111\u1eb7t k\u1ef3 h\u1ea1n, n\u1ebfu l\u00e0m xong xu\u00f4i, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng ch\u1ee9c \u0111\u1ed5i \u0111i ; n\u1ebfu qu\u00e1 2 h\u1ea1n m\u00e0 ch\u01b0a xong th\u00ec \u0111\u00ecnh l\u1ea1i, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Ninh B\u00ecnh l\u00e0 B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cB\u1ea5y nay k\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ed1n ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u1ea9n n\u1ea5p \u1edf n\u01a1i ti\u1ebfp gi\u00e1p gi\u1eefa hai t\u1ec9nh ho\u1eb7c hai ph\u1ee7. D\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i c\u00f3 b\u00ed m\u1eadt t\u1ed1 c\u00e1o, t\u1ea5t ph\u1ea3i do quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i, \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn th\u00ec t\u0103m h\u01a1i \u0111\u00e3 ti\u1ebft l\u1ed9 r\u1ed3i. K\u1ecbp khi c\u1ee9 l\u1eddi t\u1ed1 c\u00e1o cho n\u00e3 b\u1eaft, th\u00ec b\u1ecdn c\u01b0\u1edbp \u0111\u00e3 v\u01b0\u1ee3t c\u00f5i, l\u00e1nh xa. V\u1eady xin : t\u1eeb nay v\u1ec1 sau, n\u1ebfu c\u00f3 b\u1ecdn ph\u1ea1m t\u1ed9i \u1ea9n n\u1ea5p n\u01a1i n\u00e0o, cho d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i kh\u00f4ng c\u1ee9 h\u1ea1t m\u00ecnh hay h\u1ea1t kh\u00e1c, \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 ti\u1ec7n \u0111\u1ebfn t\u1ed1 c\u00e1o. Quan h\u1ea1t kh\u00e1c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef3 th\u1ecb, h\u1ec5 nghe b\u00e1o, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i binh d\u1ecbch n\u00e3 b\u1eaft, r\u1ed3i t\u01b0 h\u1ed9i v\u1edbi quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i c\u00f9ng n\u00e3, th\u00ec k\u1ebb ph\u1ea1m kh\u00f4ng ch\u1ed7 tr\u1ed1n tho\u00e1t, tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp s\u1ebd y\u00ean v\u00e0 d\u00e2n s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c an c\u01b0\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u. Sai th\u00f4ng d\u1ee5 cho c\u00e1c tr\u1ef1c, c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u bi\u1ebft.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t Tuy\u00ean Quang Nguy\u1ec5n V\u0103n Li\u1ec5n, trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cT\u00f4 thu\u1ebf c\u00e1c huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh \u0110i\u1ec7n thu\u1ed9c trong h\u1ea1t \u0111\u1ec1u n\u1ed9p \u1edf t\u1ec9nh, vi\u1ec7c \u0111\u00e0i t\u1ea3i r\u1ea5t v\u1ea5t v\u1ea3 ; m\u00e0 th\u1ed5 binh \u1edf 3 \u0111\u1ed3n T\u1ee5 Long, Tuy\u00ean T\u0129nh, An Bi\u00ean, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng ph\u1ea3i l\u0129nh \u1edf t\u1ec9nh, \u0111i l\u1ea1i t\u1ed1n nhi\u1ec1u. V\u1eady xin : theo s\u1ed1 l\u00ednh hi\u1ec7n t\u1ea1i, \u0111em s\u1ed1 t\u00f4 thu\u1ebf c\u00e1c huy\u1ec7n ph\u1ea3i n\u1ed9p, chi\u1ebft \u0111i, ch\u1ee9a \u1edf trong d\u00e2n, \u0111\u1ec3 theo t\u1eebng th\u00e1ng m\u00e0 chi c\u1ea5p. Nh\u01b0 v\u1eady qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n \u0111\u1ec1u ti\u1ec7n c\u1ea3 hai\u201d. Vua chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t 1 kho nh\u1ecf \u1edf ph\u1ee7 l\u1ef5 An Ninh thu ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c 2 huy\u1ec7n \u0110\u1ec3 \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh \u0110i\u1ec7n \u0111\u1ec3 c\u1ea5p cho bi\u1ec1n binh \u0111\u1ed3n Tuy\u00ean T\u0129nh. D\u1ef1ng m\u1ed9t kho nh\u1ecf \u1edf huy\u1ec7n l\u1ef5 V\u0129nh Xuy\u00ean, thu ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c 2 huy\u1ec7n V\u1ecb Xuy\u00ean, V\u0129nh Tuy, c\u1ea5p cho bi\u1ec1n binh 2 \u0111\u1ed3n An Bi\u00ean, T\u1ee5 Long. Ph\u00e0m m\u1ecdi vi\u1ec7c chi, thu \u0111\u1ec1u chuy\u00ean u\u1ef7 cho c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n s\u1edf t\u1ea1i coi qu\u1ea3n.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t L\u1ea1ng S\u01a1n l\u00e0 Ph\u1ea1m Qu\u1ef9, trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cL\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o l\u00ednh t\u1ec9nh, \u0111\u00e3 chu\u1ea9n cho mua \u0111\u1ec3 ph\u00e1t ; nh\u01b0ng do nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee9ng mua, t\u1ea5t ph\u1ea3i x\u00e9t nghi\u1ec7m, s\u00e0ng s\u1ea9y. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3, l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i kh\u00f4ng \u01b0a th\u00edch, th\u00e0nh th\u1eed g\u1ea1o mua kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y. T\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f4ng kh\u1ecfi l\u1ea1i ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn l\u0129nh \u1edf B\u1eafc Ninh, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng xa, kh\u00f3 nh\u1ecdc. V\u1eady t\u01b0\u1edfng n\u00ean chi\u1ebfu theo gi\u00e1, chi\u1ebft c\u1ea5p b\u1eb1ng ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 l\u00ednh t\u1ef1 mua l\u1ea5y, l\u1ea1i gi\u1ea3n ti\u1ec7n h\u01a1n\u201d. Vua y cho. Sai t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh ch\u1edf ti\u1ec1n 10.000 quan \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Quang Lang, r\u1ed3i do L\u1ea1ng S\u01a1n ch\u1edf v\u1ec1 : t\u1eeb sau c\u00f3 ti\u1ebfp t\u1ee5c v\u1eadn t\u1ea3i, chu\u1ea9n cho c\u1ee9 theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>B\u1ed1, \u00e1n Qu\u1ea3ng Y\u00ean l\u00e0 L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c v\u00e0 L\u00ea Kinh T\u1ebf, trong t\u1eadp th\u1ec9nh an, c\u00f3 tr\u00ecnh b\u00e0y c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u1ee5n v\u1eb7t, kh\u00f4ng thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Vua sai truy\u1ec1n d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTr\u1eabm t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn nay, ng\u1ed3i b\u00ean chi\u1ebfu \u0111\u1ec3 c\u1ea7u l\u1eddi can ng\u0103n, m\u1edf r\u1ed9ng l\u00f2ng \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp th\u1ee5 l\u1eddi ngay th\u1eb3ng, cho n\u00ean ban c\u1ea5p cho c\u00e1i h\u1ed9p \u0111\u1ef1ng t\u1eadp t\u1ea5u, khi\u1ebfn ai c\u0169ng tr\u00ecnh b\u00e0y t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 t\u00ecnh k\u1ebb d\u01b0\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng su\u1ed1t. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m t\u00f4i con n\u1ebfu c\u00f3 l\u1eddi hay, c\u00f3 th\u1ec3 \u00edch n\u01b0\u1edbc l\u1ee3i d\u00e2n, th\u00ec ta sao l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111em thi h\u00e0nh ? Nh\u01b0ng k\u1ebb n\u00e0o ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 ki\u1ebfn th\u1ee9c, t\u1edbi khi \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi c\u00f3p nh\u1eb7t nh\u1eefng l\u1eddi ph\u00f9 phi\u1ebfm, g\u1ecdi l\u00e0 t\u1eafc tr\u00e1ch, th\u00ec c\u00f3 l\u1ee3i g\u00ec ! \u0110\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u00ec nh\u1eefng l\u1eddi c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u n\u00e0o \u0111\u00e1ng l\u01b0\u1ee3m d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i ta c\u1ef1 tuy\u1ec7t, kh\u00f4ng ch\u1ecbu nghe \u0111\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh Thu\u1eadn l\u00e0 L\u00ea \u0110\u1ee9c Ti\u1ec7m ph\u1ea3i c\u01b0 tang. D\u00f9ng Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c C\u1ea9m l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t B\u00ecnh Thu\u1eadn.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Tri ph\u1ee7 ph\u1ee7 An Bi\u00ean t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean (ki\u00eam l\u00fd huy\u1ec7n H\u00e0 Ch\u00e2u).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n H\u00e0 Ti\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u1ea5t \u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t kh\u00f4ng s\u1ea3n s\u1eaft. Ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh l\u00e0 nh\u1eefng h\u1ed9 bi\u1ec7t n\u1ea1p, theo l\u1ec7 ph\u1ea3i n\u1ed9p s\u1eaft s\u1ed1ng ; nay xin cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n (m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed7i n\u0103m ph\u1ea3i n\u1ed9p s\u1eaft s\u1ed1ng 120 c\u00e2n, cho n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n l\u00e0 18 quan), r\u1ed3i mi\u1ec5n cho thu\u1ebf th\u00e2n\u201d. Vua chu\u1ea9n y v\u00e0 cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m nay.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 tu\u1ea7n tra c\u00e1c mi\u1ebfu. H\u1eb1ng th\u00e1ng, c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c th\u00e2n c\u00f4ng, \u0111\u1ebfn m\u1ed7i mi\u1ebfu m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi, ki\u1ec3m tra \u0111\u1ed3 th\u1edd, c\u1ee9 10 h\u00f4m l\u00e0m 1 l\u1ea7n ; chi\u1ebfu t\u1eebng th\u00e1ng thay phi\u00ean nhau, h\u1ebft l\u01b0\u1ee3t l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u. \u0110i\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ti\u00ean th\u00ec chuy\u00ean do c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng v\u00e0 c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed, c\u0169ng theo nh\u01b0 tr\u00ean, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t thay phi\u00ean ki\u1ec3m tra. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi th\u1ee7 h\u1ed9 c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u00fang, th\u00ec cho h\u1eb7c t\u00e2u \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Sai quan ph\u1ea7n vi\u1ec7c ch\u1ebf c\u1ea5p 5 c\u00e1i th\u1ebb b\u00e0i \u201cph\u1ee5ng ch\u1ec9 tu\u1ea7n tra\u201d b\u1eb1ng ng\u00e0. L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u1eefng \u0111\u1ed3 th\u1edd kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111em b\u00e0y ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng th\u00ec \u0111\u1ec1u k\u00ednh c\u1ea9n c\u1ea5t v\u00e0o trong t\u1ee7 v\u00e0ng, do c\u00e1c c\u00f4ng \u0111i tu\u1ea7n tra ni\u00eam phong \u0111\u00e1nh d\u1ea5u. N\u1ebfu g\u1eb7p nh\u1eefng ng\u00e0y t\u1ebf l\u1ec5, gi\u1ed7 ch\u1ea1p th\u00ec ty T\u1eeb t\u1ebf b\u1ea9m v\u1edbi vi\u00ean tu\u1ea7n tra \u0111\u01b0\u01a1ng ban, m\u1edf ni\u00eam phong, \u0111em b\u00e0y ; sau khi l\u1ec5 xong, l\u1ea1i c\u00f9ng v\u1edbi b\u1ed9 ty v\u00e0 khoa \u0111\u1ea1o ki\u1ec3m tra, ni\u00eam phong \u0111\u00e1nh d\u1ea5u nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu x\u00e9t th\u1ea5y c\u00f3 t\u00ecnh t\u1ec7 x\u00e2m ph\u1ea1m, gian tr\u00e1, tr\u00e1o \u0111\u1ed5i, th\u00ec ph\u1ea3i nghi\u00eam h\u1eb7c.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i b\u00e0n x\u00e9t, t\u00e2u xin : \u201cPh\u00e0m nh\u1eefng nh\u00e2n vi\u00ean b\u00ean v\u0103n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5ng m\u00e3n((1) Th\u1eddi h\u1ea1n l\u00e0m vi\u1ec7c \u0103n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c 3 n\u0103m ho\u1eb7c 6 n\u0103m.1) m\u00e0 v\u00e0o h\u1ea1ng \u01b0u, th\u00ec th\u01b0\u1edfng gia 1 c\u1ea5p ; h\u1ea1ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9. G\u1eb7p c\u00f3 ch\u1ed7 khuy\u1ebft n\u00ean th\u0103ng, kh\u00f4ng c\u1ee9 l\u00e0 quan trong Kinh hay quan ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, \u0111\u1ec1u do \u0111\u00ecnh th\u1ea7n ho\u1eb7c th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111em b\u1ea3o c\u1eed tr\u01b0\u1edbc. Duy T\u1eeb t\u1ebf, Th\u00e1i y v\u00e0 Kh\u00e2m thi\u00ean \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n b\u1ed5 nha kh\u00e1c\u201d. Vua y theo l\u1eddi b\u00e0n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Danh B\u00edch b\u1ecb b\u1ec7nh, mi\u1ec5n quan. Th\u0103ng Gi\u00e1o th\u1ee5 H\u1ea3i Ninh l\u00e0 V\u0169 \u0110\u1ee9c M\u1eabn l\u00ean th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Ninh B\u00ecnh.<\/p>\n<p>T\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf ph\u1ec9 tr\u1ed1n tho\u00e1t l\u00e0 \u0110o\u00e0n Danh L\u1ea1i l\u00e2u n\u0103m l\u00e0m gi\u1eb7c ; qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng \u1edf B\u1eafc K\u1ef3 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb h\u1ea1i. N\u0103m ngo\u00e1i, t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111em giam, Danh L\u1ea1i v\u01b0\u1ee3t ng\u1ee5c tr\u1ed1n. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd h\u1eafn l\u00e9n \u0111\u1ebfn huy\u1ec7n h\u1ea1t Gia L\u00e2m, t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh. T\u1ec9nh ph\u00e1i th\u00e1m t\u1eed l\u00e0 T\u00fa t\u00e0i B\u00f9i Duy K\u1ef3 \u0111em gia \u0111inh, hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u1ed5ng l\u00fd s\u1edf t\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, gi\u1ebft \u0111i. Th\u01b0\u1edfng cho Duy K\u1ef3 500 quan ti\u1ec1n v\u00e0 ch\u1ee9c h\u00e0m T\u01b0 v\u1ee5, h\u1eadu b\u1ed5 \u1edf b\u1ed9. Th\u01b0\u1edfng cho : 100 quan ti\u1ec1n ; quan t\u1ec9nh l\u00e0 b\u1ecdn Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m, gia c\u1ea5p v\u00e0 k\u1ef7 l\u1ee5c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>B\u1eafc K\u1ef3 t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng y\u00ean l\u1eb7ng. Vua sai l\u1ea5y h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u1ee5a trong kho N\u1ed9i ph\u1ee7, ph\u00e1i th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em \u0111i giao S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ea1 mi\u1ebfu Th\u1ea7n s\u00f4ng. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m nay d\u00f2ng s\u00f4ng C\u1eedu An \u0111\u00e3 th\u00f4ng, n\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ed7 ti\u00eau, kh\u00f4ng tr\u00e0n ng\u1eadp nh\u01b0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. Hai t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean \u1edf h\u1ea1 l\u01b0u s\u00f4ng C\u1eedu An d\u1eabu c\u00f3 2 \u0111o\u1ea1n \u0111\u00ea (x\u00e3 Mai X\u00e1 \u1edf Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 c\u00e1c x\u00e3 An Tri\u1ec1n, Mai L\u0129nh \u1edf H\u01b0ng Y\u00ean) h\u01a1i b\u1ecb n\u01b0\u1edbc x\u00f3i m\u1ea1nh, nh\u01b0ng vi\u1ec7c sang h\u1ed9 c\u0169ng d\u1ec5. V\u1eady b\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi th\u1eeba bi\u1ec7n, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 v\u1ec1 vi\u1ec7c Ch\u00e1nh Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng chuy\u00ean coi c\u00e1c h\u1ea1ng qu\u00e2n (L\u00e3nh binh quan Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i chuy\u00ean coi 5 c\u01a1 T\u0129nh man ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean coi v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, c\u01a1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00e0 c\u01a1 Ngh\u0129a t\u01b0\u1ee3ng. \u2013 L\u00e3nh binh quan B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh chuy\u00ean coi 2 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean coi th\u1ee7y v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, c\u01a1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh v\u00e0 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh t\u01b0\u1ee3ng. \u2013 L\u00e3nh binh quan Gia \u0110\u1ecbnh chuy\u00ean coi 10 c\u01a1 Gia trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu v\u00e0 \u0110\u1ecbnh trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean coi 2 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ee7y Gia \u0110\u1ecbnh v\u00e0 T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 Gia \u0110\u1ecbnh. \u2013 L\u00e3nh binh quan V\u0129nh Long chuy\u00ean coi 8 c\u01a1 V\u0129nh ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu v\u00e0 Long Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean coi 2 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ee7y V\u0129nh Long, 2 c\u01a1 T\u1ea3, H\u1eefu Long nhu\u1ec7, c\u01a1 V\u00f5 c\u1ef1 v\u00e0 c\u01a1 Nh\u1ea5t V\u0129nh Long. \u2013 L\u00e3nh binh quan Ngh\u1ec7 An chuy\u00ean coi 6 v\u1ec7 Ho\u00e0n v\u00f5, Ph\u1ea5n v\u00f5, Trung v\u00f5, Trang v\u00f5 thu\u1ed9c dinh Ti\u1ec1n phong v\u00e0 C\u01b0\u1eddng v\u00f5, Tr\u00e1ng v\u00f5 thu\u1ed9c dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7, v\u1edbi v\u1ec7 An v\u00f5, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean coi 4 v\u1ec7 Ngh\u1ecb v\u00f5, Di\u1ec7u v\u00f5, \u0110\u1ecbnh v\u00f5, Nghi\u00eam v\u00f5 thu\u1ed9c dinh Long v\u00f5 v\u1edbi c\u01a1 An t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 An tr\u00e1ng ; Th\u1ee7y s\u01b0 ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean coi 2 c\u01a1 T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ee7y Ngh\u1ec7 An. \u2013 L\u00e3nh binh quan Thanh Hoa chuy\u00ean coi 7 v\u1ec7 Tuy\u00ean v\u00f5, T\u00fac v\u00f5, Cung v\u00f5, Ngh\u0129a v\u00f5 thu\u1ed9c dinh H\u1ed5 uy v\u00e0 Ti\u1ec7p v\u00f5, Qu\u1ea3ng v\u00f5, Nhu\u1ec7 v\u00f5 thu\u1ed9c dinh H\u00f9ng nhu\u1ec7 ; Th\u1ee7y s\u01b0 ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean coi 2 c\u01a1 T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ee7y Thanh Hoa, ki\u00eam qu\u1ea3n T\u1ea3 v\u1ec7 Thanh Hoa. \u2013 L\u00e3nh binh quan H\u00e0 N\u1ed9i chuy\u00ean coi 10 c\u01a1 Ch\u1ea5n \u0111\u1ecbnh thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean coi v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i, 3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 H\u00e0 N\u1ed9i ; Th\u1ee7y s\u01b0 ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean coi Th\u1ee7y c\u01a1 H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 c\u01a1 H\u00e0 thanh. L\u00e3nh binh quan Nam \u0110\u1ecbnh chuy\u00ean coi 10 c\u01a1 C\u01b0\u1eddng ti\u1ec7p thu\u1ed9c Ti\u1ec1n qu\u00e2n ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean coi v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh v\u00e0 2 c\u01a1 T\u1ea3, H\u1eefu Nam \u0110\u1ecbnh ; Th\u1ee7y s\u01b0 ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean coi 3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ee7y Nam \u0110\u1ecbnh. \u2013 L\u00e3nh binh quan H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng chuy\u00ean coi 10 c\u01a1 Ki\u00ean nhu\u1ec7 thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean coi v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, 4 c\u01a1 Trung, Ti\u1ec1n T\u1ea3, H\u1eefu H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, 2 c\u01a1 T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ee7y H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng. \u2013 L\u00e3nh binh quan S\u01a1n T\u00e2y chuy\u00ean coi 10 c\u01a1 H\u00f9ng d\u0169ng thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean coi v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y, 3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 c\u01a1 S\u01a1n t\u01b0\u1ee3ng. \u2013 L\u00e3nh binh quan B\u1eafc Ninh chuy\u00ean coi 10 c\u01a1 Uy th\u1eafng thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n ; Ph\u00f3 l\u00e3nh binh quan chuy\u00ean coi 2 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu B\u1eafc Ninh, 3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu B\u1eafc Ninh v\u00e0 c\u01a1 B\u1eafc t\u01b0\u1ee3ng).<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung t\u1eeb ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan v\u1ec1, d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cXem x\u00e9t \u0111\u1ecba th\u1ebf 2 huy\u1ec7n An Ho\u00e1, L\u1ea1c Th\u1ed5, th\u00ec huy\u1ec7n l\u1ef5 An Ho\u00e1 n\u00ean \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 Hoa \u0110\u1ebf ; huy\u1ec7n l\u1ef5 L\u1ea1c Th\u1ed5 n\u00ean \u0111\u1eb7t \u1edf x\u00e3 Qu\u1ef3nh C\u00f4i. V\u1eady xin c\u1ea5p cho ti\u1ec1n c\u00f4ng m\u1ed7i huy\u1ec7n 100 quan \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng dinh th\u1ef1. Duy huy\u1ec7n l\u1ef5 L\u1ea1c Th\u1ed5 c\u00e1ch ph\u1ee7 th\u00e0nh Thi\u00ean Quan g\u1ea7n \u0111\u1ebfn 1 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng, l\u1ed1i \u0111i s\u01a1n c\u01b0\u1edbc nh\u1ecf h\u1eb9p, xa c\u00e1ch ch\u1ed7 d\u00e2n c\u01b0. Nay x\u00e9t \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 trung \u0111\u1ed9 c\u00f3 1 n\u01a1i g\u1ecdi l\u00e0 Tam M\u00f4 (thu\u1ed9c x\u00e3 An L\u1ea1c, huy\u1ec7n Ph\u1ee5ng Ho\u00e1). N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, b\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 g\u00e2y bi\u1ebfn, T\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n v\u1ee5 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng binh \u1edf \u0111\u00f3, \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00e3 y\u00ean l\u1ea1i b\u1ecf \u0111i, nay lu\u1ef9 c\u0169 h\u00e3y c\u00f2n. V\u1eady xin l\u1ea1i c\u1ee9 thi\u1ebft l\u1eadp c\u00e1i th\u1ed5 b\u1ea3o, ph\u00e1i 1 \u0111\u1ed9i l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111\u00f3ng gi\u1eef m\u1ed7i th\u00e1ng 1 l\u1ea7n thay phi\u00ean, ng\u00f5 h\u1ea7u c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef y\u00ean giao th\u00f4ng \u0111i l\u1ea1i\u201d. Vua y cho, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 \u0111\u1ed3n An L\u1ea1c. Sau \u0111\u00f3, Qu\u1ef3nh C\u00f4i, v\u00ec n\u00fai khe lam ch\u01b0\u1edbng, kh\u00f4ng ti\u1ec7n \u0111\u00f3ng \u1edf, chu\u1ea9n cho ch\u1ecdn ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t t\u1ed1t \u1edf ngo\u00e0i ph\u1ee7 th\u00e0nh, l\u1eadp l\u1ea1i huy\u1ec7n l\u1ef5 L\u1ea1c Th\u1ed5.<\/p>\n<p>Ban cho b\u1ecdn Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n v\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh, l\u00e0 Ch\u01b0\u1edfng l\u00e3nh \u0111\u1ea1i vi\u00ean \u1edf Kinh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y \u0111\u00e1, m\u1ea1 b\u1ea1c. V\u00e0 cho qu\u1ea3n v\u1ec7, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i \u1edf c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u00e2n binh, C\u1ea5m binh, Th\u1ee7y s\u01b0, K\u1ef3 v\u00f5, Kinh t\u01b0\u1ee3ng, Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, V\u00f5ng th\u00e0nh v\u00e0 Kim sang m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 kh\u1ea9u \u0111i\u1ec3u sang m\u00e1y \u0111\u00e1. L\u1ea1i d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cB\u1eafn l\u00e0 m\u1ed9t trong l\u1ee5c ngh\u1ec7((1) L\u1ee5c ngh\u1ec7 : l\u1ec5, nh\u1ea1c, x\u1ea1 (b\u1eafn), ng\u1ef1 (c\u01b0\u1ee1i ng\u1ef1a), th\u01b0 (vi\u1ebft), s\u1ed1 (to\u00e1n).1), kh\u00f4ng nh\u1eefng l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 v\u00f5 th\u1ea7n, m\u00e0 ngay c\u1ea3 v\u0103n th\u1ea7n khi vi\u1ec7c c\u00f4ng nh\u00e0n r\u1ed7i, c\u0169ng n\u00ean di\u1ec5n t\u1eadp, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ed3m tr\u1ed9i c\u1ea3. V\u1eady ban cho s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang \u0111\u1ee3t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u 10 kh\u1ea9u, \u0111\u00ecnh th\u1ea7n v\u0103n ban n\u1ebfu ai mu\u1ed1n l\u0129nh th\u00ec c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 kh\u1ea9u, thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n v\u00e0 \u0111\u00e1 l\u1eeda c\u00f9ng theo nh\u01b0 l\u1ec7 c\u1ea5p cho\u201d. B\u00e8n sai l\u1eadp tr\u01b0\u1eddng b\u1eafn \u1edf m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc ph\u00eda trong Tr\u1ea5n B\u00ecnh \u0111\u00e0i, \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 t\u1eadp b\u1eafn.<\/p>\n<p>Khai m\u1ecf v\u00e0ng Ti\u00ean Ki\u1ec1u (thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0129nh Tuy) \u1edf Tuy\u00ean Quang. Sai Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9 l\u00e0 Mai Vi\u1ebft Trang tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c, thu\u00ea v\u00e1t qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n 100 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn l\u00e0m : h\u01a1n 4 th\u00e1ng m\u00e0 thu ho\u1ea1ch kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y (ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 5 l\u1ea1ng v\u00e0ng c\u00e1m) m\u00e0 chi ph\u00ed c\u1ee7a kho th\u00ec nhi\u1ec1u. Trang, b\u1ecb t\u1ed9i c\u00e1ch ch\u1ee9c. U\u1ef7 cho t\u1ec9nh th\u1ea7n m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3i v\u00e0ng c\u00e1m l\u00e0m.<\/p>\n<p>X\u00e2y d\u1ef1ng v\u01b0\u1eddn Th\u01b0 quang (\u1edf ph\u01b0\u1eddng Nhu\u1eadn \u1ed1c trong Kinh th\u00e0nh, ch\u00ednh gi\u1eefa l\u00e0 l\u1ea7u Th\u01b0\u1edfng th\u1eafng, ph\u00eda \u0111\u00f4ng l\u00e0 vi\u1ec7n Ni\u00ean ph\u01b0\u01a1ng, ph\u00eda nam l\u00e0 hi\u00ean Tr\u1eebng ph\u01b0\u01a1ng, ph\u00eda t\u00e2y l\u00e0 nh\u00e0 Truy ph\u01b0\u01a1ng, ph\u00eda b\u1eafc l\u00e0 vi\u1ec7n L\u1ec7nh ph\u01b0\u01a1ng. T\u1ea7ng d\u01b0\u1edbi l\u1ea7u c\u00f3 c\u00e1i bi\u1ec3n kh\u1eafc 4 ch\u1eef \u201cT\u1ee9 t\u1ef1 thu\u1eadn s\u01b0\u1edbng\u201d((2) B\u1ed1n m\u00f9a tho\u1ea3i m\u00e1i.2). Sai th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n Th\u1ea3o tr\u00f4ng coi, \u0111em 4.000 bi\u1ec1n binh l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng c\u00e1c v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 v\u00e0 v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec1u l\u00e0 m\u1ed9 binh, c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi gi\u1ea3n binh \u1edf c\u00e1c dinh, c\u00e1c v\u1ec7. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : h\u1ec5 l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m c\u00f4ng d\u1ecbch, n\u1ebfu ph\u1ea3i \u0111i\u1ec1u b\u00e1t th\u00ec gi\u1ea3n binh c\u00e1c dinh c\u00e1c v\u1ec7 ph\u1ea3i 10 th\u00e0nh, K\u1ef3 v\u00f5 7 th\u00e0nh, Kinh t\u01b0\u1ee3ng 5 th\u00e0nh. Vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7 m\u00e3i m\u00e3i.<\/p>\n<p>X\u00e2y t\u01b0\u1eddng g\u1ea1ch xung quanh M\u1ed9c th\u01b0\u01a1ng (tr\u01b0\u1edbc ch\u1eafn b\u1eb1ng r\u00e0o).<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNhi\u1ec1u l\u1ea7n tuy\u1ec3n th\u00eam binh l\u00ednh : \u1edf Kinh \u0111\u1eb7t th\u00eam 4 v\u1ec7 thu\u1ed9c dinh K\u1ef3 v\u00f5 ; Th\u1ee7y s\u01b0 chia l\u00e0m 3 dinh, 15 v\u1ec7 ; c\u00e1c t\u1ec9nh \u1edf ngo\u00e0i t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh \u0111\u1ebfn Nam K\u1ef3 \u0111\u1ec1u c\u00f3 l\u1ea5y th\u00eam v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c c\u00e1c h\u1ea1n l\u00ednh v\u00e0o trong c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1 ; c\u00f9ng v\u1edbi th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 n\u01a1i bi\u00ean thu\u1ef3 tr\u1ecdng \u0111\u1ecba c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u00ednh tr\u00fa ph\u00f2ng v\u00e0 \u0111\u1ed3n th\u00fa, \u0111\u1ec1u n\u00ean may ph\u00e1t \u00e1o tr\u1eadn, \u0111\u1ec3 cho kh\u00ed s\u1eafc qu\u00e2n \u0111\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea1nh l\u00ean. (4 v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5, m\u1ed7i v\u1ec7, c\u00e1c \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec1u \u00e1o 40 chi\u1ebfc ; binh l\u00ednh, \u00e1o 360 chi\u1ebfc. 15 v\u1ec7 Th\u1ee7y s\u01b0, m\u1ed7i v\u1ec7 \u0111\u1ec1u l\u00e0 150 chi\u1ebfc, \u00e1o tr\u1eadn 100 chi\u1ebfc. C\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Ph\u00fa Y\u00ean, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean H\u00f2a m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 v\u1ec7 ; Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean m\u1ed7i t\u1ec9nh 2 v\u1ec7 ; \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng 3 v\u1ec7 ; Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long m\u1ed7i t\u1ec9nh 4 v\u1ec7 ; th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y 5 v\u1ec7 ; m\u1ed7i v\u1ec7, c\u00e1c \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng \u00e1o 20 chi\u1ebfc, binh l\u00ednh \u00e1o 320 chi\u1ebfc. \u00e1o \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng d\u00f9ng \u0111o\u1ea1n v\u0169, m\u00e0u v\u00e0ng, ho\u1eb7c m\u00e0u \u0111\u1ecf, in hoa T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng c\u00f3 \u0111\u00ednh 1 mi\u1ebfng b\u1ed5 t\u1eed \u0111\u1ec3 ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi binh l\u00ednh)\u201d. Vua y theo. L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh c\u1edd tr\u1eadn cho Th\u1ee7y s\u01b0 \u1edf trong Kinh, ngo\u00e0i tr\u1ea5n. (Gi\u1ea3m 1 n\u1eeda so v\u1edbi b\u1ed9 Binh. \u1edf Kinh, 3 dinh Th\u1ee7y s\u01b0 m\u1ed7i dinh 1 c\u1edd ng\u0169 h\u00e0nh, 5 c\u1edd vu\u00f4ng, 50 c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo ; \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i, m\u1ed7i v\u1ec7 Th\u1ee7y s\u01b0 \u0111\u1ec1u 1 c\u1edd vu\u00f4ng, 10 c\u1edd \u0111u\u00f4i nheo).<\/p>\n<p>H\u00e0 T\u0129nh m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 50 d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam. \u0110\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 thu\u1ed9c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n H\u00e0 N\u1ed9i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cThu\u1ebf l\u1ec7 huy\u1ec7n Kim B\u1ea3ng trong h\u1ea1t, n\u1ed9p v\u00e0o khu ph\u1ee7 L\u00fd Nh\u00e2n, \u0111\u1ecbnh m\u1ee9c th\u01b0\u1eddng tr\u1eef l\u00e0 th\u00f3c 10.000 h\u1ed9c, ti\u1ec1n 10.000 quan, c\u00f2n th\u00ec chi\u1ebfu c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng cho quan l\u1ea1i, binh l\u00ednh ch\u1ee9c d\u1ecbch. Nay kho ph\u1ee7 ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y r\u1ed3i, xin \u0111em s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c thu \u1edf huy\u1ec7n \u1ea5y n\u1ed9p v\u00e0o kho m\u1edbi H\u01b0ng Y\u00ean\u201d. Vua y cho. L\u1ea1i sai tr\u00edch ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c thu\u1ebf c\u1ee7a huy\u1ec7n T\u1eeb Li\u00eam n\u1ed9p v\u1ec1 t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp th\u00e0nh t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean. Sai H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Nam \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ec1u ph\u00e1i 1 L\u00e3nh binh v\u00e0 1.000 bi\u1ec1n binh hi\u1ec7p c\u00f9ng l\u00e0m vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ea1i l\u1ef1a c\u00e1c th\u01b0 l\u1ea1i trong L\u1ee5c b\u1ed9, \u0111\u1ec3 x\u00e9t b\u1ed5 l\u00e0m b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u1edf c\u00e1c vi\u1ec7n, \u0111\u1ed9i : C\u1ea9m y, T\u00e0i hoa, v\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0. Sau \u0111\u00f3 c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o khuy\u1ebft, th\u00ec do b\u1ed9 l\u1ef1a b\u1ed5. C\u00f2n b\u1ecdn b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i \u0111\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc \u1edf c\u00e1c vi\u1ec7n, c\u00e1c \u0111\u1ed9i th\u00ec \u0111\u1ed5i b\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00f5.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay s\u1ed5 s\u00e1ch chi thu \u1edf N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7, duy c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng n\u01b0\u1edbc Thanh((1) Ch\u1ec9 Trung Qu\u1ed1c d\u01b0\u1edbi th\u1eddi M\u00e3n Thanh.1), th\u00ec v\u1eabn ghi s\u1ed5 nh\u01b0 c\u0169 ; c\u00f2n c\u00e1c h\u00e0ng ho\u00e1 n\u01b0\u1edbc ta, nh\u01b0 \u0111o\u1ea1n m\u00e0u th\u00ec ghi l\u00e0 \u0111o\u1ea1n ta h\u00e0ng m\u00e0u ; pha l\u00ea v\u00e0 \u0111\u1ed3 tr\u00e1ng men th\u00ec ghi l\u00e0 pha l\u00ea, tr\u00e1ng men ta l\u00e0m. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 h\u00e0ng ho\u00e1 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng th\u00ec chua r\u00f5 2 ch\u1eef \u201cT\u00e2y d\u01b0\u01a1ng\u201d, ngo\u00e0i ra c\u1ee9 \u0111\u00f3 m\u00e0 suy.<\/p>\n<p>\u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u d\u00e2ng Ph\u01b0\u1edbc ngh\u1ecb : b\u1ea3n s\u00e1ch thu th\u1ea9m n\u0103m nay c\u00f3 s\u01a1 s\u00f3t \u1edf ch\u1ed7 khinh su\u1ea5t bu\u00f4ng th\u1ea3 t\u1ed9i nh\u00e2n. Vua truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf, v\u00e0 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch gia \u01a1n gi\u1ea3m t\u00f9 t\u1eed t\u1ed9i xu\u1ed1ng ph\u00e1t qu\u00e2n l\u01b0u l\u00e0m l\u00ednh h\u01a1n 10 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ea5y nay, gi\u00e1o th\u1ee5, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u0129 t\u1eed tin theo ; \u0111\u00f3 v\u00ec gi\u00e1o ch\u1ee9c, b\u1ed5 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 \u0111\u1ed7 t\u00fa t\u00e0i, h\u1ecdc th\u1ee9c kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec tr\u1ed9i h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, n\u00ean kh\u00f4ng l\u00e0m tho\u1ea3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng tr\u00f4ng mong c\u1ee7a s\u0129 t\u1eed. V\u1eady xin l\u1ea5y nh\u1eefng c\u1eed nh\u00e2n h\u1eadu b\u1ed5 \u0111i\u1ec1n v\u00e0o ; c\u00f2n t\u00fa t\u00e0i l\u00e0m gi\u00e1o hu\u1ea5n tr\u01b0\u1edbc th\u00ec cho v\u1ec1 h\u1ecdc th\u00eam, \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i k\u1ef3 thi. L\u1ea1i xin c\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam cho t\u1eeb \u0111\u1ed1c h\u1ecdc \u0111\u1ebfn hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o, \u0111\u1ec3 h\u1ecd chuy\u00ean t\u00e2m d\u1ea1y d\u1ed7\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cGi\u00e1o th\u1ee5, hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u0129 t\u1eed tin theo, t\u1ec7 \u1ea5y th\u1ef1c c\u00f3 \u0111\u00e3 l\u00e2u, duy h\u1ecdc th\u1ea7n hay hay d\u1edf, \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh ph\u00e2n x\u1eed r\u1ed3i. Nay mu\u1ed1n r\u00fat nh\u1eefng t\u00fa t\u00e0i l\u00e0m gi\u00e1o hu\u1ea5n v\u1ec1, m\u00e0 b\u1ed5 c\u1eed nh\u00e2n thay v\u00e0o, ch\u1eafc \u0111\u00e2u nh\u1eefng c\u1eed nh\u00e2n h\u1ecdc th\u1ee9c \u0111\u00e3 h\u01a1n h\u1ebft c\u1ea3 t\u00fa t\u00e0i ? S\u1edf ki\u1ebfn c\u1ee7a ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 ch\u1ed7 l\u1ec7ch l\u1ea1c ! H\u01a1n n\u1eefa, nh\u1eefng c\u1eed nh\u00e2n h\u1eadu b\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c sung v\u00e0o ch\u1ee9c tri huy\u1ec7n, th\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng b\u1ed5 \u0111\u1ebfn h\u1ebft ng\u1ea1ch, c\u00f2n \u0111\u00e2u m\u00e0 sung \u0111i\u1ec1n v\u00e0o gi\u00e1o ch\u1ee9c ? T\u00f3m l\u1ea1i, n\u1eafn qu\u00e1 ho\u00e1 h\u1ecfng, kh\u00f3 thi h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 l\u1ec7 d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam, v\u00ec ch\u1ee9c ph\u1ee7 huy\u1ec7n g\u1ea7n g\u1ee5i v\u1edbi d\u00e2n, n\u00ean c\u1ea5p cho th\u00eam \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch l\u00f2ng li\u00eam ch\u00ednh. C\u00f2n h\u1ecdc quan th\u00ec vi\u1ec7c \u00edt, kh\u00f4ng nh\u01b0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n, n\u1ebfu c\u0169ng t\u0103ng b\u1ed5ng d\u01b0\u1ee1ng li\u00eam c\u1ea3 m\u1ed9t lo\u1ea1t th\u00ec c\u00e1c ty trong Kinh ngo\u00e0i tr\u1ea5n, \u0111\u00e2u \u0111\u00e2u c\u0169ng c\u00f3 ch\u1ee9c s\u1ef1, sao l\u1ea1i \u01b0u \u0111\u00e3i ri\u00eang c\u00e1c h\u1ecdc th\u1ea7n ? V\u1eady kh\u00f4ng chu\u1ea9n cho nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e3 xin\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh kho\u00e1 l\u1ec7 x\u00e9t h\u1ea1ch c\u00e1c h\u1ecdc th\u1ea7n. \u0110\u1ed1c h\u1ecdc t\u1ea1i ch\u1ee9c \u0111\u1ee7 3 n\u0103m, do t\u1ec9nh th\u1ea7n x\u00e9t th\u1ef1c \u0111\u1ec1 r\u00f5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, s\u01b0 ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u0129 t\u1eed tin theo, m\u00e0 tu\u1ed5i h\u01a1i cao, th\u00ec cho th\u0103ng h\u00e0m, l\u01b0u t\u1ea1i ch\u1ee9c. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o s\u1ee9c l\u1ef1c c\u00f2n m\u1ea1nh th\u00ec cho th\u0103ng d\u1ee5ng ; c\u00f2n ai t\u00e0i h\u1ecdc t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng h\u00e0i l\u00f2ng s\u0129 t\u1eed th\u00ec gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u. Gi\u00e1o th\u1ee5, hu\u1ea5n gi\u00e1o, k\u1ec3 t\u1eeb th\u00e1ng 11 n\u0103m nay, do th\u01b0\u1ee3ng ty h\u1ecdc ch\u00ednh x\u00e9t h\u1ea1ch 1 l\u01b0\u1ee3t, chia ra t\u1eebng h\u1ea1ng, k\u00ea th\u00e0nh s\u00e1ch, tr\u00ecnh l\u00ean t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 t\u1ec9nh t\u00e2u l\u00ean. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u00f3 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, s\u01b0 ph\u1ea1m, \u0111\u01b0\u1ee3c s\u0129 t\u1eed tin theo, l\u1ea1i bi\u1ebft h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng b\u1ed9i ph\u1ea7n, \u1ea5y l\u00e0 h\u1ea1ng c\u1ea7n ch\u1ee9c((1) Si\u00eang n\u0103ng ch\u1ee9c v\u1ee5.1), th\u00ec cho th\u0103ng h\u00e0m, l\u01b0u ch\u1ee9c. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, \u1ea5y l\u00e0 h\u1ea1ng tu\u1ea7n ph\u1eadn, cung ch\u1ee9c((2) Gi\u1eef b\u1ed5n ph\u1eadn, l\u00e0m ch\u1ee9c v\u1ee5.2), c\u0169ng cho l\u01b0u ch\u1ee9c, \u0111\u1ee3i 6 n\u0103m b\u1ed5ng m\u00e3n, l\u1ea1i s\u00e1t h\u1ea1ch l\u1ea1i, tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00f5 c\u1ea3 nh\u1eefng l\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u1ea3o h\u1ea1ch, \u0111\u1ec3 t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd li\u1ec7u cho th\u0103ng d\u1ee5ng. C\u00f2n ai t\u00e0i h\u1ecdc t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng kham n\u1ed5i gi\u00e1o ch\u1ee9c, \u1ea5y l\u00e0 h\u1ea1ng dung th\u01b0\u1eddng((3) K\u00e9m c\u1ecfi, t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng.3), th\u00ec gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p, b\u1eaft v\u1ec1 h\u01b0u. T\u1ec9nh n\u00e0o ch\u01b0a \u0111\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed1c h\u1ecdc, th\u00ec do quan t\u1ec9nh x\u00e9t h\u1ea1ch. T\u1eeb \u0111\u1ed1c h\u1ecdc \u0111\u1ebfn gi\u00e1o, hu\u1ea5n, n\u1ebfu ai c\u00f3 v\u1ebft t\u00edch x\u1ea5u, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i l\u1eadp t\u1ee9c n\u00eau ra, ch\u1ec9 t\u00ean, tham h\u1eb7c, kh\u00f4ng c\u1ee9 ph\u1ea3i \u1edf trong h\u1ea1n 3 n\u0103m hay 6 n\u0103m. N\u1ebfu c\u1ed1 t\u00ecnh n\u1ec3 nang, che gi\u1ea5u th\u00ec \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u1eed v\u00e0o l\u1ec7 tu\u1eadn t\u00fd((4) H\u00f9a theo, che gi\u1ea5u.4).<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ea1i l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cH\u1ecdc ch\u00ednh \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u1ec9nh th\u1ea7n, t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u th\u1ee5p l\u1ea1y \u1edf d\u01b0\u1edbi, th\u00ec \u0111\u1ea1o l\u00e0m th\u1ea7y b\u1ecb h\u01a1i h\u1ea1 th\u1ea5p. V\u1eady xin : ph\u00e0m c\u00e1c vi\u00ean h\u1ecdc ch\u00ednh khi m\u1edbi \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, v\u00e0o ra m\u1eaft T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, d\u00f9ng l\u1ec5 tham b\u00e1i ; \u0111\u1ed1i v\u1edbi B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t, d\u00f9ng l\u1ec5 ngang h\u00e0ng, ng\u00f5 h\u1ea7u b\u00ean ch\u00ednh, b\u00ean gi\u00e1o m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f9ng tr\u1ecdng\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>Cho nguy\u00ean V\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ti\u1ebfn l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Nh\u1ea5t dinh K\u1ef3 v\u00f5.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t theo kho\u00e1 tr\u00ecnh ch\u0103n nu\u00f4i ng\u1ef1a c\u00f4ng \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng. (Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u m\u01b0\u1edbn d\u00e2n ch\u0103n nu\u00f4i, c\u1ee9 10 con ng\u1ef1a th\u00ec 4 ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi, m\u1ed7i th\u00e1ng, c\u1ea5p ti\u1ec1n 1 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n h\u1ebft c\u00e1c sai d\u1ecbch. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 ng\u1ef1a g\u1ea7y, y\u1ebfu, th\u00ec b\u1ecdn chuy\u00ean vi\u1ec7c ch\u0103n nu\u00f4i, c\u1ee9 1 con ph\u1ea3i ph\u1ea1t 40 roi : m\u1ed7i khi th\u00eam 1 con, l\u1ea1i t\u0103ng t\u1ed9i l\u00ean 1 b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 80 tr\u01b0\u1ee3ng th\u00f4i. R\u1ed3i \u0111\u1eb7t h\u1ea1n cho 3 th\u00e1ng, b\u1eaft ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 t\u00e2m ch\u0103n nu\u00f4i h\u01a1n n\u1eefa, n\u1ebfu ng\u1ef1a \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e9o t\u1ed1t, kho\u1ebb m\u1ea1nh, th\u00ec mi\u1ec5n ph\u1ea1t roi ; n\u1ebfu ng\u1ef1a v\u1eabn g\u1ea7y y\u1ebfu, th\u00ec theo l\u1ec7, ph\u00e2n x\u1eed. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 con n\u00e0o ch\u1ebft, kh\u00e1m nghi\u1ec7m qu\u1ea3 l\u00e0 ng\u1ef1a b\u00e9o t\u1ed1t, b\u1ecb b\u1ec7nh m\u00e0 ch\u1ebft, ho\u1eb7c l\u00e0 ng\u1ef1a \u0111\u1ef1c nh\u00e2n gi\u00e0 y\u1ebfu ki\u1ec7t s\u1ee9c m\u00e0 ch\u1ebft, th\u00ec mi\u1ec5n ngh\u1ecb. C\u00f2n con n\u00e0o g\u1ea7y y\u1ebfu lao l\u1ef1c, b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ch\u1ebft l\u00e0 do ch\u0103n nu\u00f4i kh\u00f4ng \u0111\u00fang ph\u00e9p m\u1edbi \u0111\u1ebfn th\u1ebf, th\u00ec b\u1ecdn ch\u0103n nu\u00f4i b\u1ecb ph\u1ea1t : c\u1ee9 1 con l\u00e0 60 tr\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed7i khi th\u00eam 1 con, l\u1ea1i t\u0103ng t\u1ed9i l\u00ean 1 b\u1eadc, t\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng th\u00f4i ; chi\u1ebfu gi\u00e1 b\u1eaft \u0111\u1ec1n, n\u1ebfu \u0111\u1ec1n xong xu\u00f4i, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng. Ng\u1ef1a c\u00e1i trong 1 n\u0103m sinh n\u1edf chia l\u00e0m 10 th\u00e0nh. N\u1ebfu nguy\u00ean nu\u00f4i 10 con, sinh \u0111\u01b0\u1ee3c 1 con, l\u00e0 1 th\u00e0nh, sinh \u0111\u01b0\u1ee3c 2 con l\u00e0 3 th\u00e0nh, th\u00ec kh\u00f4ng th\u01b0\u1edfng, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea1t ; \u0111\u01b0\u1ee3c 4 th\u00e0nh, th\u00ec th\u01b0\u1edfng 5 quan ti\u1ec1n, c\u1ee9 th\u00eam 1 th\u00e0nh l\u1ea1i t\u0103ng th\u01b0\u1edfng th\u00eam 5 quan. Ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 1 th\u00e0nh, th\u00ec truy thu ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o 2 th\u00e1ng ; c\u00f3 con n\u00e0o ch\u1ebft, th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 b\u1eaft b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, l\u1ea1i truy thu ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o 6 th\u00e1ng).<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXXIV<\/a> \u2013 174<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>B\u00ednh Th\u00e2n, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 17 [1836] ; m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 10, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1. L\u00e0m l\u1ec5 \u0110\u00f4ng h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n<p>Cho : th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Ngh\u1ecb l\u00e0m Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Th\u1ee7 h\u1ed9 ti\u1ec1n ; l\u0129nh th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 V\u0169 Huy D\u1ee5ng ki\u00eam qu\u1ea3n v\u1ec7 D\u1ef1c b\u1ea3o.<\/p>\n<p>Cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c l\u00e0m T\u1eeb t\u1ebf Ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>Sai hai b\u1ed9 L\u1ea1i, Binh l\u1ef1a trong nh\u00e2n vi\u00ean c\u00e1c nha \u1edf Kinh, l\u1ea5y 5 ng\u01b0\u1eddi tu\u1ed5i t\u00e1c l\u00e3o th\u00e0nh, t\u00ednh h\u1ea1nh thu\u1ea7n th\u1ee5c, b\u1ed5 l\u00e0m tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, ph\u00f3 tr\u01b0\u1edfng s\u1eed, ho\u1eb7c cai \u0111\u1ed9i \u1edf c\u00e1c ph\u1ee7 ho\u00e0ng t\u1eed (Mi\u00ean Th\u1ea7n, Mi\u00ean Th\u1ee7, Mi\u00ean Th\u1ea9m, Mi\u00ean Trinh, Mi\u00ean B\u1ea3o), m\u1ed7i ph\u1ee7 1 ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt t\u00e2u b\u00e1o nh\u1eadt k\u1ef3 \u0111\u1ebfn l\u1ef5 s\u1edf v\u00e0 n\u00f3i : \u201cL\u0169 gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u00e0n v\u00e0 L\u00ea V\u0103n B\u1ed9t, c\u00f2n ch\u01b0a b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1eady xin ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 la, n\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, t\u1ee9c kh\u1eafc \u0111em binh h\u1ed9i b\u1eaft\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi trong T\u00f4n th\u1ea5t, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i, nhi\u1ec1u l\u1ea7n l\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebfn c\u00f4ng, cho n\u00ean t\u1eeb 1 vi\u00ean th\u1ecb v\u1ec7 nh\u1ecf, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c hi\u1ec7n nay, \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh ph\u1eadn s\u1ef1 ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 ph\u1ea3i c\u1ea3m \u01a1n, lo b\u00e1o \u0111\u00e1p. Nh\u01b0ng qu\u1ed1c gia \u0111\u1eb7t ra quan l\u1ea1i t\u1eebng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng c\u00f3 s\u1ef1 quan h\u1ec7 v\u1ec1 b\u1edd c\u00f5i, n\u1ebfu g\u1eb7p vi\u1ec7c l\u1ea1i \u0111un \u0111\u1ea9y nhau th\u00ec ph\u00e1p lu\u1eadt kh\u00f4ng th\u1ec3 tha th\u1ee9. M\u00e0 l\u00e0m tr\u1ecdn ch\u1ee9c v\u1ee5 m\u1edbi l\u00e0 trung c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 khinh su\u1ea5t, gi\u1eabm ch\u00e2n l\u1eabn nhau. H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 t\u1ec9nh l\u1edbn x\u1ee9 B\u1eafc K\u1ef3, Ninh B\u00ecnh c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u xung y\u1ebfu. Ng\u01b0\u01a1i hi\u1ec7n nay gi\u1eef ch\u1ee9c \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, tr\u00e1ch nhi\u1ec7m kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng n\u1eb7ng. Ph\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf h\u1ea1t m\u00ecnh, ph\u1ea3i n\u00ean x\u00e9t k\u1ef9 m\u00e0 l\u00e0m, c\u1ed1t sao l\u00e0m cho \u0111\u00fang kh\u1edbp. C\u00f2n S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 t\u1ec9nh h\u1ea1t kh\u00e1c, c\u01a1 m\u01b0u \u0111\u00e1nh d\u1eb9p l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 c\u1ee7a t\u1ec9nh th\u1ea7n s\u1edf t\u1ea1i, th\u1ebf m\u00e0 ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i mu\u1ed1n v\u01b0\u1ee3t c\u00f5i ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi d\u00f2 th\u00e1m, sao m\u00e0 n\u00f3ng n\u1ea3y khinh su\u1ea5t nh\u01b0 th\u1ebf ? Ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 thi\u1ebfu ni\u00ean t\u00e2n ti\u1ebfn, ph\u1ea3i n\u00ean \u0111i\u1ec1m t\u0129nh, th\u1eadn tr\u1ecdng gi\u1eef m\u00ecnh ; ph\u00e0m x\u1eed vi\u1ec7c, \u1ee9ng c\u01a1, \u0111\u00e3i ng\u01b0\u1eddi, ti\u1ebfp v\u1eadt, \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i t\u00ednh k\u1ef9, ngh\u0129 ch\u00edn, nh\u1eafm th\u1eadt ho\u00e0n thi\u1ec7n, m\u1edbi x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng l\u00f2ng tr\u1eabm g\u1eedi g\u1eafm. Phen n\u00e0y tr\u1eabm \u0111\u00e3 d\u1ee5 b\u1ea3o c\u1eb7n k\u1ebd, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean vi\u1ebft v\u00e0o d\u1ea3i \u00e1o, gi\u1eef g\u00ecn c\u1ea9n th\u1eadn, ch\u1edb qu\u00ean !\u201d<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 \u0111\u1ed1c thu thu\u1ebf kho\u00e1 \u1edf B\u1eafc K\u1ef3. (Ph\u00e0m c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7 huy\u1ec7n, trong kho\u00e1 3 n\u0103m, ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng chuy\u1ec3n, l\u00e0 do th\u01b0\u1ee3ng ty \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng h\u1eb1ng n\u0103m x\u00e9t h\u1ea1ch, chi\u1ebfu s\u1ed1 \u0111\u1ed1c thu trong n\u0103m chia l\u00e0m 10 th\u00e0nh, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o thi\u1ebfu t\u1eeb 3 ph\u00e2n 1 ly tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c ch\u1ec9 t\u00ean, tham h\u1eb7c. Thi\u1ebfu t\u1eeb 3 ph\u00e2n tr\u1edf xu\u1ed1ng, cho d\u1ed3n v\u00e0o k\u1ef3 kh\u1ea3o c\u00f4ng \u0111\u1ec3 x\u00e9t, r\u1ed3i c\u1ee9 s\u1ed1 thi\u1ebfu \u1ea5y m\u00e0 \u0111\u1eb7t h\u1ea1n : thi\u1ebfu 2 ph\u00e2n 1 ly tr\u1edf l\u00ean, h\u1ea1n 1 n\u0103m ; 2 ph\u00e2n 1 ly tr\u1edf xu\u1ed1ng, h\u1ea1n 6 th\u00e1ng, b\u1eaft ph\u1ea3i thu cho \u0111\u1ee7 ; n\u1ebfu h\u1ebft h\u1ea1n, kh\u00f4ng thu \u0111\u1ee7 th\u00ec tham h\u1eb7c. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u1ea1i ch\u1ee9c 1 n\u0103m ho\u1eb7c n\u1eeda n\u0103m, n\u1ebfu c\u00f3 th\u0103ng chuy\u1ec3n th\u00ec x\u00e9t s\u1ed1 ph\u1ea3i thu v\u1ec1 ph\u1ea7n n\u0103m, ph\u1ea7n th\u00e1ng : thi\u1ebfu t\u1eeb 2 ly tr\u1edf xu\u1ed1ng, s\u1ebd c\u1ea5p b\u1eb1ng cho \u0111i nh\u1eadm ch\u1ee9c m\u1edbi ; n\u1ebfu thi\u1ebfu nhi\u1ec1u, s\u1ebd t\u00e2u xin ti\u1ec7t l\u01b0u. N\u1ebfu n\u00eau ra \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c tr\u1ea1ng l\u1eeba g\u1ea1t, ch\u1ea5m m\u00fat, ti\u00eau l\u1ea1m c\u1ee7a t\u1ed5ng l\u00fd th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ph\u00e2n x\u1eed.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 chuy\u00ean ty m\u00e0 trong kho\u00e1, thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn 3 ph\u00e2n 5 ly tr\u1edf l\u00ean ; T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c ki\u00eam th\u1ed1ng v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 kh\u00f4ng ki\u00eam B\u1ed1 ch\u00ednh, thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn 4 ph\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 n\u00eau ra t\u00e2u h\u1eb7c ; kh\u00f4ng t\u1edbi s\u1ed1 \u1ea5y, chu\u1ea9n cho k\u1ec3 k\u00e8m v\u00e0o b\u1ea3n t\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y.<\/p>\n<p>Cai t\u1ed5ng, \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, thu thi\u1ebfu t\u1eeb 5 ly tr\u1edf l\u00ean, th\u00ec b\u1ecb ph\u00e2n x\u1eed theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng \u0111\u1eb7t h\u1ea1n cho l\u1ea1i thu n\u1eefa ; n\u1ebfu qu\u00e1 h\u1ea1n, c\u00f2n thi\u1ebfu \u0111\u1ebfn 1 ph\u00e2n, th\u00ec b\u00e3i d\u1ecbch \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 ; ki\u1ec3m tra ni\u00eam phong t\u00e0i s\u1ea3n, b\u00e1n \u0111i \u0111\u1ec3 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>L\u00fd tr\u01b0\u1edfng th\u1eeba h\u00e0nh, b\u1ea5t l\u1ef1c qu\u00e1 l\u1eafm th\u00ec ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, b\u00e3i d\u1ecbch ; v\u1eeba th\u00ec ph\u1ea1t roi ngay, b\u1eaft ph\u1ea3i n\u1ed9p \u0111\u1ee7 ; n\u1ebfu c\u00f2n thi\u1ebfu, th\u00ec c\u1ee9 t\u00ednh theo ph\u1ea7n n\u0103m, ph\u1ea7n th\u00e1ng, ki\u1ec3m tra ni\u00eam phong t\u00e0i s\u1ea3n, b\u00e1n \u0111i \u0111\u1ec3 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng).<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng b\u1ea5y nay, T\u1ed5ng l\u00fd ph\u1ea7n nhi\u1ec1u tr\u00f4ng mong \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n \u00e2n \u0111i\u1ec3n, n\u00ean nh\u1eefng s\u1ed1 c\u00f2n thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed9p \u0111\u1ee7. Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u1eefng d\u1ecbp c\u00f3 ban \u00e2n \u0111i\u1ec3n, khi s\u1eafp t\u1edbi k\u1ef3, do b\u1ed9 \u0111em t\u1eadp k\u00ea khai n\u00ean tha n\u00ean gi\u1ea3m t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, tu\u00e2n h\u00e0nh.<\/p>\n<p>Th\u0103ng : Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Th\u1ee7y s\u01b0 Thanh Hoa l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n C\u1ee5c l\u00ean th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng v\u1ec7 v\u1ec7 Nh\u1ea5t, H\u1eefu dinh Kinh k\u1ef3 ; Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 H\u1eefu th\u1ee7y Ngh\u1ec7 An l\u00e0 \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Th\u1eadp l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, tr\u1eadt t\u00f2ng tam ph\u1ea9m, sung Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Th\u1ee7y s\u01b0 Thanh Hoa.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i l\u1ea1i danh ng\u1ea1ch bi\u1ec1n binh t\u00fac tr\u1ef1c \u1edf 2 ty T\u1ea3, H\u1eefu T\u1eeb t\u1ebf. (T\u1ea3 ty 80 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u1ea5y nh\u00e2n vi\u00ean T\u00f4n th\u1ea5t sung b\u1ed5). H\u1eb1ng n\u0103m, c\u00e1c l\u1ec5 ti\u1ebft, chu\u1ea9n cho t\u1edbi k\u1ef3, ph\u00e1i c\u00e1c t\u00f4n sinh ph\u1ee5 gi\u00fap. L\u1ea1i sai b\u1ed9 Binh l\u1ef1a trong Th\u00e2n binh, C\u1ea5m binh l\u1ea5y 4 ng\u01b0\u1eddi cai \u0111\u1ed9i ho\u1eb7c ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, tu\u1ed5i cao, t\u00ednh c\u1ea9n th\u1eadn trung h\u1eadu, hi\u1ec7p c\u00f9ng 2 ty m\u00e0 th\u1eeba h\u00e0nh khi\u1ebfn cho ki\u1ec1m ch\u1ebf g\u00ecn gi\u1eef l\u1eabn nhau.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean b\u1ecb b\u00e3o, nh\u00e2n d\u00e2n b\u1ecb \u0111\u1ed5 nh\u00e0 h\u01a1n 4000 n\u00f3c, ch\u1ebft \u0111u\u1ed1i h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin l\u1ea5y l\u00e0m th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t, d\u1ee5 cho t\u1ec9nh th\u1ea7n ph\u00e1t ti\u1ec1n kho, th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn ch\u1ea9n, tu\u1ea5t.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee9ng mua \u0111\u01b0\u1eddng v\u00e0 qu\u1ebf l\u00e0 th\u1ed5 s\u1ea3n \u1edf hai t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i. H\u1eb1ng n\u0103m, th\u01b0\u1eddng ph\u00e1i b\u1ed9 ty v\u00e0 khoa \u0111\u1ea1o \u0111\u1ebfn hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201cT\u1ec9nh th\u1ea7n l\u00e0 quan to \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f4ng vi\u1ec7c trong t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c giao ph\u00f3 cho c\u1ea3, hu\u1ed1ng chi vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng n\u00e0y, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i ph\u00e1i ri\u00eang quan Kinh l\u00e0m g\u00ec ? V\u1eady cho \u0111\u00ecnh ch\u1ec9\u201d. Sau \u0111\u00f3, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : h\u1eb1ng n\u0103m mua \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t v\u1edbi gi\u00e1 tho\u1ea3 thu\u1eadn. Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, 110 v\u1ea1n c\u00e2n ; Qu\u1ea3ng Nam 90 v\u1ea1n c\u00e2n. \u0110\u00f3 l\u00e0 ng\u1ea1ch nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>X\u00e2y m\u1ed9 Khai qu\u1ed1c c\u00f4ng th\u1ea7n : Ho\u1eb1ng Qu\u1ed1c c\u00f4ng \u0110\u00e0o Duy T\u1eeb v\u00e0 T\u0129nh Qu\u1ed1c c\u00f4ng Nguy\u1ec5n H\u1eefu D\u1eadt (m\u1ed9 Duy T\u1eeb \u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, m\u1ed9 H\u1eefu D\u1eadt \u1edf Qu\u1ea3ng B\u00ecnh ; n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eafp \u0111\u1ea5t, nay sai t\u1ec9nh th\u1ea7n x\u00e2y l\u1ea1i b\u1eb1ng g\u1ea1ch).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb c\u00f3 s\u00e2u c\u1eafn l\u00faa (c\u1eafn ngang gi\u00e9 l\u00faa), sai d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i b\u1eaft s\u00e2u v\u00e0 ch\u00f4n \u0111i.<\/p>\n<p>Sai quan \u0111i kinh l\u00fd t\u1ec9nh Ninh B\u00ecnh. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cHai huy\u1ec7n An Ho\u00e1, L\u1ea1c Th\u1ed5 \u1edf Ninh B\u00ecnh m\u1edbi \u0111\u1eb7t l\u01b0u quan, hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u01a1ng x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ef5 s\u1edf. Chi\u00eau d\u1ee5 nh\u00e2n d\u00e2n th\u1ef1c l\u00e0 vi\u1ec7c quan tr\u1ecdng. H\u1ed9 ph\u1ee7 Tr\u1ea7n V\u0103n Trung v\u00e0 B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean \u0111\u1ec1u l\u00e0 v\u0103n th\u1ea7n t\u00e2n ti\u1ebfn, ch\u01b0a am t\u01b0\u1eddng l\u00e3o luy\u1ec7n. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam l\u1ea1i ch\u1ecbu chuy\u00ean tr\u00e1ch v\u1ec1 H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 t\u1ec9nh l\u1edbn, c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1eadn nhi\u1ec1u, t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 ki\u00eam tr\u00f4ng nom. V\u1ea3, l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh l\u00e0 T\u1ea1 Quang C\u1ef1, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m T\u1ed5ng th\u1ed1ng qu\u00e2n v\u1ee5 Ninh B\u00ecnh, am t\u01b0\u1eddng t\u1ea5t c\u1ea3 n\u00fai s\u00f4ng, \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1, th\u1ed5 t\u1ee5c, nh\u00e2n t\u00ecnh \u1edf \u0111\u00f3, m\u00e0 t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An hi\u1ec7n nay v\u00f4 s\u1ef1, v\u1eady c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1i [Quang C\u1ef1] \u0111i kinh l\u00fd 1 phen, nh\u1edd tay th\u00f4ng th\u1ea1o gi\u00fap cho n\u00ean vi\u1ec7c. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u1ef1 C\u00f4ng b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean c\u00f9ng \u0111i \u0111\u1ec3 kinh l\u00fd m\u1ecdi vi\u1ec7c\u201d.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1, khi t\u1edd d\u1ee5 t\u1edbi, tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng 2 v\u1ec7 C\u1ea5m binh, kh\u00ed gi\u1edbi t\u1ec1 ch\u1ec9nh \u0111\u1ee3i H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, li\u1ec1n c\u00f9ng l\u00ean ng\u1ef1a kh\u1edfi h\u00e0nh. Khi qua Thanh Hoa, cho l\u1ea5y lu\u00f4n c\u1ea3 l\u00ednh Nhu\u1ec7 v\u00f5 c\u00f9ng \u0111i. Chu\u1ea9n cho H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em theo Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn T\u00e1 v\u00e0 2 th\u1ecb v\u1ec7, 2 b\u1ed9 ty, 1 gi\u00e1m th\u00e0nh. Th\u01b0\u1edfng cho b\u1ea1c l\u1ea1ng l\u00e0m l\u1ed9 ph\u00ed c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau. L\u1ea1i ph\u00e1t cho c\u00e1c th\u1ee9 c\u1ee7a kho (nhi\u1ec5u c\u00e1c m\u00e0u 5 t\u1ea5m, tr\u1eebu c\u00f3 2 h\u00e0ng hoa b\u00f4ng tr\u00f2n 5 t\u1ea5m, sa d\u00e0y n\u1eeda t\u01a1 n\u1eeda s\u1ee3i 10 t\u1ea5m, h\u00e0 bao g\u1ea5m 30 b\u1ed9), sai \u0111em \u0111i theo qu\u00e2n. N\u1ebfu th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n, c\u00f3 ai m\u1eabn c\u00e1n, xu\u1ea5t s\u1eafc, sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, th\u00ec li\u1ec7u c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Tr\u1ea7n V\u0103n Trung tr\u01b0\u1edbc \u0111i Thi\u00ean Quan, tr\u00f9 t\u00ednh c\u01a1 m\u01b0u, \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec c\u1ea3, chu\u1ea9n cho gi\u00e1ng 4 c\u1ea5p, \u0111i theo b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1, \u0111\u1edbi t\u1ed9i l\u1eadp c\u00f4ng. B\u00f9i M\u1eadu Ti\u00ean c\u0169ng gi\u00e1ng 1 c\u1ea5p. Sau \u0111\u00f3 Trung ph\u1ea3i c\u00e1ch l\u01b0u.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 r\u1eb1ng : \u201cNay u\u1ef7 cho ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111i kinh l\u00fd Ninh B\u00ecnh, m\u01b0\u1ee3n ti\u1ebfng l\u00e0 \u0111i s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ef5 s\u1edf 2 huy\u1ec7n An Ho\u00e1, L\u1ea1c Th\u1ed5, chi\u00eau d\u1ee5 nh\u00e2n d\u00e2n, nh\u01b0ng chuy\u1ec3n \u0111i ph\u1ee7 Thi\u00ean Quan, ho\u1eb7c \u0111\u1ed3n Ninh C\u01b0\u01a1ng, tr\u00f9 t\u00ednh c\u01a1 m\u01b0u b\u1eaft k\u1ebb t\u1ed9i ph\u1ea1m.<\/p>\n<p>(1 \u2013 K\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ed1n l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng v\u00e0 T\u1ea5t T\u1ea1i \u0111\u00e3 l\u00e2u ch\u01b0a b\u1ecb gi\u1ebft, l\u00e0 b\u1edfi b\u1ecdn th\u1ed5 ty, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u00ec t\u00ecnh th\u00f4ng gia, n\u00ean dung t\u00fang che gi\u1ea5u cho ch\u00fang. Phen n\u00e0y \u0111i kinh l\u00fd, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc g\u1ecdi b\u00e8 \u0111\u1ea3ng ch\u00fang l\u00e0 b\u1ecdn Qu\u00e1ch C\u00f4ng \u1ed5n, C\u00f4ng Nh\u1eabn \u0111\u1ebfn giam nghi\u00eam c\u1ea9n l\u1ea1i v\u00e0 qu\u1edf tr\u00e1ch theo \u0111\u01a1n t\u1ed1 c\u00e1o c\u1ee7a b\u1ecdn Qu\u00e1ch V\u0103n M\u1ea1i, kh\u00e9p ch\u00fang v\u00e0o t\u1ed9i li\u00ean k\u1ebft h\u00f4n nh\u00e2n, h\u1ed9i h\u1ecdp \u0103n u\u1ed1ng v\u1edbi k\u1ebb ph\u1ea1m, l\u1ea1i t\u1ed1ng d\u00e2n x\u00e3 l\u1ea5y tr\u00e2u v\u00e0 r\u01b0\u1ee3u. N\u1ebfu mu\u1ed1n chu\u1ed9c t\u1ed9i cho m\u00ecnh th\u00ec ch\u00fang ph\u1ea3i u\u1ef7 thu\u1ed9c h\u1ea1, d\u1ee5 d\u1ed7 2 t\u00ean ph\u1ea1m kia ra th\u00fa, ho\u1eb7c b\u1eaft \u0111em \u0111\u1ebfn l\u00e0m \u00e1n, ho\u1eb7c kh\u00f4ng b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec cho gi\u1ebft d\u00e2ng n\u1ed9p th\u1ee7 c\u1ea5p, c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c khoan tha. Kh\u00f4ng th\u1ebf th\u00ec ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng theo lu\u1eadt gi\u1ea5u ph\u1ec9. C\u00f2n th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c c\u0169ng b\u1eaft gi\u1eef lu\u00f4n c\u1ea3 l\u1ea1i, tr\u00e1ch sai b\u00e1o quan, ch\u1ec9 d\u1eabn \u0111i b\u1eaft ph\u1ea1m nh\u00e2n ; n\u1ebfu c\u1ed1 t\u00ecnh v\u00e0o h\u00f9a che gi\u1ea5u, th\u00ec c\u00f3 t\u1ed9i. \u0110\u00e3 uy hi\u1ebfp b\u1eb1ng thanh th\u1ebf binh l\u1ef1c, l\u1ea1i hi\u1ec3u d\u1ee5 b\u1eb1ng l\u1ee3i, h\u1ea1i, ho\u1ea1, Ph\u01b0\u1edbc, ch\u00fang b\u1ecb t\u00ecnh th\u1ebf g\u1ea5p r\u00fat, t\u1ea5t s\u1ebd t\u1ef1 t\u00ecm l\u1ea5y \u0111\u01b0\u1eddng g\u1ee1 t\u1ed9i, th\u00ec ta d\u1ec5 th\u00e0nh c\u00f4ng.<\/p>\n<p>2 \u2013 Th\u1ed5 , M\u00e1n c\u00f3 ng\u00f3n s\u1edf tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 quen d\u00f9ng s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 d\u1ee5 sai \u0111em n\u1ed9p. Nh\u01b0ng ch\u00fang gi\u00e1n ho\u1eb7c ch\u1ec9 n\u1ed9p 1, 2 ph\u1ea7n cho t\u1eafc tr\u00e1ch, m\u00e0 ch\u01b0a ch\u1eeba b\u1ecf c\u00e1i th\u00f3i gi\u1ea5u ri\u00eang, l\u00e0m ri\u00eang. Nay n\u00ean chi\u00eau t\u1eadp l\u00ednh th\u1ed5 s\u1edf t\u1ea1i, b\u1eaft \u0111em theo s\u00fang th\u1ed5 \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 thu\u1ed1c \u0111\u1ea1n \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n, nh\u00e2n \u0111\u00f3 n\u00f3i th\u00e1c \u0111i m\u00e0 thu l\u1ea5y ; c\u00f2n th\u1ed5 d\u00e2n, tu\u1ef3 vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u b\u00e1t, \u0111\u00e0i t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1edbng. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 vi\u1ec7c S\u01a1n \u00e2m, n\u1ebfu \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i \u0111\u1ed9ng binh, th\u00ec theo ngay l\u1eddi t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5, chia binh ra 6 \u0111\u01b0\u1eddng, th\u1eb3ng t\u1edbi S\u01a1n \u00e2m l\u00f9ng b\u1eaft v\u00e0 phi b\u00e1o cho c\u00e1c t\u1ec9nh Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp \u1ee9ng h\u1ed9i b\u1eaft. L\u1ea1i nghi\u00eam c\u1ea5m bi\u1ec1n binh \u0111i qua \u0111\u00e2u, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2m ph\u1ea1m m\u1ea3y may. C\u1ea7n ph\u1ea3i ti\u1ebfn l\u00ean r\u1ea5t mau, s\u1edbm b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb tr\u1ecdng ph\u1ea1m, cho ho\u00e0n th\u00e0nh c\u00f4ng vi\u1ec7c.<\/p>\n<p>3 \u2013 B\u1ea5y nay th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c n\u1ed1i \u0111\u1eddi th\u1ebf t\u1eadp, noi theo c\u00e1i n\u1ebfp l\u00e0m th\u00f4ng gia v\u1edbi nhau. T\u1eadp qu\u00e1n n\u00e0y l\u00e2u ng\u00e0y \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh phong t\u1ee5c. Nay n\u00ean m\u1ed9t phen ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n s\u1eeda l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 b\u1ecf th\u00f3i h\u1ee7 l\u1eadu. V\u1eady trong c\u00e1c th\u1ed5 ty, ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t l\u00f2ng k\u00ednh thu\u1eadn, l\u1eadp c\u00f4ng v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u00ec t\u00e2u xin \u0111\u1ec3 li\u1ec7u c\u1ea5t nh\u1eafc th\u0103ng l\u00ean, b\u1ed5 cho l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, H\u01b0ng Y\u00ean ; c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng c\u0169ng t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed5i \u0111i H\u01b0ng Ho\u00e1, L\u1ea1ng S\u01a1n ho\u1eb7c c\u00e1c t\u1ec9nh kh\u00e1c. V\u00e0 l\u1eadp r\u00f5 \u0111i\u1ec1u c\u1ea5m : c\u00e1c \u0111\u1ea7u m\u1ee5c \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i k\u1ebft h\u00f4n \u1edf trong x\u00e3, th\u00f4n m\u00ecnh, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft th\u00f4ng gia \u1edf x\u00e3, th\u00f4n kh\u00e1c \u0111\u1ec3 k\u00e9o b\u00e8 k\u1ebft \u0111\u1ea3ng v\u1edbi nhau).<\/p>\n<p>\u201cL\u0169 ng\u01b0\u01a1i c\u1ea7n ph\u1ea3i ho\u00e0 thu\u1eadn, gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u1eabn nhau, ph\u00e0m c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean b\u00e0n c\u1ea9n th\u1eadn k\u1ef9 l\u01b0\u1ee1ng, c\u1ed1t \u0111i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, ho\u00e0n thi\u1ec7n. V\u1ea3 l\u1ea1i, L\u00e3nh binh Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 v\u1ed1n am t\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i, l\u1ea1i th\u00f4ng hi\u1ec3u s\u1ef1 l\u00fd, n\u00ean cho theo \u0111i \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i, c\u0169ng gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c. L\u1ea1i m\u1eadt d\u1ee5 c\u00e1c t\u1ec9nh Thanh Hoa, H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y \u0111\u1ec1u ph\u00e1i L\u00e3nh binh \u1edf t\u1ec9nh, ho\u1eb7c 1, 2 ng\u01b0\u1eddi qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1 \u0111\u1eafc l\u1ef1c, \u0111em 600, 700 bi\u1ec1n binh b\u1ed5 \u0111\u1ed3n \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng xung y\u1ebfu th\u00f4ng t\u1edbi S\u01a1n \u00e2m (c\u00e1c n\u01a1i : Qu\u1ea3ng \u0110\u1ecba, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, C\u1ea9m Th\u1ee7y thu\u1ed9c Thanh Hoa ; Kh\u1ea3 Phong, B\u00e1i L\u1ec5, Nh\u01b0\u1ee3ng L\u00e3o thu\u1ed9c H\u00e0 N\u1ed9i v\u00e0 Kim B\u00f4i, S\u00f9ng Phong thu\u1ed9c S\u01a1n T\u00e2y). N\u1ebfu ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o c\u1ee7a Ninh B\u00ecnh th\u00ec nh\u1ea5t t\u1ec1 \u0111\u1ebfn h\u1ed9i ti\u1ec5u. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng Qu\u00e1ch C\u00f4ng Ch\u1ebf v\u00e0 Cao Vi\u1ebft Kho\u00e1i \u0111\u1ec1u l\u00e0 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng li\u00ean nh\u00e2n v\u1edbi T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i ; tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i theo 2 t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u01b0ng Y\u00ean, c\u0169ng m\u1eadt d\u1ee5 cho t\u1ec9nh th\u1ea7n b\u00ed m\u1eadt \u0111\u1ec1 ph\u00f2ng, ch\u1edb \u0111\u1ec3 ch\u00fang l\u00e9n tr\u1ed1n m\u1ea5t !\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 N\u1ed9i c\u00e1c r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c \u1edf Thanh Hoa b\u1ea5y nay v\u1eabn y\u00ean ph\u1eadn gi\u1eef ph\u00e9p, h\u1ebft l\u00f2ng v\u1edbi ch\u1ee9c v\u1ee5, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 th\u1ed5 ty c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c. Duy g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00f3 b\u1ecdn L\u00ea Phi Ba, H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c v\u00ec \u00e2m m\u01b0u th\u00f4ng v\u1edbi gi\u1eb7c, n\u00ean t\u1ef1 m\u1eafc tai ho\u1ea1. K\u1ecbp khi \u00e1n \u1ea5y x\u1eed xong, b\u1ecdn th\u1ed5 ty v\u1ed1n kh\u00f4ng d\u00ednh l\u00edu, th\u00ec sai t\u1ec9nh th\u1ea7n truy\u1ec1n h\u1ecdp h\u1ecd l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ea3o cho h\u1ecd bi\u1ebft c\u00e1i c\u1edb l\u0169 L\u00ea Phi Ba m\u1eafc t\u1ed9i, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh \u0111\u00e3 x\u1eed \u0111\u00fang t\u1ed9i ch\u00fang, \u0111\u1ee7 t\u1ecf r\u00f5 ph\u00e9p n\u01b0\u1edbc r\u1ed3i. C\u00f2n b\u1ecdn th\u1ed5 ty v\u1ed1n l\u00e0 l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n, kh\u00f4ng h\u1ec1 li\u00ean can, \u0111\u1ec1u n\u00ean b\u1ea3o nhau k\u00ednh c\u1ea9n gi\u1eef ch\u1ee9c, y\u00ean ph\u1eadn c\u00e0y ru\u1ed9ng m\u00e0 \u0103n, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng m\u00e0 u\u1ed1ng, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 b\u1ecdn ti\u1ec3u nh\u00e2n do\u1ea1 n\u1ea1t, mang l\u00f2ng ng\u1edd s\u1ee3. Truy\u1ec1n d\u1ee5 xong, l\u1eadp t\u1ee9c cho v\u1ec1\u201d.<\/p>\n<p>Sai Th\u1ecb lang b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Tr\u00ed v\u00e0 bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 v\u1ee5 l\u00e0 B\u00f9i Qu\u1ef9 quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c. Vua d\u1ee5 B\u00f9i Qu\u1ef9 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i d\u1eabu l\u00e0m ch\u1ee9c t\u00e1 nh\u1ecb, nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng quan m\u1ed9t b\u1ed9. Nay H\u00e0 Duy Phi\u00ean \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, ng\u01b0\u01a1i c\u00f9ng Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed n\u00ean s\u1edbm t\u1ed1i v\u00ec n\u01b0\u1edbc lo toan vi\u1ec7c b\u1ed9 ; n\u1ebfu ch\u1ec9 a dua theo ng\u01b0\u1eddi, c\u1ea7n gi\u1eef t\u01b0\u1edbc l\u1ed9c ng\u00f4i v\u1ecb, \u0111\u1ec3 lo ri\u00eang cho m\u00ecnh th\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5y, nh\u01b0ng c\u00f2n vi\u1ec7c n\u01b0\u1edbc th\u00ec sao ? V\u1ea3 l\u1ea1i, su\u1ed1t trong n\u01b0\u1edbc m\u1ed9t ng\u00e0y, mu\u00f4n vi\u1ec7c, ta h\u00e1 hay th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn t\u1eebng n\u01a1i l\u00e0m t\u1eebng vi\u1ec7c hay sao ? Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ed1 g\u1eafng, \u0111\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t h\u1ebft m\u1ecdi kh\u00f3 kh\u0103n, m\u1edbi kh\u00f4ng ph\u1ee5 ch\u1ee9c ph\u1eadn v\u00e0 s\u1edf h\u1ecdc c\u1ee7a m\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p>Cho vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch l\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n Quy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edfi ph\u1ee5c N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 T\u01b0 v\u1ee5.<\/p>\n<p>Kh\u00e2m thi\u00ean gi\u00e1m l\u00e0m l\u1ecbch n\u0103m \u0110inh D\u1eadu Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 18 [1837]. \u1edf ch\u1ed7 th\u1eddi ti\u1ebft, kh\u00ed h\u1eadu, th\u1eddi kh\u1eafc c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u1eabn \u0111\u1ec1 l\u00e0 Ch\u00e2n L\u1ea1p nh\u01b0 c\u0169. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cCh\u00e2n L\u1ea1p \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t l\u00e0m th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u1eeb l\u00e2u, ai ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft ? L\u1ecbch B\u00ednh Th\u00e2n, n\u0103m [Minh M\u1ec7nh] th\u1ee9 17, tr\u00f3t \u0111\u00e3 ban h\u00e0nh, n\u00ean kh\u00f4ng b\u1eaft t\u1ed9i ; nay l\u1ea1i l\u1ea7m l\u1eabn nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ra th\u1ebf n\u00e0o ? V\u1eady ph\u1ea3i c\u1ea3i ch\u00ednh ngay l\u00e0 \u201cTr\u1ea5n T\u00e2y\u201d. Gi\u00e1m ch\u00ednh v\u00e0 Gi\u00e1m ph\u00f3 \u0111\u1ec1u b\u1ecb ph\u1ea1t.<\/p>\n<p>Th\u1ed5 d\u00e2n ch\u00e2u Ba Lan, ph\u1ee7 Cam L\u1ed9, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi L\u00e0o b\u1eaft \u0111i. \u1edf t\u1ec9nh li\u1ec1n ph\u00e1i l\u00ednh \u0111\u1ebfn ph\u1ee5 gi\u1eef \u0111\u1ed3n T\u0129nh Man (thu\u1ed9c \u0111\u1ecba ph\u1eadn ch\u00e2u Ba Lan). \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Huy Chu\u1ea9n cho r\u1eb1ng t\u1eeb sau khi d\u1ef1ng ra \u0111\u1ed3n \u1ea5y, ch\u01b0a t\u1eebng \u0111i tu\u1ea7n xem x\u00e9t \u1edf \u0111\u00f3, n\u00ean xin th\u00e2n \u0111i kinh l\u00fd. Vua y cho. Huy Chu\u1ea9n khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, tuy\u1ec7t kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 t\u0103m h\u01a1i ng\u01b0\u1eddi L\u00e0o \u0111\u00e2u c\u1ea3, b\u00e8n theo l\u1eddi d\u1ee5, hi\u1ec3u th\u1ecb cho d\u00e2n \u1edf \u0111\u00f3 r\u1ed3i v\u1ec1.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t \u201cGiao t\u1eed v\u1ee5\u201d((1) Giao t\u1eed v\u1ee5 : c\u01a1 quan h\u1ed1i \u0111o\u00e1i, g\u1eedi ti\u1ec1n v\u00e0 chuy\u1ec3n ti\u1ec1n.1) \u1edf Cao B\u1eb1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, B\u1ed1 ch\u00ednh Tr\u1ea7n Huy Ph\u00e1c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c m\u00f3n \u0103n, m\u1eb7c v\u00e0 \u0111\u1ed3 d\u00f9ng \u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t \u0111\u1ec1u do b\u1ecdn l\u00e1i bu\u00f4n \u1edf ngo\u00e0i cung c\u1ea5p. B\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n \u1ea5y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u xoay mua b\u1ea1c th\u1ed5 ng\u00e2n \u0111\u1ec3 mang cho nh\u1eb9, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u00e1 b\u1ea1c ng\u00e0y cao, m\u00e0 ti\u1ec1n ng\u00e0y c\u00e0ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7. V\u1eady xin cho t\u1ea1m quy\u1ec1n \u0111\u1eb7t Giao t\u1eed v\u1ee5 \u1edf ph\u1ed1 L\u01b0\u01a1ng M\u00e3 g\u1ea7n t\u1ec9nh. Ph\u00e0m c\u00e1c th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n bu\u00f4n b\u00e1n \u0111em ti\u1ec1n thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u1ea5y giao t\u1eed ((2) Giao t\u1eed : t\u1edd kho\u00e1n \u0111\u00e3 g\u1eedi ti\u1ec1n do Giao t\u1eed v\u1ee5 c\u1ea5p cho.2), khi v\u1ec1 tu\u1ef3 theo \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i, \u0111\u01b0a b\u1eb1ng kho\u00e1n l\u1ea5y ti\u1ec1n ra. Nh\u01b0 v\u1eady ti\u1ec1n \u1edf trong h\u1ea1t kh\u00f4ng b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n \u0111em \u0111i, m\u00e0 s\u1ef1 chi d\u1ee5ng c\u1ee7a d\u00e2n c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n\u201d. Vua giao b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n. B\u1ed9 cho r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1i ph\u00e9p Giao t\u1eed x\u01b0a kia \u0111\u00e3 l\u00e0m, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1ch l\u00e0m cho t\u00e0i ho\u00e1 l\u01b0u th\u00f4ng, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u01b0 d\u1ee5. Duy ph\u00e9p Giao t\u1eed c\u1ee7a ng\u00e0y x\u01b0a l\u1ea5y gi\u1ea5y thay ti\u1ec1n, c\u1ee9 1 giao l\u00e0 1 quan. Khi d\u1ef1 ch\u1ebf ra Giao t\u1eed th\u00ec \u0111\u1ecbnh ngay s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 h\u1ea1n n\u0103m l\u00e0m m\u1ed1c. Nh\u01b0 v\u1eady kh\u00f4ng kh\u1ecfi ph\u1ea3i \u0111\u1ed5i thay ; chi b\u1eb1ng ch\u1ec9 chi\u1ebfu theo s\u1ed1 ti\u1ec1n nhi\u1ec1u hay \u00edt m\u00e0 c\u1ea5p cho t\u1edd kho\u00e1n, l\u1ea5y t\u1edd kho\u00e1n l\u00e0m Giao t\u1eed, d\u1eabu ngh\u00ecn mu\u00f4n quan c\u0169ng ch\u1ec9 1 t\u1edd gi\u1ea5y th\u00f4i, th\u1ebf c\u00f3 g\u1ecdn g\u00e0ng h\u01a1n kh\u00f4ng ? V\u1eady, Giao t\u1eed v\u1ee5 \u1edf Cao B\u1eb1ng, xin do nh\u00e2n vi\u00ean \u1edf t\u1ec9nh th\u00e2n gi\u1eef c\u00f4ng vi\u1ec7c, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1eb7t \u1edf ph\u1ed1 [L\u01b0\u01a1ng M\u00e3]. Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n c\u00e1c n\u01a1i \u0111em h\u00e0ng ho\u00e1 \u0111\u1ebfn b\u00e1n thu \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec1n, c\u00f9ng ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n trong b\u1ea3n t\u1ec9nh \u0111i c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c trao \u0111\u1ed5i mua b\u00e1n v\u00e0 quan qu\u00e2n d\u00e2n ch\u00fang, ho\u1eb7c nh\u00e2n vi\u1ec7c c\u00f4ng hay vi\u1ec7c t\u01b0, ph\u1ea3i \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c, c\u1ea7n d\u00f9ng \u0103n \u0111\u01b0\u1eddng m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111em theo t\u1eeb 5 quan ti\u1ec1n tr\u1edf l\u00ean, mu\u1ed1n g\u1ed9p g\u1eedi nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u cho l\u00e0m gi\u1ea5y cam k\u1ebft ; nh\u00e2n vi\u00ean \u1edf t\u1ec9nh s\u1ebd x\u00e9t s\u1ed1, thu v\u00e0o, r\u1ed3i c\u1ea5p t\u1edd kho\u00e1n ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t. T\u1edd kho\u00e1n bi\u00ean r\u00f5 ch\u1ee9c s\u1eafc, h\u1ecd t\u00ean, qu\u00ea qu\u00e1n v\u00e0 s\u1ed1 ti\u1ec1n c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y, c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y mu\u1ed1n l\u0129nh, \u0111\u00f3ng \u1ea5n tri\u1ec7n v\u00e0o \u0111\u01b0a cho gi\u1eef l\u1ea5y l\u00e0m b\u1eb1ng, r\u1ed3i t\u01b0 \u0111i cho quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft. Trong \u0111\u00f3, n\u1ebfu th\u1ef1c qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n, l\u0129nh \u1edf B\u1eafc Ninh, \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i h\u01a1i g\u1ea7n, h\u1ecd n\u1ed9p 10 quan, th\u00ec c\u1ea5p th\u00eam cho 5 ti\u1ec1n ; \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean, h\u1ecd n\u1ed9p 10 quan th\u00ec c\u1ea5p th\u00eam cho 3 ti\u1ec1n, \u0111\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd l\u1ee3i c\u1ea3. C\u00f2n quan ch\u1ee9c v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n th\u00ec ch\u1ec9 c\u1ea5p \u0111\u00fang s\u1ed1. \u0110\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng s\u1edf t\u1ea1i th\u1ea5y ho\u00e1 ch\u1ee7 tr\u00ecnh gi\u1ea5y r\u00f5 r\u00e0ng, l\u1eadp t\u1ee9c thu t\u1edd kho\u00e1n, c\u1ea5p tr\u1ea3 ti\u1ec1n ; n\u1ebfu ai mu\u1ed1n l\u0129nh th\u00f3c g\u1ea1o c\u0169ng cho\u201d.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch sai \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i : kh\u00f4ng c\u1ee9 quan, qu\u00e2n hay d\u00e2n ch\u00fang, h\u1ec5 n\u1ed9p kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 20 quan tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u1edf g\u1ea7n l\u0129nh t\u1ea1i B\u1eafc Ninh, th\u00ec 10 quan c\u1ea5p th\u00eam 5 ti\u1ec1n ; \u1edf h\u01a1i xa nh\u01b0 H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, H\u01b0ng Y\u00ean, th\u00ec 10 quan c\u1ea5p th\u00eam 3 ti\u1ec1n ; 20 quan tr\u1edf l\u00ean \u0111\u1ebfn tr\u0103m ngh\u00ecn quan, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi bu\u00f4n b\u00e1n to, gi\u00e0u c\u00f3 l\u1edbn, kh\u00f4ng c\u1ea7n c\u1ea5p th\u00eam ; c\u00f2n th\u00ec chu\u1ea9n y nh\u01b0 l\u1eddi b\u00e0n [c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9].<\/p>\n<p>T\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n c\u0169ng xin l\u00e0m vi\u1ec7c \u0111\u00f3. Vua chu\u1ea9n cho c\u1ee9 theo th\u1ebf m\u00e0 thi h\u00e0nh, duy ho\u00e1 ch\u1ee7 l\u0129nh \u1edf B\u1eafc Ninh, 10 quan ch\u1ec9 c\u1ea5p th\u00eam cho 3 ti\u1ec1n th\u00f4i.<\/p>\n<p>X\u00e2y \u0111\u1eafp l\u1ea1i t\u1ec9nh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh (\u1edf th\u00f4n Ho\u00e0 M\u1ef9, huy\u1ec7n B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng). Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ngh\u1ecbch t\u1eb7c \u0111\u00e3 y\u00ean, b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n, cho r\u1eb1ng th\u00e0nh c\u0169 cao r\u1ed9ng qu\u00e1, ngh\u0129 n\u00ean gi\u1ea3m b\u1edbt \u0111i cho h\u1ee3p th\u1ec3 ch\u1ebf.<\/p>\n<p>(Th\u00e0nh c\u0169, th\u00f4ng th\u1ee7y r\u1ed9ng 127 tr\u01b0\u1ee3ng 5 t\u1ea5c, th\u00e2n th\u00e0nh cao 14 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, d\u00e0y 5 tr\u01b0\u1ee3ng ; tr\u00ean b\u1ee9c n\u1eef t\u01b0\u1eddng c\u00f3 kho\u00e9t l\u1ed7 ch\u00e2u mai b\u1eafn s\u00fang. H\u00e0o r\u1ed9ng 6 tr\u01b0\u1ee3ng ; 8 c\u1eeda th\u00e0nh v\u00e0 3 m\u1eb7t t\u1ea3, h\u1eefu, h\u1eadu. Ngo\u00e0i c\u00e1c c\u1eeda l\u1ea1i c\u00f3 th\u00e0nh d\u01b0\u01a1ng m\u00e3, \u0111\u00e0o th\u00eam 1 l\u1ea7n h\u00e0o.<\/p>\n<p>Nay gi\u1ea3m \u0111i : l\u00f2ng th\u00e0nh th\u00f4ng th\u1ee7y r\u1ed9ng 90 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n th\u00e0nh chu vi 484 tr\u01b0\u1ee3ng, cao 10 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, d\u00e0y 1 tr\u01b0\u1ee3ng 8 th\u01b0\u1edbc ; b\u1ec1 ngo\u00e0i x\u00e2y \u0111\u00e1, tr\u00ean r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c, d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 5 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c ; m\u1edf 4 c\u1eeda. H\u00e0o r\u1ed9ng 3 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, s\u00e2u 7 th\u01b0\u1edbc. C\u00f2n c\u1eeda ph\u00e1o m\u00f4n v\u00e0 th\u00e0nh d\u01b0\u01a1ng m\u00e3 \u0111\u1ec1u b\u1ecf c\u1ea3).<\/p>\n<p>Sai gi\u00e1m th\u00e0nh h\u1ed9i v\u1edbi t\u1ec9nh th\u1ea7n c\u00f9ng xem \u0111\u1ecba th\u1ebf, r\u1ed3i chu\u1ea9n cho d\u1eddi \u0111\u1eb7t \u1edf g\u00f3c \u0111\u00f4ng b\u1eafc th\u00e0nh c\u0169 (\u0110\u1ecba th\u1ebf n\u01a1i n\u00e0y vu\u00f4ng v\u00e0 ngay ng\u1eafn, t\u1ea3 h\u1eefu h\u01a1i b\u1eb1ng ph\u1eb3ng, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc th\u1ea5p, ph\u00eda sau cao. Ti\u1ec1n giang s\u00e2u r\u1ed9ng, n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y u\u1ed1n quanh \u00f4m l\u1ea5y). Tr\u01b0\u1edbc v\u00ec vi\u1ec7c l\u1ea5p h\u00e0o c\u00f2n b\u1eadn r\u1ed9n n\u00ean ho\u00e3n l\u1ea1i ; \u0111\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi s\u1eafc sai b\u1ed9 \u0111\u01b0a ki\u1ec3u m\u1eabu \u0111\u00e3 \u1ea5n \u0111\u1ecbnh, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2n 4 t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, 10000 ng\u01b0\u1eddi, kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y \u0111\u1eafp. (Gia \u0110\u1ecbnh : 2000 l\u00ednh, 3000 d\u00e2n ; V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng : qu\u00e2n, d\u00e2n \u0111\u1ec1u 2000 ; Bi\u00ean H\u00f2a : qu\u00e2n, d\u00e2n \u0111\u1ec1u 500). L\u1ea1i sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Long \u2013 T\u01b0\u1eddng l\u00e0 \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa hi\u1ec7p c\u00f9ng T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Bi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng tr\u00f4ng nom c\u00f4ng vi\u1ec7c, kh\u1edfi c\u00f4ng nh\u1eb1m th\u01b0\u1ee3ng tu\u1ea7n th\u00e1ng 11. Quan l\u1ea1i v\u00e0 ph\u1ee7 huy\u1ec7n, th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng 1 th\u00e1ng ; l\u00ednh, m\u1ed7i th\u00e1ng c\u1ea5p ti\u1ec1n 2 quan, g\u1ea1o 1 ph\u01b0\u01a1ng. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cPhen n\u00e0y x\u00e2y \u0111\u1eafp, vi\u1ec7c l\u00e0 vi\u1ec7c s\u1eeda sang ch\u1ed1n bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. Ph\u1ea3i \u0111\u1ed9ng d\u1ee5ng \u0111\u1ebfn s\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng l\u00e0 s\u1ef1 b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i, Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u1ecdng, \u0110o\u00e0n V\u0103n Ph\u00fa, cho ch\u00ed c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i chuy\u00ean bi\u1ec7n, kh\u00e1n bi\u1ec7n, n\u00ean c\u1ed1 s\u1ee9c th\u1eeba h\u00e0nh, c\u1ed1t mong cho v\u1eadt li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed1t, vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec1n, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m \u0111\u00e3 u\u1ef7 th\u00e1c\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c 2 th\u00e1ng, th\u00e0nh x\u00e2y xong. Vua sai ph\u00e1t 1000 ti\u1ec1n kho, s\u1eafm s\u1eeda tr\u00e2u, r\u01b0\u1ee3u, th\u1ebft \u0111\u00e3i c\u00e1c v\u0103n v\u00f5 quan, d\u00e2n. L\u1ea1i th\u01b0\u1edfng cho t\u1eeb \u0111\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ebfn c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi chuy\u00ean bi\u1ec7n, th\u1eeba bi\u1ec7n : gia c\u1ea5p, k\u1ef7 l\u1ee5c, sa, \u0111o\u1ea1n v\u00e0 kim ti\u1ec1n l\u1edbn, nh\u1ecf. Th\u01b0\u1edfng cho bi\u1ec1n binh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng ; d\u00e2n, phu m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>B\u1ecdn L\u00ea B\u00e1 T\u00fa \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c t\u00e2u xin : \u201cEm, ch\u00e1u, con c\u00e1i c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ea1i gia, c\u1ef1 t\u1ed9c kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft h\u00f4n v\u1edbi con trai, con g\u00e1i c\u1ee7a c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng, c\u00f4ng\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cCon c\u00e1i c\u00e1c v\u01b0\u01a1ng, c\u00f4ng kh\u00f4ng lo kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e0u sang ; n\u1ebfu l\u1ea1i k\u1ebft h\u00f4n v\u1edbi \u0111\u1ea1i gia, c\u1ef1 t\u1ed9c th\u00ec sau n\u00e0y \u0111ua nhau, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 h\u1ea1ng con em kh\u00f4ng t\u1ed1t, n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a c\u1eeda quy\u1ec1n, c\u1eady th\u1ebf, ph\u1ea1m ph\u00e9p, th\u00e0nh ra kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1i \u00fd tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh thi\u1ec7n \u0111\u00e3i c\u00e1c th\u00e2n phi\u00ean. V\u1eady t\u1eeb nay n\u00ean c\u1ea5m \u0111i. Ph\u00e0m con c\u00e1i, ch\u00e1u c\u00e1c quan \u1edf Kinh t\u1eeb Tam, t\u1ee9 ph\u1ea9m v\u00e0 \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb B\u1ed1, \u00e1n, L\u00e3nh binh tr\u1edf l\u00ean, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft h\u00f4n v\u1edbi con c\u00e1i c\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed th\u00e2n c\u00f4ng. V\u1eady ra l\u1ec7nh cho T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 \u0111em \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ghi v\u00e0o th\u1ec3 l\u1ec7, quy t\u1eafc \u0111\u1ec3 theo \u0111\u00f3 thi h\u00e0nh l\u00e2u d\u00e0i\u201d.<\/p>\n<p>C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi em c\u1ee7a B\u1ed1 ch\u00ednh Ngh\u1ec7 An Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh T\u00e2n l\u00e0 \u1ea5m sinh Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh Huy tr\u00f3t \u0111\u00e3 \u0111\u00ednh h\u00f4n v\u1edbi con g\u00e1i Di\u00ean Kh\u00e1nh c\u00f4ng, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i h\u1eadu b\u1ed5 \u1edf Bi\u00ean H\u00f2a t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, l\u1eadp t\u1ee9c sai b\u1ed9 L\u1ea1i r\u00fat v\u1ec1, cho th\u00e0nh th\u00e2n. R\u1ed3i s\u1eafc sai : t\u1eeb nay, ph\u00e0m ai k\u1ebft th\u00f4ng gia v\u1edbi c\u00f4ng ph\u1ee7, c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi s\u0129 l\u01b0u, v\u0129nh vi\u1ec5n kh\u00f4ng cho d\u1ef1 v\u00e0o l\u1ec7 truy\u1ec1n b\u1ed5.<\/p>\n<p>Ban c\u00e2n thi\u00ean b\u00ecnh ki\u1ec3u m\u1edbi cho trong Kinh, ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh. \u0110\u00ecnh th\u1ea7n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ea5y nay c\u00e1c nha \u1edf trong Kinh, ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p c\u00e1c h\u1ea1ng c\u00e2n trung b\u00ecnh v\u00e0 thi\u00ean b\u00ecnh \u0111\u1ec3 d\u00f9ng ; nh\u1eefng c\u00e2n thi\u00ean b\u00ecnh khi tr\u01b0\u1edbc d\u00f9ng c\u00e1n b\u1eb1ng g\u1ed7, trong khi thu, chi, qu\u00e2n gian x\u1ea3o c\u00f3 khi t\u00ecm c\u00e1ch xoay xo\u1ea3 x\u00ea d\u1ecbch \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c, hu\u1ed1ng chi c\u00e2n d\u00f9ng \u0111\u00e3 l\u00e2u ng\u00e0y, kh\u00f4ng kh\u1ecfi sai m\u1ed9t ly \u0111i m\u1ed9t d\u1eb7m. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ebf t\u1ea1o ba b\u1ed9 c\u00e2n thi\u00ean b\u00ecnh l\u1edbn, v\u1eeba v\u00e0 nh\u1ecf ki\u1ec3u m\u1edbi, c\u1ea5t \u1edf V\u0169 kh\u1ed1, so c\u00f9ng h\u1ea1ng c\u00e2n c\u0169 r\u1ea5t ch\u00ednh x\u00e1c. T\u01b0\u1edfng b\u00ean ban c\u1ea5p m\u1ed9t lo\u1ea1t, \u0111\u1ec3 d\u00f9ng l\u00e0m chu\u1ea9n \u0111\u00edch cho vi\u1ec7c c\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt v\u00e0 h\u00e0ng ho\u00e1. H\u1ea1ng c\u00e2n nh\u1ecf \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e2n trung b\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u1ee7 d\u00f9ng, kh\u00f4ng c\u1ea7n ch\u1ebf c\u1ea5p n\u1eefa ; c\u00f2n h\u1ea1ng l\u1edbn v\u00e0 h\u1ea1ng v\u1eeba, xin sai \u0111\u1ed1c c\u00f4ng \u1edf V\u0169 kh\u1ed1, theo m\u1eabu ch\u1ebf t\u1ea1o m\u1ed7i th\u1ee9 30 b\u1ed9. (H\u1ea1ng l\u1edbn, m\u1ed7i b\u1ed9 10 qu\u1ea3 c\u00e2n ; h\u1ea1ng 100 c\u00e2n, 70 c\u00e2n, 50 c\u00e2n, 40 c\u00e2n, 20 c\u00e2n v\u00e0 10 c\u00e2n c\u00f3 6 qu\u1ea3 ; h\u1ea1ng 4 c\u00e2n, 3 c\u00e2n, 2 c\u00e2n v\u00e0 1 c\u00e2n c\u00f3 4 qu\u1ea3. H\u1ea1ng v\u1eeba m\u1ed7i b\u1ed9 10 qu\u1ea3 c\u00e2n ; h\u1ea1ng 40 c\u00e2n, 30 c\u00e2n v\u00e0 20 c\u00e2n c\u00f3 3 qu\u1ea3 ; h\u1ea1ng 4 c\u00e2n, 3 c\u00e2n v\u00e0 2 c\u00e2n 3 qu\u1ea3 ; h\u1ea1ng 8 l\u1ea1ng, 5 l\u1ea1ng, 2 l\u1ea1ng, v\u00e0 1 l\u1ea1ng, c\u00f3 4 qu\u1ea3. \u0110\u00f2n g\u00e1nh b\u1eb1ng s\u1eaft v\u00e0 c\u00e1c v\u1eadt ph\u1ee5 t\u00f9ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7. Qu\u1ea3 c\u00e2n, d\u00f9ng 7 ph\u1ea7n \u0111\u1ed3ng, 3 ph\u1ea7n ch\u00ec m\u00e0 \u0111\u00fac, chung quanh tr\u00ean d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ea1m hoa v\u0103n. D\u00e2y c\u00e2n v\u00e0 c\u00e1n c\u00e2n, tr\u01b0\u1edbc l\u00e0m b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng ; nay \u0111\u1ed5i l\u1ea1i : d\u00e2y c\u00e2n l\u00e0m b\u1eb1ng s\u1eaft, c\u00e1n l\u00e0m b\u1eb1ng g\u1ed7 r\u1eafn, d\u01b0\u1edbi \u0111\u1eb7t 3 c\u00e1i n\u1eb9p s\u1eaft, c\u00f3 c\u00e1i s\u1eaft ch\u1eef th\u1eadp \u0111\u00f3n l\u1ea5y. H\u1ea1ng l\u1edbn r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, h\u1ea1ng v\u1eeba r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c). Ph\u00e1t cho N\u1ed9i v\u1ee5, V\u0169 kh\u1ed1, c\u00e1c tr\u1ef1c, c\u00e1c t\u1ec9nh v\u00e0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, h\u1ea1ng l\u1edbn, h\u1ea1ng v\u1eeba m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e1i. N\u1ebfu c\u00e2n t\u1eeb 1 ph\u00e2n \u0111\u1ebfn 8 c\u00e2n th\u00ec d\u00f9ng c\u00e2n trung b\u00ecnh \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho tr\u01b0\u1edbc ; 9 c\u00e2n \u0111\u1ebfn 100 c\u00e2n th\u00ec d\u00f9ng c\u00e2n h\u1ea1ng v\u1eeba m\u1edbi c\u1ea5p ; 100 c\u00e2n \u0111\u1ebfn 300 c\u00e2n th\u00ec d\u00f9ng c\u00e2n h\u1ea1ng l\u1edbn. 3 b\u1ed9 l\u1edbn, v\u1eeba v\u00e0 nh\u1ecf ki\u1ec3u m\u1edbi \u0111\u00f3 do b\u1ed9 H\u1ed9 gi\u1eef, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng x\u00e9t nghi\u1ec7m. C\u00e1c h\u1ea1ng c\u00e2n c\u0169 nh\u01b0 : thi\u00ean b\u00ecnh, 100 c\u00e2n, 10 c\u00e2n m\u00e0 c\u00e1c nha \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5p tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u cho thu v\u1ec1 \u0111\u1ec3 v\u00e0o kho\u201d. Vua y theo, r\u1ed3i chu\u1ea9n cho : c\u00e1i c\u00e1n g\u1ed7 \u1edf hai b\u00ean t\u1ea3, h\u1eefu c\u00e1i c\u00e2n, n\u1ebfu c\u00f3 n\u1eb7ng, nh\u1eb9 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, th\u00ec l\u1ea5y qu\u1ea3 c\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecd l\u1ea1i : b\u00ean n\u00e0o h\u01a1i nh\u1eb9, th\u00ec th\u00eam v\u1eadt kh\u00e1c v\u00e0o cho n\u1eb7ng l\u00ean, c\u1ed1t \u0111\u1ea7u kim ph\u1ea3i ch\u1ec9 \u0111\u00fang nhau, r\u1ed3i sau m\u1edbi c\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ed3 v\u1eadt. Khi c\u00e2n, x\u00ea \u0111i d\u1ecbch l\u1ea1i, ho\u1eb7c sang t\u1ea3, ho\u1eb7c sang h\u1eefu, c\u1ed1t sao kh\u00f4ng sai. N\u1ebfu k\u1ebb l\u1ea1i d\u1ecbch, ho\u1eb7c nh\u00e2n c\u00e1n g\u1ed7 kh\u00f4ng \u0111\u1ec1u, m\u00e0 xoay xo\u1ea3, tu\u1ef3 \u00fd l\u00e0m cho h\u01a1n k\u00e9m, th\u00ec cho tham h\u1eb7c v\u00e0 x\u00e9t l\u1ea1i.<\/p>\n<p>H\u1ed9 khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 L\u00ea B\u00e1 \u0110\u00f4n v\u00e0o b\u00e1i m\u1ea1ng, v\u00ec m\u01b0a tr\u01a1n, tr\u01b0\u1ee3t ch\u00e2n ng\u00e3, \u0111\u00e1nh r\u01a1i c\u00e1i h\u1ed1t. Vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t h\u1eb7c t\u00e2u. Vua cho l\u00e0 v\u00f4 t\u00e2m, \u0111\u1eb7c c\u00e1ch tha cho ; nh\u00e2n b\u1ea3o th\u1ecb th\u1ea7n r\u1eb1ng : \u201cTa xem t\u1eadp Kinh sao, th\u1ea5y tri\u1ec1u Thanh c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eabn y\u1ebft ki\u1ebfn nh\u00e0 vua, v\u00ec m\u01b0a tr\u01b0\u1ee3t ng\u00e3 ; v\u00e0i h\u00f4m sau, khoa \u0111\u1ea1o m\u1edbi \u0111em vi\u1ec7c ra t\u00e2u h\u1eb7c, vua Thanh \u0111\u1ec1u truy\u1ec1n Ch\u1ec9 ban qu\u1edf. Vi\u1ec7c \u1ea5y m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta n\u00eau ra, k\u1ec3 c\u0169ng cay nghi\u1ec7t. Duy khoa \u0111\u1ea1o b\u00ean ta ngay h\u00f4m \u1ea5y, tham h\u1eb7c li\u1ec1n, th\u00ec l\u1ea1i nhanh h\u01a1n khoa \u0111\u1ea1o nh\u00e0 Thanh\u201d. L\u1ea1i n\u00f3i : \u201cTri\u1ec1u Thanh, k\u1ef3 thi H\u1ed9i, c\u00f3 1 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb t\u00e0n t\u1eadt, m\u00e0 \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, quan tr\u01b0\u1eddng b\u1ecb qu\u1edf tr\u00e1ch. Kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u01b0\u1edbc ta t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, m\u1edf khoa thi, k\u00e9n k\u1ebb s\u0129, t\u1eebng c\u00f3 h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng ?\u201d H\u00e0 T\u00f4ng Quy\u1ec1n th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ea7n nghe : khoa thi c\u00e1c \u0111\u1eddi tr\u01b0\u1edbc, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi m\u1eb7t m\u0169i x\u1ea5u x\u00ed m\u00e0 \u0111\u1ed7 tr\u1ea1ng nguy\u00ean, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi 70 tu\u1ed5i m\u00e0 \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u0129, ch\u01b0a nghe n\u00f3i c\u00f3 ai b\u1ecb t\u00e0n t\u1eadt\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cM\u1eb7t x\u1ea5u m\u00e0 v\u0103n hay, c\u00f3 h\u1ea1i g\u00ec \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c kinh bang t\u1ebf th\u1ebf ; 70 tu\u1ed5i m\u00e0 \u0111\u1ed7, th\u1ebf g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ea7u r\u1ed3ng thu\u1ed9c b\u1eadc l\u00e3o th\u00e1nh, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u c\u00f3 nh\u01b0 h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0n t\u1eadt \u0111\u00e1ng khinh b\u1ec9 kia ! V\u1ea3, nh\u00e0 Thanh c\u00f3 \u0111\u1ee7 s\u00e1ch v\u1edf, h\u1ecdc gi\u1ea3 d\u1ec5 tu ti\u1ebfn. S\u0129 t\u1eed n\u01b0\u1edbc ta s\u1edf h\u1ecdc d\u1eabu ch\u01b0a r\u1ed9ng l\u1eafm, nh\u01b0ng l\u1eddi v\u0103n \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd c\u0169ng \u0111\u1ee7 kh\u1ea3 quan. T\u1eeb nay v\u1ec1 sau, th\u1ebf \u0111\u1ea1o ng\u00e0y m\u1ed9t l\u00ean, nh\u00e2n v\u0103n ng\u00e0y m\u1ed9t th\u1ecbnh, ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 h\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c ta\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cL\u00ednh c\u01a1 B\u1eafc K\u1ef3 b\u1ea5y nay tr\u1ec5 n\u1ea3i, kh\u00f4ng ch\u0103m l\u00e0m vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u b\u1edfi su\u1ea5t \u0111\u1ed9i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1t, \u0111\u01b0\u1ee3c th\u0103ng b\u1ed5, kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00f3 c\u00e1i t\u00ecnh l\u00e1ng gi\u1ec1ng quen bi\u1ebft n\u1ec3 nang nhau, h\u00e3y c\u00f2n c\u1ea9u th\u1ea3 v\u00ec t\u00ecnh ri\u00eang. V\u1eady xin ra l\u1ec7nh cho c\u00e1c t\u1ec9nh : trong nh\u1eefng gi\u1ea3n binh thu\u1ed9c h\u1ea1t m\u00ecnh, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed5 ng\u1ea1ch ngo\u1ea1i cai \u0111\u1ed9i, ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng r\u1ed3i, n\u1ebfu ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi m\u1eabn c\u00e1n, l\u00e0m n\u1ed5i su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, th\u00ec n\u00eau t\u00ean b\u1ea3o c\u1eed, t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 chuy\u1ec3n b\u1ed5 \u0111i h\u1ea1t kh\u00e1c\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n c\u1ee7a b\u1ed9 Binh, s\u1eafc sai c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, S\u01a1n T\u00e2y, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u1eafc Ninh m\u1ed7i t\u1ec9nh b\u1ea3o c\u1eed 10 ng\u01b0\u1eddi ; c\u00e1c t\u1ec9nh L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, H\u01b0ng Ho\u00e1 v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean m\u1ed7i t\u1ec9nh 4, 5 ng\u01b0\u1eddi, do b\u1ed9 t\u00e2u xin, chia \u0111i h\u1eadu b\u1ed5 c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c. L\u1ea1i chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, ph\u00e0m c\u00e1c gi\u1ea3n binh c\u0169 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, th\u00ec c\u1ee9 do d\u00e2n x\u00e3 s\u1edf t\u1ea1i ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c sung v\u00e0o, \u0111\u1ec3 ch\u1ee9c v\u1ee5 ph\u1ea3i gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam t\u00fac. N\u1ebfu m\u1edbi l\u00e0 th\u00ed sai ch\u01b0a xu\u1ea5t th\u00e2n h\u00e0ng ng\u0169, th\u00ec v\u1eabn theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, (c\u00f3 khuy\u1ebft m\u1edbi sung \u0111i\u1ec1n).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cT\u1ec9nh th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean \u0111\u1eb7t \u1edf huy\u1ec7n h\u1ea1t Y\u00ean H\u01b0ng. Ch\u1ed7 \u1ea5y tr\u00ean d\u1ef1a v\u00e0o g\u00f2 cao, d\u01b0\u1edbi g\u1ea7n d\u00f2ng s\u00f4ng, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1eb7t l\u00e0m n\u01a1i ph\u00f2ng th\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 hi\u1ec1m quy m\u00f4 th\u00e0nh c\u00f2n nh\u1ecf h\u1eb9p, v\u1eady xin cho m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam\u201d. Vua \u0111em vi\u1ec7c n\u00e0y h\u1ecfi t\u1ec9nh th\u1ea7n. H\u1ed9 ph\u1ee7 L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNgo\u00e0i t\u1ec9nh th\u00e0nh, n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng m\u1eb7n, trong th\u00e0nh c\u00f3 2 c\u00e1i ao, ch\u1ec9 ch\u1ee9a n\u01b0\u1edbc m\u01b0a ; 2 c\u00e1i gi\u1ebfng ch\u1ec9 t\u1edbi m\u1ea1ch n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng th\u00f4i, c\u00f2n \u1edf d\u01b0\u1edbi \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1 r\u1eafn, kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u00e0o s\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c. Duy huy\u1ec7n Th\u1ee7y \u0110\u01b0\u1eddng \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, c\u00e1ch s\u00f4ng B\u1ea1ch \u0110\u1eb1ng kh\u00f4ng m\u1ea5y, c\u00f3 h\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u1eb9p v\u1ec1 n\u00fai s\u00f4ng, c\u00f3 s\u1ef1 ti\u1ec7n l\u1ee3i v\u1ec1 ao gi\u1ebfng. V\u1eady xin d\u1eddi t\u1ec9nh th\u00e0nh ra \u0111\u00f3, th\u00ec tr\u01b0ng thu thu\u1ebf 2 huy\u1ec7n Th\u1ee7y \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0 An D\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i c\u00e0ng ti\u1ec7n h\u01a1n\u201d. Vua sai b\u1ed9 C\u00f4ng b\u00e0n l\u1ea1i. B\u1ed9 cho r\u1eb1ng : \u201cX\u00e2y d\u1ef1ng th\u00e0nh tr\u00ec, c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 che ch\u1ed1ng \u1edf bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng. \u0110\u1ecba th\u1ebf t\u1ec9nh th\u00e0nh Qu\u1ea3ng Y\u00ean, trong c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 h\u1ea1t, ngo\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1ea5n \u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f9ng h\u1ea3i c\u01b0\u01a1ng : th\u1ef1c l\u00e0 n\u01a1i h\u00ecnh th\u1ebf \u0111\u1eb9p. L\u1eddi c\u1ee7a \u0111\u1ed1c th\u1ea7n c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn \u0111\u1ea5y. Nay \u0111em d\u1eddi v\u1ec1 huy\u1ec7n Th\u1ee7y \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 l\u00e0 h\u1ea1t kh\u00e1c, l\u1ea1i c\u00e1ch s\u00f4ng l\u1edbn, sao b\u1eb1ng c\u1ee9 \u0111\u1ec3 nh\u01b0 c\u0169, t\u1ed1t h\u01a1n. V\u1ea3, t\u1ec9nh h\u1ea1t b\u1eadc trung, th\u00e0nh tr\u00ec ch\u1eb3ng c\u1ea7n cao r\u1ed9ng qu\u00e1. V\u1eady xin ra l\u1ec7nh cho t\u1ec9nh th\u1ea7n : tu\u1ef3 theo \u0111\u1ecba th\u1ebf m\u00e0 s\u1eeda sang, b\u1ed1n m\u1eb7t th\u00e0nh \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i h\u1ea1n \u0111\u1ecbnh l\u00e0 d\u00e0i tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 45 tr\u01b0\u1ee3ng, r\u1ed3i \u0111\u00e0o nhi\u1ec1u ao gi\u1ebfng \u1edf trong th\u00e0nh d\u00f9ng \u0111\u1ec3 l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc. B\u1ed1n g\u00f3c th\u00e0nh li\u1ec7u \u0111\u1eb7t ph\u00e1o \u0111\u00e0i, \u0111\u1ec3 nghi\u00eam vi\u1ec7c ph\u00f2ng b\u1ecb\u201d. Vua y l\u1eddi b\u00e0n \u1ea5y.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u0110\u00ea \u0111i\u1ec1u c\u00e1c x\u00e3 Ph\u00fa Nhi, Ph\u00f9 Sa thu\u1ed9c huy\u1ec7n Ph\u00fa Th\u1ecd, b\u1ecb n\u01b0\u1edbc x\u00f3i m\u1ea1nh, b\u1edd s\u00f4ng ng\u00e0y c\u00e0ng s\u1ee5t l\u1edf. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 b\u00e0n, \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho \u0111\u00f3ng c\u1ecdc v\u00e0 k\u00e8 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7. \u0110\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean m\u00f9a thu, tr\u00f4i m\u1ea5t g\u1ea7n h\u1ebft. Nh\u01b0ng t\u1eeb b\u1edd s\u00f4ng \u0111\u1ebfn ch\u00e2n \u0111\u00ea, c\u00f2n c\u00e1ch 18, 19 tr\u01b0\u1ee3ng ch\u1ea5t \u0111\u1ea5t r\u1eafn ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin h\u00e3y \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn sang n\u0103m, qua m\u1ed9t l\u1ea7n ng\u1eadp l\u1ee5t, x\u00e9t nghi\u1ec7m t\u00ecnh h\u00ecnh xem sao, r\u1ed3i s\u1ebd b\u00e0n \u0111\u1ecbnh\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u1ebf 4 c\u00e1i \u1ea5n \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3ng c\u00e1c s\u1eed s\u00e1ch v\u00e0 ho\u1ea1 \u0111\u1ed3 (1 \u1ea5n kh\u1eafc 4 ch\u1eef tri\u1ec7n \u201ctu\u1ea5n tri\u1ebft v\u0103n minh\u201d((1) Tu\u1ea5n tri\u1ebft v\u0103n minh : th\u00e2m thu\u00fd, kh\u00f4n ngoan v\u00e0 v\u0103n minh.1), 1 \u1ea5n kh\u1eafc 4 ch\u1eef tri\u1ec7n : \u201cquan v\u0103n ho\u00e1 th\u00e0nh\u201d((2) Quan v\u0103n ho\u00e1 th\u00e0nh : xem v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, th\u1ea5y mu\u00f4n v\u1eadt \u0111\u1ec1u theo gi\u00e1o ho\u00e1 m\u00e0 th\u00e0nh t\u1ef1u.2), 1 \u1ea5n kh\u1eafc 4 ch\u1eef tri\u1ec7n : \u201ckhu\u00ea b\u00edch l\u01b0u quang\u201d((3) Khu\u00ea b\u00edch l\u01b0u quang : sao Khu\u00ea, ng\u1ecdc b\u00edch to\u1ea3 \u00e1nh s\u00e1ng.3), 1 \u1ea5n kh\u1eafc 4 ch\u1eef tri\u1ec7n : \u201ct\u00e2n h\u1ef1u nh\u1eadt t\u00e2n\u201d((4) T\u00e2n h\u1ef1u nh\u1eadt t\u00e2n : \u0111\u00e3 m\u1edbi, ng\u00e0y l\u1ea1i th\u00eam m\u1edbi.4).)<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Nhi\u00ean c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Cho Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 V\u0169 Tr\u1ecdng \u0110\u1ea1i l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t H\u01b0ng Y\u00ean. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 \u0110o\u00e0n Danh L\u1ea1i l\u1ea9n l\u00fat \u1edf trang Ph\u00fa N\u00f4ng, huy\u1ec7n Th\u1ea7n Kh\u00ea thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t. Nhi\u00ean th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi c\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n, c\u1ed1 \u00fd bu\u00f4ng tha t\u00ean ph\u1ea1m oa tr\u1eef. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c, Nhi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, giao tra x\u00e9t ; khi \u00e1n \u0111\u00e3 th\u00e0nh, Nhi\u00ean ph\u1ea3i t\u1ed9i m\u00e3n \u0111\u1ed3.<\/p>\n<p>Vua ng\u1ef1 l\u1ea7u Ng\u0169 Ph\u01b0\u1ee3ng, duy\u1ec7t l\u00ednh Kinh m\u1edbi m\u1ed9 : th\u1ea5y l\u00ednh r\u00f2ng v\u00e0 m\u1ea1nh, r\u1ea5t khen, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>C\u00e1c ho\u00e0ng t\u1eed Mi\u00ean Th\u1ea7n, Mi\u00ean Trinh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 1 \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c binh. Chu\u1ea9n cho chia l\u00e0m hai ban, chi\u1ebfu l\u1ec7 chi l\u01b0\u01a1ng, r\u1ed3i r\u00fat l\u00ednh \u0111\u1ed9i D\u1ef1c b\u1ea3o, m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho, tr\u1edf v\u1ec1 ng\u0169. T\u1eeb nay c\u00f3 m\u1ed9 l\u00ednh sung v\u00e0o s\u1ed1 \u0111\u1ed9i, th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu \u0111\u00f3 l\u00e0m l\u1ec7.<\/p>\n<p>B\u1ed9 H\u1ed9 t\u00e2u n\u00f3i : \u201c Sang n\u0103m, k\u00ednh g\u1eb7p ti\u1ebft \u0110\u1ea1i kh\u00e1nh, c\u00f3 n\u00ean tha hay gi\u1ea3m c\u00e1c thu\u1ebf c\u1eeda \u1ea3i, b\u1ebfn \u0111\u00f2 hay kh\u00f4ng ?\u201d Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ban \u00e2n \u0111i\u1ec3n, nh\u01b0 thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 t\u00f4 ru\u1ed9ng, v\u1eabn n\u00ean khoan gi\u1ea3m, \u0111\u1ec3 d\u00e2n ta \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c nhu\u1ea7n \u01a1n ; c\u00f2n thu\u1ebf c\u1eeda \u1ea3i v\u00e0 b\u1ebfn \u0111\u00f2 v\u1ed1n \u0111\u1ec3 n\u00e9n b\u1edbt nh\u1eefng m\u1ea1t ngh\u1ec7, sao l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c mong \u0111\u00f3n \u00e2n \u0111i\u1ec3n ?\u201d<\/p>\n<p>Vua b\u1ea3o Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf r\u1eb1ng : \u201cSau khi \u0111\u1ea1c ru\u1ed9ng \u1edf Nam K\u1ef3, ta th\u01b0\u1eddng sai th\u0103m d\u00f2 d\u00e2n t\u00ecnh, th\u00ec h\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00f3i : khi m\u1edbi \u0111\u1ea1c, c\u1ee9 t\u01b0\u1edfng ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t th\u00eam nhi\u1ec1u, th\u00ec t\u00f4 thu\u1ebf th\u00eam n\u1eb7ng, trong l\u00f2ng kh\u00f4ng kh\u1ecfi ng\u1edd v\u1ef1c ; ch\u1eb3ng ng\u1edd sau khi kinh l\u00fd, b\u1edd c\u00f5i \u0111\u00e3 \u0111\u00fang, k\u1ebb gi\u00e0u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00e1 chi\u1ebfm, ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u201ct\u01b0 s\u1ea3n\u201d, m\u00e0 thu\u1ebf kho\u00e1 l\u1ea1i khoan gi\u1ea3m, d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecbu \u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u. K\u1ec3 ra, tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh x\u1ebfp \u0111\u1eb7t vi\u1ec7c n\u00e0y, nguy\u00ean mu\u1ed1n c\u00f9ng d\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i, n\u00ean ai c\u0169ng h\u00e0i l\u00f2ng m\u00e0 c\u1ea3m ph\u1ee5c th\u00e0nh th\u1ef1c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u00ean ho\u1ea1n quan chuy\u00ean quy\u1ec1n l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Duy\u1ec7t l\u1ea5y oai \u1ee9c hi\u1ebfp, k\u1ebb ngu t\u1ef1 cho h\u1eafn l\u00e0 ch\u1ee7 su\u00fd m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, do \u0111\u1ea5y gi\u1eb7c Kh\u00f4i khua \u0111\u1ed9ng th\u1ed5i b\u00f9ng, g\u00e2y n\u00ean m\u1ed1i lo\u1ea1n. T\u1eeb khi tr\u1eabm hi\u1ec3u d\u1ee5 m\u1ed9t phen, th\u00ec d\u00e2n \u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u1ea3m ph\u00e1t l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m, h\u1ebft s\u1ee9c v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. L\u00f2ng trung ngh\u0129a c\u1ee7a d\u00e2n \u1ea5y, x\u00e9t qua c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ee7 th\u1ea5y. Tr\u1eabm mu\u1ed1n nh\u00e2n khi nh\u00e0n h\u1ea1, \u0111i xem x\u00e9t t\u1eebng ph\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa x\u00f4i, kh\u00f4ng ti\u1ec7n c\u1eed h\u00e0nh. V\u1eady ngh\u0129 : m\u1ed9t n\u0103m hay hai n\u0103m, s\u1ebd ph\u00e1i \u0111\u1ea1i th\u1ea7n c\u00f3 l\u00f2ng c\u00f4ng ch\u00ednh, \u0111i tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ee9c ho\u00e1, \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u1ea5y \u0111\u1ec1u an c\u01b0 l\u1ea1c nghi\u1ec7p. \u0110\u00f3 l\u00e0 b\u1ea3n t\u00e2m c\u1ee7a tr\u1eabm\u201d.<\/p>\n<p>Sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 h\u1ed9i c\u00f9ng th\u1ef1 \u0111\u1ed1c \u0110\u1ecbnh \u2013 Y\u00ean Tr\u1ecbnh Quang Khanh v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng \u0111i kh\u00e1m l\u1ea1i s\u00f4ng C\u1eedu An. Vua d\u1ee5 b\u1ed9 C\u00f4ng r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 l\u1eddi b\u00e0n t\u00ednh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc kia, xin li\u1ec7u \u0111\u1eafp h\u1ed9 \u0111\u00ea v\u00e0 m\u1edf r\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1eddng s\u00f4ng. Nh\u1eefng l\u1eddi \u0111\u00f3 c\u0169ng c\u00f3 \u0111i\u1ec1u d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0ng b\u1ea5y gi\u1edd n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t ch\u01b0a ti\u1ec7n, n\u00ean h\u00e3y \u0111\u1ee3i sau s\u1ebd l\u00e0m. Nay \u0111\u00e3 qua m\u1ed9t m\u00f9a n\u01b0\u1edbc l\u00ean r\u1ed3i, t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 t\u1ecf r\u00f5, n\u00ean theo k\u1ebf b\u00e0n l\u00e2u d\u00e0i, \u0111\u1ec3 s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ee7a d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean. C\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 chi\u1ebfu theo l\u1eddi xin trong nguy\u00ean t\u1eadp, nh\u01b0 1 \u0111o\u1ea1n t\u1eeb B\u1eb1ng Ngang \u0111\u1ebfn Ba \u0110\u00f4ng, tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u, nay tu\u1ef3 theo h\u00ecnh th\u1ebf c\u1eafm n\u00eau \u0111\u1ec3 \u0111\u1eafp, khi\u1ebfn m\u1ed9t d\u00f2ng s\u00f4ng h\u1ee3p l\u1ea1i ch\u1ea3y th\u1eb3ng, c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec quan ng\u1ea1i. C\u00f2n n\u1ebfu t\u1eeb Ba \u0110\u00f4ng \u0111\u1ebfn Quang Li\u1ec7t, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 th\u00e0nh \u0111\u00ea, nay d\u1eddi \u0111\u1eafp 1 b\u00ean, th\u00ec l\u00f2ng s\u00f4ng l\u1ec7ch l\u1ea1c, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 10 ph\u1ea7n xu\u00f4i thu\u1eadn, v\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y bao nhi\u00eau nh\u00e2n c\u00f4ng v\u1eadt li\u1ec7u, h\u00e1 ch\u1eb3ng u\u1ed5ng ph\u00ed ? N\u1ebfu kh\u00f4ng d\u1eddi \u0111\u1eafp th\u00ec tr\u00ean r\u1ed9ng d\u01b0\u1edbi h\u1eb9p, sau n\u00e0y kh\u00f4ng kh\u1ecfi c\u00e1i n\u1ea1n x\u00f3i m\u1ea1nh, hai \u0111\u1eb1ng \u0111\u1ec1u kh\u00f3, kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng x\u00e9t k\u1ef9 t\u00ecnh h\u00ecnh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1ea3, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 c\u00f9ng v\u1edbi Tr\u1ecbnh Quang Khanh v\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e3 t\u1eebng h\u1ed9i nhau c\u00f9ng l\u00e0m, c\u0169ng n\u00ean bu\u1ed9c h\u1ecd ph\u1ea3i l\u00e0m cho tr\u1ecdn c\u00f4ng vi\u1ec7c. V\u1eady d\u1ee5 sai [b\u1ecdn Tr\u1ee9] th\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i kh\u00e1m x\u00e9t k\u1ef9 l\u1ea1i : ho\u1eb7c t\u1eeb Ba \u0110\u00f4ng \u0111\u1ebfn Quang Li\u1ec7t, d\u1eddi \u0111\u1eafp 1 b\u00ean ; ho\u1eb7c t\u1eeb B\u1eb1ng Ngang \u0111\u1ebfn \u0111o\u1ea1n tr\u00ean Ba \u0110\u00f4ng, li\u1ec7u \u0111\u1eafp \u0111\u00ea m\u1edbi, cho hai b\u00ean ngang nhau v\u1edbi \u0111\u00ea c\u0169 \u1edf Ba \u0110\u00f4ng. Hai \u0111\u1eb1ng \u1ea5y, \u0111\u1eb1ng n\u00e0o ti\u1ec7n th\u00ec l\u00e0m. C\u00f2n c\u00e1c huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o, \u0110\u01b0\u1eddng An, Thanh Mi\u1ec7n, nh\u1eefng n\u01a1i m\u00e0 n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n \u0111\u1ebfn, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean \u0111\u1eafp h\u1ed9 \u0111\u00ea, ch\u1ed7 n\u00e0o n\u00ean n\u1ea1o v\u00e9t, khi\u1ebfn cho th\u00f4ng su\u1ed1t m\u1ed9t lo\u1ea1t, th\u00ec n\u00ean tr\u00f9 t\u00ednh cho k\u1ef9. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 th\u00e2n \u0111\u00ea cao, th\u1ea5p, th\u00ec l\u1ea5y m\u1ef1c n\u01b0\u1edbc to n\u0103m nay l\u00e0m c\u1eef, r\u1ed3i cho cao th\u00eam 2 th\u01b0\u1edbc. Hai b\u00ean b\u1edd \u0111\u00ea li\u1ec7u \u0111\u1eb7t c\u1ed1ng c\u00f3 c\u1eeda v\u00e0 c\u1ed1ng kh\u00f4ng c\u1eeda \u0111\u1ec3 ti\u1ec7n \u0111\u00f3ng m\u1edf, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee5t m\u00f9a h\u00e8 v\u00e0 ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc m\u00f9a thu, \u0111\u1ec3 cho d\u00e2n ta kh\u00f4ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb m\u1ea5t n\u01a1i \u0103n ch\u1ed1n \u1edf. N\u1ebfu c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00f4ng chu \u0111\u00e1o, th\u00ec ch\u1ec9 tr\u00e1ch c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ecdn Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u00f3 !\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, b\u1ecdn Tr\u1ee9 l\u1ea1i t\u00e2u : \u201cXin tu\u1ef3 theo h\u00ecnh th\u1ebf c\u00e1c \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng c\u0169, s\u1eeda \u0111\u1eafp ti\u1ec3u b\u1ed1i \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 l\u00faa chi\u00eam \u0111\u1ebfn k\u1ef3 n\u01b0\u1edbc l\u00ean m\u00f9a thu, x\u1ebb m\u1edf d\u0103m ba ch\u1ed7, cho n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y v\u00e0o ru\u1ed9ng, \u0111\u1ec3 n\u01b0\u1edbc ru\u1ed9ng v\u00e0 n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng ngang nhau, d\u1eabu c\u00f3 tr\u00e0n qua, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i s\u1ea1t l\u1edf nhi\u1ec1u ; \u0111\u1ebfn khi n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng r\u00fat r\u1ed3i, s\u1ebd l\u1ea5p l\u1ea1i nh\u01b0 c\u0169, \u0111\u1ec3 ng\u0103n c\u1ea3n \u0111\u1ee3t n\u01b0\u1edbc nh\u1ecf sau m\u00f9a thu, th\u00ec ru\u1ed9ng m\u00f9a c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 ti\u1ec7n c\u00e0y c\u1ea5y, m\u00e0 kh\u00f4ng m\u1eafc c\u00e1i lo v\u1ee1 \u0111\u00ea\u201d. Vua n\u00f3i : \u201cNgh\u0129 nh\u01b0 th\u1ebf c\u0169ng ch\u1ec9 ng\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc to v\u1ee5 h\u00e8, c\u00f2n n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t m\u00f9a thu l\u1ea1i \u0111\u1ec3 cho tr\u00e0n qua th\u00ec ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 to\u00e0n thi\u1ec7n. K\u1ec3 ra m\u1ed9t phen t\u00ednh to\u00e1n, n\u1ebfu ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 hai v\u1ee5 n\u01b0\u1edbc h\u1ea1 v\u00e0 thu \u0111\u1ec3 l\u00e0m k\u1ebf l\u00e2u d\u00e0i, d\u1eabu ph\u00ed \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn v\u1ea1n, tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng ti\u1ebfc. Nay ch\u1ec9 n\u00f3i ri\u00eang v\u1ec1 m\u1eb7t ch\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc to v\u1ee5 h\u00e8, sao b\u1eb1ng \u1edf ch\u1ed7 \u0111\u00ea ng\u0103n n\u01b0\u1edbc thu\u1ed9c S\u00e0i Th\u1ecb, S\u00e0i Qu\u1ea5t, quy\u1ec1n t\u1ea1m l\u1ea5p l\u1ea1i \u0111\u1ee7 gi\u1eef l\u00faa chi\u00eam, ch\u1eb3ng c\u00f2n t\u1ed1t h\u01a1n \u1edf c\u00e1c \u0111o\u1ea1n s\u00f4ng c\u0169 s\u1eeda \u0111\u1eafp ti\u1ec3u b\u1ed1i d\u00e0i \u0111\u1ebfn h\u01a1n v\u1ea1n tr\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc to m\u00f9a thu hay sao ?\u201d B\u00e8n sai bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 B\u00f9i Qu\u1ef9 \u0111i \u0111\u1ebfn h\u1ed9i kh\u00e1m, b\u00e0n nhau t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Qu\u1ef9 khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, xem ch\u1ed7 \u0111\u00ea ng\u1eafn, th\u1ea5y n\u01b0\u1edbc s\u00e2u \u0111\u1ebfn h\u01a1n 20, 30 th\u01b0\u1edbc, b\u1edd b\u00ean t\u1ea3 \u0111\u00ea c\u00f3 ch\u1ed7 s\u1ea1t l\u1edf, l\u1ea5p \u0111i c\u0169ng kh\u00f3 kh\u1ecfi quan ng\u1ea1i, b\u00e8n h\u1ed9i h\u00e0m d\u00e2ng s\u1edb xin v\u1eabn \u0111\u1eafp ti\u1ec3u b\u1ed1i \u1edf ch\u1ed7 s\u00f4ng c\u0169. Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 l\u1ea1i b\u00e0n ri\u00eang, xin cho t\u1ea1m l\u1ea5p ch\u1ed7 \u0111\u00ea ng\u1eafn, \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc to m\u00f9a thu. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00ea ng\u1eafn l\u00e0 ch\u1ed7 ph\u1ea3i ch\u1ed1ng v\u1edbi s\u1ee9c x\u00f3i m\u1ea1nh c\u1ee7a d\u00f2ng s\u00f4ng, th\u1ebf r\u1ea5t k\u1ecbch li\u1ec7t, quy\u1ebft kh\u00f4ng n\u00ean l\u1ea5p l\u1ea1i, l\u00e0 r\u00f5 r\u00e0ng l\u1eafm. Ng\u01b0\u01a1i, Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eabm u\u1ef7 cho th\u00e2n h\u00e0nh \u0111\u1ebfn kh\u00e1m x\u00e9t, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 xin s\u1eeda \u0111\u1eafp ti\u1ec3u b\u1ed1i, sau l\u1ea1i b\u00e0n l\u1ea5p \u0111\u00ea ng\u1eafn. Th\u1ebf l\u00e0 m\u01a1 h\u1ed3 trong hai \u0111\u1eb1ng, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecbnh ki\u1ebfn. \u0110\u00f3 ch\u1eb3ng qua th\u1ea5y Ch\u1ec9 d\u1ee5 c\u1ee7a tr\u1eabm nghi\u00eam ng\u1eb7t d\u1eb7n r\u1eb1ng c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ed1ng c\u1ea3 hai v\u1ee5 n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 h\u1ea1, thu, n\u00ean b\u1ea5t \u0111\u1eafc d\u0129 tr\u00ecnh b\u00e0y g\u01b0\u1ee3ng g\u1ea1o \u0111\u00f3 th\u00f4i. Ch\u1eb3ng th\u1ebf, qu\u00e3ng \u0111\u00ea ng\u1eafn \u1ea5y n\u1ebfu n\u00ean h\u00e0n l\u1ea5p l\u1ea1i, th\u00ec sao l\u00fac c\u00f3 m\u1eb7t B\u00f9i Qu\u1ef9, l\u1ea1i kh\u00f4ng d\u00e1m qu\u1ea3 quy\u1ebft l\u00e0 n\u01a1i kh\u00e1c kh\u00f4ng quan ng\u1ea1i ? V\u1ea3, tr\u1eabm ph\u1ea3i h\u1ecfi r\u1ed9ng d\u00f2 nhi\u1ec1u l\u00e0 c\u1ed1t mong l\u00e0m cho h\u1ee3p l\u00fd. N\u1ebfu c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec ch\u01b0a ti\u1ec7n th\u00ec c\u1ee9 \u0111\u00fang l\u1ebd tr\u00ecnh b\u00e0y, ch\u1ee9 qu\u00fd g\u00ec n\u00f3i su\u00f4ng, mong cho t\u1eafc tr\u00e1ch ! B\u00f9i Qu\u1ef9 l\u00e0 quan Kinh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ph\u1ea3i \u0111i, \u0111\u00e3 th\u00e2n \u0111\u1ebfn t\u1eadn n\u01a1i, bi\u1ebft r\u00f5 qu\u00e3ng \u0111\u00ea ng\u1eafn kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u1ea5p \u0111\u01b0\u1ee3c, sao kh\u00f4ng b\u00e1c \u0111i ngay tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, l\u1ea1i \u0111\u1ebfn khi v\u1ec1 Kinh, h\u1ecfi r\u00f5, m\u1edbi n\u00f3i ? N\u1ebfu m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u00fd ki\u1ebfn ri\u00eang, th\u00ec n\u00ean c\u00f3 t\u1eadp t\u1ea5u ri\u00eang, tr\u00ecnh b\u00e0y th\u1eb3ng, sao c\u0169ng h\u1ed9i h\u00e0m t\u00e2u l\u00ean m\u00e0 t\u00e1ch l\u00e0m hai thuy\u1ebft ? Th\u1ebf l\u00e0 mu\u1ed1n cho ta t\u1ef1 x\u00e9t \u0111o\u00e1n l\u1ea5y, th\u00ec sao c\u00f2n \u0111\u1ee7 l\u00e0m tai m\u1eaft cho ta n\u1eefa ? K\u1ebb l\u00e0m b\u1ec1 t\u00f4i kh\u00f4ng gi\u00fap \u0111\u01b0\u1ee3c cho vua \u0111\u1ee1 lo, th\u00ec c\u00f2n tr\u00e1ch qu\u00e1 l\u00e0m g\u00ec ! Tr\u1eabm c\u0169ng b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i h\u1ecfi c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i n\u1eefa. Nay x\u00e9t theo t\u00ecnh l\u00fd, th\u00ec ch\u1ed7 \u0111\u00ea ng\u1eafn ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ea7u v\u1edbi s\u1ee9c x\u00f3i m\u1ea1nh, l\u1ea5p ch\u1ed7 n\u00e0y, t\u1ea5t v\u1ee1 ch\u1ed7 kia. N\u1ebfu g\u01b0\u1ee3ng g\u1ea1o l\u1ea5p \u0111i, l\u1ee1 ra m\u1ed9t t\u00fd, tai h\u1ea1i kh\u00f4ng nh\u1ecf ! Sao b\u1eb1ng tu\u1ef3 theo t\u00ecnh th\u1ebf, \u0111\u1eafp c\u00e1i ti\u1ec3u b\u1ed1i \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng gi\u1eef n\u01b0\u1edbc to m\u00f9a h\u00e8, th\u00ec c\u00e1i \u1ea5y c\u00f2n t\u1ed1t h\u01a1n c\u00e1i kia. Hu\u1ed1ng chi l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a d\u00e2n v\u00f9ng \u0111\u00f3 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng. Vi\u1ec7c kh\u1ea9n c\u1ea5p \u1ea5y ph\u1ea3i n\u00ean l\u00e0m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee3i sau 1 n\u0103m, d\u1ea7n d\u1ea7n li\u1ec7u xem th\u1ebf n\u01b0\u1edbc, s\u1ebd t\u00ednh kh\u01a1i \u0111\u00e0o \u1edf n\u01a1i h\u1ea1 l\u01b0u, r\u1ed3i nh\u00e2n ch\u1ed7 \u0111\u1eafp tr\u01b0\u1edbc, ph\u1ee5 th\u00eam cho cao h\u01a1n v\u00e0 d\u00e0y l\u00ean, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi ch\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc to m\u00f9a thu v\u00e0 l\u00e0m cho d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf y\u00ean m\u00e3i m\u00e3i. \u0110\u00f3 c\u0169ng ch\u01b0a ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ea5t s\u00e1ch. Nay chu\u1ea9n cho x\u00e9t t\u1eeb B\u1eb1ng Ngang \u0111\u1ebfn Ba \u0110\u00f4ng, li\u1ec7u theo t\u00ecnh th\u1ebf s\u00f4ng c\u0169, thu\u00ea v\u00e1t d\u00e2n phu s\u1eeda \u0111\u1eafp ti\u1ec3u b\u1ed1i. C\u00f2n c\u00e1c \u0111o\u1ea1n kh\u00e1c v\u00e0 nh\u1eefng huy\u1ec7n thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, n\u01a1i n\u00e0o tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 ti\u1ec3u b\u1ed1i v\u00e0 n\u00ean \u0111\u1eafp th\u00eam, n\u1ebfu c\u00f4ng tr\u00ecnh kh\u00f4ng n\u1eb7ng n\u1ec1 phi\u1ec1n ph\u1ee9c l\u1eafm, th\u00ec sai s\u1edf t\u1ea1i v\u00e0 nh\u1eefng x\u00e3 d\u00e2n n\u00e0o m\u00e0 s\u1ee9c n\u01b0\u1edbc tr\u00e0n t\u1edbi, ra s\u1ee9c b\u1ed3i \u0111\u1eafp, \u0111\u1ec1u kh\u1edfi c\u00f4ng t\u1eeb m\u00f9a xu\u00e2n sang n\u0103m. R\u1ed3i chia l\u00e0m 3 ph\u1ea7n, l\u0169 ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9, Tr\u1ecbnh Quang Khanh v\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi tr\u00f4ng coi m\u1ed9t ph\u1ea7n cho c\u00f3 chuy\u00ean tr\u00e1ch ; h\u1eb9n \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng ba th\u00ec xong, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t m\u00f9a h\u1ea1\u201d.<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTin do th\u00e1m cho bi\u1ebft r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam s\u1eafp phong N\u1eb7c Ong Y\u00eam [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Ang_Em_(ho%C3%A0ng_t%E1%BB%AD)\">Ang Em<\/a>, N\u1eb7c Ong Y\u00eam \u533f\u8789\u4ffa] l\u00e0m Qu\u1ed1c v\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2n L\u1ea1p, l\u1eadp \u0111\u1ed3n t\u1ea1i B\u1eafc T\u1ea7m B\u00f4n \u0111\u1ec3 \u1edf, h\u00f2ng ng\u1ea5m ng\u1ea7m thu ph\u1ee5c l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p. L\u1ea1i nghe n\u00f3i h\u1ecd mu\u1ed1n \u0111\u01b0a v\u1ee3 Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng Ch\u0103n v\u1ec1 ph\u1ee7 H\u1ea3i T\u00e2y\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi Xi\u00eam t\u1eeb sau khi thua ch\u1ea1y, t\u1ef1 bi\u1ebft l\u00fd tr\u00e1i, th\u1ebf y\u1ebfu, t\u00e2m t\u00ecnh sinh ra ph\u00e1t s\u1ee3. Nh\u00e2n th\u1ea5y t\u00ean Y\u00eam v\u00e0 t\u00ean Giun hi\u1ec7n \u1edf n\u01b0\u1edbc h\u1ecd, t\u01b0\u1edfng l\u00e0 m\u00f3n h\u00e0ng c\u00f3 l\u1eddi, d\u00f9ng l\u1eddi \u0111\u01b0\u1eddng m\u1eadt \u0111\u1ec3 th\u1eed ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p, ng\u1ea7m d\u00f2 \u00fd h\u01b0\u1edbng, l\u00e0m k\u1ebf l\u1ee3i d\u1ee5ng k\u1ebd h\u1edf \u0111\u00f3 th\u00f4i. Nh\u01b0ng x\u00e9t ra t\u00ean Y\u00eam, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i ph\u1ea3n ngh\u1ecbch, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c quy\u1ec1n gi\u1ebft ch\u1ebft th\u00ec ai c\u00f2n theo n\u00f3 ? D\u1eabu ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam c\u00f3 mu\u1ed1n gi\u1ea3 danh g\u00e2y d\u1ef1ng cho n\u00f3, c\u0169ng c\u00f3 l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e2u ! \u0110\u00f3ng qu\u00e2n \u00edt th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 canh ph\u00f2ng, \u0111\u00f3ng qu\u00e2n nhi\u1ec1u th\u00ec ch\u1ec9 chu\u1ed1c l\u1ea5y t\u1ec7 h\u1ea1i v\u00e0o m\u00ecnh : \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 h\u1ea1 s\u00e1ch. Nh\u01b0ng v\u1ec1 ph\u1ea7n ta, ta n\u00ean ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n c\u1ee7ng c\u1ed1 b\u1edd c\u00f5i, \u0111\u1ed1c s\u1ee9c l\u1ea1i m\u1ecdi vi\u1ec7c bi\u00ean ph\u00f2ng, \u0111\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh c\u00f3 c\u00e1i t\u01b0 th\u1ebf kh\u00f4ng ai c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e2m ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c, th\u00ec k\u1ebb kia d\u1eabu d\u1edf tr\u00f2 tr\u1ed1ng g\u00ec, c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3.<\/p>\n<p>\u201cNay chu\u1ea9n cho b\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c : truy\u1ec1n h\u1ecdp c\u00e1c quan Phi\u00ean l\u1ea1i, m\u1edf b\u1ea3o \u0111\u1ea1i ngh\u0129a, d\u1ee5 cho bi\u1ebft r\u1eb1ng b\u1ecdn t\u00ean Y\u00eam ph\u1ea3n b\u1ed9i vua, l\u00eca b\u1ecf m\u1eb9, \u0111\u00e3 tuy\u1ec7t t\u00ecnh ngh\u0129a v\u1edbi vua Phi\u00ean, l\u1ea1i d\u1eabn d\u1ee5 gi\u1eb7c Xi\u00eam v\u00e0o gi\u1ebft h\u1ea1i d\u00e2n ch\u00fang, t\u01b0\u1edfng ng\u01b0\u1eddi Ch\u00e2n L\u1ea1p ai c\u0169ng mu\u1ed1n \u0103n th\u1ecbt, n\u1eb1m da m\u1edbi cam l\u00f2ng. \u0110\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng c\u00f4ng ph\u1eabn, kh\u00f4ng \u0111\u1ee3i ph\u1ea3i b\u00e1 c\u00e1o r\u1ed3i sau m\u1edbi r\u00f5. C\u00e1c quan Phi\u00ean \u0111\u00e3 ch\u1ecbu quan ch\u1ee9c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00f4i con c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, ai n\u1ea5y \u0111\u1ec1u n\u00ean h\u1ebft l\u00f2ng v\u1edbi ph\u1eadn s\u1ef1, b\u1ea3o h\u1ed9 qu\u1eadn ch\u00faa Ng\u1ecdc V\u00e2n, gi\u1eef v\u1eefng b\u1edd c\u00f5i, ho\u00e0 thu\u1eadn v\u1edbi nh\u00e2n d\u00e2n, \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, d\u00e0i h\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1edbc l\u1ed9c. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi Xi\u00eam qu\u1ea3 c\u00f3 vi\u1ec7c phong t\u01b0\u1edbc t\u00ean Y\u00eam, cho \u1edf ch\u1ed7 g\u1ea7n th\u00ec n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd ph\u00f2ng ng\u1ef1, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 th\u01b0 t\u1eeb \u0111i l\u1ea1i, th\u00ec l\u1ea5y ngay \u0111\u1ea1i ngh\u0129a m\u00e0 b\u00e1c b\u1ebb, nh\u1ea5t kh\u00e1i c\u1ef1 tuy\u1ec7t, kh\u00f4ng ch\u1ecbu. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 v\u1ee3 Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng \u1edf v\u1edbi gi\u1eb7c \u0111\u00e3 l\u00e2u, ch\u1eb3ng qua l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 th\u1ea5t ti\u1ebft, n\u00e0ng \u0111\u00e3 \u0111\u1eafc t\u1ed9i v\u1edbi Phi\u00ean v\u01b0\u01a1ng, th\u00ec c\u0169ng tuy\u1ec7t t\u00ecnh v\u1edbi qu\u1eadn ch\u00faa, quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd l\u1ea1i quay v\u1ec1. N\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f3 vi\u1ec7c \u0111\u00f3, c\u0169ng n\u00ean l\u1ea5y l\u00fd m\u00e0 c\u1ef1 tuy\u1ec7t \u0111\u1ec3 ph\u00e1 c\u00e1i t\u00e0 m\u01b0u \u1ea5y \u0111i, th\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng c\u00f2n d\u1edf kh\u00f4n d\u1edf kh\u00e9o v\u00e0o \u0111\u00e2u n\u1eefa !\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cM\u1eb7t sau th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, \u0111\u1ecba th\u1ebf th\u1ea5p v\u00e0 \u1ea9m \u01b0\u1edbt, g\u1eb7p n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t m\u00f9a thu tr\u00e0n l\u00ean th\u00ec tr\u1ea1i l\u00ednh v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh, n\u01b0\u1edbc s\u00e2u \u0111\u1ebfn 2, 3 th\u01b0\u1edbc ; h\u01a1n 400 m\u1eabu ru\u1ed9ng khai kh\u1ea9n tr\u1ed3ng tr\u1ecdt c\u0169ng ng\u1eadp s\u00e2u \u0111\u1ebfn 5, 6 th\u01b0\u1edbc. V\u1eady xin li\u1ec7u v\u00e1t th\u1ed5 binh, th\u1ed5 d\u00e2n, \u0111\u00e0o d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eafp \u0111\u00ea \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng b\u1ecb\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 h\u1eb1ng n\u0103m thu mua s\u1ea3n v\u1eadt \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn H\u00e0 Ti\u00ean. (Qu\u1ea3ng Nam : ng\u00e0 voi. Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i : ng\u00e0 voi. B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh : ng\u00e0 voi, g\u1ed7 mun, v\u00e1n g\u1ed7 t\u00e1u. B\u00ecnh Thu\u1eadn : ng\u00e0 voi, g\u1ed7 mun, c\u00e1c h\u1ea1ng v\u00e1n g\u1ed7 t\u00e1u, g\u1ed7 t\u1eed thu\u1eadn. Bi\u00ean H\u00f2a : v\u00e2y c\u00e1, bong b\u00f3ng c\u00e1, s\u1eebng h\u01b0\u01a1u, s\u1eebng nai, g\u00e2n h\u01b0\u01a1u, nhung h\u01b0\u01a1u, ng\u00e0 voi, s\u1eebng t\u00ea, da t\u00ea, \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1t 100000 c\u00e2n, c\u00e1c h\u1ea1ng v\u00e1n g\u1ed7 t\u00e1u, g\u1ed7 t\u1eed thu\u1eadn. Gia \u0110\u1ecbnh : da h\u01b0\u01a1u, s\u1eebng h\u01b0\u01a1u, nhung h\u01b0\u01a1u, h\u1ea1t sen, h\u1ea3i s\u00e2m, v\u00e2y c\u00e1, bong b\u00f3ng c\u00e1, ng\u00e0 voi, da t\u00ea, s\u1eebng t\u00ea, g\u00e2n h\u01b0\u01a1u, \u0111\u1eadu kh\u1ea5u, da ng\u1ef1a r\u1eebng, binh lang 10000 c\u00e2n [t\u1ee9c <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Cau\">tr\u00e1i cau<\/a> \u68b9\u6994 t\u00e2n lang], c\u00e1c h\u1ea1ng v\u00e1n g\u1ed7 t\u00e1u, g\u1ed7 t\u1eed thu\u1eadn. \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng : s\u1eebng h\u01b0\u01a1u, da h\u01b0\u01a1u, bong b\u00f3ng c\u00e1, v\u00e2y c\u00e1, nhung h\u01b0\u01a1u, t\u00f4m kh\u00f4 \u0111\u00e3 b\u00f3c v\u1ecf 3000 c\u00e2n, c\u00e1 thi\u1ebft l\u00ecnh kh\u00f4 3000 c\u00e2n [Thi\u1ebft l\u00ecnh l\u00e0 <a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/B%E1%BB%99_C%C3%A1_ch%C3%ACnh\">c\u00e1 ch\u00ecnh<\/a>. Nguy\u00ean v\u0103n Th\u1ef1c l\u1ee5c ghi 3 ch\u1eef \u4e7e\ud867\ude2d\u9b5a c\u00e0n l\u1ee5y ng\u01b0: kh\u00f4 c\u00e1 l\u1ee5y. C\u00e1 l\u1ee5y t\u1ee9c c\u00e1 ch\u00ecnh. Tuy nhi\u00ean, tra t\u1eeb <a href=\"https:\/\/en.wiktionary.org\/wiki\/%F0%A9%B8%AD%E9%AD%9A\">\ud867\ude2d\u9b5a L\u1ee5y Ng\u01b0<\/a> c\u0169ng cho ra k\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 c\u00e1 chu\u1ed1i hoa, c\u00e1 l\u00f3c.], binh lang 20000 c\u00e2n, c\u00e1c h\u1ea1ng v\u00e1n g\u1ed7 t\u00e1u, g\u1ed7 t\u1eed thu\u1eadn. V\u0129nh Long : s\u1eebng h\u01b0\u01a1u, nhung h\u01b0\u01a1u, bong b\u00f3ng c\u00e1, v\u00e2y c\u00e1, t\u00f4m kh\u00f4 \u0111\u00e3 b\u00f3c v\u1ecf 3000 c\u00e2n, c\u00e1 thi\u1ebft l\u00ecnh kh\u00f4 3000 c\u00e2n, binh lang 20000 c\u00e2n, c\u00e1c h\u1ea1ng v\u00e1n g\u1ed7 t\u00e1u, g\u1ed7 t\u1eed thu\u1eadn. An Giang : da h\u01b0\u01a1u, da nai, g\u00e2n h\u01b0\u01a1u, \u0111\u1eadu kh\u1ea5u, h\u1ed9t sa nh\u00e2n, bong b\u00f3ng c\u00e1, v\u00e2y c\u00e1, ng\u00e0 voi, s\u1eebng h\u01b0\u01a1u, da t\u00ea, s\u1eebng t\u00ea, nhung h\u01b0\u01a1u, h\u1ea1t sen 10000 c\u00e2n, t\u00f4m kh\u00f4 \u0111\u00e3 b\u00f3c v\u1ecf 3000 c\u00e2n, c\u00e1 thi\u1ebft l\u00ecnh kh\u00f4 5000 c\u00e2n, c\u00e1c h\u1ea1ng v\u00e1n g\u1ed7 t\u00e1u, g\u1ed7 t\u1eed thu\u1eadn. H\u00e0 Ti\u00ean : mai \u0111\u1ed3i m\u1ed3i, h\u1ea3i s\u00e2m, v\u00e2y c\u00e1, bong b\u00f3ng c\u00e1, y\u1ebfn s\u00e0o, t\u00f4m kh\u00f4 \u0111\u00e3 b\u00f3c v\u1ecf 10000 c\u00e2n, c\u00e1 thi\u1ebft l\u00ecnh kh\u00f4 10.000 c\u00e2n, h\u1ed3 ti\u00eau 10000 c\u00e2n, c\u00e1c h\u1ea1ng v\u00e1n g\u1ed7 t\u00e1u, g\u1ed7 t\u1eed thu\u1eadn. Ph\u00e0m g\u1ed7 tr\u1ea7m th\u1ecb v\u00e0 g\u1ed7 mun \u0111\u1ec1u h\u1ea1n d\u00e0i 3, 4 th\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3, 4 t\u1ea5c ; c\u00e1c h\u1ea1ng v\u00e1n g\u1ed7 t\u00e1u, g\u1ed7 t\u1eed thu\u1eadn \u0111\u1ec1u h\u1ea1n d\u00e0i 15 th\u01b0\u1edbc tr\u1edf l\u00ean, b\u1ec1 m\u1eb7t 5 t\u1ea5c tr\u1edf l\u00ean, d\u00e0y 8 ph\u00e2n \u0111\u1ebfn 1 t\u1ea5c 2 ph\u00e2n).<\/p>\n<p>Cho Th\u1eeba ch\u1ec9 N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t Th\u1ecb v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng, tr\u1eadt t\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m. Vua cho r\u1eb1ng th\u1ecb v\u1ec7, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, v\u00e2ng m\u1ec7nh sai ph\u00e1i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u1ec1 m\u1ec1 ch\u1eadm ch\u1ea1p, b\u00e8n sai c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o hi\u1ec7n s\u1ed1 th\u1ecb v\u1ec7 b\u00e0i b\u1ea1c v\u00e0 th\u1ecb v\u1ec7 b\u00e0i ng\u00e0, chia l\u00e0m 4 ban, m\u1ed7i ban \u0111\u1eb7t m\u1ed9t Th\u1ecb v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 coi qu\u1ea3n. Chu\u1ea9n cho c\u00e1c vi\u00ean l\u00e3nh th\u1ecb v\u1ec7, l\u1ef1a c\u1eed t\u00e2u xin sung b\u1ed5. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o trong ban, sai ph\u00e1i l\u1ec1 m\u1ec1 ch\u1eadm ch\u1ea1p v\u00e0 c\u00f3 x\u1ea3y ra t\u00ecnh t\u1ec7 g\u00ec kh\u00e1c, th\u00ec Th\u1ecb v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng li\u1ec1n b\u1ecb tr\u1eebng tr\u1ecb v\u00ec t\u1ed9i r\u0103n d\u1ea1y kh\u00f4ng nghi\u00eam, m\u00e0 c\u00e1c l\u00e3nh th\u1ecb v\u1ec7 c\u0169ng b\u1ecb ph\u00e2n bi\u1ec7t x\u00e9t x\u1eed.<\/p>\n<p>Sai ph\u00e2n ph\u00e1t b\u1ea3n v\u1ebd c\u00e1c hi\u1ec7u c\u1edd c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ngo\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng cho t\u1ea5n ph\u1eadn Thu\u1eadn An, t\u1ea5n ph\u1eadn \u0110\u00e0 N\u1eb5ng v\u00e0 c\u1eeda \u1ea3i H\u1ea3i V\u00e2n m\u1ed7i n\u01a1i c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ea3n. N\u1ebfu th\u1ea5y c\u00f3 t\u00e0u ngo\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed7 \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn th\u00ec \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu ngay hi\u1ec7u c\u1edd t\u00e0u \u1ea5y, so v\u1edbi c\u00e1ch th\u1ee9c trong b\u1ea3n v\u1ebd, s\u1ebd nh\u1eadn ra c\u1edd n\u01b0\u1edbc n\u00e0o, r\u1ed3i k\u1ec3 r\u00f5 trong b\u1ea3n t\u1ea5u phi\u1ebfn v\u00e0 ph\u1ee5 th\u00eam t\u1edd gi\u1ea5y v\u1ebd r\u00f5 d\u00e1ng hi\u1ec7u c\u1edd c\u1ee7a c\u00e1i t\u00e0u \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u1ea5y, \u0111\u01b0a b\u1ed9 x\u00e9t nghi\u1ec7m.<\/p>\n<p>T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 ki\u1ec3m so\u00e1t l\u1ea1i T\u00f4n ph\u1ea3, th\u1ea5y trong c\u00f3 T\u00f4n Th\u1ea5t Tuy\u1ec3n l\u00e0 \u0111\u1eddi th\u1ee9 6 v\u1ec1 ng\u00e0nh Hi\u1ebfn ngh\u1ecb Qu\u1ed1c oai c\u00f4ng Ph\u00f2ng, \u1edf ch\u1ed7 chua d\u01b0\u1edbi t\u00ean trong b\u1ea3n ph\u1ee5 ph\u1ea3 ghi r\u1eb1ng : \u201cKh\u00f4ng r\u00f5 con ch\u00e1u ra sao\u201d. Nh\u01b0ng trong b\u1ea3n ch\u00ednh ph\u1ea3 l\u1ea1i chua con Tuy\u1ec3n l\u00e0 \u0110\u1ea3ng, T\u1ed1, C\u1ea3i, 3 ng\u01b0\u1eddi. V\u1eady xin cho t\u01b0\u1edbc b\u1ecf t\u00ean \u1edf trong s\u1ed5 h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t ; c\u00f2n quy\u1ec3n ph\u1ee5 ph\u1ea3 th\u00ec hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng c\u00f9ng N\u1ed9i c\u00e1c \u0111\u1ed1t \u0111i\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean Tuy\u1ec3n tr\u1ed1n \u0111i, \u0111\u00e3 t\u01b0\u1edbc b\u1ecf \u1edf s\u1ed5 h\u1ecd r\u1ed3i, \u0111\u00e1ng l\u00fd ra c\u00e1c con c\u1ee7a Tuy\u1ec3n kh\u00f4ng n\u00ean c\u00f2n l\u01b0u t\u00ean \u1edf trong ph\u1ea3, nh\u01b0ng ngh\u0129 : t\u00ean Tuy\u1ec3n cam t\u00e2m t\u1ef1 l\u00e0m h\u1ecfng m\u00ecnh, t\u1ed9i ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u00ecnh t\u00ean Tuy\u1ec3n th\u00f4i ; c\u00f2n l\u0169 \u0110\u1ea3ng, T\u1ed1 v\u00e0 C\u1ea3i v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 t\u00ecnh g\u00ec kh\u00e1c kh\u00f4ng n\u1ee1 t\u01b0\u1edbc b\u1ecf t\u00ean \u0111i. V\u1eady chu\u1ea9n cho gi\u00e1ng l\u00e0m c\u00f4ng t\u00ednh Nguy\u1ec5n H\u1ef1u, theo T\u1eeb t\u1ebf Ph\u00f3 s\u1ee9 T\u00f4n Th\u1ea5t \u0110\u1eafc chia ph\u00e1i \u0111i coi gi\u1eef Nguy\u00ean mi\u1ebfu, \u0111\u1ec3 t\u1ecf l\u00f2ng trung h\u1eadu. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 T\u00f4n ph\u1ea3 l\u00e0 \u0111\u1ec3 t\u1ecf r\u00f5 d\u00f2ng d\u00f5i chi ph\u00e1i. Ph\u1ee5 ph\u1ea3 \u0111\u00e3 \u0111\u00e0nh kh\u00f4ng n\u00ean l\u01b0u l\u1ea1i, nh\u01b0ng v\u1ed9i \u0111\u1ed1t ngay \u0111i, e r\u1eb1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ecdn \u0111i tr\u1ed1n, b\u1ecb t\u01b0\u1edbc h\u1ecd c\u00f3 t\u00ean trong \u0111\u00f3, l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00f4ng k\u00ea c\u1ee9u g\u1ed1c g\u00e1c v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. V\u1eady quy\u1ec3n ph\u1ee5 ph\u1ea3 \u1ea5y c\u1ee9 giao cho T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 c\u1ea5t ri\u00eang, \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f9ng s\u1eeda l\u1ea1i v\u1edbi ch\u00ednh ph\u1ea3\u201d.<\/p>\n<p>T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 l\u1ea1i h\u1ed9i c\u00f9ng b\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTh\u1ee9 nh\u00e2n M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng ((1) M\u1ef9 \u0110\u01b0\u1eddng : con Ho\u00e0ng t\u1eed C\u1ea3nh (mi\u1ebfu hi\u1ec7u l\u00e0 Anh Du\u1ec7), b\u1ecb Minh M\u1ec7nh tru\u1ea5t xu\u1ed1ng l\u00e0m th\u1ee9 nh\u00e2n v\u00ec b\u1ecb bu\u1ed9c t\u1ed9i l\u00e0 lo\u1ea1n lu\u00e2n v\u1edbi m\u1eb9.1), t\u1ed9i \u00e1c r\u1ea5t n\u1eb7ng, con c\u00e1i h\u00e1 n\u00ean c\u00f2n \u0111\u1ec3 \u1edf T\u00f4n ph\u1ea3 ? Duy c\u00f3 L\u1ec7 Chung \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong \u0111\u1ec3 ch\u1ee7 vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang d\u00f2ng d\u00f5i Anh du\u1ec7, th\u00ec xin cho mi\u1ec5n ngh\u1ecb, c\u00f2n con trai l\u00e0 L\u1ec7 Ng\u00e2n v\u00e0 c\u00e1c con g\u00e1i l\u00e0 th\u1ecb V\u00e2n, th\u1ecb Dao \u0111\u1ec1u b\u1ecb tru\u1ea5t l\u00e0m th\u1ee9 nh\u00e2n, t\u01b0\u1edbc b\u1ecf t\u00ean trong s\u1ed5 h\u1ecd T\u00f4n th\u1ea5t\u201d. Vua y theo.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh v\u00e1t ph\u00e1i th\u1ee3 m\u00e1y \u0111\u00e1 \u1edf Kinh chia \u0111i c\u00e1c t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 v\u00e0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y ch\u1ec9 b\u1ea3o cho c\u00e1c bi\u1ec1n binh \u1edf trong h\u1ea1t h\u1ebft th\u1ea3y nh\u1eefng c\u00e1ch m\u00e0i gi\u0169a v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa c\u00f2 s\u00fang, l\u1eaby s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang v\u00e0 c\u00e1c ph\u1ee5 t\u00f9ng v\u1ec1 s\u00fang \u1ea5y m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 c\u1ea5p cho. V\u00e0 chu\u1ea9n cho c\u00e1c h\u1ea1t m\u1ed9 th\u00eam nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi bi\u1ebft ch\u00fat ngh\u1ec1 th\u1ee3 r\u00e8n m\u1ed7i h\u1ea1t 4, 5 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 h\u1ecdc t\u1eadp c\u00e1c ph\u00e9p m\u1edf, \u0111\u00f3ng v\u00e0 s\u1eeda ch\u1eefa [s\u00fang]. Khi h\u1ecdc th\u00e0nh ngh\u1ec1, li\u1ec1n sung l\u00e0m th\u1ee3 trong ng\u1ea1ch [nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc]. C\u00f2n th\u1ee3 ph\u00e1i \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc th\u00ec cho r\u00fat v\u1ec1. (\u1edf th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y : 2 v\u1ec7 Kinh binh, 1 v\u1ec7 Ph\u00fa Y\u00ean v\u00e0 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Gia \u0110\u1ecbnh, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, V\u0129nh Long, An Giang m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 c\u01a1, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Bi\u00ean H\u00f2a, m\u1ed7i t\u1ec9nh 300 l\u00ednh c\u01a1.<\/p>\n<p>\u1edf t\u1ec9nh Gia \u0110\u1ecbnh : 1 v\u1ec7 Kinh binh, 1 c\u01a1 Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>\u1edf t\u1ec9nh An Giang : 1 v\u1ec7 Kinh binh, 1 c\u01a1 V\u0129nh Long.<\/p>\n<p>\u1edf t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean : Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, An Giang m\u1ed7i t\u1ec9nh 1 c\u01a1 v\u00e0 tr\u00edch trong 1 v\u1ec7 Kinh binh \u0111\u00f3ng \u1edf An Giang tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea5y 200 ng\u01b0\u1eddi \u0111i th\u00fa \u1edf H\u00e0 Ti\u00ean, c\u00f2n c\u01a1 binh \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec1n v\u00e0o cho \u0111\u1ee7 s\u1ed1 \u1edf An Giang.<\/p>\n<p>\u1edf 3 t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 an, Thanh Hoa v\u00e0 Ninh B\u00ecnh : m\u1ed7i t\u1ec9nh \u0111\u1ec1u n\u1eeda v\u1ec7 Kinh binh.<\/p>\n<p>\u1edf t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i : 1 v\u1ec7 Kinh binh, 1 v\u1ec7 Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>\u1edf t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh : n\u1eeda v\u1ec7 Kinh binh, 1 v\u1ec7 Thanh Hoa.<\/p>\n<p>\u1edf t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y : n\u1eeda v\u1ec7 Kinh binh, 1 v\u1ec7 H\u00e0 T\u0129nh.<\/p>\n<p>\u1edf Nam \u0110\u1ecbnh : n\u1eeda v\u1ec7 Kinh binh, n\u1eeda v\u1ec7 Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>\u1edf t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng : n\u1eeda v\u1ec7 Kinh binh, n\u1eeda v\u1ec7 Ngh\u1ec7 An.<\/p>\n<p>\u1edf t\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean : n\u1eeda v\u1ec7 Kinh binh.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng l\u00ednh \u0111i th\u00fa \u1edf Thanh, Ngh\u1ec7 v\u00e0 B\u1eafc K\u1ef3 \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i t\u1eeb th\u00e1ng gi\u00eang sang n\u0103m, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n thay phi\u00ean. Nh\u1eefng l\u00ednh \u0111i th\u00fa \u1edf Nam K\u1ef3, trong \u0111\u00f3 3 c\u01a1 Gia \u0110\u1ecbnh, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y th\u00ec nh\u1eb1m ng\u00e0y r\u1eb1m th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ed3n th\u00fa, 6 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n thay phi\u00ean. K\u1ef3 thay phi\u00ean \u0111\u00f3, tr\u00edch ph\u00e1i \u0111i n\u1eeda c\u01a1, gi\u1eefa l\u1ea1i n\u1eeda c\u01a1 ph\u00e1i tr\u01b0\u1edbc. 1 c\u01a1 An Giang, chi\u1ebfu \u1edf t\u1ec9nh chia ban, h\u1ea1n 1 th\u00e1ng l\u1ea1i phi\u00ean. 300 c\u01a1 binh ph\u00e1i \u0111i Bi\u00ean H\u00f2a c\u0169ng nh\u1eb1m cu\u1ed1i th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn n\u01a1i \u0111\u1ed3n th\u00fa, 6 th\u00e1ng m\u1ed9t l\u1ea7n thay phi\u00ean. C\u00f2n bi\u1ec1n binh Kinh ph\u00e1i v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Thu\u1eadn Kh\u00e1nh \u0111\u1ec1u nh\u1eb1m sau ng\u00e0y khai \u1ea5n sang n\u0103m th\u00ec ph\u00e1i \u0111i, m\u1ed7i n\u0103m 1 l\u1ea7n thay phi\u00ean.<\/p>\n<p>Ph\u00e0m nh\u1eefng l\u00ednh th\u00fa tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat v\u1ec1, n\u1ebfu qu\u00ea qu\u00e1n t\u1eeb B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh tr\u1edf v\u00e0o Nam th\u00ec \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9, qu\u00ea qu\u00e1n t\u1eeb Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Gia \u0110\u1ecbnh, th\u00ec cho \u0111i gh\u00e9p v\u00e0o thuy\u1ec1n c\u00f4ng ch\u1edf c\u00e1c v\u1eadt h\u1ea1ng v\u1ec1 Kinh. Khi v\u1ec1 qu\u00ea ngh\u1ec9 ng\u01a1i 1 th\u00e1ng, h\u1ebft h\u1ea1n l\u1ea1i t\u1edbi \u0111\u1ed9i ng\u0169, v\u1eabn theo nh\u01b0 l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc).<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh V\u0129nh Long l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n D\u1ee5 v\u00ec kh\u00f4ng gi\u1eef khu\u00ea ph\u00f2ng \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00eam t\u00fac ((1) H\u00e1n v\u0103n l\u00e0 \u201cduy b\u1ea1c b\u1ea5t tu\u201d. Th\u1ef1c l\u1ee5c in l\u1ea7m ch\u1eef \u201cb\u1ea1c\u201d ra ch\u1eef \u201cb\u1ea1\u201d.1), b\u1ecb t\u1ed9i, ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u00e1t \u0111i th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, hi\u1ec7u l\u1ef1c. Cho v\u1ec7 u\u00fd Trung v\u1ec7 dinh Th\u1ea7n c\u01a1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u00e2n thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>Cho Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t thu\u1ed9c T\u1ea3 d\u1ef1c dinh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Ph\u01b0\u1edbc l\u00e0m ph\u00f3 l\u00e3nh binh th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>Sai Th\u00f4ng ch\u00ednh s\u1ee9 ty v\u00e0 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m m\u1ed7i n\u01a1i l\u1ef1a l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c quy\u1ec1n \u0111\u1ec3 sung b\u1ed5 l\u00e0m N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7 T\u01b0 v\u1ee5.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i huy\u1ec7n Trung S\u01a1n, ph\u1ee7 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u, t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An, l\u00e0m huy\u1ec7n Qu\u1ebf Phong. Ph\u1ee7 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u th\u1ed1ng tr\u1ecb 2 huy\u1ec7n (Thu\u00fd V\u00e2n, Qu\u1ebf Phong) t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a c\u00f3 h\u1ed9 t\u1ecbch. Ra l\u1ec7nh cho t\u1ec9nh th\u1ea7n c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o s\u1ed1 \u0111inh, l\u00e0m th\u00e0nh s\u1ed5, d\u00e2ng n\u1ed9p. Khi xong, chu\u1ea9n cho huy\u1ec7n Thu\u00fd V\u00e2n thu\u1ed9c ph\u1ee7 nha Ki\u00eam l\u00fd, \u0111\u1eb7t ri\u00eang tri huy\u1ec7n Qu\u1ebf Phong \u0111\u1ec3 chia m\u00e0 cai tr\u1ecb.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTi\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c thu\u1ebf m\u00f9a h\u1ea1 n\u0103m nay v\u00e0 thu\u1ebf ch\u01b0a n\u1ed9p h\u1ebft v\u1ec1 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 cho \u0111\u1ed1c th\u00fac, nh\u01b0ng v\u1eabn c\u00f2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u. V\u1eady xin cho t\u1ea1m ho\u00e3n c\u00e1c vi\u1ec7c t\u1ea1p t\u1ee5ng, \u0111\u1ee3i n\u1ed9p thu\u1ebf xong, r\u1ed3i sau s\u1ebd x\u00e9t x\u1eed\u201d. Vua b\u1ea3o b\u1ed9 H\u1ed9 r\u1eb1ng : \u201c\u1edf ch\u1ed1n th\u00f4n qu\u00ea, t\u00ecnh tr\u1ea1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u1ed1i. N\u1ebfu d\u00e2n x\u00e3 n\u00e0o c\u00f2n \u0111\u1ecdng thi\u1ebfu nhi\u1ec1u, m\u00e0 b\u1ecdn gian x\u1ea3o g\u00e2y ra ki\u1ec7n c\u00e1o \u0111\u1ec3 h\u00f2ng tr\u00ec ho\u00e3n [vi\u1ec7c n\u1ed9p thu\u1ebf], th\u00ec c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng n\u00ean nh\u1eadn \u0111\u01a1n x\u00e9t x\u1eed, nh\u01b0ng n\u1ebfu \u0111\u00edch x\u00e1c c\u00f3 th\u1ef1c t\u00ecnh thi\u1ec7t h\u1ea1i oan u\u1ed5ng, th\u00ec h\u00e1 n\u00ean m\u1ed9t m\u1ef1c kh\u00f4ng th\u00e2n oan x\u1eed ki\u1ec7n hay sao ? C\u00f2n c\u00e1c vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, th\u00ec \u0111\u01b0\u01a1ng k\u1ef3 thu thu\u1ebf n\u00e0y t\u1ea1m ho\u00e3n c\u0169ng kh\u00f4ng sao. T\u1ec9nh th\u1ea7n l\u00e0 quan to m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, t\u1ef1 n\u00ean ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m cho \u1ed5n tho\u1ea3, h\u00e0 t\u1ea5t t\u00e2u xin l\u00e0m g\u00ec. T\u1edd d\u1ee5 n\u00e0y n\u00ean sao l\u1ee5c ph\u00e1t cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc, \u0111\u1ec3 m\u1ed9t lo\u1ea1t tu\u00e2n h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ecdn th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Thanh Hoa l\u00e9n n\u1ed5i l\u00ean \u1edf ch\u00e2u Quan H\u00f3a. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, Qu\u00e1ch T\u1ea5t T\u1ea1i l\u00e9n nu\u00f4i con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea l\u00e0 L\u00ea Duy Hi\u1ec3n, suy t\u00f4n l\u00e0m minh ch\u1ee7 (Duy Hi\u1ec3n l\u00e0 con L\u00ea Duy Tr\u1ea1ch. T\u1eeb khi ngh\u1ecbch ph\u1ea1m L\u00ea Duy L\u01b0\u01a1ng b\u1ecb gi\u1ebft, Hi\u1ec3n nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc Ninh l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0110\u1ed3ng Nguy\u1ec7t d\u1eabn \u0111\u01b0a, v\u00e0o S\u01a1n \u00c2m, x\u01b0ng l\u00e0 \u0110\u1ea1i L\u00ea ho\u00e0ng th\u00e2n Hi\u1ec3n c\u00f4ng, \u0110\u1ed3ng Nguy\u1ec7t x\u01b0ng l\u00e0 ngu\u1ef5 Qu\u1ed1c s\u01b0), chi\u00eau t\u1eadp c\u00e1c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, \u0111\u00fac ngu\u1ef5 \u1ea5n, \u0111\u1eb7t ngu\u1ef5 quan (T\u1ea5t C\u00f4ng, ngu\u1ef5 x\u01b0ng Ti\u1ec1n qu\u00e2n th\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng ; T\u1ea5t T\u1ea1i, ngu\u1ef5 x\u01b0ng H\u1eadu qu\u00e2n th\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng), m\u1eadt d\u1ee5 c\u00e1c th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c \u1edf Quan H\u00f3a, C\u1ea9m Th\u1ee7y, Lang Ch\u00e1nh thu\u1ed9c Thanh Hoa, \u1ea5n \u0111\u1ecbnh nh\u1eadt k\u1ef3 kh\u1edfi ngu\u1ef5. Ch\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c tin quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u1ebfn kinh l\u00fd, h\u1ecd s\u1ee3, ch\u01b0a d\u00e1m nh\u00fac nh\u00edch, b\u00e8n sai \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 b\u1ecdn Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh (ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 Trung Ho\u00e0ng, thu\u1ed9c L\u1ea1c Th\u1ed5, ngu\u1ef5 x\u01b0ng T\u1ea3 qu\u00e2n th\u1ed1ng t\u01b0\u1edbng) v\u00e0 \u0110inh Kim B\u1ea3ng (ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 \u0110\u1ea1i H\u1eefu thu\u1ed9c Ph\u1ee5ng Ho\u00e1, ngu\u1ef5 x\u01b0ng Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0. Nh\u1eefng t\u1edd h\u1ecbch v\u00e0 v\u0103n th\u01b0 ngu\u1ef5 \u0111\u1ec1u ra t\u1eeb tay Kim B\u1ea3ng) \u0111\u1ebfn xui b\u1ecdn Ph\u1ea1m C\u00f4ng Nho, ng\u01b0\u1eddi \u00e1i Ch\u1eed, H\u00e0 C\u00f4ng Kim, ng\u01b0\u1eddi C\u1ed5 L\u0169ng, Ph\u1ea1m B\u00e1 Nho, ng\u01b0\u1eddi H\u1ed3i Xu\u00e2n (\u00e1i Ch\u1eed v\u00e0 H\u1ed3i Xu\u00e2n \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u00ean \u0111\u1ed9ng thu\u1ed9c ch\u00e2u Quan Ho\u00e1 ; C\u1ed5 L\u0169ng, t\u00ean s\u00e1ch, thu\u1ed9c huy\u1ec7n C\u1ea9m Th\u1ee7y. Quan Ho\u00e1 \u1edf b\u00ean h\u1eefu s\u00f4ng M\u00e3, C\u1ea9m Th\u1ee7y \u1edf b\u00ean t\u1ea3 s\u00f4ng M\u00e3, \u0111\u1ec1u gi\u00e1p gi\u1edbi \u0111\u1ea5t huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5, Ph\u1ea1m C\u00f4ng Nho l\u00e0 ch\u00e1u g\u1ecdi t\u00ean t\u1ed9i ph\u1ea1m b\u1ecb x\u1eed t\u1eed L\u00ea Phi Ba((1) L\u00ea Phi Ba : th\u1ed5 ty Thanh Hoa, b\u1ecb kh\u00e9p v\u00e0o t\u1ed9i th\u00f4ng ph\u1ec9.1) b\u1eb1ng c\u1eadu, ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 Quan th\u00e0nh qu\u00e2n ch\u00ednh th\u1ed1ng ; H\u00e0 C\u00f4ng Kim ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 Thi\u00ean s\u00e1ch qu\u00e2n \u0111\u00f4 chi\u00eau th\u1ea3o s\u1ee9 ; Ph\u1ea1m B\u00e1 Nho ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c) \u0111em h\u01a1n 500 \u0111\u1ed3ng lo\u00e3, \u0111\u00e1nh tr\u1ed1ng, b\u1eafn s\u00fang, th\u1eb3ng t\u1edbi \u0111\u1ed9ng H\u1ed3i Xu\u00e2n (t\u1ee9c ch\u00e2u l\u1ef5 m\u1edbi c\u1ee7a ch\u00e2u Quan H\u00f3a), gi\u1ebft Tri ch\u00e2u l\u00e0 T\u00f4 Danh C\u1eadn n\u00e9m x\u00e1c xu\u1ed1ng s\u00f4ng (C\u1eadn m\u1edbi t\u1edbi l\u1ef5 s\u1edf. L\u00ednh l\u1ec7 l\u00e0 d\u00e2n \u1edf \u0111\u1ed9ng, t\u1ea3n \u0111i g\u1ea7n h\u1ebft. C\u1eadn ch\u01b0a k\u1ecbp v\u1ec1 t\u1ec9nh th\u00ec gi\u1eb7c \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn, C\u1eadn c\u00f9ng v\u1edbi 4 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1ea1i).<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u0111\u1ed1c Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, ph\u00e1i u\u1ef7 L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 \u0111em theo Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n C\u1eedu Ng\u1ecd, Ph\u1ea1m V\u0103n Huy v\u00e0 h\u01a1n 400 bi\u1ec1n binh \u0111i g\u1ea5p, \u0111\u1ed1c su\u1ea5t b\u1ed9 bi\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea V\u0103n Ch\u1ea5n v\u00e0 \u0110\u1ed7 V\u0103n T\u00ecnh, tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i sai Tri ph\u1ee7 Qu\u1ea3ng Ho\u00e1 l\u00e0 Mai Kh\u1eafc M\u1eabn theo \u0111i gi\u00fap vi\u1ec7c. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua li\u1ec1n b\u1ed5 T\u1ea1 Quang C\u1ef1 l\u00e0m Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n Ninh B\u00ecnh v\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean l\u00e0m Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n Ninh B\u00ecnh, sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em \u0111\u1ebfn cho 1 \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u201ckinh l\u01b0\u1ee3c bi\u00ean v\u1ee5\u201d v\u00e0 1 \u1ea5n quan ph\u00f2ng \u201ctham t\u00e1n qu\u00e2n v\u1ee5\u201d.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c binh qu\u00fd \u1edf th\u1ea7n t\u1ed1c. N\u1ebfu khi s\u1ef1 bi\u1ebfn ch\u01b0a ph\u00e1t, c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ed7 v\u1ec1. Nay ch\u00fang \u0111\u00e3 g\u00e2y ra s\u1ef1 vi\u1ec7c r\u1ed3i th\u00ec n\u00ean nh\u00e2n kh\u00ed m\u1ea1nh c\u1ee7a qu\u00e2n ta m\u1edbi \u0111\u1ebfn, l\u00e2p t\u1ee9c chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn S\u01a1n \u00c2m, l\u1eadt \u0111\u1ed5 s\u00e0o huy\u1ec7t, b\u1eaft ch\u00e9m t\u00ean \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c l\u00e0 L\u00ea Duy Hi\u1ec3n, c\u00e1c t\u00ean ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i v\u00e0 t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng, \u0111\u1ec3 y\u00ean m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i d\u1ee5 Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n r\u1eb1ng : \u201cCh\u00fang ch\u1eb3ng qua l\u00e0 l\u0169 ti\u1ec3u y\u00eau h\u00f4i tanh, quy\u1ebft kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c, nh\u01b0ng t\u1ee5 t\u1eadp qu\u1ea7n ch\u00fang nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn 500 t\u00ean, th\u00ec s\u1ef1 ng\u1ea5m ng\u1ea7m m\u01b0u toan l\u00e0m b\u1eady c\u1ed1 nhi\u00ean kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 chuy\u1ec7n m\u1ed9t s\u1edbm m\u1ed9t t\u1ed1i \u0111\u00e2u. Nay vi\u1ec7c Ninh B\u00ecnh \u0111\u00e3 u\u1ef7 cho b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1, \u0111\u1ed5ng l\u0129nh \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u1eafc qu\u00e2n gi\u1eb7c tr\u1ed1n \u1edf t\u1ec9nh n\u00e0y, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u c\u0169ng s\u1ebd b\u1ecb b\u1eaft. C\u00f2n b\u1ecdn qu\u1ea5y r\u1ed1i \u1edf ch\u00e2u Quan Ho\u00e1, l\u00e0 \u1edf h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean \u0111\u1ed1c s\u1ee9c l\u00e3nh binh v\u00e0 b\u1ed9 bi\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc g\u00f3p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u1ed1t s\u1edbm xong vi\u1ec7c. Tri ch\u00e2u T\u00f4 Danh C\u1eadn m\u1edbi \u0111\u1ebfn nh\u1eadm ch\u1ee9c, ch\u01b0a k\u1ecbp ph\u00f2ng ng\u1eeba, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i b\u1ecb gi\u1eb7c l\u00e0m h\u1ea1i, t\u00ecnh c\u0169ng \u0111\u00e1ng th\u01b0\u01a1ng, v\u1eady chu\u1ea9n cho c\u1ea5p ti\u1ec1n t\u1eed tu\u1ea5t g\u1ea5p \u0111\u00f4i l\u00e0 50 quan ti\u1ec1n\u201d.<\/p>\n<p>Con c\u1ee7a C\u1eadn l\u00e0 T\u00f4 Danh \u01af\u1edbc, c\u1eed nh\u00e2n, h\u1eadu b\u1ed5 S\u01a1n T\u00e2y, xin \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n, tr\u1ed5 s\u1ee9c \u0111\u1ec3 b\u00e1o th\u00f9 cho cha. Vua khen l\u00e0 bi\u1ebft c\u0103m ph\u1eabn theo \u0111\u1ea1i ngh\u0129a, chu\u1ea9n y cho \u0111i. (Sau khi y\u00ean vi\u1ec7c, \u01af\u1edbc t\u00ecm th\u1ea5y h\u00e0i c\u1ed1t c\u1ee7a cha, \u0111em v\u1ec1 ch\u00f4n c\u1ea5t. C\u00f3 Ch\u1ec9 cho d\u00f9ng \u01af\u1edbc nh\u01b0 Tri huy\u1ec7n nh\u01b0ng v\u00ec \u1ed1m ch\u1ebft, \u01af\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c truy th\u1ee5 Tri huy\u1ec7n).<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n th\u00e2n \u0111em binh thuy\u1ec1n, theo s\u00f4ng M\u00e3 ti\u1ebfn l\u00ean, \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n vi\u1ec7c qu\u00e2n v\u00e0 d\u00e2ng s\u1edb n\u00f3i : \u201cS\u1ed1 binh l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u1ed3n th\u00fa \u1edf t\u1ec9nh th\u00e0nh ch\u1ec9 c\u00f2n c\u00f3 300 ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n d\u1ee5 Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh m\u1ed7i t\u1ec9nh ph\u00e1i 1 Qu\u1ea3n v\u1ec7 v\u00e0 500 bi\u1ec1n binh \u0111i g\u1ea5p, nghe theo m\u1ec7nh l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n.<\/p>\n<p>T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh, ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin c\u00f3 gi\u1eb7c th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Thanh Hoa, b\u00e8n l\u1ef1a ph\u00e1i L\u00e3nh binh Ninh B\u00ecnh l\u00e0 Tr\u1ea7n H\u1eefu L\u1ec5 \u0111em b\u1ecdn Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd T\u1ea3 v\u1ec7 dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Vinh v\u00e0 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ninh B\u00ecnh l\u00e0 L\u01b0\u01a1ng Bi, c\u00f9ng 800 bi\u1ec1n binh, \u0111i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn Th\u1ea1ch Bi (thu\u1ed9c huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5, ti\u1ebfp gi\u00e1p \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u C\u1ed5 L\u0169ng \u1edf Thanh Hoa), chia gi\u1eef con \u0111\u01b0\u1eddng xung y\u1ebfu, d\u00e2ng s\u1edb l\u00ean vua v\u00e0 n\u00f3i : \u201cTh\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c, \u0111\u00e3 sai g\u1ecdi r\u1ed3i, nh\u01b0ng ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u1ebfn ; n\u1ebfu v\u1ed9i \u0111em \u0111\u1ea1i binh ti\u1ebfn l\u00ean th\u00ec h\u1ecd kh\u00f4ng kh\u1ecfi kinh ng\u1ea1c, ho\u1eb7c \u0111\u1ebfn tr\u1ed1n tr\u00e1nh, v\u1eady thi\u1ebft tha xin cho l\u01b0u l\u1ea1i 1, 2 h\u00f4m, th\u00fac h\u1ecd \u0111\u1ebfn c\u1ea3, r\u1ed3i s\u1ebd ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf ph\u1ee7 h\u1ea1t Thi\u00ean Quan, \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh th\u1ebf c\u1ee9u \u1ee9ng cho Thanh Hoa v\u00e0 tr\u00f9 t\u00ednh c\u01a1 nghi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u00e1i \u0111\u1ea3ng g\u00e2y s\u1ef1 \u1edf Thanh Hoa, ch\u1eb3ng qua b\u1ecb b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng d\u1ee5 d\u1ed7, xui gi\u1ee5c. N\u1ebfu T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc b\u1ecb t\u1ed9i ch\u1ebft th\u00ec nh\u01b0 r\u1eafn kh\u00f4ng \u0111\u1ea7u, nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh ch\u00fang s\u1ebd ph\u1ea3i ch\u1ee5m l\u1ea1i ch\u1ecbu gi\u1ebft. Hu\u1ed1ng chi hi\u1ec7n nay \u1edf Thanh Hoa \u0111\u00e3 c\u00f3 Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n th\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ch\u1eafc \u0111\u1ea1i binh n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh ng\u00e0y d\u1eb9p y\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i, n\u00ean l\u1ea5y vi\u1ec7c n\u00e3 b\u1eaft b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u00ednh, ph\u1ea3i n\u00ean ti\u1ebfn binh mau ch\u00f3ng th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m h\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c S\u01a1n \u00c2m, s\u1edbm l\u00e0m th\u00e0nh c\u00f4ng. V\u1ec1 vi\u1ec7c xin h\u00e3y l\u01b0u l\u1ea1i v\u00e0i ng\u00e0y \u0111\u1ec3 th\u00fac gi\u1ee5c b\u1ecdn th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c cho \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 r\u1ed3i sau s\u1ebd ti\u1ebfn, \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 t\u00ednh qu\u00e1 \u0111\u00f3 th\u00f4i. Hi\u1ec7n nay thanh th\u1ebf l\u1eebng l\u1eaby, b\u1ecdn ch\u00fang h\u00e1 kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ea1i binh t\u1edbi c\u00f5i, ch\u00ednh l\u00e0 th\u1eddi c\u01a1 nh\u01b0 s\u1ea5m \u0111\u1ed9ng kh\u00f4ng k\u1ecbp b\u1ecbt tai ? N\u1ebfu ch\u00fang m\u1ed9t l\u00f2ng quy thu\u1eadn, \u0111\u1ebfn trong qu\u00e2n v\u00e2ng theo \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c n\u00ean t\u1edbi g\u1ea7n m\u00e0 v\u1ed7 v\u1ec1, \u0111\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng ch\u00fang. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 k\u1ebb n\u00e0o hai l\u00f2ng, kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111\u1ebfn, n\u00f3 c\u0169ng quy\u1ebft kh\u00f4ng r\u1ed7i m\u00e0 lo t\u00ednh g\u00ec \u0111\u00e2u. V\u1eady h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i loanh quanh ch\u1eadm tr\u1ec5, \u0111\u1ec3 ph\u00ed ng\u00e0y gi\u1edd ! Duy \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 hi\u1ec3m tr\u1edf, khe n\u00fai g\u1eadp gh\u1ec1nh, b\u1ea5y nay th\u1ed5 ph\u1ec9 v\u1eabn quen gi\u1eef ch\u1ed7 hi\u1ec3m, \u0111\u1eb7t qu\u00e2n ph\u1ee5c, l\u00e0m k\u1ebf l\u00e9n l\u00fat nh\u01b0 chu\u1ed9t r\u00ecnh, ch\u00f3 \u0111\u1edbp. Qu\u00e2n ta \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u, ph\u1ea3i n\u00ean \u0111\u1ec3 \u00fd nghi\u00eam ph\u00f2ng h\u01a1n n\u1eefa, tr\u01b0\u1edbc sau tr\u00f4ng nom l\u1eabn nhau \u0111\u1ec3 ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1edf tr\u00f2 x\u1ea3o quy\u1ec7t ra n\u1eefa, th\u00ec m\u00e1nh kh\u00f3e con l\u1eeba s\u1ebd h\u1ebft, ch\u00fang t\u1ea5t ph\u1ea3i b\u1ecb tr\u1eeb di\u1ec7t. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean m\u01b0u t\u00ednh cho kh\u00e9o !\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y c\u00f3 ph\u00e1i Ph\u00f3 l\u00e3nh binh S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Vi\u1ec7n \u0111em 400 binh \u0111i x\u00e3 Kim B\u00f4i v\u00e0 Qu\u1ea3n c\u01a1 c\u01a1 Trung h\u00f9ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ngh\u0129a \u0111em 300 binh theo H\u01b0ng Ho\u00e1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n. M\u00e0 H\u01b0ng Ho\u00e1 c\u0169ng \u0111\u00e3 ph\u00e1i ri\u00eang qu\u00e2n l\u00ednh \u0111i ng\u0103n gi\u1eef \u1edf \u0110\u00e0 B\u1eafc. Nay ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c tin Thanh Hoa b\u00e1o r\u1eb1ng th\u1ed5 ph\u1ec9 \u0111\u01b0\u01a1ng g\u00e2y s\u1ef1. Nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n \u1edf Ninh B\u00ecnh \u1eaft th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng v\u1edbi th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Thanh Hoa. M\u00e0 2 t\u1ec9nh S\u01a1n, H\u01b0ng \u0111\u1ec1u gi\u00e1p Ninh B\u00ecnh ; H\u01b0ng Ho\u00e1 l\u1ea1i c\u00f3 ch\u1ed7 gi\u00e1p Thanh Hoa. Trong \u0111\u00f3 S\u00f9ng Phong l\u00e0 ch\u1ed7 r\u1ea5t hi\u1ec3m y\u1ebfu, v\u00e0 \u0111\u1ecba th\u1ebf ti\u1ebfp gi\u00e1p v\u1edbi hai x\u00e3 Th\u1ea1ch Bi, Trung Ho\u00e0ng thu\u1ed9c Ninh B\u00ecnh. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i th\u00eam ngay Qu\u1ea3n c\u01a1 Trung c\u01a1 S\u01a1n T\u00e2y l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n H\u1ec1 \u0111em h\u01a1n 200 l\u00ednh, \u0111i g\u1ea5p \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3n Qu\u1ef3nh L\u00e2m, ti\u1ebfp gi\u00e1p ch\u1ed7 S\u00f9ng Phong, ch\u1ecdn n\u01a1i \u0111\u00f3ng gi\u1eef. L\u1ea1i s\u1ee9c cho 2 huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u01b0\u01a1ng, B\u1ea5t B\u1ea1t v\u00e1t nhi\u1ec1u th\u1ed5 m\u1ee5c v\u00e0 th\u1ed5 d\u00f5ng theo \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c. V\u00e0 phi t\u01b0 cho H\u01b0ng Ho\u00e1 nghi\u00eam s\u1ee9c Mai Ch\u00e2u, M\u1ed9c Ch\u00e2u ph\u1ea3i nghi\u00eam c\u1ea9n ph\u00f2ng b\u1ecb h\u01a1n n\u1eefa\u201d. Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>Vua l\u1ea1i sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n : \u201cL\u0169 gi\u1eb7c \u1edf h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i ch\u1eb3ng qua l\u00e0 qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i quan qu\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng nhi\u1ec1u. Nay ng\u01b0\u01a1i l\u1ea1i th\u00e2n \u0111i \u0111\u1ed1c su\u1ea5t. Trong khi \u0111i, g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ch\u01b0a th\u1ea5y t\u00e2u b\u00e1o s\u1ef1 tr\u1ea1ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ho\u1eb7c gi\u1ea3 L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 kh\u00f4ng thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i, n\u00ean m\u1edbi loanh quanh ch\u1eadm tr\u1ec5 ch\u0103ng ? V\u1ea3, Quan Ho\u00e1 d\u1eabu hi\u1ec3m, c\u0169ng \u1edf trong h\u1ea1t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc xa l\u1ea1. N\u0103m tr\u01b0\u1edbc, quan qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf nh\u1eefng n\u01a1i C\u1ea9m Th\u1ee7y, Th\u1ea1ch Th\u00e0nh, \u0111\u00e3 t\u1eebng \u0111\u1eb7t ch\u00e2n qua \u0111\u1ea5y. Nh\u1eefng l\u00ednh th\u1ed5 d\u00f5ng \u1edf g\u1ea7n \u0111\u00f3 theo \u0111i \u0111\u00e1nh gi\u1eb7c, ch\u1eafc kh\u00f4ng thi\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i, sao kh\u00f4ng sai \u0111i \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1eddng ? \u0110\u00e3 \u0111\u00e0nh c\u00e1i ph\u00e9p h\u00e0nh qu\u00e2n d\u1eabu ph\u1ea3i th\u1eadn tr\u1ecdng, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean m\u01b0\u1ee3n c\u1edb l\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 hi\u1ec3m tr\u1edf xa x\u00f4i, r\u1ed3i tr\u00f9ng tr\u00ecnh kh\u00f4ng ti\u1ebfn, \u0111\u1ec3 l\u1ee1 c\u01a1 m\u01b0u qu\u00e2n s\u1ef1. Nay n\u00ean nh\u00e2n th\u1ebf s\u1eafc b\u00e9n, ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. N\u1ebfu l\u00ednh Ngh\u1ec7 An v\u00e0 H\u00e0 T\u0129nh ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, m\u00e0 t\u00ecnh th\u1ebf c\u00f2n ph\u1ea3i th\u00eam qu\u00e2n, th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng ng\u1ea1i g\u00ec. H\u00e3y truy\u1ec1n h\u1ecbch cho nh\u1eefng ch\u1ed7 g\u1ea7n \u0111i\u1ec1u l\u1ea5y 300 hay 500 qu\u00e2n \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ec3 d\u00f9ng cho \u0111\u1eafc l\u1ef1c. C\u00f2n vi\u1ec7c g\u1ecdi l\u1ea5y th\u1ed5 d\u00f5ng l\u00e0m h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o c\u0169ng n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn, ph\u1ea3i l\u1ef1a ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng tin c\u1eady, d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c, \u0111\u1eebng \u0111\u1ec3 b\u1ecb ch\u00fang l\u1eeba g\u1ea1t. Ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi g\u1eafm tr\u00e1ch nhi\u1ec7m v\u1ec1 qu\u00e2n l\u1eef, c\u1ed1t n\u00ean \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n cho \u0111\u00fang kh\u1edbp \u0111\u1ec3 s\u1edbm d\u00e2ng c\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p>Tha cho t\u00ean ph\u1ea1m t\u1ed9i vi\u1ec7c qu\u00e2n l\u00e0 Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3 B\u1eb1ng, ph\u00e1i \u0111i hi\u1ec7u l\u1ef1c trong qu\u00e2n c\u1ee7a Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n.<\/p>\n<p>N\u00eau th\u01b0\u1edfng cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebft ph\u1ee5 \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 B\u1eafc Ninh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, theo Ch\u1ec9 d\u1ee5, \u0111i\u1ec1u tra nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ebft ph\u1ee5 trong t\u1ec9nh h\u1ea1t. Khi danh s\u00e1ch d\u00e2ng l\u00ean g\u1ed3m 13 ng\u01b0\u1eddi ; duy ch\u1ec9 c\u00f3 s\u1ef1 tr\u1ea1ng 2 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng n\u00eau. Chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh khen th\u01b0\u1edfng. (V\u0169 Th\u1ecb L\u1ef1u, ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 H\u1ea1 B\u00ec, huy\u1ec7n Gia L\u1ed9c, t\u1ec9nh H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng l\u00e0ng l\u00e0 Ph\u1ea1m Huy Th\u00e1i, \u0111\u1ebb \u0111\u01b0\u1ee3c 2 con g\u00e1i. N\u0103m 19 tu\u1ed5i, ch\u1ed3ng ch\u1ebft, trong 3 n\u0103m c\u01b0 tang, m\u1ed7i b\u1eefa c\u01a1m \u0111\u1ec1u c\u00fang v\u00e0 kh\u1ea5n, coi nh\u01b0 ch\u1ed3ng c\u00f2n s\u1ed1ng. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 gi\u00e0u y\u00eau n\u00e0ng c\u00f3 nhan s\u1eafc, mu\u1ed1n l\u1ea5y l\u00e0m v\u1ee3, n\u00e0ng kh\u00f4ng ch\u1ecbu. Cha m\u1eb9 \u0111\u1ebb v\u00e0 cha m\u1eb9 ch\u1ed3ng th\u01b0\u01a1ng c\u00f2n tr\u1ebb tu\u1ed5i go\u00e1 ch\u1ed3ng, l\u1ea1i ch\u01b0a c\u00f3 con trai, n\u00ean \u0111\u1ecbnh \u00e9p duy\u00ean. H\u00f4m d\u1eabn c\u01b0\u1edbi, n\u00e0ng b\u00e8n gieo m\u00ecnh xu\u1ed1ng s\u00f4ng \u0111\u1ec3 t\u1ef1 t\u1eed, may c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110\u1ebfn khi 2 ng\u01b0\u1eddi con g\u00e1i \u0111\u00e3 kh\u00f4n l\u1edbn \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 nh\u1eadn l\u1eddi g\u1ea3 ch\u1ed3ng \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 c\u1ea3 r\u1ed3i, cha m\u1eb9 n\u00e0ng l\u1ea1i khuy\u00ean n\u00e0ng n\u00ean t\u00e1i gi\u00e1, nh\u01b0ng ch\u00ed n\u00e0ng kh\u00f4ng chuy\u1ec3n. Ng\u01b0\u1eddi l\u00e0ng ai c\u0169ng khen. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd n\u00e0ng \u0111\u00e3 56 tu\u1ed5i. Ph\u1ea1m Th\u1ecb Uy\u1ec3n, ng\u01b0\u1eddi x\u00e3 Kim \u0110\u00f4i, huy\u1ec7n V\u00f5 Gi\u00e0ng, t\u1ec9nh B\u1eafc Ninh, l\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng l\u00e0ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110i\u1ec7p, l\u00e0m v\u1ee3 k\u1ebf. N\u0103m n\u00e0ng 21 tu\u1ed5i, ch\u1ed3ng ch\u1ebft, khi \u0111\u00e3 m\u00e3n tang, m\u1eb9 ch\u1ed3ng th\u1ea5y c\u00f2n \u00edt tu\u1ed5i, ch\u01b0a c\u00f3 con, mu\u1ed1n cho t\u00e1i gi\u00e1, n\u00e0ng kh\u00f3c, n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u1eddi li\u1ec7t n\u1eef kh\u00f4ng l\u1ea5y 2 \u0111\u1eddi ch\u1ed3ng, hu\u1ed1ng chi con ch\u1ed3ng c\u0169ng nh\u01b0 con m\u00ecnh, xin cho tr\u1ecdn ti\u1ebft. V\u1ec1 sau, m\u1eb9 ch\u1ed3ng l\u1ea1i \u00e9p, n\u00e0ng b\u00e8n c\u1eaft t\u00f3c \u0111\u1ec3 t\u1ecf ch\u00ed m\u00ecnh \u0111\u00e3 quy\u1ebft. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd n\u00e0ng \u0111\u00e3 61 tu\u1ed5i).<\/p>\n<p>Vua ngh\u0129 quan qu\u00e2n th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y \u0111\u1ed3n th\u00fa \u0111\u00e3 l\u00e2u, b\u00e8n sai th\u1ecb v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Song \u0111i t\u1edbi truy\u1ec1n d\u1ee5 th\u0103m h\u1ecfi y\u00ean \u1ee7i. Khi Song v\u1ec1 n\u00f3i : \u201c\u1edf th\u00e0nh h\u1ea1t, v\u00ec th\u1ee7y th\u1ed5 lam ch\u01b0\u1edbng, l\u00ednh th\u00fa nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u0111au \u1ed1m\u201d. L\u1eadp t\u1ee9c sai ph\u00e1i thu\u1ed1c men \u1edf kho N\u1ed9i ph\u1ee7 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb.<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n <\/a>CLXXV \u2013 175<\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>B\u00ednh Th\u00e2n, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 17 [1836], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 11.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam m\u01b0a l\u1ee5t, l\u00faa m\u1ea1 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb ng\u1eadp. H\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u1ed3 H\u1ef1u t\u00e2u xin c\u1ee9u ch\u1eefa. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho gia h\u1ea1n ho\u00e3n thu\u1ebf n\u0103m nay ; d\u00e2n c\u00f3 mu\u1ed1n vay ti\u1ec1n, th\u00f3c, m\u1ea1 gi\u1ed1ng th\u00ec c\u1ea5p cho.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 L\u1ec5 ban b\u1ed1 cho trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh b\u1ecf 9 ch\u1eef hu\u00fd (<strong>ch\u1eef H\u1ea1o <\/strong><strong>\u66ad<\/strong><strong>, ch\u1eef H\u1ea1o <\/strong><strong>\u769c<\/strong><strong>,<\/strong> \u0111\u1ec1u \u0111\u1ecdc l\u00e0 H\u1ea1o \u660a ; <strong>ch\u1eef C\u1ea3o <\/strong><strong>\u93ac<\/strong><strong>, ch\u1eef H\u1ea1o <\/strong><strong>\u9117<\/strong><strong>, ch\u1eef C\u1ea3o <\/strong><strong>\u6772<\/strong> , \u0111\u1ec1u \u0111\u1ecdc l\u00e0 H\u1ea1o \u7693 ; <strong>ch\u1eef Ch\u01b0\u1edbc <\/strong><strong>\u7e73<\/strong>, \u0111\u1ecdc l\u00e0 Ch\u01b0\u1edbc \u707c ; <strong>ch\u1eef C\u1ea3o <\/strong><strong>\u7a3f<\/strong> , \u0111\u1ecdc l\u00e0 Gi\u00e1o \u6559 ; <strong>ch\u1eef C\u1ea3o <\/strong><strong>\u7e1e<\/strong> , \u0111\u1ecdc l\u00e0 C\u00e1o \u8aa5 ; <strong>ch\u1eef \u0110\u1ea3m <\/strong><strong>\u62c5<\/strong><strong> <\/strong>, \u0111\u1ecdc l\u00e0 \u0110\u1ea3n \u4eb6. [Nay cho] : Khi \u0111\u1ecdc c\u1ee9 \u0111\u1ecdc theo ch\u00ednh \u00e2m ; khi vi\u1ebft, c\u1ee9 cho d\u00f9ng c\u1ea3).<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng m\u1ecf ch\u00ec L\u0169ng S\u01a1n v\u00e0 B\u1ea3n S\u01a1n \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean, vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1ea7n \u0111\u00e2u ra \u0111\u00f3, b\u00e8n cho c\u1ea5t b\u1ed5 ph\u00e1i vi\u00ean l\u00e0 \u0110i\u1ec3n b\u1ea1 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ea1i C\u1eadn l\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m Tu so\u1ea1n ; Chu V\u0103n H\u1ed7 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u1ee5 ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m b\u00e1 h\u1ed9 v\u00ec \u0111\u00e3 ra s\u1ee9c chi\u00eau m\u1ed9 ho\u00e1 phu. L\u1ea1i sai B\u1ea3o tuy\u1ec1n c\u1ee5c \u0110\u1ea1i s\u1ee9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ed9 \u0111i \u0111\u1ebfn hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng l\u00e0m vi\u1ec7c. \u0110\u1ee9c H\u1ed9 l\u1ea1i xin khai m\u1ecf ch\u00ec \u1edf Ch\u1ec9 S\u01a1n. Vua y cho. (Ch\u1ec9 S\u01a1n \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh ph\u00eda trong B\u1ea3n S\u01a1n, qu\u1eb7ng ch\u00ec c\u0169ng t\u1ed1t).<\/p>\n<p>T\u1ea3 tham tri b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Trung M\u1eadu c\u00f3 tang m\u1eb9, xin v\u1ec1 qu\u00ea l\u00e0m ma. Vua th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh nh\u00e0 M\u1eadu ngh\u00e8o, cho 200 quan ti\u1ec1n v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cL\u00e0m con th\u1edd cha m\u1eb9, c\u1ed1t \u1edf t\u00ecnh, l\u1ec5 h\u1ee3p nghi, kh\u00f4ng n\u00ean \u1edf nh\u00e0 l\u00e2u m\u1edbi l\u00e0 hi\u1ebfu. Nay vi\u1ec7c b\u1ed9 b\u1ec1 b\u1ed9n, ta \u0111\u00e3 u\u1ef7 cho ng\u01b0\u01a1i gi\u1eef tr\u00e1ch nhi\u1ec7m gi\u1eef \u1ea5n, ng\u01b0\u01a1i n\u00ean ngh\u0129 l\u1ea5y trung l\u00e0m hi\u1ebfu, khi vi\u1ec7c tang \u0111\u00e3 xong, th\u00ec cho v\u00e0o Kinh cung ch\u1ee9c ngay, ch\u1edb c\u00e2u n\u1ec7 v\u1ec1 h\u1ea1n 9 th\u00e1ng m\u1edbi h\u1ebft ph\u00e9p\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n ki\u00eam gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 L\u1ec5 ; Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 b\u1ed9 Binh l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf ki\u00eam qu\u1ea3n c\u1ea3 \u1ea5n tri\u1ec7n Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1, Quang l\u1ed9c t\u1ef1 v\u00e0 H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Th\u0103ng : Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 H\u1eefu th\u1ee7y V\u0129nh Long l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u00e2y l\u00ean th\u1ef1 V\u1ec7 u\u00fd ; Cai \u0111\u1ed9i Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec7p l\u00ean th\u1ef1 Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd.<\/p>\n<p>Thanh tra c\u00e1c h\u1ea1t B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Gia \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean H\u00f2a, V\u0129nh Long, \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, An Giang, H\u00e0 Ti\u00ean. Sai B\u1ed1 ch\u00ednh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n \u0110i\u1ec3n, Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Ph\u1ea1m S\u0129 \u00e1i, Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Trung, B\u1ed1 ch\u00ednh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i l\u00e0 \u0110\u1eb7ng \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7m, B\u1ed1 ch\u00ednh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Tr\u1ea7n Tuy\u00ean chia \u0111i \u0111\u1ed5ng l\u00fd vi\u1ec7c thanh tra. Chu\u1ea9n cho b\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n \u0111\u1ecbnh l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb kho\u00e1 n\u00e0y. (B\u00ecnh, Ph\u00fa, \u0110\u1ecbnh, Bi\u00ean, Long, T\u01b0\u1eddng : c\u00f4ng vi\u1ec7c nhi\u1ec1u, t\u1eeb nay, kho\u00e1 6 n\u0103m, \u0111\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 100 quan ; kho\u00e1 3 n\u0103m \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 80 quan. Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh, An, H\u00e0 : vi\u1ec7c \u00edt, kho\u00e1 6 n\u0103m, \u0111\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 80 quan ; kho\u00e1 3 n\u0103m, \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng 60 quan).<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i : 4 \u0111\u1ed9i Ninh tr\u00e1ng Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam, T\u1ee9, l\u00e0m c\u01a1 Ninh tr\u00e1ng \u1edf Ninh B\u00ecnh ; 2 \u0111\u1ed9i Thu\u1eadn tr\u00e1ng Nh\u1ea5t v\u00e0 Nh\u1ecb \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, 1 \u0111\u1ed9i l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh, 1 \u0111\u1ed9i l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 Nh\u1ea5t, c\u00f2n \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 c\u0169 th\u00ec \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 Nh\u1ecb. \u0110em \u0111\u1ed9i B\u1eafc d\u0169ng \u1edf B\u1eafc Ninh sung b\u1ed5 l\u00e0m \u0111\u1ed9i th\u1ee9 10, c\u01a1 Th\u00e1i h\u00f9ng \u1edf Th\u00e1i Nguy\u00ean (nguy\u00ean c\u00f3 9 \u0111\u1ed9i), v\u00e0 l\u1ea5y 3 \u0111\u1ed9i Long tr\u00e1ng Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam \u1edf V\u0129nh Long sung b\u1ed5 l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tam, T\u1ee9, Ng\u0169 thu\u1ed9c c\u01a1 V\u0129nh Long Nh\u1ea5t (nguy\u00ean c\u00f3 2 \u0111\u1ed9i).<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u00e1c qu\u1ea3n su\u1ea5t c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1, c\u00e1c \u0111\u1ed9i \u1edf c\u00e1c tr\u1ef1c, c\u00e1c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>(1 \u2013 V\u1ec7 u\u00fd : tr\u1eadt T\u00f2ng tam ph\u1ea9m ; Ph\u00f3 v\u1ec7 u\u00fd, Qu\u1ea3n c\u01a1 : tr\u1eadt Ch\u00e1nh t\u1ee9 ph\u1ea9m ; Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 : tr\u1eadt T\u00f2ng t\u1ee9 ph\u1ea9m ; Cai \u0111\u1ed9i : tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m ; Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i : tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m ; \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng : tr\u1eadt T\u00f2ng th\u1ea5t ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>V\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, v\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Nam, v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh T\u1ea3, v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh H\u1eefu, v\u1ec7 Ph\u00fa Y\u00ean, v\u1ec7 Kh\u00e1nh Ho\u00e0, v\u1ec7 B\u00ecnh Thu\u1eadn, v\u1ec7 An V\u0169, Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, 2 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ee7y Qu\u1ea3ng Nam. Th\u1ee7y v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, Th\u1ee7y v\u1ec7 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Th\u1ee7y v\u1ec7 Ph\u00fa Y\u00ean, Th\u1ee7y v\u1ec7 Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Th\u1ee7y v\u1ec7 B\u00ecnh Thu\u1eadn, 2 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ee7y Gia \u0110\u1ecbnh, 2 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ee7y Bi\u00ean H\u00f2a, 2 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ee7y V\u0129nh Long, 2 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ee7y \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, Th\u1ee7y v\u1ec7 An Giang, Th\u1ee7y v\u1ec7 H\u00e0 Ti\u00ean.<\/p>\n<p>C\u01a1 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, 3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu Qu\u1ea3ng Nam, 5 c\u01a1 T\u0129nh man Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, 3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, c\u01a1 Ph\u00fa Y\u00ean, c\u01a1 Kh\u00e1nh Ho\u00e0, 2 c\u01a1 T\u1ea3, H\u1eefu, B\u00ecnh Thu\u1eadn, 5 c\u01a1 Gia Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu v\u00e0 5 c\u01a1 \u0110\u1ecbnh Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu \u1edf Gia \u0110\u1ecbnh ; 2 c\u01a1 T\u1ea3, H\u1eefu Bi\u00ean H\u00f2a, 4 c\u01a1 V\u0129nh Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu v\u00e0 4 c\u01a1 Long Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu \u1edf V\u0129nh Long ; 5 c\u01a1 Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng ; 5 c\u01a1 Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu, H\u1eadu An Giang ; 2 c\u01a1 T\u1ea3, H\u1eefu H\u00e0 Ti\u00ean ; c\u01a1 V\u00f5 C\u1ef1, c\u01a1 Ninh tr\u00e1ng ; 2 c\u01a1 Ti\u1ec1n, H\u1eadu Ninh B\u00ecnh, c\u01a1 H\u00e0 thanh, 10 c\u01a1 Tr\u1ea5n \u0111\u1ecbnh thu\u1ed9c Trung qu\u00e2n, 10 c\u01a1 C\u01b0\u1eddng ti\u1ec7p thu\u1ed9c Ti\u1ec1n qu\u00e2n ; 10 c\u01a1 Ki\u00ean nhu\u1ec7 thu\u1ed9c T\u1ea3 qu\u00e2n ; 10 c\u01a1 H\u00f9ng d\u0169ng thu\u1ed9c H\u1eefu qu\u00e2n ; 10 c\u01a1 Uy th\u1eafng thu\u1ed9c H\u1eadu qu\u00e2n ; 2 c\u01a1 T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ee7y Ngh\u1ec7 An, Th\u1ee7y c\u01a1 Thanh Hoa, Th\u1ee7y c\u01a1 H\u00e0 N\u1ed9i ; 3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ee7y Nam \u0110\u1ecbnh ; 2 c\u01a1 T\u1ea3, H\u1eefu th\u1ee7y H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>V\u1ec7 H\u00e0 T\u0129nh, v\u1ec7 Thanh Hoa T\u1ea3, v\u1ec7 Ninh B\u00ecnh, v\u1ec7 H\u00e0 N\u1ed9i, v\u1ec7 Nam \u0110\u1ecbnh, v\u1ec7 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, v\u1ec7 S\u01a1n T\u00e2y, 2 v\u1ec7 T\u1ea3, H\u1eefu B\u1eafc Ninh, v\u1ec7 H\u01b0ng Y\u00ean, v\u1ec7 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, v\u1ec7 H\u01b0ng Ho\u00e1, v\u1ec7 Cao B\u1eb1ng.<\/p>\n<p>C\u01a1 Tr\u1ecb tr\u00e1ng, c\u01a1 B\u00ecnh tr\u00e1ng, c\u01a1 Nam tr\u00e1ng, c\u01a1 Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, c\u01a1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, c\u01a1 B\u00ecnh Thu\u1eadn, c\u01a1 H\u00e0 T\u0129nh, c\u01a1 \u0110\u1ecbnh man, T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 c\u00e1c t\u1ec9nh, T\u01b0\u1ee3ng c\u01a1 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>C\u00e1c \u0111\u1ed9i l\u00ednh ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh c\u00e1c t\u1ec9nh, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh, \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y.<\/p>\n<p>2 \u2013 Qu\u1ea3n c\u01a1, Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 : ph\u1ea9m tr\u1eadt nh\u01b0 tr\u00ean ; Cai \u0111\u1ed9i : tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m ; Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng, su\u1ea5t \u0111\u1ed9i : tr\u1eadt T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m ; \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng : tr\u1eadt Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu H\u00e0 N\u1ed9i ; c\u01a1 Ninh B\u00ecnh ; 2 c\u01a1 T\u1ea3, H\u1eefu Nam \u0110\u1ecbnh ; 4 c\u01a1 Trung, Ti\u1ec1n, T\u1ea3, H\u1eefu H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng ; 3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu S\u01a1n T\u00e2y ; 3 c\u01a1 Trung, T\u1ea3, H\u1eefu B\u1eafc Ninh ; c\u01a1 H\u01b0ng Y\u00ean, c\u01a1 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, c\u01a1 H\u01b0ng Ho\u00e1, c\u01a1 Tuy\u00ean Quang, c\u01a1 Th\u00e1i Nguy\u00ean, c\u01a1 L\u1ea1ng S\u01a1n, c\u01a1 V\u0129nh Long Nh\u1ea5t, c\u01a1 T\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng, c\u01a1 Ninh h\u00f9ng, c\u01a1 Qu\u1ea3ng h\u00f9ng, c\u01a1 H\u01b0ng h\u00f9ng, c\u01a1 Tuy\u00ean h\u00f9ng, c\u01a1 Th\u00e1i h\u00f9ng, c\u01a1 L\u1ea1ng h\u00f9ng, c\u01a1 Cao h\u00f9ng, 2 c\u01a1 T\u1ea3, H\u1eefu Long nhu\u1ec7, c\u01a1 Gia ho\u00e1, c\u01a1 An tr\u00e1ng).<\/p>\n<p>Sai tr\u00edch 4 \u0111\u1ed9i gi\u1ea3n binh \u1edf Th\u1eeba Thi\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb v\u00e0 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, b\u1ed5 thu\u1ed9c c\u00e1c ph\u1ee7 ho\u00e0ng t\u1eed t\u01b0\u1edbc c\u00f4ng \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i. (\u0110\u1ed5i b\u1ed5 \u0111\u1ed9i th\u1ee9 t\u01b0 l\u00ednh ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ed9i D\u1ef1c ch\u1ea5n Nh\u1ea5t ; \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 Nh\u1ea5t \u1edf Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m \u0111\u1ed9i D\u1ef1c ho\u00e0 Nh\u1ea5t ; \u0111\u1ed9i th\u1ee9 nh\u1ea5t thu\u1ed9c Trung c\u01a1 B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m \u0111\u1ed9i D\u1ef1c th\u1ecbnh Nh\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u1ed9i th\u1ee9 6 thu\u1ed9c Trung c\u01a1 \u0111\u00f3 \u0111\u1ed5i b\u1ed5 l\u00e0m \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u0129nh Nh\u1ea5t. C\u00f2n m\u1ed9 binh \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c ch\u1ea5n, D\u1ef1c ho\u00e0, D\u1ef1c th\u1ecbnh v\u00e0 D\u1ef1c v\u0129nh c\u0169 \u0111\u1ec1u l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t d\u1ed3n l\u00e0m c\u00e1c \u0111\u1ed9i Nh\u1ecb, Tam, T\u1ee9. M\u1ed9 binh \u1edf \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7 Nh\u1ecb Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ed5i l\u00e0m \u0111\u1ed9i Ph\u00e1o th\u1ee7).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m t\u00e2u n\u00f3i : \u201cD\u00e2n h\u1ea1t B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu th\u00f3c t\u00f4 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn h\u01a1n 114000 h\u1ed9c, m\u00e0 l\u00faa m\u00f9a v\u1ee5 n\u00e0y ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb h\u1ecfng. V\u1eady xin cho chi\u1ebft n\u1ed9p b\u1eb1ng ti\u1ec1n\u201d. Vua chu\u1ea9n y v\u00e0 cho gi\u1ea3m b\u1edbt gi\u00e1 \u0111\u1ec3 d\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ec7n l\u1ee3i. Tr\u1ea1m l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cNh\u1eefng cai ph\u00f3 t\u1ed5ng thu\u1ed9c h\u1ea1t, c\u00e1c kho\u00e1 tr\u01b0\u1edbc, th\u00fac thu\u1ebf, c\u00f2n thi\u1ebfu t\u1eeb 3 ph\u00e2n tr\u1edf l\u00ean, theo l\u1ec7, b\u1ecb b\u00e3i d\u1ecbch \u0111\u1ebfn h\u01a1n 40 ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng nay v\u1ee5 thu thu\u1ebf m\u00f9a \u0111\u00f4ng \u0111\u00e3 qu\u00e1 n\u1eeda r\u1ed3i, m\u00e0 b\u1ecdn h\u1ecd c\u00f2n \u0111ang \u1edf trong ph\u1eadn s\u1ef1 \u0111\u1ed1c th\u00fac thu thu\u1ebf ; v\u1ea3 l\u1ea1i, c\u00e1i t\u1ec7 t\u00edch khi\u1ebfm c\u0169ng do b\u1ecdn h\u1ecd thi h\u00e0nh kh\u00f4ng \u0111\u1eafc l\u1ef1c, ho\u1eb7c m\u01b0u toan v\u01a1 \u0111\u1ea7y t\u00fai ri\u00eang, n\u1ebfu v\u1ed9i b\u00e3i h\u1ecd \u0111i, th\u00ec thu\u1ebf t\u00edch khi\u1ebfm n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 th\u00f3c, ti\u1ec1n ch\u01b0a thu n\u0103m nay, h\u1ecd s\u1ebd \u0111un \u0111\u1ea9y cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, th\u00e0nh ra h\u1ecd cho l\u00e0 \u0111\u1eafc s\u00e1ch. M\u00e0 trong \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n h\u0103ng h\u00e1i c\u1ed1 g\u1eafng c\u0169ng kh\u00f4ng b\u1edfi \u0111\u00e2u t\u00ednh \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c l\u00e0m t\u1ed1t sau n\u00e0y. V\u1eady xin h\u00e3y t\u1ea1m cho h\u1ecd l\u01b0u l\u1ea1i l\u00e0m vi\u1ec7c, n\u1ebfu ai ch\u1ecbu ra s\u1ee9c \u0111\u1ed1c th\u00fac thu n\u1ed9p \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 trong h\u1ea1n, th\u00ec c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9. N\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o c\u00f2n thi\u1ebfu, th\u00ec li\u1ec1n chi\u1ebfu l\u1ec7, l\u1ef1a ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c sung v\u00e0o l\u00e0m vi\u1ec7c, r\u1ed3i c\u1ee9 theo t\u00ean, chi\u1ebfu lu\u1eadt, nghi\u00eam kh\u1eafc giam l\u1ea1i\u201d. Vua chu\u1ea9n l\u1eddi t\u00e2u v\u00e0 d\u1ee5 sai c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 H\u01b0ng Y\u00ean c\u0169ng theo \u0111\u00f3 m\u00e0 l\u00e0m.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An \u0111em l\u00ednh coi kho Di\u1ec5n Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n l\u1ec7 thu\u1ed9c kho Ngh\u1ec7 An, x\u00e9t theo l\u1ec7 7 ng\u01b0\u1eddi l\u1ea5y 1, tuy\u1ec3n \u0111i\u1ec3m, h\u1ec5 \u0111\u01b0\u1ee3c 95 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec chu\u1ea9n cho sung b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ng\u0169, L\u1ee5c, Th\u1ea5t thu\u1ed9c v\u1ec7 An v\u00f5.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh H\u01b0ng Y\u00ean m\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c 50 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n ngo\u1ea1i t\u1ecbch t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam. Chu\u1ea9n cho \u0111\u1eb7t l\u00e0m \u0111\u1ed9i Tu\u1ea7n th\u00e0nh thu\u1ed9c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Ph\u00e1i th\u00eam c\u00e1c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111i tu\u1ea7n tra. Tham tri H\u00e0 [T\u00f4ng] Quy\u1ec1n tu\u1ea7n tra N\u1ed9i v\u1ee5 ph\u1ee7. \u0110\u00f4 th\u1ed1ng Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m v\u00e0 Th\u1ecb lang Nguy\u1ec5n \u0110\u1eafc Tr\u00ed tu\u1ea7n tra V\u0169 kh\u1ed1. Th\u1ef1 Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, th\u1ef1 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n, th\u1ef1 Th\u1ed1ng ch\u1ebf L\u00ea V\u0103n Th\u1ea3o v\u00e0 Mai C\u00f4ng Ng\u00f4n, Th\u1ecb lang T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch v\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n c\u00f9ng v\u1edbi bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 H\u1ed9 Nguy\u1ec5n Song Thanh tu\u1ea7n tra s\u1edf thuy\u1ec1n.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n Ngh\u1ec7 An t\u00e2u n\u00f3i : \u201cC\u00e1c ph\u1ee7, huy\u1ec7n m\u1edbi m\u1edf tr\u01b0\u1edbc v\u00ec gi\u1eb7c Xi\u00eam x\u00e2m l\u1ea5n qu\u1ea5y nhi\u1ec5u, nh\u00e2n d\u00e2n l\u01b0u t\u00e1n ; duy Tr\u1ea5n Bi\u00ean \u0111\u00e3 tr\u1edf v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 c\u0169, c\u00f2n Tr\u1ea5n \u0110\u1ecbnh v\u00e0 Tr\u1ea5n Ninh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u1eeda Tr\u1ea5n T\u0129nh v\u00e0 L\u1ea1c Bi\u00ean th\u00ec ch\u01b0a c\u00f3 1 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o v\u1ec1, th\u00e0nh th\u1eed thu\u1ebf c\u00f2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u\u201d. Vua d\u1ee5 cho c\u1ee9 s\u1ed1 hi\u1ec7n c\u00f3 m\u00e0 thu thu\u1ebf ; c\u00f2n ai ch\u01b0a v\u1ec1 th\u00ec \u0111\u1ec3 t\u00e2m chi\u00eau t\u1eadp ph\u1ee7 d\u1ee5 h\u01a1n n\u1eefa. S\u1ed1 ti\u1ec1n thu\u1ebf thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m nay tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u mi\u1ec5n c\u1ea3.<\/p>\n<p>Ninh B\u00ecnh kinh l\u01b0\u1ee3c T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean ti\u1ebfn binh \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 th\u00e0nh Thi\u00ean Quan, ph\u00e1i th\u00eam b\u1ecdn Qu\u1ea3n c\u01a1 Ng\u00f4 \u0110\u00ecnh U\u00fd v\u00e0 \u0110inh V\u0103n Nh\u1ecb \u0111em h\u01a1n 500 l\u00ednh, chia \u0111i c\u00e1c n\u01a1i Ng\u1ecdc L\u00e2u, Qu\u1ef3nh C\u00f4i ph\u00f2ng ng\u1eeba ng\u0103n ch\u1eb7n (Ng\u1ecdc L\u00e2u, Qu\u1ef3nh C\u00f4i \u0111\u1ec1u t\u00ean x\u00e3, thu\u1ed9c huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5, Ng\u1ecdc L\u00e2u gi\u00e1p C\u1ed5 L\u0169ng \u1edf Thanh Hoa, Qu\u1ef3nh C\u00f4i gi\u00e1p s\u00f4ng Ho\u00e0ng Giang \u1edf Thanh Hoa). H\u1ecd l\u1ea1i t\u01b0 sang Nam \u0110\u1ecbnh, \u0111i\u1ec1u 1000 bi\u1ec1n binh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng sai ph\u00e1i, r\u1ed3i d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cTh\u1ed5 d\u00e2n \u1edf Ninh B\u00ecnh, so v\u1edbi th\u1ed5 d\u00e2n c\u00e1c h\u1ea1t kh\u00e1c, ngu t\u1ed1i ngoan ng\u1ea1nh h\u01a1n nhi\u1ec1u l\u1eafm. M\u00e0 trong \u0111\u00e1m th\u1ed5 m\u1ee5c duy c\u00f3 m\u1ed9t h\u1ecd Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng l\u1ea1i c\u00e0ng ki\u1ec7t hi\u1ec7t h\u01a1n. Nh\u1eefng th\u1ed5 m\u1ee5c kh\u00e1c, n\u1ebfu kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ed7 th\u00f4ng gia c\u1ee7a ch\u00fang, th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng c\u1ee7a ch\u00fang, b\u1ea5y nay \u0111\u1ec1u b\u1ecb ch\u00fang sai khi\u1ebfn, n\u00ean b\u1ecdn T\u1ea5t C\u00f4ng l\u1ea9n tr\u1ed1n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9a ch\u1ea5p c\u1ea3. Ch\u00fang l\u1ea1i th\u00f4ng m\u01b0u v\u1edbi th\u1ed5 ph\u1ec9 Thanh Hoa, k\u00e9o \u0111\u00e0n nh\u1eadp b\u1ecdn v\u1edbi nhau. \u0110\u00f3 ch\u1eb3ng qua b\u1ecdn ch\u00fang l\u1ea5y n\u00fai hi\u1ec3m l\u00e0m ch\u1ed7 d\u1ef1a, l\u1ea5y s\u00fang m\u00e1n l\u00e0m ng\u00f3n s\u1edf tr\u01b0\u1eddng. V\u1eady t\u1ea5t ph\u1ea3i m\u1ed9t phen \u0111\u00e1nh cho th\u1eadt \u0111au, \u0111\u1ec3 ch\u00fang run s\u1ee3, r\u1ed3i m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee7 d\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, \u0111\u00f2i g\u1ecdi \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 30 th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c, bu\u1ed9c h\u1ecd c\u00e1i vi\u1ec7c ph\u1ea3i n\u00e3 b\u1eaft ph\u1ea1m nh\u00e2n, ban \u0111\u1ea7u h\u1ecd c\u00f2n h\u00e0m h\u1ed3 ch\u01b0a ch\u1ecbu th\u00fa th\u1ef1c, sau \u0111em \u0111\u00f3ng g\u00f4ng giam l\u1ea1i, r\u1ed3i g\u00f2 b\u00f3 theo ph\u00e9p, b\u1ea5y gi\u1edd h\u1ecd m\u1edbi bi\u1ebft s\u1ee3 h\u00e3i : k\u1ebb th\u00ec xin cho ng\u01b0\u1eddi th\u00e2n trong gia quy\u1ebfn ch\u1ecbu giam thay, \u0111\u1ec3 m\u00ecnh t\u1ef1 \u0111i d\u00f2 b\u1eaft ; ng\u01b0\u1eddi th\u00ec xin d\u1eb7n cha, anh, con, em thay m\u00ecnh \u0111i d\u00f2 th\u00e1m b\u00e1o b\u1eaft. V\u1eady xin h\u00e3y \u0111\u00f3ng binh \u1edf ph\u1ee7 th\u00e0nh v\u00e0i ng\u00e0y, nghi\u00eam \u0111\u1ed1c b\u1ecdn h\u1ecd d\u00f2 th\u00e1m \u0111\u00edch x\u00e1c n\u01a1i k\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ed1n tr\u00e1nh \u0111ang l\u1ea9n l\u00fat, r\u1ed3i t\u1ee9c kh\u1eafc chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn l\u00ean v\u00e0 b\u00e1o cho b\u1ed9 bi\u1ec1n c\u00e1c t\u1ec9nh l\u00e2n c\u1eadn h\u1ed9i ti\u1ec5u, c\u1ed1t b\u1eaft hay ch\u00e9m h\u1ebft s\u1ea1ch b\u1ecdn T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i v\u00e0 nh\u1eefng t\u00ean t\u00f2ng \u0111\u1ea3ng l\u00e0 Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh v\u00e0 \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ee9c. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c, ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o th\u1ef1c ra s\u1ee9c v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh th\u00ec h\u1eadu th\u01b0\u1edfng cho ; k\u1ebb n\u00e0o \u0111em l\u00f2ng tr\u00f4ng ng\u00f3ng, t\u1ee9c th\u00ec tr\u00edch l\u1ea5y \u0111\u1ee9a t\u1ec7 qu\u00e1 \u0111em ch\u00e9m ngay tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n. C\u00f2n th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i, ai y\u00ean ph\u1eadn, gi\u1eef ph\u00e9p th\u00ec chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ed7 v\u1ec1 ; ai m\u1ed9t m\u1ef1c m\u00ea ho\u1eb7c, c\u0169ng tr\u00edch l\u1ea5y \u0111\u1ee9a t\u1ec7 qu\u00e1, l\u1eadp t\u1ee9c gi\u1ebft \u0111i, khi\u1ebfn ch\u00fang \u0111\u1ec1u bi\u1ebft oai v\u00e0 Ph\u01b0\u1edbc c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, r\u1ed3i sau s\u1ebd tu\u00e2n theo t\u1edd m\u1eadt d\u1ee5, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t c\u1eed h\u00e0nh\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n l\u00e0 b\u1ecdn Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng l\u00e2u ch\u01b0a b\u1ecb gi\u1ebft l\u00e0 b\u1edfi c\u00e1c th\u1ed5 ty ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u00ec t\u00ecnh l\u00e0 ch\u1ed7 th\u00f4ng gia, n\u00ean che gi\u1ea5u \u0111i. Nay \u0111\u1ea1i binh \u1eadp \u0111\u1ebfn b\u1edd c\u00f5i, d\u00f9ng oai quy\u1ec1n cho bi\u1ebft s\u1ee3, \u0111em ho\u1ea1 Ph\u01b0\u1edbc m\u00e0 b\u1ea3o ban, h\u1ecd v\u00ec s\u1ee3 t\u1ed9i, t\u00ecnh th\u1ebf g\u1ea5p r\u00fat, s\u1ebd ph\u1ea3i ra s\u1ee9c ch\u1ec9 d\u1eabn n\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ec3 m\u01b0u chu\u1ed9c t\u1ed9i, th\u00ec ta c\u00f3 th\u1ec3 d\u1ec5 d\u00e0ng th\u00e0nh c\u00f4ng. \u0110\u00f3 th\u1ef1c l\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft quan y\u1ebfu. Duy phen n\u00e0y s\u1eafp x\u1ebfp c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u01b0 l\u00fac t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng. B\u1ecdn th\u1ed5 ty kia, \u0111\u01b0\u01a1ng l\u00fac s\u1ee3 h\u00e3i, h\u1ecd t\u1ea5t ngh\u0129 c\u00e1ch l\u1ea5y l\u1ee3i nh\u1eed ng\u01b0\u1eddi. N\u1ebfu ta m\u1eafc ph\u1ea3i, h\u1ecd s\u1ebd m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111\u1ec3 n\u00f3i, r\u1ed3i kh\u00f4ng ph\u1ee5c t\u00ecnh. Vi\u1ec7c n\u00e0y r\u1ea5t n\u00ean ch\u1eb7t ch\u1ebd ng\u0103n c\u1ea5m. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng nh\u1eefng ph\u1ea3i gi\u1eef \u1edf m\u00ecnh, l\u1ea1i n\u00ean nghi\u00eam s\u1ee9c c\u00e1c tu\u1ef3 vi\u00ean, t\u1ea9u t\u1ed1t, cho ch\u00ed nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi theo h\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn ri\u00eang m\u1ed9t \u0111\u1ed3ng, m\u1ed9t ch\u1eef m\u00e0 c\u00e0n b\u1eady n\u00f3i l\u00f3t cho h\u1ecd. N\u1ebfu ai vi ph\u1ea1m th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c nghi\u00eam h\u1eb7c \u0111\u1ec3 tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng. Ph\u00e0m c\u00f3 th\u0103ng ch\u1ee9c hay tru\u1ea5t gi\u00e1ng ai, ph\u1ea3i t\u00f9y theo c\u00f4ng hay t\u1ed9i \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y. Ph\u1ea3i m\u1ed9t m\u1ef1c ch\u00ed c\u00f4ng. N\u1ebfu c\u00f3 ch\u00fat thi\u00ean t\u01b0 th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta s\u1ebd d\u1ecb ngh\u1ecb cho r\u1eb1ng k\u1ebb n\u00e0o c\u1ea7u c\u1ea1nh, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c \u01b0a may c\u1ea5t nh\u1eafc ; ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng k\u00eau xin th\u00ec ch\u1eb3ng kh\u1ecfi m\u1eafc t\u1ed9i ; ho\u1eb7c gi\u1ea3 \u0111\u1ebfn n\u1ed7i gi\u00f3 th\u1ed5i c\u1ecf lay, mang tai m\u1eafc ti\u1ebfng n\u00e0y kh\u00e1c, th\u00ec kh\u00f4ng nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u01b0\u1edbc c\u1ee7a l\u0169 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ec1u b\u1ecf \u0111i h\u1ebft, m\u00e0 l\u1ea1i c\u00f3 l\u1ed7i n\u1eb7ng n\u1eefa\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed9 L\u1ec5 t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNh\u00e0 Di lu\u00e2n \u1edf Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u1eb7t b\u00e0i v\u1ecb Ti\u00ean s\u01b0((1) Ti\u00ean s\u01b0 : ch\u1ec9 Kh\u1ed5ng T\u1eed.1), \u0111\u1ec3 l\u00e0m ch\u1ed7 cho sinh vi\u00ean b\u00e1i v\u1ecdng. H\u1eb1ng n\u0103m, khai gi\u1ea3ng hay ngh\u1ec9 gi\u1ea3ng \u0111\u1ec1u l\u00e0m l\u1ec5 tri\u1ec3n b\u00e1i \u1edf \u0111\u00f3. C\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 t\u00e2n khoa c\u0169ng l\u00e0m l\u1ec5 Th\u00edch \u0111i\u1ec7n((2) Th\u00edch \u0111i\u1ec7n : l\u1ec5 t\u1ebf Ti\u00ean th\u00e1nh Kh\u1ed5ng T\u1eed.2) t\u1ea1i \u0111\u00f3. V\u1ea3, V\u0103n mi\u1ebfu \u1edf b\u00ean t\u1ea3 nh\u00e0 Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m, c\u00fang t\u1ebf long tr\u1ecdng \u0111\u00e3 c\u00f3 ch\u1ed7 r\u1ed3i. B\u00e1i y\u1ebft \u1edf \u0111\u00f3 m\u1edbi l\u00e0 h\u1ee3p nghi. V\u1eady xin t\u1eeb nay, h\u1ec5 h\u1ecdc sinh v\u00e0o nh\u00e0 Gi\u00e1m, th\u00ec gi\u00e1m th\u1ea7n m\u1eb7c ph\u1ea9m ph\u1ee5c, \u0111em h\u1ecdc sinh \u0111\u1ebfn V\u0103n mi\u1ebfu, l\u00e0m l\u1ec5 c\u00e1o y\u1ebft xong, lui v\u1ec1 gi\u1ea3ng \u0111\u01b0\u1eddng, l\u00e0m l\u1ec5 tham y\u1ebft. Khi khai gi\u1ea3ng hay ngh\u1ec9 gi\u1ea3ng, kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u00e1o l\u1ec5 n\u1eefa. Khi c\u00e1c ti\u1ebfn s\u0129 l\u00e0m l\u1ec5 Th\u00edch \u0111i\u1ec7n, c\u0169ng xin cho l\u00e0m \u1edf s\u00e2n mi\u1ebfu, m\u1edbi t\u1ecf \u0111\u01b0\u1ee3c trang tr\u1ecdng k\u00ednh c\u1ea9n ; c\u00f2n ch\u1ed7 b\u00e1i v\u1ecdng, xin \u0111\u1eebng \u0111\u1eb7t n\u1eefa\u201d ! Vua cho l\u00e0 ph\u1ea3i.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i \u0111\u1ecbnh danh s\u1eafc, ph\u1ea9m tr\u1eadt c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ea3n su\u1ea5t 2 th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh v\u00e0 Thanh b\u00ecnh. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh li\u1ec7t v\u00e0o C\u1ea5m binh. Cai \u0111\u1ed9i : tr\u1eadt Ch\u00e1nh ng\u0169 ph\u1ea9m ; Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i : tr\u1eadt T\u00f2ng ng\u0169 ph\u1ea9m ; \u0110\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng : tr\u1eadt Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m. Th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh li\u1ec7t v\u00e0o Tinh binh. Cai \u0111\u1ed9i : tr\u1eadt Ch\u00e1nh l\u1ee5c ph\u1ea9m ; Ch\u00e1nh \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng su\u1ea5t \u0111\u1ed9i : tr\u1eadt T\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m. (Nay \u0111\u1ed5i \u0111\u1eb7t th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh, 3 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u c\u00f3 3 nh\u1ea1c tr\u01b0\u1edfng ; tr\u1eadt Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m 1 ng\u01b0\u1eddi, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m 2 ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh, 3 \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i \u0111\u1ed9i \u0111\u1ec1u c\u00f3 3 ca tr\u01b0\u1edfng : tr\u1eadt Ch\u00e1nh th\u1ea5t ph\u1ea9m 1 ng\u01b0\u1eddi, Ch\u00e1nh b\u00e1t ph\u1ea9m 2 ng\u01b0\u1eddi. L\u1ea5y c\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5i b\u1ed5 sang).<\/p>\n<p>Sai s\u1ee9 sang nh\u00e0 Thanh. Cho : B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh B\u1ed1 ch\u00ednh Ph\u1ea1m Th\u1ebf Trung, \u0111\u1ed5i b\u1ed5 T\u1ea3 th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ec5, sung l\u00e0m Ch\u00e1nh s\u1ee9 ; H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Ho\u1ea1t sung Gi\u00e1p ph\u00f3 s\u1ee9 ; Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m T\u01b0 nghi\u1ec7p Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ed5i b\u1ed5 Quang l\u1ed9c t\u1ef1 Thi\u1ebfu khanh, sung \u1ea5t ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn b\u1ebfn \u0111\u00f2 H\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng (t\u1ee9c huy\u1ec7n l\u1ef5 m\u1edbi C\u1ea9m Th\u1ee7y), sai ng\u01b0\u1eddi ru\u1ed5i \u0111i c\u00e1c \u0111\u01b0\u1eddng d\u00f2 h\u1ecfi. Quan qu\u00e2n \u0111\u00f3ng gi\u1eef \u1edf \u0111\u00f3, c\u00e1c \u0111\u1ed3n \u1edf Ph\u1ed1 C\u00e1t, ph\u1ee7 Tr\u1ea5n Man, \u0111\u1ec1u n\u00f3i : \u201cKh\u00f4ng nghe th\u1ea5y t\u0103m h\u01a1i b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u00e2u c\u1ea3 !\u201d L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 \u0111\u1ebfn s\u00e1ch La Kh\u00e1n, h\u1ed9i v\u1edbi b\u1ed9 bi\u1ec1n ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, li\u1ec1n do s\u00e1ch Thi\u1ebft \u00fang th\u1eb3ng t\u1edbi Quan Ho\u00e1. B\u1ecdn th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n v\u00e0 th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Hoan \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean (La Kh\u00e1n v\u00e0 Thi\u1ebft \u00fang \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c huy\u1ec7n C\u1ea9m Th\u1ee7y). Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 t\u00ecnh h\u00ecnh n\u00e0y, th\u00ec th\u1ebf l\u1ef1c b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e9n ph\u00e1t \u1ea5y \u0111\u00e3 d\u1ea7n ti\u00eau tan. V\u1eady truy\u1ec1n d\u1ee5 cho Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n r\u00e1o ri\u1ebft \u0111\u1ed1c th\u00fac Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 mau ch\u00f3ng ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111i\u201d.<\/p>\n<p>B\u1ed1, \u00e1n Ngh\u1ec7 An l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn T\u00e2n v\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc Dao t\u00e2u n\u00f3i : \u201cV\u1eeba r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c tin th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Thanh Hoa l\u00e9n ph\u00e1t, b\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i 300 l\u00ednh t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn ph\u1ee7 Qu\u1ef3 Ch\u00e2u, theo \u0111\u1ecba h\u1ea1t m\u00e0 tu\u1ea7n ti\u1ec5u ng\u0103n ch\u1eb7n. X\u00e9t th\u1ea5y c\u00e1c v\u1ec7 C\u1ea5m binh thu\u1ed9c t\u1ec9nh, s\u1ed1 t\u1ea1i ban c\u00f3 \u00edt, v\u1eady xin g\u1ecdi [l\u00ednh h\u1ea1 ban] t\u1ec1 t\u1ef1u \u0111\u1ebfn thao di\u1ec5n, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi ph\u1ea3i tr\u01b0ng d\u1ee5ng, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng. Vua n\u00f3i : \u201cNh\u00f3m gi\u1eb7c qu\u00e8n \u1edf Thanh Hoa, h\u1ea1t ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 ph\u00e1i binh ng\u0103n ch\u1eb7n, c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng lo, kh\u00f4ng c\u1ea7n g\u1ecdi th\u00eam l\u00ednh h\u1ea1 ban l\u00e0m g\u00ec\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i c\u00e1c Qu\u1ea3n v\u1ec7 Tr\u1ea7n V\u0103n Lu\u1eadn v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed1ng, Qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ef1 \u0111em 800 bi\u1ec1n binh chia \u0111\u00f3ng c\u00e1c \u0111\u1ed3n Nh\u01b0\u1ee3ng L\u00e3o, Kh\u1ea3 Phong, B\u00e1i L\u1ec5 ng\u0103n ch\u1eb7n b\u1ecdn gi\u1eb7c s\u1ed5ng \u1edf Ninh B\u00ecnh. Sau \u0111\u00f3, ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd t\u01b0 c\u1ee7a Kinh l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i th\u1ea7n T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean t\u01b0 v\u00e1t l\u00ednh t\u1ec9nh t\u1edbi \u0111\u1ed3n Ninh C\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng sai ph\u00e1i th\u00ec th\u1ea7n \u0111\u00e3 u\u1ef7 ngay Ph\u00f3 qu\u1ea3n c\u01a1 Nguy\u1ec5n V\u0103n Ho\u00e0ng v\u00e0 Tr\u1ea7n V\u0103n L\u1ea1i \u0111em 400 l\u00ednh theo Tr\u1ea7n V\u0103n Lu\u1eadn g\u1ea5p t\u1edbi \u0111\u1ec3 nghe l\u1ec7nh \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n\u201d. Vua b\u00e8n sai truy\u1ec1n d\u1ee5 cho T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i \u0111em 3 v\u1ec7 qu\u00e2n c\u1ee9ng \u0111i \u0111\u1ebfn Ninh B\u00ecnh. L\u00ednh t\u1ec9nh s\u1edf t\u1ea1i, \u0111\u00e3 cho t\u1eadp h\u1ee3p t\u1ea5t c\u1ea3. S\u1ed1 qu\u00e2n k\u1ec3 c\u0169ng \u0111\u00e3 nhi\u1ec1u, l\u1ea1i \u0111i\u1ec1u th\u00eam l\u00ednh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ebfn h\u01a1n 1.000. Th\u1ebf m\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3 \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 h\u01a1n 10 ng\u00e0y, ch\u01b0a ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1edd t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 s\u1ef1 tr\u1ea1ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. V\u1ea3, l\u0169 ph\u1ea1m tr\u1ed1n l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng ch\u1eb3ng qua l\u00e0 l\u0169 y\u00eau ma l\u1ea9n tr\u1ed1n, kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u00f3n t\u00e0i g\u00ec kh\u00e1c. M\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh ti\u1ebfp gi\u00e1p l\u00e0 H\u00e0 N\u1ed9i, S\u01a1n T\u00e2y, H\u01b0ng Ho\u00e1, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e3 ph\u00e1i binh ng\u0103n ch\u1eb7n. C\u00f2n to\u00e1n gi\u1eb7c l\u00e9n ph\u00e1t \u1edf ch\u00e2u Quan Ho\u00e1, Thanh Hoa, \u0111\u00e3 c\u00f3 Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n \u0111em binh ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. C\u1ee9 l\u1eddi b\u00e1o th\u00ec th\u1ebf gi\u1eb7c ng\u00e0y \u0111\u00e3 hao m\u00f2n. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i th\u00e2n \u0111i \u0111\u00f4n \u0111\u1ed1c \u0111\u1ea1i binh, l\u1ea5y kh\u00ed m\u1ea1nh s\u1eafc b\u00e9n m\u1edbi \u0111\u1ebfn, nh\u00e2n c\u01a1 h\u1ed9i thu\u1eadn ti\u1ec7n n\u00e0y, kh\u00f3 g\u00ec m\u1ed9t tr\u1eadn ch\u1eb3ng th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta ng\u00e0y mong tin th\u1eafng tr\u1eadn, xi\u1ebft bao khao kh\u00e1t ! Nay chu\u1ea9n cho : n\u1ebfu c\u00f3 t\u1edd t\u00e2u b\u00e1o, th\u00ec n\u00ean \u0111em th\u1ef1c tr\u1ea1ng v\u1ec1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ed1 l\u00ednh \u0111em \u0111i v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng c\u00e1c n\u01a1i kh\u00e1c, \u0111\u00e3 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t chia ph\u00e1i vi\u1ec7c g\u00ec \u0111\u1ec1u k\u1ec3 r\u00f5 t\u00e2u l\u00ean m\u1ed9t th\u1ec3\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 d\u00e2ng s\u1edb \u0111i\u1ec1u tr\u1ea7n v\u1ec1 t\u1ec7 x\u00e9t x\u1eed h\u00ecnh ng\u1ee5c, c\u00f3 n\u00f3i : \u201cPh\u00e0m tra x\u00e9t \u00e1n ki\u1ec7n, khi nh\u00e2n ph\u1ea1m m\u1edbi \u0111\u1ebfn, ch\u01b0a r\u00f5 \u00fd h\u01b0\u1edbng, t\u1ee9c th\u1eddi v\u1eb7n h\u1ecfi, t\u00ecnh gian s\u1ebd t\u1ef1 th\u1ea5y. Th\u1ebf m\u00e0 b\u1ea5y nay ph\u1ee7 huy\u1ec7n kh\u00f4ng ch\u1ecbu \u0111em ra tra x\u00e9t, nh\u1ea5t nh\u1ea5t giao cho nha l\u1ea1i giam gi\u1eef h\u00e0ng tu\u1ea7n, h\u00e0ng th\u00e1ng. Qu\u00e2n x\u1ea3o tr\u00e1 do \u0111\u1ea5y m\u1edbi t\u00ecm c\u00e1ch mua chu\u1ed9c d\u1eb7n d\u00f2, v\u00ec th\u1ebf k\u1ebb ph\u1ea1m t\u1ed9i ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ch\u1ee9ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed5i l\u1ea1i l\u1eddi cung ban \u0111\u1ea7u, k\u1ebb l\u1ea1i vi\u00ean kh\u00f4ng t\u1ed1t l\u1ea1i thay \u0111\u1ed5i th\u00eam b\u1edbt \u1edf trong \u0111\u00f3, th\u00e0nh th\u1eed b\u1ea3n \u00e1n m\u1edbi sinh kh\u00f3 kh\u0103n, m\u00e0 h\u00ecnh ng\u1ee5c ph\u1ea7n nhi\u1ec1u c\u00f2n oan u\u1ed5ng tr\u1ea7m tr\u1ec7. L\u1ea1i n\u1eefa quan t\u1ec9nh xem \u00e1n, ch\u1ec9 c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ea3n th\u1ea3o m\u00e0 x\u00e9t x\u1eed ; b\u1ed9 H\u00ecnh c\u0169ng d\u1ef1a v\u00e0o b\u1ea3n \u00e1n \u0111\u1ec7 l\u00ean m\u00e0 duy\u1ec7t l\u1ea1i ; \u0111\u1ebfn nh\u01b0 h\u1ed3 s\u01a1 ban \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 t\u1eebng v\u00e2ng m\u1ec7nh duy\u1ec7t k\u1ef9 l\u1ea1i nh\u1eefng b\u1ea3n \u00e1n giao cho tra x\u00e9t, th\u1ea5y c\u00f3 khi 1 ph\u1ea1m nh\u00e2n m\u00e0 tr\u01b0\u1edbc sau cung khai kh\u00e1c h\u1eb3n, 1 ch\u1ee9ng t\u00e1 m\u00e0 ch\u1ee9ng nh\u1eadn tr\u01b0\u1edbc sau c\u0169ng kh\u00e1c, r\u1ed1i b\u1eddi xo\u1eafn xu\u00fdt, kh\u00f3 ph\u00e1n \u0111o\u00e1n \u0111\u01b0\u1ee3c. V\u1eady xin \u0111\u1ecbnh r\u00f5 \u0111i\u1ec1u l\u1ec7 \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c noi theo\u201d. Vua b\u00e8n chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng : t\u1eeb nay c\u00e1c nh\u00e2n ph\u1ea1m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u1ea9m c\u1ee9u, ph\u1ee7 huy\u1ec7n ph\u1ea3i th\u00e2n t\u1ef1 \u0111em ra tra x\u00e9t ; khi k\u1ebft \u00e1n xong, trong b\u1ea3n \u00e1n ph\u1ea3i k\u1ec3 c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i b\u1ecb \u0111\u1ebfn x\u1eed \u00e1n ng\u00e0y n\u00e0o, l\u1ea5y cung ng\u00e0y n\u00e0o, \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1eb1ng c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u tra x\u00e9t l\u1ea1i. L\u1eddi cung r\u01b0\u1eddm r\u00e0 d\u1eabu kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u1ea5t nh\u1ea5t bi\u00ean c\u1ea3 v\u00e0o b\u1ea3n \u00e1n, nh\u01b0ng vi\u1ec7c ki\u1ec7n c\u1ed1t \u1edf l\u1eddi cung l\u00fac \u0111\u1ea7u, c\u0169ng ph\u1ea3i t\u00f3m t\u1eaft \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3c, k\u1ec3 r\u00f5 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u1ee7 ch\u1ed1t, ch\u1edb c\u00f3 h\u00e0m h\u1ed3 ch\u00fat n\u00e0o. N\u1ebfu ai m\u01b0\u1ee3n tay nha l\u1ea1i, ho\u1eb7c c\u1ed1 t\u00ecnh th\u00eam b\u1edbt, \u0111\u1ea3o l\u1ed9n l\u1eddi cung th\u00ec ph\u1ea3i ch\u1ecbu t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh truy\u1ec1n Ch\u1ec9. (Ph\u00e0m quan vi\u00ean n\u00e0o c\u00f3 l\u1eddi n\u00f3i, vi\u1ec7c l\u00e0m qu\u1ea3 th\u1eadt b\u1ed5 \u00edch, \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111\u1eb7c c\u00e1ch ban khen, \u1edf Kinh th\u00ec cho b\u00e0y nghi tr\u01b0\u1ee3ng \u1edf c\u1eeda cung, do nha gi\u1eef b\u1ea3n ch\u1eef son tuy\u00ean Ch\u1ec9 ; \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00ec do nha gi\u1eef b\u1ea3n son, t\u00e2u xin ph\u00e1i nh\u00e2n vi\u00ean b\u01b0ng \u0111\u1ec7 b\u1ea3n \u1ea5y \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung, b\u00e0y nghi t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 tuy\u00ean Ch\u1ec9. Vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec sao l\u1ee5c t\u1edd Ch\u1ec9, c\u1ea5p cho. N\u1ebfu c\u00f3 Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf, \u1edf Kinh th\u00ec cho \u0111\u1eb7t h\u01b0\u01a1ng \u00e1n \u1edf c\u1eeda cung truy\u1ec1n Ch\u1ec9. Vi\u00ean b\u1ecb nghi\u00eam qu\u1edf \u1ea5y ph\u1ea3i qu\u1ef3 nghe r\u00f5 r\u00e0ng ; qu\u1ea3 c\u00f3 ph\u1ee5c t\u00ecnh hay kh\u00f4ng, do vi\u00ean truy\u1ec1n Ch\u1ec9 t\u00e2u l\u00ean ; \u1edf ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh th\u00ec ph\u00e1i vi\u00ean \u0111i \u0111\u1ebfn h\u00e0nh cung b\u00e0y h\u01b0\u01a1ng \u00e1n, tuy\u00ean Ch\u1ec9 nghi\u00eam qu\u1edf. N\u1ebfu ph\u1ee5c t\u00ecnh th\u00ec do ph\u00e1i vi\u00ean v\u1ec1 t\u00e2u l\u1ea1i. N\u1ebfu ch\u01b0a ch\u1ecbu th\u00ec cho tr\u00ecnh b\u00e0y trong t\u1eadp t\u1ea5u. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecb c\u00f3 Ch\u1ec9 l\u1ea1i ban qu\u1edf, th\u00ec do nha gi\u1eef b\u1ea3n ch\u1eef son sao l\u1ee5c Ch\u1ec9 d\u1ee5 ; vi\u00ean b\u1ecb l\u1ea1i ban qu\u1edf, h\u00f4m ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c Ch\u1ec9 d\u1ee5 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u00ec b\u00e0y h\u01b0\u01a1ng \u00e1n \u1edf c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec3 b\u00e1i l\u0129nh, kh\u00f4ng ph\u1ea3i tr\u1ea3 l\u1eddi l\u1ea1i nha gi\u1eef b\u1ea3n ch\u1eef son tr\u01b0\u1edbc. Ai \u0111\u01b0\u1ee3c khen hay b\u1ecb qu\u1edf \u0111\u1ec1u do N\u1ed9i c\u00e1c tuy\u00ean Ch\u1ec9).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, m\u01b0a to, gi\u00f3 d\u1eef, kho \u0111\u1ee5n s\u1ee5p \u0111\u1ed5. \u0110\u01b0\u1eddng c\u00e1t b\u1ecb \u01b0\u1edbt \u0111\u1ebfn h\u01a1n 30000 c\u00e2n. Quan t\u1ec9nh b\u1ecb gi\u00e1ng ch\u1ee9c. D\u00e2n gian ai b\u1ecb thi\u1ec7t h\u1ea1i v\u1ec1 l\u00faa, m\u00eda, nh\u00e0 c\u1eeda th\u00ec ph\u00e1t ch\u1ea9n cho.<\/p>\n<p>Sai b\u1ecdn Th\u1ecb lang N\u1ed9i c\u00e1c l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Qu\u1ea3n th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i, \u0111em theo c\u00e1c vi\u00ean b\u1ecb c\u00e1ch, \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u l\u1ef1c l\u00e0 Tr\u1ea7n Danh B\u01b0u v\u00e0 Ho\u00e0ng C\u00f4ng T\u00e0i chia \u0111\u00e1p c\u00e1c thuy\u1ec1n hi\u1ec7u Th\u1ee5y long, Linh ph\u01b0\u1ee3ng, V\u00e2n \u0111i\u00eau, Thanh loan \u0111i \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01a1i Giang L\u01b0u Ba [Jakarta], T\u00e2n Gia Ba [Singapore] v\u00e0 H\u00f2n Cau [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Penang\">Penang<\/a> \u68b9\u6994\u5dbc T\u00e2n Lang d\u1eef] l\u00e0m vi\u1ec7c c\u00f4ng. Do \u0111\u1ea5y, chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh th\u1ec3 l\u1ec7 c\u00e1c thuy\u1ec1n hi\u1ec7u, ph\u00e1i \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t s\u00fang, \u0111\u1ea1n. (2 thuy\u1ec1n Th\u1ee5y long, Linh ph\u01b0\u1ee3ng, m\u1ed7i thuy\u1ec1n \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7t 6 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n ph\u00e1o, 10 c\u1ed7 ch\u1ea5n h\u1ea3i ph\u00e1o, v\u00e0 m\u1ed7i thuy\u1ec1n 6 l\u00ednh ph\u00e1o th\u1ee7. 2 thuy\u1ec1n V\u00e2n \u0111i\u00eau, Thanh loan, m\u1ed7i thuy\u1ec1n \u0111\u1eb7t 4 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i b\u00e1c, 6 c\u1ed7 qu\u00e1 s\u01a1n ph\u00e1o, 6 c\u1ed7 ch\u1ea5n h\u1ea3i ph\u00e1o, v\u00e0 m\u1ed7i thuy\u1ec1n 4 l\u00ednh ph\u00e1o th\u1ee7, l\u1ea1i \u0111\u1ee7 c\u1ea3 c\u00e1c h\u1ea1ng \u0111\u1ea1n li\u00ean ch\u00e2u, lan can. Ch\u1ea5n h\u1ea3i ph\u00e1o nguy\u00ean l\u00e0 s\u00fang th\u00e9p c\u1ee7a T\u00e2y d\u01b0\u01a1ng ch\u1ebf, l\u00f2ng s\u00fang, \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 1 t\u1ea5c 9 ph\u00e2n, chuy\u00ean b\u1eafn b\u1eb1ng \u0111\u1ea1n li\u00ean ch\u00e2u, r\u1ea5t l\u1ee3i v\u1ec1 th\u1ee7y chi\u1ebfn). Khi thuy\u1ec1n V\u00e2n \u0111i\u00eau ra kh\u1ecfi c\u1eeda bi\u1ec3n, \u0111\u00e2m ph\u1ea3i b\u00e3i c\u00e1t, g\u00e3y b\u00e1nh l\u00e1i. Quan qu\u00e2n \u0111i h\u1ed9 d\u1eabn, s\u1eeda ch\u1eefa su\u1ed1t \u0111\u00eam, l\u1ea1i \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. Vua khen th\u01b0\u1edfng, sai b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0m l\u1ec5 tam sinh t\u1ebf mi\u1ebfu Nam h\u1ea3i Long v\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Sai Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf ki\u00eam l\u00e3nh c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 C\u00f4ng.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng l\u00e0 Do\u00e3n V\u0103n Xu\u00e2n ch\u1ebft. \u0110i\u1ec1u th\u1ef1 Tr\u1ea5n T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng Tr\u1eeb \u0111\u1ea1o l\u00e0 T\u00e0o Quang L\u1ec7 l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng. \u0110i\u1ec1u b\u1ed5 Lang trung b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ea1t l\u00e0m Tr\u1ea5n T\u00e2y L\u01b0\u01a1ng Tr\u1eeb \u0111\u1ea1o. Quang L\u1ec7 ch\u01b0a t\u1edbi l\u1ef5 s\u1edf m\u1edbi th\u00ec ch\u1ebft, b\u00e8n cho Lang trung b\u1ed9 Binh l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac Giao thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>Sai L\u00e3nh th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Tinh, ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i D\u1ef1c v\u00f5 v\u00e0 Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n ; V\u0169 Huy D\u1ee5ng ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00e1c \u0111\u1ed9i, th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh, Thanh b\u00ecnh v\u00e0 L\u00fd thi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Chia c\u1ea5p tr\u1ee9ng k\u00e9n t\u1eb1m tr\u1eafng cho c\u00e1c t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u01b0ng Y\u00ean, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, S\u01a1n T\u00e2y v\u00e0 B\u1eafc Ninh \u0111\u1ec3 m\u01b0\u1edbn th\u1ee3 ch\u0103n nu\u00f4i, th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho m\u1ed7i t\u1ec9nh 20 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cN\u00f4ng tang l\u00e0 nh\u1eefng ngh\u1ec1 t\u1eeb x\u01b0a c\u00e1c \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng v\u1eabn tr\u1ecdng. Ta t\u1eeb khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn gi\u1edd, nhi\u1ec1u l\u1ea7n c\u00e0y ru\u1ed9ng t\u1ecbch \u0111i\u1ec1n, ch\u0103n t\u1eb1m, n\u00eau g\u01b0\u01a1ng cho d\u00e2n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, nghe n\u00f3i nh\u00e0 Thanh c\u00f3 th\u1ee9 k\u00e9n tr\u1eafng nh\u01b0 tuy\u1ebft, m\u00e0 ch\u1ea5t t\u01a1 tr\u1ed9i h\u01a1n c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ta \u0111\u00e3 s\u1ea3n xu\u1ea5t, cho n\u00ean kh\u00f4ng ng\u1ea1i xa h\u00e0ng ngh\u00ecn d\u1eb7m, tr\u1ea3 gi\u00e1 \u0111\u1eaft mua \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 \u0111\u1ed1c, ph\u1ee7 c\u00e1c t\u1ec9nh, n\u00ean s\u1ee9c r\u00f5 cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n nu\u00f4i, c\u1ea7n ph\u1ea3i l\u00e0m cho gi\u1ed1ng t\u1eb1m tr\u1eafng \u1ea5y ng\u00e0y th\u00eam n\u1ea3y n\u1edf nhi\u1ec1u ra, \u0111\u1ec3 g\u00e2y gi\u1ed1ng r\u1ed9ng kh\u1eafp trong d\u00e2n gian, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1edd nhi\u1ec1u l\u1eafm\u201d.<\/p>\n<p>Sai t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang \u0111\u1eb7t mua \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ecf T\u1ee5 Long, giao tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec1n c\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m v\u1ed1n cho c\u00e1c nghi\u1ec7p h\u1ed9 ; h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1eb7t s\u1ed1 ng\u1ea1ch nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh l\u00e0 100000 c\u00e2n (m\u1ed7i 100 c\u00e2n \u0111\u1ed3ng, c\u1ea5p ti\u1ec1n 40 quan).<\/p>\n<p>Quan th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15, \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u1edd d\u1ee5 n\u00f3i r\u00f5 : ph\u00e0m c\u00e1c binh d\u00f5ng b\u1ecf tr\u1ed1n, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u c\u1eafm t\u00ean v\u00e0o tai, di\u1ec5u \u0111i c\u00e1c doanh tr\u1ea1i v\u00e0 ph\u1ea1t n\u1eb7ng 100 h\u1ed3ng c\u00f4n, r\u1ed3i l\u1ea1i sung v\u00e0o \u0111\u1ed9i ng\u0169 nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc ; tr\u1ed1n l\u1ea7n th\u1ee9 hai th\u00ec ch\u00e9m. Nay th\u00fa binh \u1edf th\u00e0nh c\u00f3 k\u1ebb \u0111i tr\u1ed1n, th\u00ec n\u00ean theo d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc hay l\u00e0 chi\u1ebfu theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh v\u1ec1 t\u1ed9i \u0111\u00e0o ng\u0169 ? V\u1eady xin \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9 tu\u00e2n l\u00e0m\u201d. Vua b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cL\u1eddi d\u1ee5 tr\u01b0\u1edbc cho tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng l\u00e0 v\u00ec b\u1ea5y gi\u1edd \u0111ang c\u00f3 lo\u1ea1n, bu\u1ed9c ph\u1ea3i nh\u01b0 th\u1ebf ; nay ngo\u00e0i bi\u00ean thu\u1ef3 \u0111\u00e3 y\u00ean, k\u1ef7 lu\u1eadt tr\u1ecb qu\u00e2n \u0111\u00e3 c\u00f3 ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng, th\u00ec c\u1ee9 theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh m\u00e0 ph\u00e2n x\u1eed l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ninh \u2013 Th\u00e1i l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cV\u1ee5 m\u00f9a n\u0103m nay, t\u1ec9nh h\u1ea1t thu ho\u1ea1ch k\u00e9m, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a d\u00e2n h\u01a1i kh\u00f3 kh\u0103n. Hi\u1ec7n nay v\u1ee5 thu\u1ebf m\u00f9a \u0111\u00f4ng, ty B\u1ed1 ch\u00ednh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai \u0111\u1ecbnh nghi\u00eam ng\u1eb7t \u0111\u1ed1c th\u00fac thu h\u1ebft s\u1ed1 ti\u1ec1n, th\u00f3c c\u00f2n thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 cho \u0111em nh\u1eefng gia s\u1ea3n \u0111\u00e3 b\u1ecb t\u1ecbch k\u00fd v\u00ec thi\u1ebfu thu\u1ebf b\u00e1n \u0111i \u0111\u1ec3 b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng ; n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 th\u00ec b\u1eaft nh\u1eefng c\u01b0\u1eddng h\u00e0o gi\u00e0u c\u00f3, b\u1ecf c\u1ee7a ra n\u1ed9p \u0111i\u1ec1n v\u00e0o. V\u1ea3, thu\u1ebf kho\u00e1 nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c c\u1ee7a d\u00e2n, hai \u0111\u1eb1ng c\u00f9ng quan tr\u1ecdng. V\u1eady n\u00ean \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean tr\u01b0\u1edbc\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c thu thu\u1ebf \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh tr\u00ecnh h\u1ea1n, c\u1ed1t mu\u1ed1n cho quan l\u1ea1i v\u00e0 t\u1ed5ng l\u00fd kh\u00f4ng t\u1ed1t \u0111\u1ec1u r\u0103n s\u1ee3 \u0111\u1ec3 tr\u1ecdng vi\u1ec7c thu\u1ebf kh\u00f3a c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. N\u1ebfu kh\u00f4ng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc, m\u00e0 ch\u1ec9 m\u1ed9t m\u1ef1c h\u00e0 kh\u1eafc tr\u01b0ng c\u1ea7u th\u00ec r\u1ea5t tr\u00e1i c\u00e1i \u00fd l\u1eadp ph\u00e1p c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. Ng\u1ea1ch thu\u1ebf B\u1eafc K\u1ef3 b\u1ea5y l\u00e2u \u0111\u1ecdng thi\u1ebfu \u0111\u1ec1u b\u1edfi d\u00e2n gian noi theo c\u00e1i th\u00f3i h\u1ee7 l\u1eadu, tr\u00f4ng ng\u00f3ng tr\u00f9ng tr\u00ecnh \u0111\u1ec3 \u01b0a may \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e2n x\u00e1 v\u00e0 b\u1edfi t\u1ed5ng l\u00fd l\u1eeba d\u1ed1i m\u00e0 thu ri\u00eang, ch\u1ea5m m\u00fat \u0111\u1ec3 b\u00e9o m\u00ecnh. T\u1ec7 \u1ea5y ch\u1ee9a ch\u1ea5t \u0111\u00e3 l\u00e2u. G\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 t\u1eebng chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n l\u1ea1i c\u1ee7a b\u1ed9 H\u1ed9 : h\u1eb1ng n\u0103m, x\u00e9t h\u1ea1ch s\u1ed1 thu\u1ebf ph\u1ea3i n\u1ed9p m\u00e0 c\u00f2n \u0111\u1ec3 thi\u1ebfu th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i, b\u1eaft b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n d\u00f2 bi\u1ebft k\u1ebb n\u00e0o ch\u1ea5m m\u00fat, x\u00e0 x\u1ebbo th\u00ec ch\u1ec9 t\u00ean, tham h\u1eb7c, \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb : l\u1ea5y m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi r\u0103n tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi. \u0110\u00f3 ch\u1ec9 l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u1ec3 ch\u1eefa t\u1ec7 h\u1ea1i, s\u1eeda l\u1ec7ch l\u1ea1c m\u00e0 th\u00f4i. C\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ea1ng c\u00f9ng d\u00e2n \u1edf h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n, quy\u1ebft kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd \u0111\u1ed1c th\u00fac g\u1eaft gao, tr\u01b0ng thu nghi\u00eam kh\u1eafc. Nay Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai b\u1eaft nh\u1eefng c\u01b0\u1eddng h\u00e0o gi\u00e0u c\u00f3 b\u1ecf c\u1ee7a ra n\u1ed9p \u0111i\u1ec1n v\u00e0o, l\u1ea1i l\u00e0m tr\u00e0n kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t g\u00ec c\u1ea3. V\u1ea3, h\u01b0\u01a1ng h\u00e0o n\u1ebfu qu\u1ea3 c\u00f3 ti\u00eau l\u1ea1m th\u00ec nghi\u00eam tr\u1ecb l\u00e0 ph\u1ea3i, b\u1eaft b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng l\u00e0 ph\u1ea3i ; c\u00f2n n\u1ebfu b\u1ed7ng d\u01b0ng, kh\u00f4ng li\u00ean can g\u00ec, m\u00e0 c\u0169ng b\u1eaft l\u1ea5y c\u1ee7a ri\u00eang b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a c\u00f4ng, h\u00e1 c\u00f3 l\u00fd n\u00e0o nh\u01b0 th\u1ebf ? Ho\u1eb7c gi\u1ea3 \u0110\u0103ng Giai mu\u1ed1n n\u00f3i qu\u00e1 \u0111i m\u00e0 kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1eddi n\u00f3i l\u00e0 v\u00f4 l\u00fd. V\u1eady cho t\u00e2u l\u1ea1i r\u00f5 r\u00e0ng. L\u1ea1i chu\u1ea9n cho ng\u01b0\u01a1i, Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m, h\u1ed9i c\u00f9ng B\u1ed1, \u00e1n, gi\u1eef l\u00f2ng c\u00f4ng b\u1eb1ng m\u00e0 x\u00e9t : n\u1ebfu trong c\u00e1c ph\u1ee7 huy\u1ec7n c\u00f3 th\u00f4n x\u00e3 n\u00e0o ch\u01b0a \u0111\u1ebfn eo h\u1eb9p, th\u00ec y theo l\u1eddi b\u00e0n, cho th\u00fac \u0111\u00f3ng thu\u1ebf ; c\u00f2n th\u00f4n x\u00e3 n\u00e0o b\u1ecb tai th\u01b0\u01a1ng, ngh\u00e8o thi\u1ebfu th\u00ec cho ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc c\u1ee9u ch\u1eefa, \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ec3 gia h\u1ea1n cho ho\u00e3n l\u1ea1i. Kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00e1m l\u1eddi khen c\u1ee7a d\u00e2n, h\u00e0m h\u1ed3 mua \u01a1n ; c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u0111\u00e3 c\u00f3 Ch\u1ec9 d\u1ee5 nghi\u00eam kh\u1eafc, b\u00e8n gi\u1eef \u00fd ki\u1ebfn im l\u1eb7ng l\u00e0m thinh\u201d.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai l\u1ea1i t\u00e2u n\u00f3i : \u201cT\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 8 \u0111\u1ebfn nay, s\u1ed1 ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c trong t\u1ec9nh h\u1ea1t \u0111\u1ecdng thi\u1ebfu c\u00f2n nhi\u1ec1u, \u0111\u00f3 b\u1edfi t\u1ed5ng l\u00fd \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 ti\u00eau ri\u00eang h\u1ebft s\u1ea1ch, ho\u1eb7c c\u0169ng b\u1edfi h\u1ea1ng h\u01b0\u01a1ng h\u00e0o gi\u00e0u c\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ecbu n\u1ed9p thu\u1ebf. Cho n\u00ean th\u1ea7n m\u1edbi ngh\u0129 sai t\u1ecbch k\u00fd, b\u1eaft b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng, ch\u1ee9 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u1ebfn c\u1ea3 b\u00ecnh d\u00e2n kh\u00f4ng d\u00ednh l\u00edu g\u00ec. \u0110\u1ed1c th\u1ea7n((1) Ch\u1ec9 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m.1) tr\u00ecnh b\u00e0y l\u1eddi l\u1ebd ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng t\u1ecf \u0111\u1ea5y th\u00f4i\u201d. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi ng\u01b0\u01a1i n\u00f3i c\u0169ng l\u00e0 l\u1ebd th\u01b0\u1eddng, c\u00f3 g\u00ec l\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i, m\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m cho l\u00e0 quan ng\u1ea1i m\u00e0 v\u1ed9i v\u00e3 t\u00e2u l\u00ean ? Ch\u1eb3ng qua ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 cho vi\u1ec7c thu thu\u1ebf l\u00e0 ph\u1eadn s\u1ef1 m\u00ecnh, s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00f4i ch\u1ea3y c\u00e1c kho\u1ea3n h\u1eb1ng n\u0103m, n\u00ean xui Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m \u0111em vi\u1ec7c \u0111\u00f3 t\u00e2u b\u00e0y, h\u00f2ng chu\u1ed1c l\u1ea5y ti\u1ebfng s\u1ed1t s\u1eafng vi\u1ec7c c\u00f4ng, ho\u1eb7c c\u00f3 thi\u1ebfu thu\u1ebf l\u00e0 l\u1ed7i \u1edf d\u00e2n, t\u1ef1 m\u00ecnh c\u1ea7u may kh\u1ecfi l\u1ed7i. Ch\u1eb3ng ng\u1edd tr\u1eabm x\u00e9t ra \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i n\u1ed7i \u1ea9n kh\u00fac \u1ea5y, d\u1ee5 sai t\u00e2u l\u1ea1i, ng\u01b0\u01a1i b\u00e8n \u0111\u1ed5 cho Ho\u00e0ng V\u0103n Tr\u1ea1m l\u1eddi l\u1ebd tr\u00ecnh b\u00e0y kh\u00f4ng r\u00f5, \u0111\u1ec3 che l\u1ed7i m\u00ecnh \u0111\u00f3 th\u00f4i. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3, tr\u1eabm c\u0169ng kh\u00f4ng th\u00e8m qu\u1edf n\u1eb7ng. Ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u l\u00e0 l\u00e0m t\u00f4i ph\u1ea3i trung, c\u1ed1t l\u1ea5y ch\u00ed th\u00e0nh l\u00e0m qu\u00fd, n\u1ebfu kh\u00f4ng n\u1ec1 kh\u00f3 nh\u1ecdc o\u00e1n gh\u00e9t, h\u1ebft l\u00f2ng, h\u1ebft s\u1ee9c, th\u00ec c\u00f3 lo g\u00ec vua kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, c\u1ea7n chi ph\u1ea3i kh\u00e9o l\u00e9o nh\u01b0 th\u1ebf ! \u0110\u1ea1o t\u00f4i con th\u1edd vua n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o ? Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean c\u1ea3nh t\u1ec9nh h\u01a1n n\u1eefa. Ph\u00e0m g\u1eb7p vi\u1ec7c g\u00ec c\u0169ng ph\u1ea3i ngh\u0129 v\u00ec d\u00e2n v\u00ec n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec3 l\u00e0m h\u1ebft ch\u1ee9c ph\u1eadn. Tr\u1eddi c\u00f2n kh\u00f4ng ph\u1ee5 ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, ta h\u00e1 l\u1ea1i ph\u1ee5 ng\u01b0\u01a1i sao ? N\u1ebfu c\u1ee9 m\u00e1nh l\u1edbi kh\u00e9o l\u00e9o \u0111\u1ec3 c\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn, th\u00ec ch\u1eafc kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u00e1nh kh\u1ecfi s\u1ef1 soi x\u00e9t s\u00e1ng su\u1ed1t c\u1ee7a ta\u201d.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u1ea3i \u2013 Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n C\u00f4ng Tr\u1ee9 trong t\u1eadp th\u1ec9nh an c\u00f3 n\u00f3i : \u201cS\u00e1u huy\u1ec7n \u0110\u01b0\u1eddng An, \u0110\u01b0\u1eddng H\u00e0o, Thanh Mi\u1ec7n, V\u0129nh L\u1ea1i, Gia L\u1ed9c v\u00e0 T\u1ee9 K\u1ef3 \u1edf thu\u1ed9c h\u1ea1t, ti\u1ec1n v\u00e0 th\u00f3c t\u00f4 thu\u1ebf v\u1eabn \u0111\u00f3ng v\u1ec1 H\u01b0ng Y\u00ean, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng h\u1eb1ng n\u0103m d\u00f9ng v\u00e0o vi\u1ec7c t\u00e0o v\u1eadn. Nh\u01b0ng s\u00e1u huy\u1ec7n \u1ea5y n\u1ed9p c\u1ea3 v\u1ec1 H\u01b0ng Y\u00ean, ph\u1ea3i thu\u00ea thuy\u1ec1n chuy\u00ean ch\u1edf, m\u1ed7i 1 n\u0103m chi ph\u00ed \u0111\u1ebfn 70000 \u2013 80000 quan. V\u1eady xin \u0111\u1ed5i n\u1ed9p v\u1ec1 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng cho ti\u1ec7n\u201d. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cS\u00e1u huy\u1ec7n \u1ea5y b\u1ea5y nay v\u1eabn n\u1ed9p v\u1ec1 H\u01b0ng Y\u00ean, l\u00e0 v\u00ec c\u1edb t\u00e0o v\u1eadn. \u0110\u00e1ng l\u1ebd kh\u00f4ng chu\u1ea9n y l\u1eddi xin n\u00e0y, nh\u01b0ng l\u1ea1i ngh\u0129 g\u1ea7n \u0111\u00e2y c\u00e1c huy\u1ec7n \u1ea5y ri\u00eang ch\u1ecbu n\u1ea1n l\u1ee5t, kh\u00f4ng kh\u1ecfi kh\u00f3 kh\u0103n eo h\u1eb9p. Ta c\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i th\u1ea5u n\u1ed7i \u1ea9n kh\u00fac c\u1ee7a d\u00e2n, v\u1eady chu\u1ea9n cho sang n\u0103m \u0111\u1ed5i n\u1ed9p \u1edf H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn kho\u1ea3ng thu \u0111\u00f4ng, ng\u01b0\u01a1i s\u1ebd c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o t\u00ecnh h\u00ecnh hi\u1ec7n t\u1ea1i, t\u00e2u l\u00ean \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9\u201d.<\/p>\n<p>L\u00e3nh binh Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9ng H\u1ed3i Xu\u00e2n, ch\u00e2u Quan H\u00f3a, chia ph\u00e1i bi\u1ec1n binh l\u00f9ng n\u00e3 th\u1ed5 ph\u1ec9, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 6 t\u00ean \u0111\u1ed3ng lo\u00e3. C\u00f2n b\u1ecdn y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Ph\u1ea1m C\u00f4ng Nho v\u00e0 Ph\u1ea1m B\u00e1 Nho tr\u1ed1n \u1edf \u00e1i Ch\u1eed ; H\u00e0 C\u00f4ng Kim v\u00e0 \u0110inh Kim B\u1ea3ng ch\u1ea1y v\u1ec1 Lang Ch\u00e1nh, C\u1ea9m Th\u1ee7y ; Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh l\u1ea1i v\u1ec1 S\u01a1n \u00c2m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, l\u00ednh ph\u1ee7 Th\u1ecd Xu\u00e2n \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc, Ph\u1ea1m C\u00f4ng Nho \u0111\u00e3 ra th\u00fa, nh\u01b0ng Tri ph\u1ee7 \u0110\u1ed7 Tr\u1ecdng Th\u1ea1nh kh\u00f4ng l\u1eadp t\u1ee9c b\u1eaft giam, \u0111\u1ec3 n\u00f3 l\u1ea1i l\u1ea9n tr\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c. Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 d\u00f2 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u1ea5y, b\u00e1o \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 c\u1ee7a th\u1ef1 \u0111\u1ed1c Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n, \u1ea9n kh\u00f4ng \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Th\u1ecb v\u1ec7 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch t\u1eeb Thanh Hoa v\u1ec1, di\u1ec7n t\u1ea5u vi\u1ec7c \u1ea5y. Vua cho r\u1eb1ng Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n l\u00e0 quan v\u00f5, m\u1ed9c m\u1ea1c, \u00edt n\u00f3i, l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd, n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 s\u1ef1 s\u01a1 s\u00f3t \u0111\u00f3 ; b\u00e8n sai \u00e1n s\u00e1t Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Hoan, t\u1edbi ngay qu\u00e2n th\u1ee9, hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng b\u00e0n b\u1ea1c l\u00e0m vi\u1ec7c. \u0110\u1ed7 Tr\u1ecdng Th\u1ea1nh ph\u1ea3i c\u00e1ch ch\u1ee9c, b\u1ecb b\u1eaft \u0111\u1ec3 x\u00e9t h\u1ecfi, r\u1ed3i \u1ed1m ch\u1ebft.<\/p>\n<p>Sai b\u1ed9 Binh t\u00ednh chia 27 th\u1edbt voi \u1edf Kinh cho c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Ngh\u1ec7 An, Thanh Hoa, Nam \u0110\u1ecbnh, H\u00e0 N\u1ed9i, Ninh B\u00ecnh, B\u1eafc Ninh v\u00e0 H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o t\u01b0\u1ee3ng ng\u1ea1ch.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u0103m huy\u1ec7n \u1edf Kho\u00e1i Ch\u00e2u, tr\u01b0\u1edbc v\u00ec n\u01b0\u1edbc s\u00f4ng tr\u00e0n v\u00e0o, ru\u1ed9ng m\u00f9a kh\u00f4ng c\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, t\u00ecnh h\u00ecnh r\u1ea5t eo h\u1eb9p kh\u00f3 kh\u0103n. V\u1eady xin n\u00ean c\u1ee9u ch\u1eefa cho\u201d. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 cho ho\u00e3n thu\u1ebf m\u00f9a \u0111\u00f4ng n\u0103m nay v\u00e0 thu\u1ebf c\u00f2n thi\u1ebfu t\u1eeb n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. L\u1ea1i ph\u00e1t th\u00f3c kho cho vay.<\/p>\n<p>T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7 t\u00e2u : \u201cNh\u00e2n vi\u00ean trong T\u00f4n th\u1ea5t c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u1ed5 v\u00e0 b\u1ec7nh t\u1eadt\u201d. Vua th\u01b0\u01a1ng t\u00ecnh, ban cho \u00e1o qu\u1ea7n v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean H\u00f2a l\u00e0 Tr\u1ea7n Ng\u1ecdc H\u00e0i ch\u1ebft. Chu\u1ea9n cho H\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 ngay. \u0110i\u1ec1u : \u00e1n s\u00e1t Ph\u00fa Y\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Trinh l\u00e0m \u00e1n s\u00e1t Bi\u00ean H\u00f2a ; th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 C\u00f4ng l\u00e0 V\u0169 Th\u1ebf Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0m th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t Ph\u00fa Y\u00ean.<\/p>\n<p>Trong Kinh th\u00e0nh nhi\u1ec1u nh\u00e0 m\u1ea5t tr\u1ed9m. Ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u00e1i thu\u1ed9c h\u1ea1 \u0111i t\u1ea7m n\u00e3, b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 9 t\u00ean, tr\u00edch ra 3 t\u00ean, giao v\u1ec1 Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb x\u1eed \u00e1n. Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cKinh k\u1ef3 l\u00e0 n\u01a1i tr\u1ecdng \u0111\u1ecba m\u00e0 tr\u00e1ch nhi\u1ec7m c\u1ee7a \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, Kinh do\u00e3n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1eb9. N\u1ebfu c\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebb ph\u1ea1m, th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c tra x\u00e9t \u00e1n t\u00ecnh, sao l\u1ea1i ki\u1ebfm c\u1edb t\u01b0 giao cho Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb \u0111\u1ec3 mong qua qu\u00fdt cho xong vi\u1ec7c. V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 b\u1ea3o l\u1ea1i cho r\u00f5 : t\u1eeb nay c\u00f3 vi\u1ec7c tr\u1ed9m c\u01b0\u1edbp t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, kh\u00f4ng c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u01b0 b\u00e1o b\u1ea5t lu\u1eadn s\u1ef1 vi\u1ec7c c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn h\u1ea1t n\u00e0o, n\u1ebfu b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec chi\u1ebfu l\u00fd tra x\u00e9t ngay, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111un \u0111\u1ea9y cho nhau !\u201d<\/p>\n<p>B\u1ecdn ph\u1ec9 Thanh Hoa l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng Kim, \u0110inh Kim B\u1ea3ng c\u00f9ng v\u1edbi t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n l\u00e0 Ph\u1ea1m Th\u00fac Li\u00eam (ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ch Cao Tr\u0129 huy\u1ec7n Th\u1ee5y Nguy\u00ean, con t\u00ean gi\u1eb7c tr\u1ed1n Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u0103ng), t\u1ee5 t\u1eadp h\u01a1n 1000 t\u00ean, t\u1eeb ch\u00e2u Lang Ch\u00e1nh, tr\u00e0n xu\u1ed1ng \u0111\u1ecba h\u1ea1t 2 huy\u1ec7n Th\u1ee5y Nguy\u00ean, L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng (Kim B\u1ea3ng l\u00e0m t\u1edd ngu\u1ef5 h\u1ecbch, x\u01b0ng ni\u00ean hi\u1ec7u l\u00e0 V\u0129nh T\u1ea1i. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u00f9a theo), sai \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng l\u00e0 L\u00ea Phi \u1ea5t, L\u00ea Phi B\u00e0i (\u1ea5t, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9ng Kh\u01b0\u01a1ng Ch\u00e1nh, ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 Khang v\u0169 qu\u00e2n Th\u1ed1ng l\u00e3nh ; B\u00e0i, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed9ng Th\u1ed5 Nang, ngu\u1ef5 x\u01b0ng l\u00e0 Th\u1ed1ng \u0111\u1ed3n), \u0111\u1ebfn b\u1eaft Tri ch\u00e2u Lang Ch\u00e1nh l\u00e0 H\u1ed3 T\u1ed1 Thi\u1ec7n, gi\u1ebft \u0111i. B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u00e1o, b\u00e8n ph\u00e1i V\u1ec7 u\u00fd v\u1ec7 Ngh\u0129a v\u00f5 l\u00e0 T\u00f4 V\u0103n Tr\u1ef1c, Ph\u00f3 l\u00e3nh binh Th\u1ee7y s\u01b0 l\u00e0 \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Th\u1eadp, \u0111em 600 bi\u1ec1n binh, 5 th\u1edbt voi tr\u1eadn, chia \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. L\u1ea1i m\u1ed9 1000 l\u00ednh h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng \u1edf 3 huy\u1ec7n \u0110\u00f4ng S\u01a1n, Ho\u1eb1ng Ho\u00e1 v\u00e0 Qu\u1ea3ng X\u01b0\u01a1ng xung quanh t\u1ec9nh, d\u1ef1 b\u1ecb t\u1ed5 ch\u1ee9c th\u00e0nh \u0111\u1ed9i, cho t\u1ed5ng tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 l\u00fd tr\u01b0\u1edfng coi qu\u1ea3n \u0111\u1ec3 \u0111\u1ee3i cho g\u1ecdi l\u00e0 \u0111i. L\u1ea1i phi t\u01b0 cho Kinh l\u01b0\u1ee3c, Tham t\u00e1n \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh, \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng ngay qu\u00e2n c\u1ee9ng m\u1ea1nh, \u0111i g\u1ea5p t\u1edbi qu\u00e2n th\u1ee9 c\u1ee7a th\u1ef1 \u0111\u1ed1c Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n \u0111\u1ec3 h\u1ed9i ti\u1ec5u, r\u1ed3i d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 sai truy\u1ec1n h\u1ecbch g\u1ecdi l\u1ea5y 2000 th\u1ed5 d\u00e2n s\u01a1n c\u01b0\u1edbc, c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 l\u01b0\u01a1ng, theo qu\u1ea3n binh c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u0111i b\u1eaft gi\u1eb7c. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng \u1edf t\u1ec9nh \u0111\u01b0\u01a1ng c\u1ea7n d\u00f9ng c\u00e1c vi\u00ean qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1, b\u00e8n sai Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n L\u01b0\u01a1ng Nh\u00e0n, Tr\u1ea7n V\u0103n Tu\u1ea5n, Th\u1ecb v\u1ec7 tr\u01b0\u1edfng Tr\u1ea7n V\u0103n Ki\u1ebfm v\u00e0 Tam \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn Song \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng tr\u1ea1m \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec3 sai ph\u00e1i ; l\u1ea1i r\u00fat Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Hoan v\u1ec1 t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 h\u1ed9i c\u00f9ng Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n b\u00e0n l\u00e0m vi\u1ec7c t\u1ec9nh.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 qu\u1edf Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i xu\u1ea5t th\u00e2n l\u00e0 v\u00f5 bi\u1ec1n, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea5t nh\u1eafc \u0111\u1ebfn th\u1ef1 \u0111\u1ed1c. Nay \u0111i \u0111\u00e1nh b\u1ecdn gi\u1eb7c qu\u00e8n \u1edf Quan H\u00f3a, \u0111\u00e3 l\u00e2u ch\u01b0a d\u1eadp t\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c, m\u00e0 hai huy\u1ec7n Th\u1ee5y Nguy\u00ean, L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng \u1edf ph\u00eda sau l\u1ea1i c\u00f3 b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u00e9n ph\u00e1t, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, l\u00e0m nh\u1eefng vi\u1ec7c g\u00ec ? V\u1eady sai L\u1ec5 khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Ng\u00f4 Kim L\u00e2n v\u00e0 th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em t\u1edd d\u1ee5 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc qu\u00e2n, tuy\u00ean \u0111\u1ecdc nghi\u00eam qu\u1edf. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean k\u00edp quay c\u1edd tr\u1edf l\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m cho h\u1ebft b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf 2 \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y, r\u1ed3i c\u00f9ng Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 h\u1ed9i ti\u1ec5u b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng. N\u1ebfu ch\u1eadm tr\u1ec5 l\u00e0m l\u1ee1 vi\u1ec7c qu\u00e2n, th\u00ec quy\u1ebft kh\u00f3 khoan tha \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00f2n Ng\u00f4 Kim L\u00e2n, chu\u1ea9n cho \u1edf l\u1ea1i gi\u00fap vi\u1ec7c gi\u1ea5y t\u1edd\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng \u0111\u1ea1o binh Ninh B\u00ecnh \u0111\u00e3 l\u00e2u ch\u01b0a th\u00e0nh c\u00f4ng, b\u00e8n sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em t\u1edd d\u1ee5 tuy\u00ean b\u1ea3o b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1, H\u00e0 Duy Phi\u00ean r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng ch\u1ec9 l\u1ea9n l\u00fat \u1edf trong m\u1ed9t d\u1ea3i S\u01a1n \u00c2m, th\u1ebf kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa. M\u00e0 b\u1ed1n m\u1eb7t \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u00e2n ph\u00e1i ng\u0103n ch\u1eb7n, s\u1ee9c qu\u00e2n t\u1eadp h\u1ee3p h\u00f9ng h\u1eadu, n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed5 c\u0169ng kh\u00f3 ch\u1ea3y l\u1ecdt. N\u1ebfu nh\u00e2n kh\u00ed s\u1eafc b\u00e9n, th\u1eb3ng ti\u1ebfn, l\u1eadt \u0111\u1ed5 s\u00e0o huy\u1ec7t, lo g\u00ec kh\u00f4ng xong vi\u1ec7c ? Th\u1ebf m\u00e0 b\u1ea5m \u0111\u1ed1t tay, \u0111\u00e3 h\u01a1n 1 th\u00e1ng, nh\u1eefng tin t\u00e2u b\u00e1o ch\u1ec9 l\u00e0 \u0111i\u1ec1u binh, v\u1eadn l\u01b0\u01a1ng th\u00f4i, kh\u00f4ng h\u1ec1 th\u1ea5y n\u00f3i b\u1eaft ho\u1eb7c ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00ean ph\u1ea1m n\u00e0o. Hu\u1ed1ng chi chuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y ch\u1ec9 l\u00e0 l\u00f9ng b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ed1n, kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ed nh\u01b0 vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ; v\u1eady m\u00e0 d\u1eebng qu\u00e2n, t\u1ed1n l\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn b\u1ea5y nhi\u00eau l\u00e2u ! L\u1ee1 g\u1eb7p \u0111\u00e1m gi\u1eb7c to, th\u00ec l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ! Ch\u1eb3ng bi\u1ebft t\u00ednh to\u00e1n nh\u1eefng vi\u1ec7c g\u00ec, m\u00e0 ch\u1eadm tr\u1ec5 loanh quanh \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! L\u0169 ng\u01b0\u01a1i l\u00e0 \u0111\u1ea1i th\u1ea7n trong n\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee7y cho m\u1ed9t vi\u1ec7c b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ed1n, m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1edbm th\u00e0nh c\u00f4ng ; n\u1ebfu \u0111\u1ee3i ph\u00e1i vi\u00ean kh\u00e1c thay, e r\u1eb1ng c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng c\u00f2n m\u1eb7t m\u0169i n\u00e0o \u0111\u1ed1i v\u1edbi ta n\u1eefa. Nay n\u00ean t\u1ef1 th\u1eb9n, c\u1ed1 g\u1eafng b\u1ed9i ph\u1ea7n, b\u00e0y m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc hay, l\u00e0m cho ch\u00f3ng xong vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi tr\u00e1ch nhi\u1ec7m ta \u0111\u00e3 giao cho. L\u1ea1i n\u00ean x\u00e9t r\u00f5 b\u1ecdn th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c \u0111\u00e3 ra th\u00fa : ai qu\u1ea3 th\u1ef1c l\u00f2ng b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m th\u00ec \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ; ai m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i th\u00ec gi\u1ebft \u0111i, ch\u1edb m\u1eafc c\u00e1i k\u1ebf ho\u00e3n binh c\u1ee7a l\u0169 nh\u00e3i \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o binh c\u1ee7a L\u00e3nh binh Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3ng \u1edf \u00e1i Ch\u1eed. B\u1ecdn gi\u1eb7c Ph\u1ea1m C\u00f4ng Nho, Ph\u1ea1m B\u00e1 Nho \u0111em \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng \u0111\u1ebfn v\u00e2y. Qu\u00e2n ta giao chi\u1ebfn, gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft v\u00e0 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng. V\u0103n K\u1ef3 sai ng\u01b0\u1eddi ru\u1ed5i \u0111\u1ebfn b\u00e1o v\u1edbi th\u1ef1 \u0111\u1ed1c Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n xin qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n. \u1ea9n ti\u1ebfn qu\u00e2n \u0111\u1ebfn Thi\u1ebft \u00fang, g\u1eb7p gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t th\u1ee7 c\u1ea5p ; quan qu\u00e2n c\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, \u1ea9n l\u1ea1i lui v\u1ec1 La Kh\u00e1n. Gi\u1eb7c b\u00e8n chia \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, ng\u0103n ch\u1eb7n con \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ee9u vi\u1ec7n ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh Quan Ho\u00e1. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i, Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n, \u0111em m\u1ed9t s\u1ed1 qu\u00e2n kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, v\u1eady m\u00e0 v\u1eeba m\u1edbi g\u1eb7p gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 v\u1ed9i r\u00fat lui, th\u00ec \u0111\u00e1m qu\u00e2n tr\u01a1 tr\u1ecdi \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc, nh\u1edd \u0111\u00e2u c\u1ee9u vi\u1ec7n ? Mu\u00f4n m\u1ed9t, \u0111\u01b0\u1eddng t\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng kh\u00f4ng th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng, tin c\u1ee9u \u1ee9ng b\u1ecb ngh\u1ebdn, h\u00e1 ch\u1eb3ng \u0111i \u0111\u1ebfn con \u0111\u01b0\u1eddng nguy kh\u1ed1n hay sao ? V\u1eady ph\u1ea3i mau r\u00fat \u0111\u1ea1o binh Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 v\u1ec1 ngay qu\u00e2n th\u1ee9, li\u1ec7u c\u01a1 \u0111\u00e1nh d\u1eb9p cho \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ea1n to\u00e0n, ch\u1edb \u0111\u1ec3 c\u00f4 qu\u00e2n sa v\u00e0o ch\u1ed7 hi\u1ec3m, l\u1ee1 c\u00f3 s\u01a1 h\u1edf \u0111\u00e1ng lo, th\u00ec ng\u01b0\u01a1i quy\u1ebft kh\u00f3 \u0111\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i l\u1ed7i n\u1eb7ng \u1ea5y\u201d.<\/p>\n<p>Sai th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u0111em 1 v\u1ec7 l\u00ednh Nam, \u0111\u1ebfn h\u1ed9i v\u1edbi Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p th\u1ed5 ph\u1ec9. L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u l\u00ednh th\u00fa thu\u1ed9c Trung v\u1ec7, dinh Long v\u00f5 Ngh\u1ec7 An \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n \u1edf Thanh Hoa ; 2 v\u1ec7 Qu\u1ea3ng B\u00ecnh, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb chia \u0111i \u0111\u00f3ng gi\u1eef Ngh\u1ec7 An, H\u00e0 T\u0129nh.<\/p>\n<p>D\u00f9ng th\u1ef1 T\u1ea3 qu\u00e2n Ch\u01b0\u1edfng ph\u1ee7 l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n quy\u1ec1n l\u0129nh T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c An \u2013 T\u0129nh. Cho 3 ng\u01b0\u1eddi con v\u00e0 15 ng\u01b0\u1eddi thu\u1ed9c binh \u0111i theo \u0111\u1ec3 \u0110i\u1ec3n sai b\u1ea3o ; l\u1ea1i tr\u00edch 1 v\u1ec7 K\u1ef3 v\u00f5 l\u00ednh Kinh, l\u1ec7 thu\u1ed9c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n c\u1ee7a \u0110i\u1ec3n.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u01b0ng Y\u00ean l\u00e0 H\u00e0 Th\u00fac L\u01b0\u01a1ng t\u00e2u n\u00f3i : \u201c\u1edf t\u1ec9nh h\u1ea1t c\u00f3 2 x\u00e3 An Tri\u1ec1n, Mai L\u0129nh (thu\u1ed9c huy\u1ec7n H\u01b0ng Nh\u00e2n), th\u1ea5y b\u1edd s\u00f4ng s\u1ea1t l\u1edf g\u1ea7n \u0111\u1ebfn ch\u00e2n \u0111\u00ea, d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n \u0111\u1eafp th\u00eam 1 c\u00e1i \u0111\u00ea ri\u00eang (d\u00e0i h\u01a1n 70 tr\u01b0\u1ee3ng) \u1edf ph\u00eda trong \u0111\u00ea \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng n\u01b0\u1edbc l\u1ee5t\u201d. Vua y cho. Khi \u0111\u1eafp xong, th\u01b0\u1edfng cho 3000 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 kh\u1ea9u ph\u1ea7n, l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n cho binh l\u00ednh trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh. L\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 kh\u1ea9u ph\u1ea7n, l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n, c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u1ee9 b\u1eadc theo ba h\u1ea1ng : Th\u00e2n binh, C\u1ea5m binh v\u00e0 Tinh binh. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd 2 b\u1ed9 H\u1ed9, Binh b\u00e0n t\u00e2u, cho r\u1eb1ng : Binh l\u00ednh trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a k\u1ef9 v\u00e0 san b\u1ed5, c\u0169ng tu\u1ef3 theo v\u1ec7, \u0111\u1ed9i nhi\u1ec1u hay \u00edt v\u00e0 s\u1ef1 li\u00ean l\u1ea1c gi\u1eefa c\u00e1c x\u00e3 th\u00f4n, ch\u1ee9 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 tr\u1ecdng hay khinh g\u00ec \u1edf trong \u0111\u00f3. T\u1ef1u trung c\u00f2n chia ra c\u00e1c h\u1ea1ng linh tinh t\u1ea1p s\u1eafc, th\u1ef1c c\u00f3 kh\u00e1c v\u1edbi h\u1ea1ng ch\u00ednh ng\u1ea1ch. \u0110\u1ebfn nh\u01b0 danh s\u1eafc c\u00e1c qu\u00e2n, c\u00e1c dinh, c\u00e1c v\u1ec7 d\u1eabu c\u00f3 ph\u00e2n bi\u1ec7t l\u00e0 Th\u00e2n binh, C\u1ea5m binh hay Tinh binh, nh\u01b0ng v\u1ec1 \u00fd ngh\u0129a l\u00e0m nanh vu\u1ed1t che ch\u1edf ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 th\u00ec v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t th\u00f4i. V\u1eady vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u1ea5p s\u1ed1 ru\u1ed9ng, xin c\u1ee9 tu\u1ef3 theo s\u1ef1 sai ph\u00e1i vi\u1ec7c c\u00f4ng nhi\u1ec1u hay \u00edt m\u00e0 c\u00f3 kh\u00e1c nhau. (1 \u2013 N\u00ean c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi : kh\u1ea9u ph\u1ea7n 8 ph\u00e2n, l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n 9 s\u00e0o : v\u1ec7 C\u1ea9m y v\u1ec7 Loan gi\u00e1, 2 d\u1ef1c T\u1ea3, H\u1eefu V\u0169 l\u00e2m, 5 dinh Th\u1ea7n c\u01a1, Ti\u1ec1n phong, Long v\u00f5, H\u1ed5 uy v\u00e0 H\u00f9ng nhu\u1ec7, dinh K\u1ef3 v\u00f5, 15 v\u1ec7 Th\u1ee7y s\u01b0, 10 v\u1ec7 thu\u1ed9c c\u00e1c b\u1ea3o, c\u00e1c v\u1ec7 Kinh t\u01b0\u1ee3ng, vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng t\u1ee9, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ng\u00e2n sang, \u0111\u1ed9i Kim sang, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Gi\u00e1o d\u01b0\u1ee1ng binh, vi\u1ec7n Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00e0, \u0111\u1ed9i Th\u01b0\u1ee3ng thi\u1ec7n.<\/p>\n<p>2 \u2013 N\u00ean c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi : kh\u1ea9u ph\u1ea7n 7 ph\u00e2n, l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n 8 s\u00e0o : 2 v\u1ec7 Trung, Ti\u1ec1n Th\u1ee7 h\u1ed9, c\u00e1c c\u01a1, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Ng\u0169 qu\u00e2n, c\u01a1 Th\u1ee7y s\u01b0 Ki\u00ean chu, c\u00e1c \u0111\u1ed9i Thi\u1ec7n chu, c\u00e1c v\u1ec7, c\u00e1c c\u01a1, c\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, v\u1ec7 Gi\u00e1m th\u00e0nh, v\u1ec7 V\u00f5ng th\u00e0nh, c\u00e1c d\u1ef1c H\u00f9ng sai.<\/p>\n<p>3 \u2013 N\u00ean c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi : kh\u1ea9u ph\u1ea7n 7 ph\u00e2n, l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n 7 s\u00e0o ; th\u1ef1 Ho\u00e0 thanh, \u0111\u1ed9i T\u00e0i hoa, c\u00e1c \u0111\u1ed9i ty L\u00fd thi\u1ec7n, c\u00e1c l\u00ednh tr\u1ea1m.<\/p>\n<p>4 \u2013 C\u1ee9 c\u1ea5p nh\u01b0 c\u0169 cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi : kh\u1ea9u ph\u1ea7n 7 ph\u00e2n, kh\u00f4ng c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n : c\u00e1c \u0111\u1ed9i thu\u1ed9c c\u00e1c ph\u1ee7 \u0111\u1ec7, th\u1ef1 Thanh b\u00ecnh, thu\u1ed9c binh c\u00e1c nha trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh, c\u00e1c thu\u1ed9c binh, c\u00e1c ng\u01b0 h\u1ed9).<\/p>\n<p>L\u1ea1i n\u1eefa, c\u00e1c h\u1ea1ng v\u00f5 quan nh\u1ecf d\u1eabu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 m\u00e0 ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ec7 h\u01b0\u1edfng l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, c\u0169ng xin chi\u1ebfu c\u1ea5p cho l\u01b0\u01a1ng \u0111i\u1ec1n. C\u00f2n ng\u00f4i th\u1ee9 tr\u01b0\u1edbc sau, h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u l\u1ea5y th\u1ee9 t\u1ef1 theo l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh m\u1edbi l\u00e0m chu\u1ea9n \u0111\u00edch.<\/p>\n<p>Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y, cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 18 [1837].<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7t th\u00eam nghi v\u1ec7 \u1edf 2 t\u1ea3, h\u1eefu vu, \u0111i\u1ec7n C\u1ea7n Ch\u00ednh. (Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t 50 c\u00e2y tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng, nay \u0111\u1eb7t th\u00eam 20 s\u00fang th\u1ea7n c\u01a1 v\u00e0 20 s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang).<\/p>\n<p>Ch\u00ednh bi\u00ean<\/p>\n<h1 class=\"wp-block-heading\"><a>\u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CLXXVI \u2013 176<\/a><\/h1>\n<p>Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf<\/p>\n<p>B\u00ednh Th\u00e2n, Minh M\u1ec7nh n\u0103m th\u1ee9 17 [1836], m\u00f9a \u0111\u00f4ng, th\u00e1ng 12. Thuy\u1ec1n bu\u00f4n n\u01b0\u1edbc Anh C\u00e1t L\u1ee3i \u0111i qua Ho\u00e0ng Sa, m\u1eafc c\u1ea1n, b\u1ecb v\u1ee1 v\u00e0 \u0111\u1eafm ; h\u01a1n 90 ng\u01b0\u1eddi \u0111i thuy\u1ec1n sam b\u1ea3n \u0111\u1ebfn b\u1edd bi\u1ec3n B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Vua \u0111\u01b0\u1ee3c tin, d\u1ee5 t\u1ec9nh th\u1ea7n l\u1ef1a n\u01a1i cho h\u1ecd tr\u00fa ng\u1ee5, h\u1eadu c\u1ea5p cho ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o. L\u1ea1i ph\u00e1i th\u1ecb v\u1ec7 th\u00f4ng ng\u00f4n \u0111\u1ebfn d\u1ecbch l\u1eddi th\u0103m h\u1ecfi, tuy\u00ean Ch\u1ec9 ban c\u1ea5p. B\u1ecdn h\u1ecd \u0111\u1ec1u qu\u1ef3 d\u00e0i, kh\u1ea5u \u0111\u1ea7u kh\u00f4ng th\u00f4i. S\u1ef1 c\u1ea3m k\u00edch bi\u1ec3u l\u1ed9 ra l\u1eddi n\u00f3i v\u00e0 n\u00e9t m\u1eb7t. Ph\u00e1i vi\u00ean v\u1ec1 t\u00e2u, vua n\u00f3i : \u201cH\u1ecd, t\u00ednh v\u1ed1n ki\u1ec7t hi\u1ec7t, ki\u00eau ng\u1ea1o, nay \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9i \u01a1n ch\u1ea9n tu\u1ea5t, b\u1ed7ng c\u1ea3m ho\u00e1, \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ee5c man di. Th\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen. Sai th\u01b0\u1edfng cho thuy\u1ec1n tr\u01b0\u1edfng v\u00e0 \u0111\u1ea7u m\u1ee5c, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 \u00e1o \u0111o\u1ea1n v\u0169 h\u00e0ng m\u00e0u, 1 qu\u1ea7n v\u1ea3i t\u00e2y v\u00e0 1 ch\u0103n v\u1ea3i ; c\u00e1c ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 t\u00f9ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 b\u1ed9 \u00e1o qu\u1ea7n b\u1eb1ng v\u1ea3i m\u00e0u. S\u1eafc sai ph\u00e1i vi\u00ean sang T\u00e2y l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tri Ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 V\u00f5 V\u0103n Gi\u1ea3i \u0111\u01b0a h\u1ecd sang b\u1ebfn t\u00e0u H\u1ea1 Ch\u00e2u, cho v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh h\u1ea1n h\u00e0nh tr\u00ecnh cho nh\u00e2n vi\u00ean \u0111i sai ph\u00e1i. (Ph\u00e0m th\u1ecb v\u1ec7 ho\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi c\u00e1c b\u1ed9, vi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1i \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng \u1edf c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng nh\u01b0 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1 ho\u1eb7c vi\u1ec7c kh\u1ea9n y\u1ebfu, khi giao nh\u1eadn xong, l\u1eadp t\u1ee9c ph\u1ea3i tr\u1edf v\u1ec1, n\u1ed9i trong ng\u00e0y \u1ea5y ; n\u1ebfu c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec ph\u1ea3i l\u00e0m ho\u1eb7c ph\u1ea3i x\u00e9t h\u1ecfi \u0111i\u1ec1u g\u00ec m\u00e0 l\u00e0 vi\u1ec7c d\u1ec5, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ea1n \u0111\u1ebfn ng\u00e0y h\u00f4m sau ; vi\u1ec7c h\u01a1i kh\u00f3 h\u01a1n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i ng\u00e0y n\u1eefa, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 h\u1ea1n 3 ng\u00e0y. Khi v\u1ec1, xu\u1ea5t tr\u00ecnh t\u1edd cam k\u1ebft minh b\u1ea1ch, \u0111\u01b0a s\u1edf t\u1ea1i nh\u1eadn th\u1ef1c, tr\u00ecnh l\u00ean b\u1ed9 \u0111\u1ec3 x\u00e9t ; n\u1ebfu v\u00ec c\u1edb m\u1eafc vi\u1ec7c g\u00ec kh\u00e1c, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc do \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u01b0 v\u1ec1 b\u1ed9 ; n\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 l\u00fd do m\u00e0 ch\u1eadm tr\u1ec5 vi\u1ec7c qu\u00e2n c\u01a1, th\u00ec tr\u1ecb t\u1ed9i n\u1eb7ng th\u00eam m\u1ed9t b\u1eadc ; vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng m\u00e0 qu\u00e1 1 ng\u00e0y, ph\u1ea3i 50 roi, c\u1ee9 th\u00eam m\u1ed7i ng\u00e0y l\u1ea1i t\u0103ng t\u1ed9i l\u00ean 1 b\u1eadc. T\u1ed9i ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn 100 tr\u01b0\u1ee3ng, r\u1ed3i c\u00e1ch ch\u1ee9c).<\/p>\n<p>Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ea3o, l\u00e0m vi\u1ec7c ch\u1eadm tr\u1ec5 \u0111\u1ea7n \u0111\u1ed9n, ph\u1ea3i lui v\u1ec1 l\u00e0m Lang trung. \u0110i\u1ec1u b\u1ed5 Lang trung b\u1ed9 H\u1ed9, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9 l\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n l\u00e0m Lang trung b\u1ed9 L\u1ec5, bi\u1ec7n l\u00fd vi\u1ec7c b\u1ed9.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 tr\u00ecnh h\u1ea1n ch\u1ea1y tr\u1ea1m. (T\u1eeb Kinh tr\u1edf v\u00e0o Nam hay tr\u1edf ra B\u1eafc, ph\u00e0m l\u00e0 vi\u1ec7c phi \u0111\u1ec7 ho\u1eb7c t\u1ed1i kh\u1ea9n, th\u00ec v\u1eabn y theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc. Duy vi\u1ec7c th\u1ee9 kh\u1ea9n th\u00ec ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c cho r\u1ed9ng th\u00eam tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 2 gi\u1edd ((1) Gi\u1edd \u0111\u00e2y t\u00ednh theo gi\u1edd can chi (nh\u01b0 gi\u1edd T\u00fd, gi\u1edd S\u1eedu\u2026), m\u1ed7i gi\u1edd b\u1eb1ng hai gi\u1edd \u0111\u1ed3ng h\u1ed3 ng\u00e0y nay.1) so v\u1edbi vi\u1ec7c t\u1ed1i kh\u1ea9n ; vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng th\u00ec ng\u00e0y cho r\u1ed9ng th\u00eam tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 3 gi\u1edd, so v\u1edbi vi\u1ec7c th\u1ee9 kh\u1ea9n. T\u1eeb Kinh v\u00e0o Nam, m\u1ed7i gi\u1edd \u0111i tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1900 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 th\u1ee9 kh\u1ea9n ; tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1500 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh. T\u1eeb Kinh ra B\u1eafc, m\u1ed7i gi\u1edd \u0111i tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 2360 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 th\u1ee9 kh\u1ea9n, tr\u00ean d\u01b0\u1edbi 1880 tr\u01b0\u1ee3ng l\u00e0 th\u01b0\u1eddng h\u00e0nh ; n\u1ebfu qu\u00e1 h\u1ea1n th\u00ec, \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh ngo\u00e0i do \u00e1n s\u00e1t, \u1edf trong Kinh do Th\u00f4ng ch\u00ednh chi\u1ebfu theo \u0111\u00f3, x\u00e9t l\u1ea1i).<\/p>\n<p>B\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ecbnh tr\u00ecnh th\u1ee9c nghi tr\u01b0\u1ee3ng cho T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t. (T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng : 2 t\u00e1n tr\u1eebu \u0111\u1ecf, 2 t\u00e1n tr\u1eebu m\u00e0u l\u1ee5c, 2 qu\u1ea1t v\u1ebd b\u1eb1ng l\u0129nh t\u00eda, 1 \u0111\u00f4i c\u1edd b\u1eb1ng tr\u1eebu lam, v\u1ebd con phi h\u1ed5 t\u00f4 m\u00e0u, 3 \u0111\u00f4i c\u1edd c\u00e1c m\u00e0u, 5 \u0111\u1ed9i g\u1eady \u0111\u1ed1c s\u1eaft, 5 \u0111\u00f4i nghi \u0111ao, 2 bi\u1ec3n \u201ch\u1ed3i t\u1ef5\u201d ((2) H\u1ed3i t\u1ef5 : tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1eddng quan tr\u1ea9y.2) v\u00e0 2 bi\u1ec3n \u201ct\u00fac t\u0129nh\u201d((3) T\u00fac t\u0129nh : nghi\u00eam k\u00ednh, im l\u1eb7ng.3), 1 ki\u1ec7u, 4 l\u1ecdng xanh.<\/p>\n<p>Tu\u1ea7n ph\u1ee7 : 1 t\u00e1n tr\u1eebu \u0111\u1ecf, 1 t\u00e1n tr\u1eebu m\u00e0u l\u1ee5c, 2 qu\u1ea1t xanh, 1 \u0111\u1ed9i c\u1edd \u0111\u1ecf, 1 \u0111\u1ed9i c\u1edd m\u00e0u l\u1ee5c, 3 \u0111\u1ed9i g\u1eady \u0111\u1ed1c s\u1eaft, 4 \u0111\u00f4i nghi \u0111ao, 1 bi\u1ec3n \u201ch\u1ed3i t\u1ef5\u201d, 1 bi\u1ec3n \u201ct\u00fac t\u0129nh\u201d, 1 ki\u1ec7u, 2 l\u1ecdng xanh.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c : 1 t\u00e1n tr\u1eebu \u0111\u1ecf, 1 t\u00e1n tr\u1eebu m\u00e0u l\u1ee5c, 2 qu\u1ea1t xanh, 4 \u0111\u00f4i dao \u201cnh\u1ea1n linh\u201d((4) Nh\u1ea1n linh : c\u00e1nh nh\u1ea1n.4), 1 \u0111\u00f4i c\u1edd phi h\u1ed5, 1 \u0111\u00f4i c\u1edd \u0111\u1ecf, 1 \u0111\u00f4i c\u1edd m\u00e0u l\u1ee5c, 3 \u0111\u00f4i g\u1eady \u0111\u1ed1c s\u1eaft, 1 ng\u1ef1a c\u01b0\u1ee1i, 1 \u0111\u00f4i l\u1ecdng xanh.<\/p>\n<p>B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 : 2 t\u00e1n l\u1ee5a m\u00e0u l\u1ee5c, 1 \u0111\u00f4i c\u1edd \u0111\u1ecf, 1 \u0111\u00f4i c\u1edd m\u00e0u l\u1ee5c, 2 \u0111\u00f4i c\u00f4n quang d\u1ea7u \u0111\u1ecf, 2 \u0111\u00f4i dao \u0111eo, 1 ki\u1ec7u, 2 l\u1ecdng xanh.<\/p>\n<p>\u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 : 1 t\u00e1n l\u1ee5a m\u00e0u l\u1ee5c, 1 \u0111\u00f4i c\u1edd \u0111\u1ecf, 1 \u0111\u00f4i c\u1edd m\u00e0u l\u1ee5c, 2 \u0111\u00f4i c\u00f4n quang d\u1ea7u \u0111\u1ecf, 2 \u0111\u00f4i dao \u0111eo, 1 ki\u1ec7u, 2 l\u1ecdng xanh.<\/p>\n<p>Khi c\u00f3 Kh\u00e2m m\u1ea1ng \u0111i t\u1ebf th\u1ea7n v\u00e0 \u0111i vi\u1ec7c c\u00f4ng, xem x\u00e9t trong h\u1ea1t, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu theo s\u1ed1 d\u00e0n b\u00e0y trong khi \u0111i. S\u00fang g\u01b0\u01a1m th\u00ec tu\u1ef3 theo \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 xa g\u1ea7n v\u00e0 s\u1ed1 l\u00ednh k\u1ef5, ng\u01b0\u1eddi h\u1ea7u m\u00e0 li\u1ec7u \u0111em theo. S\u1ed1 ng\u1ef1a kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn ngo\u00e0i 20 \u2013 30 con. Voi tr\u1eadn, kh\u00f4ng li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111em theo. C\u00f2n b\u00ecnh nh\u1eadt, khi ra v\u00e0o th\u00ec theo l\u1ed1i th\u01b0\u1eddng, ch\u1ec9 d\u00f9ng v\u00f5ng, l\u1ecdng xanh, tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 l\u00ednh \u0111i theo. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng 60 c\u00e2y tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng, Tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c \u0111\u1ec1u 40 c\u00e2y, B\u1ed1 ch\u00ednh, \u00e1n s\u00e1t \u0111\u1ec1u 20 c\u00e2y. Duy th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y l\u00e0 tr\u1ecdng \u0111\u1ecba \u1edf n\u01a1i phi\u00ean tr\u1ea5n ngo\u00e0i bi\u00ean, c\u00e1c T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n, Tham t\u00e1n v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tu\u1ef3 vi\u1ec7c m\u00e0 s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c h\u1ea1ng nghi tr\u01b0\u1ee3ng, k\u1ef5 t\u1ee5ng y nh\u01b0 \u0110\u1ed1c, Ph\u1ee7, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c c\u00e1c t\u1ec9nh h\u1ea1t, c\u00f2n nh\u1eefng ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, khi ra v\u00e0o, th\u00ec T\u01b0\u1edbng qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng l\u00ednh tu\u1ef3 t\u00f9ng \u0111em theo 100 c\u00e2y tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng, 30 kh\u1ea9u s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang ; Tham t\u00e1n, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c 60 tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng, 20 \u0111i\u1ec3u sang. C\u00f2n tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111i\u1ec3u sang, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng, cho b\u00e0y \u1edf tr\u01b0\u1edbc nha m\u00f4n, \u0111\u1ec3 khi c\u1ea7n \u0111i th\u00ec \u0111em theo. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 vi\u00ean n\u00e0o c\u00f2n l\u00e0 th\u1ef1 h\u00e0m, th\u00ec nghi t\u1ee5ng c\u0169ng gi\u1ed1ng v\u1edbi nh\u1eefng vi\u00ean \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c h\u00e0m ; ch\u1ec9 duy nh\u1eefng vi\u00ean h\u1ed9 l\u00fd, th\u1ef1 l\u00fd th\u00ec v\u1eabn d\u00f9ng nghi t\u1ee5ng theo nguy\u00ean h\u00e0m.<\/p>\n<p>D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 g\u1eb7p nhau : Tu\u1ea7n ph\u1ee7 xu\u1ed1ng ki\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 m\u1ed9t b\u00ean, T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c c\u0169ng xu\u1ed1ng ki\u1ec7u, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 v\u00e1i T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c 1 v\u00e1i ; T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c c\u0169ng v\u00e1i l\u1ea1i, r\u1ed3i l\u00ean ki\u1ec7u, \u0111i tr\u01b0\u1edbc, b\u1ea5y gi\u1edd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 m\u1edbi l\u00ean ki\u1ec7u \u0111i. T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c g\u1eb7p \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c : l\u1ec5 nghi c\u0169ng nh\u01b0 tr\u00ean. Tu\u1ea7n ph\u1ee7, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c g\u1eb7p nhau : c\u1ea3 hai \u0111\u1ec1u xu\u1ed1ng ki\u1ec7u v\u00e0 xu\u1ed1ng ng\u1ef1a, c\u00f9ng nhau v\u00e1i ; Tu\u1ea7n ph\u1ee7 l\u00ean ki\u1ec7u \u0111i tr\u01b0\u1edbc, b\u1ea5y gi\u1edd \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c m\u1edbi l\u00ean ng\u1ef1a \u0111i. B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 g\u1eb7p T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c th\u00ec xu\u1ed1ng ki\u1ec7u, \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 m\u1ed9t b\u00ean, v\u00e1i T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c 1 v\u00e1i ; T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u1eabn \u1edf tr\u00ean ki\u1ec7u, ch\u1eafp tay gi\u01a1 cao, r\u1ed3i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, b\u1ea5y gi\u1edd B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 m\u1edbi l\u00ean ki\u1ec7u \u0111i. B\u1ed1 ch\u00ednh g\u1eb7p Tu\u1ea7n ph\u1ee7, nghi l\u1ec5 c\u0169ng nh\u01b0 tr\u00ean ; n\u1ebfu g\u1eb7p \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 c\u0169ng xu\u1ed1ng ng\u1ef1a tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ee9ng v\u1ec1 m\u1ed9t b\u00ean, \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c xu\u1ed1ng ng\u1ef1a, c\u00f9ng v\u00e1i nhau ; \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c l\u00ean ng\u1ef1a \u0111i tr\u01b0\u1edbc, B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 c\u0169ng l\u00ean ki\u1ec7u \u0111i. \u00e1n s\u00e1t s\u1ee9 g\u1eb7p T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c, Tu\u1ea7n ph\u1ee7 v\u00e0 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c, nghi l\u1ec5 c\u0169ng nh\u01b0 B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9. C\u00f2n B\u1ed1, \u00e1n g\u1eb7p nhau, \u0111\u1ec1u xu\u1ed1ng ki\u1ec7u, c\u00f9ng ti\u1ebfp nhau ; B\u1ed1 ch\u00ednh s\u1ee9 l\u00ean ki\u1ec7u \u0111i tr\u01b0\u1edbc, \u00e1n s\u00e1t m\u1edbi l\u00ean ki\u1ec7u \u0111i. N\u1ebfu c\u00e1c quan h\u1ea1t kh\u00e1c g\u1eb7p nhau, tu\u1ef3 theo ph\u1ea9m h\u00e0m cao th\u1ea5p, nghi l\u1ec5 c\u0169ng gi\u1ed1ng \u1edf t\u1ec9nh m\u00ecnh ; n\u1ebfu ph\u1ea9m h\u00e0m ngang nhau, th\u00ec \u0111\u1ec1u xu\u1ed1ng ki\u1ec7u, xu\u1ed1ng ng\u1ef1a, c\u00f9ng v\u00e1i nhau, r\u1ed3i c\u00f9ng l\u00ean ki\u1ec7u ho\u1eb7c ng\u1ef1a m\u00e0 \u0111i).<\/p>\n<p>X\u00e2y ph\u00e1o \u0111\u00e0i Ninh H\u1ea3i \u1edf Kh\u00e1nh Ho\u00e0. Ph\u1ea7n bi\u1ec3n t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Ho\u00e0 r\u1ed9ng v\u00e0 xa, l\u1ea1i nhi\u1ec1u h\u00f2n v\u00e0 \u0111\u1ea3o. Qu\u00e2n c\u01b0\u1edbp bi\u1ec3n v\u00e0 b\u1ecdn bu\u00f4n l\u1eadu th\u01b0\u1eddng \u1ea9n n\u00fap \u1edf \u0111\u00f3. \u1edf v\u00f9ng Nha Trang c\u00f3 m\u1ed9t qu\u1ea3 n\u00fai, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u1ea7m s\u00e2u, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 thuy\u1ec1n t\u1ee5 t\u1eadp \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac. Quan t\u1ec9nh ngh\u0129 xin x\u00e2y ph\u00e1o \u0111\u00e0i \u1edf \u0111\u1ec9nh n\u00fai, \u0111\u1eb7t \u0111\u1ea1i b\u00e1c, ph\u00e1i l\u00ednh \u0111\u00f3ng gi\u1eef, th\u00ec th\u1ebf l\u1ef1c c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1ed1ng ch\u1ebf c\u1ea3 3 m\u1eb7t \u0111\u00f4ng, nam, b\u1eafc. Vua b\u00e8n sai b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u01b0a ki\u1ec3u m\u1eabu cho l\u00e0m. (Trung t\u00e2m ph\u00e1o \u0111\u00e0i r\u1ed9ng 10 tr\u01b0\u1ee3ng, th\u00e2n d\u00e0y 1 tr\u01b0\u1ee3ng 2 th\u01b0\u1edbc ; b\u00ean trong cao 3 th\u01b0\u1edbc 2 t\u1ea5c, tr\u00ean r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc 5 t\u1ea5c, d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 1 th\u01b0\u1edbc 8 t\u1ea5c ; b\u00ean ngo\u00e0i cao 6 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, tr\u00ean r\u1ed9ng 2 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c, d\u01b0\u1edbi r\u1ed9ng 2 th\u01b0\u1edbc 7 t\u1ea5c ; c\u1eeda ph\u00e1o \u0111\u00e0i cao 8 th\u01b0\u1edbc 3 t\u1ea5c, trung t\u00e2m cao 5 th\u01b0\u1edbc 4 t\u1ea5c, r\u1ed9ng 4 th\u01b0\u1edbc 1 t\u1ea5c).<\/p>\n<p>Ninh B\u00ecnh Kinh l\u01b0\u1ee3c T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cAnh em t\u00ean ph\u1ea1m tr\u1ed1n l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i, \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi l\u00e0m \u00e1c, b\u1ea5y l\u00e2u ch\u1ec9 chuy\u00ean d\u00f9ng con ch\u00e1u nh\u00e0 L\u00ea l\u00e0m c\u00e1i m\u1ed3i xui gi\u1ee5c d\u1ed7 d\u00e0nh d\u00e2n M\u00e1n, m\u00e0 trong b\u00e8 \u0111\u1ea3ng ch\u00fang, cha con \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i, Th\u1ebf \u0110\u1ee9c l\u1ea1i l\u00e0 nh\u1eefng t\u00ean ki\u1ec7t hi\u1ec7t nh\u1ea5t, th\u1ee9 \u0111\u1ebfn Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh, Qu\u00e1ch C\u00f4ng Th\u1ea3n. Nhi\u1ec1u l\u1ea7n theo tin th\u00e1m t\u1eed \u0111\u00e3 b\u00e1o th\u00ec Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng c\u00f9ng v\u1edbi em h\u1ecd n\u00f3 l\u00e0 T\u1ea5t T\u1ebf, T\u1ea5t Nham, l\u00e9n tr\u1ed1n \u1ea9n \u1edf s\u01a1n ph\u1eadn c\u00e1c x\u00e3 S\u01a1n \u00c2m, H\u01b0ng Thi, d\u1eddi \u0111\u1ed5i \u1ea9n n\u00fap b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng ; c\u00f2n th\u00ec t\u1ea3n m\u00e1t l\u1ee7i tr\u1ed1n \u1edf r\u1eebng r\u00fa thung l\u0169ng b\u1ed1n ng\u1ea3. B\u1ecdn ch\u00fang d\u1eabu kh\u00f4ng c\u00f2n tr\u00f2 tr\u1ed1ng g\u00ec, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i phi\u1ec1n quan qu\u00e2n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, nh\u01b0ng n\u00fai r\u1eebng b\u00e1t ng\u00e1t hi\u1ec3m tr\u1edf, v\u00e2y b\u1eaft m\u1ed9t n\u01a1i, ph\u1ea3i c\u00f3 1000, 2000 ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi kh\u1eafp \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay n\u1ebfu th\u1eb3ng t\u1edbi S\u01a1n \u00c2m l\u00f9ng b\u1eaft, e ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 s\u1edbm b\u1eaft ngay \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ea5t C\u00f4ng m\u00e0 \u0111\u1ed3ng lo\u00e3 ch\u00fang c\u00f3 khi nh\u00e2n \u0111\u00f3 l\u1ea1i tr\u1ed1n xa m\u1ea5t. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u01b0\u01a1ng l\u1ef1a \u0111i\u1ec3m l\u00ednh, d\u00f5ng, \u0111\u1ecbnh h\u00e3y tr\u01b0\u1edbc ti\u1ec5u Th\u1ea1ch Bi, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn S\u01a1n \u00c2m, th\u00ec v\u1eeba ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c tin Thanh Hoa phi b\u00e1o r\u1eb1ng L\u00e3nh binh \u0111\u1ea1o Quan Ho\u00e1 l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 b\u1ecb gi\u1eb7c ng\u0103n tr\u1edf v\u00e0 th\u1ef1 \u0111\u1ed1c Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n kh\u00f4ng ti\u1ebfn qu\u00e2n l\u1ea1i \u0111\u00f3ng \u1edf La Kh\u00e1n. B\u1ecdn th\u1ea7n li\u1ec1n l\u1ef1a u\u1ef7 l\u0169 Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn T\u00e1 \u0111em 1000 bi\u1ec1n binh \u0111i c\u1ee9u vi\u1ec7n, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p ; r\u1ed3i t\u1ef1 \u0111em qu\u00e2n v\u00e0 voi ti\u1ebfn \u0111\u00f3ng Qu\u1ef3nh C\u00f4i, n\u01a1i gi\u00e1p Ho\u00e0nh Giang, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m thanh th\u1ebf ti\u1ebfp \u1ee9ng cho c\u00e1c \u0111\u1ea1o \u1edf Thanh Hoa, m\u1ed9t l\u00e0 \u0111\u1ec3 tu\u1ef3 c\u01a1 \u0111\u00e1nh b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m. L\u1ea1i \u0111i\u1ec1u th\u00eam l\u00ednh 2 t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, H\u1ea3i D\u01b0\u01a1ng, m\u1ed7i t\u1ec9nh 500 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 sung v\u00e0o vi\u1ec7c sai ph\u00e1i. V\u1ea3, \u0111u\u1ed5i c\u00f9ng r\u1eebng n\u00fai \u0111\u1ec3 b\u1eaft th\u00fa v\u1eadt, t\u00ecnh th\u1ebf v\u1eabn l\u00e0 kh\u00f3 kh\u0103n, th\u00e0nh th\u1eed tr\u1ea3i 1 th\u00e1ng nay, ch\u01b0a c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00fat c\u00f4ng hi\u1ec7u, v\u1eady xin r\u1ed9ng cho k\u1ef3 h\u1ea1n \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ebft l\u00f2ng l\u00f9ng b\u1eaft\u201d.<\/p>\n<p>Vua b\u00e8n d\u1ee5 sai T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i 1 v\u1ec7 l\u00ednh Nam \u0111\u1eafc l\u1ef1c cho theo l\u00e0m vi\u1ec7c qu\u00e2n. L\u1ea1i phi t\u01b0 cho t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 kh\u1ea9n c\u1ea5p \u0111\u1ed1c th\u00fac quan qu\u00e2n \u0111ang ph\u00f2ng ch\u1eb7n \u1edf hai ch\u00e2u Mai, M\u1ed9c l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng t\u1edbi qu\u00e2n th\u1ee9 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 \u0111\u1ec3 c\u1ee9u vi\u1ec7n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, th\u1ed5 m\u1ee5c Ninh B\u00ecnh, Qu\u00e1ch C\u00f4ng \u0110\u1ed9, li\u1ec1n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c l\u00e0 Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh \u1edf x\u00e3 Thi\u00ean M\u1ed7 (thu\u1ed9c huy\u1ec7n L\u1ea1c Th\u1ed5). B\u1ecdn Quang C\u1ef1 th\u01b0\u1edfng tr\u01b0\u1edbc cho C\u00f4ng \u0110\u1ed9 \u00e1o m\u1eb7c v\u00e0 h\u00e0 bao g\u1ea5m \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch, r\u1ed3i \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u ti\u1ebfp l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cPh\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh l\u00e0 t\u00ean ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m trong b\u1ecdn gi\u1eb7c, nay \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft th\u00ec Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng nh\u01b0 m\u1ea5t m\u1ed9t c\u00e1nh tay, m\u00e0 b\u1ecdn th\u1ed5 ty, th\u1ed5 m\u1ee5c th\u1ea5y th\u1ebf, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u1ebfn kh\u00edch. S\u1ef1 c\u00e0n qu\u00e9t c\u0169ng c\u00f3 c\u01a1 th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u00f3 !\u201d<\/p>\n<p>Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cT\u00ean ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1eaft s\u1ed1ng \u0111\u01b0a t\u1edbi x\u1eed \u00e1n, th\u00ec t\u1ecf ra trong \u0111\u00e1m th\u1ed5 ty c\u00f2n c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ra s\u1ee9c v\u00ec tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ; th\u1ebf l\u00e0 s\u1ef1 c\u01a1 thu\u1eadn ti\u1ec7n, ch\u1eafc c\u0169ng d\u1ec5 thu c\u00f4ng. Nay vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Thanh Hoa \u0111\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9n c\u1ea5p, l\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c c\u1ea7n k\u00edp tr\u01b0\u1edbc : g\u1ea5p \u0111\u1ebfn Ho\u00e0nh Giang, ti\u00eau di\u1ec7t h\u1ebft nh\u1eefng th\u1ed5 ph\u1ec9 qu\u1ea5y r\u1ed1i \u1edf Thanh Hoa, r\u1ed3i sau quay v\u1ec1 Ninh B\u00ecnh, ti\u1ebfp t\u1ee5c n\u00e3 b\u1eaft nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea1m tr\u1ed1n, c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta c\u0169ng kh\u00f4ng g\u00f2 b\u00f3 theo k\u1ef3 h\u1ea1n m\u00e0 kh\u1ea9n c\u1ea5p \u0111\u1ed1c th\u00fac, mi\u1ec5n l\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng, th\u00ec l\u00e0 l\u00e0m tr\u1ecdn ch\u1ee9c ph\u1eadn \u0111\u00f3. Chu\u1ea9n cho th\u1ed5 m\u1ee5c Qu\u00e1ch C\u00f4ng \u0110\u1ed9 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u1edfng th\u00eam 300 quan ti\u1ec1n. C\u00f2n t\u00ean ph\u1ea1m b\u1ecb b\u1eaft l\u00e0 Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111em l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed, ch\u1eb7t ch\u00e2n tay m\u00ecnh m\u1ea9y, chia ra treo \u1edf c\u00e1c ph\u1ea7n r\u1eebng \u0111\u1ec3 l\u00f2ng ng\u01b0\u1eddi M\u00e1n ph\u1ea3i s\u1ee3 h\u00e3i\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u0111\u1ed1c Thanh Hoa l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n \u0111\u00f3ng binh \u1edf La Kh\u00e1n, v\u00ec s\u1ed1 bi\u1ec1n binh \u0111em \u0111i kh\u00f4ng \u0111\u1ea7y 500, m\u00e0 n\u01a1i \u1ea5y b\u1ed1n m\u1eb7t n\u00fai non tr\u00f9ng \u0111i\u1ec7p, kh\u00f4ng \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n \u0111\u01b0\u1ee3c, l\u1ea1i r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 Quan Ho\u00e0ng (t\u00ean t\u1ed5ng thu\u1ed9c huy\u1ec7n C\u1ea9m Th\u1ee7y). Vua d\u1ee5 qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cNg\u01b0\u01a1i c\u1ea7m qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u1ea5y l\u00e2u loanh quanh ch\u1eadm tr\u1ec5, ch\u01b0a l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t vi\u1ec7c g\u00ec, \u0111\u1ebfn n\u1ed7i qu\u00e2n ti\u1ec1n \u0111\u1ea1o c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 v\u00e0o s\u00e2u, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ee9u vi\u1ec7n, th\u1ebf m\u00e0 v\u1eeba tho\u1ea1t g\u1eb7p gi\u1eb7c, ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 lui v\u1ec1 La Kh\u00e1n, r\u1ed3i l\u1ea1i lui v\u1ec1 Quan Ho\u00e0ng, sao m\u00e0 nh\u00fat nh\u00e1t v\u00f4 t\u00e0i \u0111\u1ebfn th\u1ebf ! Th\u1eed ngh\u0129 : vi\u00ean t\u1ef3 t\u01b0\u1edbng((1) \u0110\u00e2y ch\u1ec9 Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3.1) c\u00f2n d\u00e1m ti\u1ebfn l\u00ean, c\u00f2n ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng l\u1ea1i t\u1ef1 r\u00fat lui, v\u1eady kh\u00e9p v\u00e0o qu\u00e2n lu\u1eadt th\u00ec \u0111\u00e1ng t\u1ed9i th\u1ebf n\u00e0o ! Ng\u01b0\u01a1i mu\u1ed1n \u0111em th\u00e2n \u0111\u1ec3 th\u1eed thanh g\u01b0\u01a1m th\u01b0\u1ee3ng ph\u01b0\u01a1ng \u01b0 ! Ch\u1ec9 ngh\u0129 : \u0111\u01b0\u01a1ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c h\u00e0nh qu\u00e2n, h\u00e3y cho ng\u01b0\u01a1i t\u1ef1 bi\u1ebft h\u1ed1i l\u1ed7i \u0111\u1ed5i m\u1edbi ; v\u1eady gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, kh\u00f4ng ph\u1ea3i x\u00e9t l\u1ea1i v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ed1i c\u00e3i. Nay qu\u00e2n th\u1ee9 Ninh B\u00ecnh hi\u1ec7n \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Qu\u00e1ch Ph\u01b0\u1edbc Th\u00e0nh, c\u00f2n c\u00e1c ph\u1ea1m nh\u00e2n t\u1ea1i \u0111\u00e0o h\u00e3y c\u00f2n l\u1ea9n tr\u1ed1n, th\u00ec \u0111\u00e3 ph\u00e1i th\u00eam h\u01a1n 1000 l\u00ednh \u0111\u1ebfn c\u1ee9u gi\u00fap, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. B\u1ecdn Kinh l\u01b0\u1ee3c, Tham t\u00e1n l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111em binh v\u00e0 voi t\u1edbi g\u1ea7n \u0111\u1ec3 l\u00e0m tham \u1ee9ng. L\u1ea1i n\u1eefa, h\u00f4m tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u th\u00eam bi\u1ec1n binh Ngh\u1ec7 An v\u00e0 sai th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u0111em qu\u00e2n c\u1ee9ng m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn hi\u1ec7p ti\u1ec5u. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean l\u1eadp t\u1ee9c t\u1eadp h\u1ee3p l\u00ednh, d\u00f5ng ti\u1ebfn l\u00ean, l\u00e0m ngay c\u00e1i vi\u1ec7c kh\u1ea9n y\u1ebfu l\u00e0 c\u1ed1t li\u00ean l\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3. R\u1ed3i \u0111\u1eb7t r\u00f5 k\u1ef7 lu\u1eadt cho nghi\u00eam, k\u00edch \u0111\u1ed9ng tinh th\u1ea7n binh s\u0129, t\u1eeb qu\u1ea3n v\u1ec7 tr\u1edf xu\u1ed1ng, h\u1ec5 ai l\u00f9i b\u01b0\u1edbc ch\u00f9n l\u1ea1i th\u00ec gi\u1ebft ngay \u0111\u1ec3 rao trong qu\u00e2n. M\u1ed9t tr\u1eadn h\u0103ng h\u00e1i, c\u00f3 ti\u1ebfn kh\u00f4ng lui, t\u1ea5t ph\u1ea3i gi\u1ebft tan b\u1ecdn gi\u1eb7c, b\u1eaft li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3, th\u00ec c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f4i ch\u00fat ; n\u1ebfu kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf, \u0111\u00e3 c\u00f3 qu\u00e2n lu\u1eadt \u1edf \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p>\u201cL\u1ea1i chu\u1ea9n cho b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Hoan hi\u1ec3u th\u1ecb kh\u1eafp c\u1ea3 th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n : ai b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c L\u00ea Duy Hi\u1ec3n, th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho 500 quan ti\u1ec1n v\u00e0 b\u1ed5 cho quan th\u1ea5t ph\u1ea9m. C\u00f2n \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1ee7a gi\u1eb7c nh\u01b0 b\u1ecdn Ph\u1ea1m C\u00f4ng Nho, Ph\u1ea1m Th\u00fac Li\u00eam v\u00e0 L\u00ea Phi \u1ea5t, c\u00f3 ai b\u1eaft hay ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng th\u01b0\u1edfng cho quan ch\u1ee9c v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c ; n\u1ebfu k\u1ebb n\u00e0o d\u00e1m ch\u1ee9a ch\u1ea5p, gi\u1ea5u gi\u1ebfm s\u1ebd b\u1ecb c\u00f9ng t\u1ed9i nh\u01b0 ph\u1ea1m nh\u00e2n\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n \u0111em c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e3 tr\u00f9 bi\u1ec7n t\u01b0 l\u00ean b\u1ed9 Binh x\u00e9t. B\u1ed9 th\u1ea7n \u0111em t\u1edd t\u01b0 \u1ea5y d\u00e2ng l\u00ean. Vua xem, d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cC\u1ee9 trong l\u1eddi t\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i, th\u00ec Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 c\u00f3 h\u01a1n 1200 l\u00ednh, m\u00e0 n\u01a1i \u0111\u00f3ng qu\u00e2n, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 ; ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 c\u1ee7a K\u1ef3 c\u00f2n \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft v\u1ec1 b\u00e1o r\u1eb1ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec quan ng\u1ea1i. V\u1ea3 l\u1ea1i, Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 v\u00e0o s\u00e2u, kh\u00f4ng c\u00f3 qu\u00e2n c\u1ee9u vi\u1ec7n ; Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n l\u1ea1i b\u1ecb qu\u00e2n th\u1ed5 ph\u1ec9 ch\u1eb9n ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu, kh\u00f4ng ti\u1ebfn nhanh \u0111\u01b0\u1ee3c. Ta \u0111\u01b0\u1ee3c tin, \u0111\u00e3 xu\u1ed1ng d\u1ee5 nghi\u00eam th\u00fac ti\u1ebfn binh, nh\u01b0ng c\u00f2n th\u1ea5y h\u1eb1ng ng\u00e0y v\u1eabn s\u1ed1t ru\u1ed9t. N\u1ebfu qu\u1ea3 \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi \u0111\u00e3 n\u00f3i, th\u00ec quan qu\u00e2n c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng l\u00e2u, ch\u01b0a \u0111\u1ebfn n\u1ed7i nguy c\u1ea5p, sao kh\u00f4ng s\u1edbm t\u00e2u \u0111\u1ec3 y\u00ean \u1ee7i l\u00f2ng ta \u0111\u00f4i ch\u00fat ! Trong t\u1edd t\u01b0 l\u1ea1i n\u00f3i : khi ph\u00e1i Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Th\u1eadp ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i ti\u1ec5u, \u0111\u00e3 d\u1eb7n Th\u1eadp c\u1ed1 chi\u1ebfm l\u1ea5y ph\u1ea7n th\u1eafng m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 tranh gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. K\u1ec3 ra, sai ph\u00e1i t\u01b0\u1edbng hi\u1ec7u, ph\u1ea3i nghi\u00eam kh\u1eafc r\u0103n b\u1ea3o \u0111\u1ec3 c\u1ed5 v\u00f5 h\u0103ng h\u00e1i gi\u1ebft gi\u1eb7c, c\u00f2n s\u1ee3 h\u1ecd nh\u00fat nh\u00e1t kh\u00f4ng ti\u1ebfn, hu\u1ed1ng chi l\u1ea1i xui ng\u01b0\u1eddi ki\u1ebfm c\u1edb s\u1eb5n, kh\u00f4ng ti\u1ebfn b\u01b0\u1edbc, th\u00ec bi\u1ebft ng\u00e0y n\u00e0o gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c ! Nh\u1eefng l\u1eddi \u0111\u00f3 th\u1eadt sai l\u1ea7m c\u00e0n d\u1ee1 qu\u00e1 l\u1eafm ! C\u00f2n vi\u1ec7c sai ph\u00e1i v\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u b\u1ed5 sung l\u1eddi t\u00e2u tr\u01b0\u1edbc ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c chu \u0111\u00e1o \u0111\u1ec1u c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c qu\u00e2n, th\u00ec l\u1ea1i kh\u00f4ng t\u00e2u m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0m t\u1edd t\u01b0, th\u1ebf l\u00e0 ng\u01b0\u01a1i kh\u00f4ng ch\u1ecbu nh\u1eadn l\u1ea5y c\u00e1i l\u1ea7m hay sao ! V\u1ea3 l\u1ea1i trong l\u1eddi t\u01b0 tr\u00ecnh, kh\u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 Binh b\u1ed9, l\u1ea1i g\u1ecdi ch\u1ee9c h\u00e0m Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0111\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, Binh b\u1ed9 Tham tri, l\u00e0 t\u1ea1i sao ? Trong t\u1edd t\u01b0 l\u1ea1i c\u00f2n n\u00f3i : c\u00f3 ch\u1ed7 n\u00e0o kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u0169ng mong ch\u1ec9 b\u1ea3o cho. Ghi nh\u1edb c\u1ea3m \u01a1n v\u00f4 c\u00f9ng. Th\u1ebf ra ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 thi\u1ebfu s\u00f3t g\u00ec v\u1ec1 ch\u1ee9c v\u1ee5 th\u00ec ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecbu l\u1ed7i thay ng\u01b0\u01a1i \u01b0 ! X\u00e9t ra, l\u00fac b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, ng\u01b0\u01a1i v\u1eabn c\u01b0\u1eddi n\u00f3i t\u1ef1 h\u00e0o, m\u1ed9t khi nghe th\u1ea5y c\u00f3 gi\u1eb7c th\u00ec h\u1ed3n \u0111\u00e3 l\u00eca x\u00e1c, c\u1eed \u0111\u1ed9ng t\u1ecf ra b\u1ed1i r\u1ed1i hoang mang, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u00e0y ra c\u00e1i th\u00f3i x\u1ea5u l\u00e0 ngoe ngu\u1ea9y \u0111u\u00f4i xin th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t \u0111\u00f3 th\u00f4i ! \u0110\u00e1ng l\u1ebd n\u00ean giao cho b\u1ed9 nghi\u00eam x\u00e9t nh\u01b0ng ngh\u0129 \u0111ang l\u00fac h\u1eefu s\u1ef1, ch\u1ec9 h\u00e3y ghi l\u1ed7i m\u1ed9t l\u1ea7n. Ng\u01b0\u01a1i n\u00ean r\u00e8n gi\u0169a t\u1ef1 c\u01b0\u1eddng, b\u00e0y m\u01b0u ch\u01b0\u1edbc hay, l\u00e0m cho c\u01a1 nghi \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c tho\u1ea3 \u0111\u00e1ng, t\u1ed1t \u0111\u1eb9p, t\u1ef1 kh\u1eafc c\u00f3 ta s\u00e1ng su\u1ed1t soi x\u00e9t cho. N\u1ebfu m\u1ecdi vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u r\u1ed1i b\u1eddi \u0111\u1ec3 h\u1ecfng c\u01a1 m\u01b0u vi\u1ec7c qu\u00e2n th\u00ec kh\u00f3 khoan tha \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d.<\/p>\n<p>Sai c\u1ea5p ph\u00e1t s\u00fang v\u00e0 \u0111\u1ea1n du s\u01a1n ph\u00e1o cho qu\u00e2n th\u1ee9 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u1edf Thanh Hoa (3 c\u1ed7 du s\u01a1n ph\u00e1o v\u00e0 70 vi\u00ean \u0111\u1ea1n). Vua d\u1ee5 b\u1ed9 Binh r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ee9 ph\u00e1o n\u00e0y r\u1ea5t l\u1ee3i trong vi\u1ec7c h\u00e0nh qu\u00e2n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p V\u00e2n Trung, B\u1ea3o L\u1ea1c, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u nh\u1edd l\u1ee3i kh\u00ed \u1ea5y m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh c\u00f4ng. \u0110\u00f3 v\u00ec s\u00fang \u0111\u00f3 b\u1eb1ng \u0111\u1ed3ng, l\u00f2ng s\u00fang c\u00f3 2 \u0111o\u1ea1n, khi \u0111i, th\u00e1o ra, tr\u00e8o n\u00fai, v\u01b0\u1ee3t hi\u1ec3m, nh\u1eb9 nh\u00e0ng, ti\u1ec7n mang v\u00e1c, m\u00e0 l\u1eafp v\u00e0o, c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eafn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1n to, ho\u1eb7c tu\u1ef3 ti\u1ec7n \u0111\u1ebdo \u0111\u00e1 n\u00fai \u0111\u1ec3 b\u1eafn, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1 v\u1ee1 ch\u1ed7 ki\u00ean c\u1ed1. Qu\u00e2n \u0111\u1ecbch s\u1ee3 h\u00e3i, s\u1ee5p \u0111\u1ed5, kh\u00f4ng d\u00e1m ch\u1ed1ng l\u1ea1i. Cho n\u00ean d\u00f9ng \u0111\u1ec3 gi\u1ebft gi\u1eb7c, r\u1ea5t \u0111\u1eafc l\u1ef1c\u201d. L\u1ea1i sai th\u1ecb v\u1ec7 \u0111em thu\u1ed1c men c\u1ea5p cho qu\u00e2n th\u1ee9 Thanh Hoa, Ninh B\u00ecnh (d\u1ea7u \u0111inh h\u01b0\u01a1ng, b\u1ea1c h\u00e0 v\u00e0 d\u1ea7u qu\u1ebf m\u1ed7i th\u1ee9 3 l\u1ecd, r\u01b0\u1ee3u thu\u1ed1c th\u00f4ng tr\u1ecb b\u00e1ch b\u1ec7nh 10 h\u00f2m).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n \u0111\u1ecbnh : t\u1eeb nay, ph\u00e0m nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi can \u00e1n b\u1ecb \u0111\u00ecnh c\u1ea5p l\u01b0\u01a1ng b\u1ed5ng, khi \u00e1n x\u1eed xong m\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb, n\u1ebfu ai c\u00f2n \u1edf trong h\u1ea1n 6 th\u00e1ng th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c truy l\u0129nh, n\u1ebfu ngo\u00e0i h\u1ea1n th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>B\u1ecf b\u1edbt hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u1edf 3 huy\u1ec7n (H\u00e0 Ch\u00e2u, Long Xuy\u00ean, Ki\u00ean Giang) thu\u1ed9c t\u1ec9nh H\u00e0 Ti\u00ean, cho vi\u00ean Tri huy\u1ec7n ki\u00eam l\u0129nh ch\u1ee9c Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed1c h\u1ecdc B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n Th\u00e1p, th\u1ef1 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc Qu\u1ea3ng Nam l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1eefu T\u1ed1, t\u1ea1i ch\u1ee9c \u0111\u00e3 h\u01a1n 3 n\u0103m, s\u0129 t\u1eed tin ph\u1ee5c. T\u1ec9nh th\u1ea7n hai t\u1ec9nh \u1ea5y x\u00e9t th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean. Chu\u1ea9n cho Xu\u00e2n Th\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c gia h\u00e0m H\u00e0n l\u00e2m Th\u1ecb gi\u1ea3ng h\u1ecdc s\u0129 ; H\u1eefu T\u1ed1 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c th\u1ee5 \u0110\u1ed1c h\u1ecdc, \u0111\u1ec1u v\u1eabn cung ch\u1ee9c nh\u01b0 c\u0169.<\/p>\n<p>Cho T\u00f4n Th\u1ea5t T\u01b0\u1eddng v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t Thu\u1ef3 l\u00e0 con Ph\u01b0\u1edbc Long c\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m th\u1ee5 l\u00e0m Ph\u1ee5ng \u00e2n trung u\u00fd, \u0103n l\u01b0\u01a1ng t\u00f2ng l\u1ee5c ph\u1ea9m, ban th\u1ee9 \u1edf d\u01b0\u1edbi l\u1ee5c ph\u1ea9m, c\u1ea5p cho m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u1ed9 m\u0169 \u00e1o l\u1ee5c ph\u1ea9m.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 ch\u0103n nu\u00f4i d\u00ea c\u1ee7a nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc (do ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi \u0111i mua d\u00ea \u0111\u1ef1c 220 con ; d\u00ea c\u00e1i 100 con ; l\u1ef1a ch\u1ecdn trong \u0111\u00e0n d\u00ea \u0111\u1ef1c, con n\u00e0o \u0111\u1ecbnh d\u00f9ng l\u00e0m l\u1ec5 t\u1ebf, th\u00ec giao cho \u0111\u1ed9i T\u1ec3 sinh nh\u1eadn nu\u00f4i, m\u1ed7i l\u1ea7n 20 con, h\u1ebft s\u1ed1 \u1ea5y l\u1ea1i l\u1ef1a ch\u1ecdn n\u1eefa ; c\u00f2n th\u00ec c\u00f9ng v\u1edbi d\u00ea c\u00e1i, giao d\u00e2n ch\u0103n nu\u00f4i. H\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ecbnh h\u1ea1n l\u00e0 c\u1ee9 2 d\u00ea c\u00e1i, ph\u1ea3i sinh n\u1edf 3 d\u00ea con, n\u1ebfu thi\u1ebfu s\u1ed1 th\u00ec c\u1ee9 chi\u1ebfu theo l\u1ec7 ch\u0103n nu\u00f4i tr\u00e2u b\u00f2 : m\u1ed7i 100 con m\u00e0 ch\u1ebft ngo\u00e0i 6 con tr\u1edf ra, s\u1ebd b\u1eaft b\u1ed3i th\u01b0\u1eddng. \u0110\u1ebfn cu\u1ed1i n\u0103m, ph\u1ee7 th\u1ea7n x\u00e9t xem s\u1ed1 d\u00ea \u0111\u1ef1c, c\u00e1i nu\u00f4i c\u0169 v\u00e0 m\u1edbi \u0111\u1ebb bao nhi\u00eau, \u0111\u00e3 d\u00f9ng v\u00e0 hi\u1ec7n c\u00f2n bao nhi\u00eau, k\u00ea th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch, do b\u1ed9 H\u1ed9 x\u00e9t l\u1ea1i v\u00e0 t\u00e2u l\u00ean. C\u1ee9 2 ng\u01b0\u1eddi ch\u0103n ph\u1ea3i nu\u00f4i 50 con, \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n sai ph\u00e1i v\u00e0 t\u1ea1p d\u1ecbch).<\/p>\n<p>Chu\u1ea9n cho binh l\u00ednh c\u00e1c h\u1ea1t \u1edf trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh k\u1ec3 t\u1eeb m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng gi\u00eang \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u00e1ng 4 sang n\u0103m, h\u1ec5 theo l\u1ec7 tr\u01b0\u1edbc, l\u01b0\u01a1ng th\u00e1ng ai ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c 5 ti\u1ec1n, ho\u1eb7c 1 ph\u01b0\u01a1ng g\u1ea1o, th\u00ec \u0111\u1ec1u c\u1ee9 s\u1ed1 hi\u1ec7n \u0111ang t\u1ea1i ng\u0169, ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ea5p cho m\u1ed7i th\u00e1ng \u0111\u1ee7 1 quan ti\u1ec1n.<\/p>\n<p>B\u1ed9 Binh t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNg\u1ea1ch l\u00ednh t\u1eeb Qu\u1ea3ng B\u00ecnh tr\u1edf v\u00e0o Nam, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 t\u00ean trong qu\u00e2n t\u1ecbch ho\u1eb7c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi can \u00e1n, ho\u1eb7c nh\u1eefng phu l\u00e0m vi\u1ec7c nh\u1eb9 \u1edf c\u00e1c tr\u1ea1m, \u0111\u1ec1u x\u1ebfp v\u00e0o h\u1ea1ng \u201cbi\u1ec7t t\u00ednh\u201d ; nay xin cho \u0111\u1ec1u r\u00fat v\u00e0o h\u1ed9 t\u1ecbch, c\u00f9ng ch\u1ecbu vi\u1ec7c ra l\u00ednh v\u00e0 dao d\u1ecbch v\u1edbi d\u00e2n\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>B\u00e0n \u0111\u1eb7t khoa thi v\u00f5, d\u1ef1ng bia v\u00f5 c\u00f4ng. Vua xu\u1ed1ng d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201c\u0110i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu trong vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc l\u00e0 ph\u1ea3i l\u00e0m c\u1ea3 v\u0103n l\u1eabn v\u00f5. Tr\u1eabm k\u00ednh n\u1ed1i nghi\u1ec7p l\u1edbn, noi theo ch\u00ed ti\u00ean \u0111\u1ebf, tr\u01b0\u1edbc kia \u0111\u00e3 t\u1eebng ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc \u0111i\u1ec3n ch\u01b0\u01a1ng x\u01b0a, m\u1edf khoa ti\u1ebfn s\u0129, l\u1ea1i d\u1ef1ng bia \u0111\u1ec1 t\u00ean ti\u1ebfn s\u0129 \u1edf V\u0103n mi\u1ebfu. \u0110\u00f3 th\u1ef1c \u0111\u1ec3 c\u1ed5 v\u00f5 khuy\u1ebft kh\u00edch nh\u00e2n t\u00e0i d\u00f9ng cho nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc. N\u0103m ngo\u00e1i, x\u00e2y d\u1ef1ng V\u00f5 mi\u1ebfu, c\u1ed1t mu\u1ed1n m\u1edf mang bi\u1ec3u d\u01b0\u01a1ng v\u00f5 gi\u00e1o, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch c\u00e1c v\u00f5 t\u01b0\u1edbng. Nh\u00e2n ngh\u0129 b\u1ea5y nay nh\u1eefng k\u1ebb b\u1ec1 t\u00f4i v\u00e2ng m\u1ec7nh ch\u1ecbu chuy\u00ean tr\u00e1ch trong vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u v\u00ec n\u01b0\u1edbc, b\u00e0y m\u01b0u hay, ch\u1ed1ng k\u1ebb th\u00f9, d\u1eb9p y\u00ean ngo\u00e0i bi\u00ean, th\u1eadt c\u00f3 c\u00f4ng lao r\u00f5 r\u1ec7t. T\u1ee9c nh\u01b0 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0110\u00f4ng c\u00e1c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 Tr\u01b0\u01a1ng Minh Gi\u1ea3ng, nh\u00e2n gi\u1eb7c Xi\u00eam \u0111\u1ebfn x\u00e2m l\u1ea5n, th\u1ebf m\u00e0 c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, m\u1ed9t tr\u1eadn qu\u00e9t s\u1ea1ch, bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00ean \u1ed5n. C\u00f4ng \u1ea5y r\u1ea5t to, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng kh\u1eafc v\u00e0o bia \u0111\u00e1, \u0111\u1ec3 m\u00e3i v\u1ec1 sau. C\u00f2n khoa thi v\u00f5 ngh\u1ec7, c\u00f3 can \u0111\u1ea3m, gi\u00e0u m\u01b0u tr\u00ed, bi\u1ebft ph\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3c, n\u00ean thu r\u1ed9ng, l\u01b0\u1ee3m nhi\u1ec1u, \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng khi d\u00f9ng \u0111\u1ebfn. Chu\u1ea9n cho b\u1ed9 Binh : sang n\u0103m, b\u00e0n k\u1ef9, m\u1edf khoa thi v\u00f5, d\u1ef1ng bia v\u00f5 c\u00f4ng c\u1ee7a c\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n, theo t\u1eebng kho\u1ea3n, t\u00e2u l\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, thi h\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ea1i l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n t\u01b0 trang cho c\u00e1c c\u00f4ng n\u1eef khi \u0111i l\u1ea5y ch\u1ed3ng. (Tr\u01b0\u1edfng n\u1eef c\u1ee7a ho\u00e0ng t\u1eed v\u00e0 th\u00e2n c\u00f4ng do v\u1ee3 c\u1ea3 \u0111\u1ebb ra, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 3000 quan ; th\u1ee9 n\u1eef con v\u1ee3 c\u1ea3 v\u00e0 tr\u01b0\u1edfng n\u1eef do v\u1ee3 l\u1ebd \u0111\u1ebb ra, \u0111\u1ec1u 2000 quan ; c\u00f2n c\u00e1c th\u1ee9 n\u1eef kh\u00e1c \u0111\u1ec1u 1000 quan).<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Y\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cCh\u00e2u V\u00e2n \u0110\u1ed3n trong t\u1ec9nh h\u1ea1t thu\u1ed9c ph\u1ee7 nha H\u1ea3i Ninh ki\u00eam l\u00fd, d\u00e2n ch\u00e2u \u1ea5y d\u1eabu ch\u1ec9 c\u00f3 2 x\u00e3, m\u00e0 \u1edf h\u1ebbo l\u00e1nh tr\u00ean h\u1ea3i \u0111\u1ea3o, gi\u00e1p gi\u1edbi bi\u1ec3n Trung Qu\u1ed1c, c\u00e1ch xa ph\u1ee7 l\u1ef5 h\u00e0ng 2 ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng. Nay th\u1ed5 l\u1ea1i m\u1ee5c c\u00f3 khuy\u1ebft th\u00ec n\u00ean coi m\u1ed9t lo\u1ea1t nh\u01b0 c\u00e1c ch\u00e2u huy\u1ec7n kh\u00e1c trong thu\u1ed9c h\u1ea1t, kh\u00f4ng n\u00ean \u0111i\u1ec1u b\u1ed5, m\u00e0 t\u00ean ch\u00e2u c\u0169ng kh\u00f4ng n\u00ean b\u1ecf. Xin \u0111\u1eb7t l\u00e0 t\u1ed5ng V\u00e2n H\u1ea3i, ch\u00e2u V\u00e2n \u0110\u1ed3n, \u0111\u1eb7t 1 Cai t\u1ed5ng, khi\u1ebfn cho c\u00f3 s\u1ef1 th\u1ed1ng thu\u1ed9c ch\u1eb7t ch\u1ebd\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u.<\/p>\n<p>\u1edf Kinh s\u01b0, m\u01b0a gi\u00f3 m\u1ea5y h\u00f4m li\u1ec1n, kh\u00ed tr\u1eddi r\u1ea5t l\u1ea1nh. D\u1ee5 cho vi\u00ean Kinh do\u00e3n chuy\u1ec3n s\u1ee9c cho c\u00e1c ph\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edfng \u1edf trong th\u00e0nh v\u00e0 c\u00e1c huy\u1ec7n vi\u00ean \u1edf ngo\u00e0i th\u00e0nh : n\u1ebfu c\u00f3 qu\u00e2n, d\u00e2n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ecb \u0111\u00f3i r\u00e9t, n\u1eb1m \u0111\u1edd th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c v\u1ef1c v\u00e0o nh\u00e0 c\u1ea1nh \u0111\u1ea5y, c\u1ea5p cho n\u01b0\u1edbc g\u1eebng n\u00f3ng, c\u01a1m ch\u00e1o, c\u1ee7i l\u1eeda, gi\u01b0\u1eddng chi\u1ebfu, \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c no \u1ea5m r\u1ed3i s\u1ebd l\u1ea1i \u0111i. L\u1ea1i c\u1ea5p th\u00eam ti\u1ec1n v\u00e0 g\u1ea1o cho s\u1edf D\u01b0\u1ee1ng t\u1ebf, t\u1eadp h\u1ee3p nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u1ed5 t\u00e0n t\u1eadt \u1edf ch\u1ee3 b\u00faa v\u00e0o \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 v\u1ed7 v\u1ec1, nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ed5i l\u1ea1i t\u00ean g\u1ecdi c\u00e1c c\u1eeda \u1ea3i, b\u1ebfn \u0111\u00f2 t\u1eeb H\u00e0 T\u0129nh tr\u1edf ra B\u1eafc. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c quan thu\u1ebf \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 n\u01a1i g\u1ecdi l\u00e0 \u201ctu\u1ea7n \u1ea3i\u201d , c\u00f3 n\u01a1i g\u1ecdi li\u1ec1n l\u00e0 \u201cquan t\u00e2n t\u00e2n thu\u1ebf\u201d c\u00f3 n\u01a1i g\u1ecdi l\u00e0 \u201c\u0111\u1ed9\u201d , l\u00e0 \u201ct\u01b0 \u0111\u1ed9\u201d, tr\u1ef1c \u0111\u1ed9\u201d, kh\u00f4ng nh\u1ea5t tr\u00ed. B\u1ed9 H\u1ed9 b\u00e0n xin : \u201cPh\u00e0m nh\u1eefng tu\u1ea7n s\u1edf \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0 \u201cquan\u201d \u95dc(c\u1eeda \u1ea3i), nh\u1eefng \u0111\u1ed9 s\u1edf \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed5i l\u00e0 \u201ct\u00e2n\u201d \u6d25 (b\u1ebfn \u0111\u00f2). Vua y theo.<\/p>\n<p>Th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y t\u00e2u n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn V\u0169 Du\u1ec7 Th\u1ee9c 8 ng\u01b0\u1eddi, l\u00e0 nh\u1eefng vi\u00ean theo th\u00e0nh sai ph\u00e1i, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c chia \u0111i c\u00e1c ph\u1ee7 Nam Vang, S\u01a1n Ph\u1ee7, H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, H\u1ea3i T\u00e2y, Kha L\u00e2m, Qu\u1ea3ng Bi\u00ean, Ch\u00e2n Th\u00e0nh v\u00e0 Ba Nam, d\u1ea1y c\u00e1c con em th\u1ed5 d\u00e2n. Nay ch\u00fang \u0111\u00e3 h\u01a1i bi\u1ebft ch\u1eef Kinh, ti\u1ebfng Kinh, v\u1eady xin li\u1ec7u cho b\u1ecdn Du\u1ec7 Th\u1ee9c l\u00e0m gi\u00e1o ch\u1ee9c\u201d. Vua \u0111\u1eb7c c\u00e1ch chu\u1ea9n cho th\u00ed th\u1ef1 Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o h\u00e0m, nh\u01b0ng v\u1eabn \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00f3 d\u1ea1y h\u1ecdc.<\/p>\n<p>Ra l\u1ec7nh cho 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 : ph\u00e0m trong h\u1ea1t c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh ngh\u00e8o thi\u1ebfu, v\u00e0 kh\u00e1ch \u0111\u00e1p thuy\u1ec1n m\u1edbi \u0111\u1ebfn, t\u00ecnh nguy\u1ec7n \u1edf l\u1ea1i th\u00ec cho \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, ch\u1ecdn \u0111\u1ea5t cho \u1edf, chia l\u1eadp ra \u1ea5p, l\u00fd, cho khai kh\u1ea9n \u0111\u1ea5t b\u1ecf kh\u00f4ng. Ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o kh\u00f4ng c\u00f3 v\u1ed1n th\u00ec nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc c\u1ea5p cho th\u00f3c gi\u1ed1ng v\u00e0 \u0111\u1ed3 l\u00e0m ru\u1ed9ng ; sau 3 n\u0103m, chi\u1ebfu theo s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi, s\u1ed1 ru\u1ed9ng, x\u1ebfp th\u00e0nh s\u1ed5 s\u00e1ch, t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>\u0110\u1ea3ng gi\u1eb7c Thanh Hoa chia nhau chi\u1ebfm gi\u1eef \u0111\u1ed9ng, s\u00e1ch th\u01b0\u1ee3ng du thu\u1ed9c 2 huy\u1ec7n Th\u1ee5y Nguy\u00ean v\u00e0 L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i lan tr\u00e0n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba gi\u1edbi N\u00f4ng C\u1ed1ng, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng khi\u00eau chi\u1ebfn. C\u00e1c b\u1ed9 bi\u1ec1n 3 \u0111\u1ea1o th\u1ea5y gi\u1eb7c \u0111\u00f4ng nhi\u1ec1u, kh\u00f4ng giao phong, ch\u1ec9 ru\u1ed5i xin th\u00eam qu\u00e2n ti\u1ebfp vi\u1ec7n. Th\u1ef1 B\u1ed1 ch\u00ednh Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n b\u00e8n chia \u0111\u1eb7t 1000 h\u01b0\u01a1ng d\u00f5ng quanh t\u1ec9nh l\u00e0m 2 v\u1ec7, u\u1ef7 cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Nh\u00e2n v\u00e0 Th\u00e0nh th\u1ee7 u\u00fd \u0110\u1eb7ng V\u0103n Th\u00e0nh t\u1ea1m quy\u1ec1n coi qu\u1ea3n \u0111em \u0111i, hi\u1ec7p c\u00f9ng \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a T\u00f4 V\u0103n Tr\u1ef1c v\u00e0 \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Th\u1eadp \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i tr\u01b0\u1edbc, hi\u1ec7p s\u1ee9c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Vi\u1ec7c l\u00ean \u0111\u1ebfn vua. Vua n\u00f3i r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c \u1ea5y ch\u1eb3ng qua ph\u00f4 tr\u01b0\u01a1ng thanh th\u1ebf, ch\u1ee9 qu\u00e2n kh\u00f4ng nhi\u1ec1u, l\u1ea1i d\u00e1m c\u00f4ng nhi\u00ean th\u00e1ch \u0111\u00e1nh, th\u1ebf m\u00e0 quan qu\u00e2n kh\u00f4ng t\u1ee9c t\u1ed1c m\u1ea1nh d\u1ea1n c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft k\u1ecbch li\u1ec7t, \u0111\u1ec3 ch\u00fang bi\u1ebft s\u1ee3, l\u1ea1i ch\u1ec9 c\u1ea7m c\u1ef1, \u0111\u1ec3 nu\u00f4i c\u00e1i \u00fd ki\u00eau c\u0103ng c\u1ee7a ch\u00fang ! T\u00f3m l\u1ea1i l\u00e0 b\u1edfi Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, khi m\u1edbi ph\u00e1i qu\u00e2n \u0111i, \u0111\u00e3 d\u1eb7n ph\u1ea3i mong chi\u1ebfm l\u1ea5y ph\u1ea7n th\u1eafng, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 tranh gi\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. M\u1ed9t c\u00e2u sai l\u1ea7m \u0111\u00f3 xui ng\u01b0\u1eddi ta m\u01b0\u1ee3n c\u1edb \u0111\u1ec3 gi\u1eef ch\u1eb7t m\u1ed9t ch\u1ed7 kh\u00f4ng ti\u1ebfn. C\u00f4ng vi\u1ec7c l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 cho nh\u00fat nh\u00e1t nh\u01b0 th\u1ebf ! V\u1eady truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho quan qu\u00e2n c\u00e1c \u0111\u1ea1o : ai n\u1ea5y n\u00ean ra s\u1ee9c ti\u1ebfn l\u00ean, s\u1edbm d\u1eadp t\u1eaft ngay b\u1ecdn ph\u1ec9 \u1ea5y. N\u1ebfu \u0111\u1ec3 ch\u00fang ng\u00e0y c\u00e0ng lan tr\u00e0n, th\u00ec ph\u1ea3i theo qu\u00e2n lu\u1eadt tr\u1ecb t\u1ed9i \u0111\u00f3 !\u201d<\/p>\n<p>\u0110\u1ea1o qu\u00e2n c\u1ee7a th\u1ef1 \u0111\u1ed1c Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n \u0111\u00f3ng \u1edf Quan Ho\u00e0ng, v\u1eeba g\u1eb7p vi\u1ec7n binh \u0111\u1ea1o Ninh B\u00ecnh \u0111\u1ebfn h\u1ed9i. L\u1ea1i c\u00f3 b\u1ecdn H\u00e0 C\u00f4ng D\u1ef1ng, th\u00e2n nh\u00e2n c\u1ee7a nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea1m b\u1ecb giam l\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c, H\u00e0 C\u00f4ng H\u1ed3 (\u0111\u1ec1u l\u00e0 con H\u00e0 C\u00f4ng Th\u00e1i, tr\u01b0\u1edbc can \u00e1n th\u00f4ng ph\u1ec9, b\u1ecb giam \u1edf Ngh\u1ec7 An), \u0111em th\u1ee7 h\u1ea1 \u0111\u1ebfn trong qu\u00e2n, xin t\u00ecnh nguy\u1ec7n l\u1eadp c\u00f4ng chu\u1ed9c t\u1ed9i cho l\u0169 C\u00f4ng \u0110\u1ee9c, C\u00f4ng H\u1ed3. \u1ea9n b\u00e8n cho \u0111i \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1eddng, tr\u1ea3i qua c\u00e1c s\u00e1ch Vi\u1ec7t An, Gia D\u1ee5, Th\u1ee5y Doanh, B\u00ecnh \u0110i\u1ec7n \u0111\u1ebfn s\u00e1ch Th\u1ea1ch L\u1eabm ph\u00e1 lu\u00f4n h\u1ebft c\u00e1c tr\u1ea1i gi\u1eb7c d\u1ef1ng b\u1eb1ng k\u00e8 g\u1ed7. B\u1ecdn gi\u1eb7c t\u1ea1m l\u1ee7i v\u00e0o trong r\u1eebng. \u1ea9n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean v\u00e0 n\u00f3i : \u201c\u1edf Th\u1ee5y Nguy\u00ean, L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng c\u00e1ch ch\u1ed7 qu\u00e2n th\u1ee9 h\u01a1i xa, xin cho tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn gi\u1ea3i v\u00e2y cho \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 r\u1ed3i g\u1ea5p quay xu\u1ed1ng, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t tr\u1eeb di\u1ec7t th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf c\u00e1c l\u1ed9\u201d. Vua ph\u00ea r\u1eb1ng : \u201cGi\u1eb7c v\u1ed1n kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec. Ch\u1eb3ng qua ch\u1ec9 t\u1ea1i quan qu\u00e2n kh\u00f4ng ch\u1ecbu c\u1ed1 g\u1eafng h\u0103ng h\u00e1i. Nay ch\u01b0a giao chi\u1ebfn, gi\u1eb7c \u0111\u00e3 tr\u1ed1n ch\u1ea1y kh\u00f4ng c\u00f2n t\u00f4ng t\u00edch, ch\u00ednh l\u00e0 l\u00fac n\u00ean \u1ed3 \u1ea1t th\u1eb3ng ti\u1ebfn, l\u00e0m cho th\u00e0nh c\u00f4ng, ng\u00f5 h\u1ea7u m\u1edbi chu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ed7i tr\u01b0\u1edbc\u201d.<\/p>\n<p>Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n t\u1eeb s\u00e1ch Th\u1ea1ch L\u1eabm ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn s\u00e1ch Kim L\u00f4. Th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i s\u0103n b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c 5 t\u00ean trong \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, \u0111em d\u00e2ng n\u1ed9p, \u0111\u1ec1u gi\u1ebft \u0111i. Khi \u0111\u1ebfn s\u00e1ch Thi\u1ebft \u00fang, th\u00ec \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 \u0111\u00e3 t\u1eeb \u00e1i Ch\u1eed, ph\u00e1 v\u00f2ng v\u00e2y, \u0111\u1ebfn r\u1ed3i. Tr\u01b0\u1edbc kia, K\u1ef3 b\u1ecb gi\u1eb7c v\u00e2y, qu\u00e2n c\u1ee9u l\u00e2u kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, b\u00e8n th\u01b0\u01a1ng l\u01b0\u1ee3ng u\u1ef7 cho Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n V\u0103n Huy ra tr\u01b0\u1edbc, r\u1ed3i quan qu\u00e2n ti\u1ebfp sau \u0111\u1ed1t ph\u00e1 5 n\u01a1i tr\u1ea1i gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n 20 th\u1ee7 c\u1ea5p. B\u1ecdn gi\u1eb7c tan ch\u1ea1y, gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00f2ng v\u00e2y. Nh\u00e2n v\u00ec l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c \u0111\u00e3 h\u1ebft, K\u1ef3 b\u00e8n r\u00fat v\u1ec1. \u0110\u00eam h\u00f4m \u1ea5y, gi\u1eb7c l\u1ea1i t\u1ee5 t\u1eadp b\u1ecdn \u0111\u1ed3ng lo\u00e3, x\u00e2m ph\u1ea1m tr\u1ea1i qu\u00e2n ta. \u1ea9n \u0111\u00e1nh b\u1eadt \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i \u0111\u00f3ng binh \u1edf \u0111\u00f3, d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 v\u1edbi h\u01a1n 1000 c\u00f4 qu\u00e2n, v\u00e0 s\u00e2u h\u01a1n 300, 400 d\u1eb7m, tin t\u1ee9c kh\u00f4ng th\u00f4ng, h\u00e0ng h\u01a1n m\u1ed9t th\u00e1ng, th\u1ef1c l\u00e0 nguy b\u00e1ch, th\u1ebf m\u00e0 K\u1ef3 c\u1ed1 s\u1ee9c \u0111\u00e1nh gi\u1ebft, ph\u00e1 tan \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn ph\u1ec9, l\u1ea1i h\u1ed9i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi \u0111\u1ea1i binh. D\u0169ng c\u1ea3m nh\u01b0 th\u1ebf, r\u1ea5t \u0111\u00e1ng khen. V\u1eady tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n c\u00f4ng gia 1 c\u1ea5p. B\u1ecdn Qu\u1ea3n v\u1ec7 Ph\u1ea1m V\u0103n Huy, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng qu\u00e2n c\u00f4ng k\u1ef7 l\u1ee5c 2 th\u1ee9. C\u00e1c su\u1ea5t \u0111\u1ed9i tr\u1edf xu\u1ed1ng, \u0111\u1ec1u th\u01b0\u1edfng cho 1 th\u00e1ng ti\u1ec1n, l\u01b0\u01a1ng. C\u00e1c bi\u1ec1n binh b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb ch\u1ebft, \u0111\u1ec1u chi\u1ebfu l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho (ch\u1ebft tr\u1eadn : m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ti\u1ec1n ; b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng : m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi, n\u1eb7ng 5 quan, nh\u1eb9 2 quan). Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n tr\u01b0\u1edbc v\u00ec lui qu\u00e2n, b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p ; nay \u0111\u00e3 bi\u1ebft s\u1ee3 t\u1ed9i, th\u1eb3ng t\u1edbi ti\u1ebfp vi\u1ec7n, c\u0169ng gia \u01a1n cho khai ph\u1ee5c 1 c\u1ea5p. B\u00e2y gi\u1edd, qu\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u00f4ng, s\u1ee9c \u0111\u00e3 m\u1ea1nh, ti\u1ebfng t\u0103m l\u1eebng l\u1eaby. Ng\u01b0\u01a1i, Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n, ho\u1eb7c t\u1edbi g\u1ea7n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p b\u1ecdn gi\u1eb7c \u0111\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ; ho\u1eb7c chia \u0111\u01b0\u1eddng quay c\u1edd tr\u1edf l\u1ea1i, chuy\u1ec3n sang Th\u1ee5y Nguy\u00ean, L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ea1o binh \u0111\u00e1nh gi\u00e1p c\u00f4ng, c\u1ed1t li\u1ec7u c\u01a1 m\u01b0u m\u00e0 thi h\u00e0nh, kh\u00f4ng l\u00e0m l\u1ee1 c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00ean tr\u01b0\u1edbc n\u00ean sau l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1eeb nay, n\u1ebfu c\u00f3 b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m l\u00e0 Ph\u1ea1m C\u00f4ng Nho v\u00e0 H\u00e0 C\u00f4ng Kim, th\u00ec h\u00e3y \u0111\u00f3ng c\u0169i, \u0111\u01b0a v\u00e0o Kinh, \u0111\u1ec3 tr\u1eebng tr\u1ecb h\u1ebft ph\u00e9p. C\u00f2n c\u00e1c th\u1ee9 y\u1ebfu ph\u1ea1m v\u00e0 b\u00e8 \u0111\u1ea3ng gi\u1eb7c, sau khi x\u00e9t h\u1ecfi r\u00f5 r\u1ed3i, chu\u1ea9n cho l\u0103ng tr\u00ec x\u1eed t\u1eed, ch\u1eb7t \u0111\u1ea7u moi ru\u1ed9t, treo \u1edf c\u00e1c c\u00e2y trong r\u1eebng, \u0111\u1ec3 Th\u1ed5 M\u00e1n tr\u00f4ng th\u1ea5y, s\u1eddn l\u00f2ng, m\u00e3i m\u00e3i run s\u1ee3, kinh kh\u1ee7ng\u201d.<\/p>\n<p>L\u1ea1i truy\u1ec1n d\u1ee5 cho b\u1ecdn T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 H\u00e0 Duy Phi\u00ean : quay v\u1ec1 ph\u1ee7 th\u00e0nh Thi\u00ean Quan, chuy\u00ean s\u1ee9c n\u00e3 b\u1eaft gi\u1eb7c \u1edf Ninh B\u00ecnh ; c\u00f2n vi\u1ec7c \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf Thanh Hoa th\u00ec chuy\u00ean tr\u00e1ch cho Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n v\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, ch\u1edb c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f9n \u0111\u1ea9y cho nhau\u201d.<\/p>\n<p>Ninh B\u00ecnh Kinh l\u01b0\u1ee3c T\u1ea1 Quang C\u1ef1 v\u00e0 Tham t\u00e1n H\u00e0 Duy Phi\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cThanh Hoa v\u00e0 Ninh B\u00ecnh, \u0111\u1ecba th\u1ebf li\u1ec1n nhau. Nay th\u1ed5 ph\u1ec9 \u1edf Thanh Hoa \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1ea7n lan tr\u00e0n, th\u00ec \u0111\u1ecba ph\u1eadn Ninh B\u00ecnh c\u00e0ng n\u00ean nghi\u00eam c\u1ea9n ph\u00f2ng b\u1ecb. T\u1ef1u trung m\u1ed9t v\u00f9ng Th\u1ea1ch Bi l\u00e0 ch\u1ed7 b\u1ecdn ph\u1ec9 ph\u1ea1m \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i, \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ee9c, \u0110inh Th\u1ebf Qu\u00e2n v\u00e0 con Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t R\u1ed3ng, t\u1ee5 h\u1ecdp l\u1ea9n tr\u1ed1n. N\u01a1i \u1ea5y l\u1ea1i \u1edf \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u Ninh B\u00ecnh, ph\u00eda d\u01b0\u1edbi th\u00f4ng t\u1edbi S\u01a1n \u00c2m, ph\u00eda tr\u00ean ti\u1ebfp gi\u00e1p 2 ch\u00e2u Mai, M\u1ed9c thu\u1ed9c H\u01b0ng Ho\u00e1, v\u00e0 s\u00e1ch C\u1ed5 L\u0169ng thu\u1ed9c Thanh Hoa : n\u00fai r\u1eebng r\u1ed9ng hi\u1ec3m, s\u1ed1 d\u00e2n \u0111\u00f4ng nhi\u1ec1u ; n\u1ebfu c\u1ee9 \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf n\u01a1i Ho\u00e0nh Giang th\u00ec l\u0169 ph\u1ea1m tr\u1ed1n tr\u00e1nh kia, ch\u01b0a ch\u1eafc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng do \u0111\u00f3, nh\u00e2n s\u01a1 h\u1edf, l\u1ea1i r\u1ed9ng d\u1edf tr\u00f2 ra. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 \u0111em \u0111\u1ea1i binh \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u Th\u1ea1ch Bi, chia ph\u00e1i ch\u1eb7n b\u1eaft, \u0111\u1ec3 c\u1eaft li\u00ean l\u1ea1c con \u0111\u01b0\u1eddng ph\u00eda sau \u1edf Thanh Hoa.<\/p>\n<p>Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cM\u1edbi \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c tin \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 \u0111\u00e3 h\u1ed9i v\u1edbi \u0111\u1ea1i binh c\u1ee7a Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n th\u00ec th\u1ebf l\u1ef1c gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111\u00e3 tan v\u1ee1, t\u00ednh ng\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 qu\u00e9t s\u1ea1ch, n\u00ean \u0111\u00e3 d\u1ee5 sai b\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i quay v\u1ec1 Ninh B\u00ecnh n\u00e3 b\u1eaft k\u1ebb ph\u1ea1m, \u0111\u1ec3 chuy\u00ean ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u00e0m cho k\u1ef3 xong. Nay c\u1ee9 nh\u01b0 l\u1eddi t\u00e2u th\u00ec \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u Th\u1ea1ch Bi l\u00e0 ch\u1ed7 s\u00e0o huy\u1ec7t t\u1ee5 t\u1eadp c\u1ee7a t\u00ean y\u1ebfu ph\u1ea1m \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i, n\u00ean c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edbc v\u1ec1 ch\u1ed7 \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 ch\u1eb7n b\u1eaft. L\u00e0m v\u1eady c\u0169ng l\u00e0 \u0111\u00fang kh\u1edbp. Ch\u1ec9 c\u1ed1t tu\u1ef3 c\u01a1 th\u01b0\u1ee3ng kh\u1ea9n \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, c\u1ed1t sao l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean th\u1ee7 ngh\u1ecbch L\u00ea Duy Hi\u1ec3n, c\u00e1c ch\u00ednh y\u1ebfu ph\u1ea1m Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng, T\u1ea5t T\u1ea1i, y\u1ebfu ph\u1ea1m \u0110inh Th\u1ebf \u0110\u1ed9i v\u00e0 \u0111\u1ea3ng ph\u00e1i c\u1ee7a ch\u00fang, m\u1edbi l\u00e0 xong vi\u1ec7c. C\u00f2n 1000 bi\u1ec1n binh, tr\u01b0\u1edbc ph\u00e1i \u0111i theo qu\u00e2n th\u1ee9 Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n, chu\u1ea9n cho r\u00fat v\u1ec1, \u0111\u1ec3 s\u1ee9c qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00f9ng h\u1eadu.\u201d<\/p>\n<p>Sai c\u00e1c vi\u00ean th\u1ed1ng qu\u1ea3n \u1edf V\u0169 l\u00e2m, C\u1ea5m binh, Th\u1ee7y s\u01b0 v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea3o, c\u1eed ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1, m\u1ed7i v\u1ec7, m\u1ed7i c\u01a1 1, 2 vi\u00ean, \u0111\u1ee3i Ch\u1ec9, l\u1ef1a d\u00f9ng.<\/p>\n<p>Sai : Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, l\u0129nh Binh b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf ki\u00eam qu\u1ea3n c\u00f4ng vi\u1ec7c b\u1ed9 L\u1ec5 ; th\u1ef1 L\u1ea1i b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n Di\u1ec5n kh\u00f4ng ph\u1ea3i ki\u00eam gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 L\u1ec5 n\u1eefa.<\/p>\n<p>Tri\u1ec7u B\u1ed1 ch\u00ednh h\u1ed9 l\u00fd Tu\u1ea7n ph\u1ee7 H\u00e0 Ti\u00ean l\u00e0 \u0110o\u00e0n Khi\u00eam Quang v\u1ec1 Kinh. Cho Ph\u1ee7 do\u00e3n Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n Trung thay th\u1ebf.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y Gi\u00e1p T\u00fd. C\u00f3 l\u1ec5 h\u1ee3p h\u01b0\u1edfng. Vua, v\u00ec kh\u00f3 \u1edf, sai Ho\u00e0ng tr\u01b0\u1edfng t\u1eed l\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Kh\u00e1nh c\u00f4ng t\u1ebf thay.<\/p>\n<p>S\u1eafc sai t\u1ec9nh H\u00e0 N\u1ed9i : t\u1eeb nay ph\u00e0m h\u1eb1ng n\u0103m, th\u00e1ng 12, c\u00f3 mua l\u00ea t\u01b0\u01a1i, h\u1ed3ng t\u01b0\u01a1i v\u00e0 m\u1ee9t b\u1eb1ng c\u00e1c th\u1ee9 qu\u1ea3 do thuy\u1ec1n ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh ch\u1edf \u0111\u1ebfn th\u00ec ph\u00e1i ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y tr\u1ea1m \u0111em \u0111i nh\u1eb1m ng\u00e0y 16, 17 th\u00e1ng \u1ea5y c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn Kinh. H\u1eb1ng n\u0103m, \u0111\u1eb7t l\u00e0m l\u1ec7 th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ec7 t\u00e2u b\u00e1o v\u1ec1 thuy\u1ec1n c\u00f4ng ra v\u00e0o. (Ph\u00e0m \u1edf Kinh, nh\u1eefng thuy\u1ec1n b\u1ecdc \u0111\u1ed3ng c\u00f3 nhi\u1ec1u d\u00e2y, ph\u00e1i \u0111i ngo\u1ea1i qu\u1ed1c v\u00e0 thuy\u1ec1n c\u00e1c t\u1ec9nh ph\u1ea3i ch\u1edf c\u00e1c h\u1ea1ng binh kh\u00ed c\u1ee7a kho v\u1ec1 Kinh m\u00e0 c\u00f3 c\u00f4ng v\u0103n do B\u1ed9 t\u01b0 \u0111i d\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i lu\u00e2n chuy\u1ec3n h\u1ed9 t\u1ed1ng th\u00ec c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u1ea3i b\u00e1o l\u00ean b\u1ed9 nh\u1eadt k\u1ef3 thuy\u1ec1n \u0111i v\u00e0 vi\u1ec7c h\u1ed9 t\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c thanh tho\u1ea3. N\u1ebfu c\u00f3 g\u00ec quan ng\u1ea1i, th\u00ec l\u00e0m t\u1eadp t\u1ea5u d\u00e2ng l\u00ean. Duy t\u1eeb Kinh tr\u1edf v\u00e0o Nam \u0111\u1ebfn t\u1ea5n ph\u1eadn Thi N\u1ea1i, tr\u1edf ra B\u1eafc \u0111\u1ebfn t\u1ea5n ph\u1eadn Bi\u1ec7n S\u01a1n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 trung l\u1ed9, n\u1ebfu thuy\u1ec1n c\u00f3 \u0111i qua, ho\u1eb7c \u0111\u1ed7 l\u1ea1i, th\u00ec ph\u1ea3i t\u00e2u b\u00e1o nh\u1eadt k\u1ef3 cho r\u00f5 tin t\u1ee9c. C\u00f2n thuy\u1ec1n \u1edf Kinh ph\u00e1i \u0111i, ho\u1eb7c t\u1eeb c\u00e1c t\u1ec9nh \u0111\u1ebfn Kinh, khi tr\u1edf v\u1ec1, d\u1eabu c\u00f3 l\u0129nh ch\u1edf \u0111\u1ed3 v\u1eadt nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, ho\u1eb7c kh\u00f4ng l\u0129nh ch\u1edf c\u1ee7a c\u00f4ng, khi \u0111i qua, n\u1ebfu c\u00f3 x\u1ea3y quan ng\u1ea1i m\u00e0 l\u00e0 vi\u1ec7c kh\u1ea9n y\u1ebfu, th\u00ec quan \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng m\u1ed9t m\u1eb7t li\u1ec7u l\u00e0m cho \u1ed5n tho\u1ea3, m\u1ed9t m\u1eb7t t\u00e2u l\u00ean. N\u1ebfu l\u00e0 vi\u1ec7c quan ng\u1ea1i nh\u1ecf th\u00ec t\u01b0 l\u00ean b\u1ed9. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 quan ng\u1ea1i g\u00ec kh\u00e1c, th\u00ec duy trung l\u1ed9 v\u00e0 \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1ea3i \u0111\u1ebfn ph\u1ea3i \u0111em nh\u1eadt k\u1ef3 thuy\u1ec1n \u0111\u1ed7, thuy\u1ec1n \u0111i v\u00e0 thuy\u1ec1n c\u1eadp b\u1ebfn, t\u01b0 l\u00ean b\u1ed9. L\u1ea1i n\u1eefa v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00e1c thuy\u1ec1n ch\u1edf h\u00e0ng, nh\u1eefng khi \u0111i, \u0111\u1ed7, ra, v\u00e0o, n\u00ean t\u00e2u hay n\u00ean t\u01b0, n\u1ebfu l\u00e0 thuy\u1ec1n c\u00f4ng th\u00ec chuy\u00ean do b\u1ed9 C\u00f4ng ; c\u00f2n th\u00ec do T\u00e0o ch\u00ednh. Gi\u00e1n ho\u1eb7c c\u00f3 c\u1ea3 thuy\u1ec1n c\u00f4ng, thuy\u1ec1n t\u00e0o v\u1eadn v\u00e0 thuy\u1ec1n c\u00e1c h\u1ea1ng c\u00f9ng ch\u1edf th\u00ec \u0111\u1ec1u do b\u1ed9 C\u00f4ng \u0111\u1ec1 t\u00e2u, r\u1ed3i l\u1ea1i tr\u00edch ri\u00eang s\u1ed1 thuy\u1ec1n c\u00e1c h\u1ea1ng t\u01b0 cho T\u00e0o ch\u00ednh \u0111\u1ec3 ph\u00f2ng ki\u1ec3m x\u00e9t).<\/p>\n<p>Ki\u00eam qu\u1ea3n T\u00e0o ch\u00ednh l\u00e0 Ph\u1ea1m H\u1eefu T\u00e2m t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrong 3 \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n B\u1eafc t\u00e0o c\u00f3 79 ng\u01b0\u1eddi thuy\u1ec1n h\u1ed9 v\u00e0 th\u1ee7y th\u1ee7 (x\u00e3 Th\u1eed Lu\u1eadt 44 ng\u01b0\u1eddi, th\u00f4n \u0110\u1ed9ng H\u1ea3i 32 ng\u01b0\u1eddi, th\u00f4n L\u00fd Ho\u00e0 3 ng\u01b0\u1eddi) kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u0111\u1ec3 s\u1eeda ch\u1eefa ho\u1eb7c \u0111\u00f3ng thuy\u1ec1n. V\u1eady xin giao cho t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng B\u00ecnh d\u1ed3n b\u1ed5 v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed9i Th\u1ee7y v\u1ec7\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 \u1ed1ng \u0111\u1ef1ng c\u00e1o, s\u1eafc, chi\u1ebfu v\u0103n cho c\u00e1c quan vi\u00ean trong Kinh v\u00e0 ngo\u00e0i c\u00e1c t\u1ec9nh. (T\u1eeb tam ph\u1ea9m tr\u1edf l\u00ean : c\u1ea5p cho \u1ed1ng g\u1ed7, s\u01a1n son thi\u1ebfp b\u1ea1c, v\u1ebd h\u00ecnh con giao((1) Giao : ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a cho r\u1eb1ng giao l\u00e0 lo\u1ea1i r\u1ed3ng (theo T\u1eeb nguy\u00ean). Ng\u01b0\u1eddi m\u00ecnh th\u01b0\u1eddng cho l\u00e0 con thu\u1ed3ng lu\u1ed3ng.1) v\u00e0 m\u00e2y d\u1eb1ng d\u1eb7c. T\u1ee9 ng\u0169 ph\u1ea9m : s\u01a1n \u0111\u1ecf th\u1ebfp thi\u1ebfc, v\u1ebd h\u00ecnh con giao v\u00e0 m\u00e2y th\u01b0a. L\u1ee5c, th\u1ea5t ph\u1ea9m : s\u01a1n \u0111\u1ecf th\u1ebfp thi\u1ebfc, v\u1ebd m\u00e2y v\u00e0 hoa. B\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m : ch\u1ec9 d\u00f9ng s\u01a1n \u0111\u1ecf).<\/p>\n<p>Cho con ch\u00e1u trung h\u01b0ng c\u00f4ng th\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp t\u01b0\u1edbc. D\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cNh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ta, bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u trung h\u01b0ng, nh\u00e2n t\u00e0i l\u0169 l\u01b0\u1ee3t ra \u0111\u1eddi, hi\u1ec7p s\u1ee9c gi\u00fap r\u1eadp, g\u00e2y d\u1ef1ng cu\u1ed9c trung h\u01b0ng, c\u00f3 c\u00f4ng lao r\u1ef1c r\u1ee1. Ta nh\u1edb c\u00f4ng c\u0169, \u0111\u00e3 ban \u01a1n m\u1edbi : phong t\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn c\u00f4ng h\u1ea7u, v\u00e0 cho \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0103n l\u1ed9c. Nay tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh nh\u00e0n r\u1ed7i, trong ngo\u00e0i y\u00ean vui. Th\u1ebf th\u1ea7n th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf t\u01b0\u1edbc, c\u00f4ng to th\u1ef1c \u0111\u00e1ng th\u01b0\u1edfng to. Nay n\u00ean ban \u01a1n cho t\u1eadp \u1ea5m, \u0111\u1ec3 n\u00eau r\u00f5 c\u00f4ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc. V\u1eady ch\u00e1u Ho\u00e0i Qu\u1ed1c c\u00f4ng V\u00f5 T\u00e1nh l\u00e0 V\u00f5 M\u1ef9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eadp phong Ho\u00e0i b\u00e1, c\u00f2n t\u1eeb con ch\u00e1u Ninh Ho\u00e0 qu\u1eadn c\u00f4ng \u00a0Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u \u0111\u1ebfn con ch\u00e1u V\u0129nh L\u1ea1i h\u1ea7u Mai \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb 12 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 hay kh\u00f4ng, hay hay d\u1edf, v\u00e0 c\u00f3 n\u00ean t\u1eadp t\u01b0\u1edbc <a>hay kh\u00f4ng, chu\u1ea9n cho b\u1ed9 L\u1ec5 \u0111i\u1ec1u tra k\u1ef9 c\u00e0ng, b\u00e0n x\u00e9t t\u00e2u l\u00ean\u201d. Sau \u0111\u00f3, chu\u1ea9n cho t\u1eadp phong : ch\u00e1u <\/a>\u0111\u00edch t\u00f4n Ti\u00ean H\u01b0ng qu\u1eadn c\u00f4ng Ph\u1ea1m V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0 K\u1ef5 \u0111\u00f4 u\u00fd Ph\u1ea1m V\u0103n H\u1ed9i l\u00e0m Ti\u00ean H\u01b0ng b\u00e1 ; ch\u00e1u \u0111\u00edch t\u00f4n Kinh M\u00f4n qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Nh\u01a1n l\u00e0 K\u1ef5 \u0111\u00f4 u\u00fd Nguy\u1ec5n V\u0103n Ch\u00e2n l\u00e0 Kinh M\u00f4n b\u00e1 ; ch\u00e1u \u0111\u00edch t\u00f4n B\u00ecnh Giang qu\u1eadn c\u00f4ng V\u00f5 Di Nguy l\u00e0 V\u00f5 Di Th\u00e1i l\u00e0m B\u00ecnh Giang b\u00e1 ; ch\u1eaft ru\u1ed9t \u0110oan H\u00f9ng qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 V\u1ec7 u\u00fd, Phi k\u1ef5 u\u00fd, H\u1eadu v\u1ec7, dinh Ti\u1ec1n phong Nguy\u1ec5n V\u0103n L\u01b0\u1ee3c l\u00e0m \u0110oan H\u00f9ng t\u1eed ; ch\u00e1u \u0111\u00edch t\u00f4n Ph\u1ee5 D\u1ef1c h\u1ea7u \u0110\u1ed7 V\u0103n H\u1ef1u l\u00e0 \u00e2n k\u1ef5 u\u00fd \u0110\u1ed7 V\u0103n C\u01b0\u01a1ng l\u00e0m Ph\u1ee5 D\u1ef1c t\u1eed ; ch\u00e1u \u0111\u00edch t\u00f4n V\u0129nh L\u1ea1i h\u1ea7u Mai \u0110\u1ee9c Ngh\u1ecb l\u00e0 Mai \u0110\u1ee9c Tr\u1ef1c l\u00e0m V\u0129nh L\u1ea1i t\u1eed, con tr\u01b0\u1edfng Kho\u00e1i Ch\u00e2u qu\u1eadn c\u00f4ng Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c Thi\u1ec7n \u0111\u00e3 ch\u1ebft, kh\u00f4ng c\u00f3 con k\u1ebf t\u1ef1, cho ng\u01b0\u1eddi con th\u1ee9 c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Xuy\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ee9c H\u1ef1u gi\u00e1ng phong l\u00e0m Kho\u00e1i Ch\u00e2u b\u00e1. Ch\u00e1u h\u1ecd Ninh Ho\u00e0 qu\u1eadn c\u00f4ng \u00a0Ng\u00f4 T\u00f9ng Ch\u00e2u l\u00e0 Ng\u00f4 T\u00f2ng Ho\u00e0, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i\u1ec7t Tu\u00e2n ngh\u0129a h\u1ea7u T\u1ed1ng Ph\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1m l\u00e0 T\u1ed1ng H\u1ed3 Thanh \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea5m th\u1ee5 C\u1ea9m y Hi\u1ec7u u\u00fd, coi gi\u1eef vi\u1ec7c th\u1edd c\u00fang. Ch\u00e1u n\u1ed9i Ki\u1ebfn X\u01b0\u01a1ng qu\u1eadn c\u00f4ng, Nguy\u1ec5n Hu\u1ef3nh \u0110\u1ee9c, c\u00f2n nh\u1ecf, \u0111\u1ee3i \u0111\u1ebfn n\u0103m 20 tu\u1ed5i, s\u1ebd do b\u1ed9 xin phong. C\u00f2n v\u1ec1 L\u00e2m Thao qu\u1eadn c\u00f4ng Ch\u00e2u V\u0103n Ti\u1ebfp v\u00e0 Duy Ti\u00ean h\u1ea7u Nguy\u1ec5n V\u0103n M\u1eabn kh\u00f4ng \u0111i\u1ec1u tra \u0111\u01b0\u1ee3c con ch\u00e1u ra sao th\u00ec th\u00f4i.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u0111\u1ed1c Thanh Hoa l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cTrong s\u1ed1 l\u00ednh \u0111i tr\u1eadn chuy\u1ebfn n\u00e0y xin \u0111i\u1ec3m l\u1ea5y h\u01a1n 1.800 ng\u01b0\u1eddi, li\u1ec7u l\u01b0u l\u1ea1i 500 ng\u01b0\u1eddi cho theo L\u00e3nh binh Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3, \u0111\u00f3ng \u1edf Kim L\u1ed9, l\u00f9ng b\u1eaft b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n th\u00ec xin \u0111em t\u1eeb Thi\u1ebft \u00fang v\u1ec1 Th\u1ea1ch L\u1eabm ch\u1ec9nh \u0111\u1ed1n l\u1ea1i qu\u00e2n th\u1ef1c ((2) Qu\u00e2n th\u1ef1c : danh t\u1eeb qu\u00e2n s\u1ef1 ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, ch\u1ec9 chung xe tr\u1eadn, binh l\u00ednh v\u00e0 kh\u00ed gi\u1edbi.2), \u0111\u1ecbnh sau v\u00e0i h\u00f4m, s\u1ebd \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u1ebfn Th\u1ee5y Nguy\u00ean, r\u1ed3i t\u1edbi L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p, \u0111\u1ec3 qu\u00e9t s\u1ea1ch ph\u00eda sau\u201d. S\u1edb d\u00e2ng l\u00ean, vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cVi\u1ec7c binh qu\u00fd \u1edf th\u1ea7n t\u1ed1c. G\u1eb7p l\u00fac quan qu\u00e2n th\u1eafng tr\u1eadn, th\u1ebf gi\u1eb7c thua v\u1ee1, nh\u00e2n tinh th\u1ea7n s\u1eafc b\u00e9n c\u1ee7a ta, h\u0103ng h\u00e1i m\u1ea1nh d\u1ea1n ti\u1ebfn l\u00ean, h\u00e1 ch\u1eb3ng d\u1ec5 l\u00e0m xong vi\u1ec7c ! N\u1ebfu mu\u1ed1n g\u00e2y uy l\u1ef1c, nu\u00f4i nhu\u1ec7 kh\u00ed, th\u00ec ch\u1ec9 n\u00ean ngh\u1ec9 qu\u00e2n m\u1ed9t ng\u00e0y, h\u00f4m sau l\u00ean ng\u1ef1a, \u0111\u00e1nh h\u0103ng m\u1ed9t tr\u1eadn, \u0111\u1ec3 vi\u1ec7c qu\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c nhanh ch\u00f3ng, h\u00e0 t\u1ea5t tr\u00f9ng tr\u00ecnh ch\u1eadm tr\u1ec5, ng\u1ed3i y\u00ean b\u1ecf ph\u00ed ng\u00e0y gi\u1edd ! Nay \u0111\u1ea1i binh c\u1ee7a T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, ch\u1eafc \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn qu\u00e2n th\u1ee9 r\u1ed3i, chu\u1ea9n cho b\u00e0n t\u00ednh v\u1edbi Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n ho\u1eb7c n\u00ean h\u1ed9i binh c\u00f9ng \u0111\u00e1nh, ho\u1eb7c n\u00ean chia \u0111\u01b0\u1eddng gi\u00e1p c\u00f4ng, c\u1ed1t \u0111\u00fang c\u01a1 m\u01b0u s\u1edbm n\u00ean c\u00f4ng tr\u1ea1ng. N\u1ebfu ti\u1ebfn qu\u00e2n c\u00f9ng \u0111i m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng, c\u00f3 vi\u1ec7c g\u00ec c\u1ea7n t\u00e2u, th\u00ec cho c\u1ea3 hai c\u00f9ng \u0111\u1ee9ng t\u00ean : \u1ea9n k\u00fd tr\u00ean, B\u1eadt k\u00fd d\u01b0\u1edbi. N\u1ebfu m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111i m\u1ed9t \u0111\u01b0\u1eddng, th\u00ec cho ai n\u1ea5y t\u1ef1 l\u00e0m chuy\u00ean t\u1eadp cho r\u00f5 h\u1ebft t\u00ecnh tr\u1ea1ng\u201d.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 B\u1ed1, \u00e1n Thanh Hoa l\u00e0 Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n v\u00e0 Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Hoan t\u00e2u n\u00f3i : \u201cN\u0103m ngo\u00e1i, \u1edf t\u1ec9nh c\u00f3 ph\u00e1t gi\u00e1c c\u00e1i \u00e1n \u00e2m m\u01b0u kh\u1edfi ngu\u1ef5, nhi\u1ec1u k\u1ebb ph\u1ea1m nh\u00e2n c\u00f2n tr\u1ed1n, ch\u01b0a b\u1ecb gi\u1ebft. V\u1eeba r\u1ed3i, b\u1ecdn gi\u1eb7c tr\u1ed1n l\u00e0 Qu\u00e1ch T\u1ea5t C\u00f4ng \u1edf Ninh B\u00ecnh nh\u00e2n \u0111\u00f3 d\u1ee5 d\u1ed7 \u0111\u1ec3 qu\u1ea5y r\u1ed1i : \u1edf Quan Ho\u00e1 th\u00ec Ph\u1ea1m C\u00f4ng Nho, Ph\u1ea1m B\u00e1 Nho ; \u1edf C\u1ea9m Th\u1ee7y th\u00ec H\u00e0 C\u00f4ng Kim, H\u00e0 C\u00f4ng Th\u1ea7n ; \u1edf Th\u1ee5y Nguy\u00ean th\u00ec Ph\u1ea1m Th\u00fac Li\u00eam ; \u1edf Lang Ch\u00e1nh th\u00ec L\u00ea Phi \u1ea5t k\u00e9o \u0111\u00e0n xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng, b\u00e8 l\u0169 nhi\u1ec1u \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ngh\u00ecn ! \u0110\u00f3 ch\u1eb3ng qua v\u00ec ch\u00fang m\u1eafc t\u1ed9i t\u00e0y tr\u1eddi \u0111\u00e3 l\u00e2u, kh\u00f4ng ch\u1ed7 dung th\u00e2n, n\u00ean m\u1edbi khua l\u00f9a c\u01b0\u1ee1ng \u00e9p nh\u1eefng d\u00e2n mi\u1ec1n n\u00fai khi\u1ebfn cho \u0111\u1ed3ng t\u1ed9i, \u0111\u1ec3 c\u1ea7u s\u1edbm t\u1ed1i k\u00e9o d\u00e0i h\u01a1i t\u00e0n \u1edf trong hang th\u1ecf. Nay quan qu\u00e2n \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i chia \u0111\u01b0\u1eddng ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, ch\u1eafc s\u1ebd t\u00ednh ng\u00e0y qu\u00e9t s\u1ea1ch h\u1ebft !\u201d. Vua qu\u1edf r\u1eb1ng : \u201cB\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i c\u00f3 c\u00e1i tr\u00e1ch nhi\u1ec7m l\u00e0m t\u01b0 m\u1ee5c \u1edf m\u1ed9t \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng \u0111\u00e3 v\u1ed7 v\u1ec1 tr\u00e1i \u0111\u1ea1o, khi c\u00f3 vi\u1ec7c l\u1ea1i th\u1ea5t th\u1ed1 hoang mang, nay l\u1ea1i n\u00f3i kho\u00e1c, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng khinh, \u0111\u00e1ng c\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : l\u0169 ng\u01b0\u01a1i, Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, g\u1ecdi l\u1ea5y v\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1ed9ng binh, d\u00f5ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e1 nhanh ch\u00f3ng ; Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Hoan \u0111\u00e3 \u0111i qu\u00e2n th\u1ee9, c\u0169ng c\u00f3 ch\u00fat \u00edt c\u00f4ng lao, v\u1eady h\u00e3y tha t\u1ed9i. T\u1eeb nay ph\u1ea3i n\u00ean bi\u1ebft th\u1eb9n, ph\u1ea5n ch\u1ea5n h\u0103ng h\u00e1i g\u1ea5p b\u1ed9i, ph\u1ea3i nh\u00ecn nh\u1eadn s\u1ef1 vi\u1ec7c cho \u0111\u00fang. N\u1ebfu ch\u1ec9 n\u00f3i h\u00e3o cho t\u1eafc tr\u00e1ch, s\u1ebd b\u1ecb gi\u00e1ng, c\u00e1ch li\u1ec1n \u0111\u00f3 !\u201d<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c S\u01a1n \u2013 H\u01b0ng \u2013 Tuy\u00ean l\u00e0 L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c t\u00e2u n\u00f3i : \u201cNguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fdnh, Qu\u1ea3n v\u1ec7 H\u01b0ng Ho\u00e1, \u0111em binh d\u00f5ng \u0111ang \u0111\u00f3ng ch\u1eb7n \u1edf 2 ch\u00e2u Mai, M\u1ed9c t\u1eeb V\u1ea1n B\u1edd (t\u00ean \u0111\u1ea5t, thu\u1ed9c Mai Ch\u00e2u), Ph\u00fa L\u1ec7 (t\u00ean s\u00e1ch Man, thu\u1ed9c ch\u00e2u Quan Ho\u00e1), th\u1eb3ng t\u1edbi \u0111\u1ed9ng H\u1ed3i Xu\u00e2n, hai l\u1ea7n \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi gi\u1eb7c, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 2 th\u1ee7 c\u1ea5p, b\u1eafn ch\u1ebft c\u0169ng nhi\u1ec1u. N\u01a1i \u1ea5y n\u00fai khe hi\u1ec3m tr\u1edf g\u1eadp gh\u1ec1nh, ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc c\u00e1ch s\u00f4ng M\u00e3, kh\u00f4ng c\u00f3 thuy\u1ec1n \u0111\u1ec3 sang, n\u00ean ch\u01b0a th\u1ec3 \u0111\u1ea1t t\u1edbi ch\u1ed7 qu\u00e2n th\u1ee9 c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3. Nay Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 \u0111\u00e3 \u0111\u00e1nh tan b\u1ecdn gi\u1eb7c, \u0111\u00e3 h\u1ed9i qu\u00e2n v\u1edbi \u0111\u1ea1i binh, th\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111i c\u1ee9u vi\u1ec7n cho \u0111\u1ea1o qu\u00e2n \u1ea5y n\u1eefa. Th\u1ea7n \u0111\u00e3 sai Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fdnh r\u00fat qu\u00e2n v\u1ec1 \u0111\u00f3ng \u1edf Mai Ch\u00e2u v\u00e0 M\u1ed9c Ch\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p>Vua cho r\u1eb1ng Nguy\u1ec5n V\u0103n Qu\u00fdnh, v\u1edbi to\u00e1n c\u00f4 qu\u00e2n, l\u1eb7n l\u1ed9i hi\u1ec3m tr\u1edf, l\u1ea1i gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c, n\u00ean th\u01b0\u1edfng cho k\u1ef7 l\u1ee5c 1 th\u1ee9. L\u1ea1i cho r\u1eb1ng Ph\u00fa L\u1ec7 c\u00f2n c\u00f3 gi\u1eb7c qu\u1ea7n t\u1ee5, n\u00ean d\u1ee5 sai t\u1ec9nh H\u01b0ng Ho\u00e1 ph\u00e1i th\u00eam binh d\u00f5ng \u0111\u1ebfn \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh h\u01a1n n\u1eefa \u0111\u1ec3 tr\u1eeb di\u1ec7t \u0111i, m\u1edbi cho r\u00fat v\u1ec1.<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam t\u00e2u n\u00f3i : \u201cL\u00ednh c\u01a1 H\u00e0 thanh thu\u1ed9c t\u1ec9nh h\u1ea1t l\u00e0 tuy\u1ec3n \u1edf trong d\u00e2n 2 huy\u1ec7n Th\u1ecd X\u01b0\u01a1ng, V\u0129nh Thu\u1eadn : nh\u1eefng nh\u00e0 \u1edf 27 th\u00f4n, ph\u01b0\u1eddng t\u1ea1i ngo\u1ea1i th\u00e0nh \u0110\u1ea1i La ph\u1ea3i ch\u1ecbu ra l\u00ednh 132 ng\u01b0\u1eddi, v\u1ed1n c\u00f3 c\u0103n c\u01b0\u1edbc c\u1ea3. V\u1eady xin theo l\u1ec7 duy\u1ec7t \u0111inh tuy\u1ec3n l\u00ednh m\u00e0 l\u00e0m. Duy nh\u1eefng nh\u00e0 \u1edf 175 th\u00f4n, ph\u01b0\u1eddng trong th\u00e0nh ch\u1ecbu ra l\u00ednh 456 ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u1ee9 chi\u1ebfng ng\u1ee5 c\u01b0, t\u1eeb khi tuy\u1ec3n l\u00ednh \u0111\u1ebfn gi\u1edd, s\u1ed1 \u0111inh ng\u00e0y d\u1ea7n gi\u1ea3m s\u00fat, kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ed5 sung s\u1ed1 ng\u1ea1ch l\u00ednh thi\u1ebfu. Nay s\u1ed1 hi\u1ec7n t\u1ea1i ch\u1ec9 c\u00f2n 359 ng\u01b0\u1eddi, trong \u0111\u00f3 ph\u1ea7n nhi\u1ec1u l\u00e0 thu\u00ea m\u01b0\u1ee3n \u0111\u1ed9i t\u00ean. V\u1eady xin n\u00ean c\u1ea3i ch\u00ednh l\u1ea1i cho \u0111\u00fang s\u1ef1 th\u1ef1c v\u00e0 so \u0111i\u1ec3m ch\u1ec9 \u0111\u1ec3 l\u01b0u chi\u1ec3u, r\u1ed3i chia l\u00e0m 4 ban, sai d\u00e2n h\u00e0ng th\u00e1ng c\u1ea5p cho m\u00f3n ti\u1ec1n \u201cph\u1ee5 d\u01b0\u1ee1ng\u201d \u0111\u1ec3 h\u1ecd canh gi\u1eef c\u1eeda th\u00e0nh, mi\u1ec5n c\u1ea3 m\u1ecdi th\u1ee9 sai d\u1ecbch\u201d.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7c \u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c giao cho b\u1ed9 Binh b\u00e0n x\u00e9t. B\u1ed9 cho r\u1eb1ng nu\u00f4i l\u00ednh qu\u00fd \u1edf th\u1ef1c d\u1ee5ng, n\u1ebfu c\u00f3 danh kh\u00f4ng th\u1ef1c, th\u00ec gi\u1eef l\u00ednh \u1edf l\u1ea1i ph\u1ecfng c\u00f3 \u00edch g\u00ec ! Nay c\u1ee9 nh\u01b0 t\u00ecnh h\u00ecnh \u0111\u00e3 tr\u00ecnh b\u00e0y, th\u00ec l\u00ednh \u1ea5y ch\u1eafc kh\u00f3 kham n\u1ed5i \u1edf trong h\u00e0ng ng\u0169 \u0111\u1ed3n th\u00fa, chi b\u1eb1ng cho r\u00fat v\u1ec1 h\u1ed9 t\u1ecbch, b\u1eaft ch\u1ecbu sai d\u1ecbch c\u00f2n h\u01a1n. V\u1eady xin ra l\u1ec7nh cho t\u1ec9nh th\u1ea7n t\u01b0\u1edbc b\u1ecf ng\u1ea1ch binh c\u1ee7a h\u1ecd, cho c\u00f9ng li\u1ec7t s\u1ed5 d\u00e2n, tu\u1ef3 theo th\u1ed5 ng\u01a1i, ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc quy \u0111\u1ecbnh thu\u1ebf s\u1ea3n v\u1eadt, nh\u01b0 l\u1ec7 2 ph\u01b0\u1eddng Y\u00ean Th\u00e1i v\u00e0 H\u1ed3 Kh\u1ea9u (hai ph\u01b0\u1eddng n\u00e0y thu\u1ed9c huy\u1ec7n V\u0129nh Thu\u1eadn, bi\u1ec7t n\u1ea1p thu\u1ebf l\u00e0m gi\u1ea5y). Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi b\u00e0n, sai d\u1ed3n l\u00e0m 3 \u0111\u1ed9i : H\u00e0 thanh Nh\u1ea5t, Nh\u1ecb, Tam t\u01b0\u1edbc b\u1ecf danh hi\u1ec7u c\u01a1 \u0111i. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 r\u00fat v\u1ec1 h\u1ed9 t\u1ecbch, ai c\u00f3 th\u1ed5 s\u1ea3n th\u00ec n\u1ed9p thu\u1ebf th\u1ed5 s\u1ea3n, ai kh\u00f4ng c\u00f3 th\u1ed5 s\u1ea3n th\u00ec n\u1ed9p thay b\u1eb1ng ti\u1ec1n (h\u1ea1ng tr\u00e1ng, m\u1ed7i n\u0103m m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi n\u1ed9p ti\u1ec1n 8 quan, d\u00e2n \u0111inh th\u00ec m\u1ed9t n\u1eeda) ; thu\u1ebf th\u00e2n, thu\u1ebf \u0111\u1ea7u l\u00f5i, thu\u1ebf c\u01b0\u1edbc m\u1ec5((1) C\u01b0\u1edbc m\u1ec5 : thu\u1ebf thu b\u1eb1ng g\u1ea1o \u0111\u1ec3 chi v\u00e0o ti\u1ec1n c\u00f4ng c\u01b0\u1edbc ho\u1eb7c c\u01b0\u1edbc ph\u00ed.1) v\u00e0 thu\u1ebf \u0111i\u1ec7u((2) \u0110i\u1ec7u : thu\u1ebf hi\u1ec7n v\u1eadt b\u1eb1ng v\u1ea3i, l\u1ee5a\u2026. \u0110\u00e2y ch\u1ec9 chung nh\u1eefng thu\u1ebf l\u1ef1c d\u1ecbch.2), \u0111\u1ec1u \u0111\u00f3ng g\u00f3p theo nh\u01b0 l\u1ec7 \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>\u0110\u1eb7ng V\u0103n Thi\u00eam l\u1ea1i n\u00f3i : \u201cD\u00e2n c\u01b0 2 huy\u1ec7n ch\u1ed7 \u1edf t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ecba b\u1ea1, xin c\u1ee9 theo khu v\u1ef1c \u0111\u1ecba gi\u1edbi ch\u1ed7 \u1edf, s\u1ee9c cho l\u00e0m s\u1ed5 \u0111\u1ecba b\u1ea1. C\u1eeda h\u00e0ng, ch\u1ee3 b\u00faa ph\u1ed1 x\u00e1 th\u00ec mi\u1ec5n thu\u1ebf. C\u00f2n ru\u1ed9ng, h\u1ed3, v\u01b0\u1eddn, nh\u00e0, chia ra \u0111\u1eb3ng h\u1ea1ng \u0111\u00e1nh thu\u1ebf. V\u00e0 t\u1ef1u trung c\u00f3 3, 4 ng\u01b0\u1eddi ho\u1eb7c 5, 6 ng\u01b0\u1eddi, ri\u00eang bi\u1ec7t l\u00e0m 1 th\u00f4n hay 1 ph\u01b0\u1eddng, th\u00ec xin cho tu\u1ef3 ti\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00ednh li\u1ec1n v\u1edbi nhau, ho\u1eb7c cho 2, 3 th\u00f4n ph\u01b0\u1eddng h\u1ee3p l\u1ea1i l\u00e0m m\u1ed9t, khi\u1ebfn cho n\u01a1i n\u00e0y n\u01a1i n\u1ecd r\u00e0ng bu\u1ed9c v\u1edbi nhau, ng\u00f5 h\u1ea7u kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u1ed7i l\u01b0u t\u00e1n\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n Th\u00e1i Nguy\u00ean t\u00e2u n\u00f3i : \u201cH\u1eb1ng n\u0103m, v\u1eadn t\u1ea3i c\u00e1c h\u1ea1ng c\u1ee7a c\u00f4ng, chuy\u00ean ch\u1edf b\u1eb1ng \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh, th\u00ec \u0111\u01b0\u1eddng xa kh\u00f3 nh\u1ecdc. V\u1eady xin t\u1eeb nay, t\u1edbi k\u1ef3 v\u1eadn t\u1ea3i, tr\u01b0\u1edbc h\u00e3y cho \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn H\u00e0 N\u1ed9i, h\u1ee3p c\u00f9ng c\u00e1c h\u1ea1ng c\u1ee7a kho \u1edf s\u1edf t\u1ea1i, li\u1ec7u ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n ch\u1edf \u0111\u1ebfn Nam \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ee3i \u0111o\u00e0n thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn n\u01a1i, s\u1ebd ph\u1ed1i h\u1ee3p c\u00f9ng ch\u1edf \u0111\u1ec3 d\u00e2ng n\u1ed9p\u201d. Vua chu\u1ea9n y l\u1eddi t\u00e2u \u1ea5y.<\/p>\n<p>Sai quan \u0111i thanh tra b\u1ed9 H\u1ed9 v\u00e0 b\u1ed9 H\u00ecnh. Cho : Th\u1ecb lang b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1ea1ch v\u00e0 bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 Binh l\u00e0 Nguy\u1ec5n H\u1ee3p sung l\u00e0m Ch\u00e1nh, Ph\u00f3 \u0111\u1ed5ng l\u00fd ; L\u1ec5 khoa C\u1ea5p s\u1ef1 trung l\u00e0 Mai H\u1eefu \u0110i\u1ec3n sung l\u00e0m Hi\u1ec7p l\u00fd.<\/p>\n<p>Ph\u1ee7 th\u1eeba Th\u1eeba Thi\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n C\u1ea3nh c\u00f3 t\u1ed9i, b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. \u0110i\u1ec1u th\u1ef1 Lang trung b\u1ed9 L\u1ea1i l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng T\u00e2n l\u00e0m Th\u1ef1 ph\u1ee7 ; Th\u00e1i b\u1ed9c t\u1ef1 khanh, bi\u1ec7n l\u00fd th\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1eddng l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n To\u00e1n ki\u00eam nhi\u1ebfp c\u00f4ng vi\u1ec7c Ph\u1ee7 do\u00e3n. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00f3 k\u1ebb tr\u1ed9m l\u1ebbn v\u00e0o ph\u1ee7 ho\u00e0ng t\u1eed \u0111\u1ec3 \u0103n tr\u1ed9m. L\u00ednh tu\u1ea7n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. K\u1ebb tr\u1ed9m \u1ea5y c\u00f3 quen bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i vi\u00ean \u1edf dinh ph\u1ee7 Th\u1eeba Thi\u00ean, b\u00e8n l\u1ea9n v\u00e0o trong dinh ph\u1ee7, b\u1ecb l\u00ednh b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c. Vi\u1ec7c ph\u00e1t gi\u00e1c. C\u1ea3nh kh\u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e0y l\u00fd do \u0111\u1ec3 nh\u1eadn t\u1ed9i ngay, n\u00ean b\u1ecb vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t n\u00eau t\u00ean tham h\u1eb7c. Cu\u1ed1i c\u00f9ng C\u1ea3nh b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 b\u1ea3o c\u1eed c\u00e1c vi\u00ean ph\u1ee7, huy\u1ec7n. Ph\u00e0m ph\u1ee7 \u0111\u1ea7u t\u1ec9nh, hay huy\u1ec7n \u0111\u1ea7u t\u1ec9nh v\u00e0 nh\u1eefng ch\u1ed7 y\u1ebfu khuy\u1ebft((1) Y\u1ebfu khuy\u1ebft : ch\u1ed7 quan tr\u1ecdng, c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u1eb7ng v\u00e0 nhi\u1ec1u.1), m\u1ef9 khuy\u1ebft((2) M\u1ef9 khuy\u1ebft : ch\u1ed7 t\u1ed1t, c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u1eb7ng v\u00e0 nhi\u1ec1u. 2) c\u00f3 Ch\u1ec9 giao xu\u1ed1ng \u0111\u00ecnh th\u1ea7n \u0111\u1ec1 c\u1eed, th\u00ec vi\u00ean chuy\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u1ec1 c\u1eed ph\u1ea3i bi\u1ebft r\u00f5 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi thanh li\u00eam, t\u00e0i n\u0103ng, m\u1eabn c\u00e1n v\u00e0 c\u00f3 th\u00e0nh t\u00edch ch\u00ednh tr\u1ecb, m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o c\u1eed ; n\u1ebfu \u0111\u1ec1 c\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, vi\u1ec7c tham lam b\u1ecb ph\u00e1t gi\u00e1c th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 b\u1ea3o c\u1eed, n\u1ebfu b\u1edfi n\u1ec3 nang v\u00ec t\u00ecnh th\u00e2n ngh\u0129a c\u0169, th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb chi\u1ebfu lu\u1eadt l\u1ea1m c\u1eed, gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, \u0111\u1ed5i \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c ; n\u1ebfu l\u00e0 v\u00f4 t\u00ecnh kh\u00f4ng bi\u1ebft, b\u1ea3o c\u1eed nh\u1ea7m, th\u00ec s\u1ebd b\u1ecb chi\u1ebfu lu\u1eadt c\u1ed1ng c\u1eed kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi t\u1ed1t, gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i. Sau khi b\u1ea3o c\u1eed, n\u1ebfu d\u00f2 bi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y qu\u1ea3 th\u1ef1c tham nh\u0169ng, n\u00ean ra tham h\u1eb7c, th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n cho mi\u1ec5n ngh\u1ecb ; tr\u01b0\u1edbc khi ch\u01b0a \u0111\u1ec1 c\u1eed, ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ebfng x\u1ea5u l\u00e0 tham nh\u0169ng, \u0111\u1ebfn khi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed r\u1ed3i, l\u1ea1i thay \u0111\u1ed5i t\u00ednh n\u1ebft th\u00ec c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c mi\u1ec5n ngh\u1ecb. N\u1ebfu c\u00f3 s\u1ef1 \u0111i l\u1ea1i th\u1ea7m l\u00e9n, th\u00f4ng \u0111\u1ed3ng d\u1eb7n d\u00f2, h\u1ed1i l\u1ed9, th\u00ec t\u00ednh theo tang v\u1eadt m\u00e0 kh\u00e9p t\u1ed9i.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u00e0 \u2013 Ninh l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt \u0111\u1ebfn s\u00e1ch Th\u1ea1ch L\u1eabm, c\u00f9ng v\u1edbi th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n, chuy\u1ec3n v\u1ec1 Th\u1ee5y Nguy\u00ean. \u0110\u01b0\u1ee3c tin h\u01a1n 500 ph\u1ec9 t\u1ee5 t\u1eadp \u1edf c\u00e1c s\u00e1ch Ng\u1ecdc Khu\u00ea, Cao Tr\u0129, h\u1ecd b\u00e8n chia \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ec1u ti\u1ebfn. B\u1ecdn ph\u1ec9 ch\u1eb9n ch\u1ed7 hi\u1ec3m y\u1ebfu, b\u1eafn s\u00fang ch\u1ed1ng l\u1ea1i. Qu\u00e2n ta x\u00f4ng \u0111\u00e1nh, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ean \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u1ee7a gi\u1eb7c l\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Chi\u1ebfu (em con ch\u00fa c\u1ee7a Ph\u1ea1m V\u0103n Th\u1eafng) v\u00e0 ch\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1ee7a \u0111\u1ed3ng lo\u00e3 gi\u1eb7c, gi\u1eb7c tan v\u1ee1, l\u1ea9n tr\u1ed1n. Quan qu\u00e2n c\u0169ng c\u00f3 b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng, b\u1ecb ch\u1ebft. Vi\u1ec7c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e2u l\u00ean.Vua d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cChuy\u1ebfn \u0111i n\u00e0y, binh d\u00f5ng \u0111\u1ebfn h\u01a1n 2.000 m\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c ch\u1ec9 c\u00f3 500, th\u1ebf m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh m\u1ea1nh \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01a1n, quan qu\u00e2n l\u1ea1i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ch\u1ebft. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1c ng\u01b0\u01a1i l\u1ed7i c\u00f3 th\u1eeba, c\u00f4ng c\u0169ng ch\u01b0a \u0111\u1ee7, m\u1eb7c d\u1ea7u c\u00f3 ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ee7 c\u1ea5p gi\u1eb7c. V\u1ea3, l\u0169 gi\u1eb7c qu\u00e8n h\u00f4i tanh n\u00e0y c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng g\u00ec kh\u00e1c \u0111\u00e2u, ch\u1eb3ng qua \u1ea9n n\u1ea5p ch\u1ed7 b\u1ee5i r\u1eadm b\u1eafn s\u00fang ra m\u00e0 th\u00f4i. Nh\u1eefng kh\u1ea9u ph\u00e1o l\u1edbn nh\u01b0 s\u00fang du s\u01a1n, s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n m\u00e0 qu\u00e2n ta \u0111em \u0111i r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eafn xa \u0111\u01b0\u1ee3c ; n\u1ebfu c\u1ee9 nh\u1eb1m th\u1eb3ng v\u00e0o trong b\u1ee5i r\u1eadm m\u00e0 b\u1eafn, th\u00ec ch\u00fang \u0111\u1ee9ng v\u1eefng th\u1ebf n\u00e0o, h\u00e1 ch\u1eb3ng \u0111\u1ed5 nh\u00e0o tan v\u1ee1 ! \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu \u0111\u1ec3 gi\u1ebft gi\u1eb7c. V\u1ea3 l\u1ea1i, l\u0169 qu\u00e2n \u00f4 h\u1ee3p h\u00e1 d\u00e1m tranh phong v\u1edbi \u0111\u1ea1i binh ! Ch\u00fang ch\u1ec9 quen d\u1ef1a ch\u1ed7 hi\u1ec3m n\u1ea5p g\u00f3c n\u00fai \u0111\u1ec3 t\u00ednh chuy\u1ec7n ch\u1ed1ng c\u1ef1. N\u1ebfu chia binh \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c, v\u00f2ng ra sau l\u01b0ng m\u00e0 \u0111\u00e1nh, th\u00ec ch\u00fang t\u1ea5t tan v\u1ee1 ch\u1ea1y tr\u1ed1n, ta s\u1ebd d\u1ec5 d\u00e0ng \u0111\u00e1nh gi\u1ebft. \u0110\u00f3 l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm l\u1ea5y ph\u1ea7n th\u1eafng.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110i\u1ec3n, L\u00ea V\u0103n \u0110\u1ee9c, \u0111\u00e1nh d\u1eb9p \u1edf V\u00e2n Trung, B\u1ea3o L\u1ea1c, t\u1eebng d\u00f9ng ch\u01b0\u1edbc \u1ea5y, nhi\u1ec1u l\u1ea7n thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng hi\u1ec7u r\u00f5 r\u1ec7t. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i sao ch\u1eb3ng b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc m\u00e0 l\u00e0m nh\u01b0 th\u1ebf ! V\u1ea3, \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai, ph\u1ea3i n\u00ean c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0a \u0111\u01b0\u1eddng. T\u1eeb nay n\u00ean l\u1ef1a ng\u01b0\u1eddi th\u1ed5 th\u00f4ng thu\u1ed9c \u0111\u01b0\u1eddng l\u1ed1i, th\u1ef1c \u0111\u00e1ng tin c\u1eady, m\u1edbi cho h\u01b0\u1edbng d\u1eabn. N\u1ebfu g\u1eb7p non cao n\u00fai hi\u1ec3m, t\u00ecnh th\u1ebf kh\u00f3 ti\u1ebfn th\u1eb3ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c \u0111i con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eaft kh\u00e1c, \u0111\u00e1nh \u00fap, m\u1edbi l\u00e0 th\u01b0\u1ee3ng s\u00e1ch. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i n\u00ean kh\u00e9o th\u1ec3 theo \u00fd ta m\u00e0 l\u00e0m, t\u1ea5t s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 s\u1edbm gi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eb7c v\u00e0 l\u00e0m th\u00e0nh c\u00f4ng. C\u00f2n ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c 1 th\u1ee7 c\u1ea5p c\u1ee7a t\u00ean y\u1ebfu ph\u1ea1m gi\u1eb7c th\u00ec th\u01b0\u1edfng cho ti\u1ec1n 80 quan ; ngo\u00e0i ra chi\u1ebfu l\u1ec7, th\u01b0\u1edfng c\u1ea5p cho (m\u1ed7i m\u1ed9t th\u1ee7 c\u1ea5p \u0111\u1ed3ng lo\u00e3 gi\u1eb7c, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 6 quan).<\/p>\n<p>B\u1ed9 bi\u1ec1n ba \u0111\u1ea1o binh \u1edf Th\u1ee5y Nguy\u00ean, L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng v\u00e0 N\u00f4ng C\u1ed1ng, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 ph\u00e1i \u0111i lu\u00f4n m\u1ea5y h\u00f4m ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh, \u0111\u1ec1u \u0111\u00e1nh lui \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ecdn gi\u1eb7c, \u0111\u1ed1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n tr\u1ea1i, thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00ed gi\u1edbi. V\u1eady Ph\u00f3 l\u00e3nh binh \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Th\u1eadp v\u00e0 b\u1ecdn qu\u1ea3n v\u1ec7, qu\u1ea3n c\u01a1, th\u01b0\u1edfng cho qu\u00e2n c\u00f4ng, k\u1ef7 l\u1ee5c c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau\u201d.<\/p>\n<p>Cho : Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129 l\u0129nh Binh b\u1ed9 th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, sung C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf l\u00e0m Thanh Hoa Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 ; H\u1eefu th\u1ecb lang b\u1ed9 H\u00ecnh l\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n v\u00e0 B\u1ed1 ch\u00ednh B\u1eafc Ninh l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai l\u00e0m Kinh l\u01b0\u1ee3c ph\u00f3 s\u1ee9.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, vua ng\u1ef1 \u1edf \u0111i\u1ec7n V\u0103n Minh, v\u1eddi Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cNay ta mu\u1ed1n ph\u00e1i m\u1ed9t vi\u00ean \u0111\u1ea1i th\u1ea7n \u0111i kinh l\u00fd s\u1ef1 vi\u1ec7c th\u1ed5 d\u00e2n \u1edf Thanh Hoa ; ngh\u0129 \u0111\u1ebfn khanh v\u1eeba m\u1edbi \u0111i kinh l\u01b0\u1ee3c \u1edf Nam K\u1ef3 v\u1ec1, kh\u00f4ng n\u1ee1 cho \u0111i kh\u00f3 nh\u1ecdc l\u1ea7n n\u1eefa\u201d. Qu\u1ebf th\u01b0a r\u1eb1ng : \u201cPh\u1eadn l\u00e0m t\u00f4i con, d\u1eabu sai \u0111i \u0111\u00f4ng, \u0111i t\u00e2y, c\u0169ng xin v\u00e2ng m\u1ec7nh. N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c sai ph\u00e1i \u0111\u00e2u d\u00e1m t\u1eeb lao !\u201d Khi Qu\u1ebf lui v\u1ec1, vua l\u1ea1i sai Trung s\u1ee9 b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201cN\u0103m g\u1ea7n h\u1ebft r\u1ed3i, \u0111\u1ee3i sau t\u1ebft Nguy\u00ean \u0111\u00e1n s\u1ebd l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c\u201d. Qu\u1ebf n\u00f3i : \u201cBinh c\u01a1 c\u1ea7n ph\u1ea3i kh\u1ea9n c\u1ea5p. Xin cho \u0111i ngay tr\u01b0\u1edbc t\u1ebft\u201d. Vua y cho.<\/p>\n<p>L\u1ea1i cho r\u1eb1ng Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai, v\u00ec n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u00e3 nh\u1eadm ch\u1ee9c \u1edf Thanh Hoa, n\u00ean cho c\u00f9ng v\u1edbi Do\u00e3n U\u1ea9n l\u00e0m Ph\u00f3 s\u1ee9. R\u1ed3i cho Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai v\u1ec1 Thanh Hoa tr\u01b0\u1edbc, c\u00f2n Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf v\u00e0 Do\u00e3n U\u1ea9n nh\u1eb1m gi\u1edd t\u1ed1t ng\u00e0y 24 th\u00e1ng \u1ea5y, \u0111em ph\u00f9 ti\u1ebft v\u00e0 c\u1ea7m c\u1edd b\u00e0i \u201cv\u01b0\u01a1ng m\u1ec7nh\u201d d\u1eabn \u0111\u1ea7u quan qu\u00e2n, l\u00ean ng\u1ef1a ti\u1ebfn \u0111i. Vua ban cho \u1ea5n quan ph\u00f2ng Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 v\u00e0 d\u1ee5 r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 ty Thanh Hoa b\u1ea5y nay v\u1ed1n v\u00f4 s\u1ef1, n\u00ean th\u1ed5 d\u00e2n s\u1edf t\u1ea1i c\u0169ng y\u00ean \u1ed5n trong c\u1ea3nh c\u00e0y ru\u1ed9ng m\u00e0 \u0103n, \u0111\u00e0o gi\u1ebfng m\u00e0 u\u1ed1ng. M\u1edbi \u0111\u00e2y, x\u1ea3y ra l\u0169 xu\u1ea9n \u0111\u1ed9ng, g\u00e2y n\u00ean s\u1ef1 bi\u1ebfn, l\u00e0m phi\u1ec1n quan qu\u00e2n ph\u1ea3i \u0111i \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. Nh\u01b0ng ngh\u0129 : su\u1ed1t trong b\u1edd c\u00f5i, ai ai c\u0169ng l\u00e0 con \u0111\u1ecf c\u1ea3, h\u00e1 c\u00f3 m\u1ea5t h\u1ebft l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m c\u1ea3 \u0111\u00e2u ! Ch\u1ec9 b\u1edfi c\u00f3 1, 2 k\u1ebb m\u1edd t\u1ed1i ngoan ng\u1ea1nh, ng\u00e0y th\u01b0\u1eddng quen d\u00f9ng th\u1ebf l\u1ef1c hi\u1ebfp \u0111\u00e1p ti\u1ec3u d\u00e2n, m\u1ed9t khi t\u1ef1 g\u00e2y r\u1ed1i lo\u1ea1n, nh\u1eefng d\u00e2n kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u b\u1ecb ch\u00fang xua l\u00f9a b\u1ee9c b\u00e1ch ph\u1ea3i theo \u0111\u00f3 th\u00f4i. Nay quan qu\u00e2n nhi\u1ec1u l\u1ea7n b\u00e1o tin th\u1eafng tr\u1eadn, ch\u1eafc c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ednh ng\u00e0y d\u1eb9p xong th\u1ed5 ph\u1ec9. Sau khi vi\u1ec7c y\u00ean, c\u0169ng n\u00ean tr\u00f9 t\u00ednh \u0111\u1ebfn c\u00f4ng vi\u1ec7c thi\u1ec7n h\u1eadu. V\u1eady n\u00ean bu\u1ed9c ph\u1ea3i s\u1eafp x\u1ebfp l\u1ea1i m\u1ed9t phen, \u0111\u1ec3 c\u00e1ch b\u1ecf c\u00e1i t\u1ec7 h\u1ea1i ch\u1ee9a ch\u1ea5t \u0111\u00e3 l\u00e2u. L\u0169 ng\u01b0\u01a1i \u0111i chuy\u1ebfn n\u00e0y, tr\u01b0\u1edbc n\u00ean truy\u1ec1n h\u1ecbch tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng uy \u0111\u1ee9c c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. K\u1ebb n\u00e0o ngoan ng\u1ea1nh kh\u00f4ng ph\u1ee5c th\u00ec l\u1eadp t\u1ee9c ph\u00e1i binh ti\u1ec5u tr\u1eeb \u0111i, c\u00f2n th\u00ec n\u00ean t\u00ecm nhi\u1ec1u c\u00e1ch chi\u00eau d\u1ee5 v\u1ed7 v\u1ec1, \u0111\u1ec3 ch\u00fang l\u1ea1i quay v\u1ec1. H\u1ec5 ai bi\u1ebft h\u1ed1i l\u1ed7i ra th\u00fa, \u0111\u1ec1u cho khoan tha, d\u1ed7 b\u1ea3o \u0111em n\u1ed9p h\u1ebft s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang th\u00ec chi\u1ebfu l\u1ec7 th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n ngay cho ; n\u1ebfu c\u00f2n d\u00e1m ch\u1ee9a ch\u1ea5p gi\u1ea5u gi\u1ebfm th\u00ec ph\u1ea3i tr\u1ecb t\u1ed9i v\u00ec tr\u00e1i m\u1ec7nh l\u1ec7nh. Kh\u00f4ng c\u1ee9 th\u1ed5 m\u1ee5c, th\u1ed5 d\u00e2n, n\u1ebfu ai b\u1eaft, ch\u00e9m \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c y\u1ebfu ph\u1ea1m, \u0111em n\u1ed9p quan, ho\u1eb7c \u0111\u00e3 t\u1eebng theo quan qu\u00e2n sai ph\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c, \u0111\u1ec1u n\u00ean g\u1ecdi \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t, tuy\u00ean Ch\u1ec9 khen th\u01b0\u1edfng. L\u1ea1i n\u1eefa ng\u01b0\u1eddi Th\u1ed5 b\u1ea5y l\u00e2u, d\u01b0\u1edbi ch\u00ednh s\u00e1ch r\u00e0ng bu\u1ed9c l\u1ecfng l\u1ebbo, v\u1eabn gi\u1eef theo th\u00f3i h\u1ee7 l\u1eadu, nh\u00e2n d\u1ecbp n\u00e0y, n\u00ean ch\u1ea5n ch\u1ec9nh l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 bi\u1ebfn man di th\u00e0nh th\u00f3i ng\u01b0\u1eddi Kinh. V\u1eady vi\u1ec7c li\u1ec7u chia th\u00f4n x\u00e3, ch\u1ecdn \u0111\u1eb7t \u0111\u1ed3n b\u1ea3o v\u00e0 h\u1ebft th\u1ea3y nh\u1eefng vi\u1ec7c n\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ec1u cho tu\u1ef3 nghi l\u00e0m cho \u1ed5n th\u1ecfa. B\u1ecdn ng\u01b0\u01a1i, khi v\u1ec1 \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh, t\u1eeb th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n \u0111\u1ebfn th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt tr\u1edf xu\u1ed1ng ; \u0111\u1ec1u cho \u0111\u1eb7t d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n \u0111\u1ec3 c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u00e0 quy\u1ec1n h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u00ean nh\u1ea5t\u201d. Sau \u0111\u00f3, th\u01b0\u1edfng qu\u1ea7n \u00e1o v\u00e0 ti\u1ec1n cho Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e2n vi\u00ean tu\u1ef3 t\u00f9ng. (Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf : 1 \u00e1o m\u1ed5 b\u1ee5ng b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n, m\u00e0u h\u1ed3ng c\u00f3 hoa m\u1eabu \u0111\u01a1n 5 s\u1eafc, 1 qu\u1ea7n nhi\u1ec5u tr\u01a1n, m\u00e0u h\u1ed3ng. Do\u00e3n U\u1ea9n v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Giai : 1 \u00e1o m\u1ed5 b\u1ee5ng b\u1eb1ng \u0111o\u1ea1n, m\u00e0u quan l\u1ee5c c\u00f3 hoa m\u1eabu \u0111\u01a1n 5 s\u1eafc, 1 qu\u1ea7n nhi\u1ec5u tr\u01a1n, m\u00e0u h\u1ed3ng. Tr\u01b0\u01a1ng \u0110\u0103ng Qu\u1ebf : ti\u1ec1n 200 quan, Do\u00e3n U\u1ea9n 100 quan. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tu\u1ef3 t\u00f9ng : qu\u1ea3n v\u1ec7, vi\u00ean ngo\u1ea1i lang v\u00e0 3 ng\u1ef1 s\u1eed, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u 20 quan ; ch\u1ee7 s\u1ef1, tu so\u1ea1n, v\u00e0 5 su\u1ea5t \u0111\u1ed9i, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 15 quan ; b\u00e1t, c\u1eedu ph\u1ea9m th\u01b0 l\u1ea1i, y ph\u00f3 v\u00e0 6 y sinh, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 10 quan ; 5 v\u1ecb nh\u1eadp l\u01b0u th\u01b0 l\u1ea1i v\u00e0 2 th\u1ecb v\u1ec7, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 8 quan ; 2 h\u1ed9 v\u1ec7 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 6 quan ; 2 gi\u00e1m th\u00e0nh m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 4 quan ; 10 tr\u1ea5n ph\u1ee7 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 3 quan ; 10 thu\u1ed9c binh v\u00e0 5 l\u00ednh k\u1ef5 theo h\u1ea7u, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi 1 quan). L\u1ea1i ph\u00e1t c\u00e1c th\u1ee9 c\u1ee7a kho, sai \u0111em theo trong qu\u00e2n d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ban th\u01b0\u1edfng : (Nhi\u1ec5u c\u00e1c m\u00e0u : 5 t\u1ea5m ; tr\u1eebu m\u00e0u h\u1ed3ng c\u00f3 hai h\u00e0ng hoa b\u1ed5ng tr\u00f2n : 5 t\u1ea5m ; the d\u00e0y n\u1eeda t\u01a1, n\u1eeda s\u1ee3i : 10 c\u00e2y ; h\u00e0 bao g\u1ea5m : 30 b\u1ed9 ; \u00e1o m\u1ed5 b\u1ee5ng b\u1eb1ng nhung v\u1ea3i c\u00e1c m\u00e0u, ho\u1eb7c b\u1eb1ng tr\u1eebu tr\u01a1n, m\u00e0u lam s\u1eabm : 20 chi\u1ebfc ; qu\u1ea7n nhi\u1ec5u tr\u01a1n m\u00e0u ng\u1ecdc lam : 10 chi\u1ebfc ; qu\u1ea7n b\u1eb1ng tr\u1eebu nam c\u00e1c m\u00e0u : 30 chi\u1ebfc).<\/p>\n<p>B\u1ecdn Qu\u1ebf v\u00e0o t\u1eeb bi\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc b\u1ec7 \u0111\u1ec3 ra \u0111i, vua l\u1ea1i d\u1ee5 t\u1eadn m\u1eb7t r\u1eb1ng : \u201cTh\u1ed5 d\u00e2n Thanh Hoa, b\u1ed7ng b\u1ecb b\u1ecdn ph\u1ec9 d\u1ee5 d\u1ed7, khua l\u00f9a, ta kh\u00f4ng n\u1ee1 gi\u1ebft tr\u00f3c b\u1eb1ng binh l\u01b0\u1ee3c n\u00ean nhi\u1ec1u l\u1ea7n hi\u1ec3u d\u1ee5 nhi\u1ec1u c\u00e1ch, c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n cho nh\u1eefng ch\u1ed7 \u0111\u1ed9ng s\u00e2u hang l\u1ea1nh \u0111\u1ec1u h\u01b0\u1edfng gi\u00f3 xu\u00e2n \u00eam \u1ea5m. Ch\u1ec9 v\u00ec h\u1ecd ngu t\u1ed1i, n\u00ean h\u01b0\u1edbng d\u1eabn m\u00e0 kh\u00f4ng hi\u1ec3u, ch\u1ec9 b\u1ea3o m\u00e0 v\u1eabn tr\u00e1i ! L\u0169 ng\u01b0\u01a1i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5y, n\u00ean tr\u01b0\u1edbc ra oai, r\u1ed3i sau s\u1ebd v\u1ed7 v\u1ec1 b\u1eb1ng \u01a1n hu\u1ec7, \u0111\u1ec3 h\u1ecd bi\u1ebft s\u1ee3 v\u00e0 ph\u1ee5c. X\u01b0a, vua Thu\u1ea5n \u0111\u1ed1i v\u1edbi H\u1eefu Mi\u00eau : tr\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i \u0111em qu\u00e2n \u0111i \u0111\u00e1nh h\u00e0ng th\u00e1ng, r\u1ed3i sau m\u1edbi m\u00faa nh\u1ea1c kh\u00ed \u1edf hai th\u1ec1m, h\u00e1 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 d\u00f9ng oai v\u00f5 ph\u1ee7 \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 b\u1eaft k\u1ebb l\u00e0m ph\u1ea3n ph\u1ea3i ph\u1ee5c \u0111\u00f3 sao !\u201d B\u00e8n truy\u1ec1n d\u1ee5 cho t\u1ec9nh H\u00e0 T\u0129nh li\u1ec7u ph\u00e1i 1 v\u1ec7 l\u00ednh t\u1ec9nh, \u0111\u1ee3i Kinh l\u01b0\u1ee3c s\u1ee9 \u0111i qua, s\u1ebd cho l\u1ec7 thu\u1ed9c \u0111\u1ec3 sai khi\u1ebfn.<\/p>\n<p>Cho : Hi\u1ec7p bi\u1ec7n \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u0129, l\u0129nh H\u1ed9 b\u1ed9 Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0, Nguy\u1ec5n Khoa Minh, sung l\u00e0m C\u01a1 m\u1eadt vi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u1ea7n ; Ttham tri b\u1ed9 Binh H\u00e0 T\u00f4ng Quy\u1ec1n v\u00e0 bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 Binh Nguy\u1ec5n H\u1ee3p t\u1ea1m quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 Binh ; bi\u1ec7n l\u00fd b\u1ed9 L\u1ec5 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Vi\u1ec5n Du v\u00e0 Phan Thanh Gi\u1ea3n t\u1ea1m quy\u1ec1n gi\u1eef \u1ea5n tri\u1ec7n b\u1ed9 L\u1ec5 ; H\u00e0 T\u00f4ng Quy\u1ec1n l\u1ea1i ki\u00eam qu\u1ea3n c\u1ea3 \u1ea5n tri\u1ec7n H\u00e0n l\u00e2m vi\u1ec7n, Th\u00e1i th\u01b0\u1eddng t\u1ef1 v\u00e0 Quang l\u1ed9c t\u1ef1.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh r\u00f5 l\u1ea1i l\u1ec7 thao di\u1ec5n c\u1ee7a bi\u1ec1n binh \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh. T\u1eeb tr\u01b0\u1edbc t\u1edbi nay, theo ph\u00e9p th\u01b0\u1eddng, c\u1ee9 \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n th\u00ec thao di\u1ec5n. G\u1ea7n \u0111\u00e2y s\u1ed1 gi\u1ea3n binh m\u1edbi nhi\u1ec1u h\u01a1n, b\u1ed9 Binh b\u00e0n x\u00e9t cho r\u1eb1ng : \u201cQu\u00e2n th\u1ee7y c\u00e1c thuy\u1ec1n \u1edf Kinh ph\u1ea7n nhi\u1ec1u ch\u01b0a am t\u01b0\u1eddng t\u1eadp luy\u1ec7n, xin h\u1eb1ng n\u0103m \u0111\u1ebfn k\u1ef3 ng\u1ef1 gi\u00e1 tu\u1ea7n d\u1ee5 Thu\u1eadn An, cho thao di\u1ec5n 2, 3 l\u1ea7n. C\u00f2n b\u1ed9 Binh \u0111\u00e3 th\u00e0nh th\u1ea1o, b\u1ea5t t\u1ea5t ph\u1ea3i b\u00e0n n\u1eefa. Bi\u1ec1n binh c\u00e1c h\u1ea1t \u1edf ngo\u00e0i : Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, Ph\u00fa Y\u00ean, Qu\u1ea3ng Tr\u1ecb, Qu\u1ea3ng B\u00ecnh li\u1ec7u chia ban th\u1ee9, m\u1ed7i n\u0103m g\u1ecdi 1 ban, nh\u1eb1m m\u1ed3ng 1 th\u00e1ng 2 t\u1edbi Kinh, \u0111\u1ec3 thao di\u1ec5n. Th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 : sang n\u0103m g\u1ecdi ban th\u1ee9 nh\u1ea5t, th\u00ec n\u0103m sau g\u1ecdi ban th\u1ee9 hai, h\u1ebft l\u01b0\u1ee3t l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u ; vi\u1ec7c xong, cho v\u1ec1. C\u00f2n \u1edf B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, H\u00e0 T\u0129nh, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An v\u00e0 Nam K\u1ef3, B\u1eafc K\u1ef3, c\u1ee9 3 n\u0103m m\u1ed9t l\u1ea7n sai quan chia \u0111i kh\u00e1m x\u00e9t : n\u1ebfu sang n\u0103m \u0111i B\u1eafc K\u1ef3, th\u00ec n\u0103m sau \u0111i B\u00ecnh Thu\u1eadn, Kh\u00e1nh Ho\u00e0, Thanh Hoa, Ngh\u1ec7 An, v.v\u2026X\u00e9t xem kh\u00ed gi\u1edbi, nghi tr\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 s\u1eeda sang t\u1ec1 ch\u1ec9nh hay kh\u00f4ng, s\u0129 t\u1ed1t c\u00f3 t\u1eadp luy\u1ec7n th\u00e0nh th\u1ea1o hay kh\u00f4ng, c\u1ee9 th\u1ef1c t\u00e2u l\u00ean, s\u1ebd ch\u00e2m ch\u01b0\u1edbc th\u01b0\u1edfng ph\u1ea1t \u0111\u1ec3 khuy\u00ean, r\u0103n. Duy c\u00e1c t\u1ec9nh Tuy\u00ean Quang, Th\u00e1i Nguy\u00ean, L\u1ea1ng S\u01a1n, Cao B\u1eb1ng, H\u01b0ng Ho\u00e1 v\u00e0 Qu\u1ea3ng Y\u00ean, s\u1ed1 l\u00ednh kh\u00f4ng c\u00f3 m\u1ea5y, th\u00ec do quan t\u1ec9nh chi\u1ebfu theo l\u1ec7, cho thao di\u1ec5n\u201d. Vua y theo v\u00e0 chu\u1ea9n cho b\u1eaft \u0111\u1ea7u thi h\u00e0nh t\u1eeb n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 18.<\/p>\n<p>\u0110\u1ecbnh l\u1ec7 l\u01b0\u01a1ng kh\u1ea9u ph\u1ea7n t\u1eebng ng\u00e0y \u0111\u01b0\u1eddng cho qu\u00e2n l\u00ednh t\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ebfn 6 t\u1ec9nh Nam K\u1ef3 v\u00e0 th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y. (T\u1eeb B\u00ecnh Thu\u1eadn \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh Bi\u00ean H\u00f2a, c\u1ea5p cho 7 ng\u00e0y ; t\u1eeb Bi\u00ean H\u00f2a \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh Gia \u0110\u1ecbnh, 1 ng\u00e0y ; t\u1eeb Gia \u0110\u1ecbnh \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng, 2 ng\u00e0y ; t\u1eeb \u0110\u1ecbnh T\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh V\u0129nh Long, 1 ng\u00e0y ; t\u1eeb V\u0129nh Long \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh An Giang, 3 ng\u00e0y ; t\u1eeb An Giang \u0111\u1ebfn t\u1ec9nh th\u00e0nh H\u00e0 Ti\u00ean, 2 ng\u00e0y ; t\u1eeb An Giang \u0111\u1ebfn th\u00e0nh Tr\u1ea5n T\u00e2y, 4 ng\u00e0y).<\/p>\n<p>Quy \u0111\u1ecbnh th\u1ec3 l\u1ec7 tr\u1ea3 gi\u00e1 cho c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng mua c\u00e1c ph\u1ea9m v\u1eadt \u0111\u1ec3 cung ti\u1ebfn (c\u00e2y d\u1eeba n\u01b0\u1edbc 100 ng\u1ecdn ((1) Ng\u1ecdn c\u00e2y d\u1eeba n\u01b0\u1edbc, trong c\u00f3 con s\u00e2u, g\u1ecdi l\u00e0 con \u0111u\u00f4ng, \u0103n ngon.1) [Nguy\u00ean v\u0103n \u80e1\u6930\u4e00\u767e\u8868 h\u1ed3 da nh\u1ea5t b\u00e1ch bi\u1ec3u: ch\u01b0a r\u00f5 c\u00f3 ph\u1ea3i c\u00e2y d\u1eeba n\u01b0\u1edbc hay kh\u00f4ng v\u00ec ch\u1eef H\u00e1n c\u00e2y d\u1eeba n\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u6c34\u6930 th\u1ee7y da], m\u1eafm r\u01b0\u01a1i 1 ch\u0129nh, xo\u00e0i t\u01b0\u1ee3ng 100 qu\u1ea3, v\u1ea3i 1000 qu\u1ea3, v\u00e0 b\u00f2n bon ((2) Lo\u00f2ng-boong : H\u00e1n v\u0103n ch\u00e9p l\u00e0 nam tr\u00e2n.2) 4 s\u1ecdt, \u0111\u00f3ng l\u00e0m 1 giang \u0111\u00e0i ((3) Giang \u0111\u00e0i : khi\u00eang.3) : \u0111\u1ec1u c\u1ea5p cho 3 quan ; cam \u0111\u01b0\u1eddng 100 qu\u1ea3 : 2 quan ; tuy\u1ebft l\u00ea 100 qu\u1ea3 : 5 quan ; sa l\u00ea 100 qu\u1ea3 : 1 quan ; d\u01b0a h\u1ea5u 10 qu\u1ea3 : 6 ti\u1ec1n ; b\u1ed9t ho\u00e0ng tinh 1 c\u00e2n : 5 ti\u1ec1n ; t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eadu 1 b\u00e1t quan \u0111\u1ed3ng : 2 ti\u1ec1n 30 \u0111\u1ed3ng ; tr\u00e1m 1.000 qu\u1ea3 : 1 quan ; r\u01b0\u1ee3u d\u00e2u 1 b\u00e1t quan \u0111\u1ed3ng : 1 ti\u1ec1n 15 \u0111\u1ed3ng ; th\u1ecbt c\u1eedu kh\u1ed5ng ((4) C\u1eedu kh\u1ed5ng : m\u1ed9t gi\u1ed1ng s\u00f2, tr\u00f4ng gi\u1ed1ng lo\u00e0i tr\u00f9ng tr\u1ee5c, v\u1ecf ngo\u00e0i c\u00f3 ch\u00edn l\u1ed7 \u0111\u1ec3 h\u00fat n\u01b0\u1edbc. [<a href=\"https:\/\/thaivillagerestaurant.com.vn\/tim-hieu-ve-oc-cuu-khong-mot-ten-goi-khac-cua-mot-loai-quen-thuoc\">\u1ed0c c\u1eedu kh\u1ed5ng th\u1ef1c ra l\u00e0 t\u00ean g\u1ecdi kh\u00e1c c\u1ee7a b\u00e0o ng\u01b0<\/a>]) kh\u00f4 : 5 c\u00e2n : 2 ti\u1ec1n ; \u1ed1c ch\u1eb1m 4 bao, \u0111\u00f3ng l\u00e0m 1 giang \u0111\u00e0i : 8 ti\u1ec1n ; t\u00e1o v\u00e0ng, t\u00e1o \u0111en, t\u00e1o \u0111\u1ecf, nho, m\u1ed7i th\u1ee9 1 c\u00e2n : \u0111\u1ec1u 8 ti\u1ec1n ; v\u1ea3i ph\u01a1i kh\u00f4 1 c\u00e2n : 5 ti\u1ec1n ; m\u1ee9t h\u1ed3ng 1 c\u00e2n : 4 ti\u1ec1n ; qu\u1ea3 nh\u00e3n ph\u01a1i kh\u00f4 1 c\u00e2n : 3 ti\u1ec1n ; long nh\u00e3n 1 c\u00e2n : 8 ti\u1ec1n ; cam Thanh Hoa 1 c\u00e2n : 3 quan ; b\u00e1nh ph\u1ee5c linh 10 phong : 1 quan ; b\u00e1nh men 10 chi\u1ebfc : 2 ti\u1ec1n ; khoai s\u1ea5y t\u1ea9m \u0111\u01b0\u1eddng 100 c\u1ee7 : 5 ti\u1ec1n ; b\u1ecfng m\u1eadt 1 c\u00e2n : 30 \u0111\u1ed3ng).<\/p>\n<p>\u1edf B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh c\u00f3 3 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n gi\u1eb7c ng\u01b0\u1eddi nh\u00e0 Thanh l\u00e9n ph\u00e1t \u1edf h\u1ea3i ph\u1eadn Kim B\u1ed3ng ; t\u1ec9nh th\u1ea7n li\u1ec1n ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n \u0111u\u1ed5i b\u1eaft. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua n\u00f3i : \u201cNay l\u00e0 th\u1eddi k\u1ef3 cu\u1ed1i \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea7u xu\u00e2n, c\u00f3 nhi\u1ec1u thuy\u1ec1n bu\u00f4n qua l\u1ea1i, m\u00e0 thuy\u1ec1n c\u00f4ng c\u0169ng s\u1eafp tr\u1edf v\u1ec1, h\u00e1 n\u00ean \u0111\u1ec3 b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1ea5y \u0111\u00f3ng l\u00e2u \u1edf ngo\u00e0i kh\u01a1i \u0111\u1ec3 qu\u1ea5y nhi\u1ec5u !\u201d B\u00e8n sai Kinh k\u1ef3 th\u1ee7y s\u01b0 \u0110inh V\u0103n L\u00e2n \u0111em 150 bi\u1ec1n binh ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi l\u00ednh ph\u00e1o th\u1ee7, chia nhau \u0111\u00e1p 1 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n tu\u1ea7n h\u1ea3i v\u00e0 2 chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u00f4, c\u00f3 \u0111\u1ee7 s\u00fang \u1ed1ng kh\u00ed gi\u1edbi v\u00e0 \u0111\u1ed3 \u0111\u00e1nh h\u1ecfa c\u00f4ng \u1edf m\u1eb7t th\u1ee7y, ch\u1edf \u0111i Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i, ti\u1ebfp gi\u00e1p gi\u1edbi ph\u1eadn B\u00ecnh \u0110\u1ecbnh, \u0111\u1ec3 \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u. L\u1ea1i truy\u1ec1n Ch\u1ec9 cho c\u00e1c t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam, Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i v\u00e0 Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ec1u ph\u00e1i binh thuy\u1ec1n \u0111i d\u00f2 b\u1eaft.<\/p>\n<p>Thuy\u1ec1n n\u01b0\u1edbc Ph\u00fa L\u00e3ng Sa \u0111\u1ebfn \u0111\u1eadu \u1edf h\u00f2n M\u1ecf Di\u1ec1u ((1) H\u00e1n v\u0103n ch\u00e9p l\u00e0 \u201cDi\u00ean Tr\u1ee7y\u201d.1) thu\u1ed9c Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n<p>T\u1ec9nh th\u1ea7n sai ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn h\u1ecfi, th\u00ec h\u1ecd n\u00f3i : \u201cThuy\u1ec1n c\u1ee7a th\u00e0nh Tu Lu\u00e2n [<a href=\"https:\/\/vi.wikipedia.org\/wiki\/Toulon\">Toulon<\/a>], qu\u1ed1c tr\u01b0\u1edfng sai \u0111i thao di\u1ec5n \u1edf \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, \u0111\u00e3 h\u01a1n 1 n\u0103m, nay t\u1eeb Ma Cao \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, xin \u1edf l\u1ea1i 1, 2 h\u00f4m \u0111\u1ec3 l\u1ea5y c\u1ee7i v\u00e0 n\u01b0\u1edbc (xu\u1ed1ng kh\u00e1m qua, th\u1ea5y thuy\u1ec1n d\u00e0i h\u01a1n 8 tr\u01b0\u1ee3ng, r\u1ed9ng h\u01a1n 1 tr\u01b0\u1ee3ng 8 th\u01b0\u1edbc, cao h\u01a1n 1 tr\u01b0\u1ee3ng 5 th\u01b0\u1edbc, 3 t\u1ea7ng v\u00e1n l\u00e1t, 3 c\u1ed9t bu\u1ed3m to, 24 c\u1ed7 \u0111\u1ea1i b\u00e1c, 10 c\u1ed7 s\u00fang qu\u00e1 s\u01a1n, s\u00fang \u0111i\u1ec3u sang, s\u00fang m\u00e3 ph\u00e1o, dao ng\u1eafn \u0111\u1ec1u c\u00f3 h\u00e0ng tr\u0103m ; 6 chi\u1ebfc xu\u1ed3ng. Cu\u1ed1i thuy\u1ec1n treo c\u1edd tam t\u00e0i vu\u00f4ng : xanh, tr\u1eafng, \u0111\u1ecf). T\u1ec9nh th\u1ea7n l\u1ea5y l\u00e0m ng\u1edd, nghi\u00eam s\u1ee9c cho binh thuy\u1ec1n \u1edf t\u1ea5n ph\u1eadn ph\u1ea3i \u0111i tu\u1ea7n ti\u1ec5u, v\u00e0 phi t\u01b0 cho t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i ph\u00f2ng b\u1ecb, r\u1ed3i d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean. Vua ph\u00ea b\u1ea3o r\u1eb1ng : \u201c\u0110\u00f3 l\u00e0 vi\u1ec7c th\u01b0\u1eddng, h\u1ecd \u0111i th\u0103m d\u00f2 \u0111o \u0111\u1ea1c \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, h\u00e0 t\u1ea5t ph\u1ea3i hoang mang t\u01b0 b\u00e1o, l\u00e0m kinh h\u00e3i tai m\u1eaft ng\u01b0\u1eddi ta. Th\u1ef1c kh\u00f4ng hi\u1ec3u vi\u1ec7c !\u201d. Qua h\u00f4m sau, qu\u1ea3 nhi\u00ean h\u1ecd b\u1eafn 1 ph\u00e1t \u0111\u1ea1i b\u00e1c r\u1ed3i \u0111i.<\/p>\n<p>Th\u1ed1ng ch\u1ebf dinh H\u1ed5 uy l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eb1ng, v\u00ec tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 t\u1ea1m quy\u1ec1n l\u00e0m vi\u1ec7c \u1edf T\u00f4n nh\u00e2n ph\u1ee7, kh\u00f4ng ph\u00e1t gi\u00e1c n\u00eau ra \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 h\u00e0m h\u1ed3 l\u1eabn l\u1ed9n v\u1ec1 T\u00f4n ph\u1ea3, b\u1ecb gi\u00e1ng 2 c\u1ea5p, \u0111\u1ed5i \u0111i. Sau \u0111\u00f3, b\u1ed5 l\u00e0m V\u1ec7 \u00fay v\u1ec7 H\u1eefu nh\u1ea5t thu\u1ed9c T\u1ea3 d\u1ef1c doanh V\u0169 l\u00e2m l\u00e0 Nguy\u1ec5n T\u0103ng Minh ki\u00eam qu\u1ea3n \u1ea5n tri\u1ec7n dinh H\u1ed5 uy.<\/p>\n<p>\u0110\u1eafp \u0111\u00ea m\u1edbi \u1edf x\u00e3 Mai X\u00e1, t\u1ec9nh Nam \u0110\u1ecbnh (d\u00e0i h\u01a1n 200 tr\u01b0\u1ee3ng. Mai X\u00e1, thu\u1ed9c huy\u1ec7n M\u1ef9 L\u1ed9c). D\u00e2n x\u00e3 \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u mu\u1ed1n ra s\u1ee9c b\u1ed3i \u0111\u1eafp. T\u1ec9nh th\u1ea7n \u0111em vi\u1ec7c t\u00e2u l\u00ean. Vua khen v\u00e0 cho l\u00e0m. Khi c\u00f4ng vi\u1ec7c xong, th\u01b0\u1edfng ti\u1ec1n 5.00 quan.<\/p>\n<p>Vi\u1ec7n \u0110\u00f4 s\u00e1t b\u00e0n x\u1eed vi\u1ec7c thanh tra N\u1ed9i c\u00e1c, x\u00e9t ra \u1edf N\u1ed9i c\u00e1c v\u00e0 \u1edf c\u00e1c nha l\u1ee5c B\u1ed9 l\u00e0m th\u1ea5t l\u1ea1c v\u0103n th\u01b0 vi\u1ec7c quan \u0111\u1ebfn h\u01a1n 2000 kho\u1ea3n, ngh\u0129 xin b\u1eaft t\u1ed9i h\u01a1n 100 ng\u01b0\u1eddi : ph\u1ea1t tr\u01b0\u1ee3ng, ph\u1ea1t t\u1ed9i \u0111\u1ed3 hay gi\u00e1ng, \u0111i\u1ec7u. Vua cho vi\u1ec7c \u0111\u00f3 \u1edf n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 16, tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 \u00e2n chi\u1ebfu n\u00ean \u0111\u1ed5i l\u00e0m gi\u00e1ng ho\u1eb7c ph\u1ea1t c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau.<\/p>\n<p>Ban qu\u1ea7n \u00e1o v\u00e0 ti\u1ec1n c\u00f3 th\u1ee9 b\u1eadc kh\u00e1c nhau cho b\u1ecdn Su\u1ea5t \u0111\u1ed9i Ph\u1ea1m V\u0103n Ph\u1ea1t h\u01a1n 70 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 b\u1ea7y t\u00f4i c\u0169 khi vua c\u00f2n \u1edf ph\u1ee7 ri\u00eang.<\/p>\n<p>Sai nh\u1ea5t \u0111\u1eb3ng th\u1ecb v\u1ec7 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Tr\u1ecdng Tinh, ki\u00eam Qu\u1ea3n v\u1ec7 Loan gi\u00e1.<\/p>\n<p>Ban c\u00e1c s\u00e1ch Ng\u0169 kinh T\u1ee9 th\u01b0 \u0111\u1ea1i to\u00e0n, T\u1ee9 th\u01b0 nh\u00e2n v\u1eadt b\u1ecb kh\u1ea3o v\u00e0 Thi v\u1eadn t\u1eadp y\u1ebfu cho c\u00e1c h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf Kinh v\u00e0 c\u00e1c t\u1ec9nh. (Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m v\u00e0 H\u1ecdc ch\u00ednh v\u1edbi Gi\u00e1o th\u1ee5, Hu\u1ea5n \u0111\u1ea1o \u1edf c\u00e1c t\u1ec9nh, c\u1ed9ng 1.170 b\u1ed9).<\/p>\n<p>T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c B\u00ecnh \u2013 Ph\u00fa l\u00e0 V\u00f5 Xu\u00e2n C\u1ea9n t\u00e2u n\u00f3i : \u201cMi\u1ebfu b\u00e1t gi\u00e1c c\u00f4ng th\u1ea7n m\u1ee5c n\u00e1t \u0111\u00e3 l\u00e2u, xin \u0111\u1ebfn sang n\u0103m, sau k\u1ef3 t\u1ebf xu\u00e2n, m\u01b0\u1edbn th\u1ee3 l\u00e0m l\u1ea1i\u201d. Vua y cho. (Nh\u00e0 ch\u00ednh t\u1ea9m 5 gian, 2 ch\u00e1i, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 3 gian, 2 ch\u00e1i ; nh\u00e0 ti\u1ec1n \u0111\u01b0\u1eddng 7 gian, 2 ch\u00e1i, \u0111\u1ed5i l\u00e0m 5 gian, 2 ch\u00e1i).<\/p>\n<p>Th\u01b0\u01a1ng nh\u00e2n nh\u00e0 Thanh c\u00f3 k\u1ebb bi\u1ec3n th\u1ee7 kh\u00f4ng tr\u1ea3 c\u00f4ng th\u1ee3, l\u1ea9n sang ki\u1ec1u ng\u1ee5 \u1edf H\u00e0 N\u1ed9i. Ph\u00e2n ch\u00e2u thu\u1ed9c Kh\u00e2m Ch\u00e2u sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em c\u00f4ng v\u0103n sang nh\u1edd truy v\u1ea5n. T\u1ec9nh th\u1ea7n Qu\u1ea3ng Y\u00ean gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ea5p cho d\u1eabn v\u0103n \u0111\u1ec3 \u0111i l\u1ea1i. Vi\u1ec7c \u0111\u1ebfn tai vua. Vua n\u00f3i : \u201cB\u1ea5y nay, nh\u00e0 Thanh chuy\u1ec3n \u0111\u1ec7 c\u00f4ng v\u0103n, \u0111\u00e3 c\u00f3 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c v\u00e0 Tu\u1ea7n ph\u1ee7 ; c\u00f2n ph\u00e2n ch\u00e2u thu\u1ed9c Kh\u00e2m Ch\u00e2u c\u00f3 vi\u1ec7c nh\u1ecf nh\u1eb7t, sao \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 \u00fd v\u01b0\u1ee3t b\u1edd c\u00f5i, t\u01b0 b\u00e1o th\u1ebf \u01b0 ! T\u1ec9nh th\u1ea7n l\u00e0 b\u1ecdn L\u00ea D\u1ee5c \u0110\u1ee9c v\u00e0 L\u00ea Kinh T\u1ebf kh\u00f4ng bi\u1ebft gi\u1eef l\u00fd, b\u00e1c \u0111i, m\u00e0 khinh su\u1ea5t nghe theo ! Vi\u1ec7c n\u00e0y c\u00f3 quan h\u1ec7 \u0111\u1ebfn bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng, h\u00e1 n\u00ean nh\u01b0 th\u1ebf !\u201d<\/p>\n<p>B\u00e8n giao xu\u1ed1ng b\u1ed9 L\u1ea1i nghi\u00eam x\u00e9t. \u0110\u1ee9c v\u00e0 T\u1ebf \u0111\u1ec1u b\u1ecb gi\u00e1ng 3 c\u1ea5p, sai l\u00e0m c\u00f4ng v\u0103n kh\u00e1c b\u00e1c l\u1ea1i v\u00e0 tr\u1ea3 v\u1ec1 t\u1edd t\u01b0 tr\u01b0\u1edbc (c\u1ee7a ph\u00e2n ch\u00e2u thu\u1ed9c Kh\u00e2m Ch\u00e2u).<\/p>\n<p>Th\u1ef1 \u00e1n s\u00e1t V\u0129nh Long l\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Nghi c\u00f3 t\u1ed9i b\u1ecb mi\u1ec5n ch\u1ee9c. Nghi, tr\u01b0\u1edbc kia l\u00e0m Ng\u1ef1 s\u1eed, v\u00e2ng m\u1ec7nh ph\u00e1i \u0111i tra x\u00e9t v\u1ee5 \u00e1n m\u1ea1ng \u1edf ph\u1ee7 Th\u0103ng Hoa, t\u1ec9nh Qu\u1ea3ng Nam v\u1ec1 l\u00fd lu\u1eadt c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u quan ng\u1ea1i, \u0111\u00e3 do b\u1ed9 H\u00ecnh t\u00e2u xin b\u00e1c \u0111i, giao t\u1ec9nh th\u1ea7n tra c\u1ee9u x\u00e9t x\u1eed l\u1ea1i. \u0110\u1ebfn b\u1ea5y gi\u1edd, \u00e1n d\u00e2ng l\u00ean, Nghi v\u00ec x\u00e9t \u00e1n l\u1ea1o th\u1ea3o, s\u01a1 su\u1ea5t, b\u1ecb c\u00e1ch ch\u1ee9c, ph\u1ea3i hi\u1ec7u l\u1ef1c d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n b\u1ed9.<\/p>\n<p>Th\u1ef1 T\u1ed5ng \u0111\u1ed1c Thanh Hoa l\u00e0 Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n v\u00e0 th\u1ef1 \u0110\u1ec1 \u0111\u1ed1c H\u00e0 N\u1ed9i l\u00e0 T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt, \u0111\u00f3ng binh \u1edf Cao Tr\u0129, \u0111\u01b0\u1ee3c tin b\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf c\u00e1c s\u00e1ch D\u1ef1ng T\u00fa, N\u00f4ng V\u1ee5 (D\u1ef1ng T\u00fa thu\u1ed9c huy\u1ec7n Th\u1ee5y Nguy\u00ean, N\u00f4ng V\u1ee5 thu\u1ed9c huy\u1ec7n L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng), chia nhau \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n ch\u1eb9n gi\u1eef nh\u1eefng ch\u1ed7 xung y\u1ebfu, b\u1ed9 bi\u1ec1n hai \u0111\u1ea1o l\u00e0 T\u00f4 V\u0103n Tr\u1ef1c v\u00e0 \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Th\u1eadp kh\u00f4ng ti\u1ebfn l\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c, \u1ea9n v\u00e0 B\u1eadt b\u00e8n b\u00e0n nhau, chia \u0111\u01b0\u1eddng, th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn D\u1ef1ng T\u00fa, \u0111\u00e1nh \u0111\u1eb1ng sau l\u01b0ng gi\u1eb7c. Gi\u1eb7c b\u1ecf \u0111\u1ed3n b\u1ea3o ch\u1ea1y. H\u1ecd h\u1ed9i binh v\u1edbi T\u00f4 V\u0103n Tr\u1ef1c \u1edf s\u00e1ch H\u00e0o L\u01b0\u01a1ng, t\u1eeb xa l\u00e0m thanh th\u1ebf ti\u1ebfp \u1ee9ng cho \u0111\u1ea1o binh c\u1ee7a \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Th\u1eadp. H\u00f4m sau, \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Th\u1eadp t\u1eeb trang B\u00e1i Th\u01b0\u1ee3ng, l\u00e9n qua s\u00f4ng L\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00e1nh \u00fap ph\u00e1 v\u1ee1 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3n gi\u1eb7c \u1edf N\u00f4ng V\u1ee5, \u1ea9n v\u00e0 B\u1eadt li\u1ec1n \u0111em c\u00e1c \u0111\u1ea1o qu\u00e2n, nh\u1ea5t t\u1ec1 \u0111\u1ebfn x\u00e3 L\u0169ng My (gi\u00e1p ph\u1ea7n r\u1eebng L\u01b0\u01a1ng S\u01a1n, ch\u00e2u Lang Ch\u00e1nh), \u0111\u00f3ng \u0111\u1ed3n, d\u00e2ng s\u1edb t\u00e2u l\u00ean, v\u00e0 n\u00f3i : \u201cB\u1ecdn gi\u1eb7c \u1edf Th\u1ee5y Nguy\u00ean, L\u00f4i D\u01b0\u01a1ng d\u1eabu \u0111\u00e3 thua v\u1ee1, tan ra b\u1ed1n ng\u1ea3, nh\u01b0ng Lang Ch\u00e1nh v\u00e0 Quan Ho\u00e1 l\u00e0 ch\u1ed7 s\u00e0o qu\u1eadt c\u1ee7a b\u1ecdn \u0111\u1ea7u s\u1ecf gi\u1eb7c, n\u00ean \u0111\u1ecbnh do con \u0111\u01b0\u1eddng L\u1ea1ng S\u01a1n, th\u1eeba c\u01a1 ti\u1ebfn \u0111\u00e1nh. B\u1ecdn th\u1ea7n \u0111\u00e3 ph\u00e1i Qu\u1ea3n v\u1ec7 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn V\u1ea1n v\u00e0 Ph\u1ea1m V\u0103n Huy quay v\u1ec1 Kim L\u00f4, c\u00f9ng v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n K\u1ef3 r\u1ea3o th\u1eb3ng t\u1edbi Quan Ho\u00e1, hi\u1ec7p s\u1ee9c c\u00f9ng \u0111\u00e1nh d\u1eb9p. C\u00f2n \u0111\u1ea1o N\u00f4ng C\u1ed1ng ch\u1eb3ng qua l\u00e0 b\u1ecdn gi\u1eb7c l\u1ebb t\u1ebb lan tr\u00e0n, n\u00ean \u0111\u00e3 ph\u00e1i ri\u00eang \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Th\u1eadp, \u0110\u1eb7ng C\u00f4ng Th\u00e0nh chia \u0111i n\u00e3 b\u1eaft. L\u1ea1i n\u1eefa, bi\u1ec1n binh \u1edf Ninh B\u00ecnh, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 \u0111i\u1ec1u \u0111i 1000 ng\u01b0\u1eddi, nay xin cho l\u01b0u l\u1ea1i m\u1ed9t n\u1eeda, \u0111\u1ec3 gi\u00fap cho \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c\u201d. Vua y cho, v\u00e0 d\u1ee5 b\u1ecdn Nguy\u1ec5n Nh\u01b0\u1ee3c S\u01a1n, Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c Hoan c\u1ee9 chi\u1ebfu theo s\u1ed1 d\u00e2n d\u00f5ng l\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e3 l\u1ea5y, cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1edf ven n\u00fai \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u l\u1ea1i, l\u1ef1a 1000 ng\u01b0\u1eddi \u1edf g\u1ea7n \u0111\u00f3 cho \u0111i t\u00f2ng qu\u00e2n, c\u00f2n 2000 ng\u01b0\u1eddi th\u00ec th\u1ea3 cho v\u1ec1 ngay.<\/p>\n<p>Sau \u0111\u00f3, Ho\u00e0ng V\u0103n \u1ea8n b\u1ecb b\u1ec7nh, v\u1ec1 t\u1ec9nh \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb. Chu\u1ea9n cho T\u00f4n Th\u1ea5t B\u1eadt chuy\u00ean l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eaft gi\u1eb7c.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ch\u00ednh bi\u00ean \u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 \u2013 quy\u1ec3n CXVII \u2013 117 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Gi\u00e1p Ng\u1ecd, n\u0103m Minh M\u1ec7nh th\u1ee9 15 [1834] (Thanh \u0110\u1ea1o Quang n\u0103m th\u1ee9 14), m\u00f9a xu\u00e2n, th\u00e1ng gi\u00eang, ng\u00e0y m\u1ed3ng 1. D\u1ee5 r\u1eb1ng : Ph\u00e0m quan Kinh l\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c ban y\u1ebfn, m\u00e0 c\u00f3 tang kh\u00f4ng d\u1ef1, th\u00ec &hellip; <a href=\"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/2025\/04\/12\/chinh-bien-de-nhi-ky-thuc-luc-ve-thanh-to-nhan-hoang-de-minh-mang-quyen-117-176\/\" class=\"more-link\">\u0110\u1ecdc ti\u1ebfp <span class=\"screen-reader-text\">Ch\u00ednh bi\u00ean \u2013 \u0110\u1ec7 nh\u1ecb k\u1ef7 Th\u1ef1c l\u1ee5c v\u1ec1 Th\u00e1nh t\u1ed5 nh\u00e2n ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Minh M\u1ea1ng \u2013 quy\u1ec3n 117 \u2013 176<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[162],"tags":[],"class_list":["post-597","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-minh-mang-nam-thu-15-den-nam-thu-17-nam-1834-1836"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/597","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=597"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/597\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=597"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=597"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiki.nguoianphu.com\/dainamthucluc\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=597"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}